[0:08]Thì cái dịp lễ này thì ta cũng tuân thủ cái yêu cầu của nhà nước. Vì dịch là cấp độ một ở đây nên ta không bị hạn chế số người, nhưng phải tuân thủ 5K. Không biết mấy K đây nữa.
[0:31]Nửa, đứng nửa.
[0:41]Thường ngày buổi mùng 6 sư phụ hay có buổi nói chuyện với các em thanh niên. Còn người nào không phải thanh niên thì không có nói, ha. Mọi người hết thanh niên, hết thanh niên rồi mà cũng ngồi nghe. Hôm nay sư phụ nói với người trẻ tuổi về cái cuộc sống lý tưởng.
[1:08]Vì không dễ gì ta có cái ước mơ cao đẹp trong cuộc đời, không dễ gì ta theo đuổi một cuộc sống lý tưởng, vì đa phần ta sẽ bị dòng đời cuốn trôi, ta sẽ bị ảnh hưởng bởi nhiều người chung quanh mình. Nếu nhiều người chung quanh mình đa phần là người tốt, ta cũng dễ trở thành người tốt. Nhưng nếu nhiều người chung quanh mình là người xấu, mình cũng sẽ trở thành là người xấu. Ta bị nhiễm một cách vô thức
[1:53]những cái tập tính của xã hội. Ngôn ngữ cũng là một loại ảnh hưởng vô thức như vậy. Đứa bé sinh ra nó không biết nói tiếng gì, nhưng mà người chung quanh nó nói ngôn ngữ gì thì tự nó sẽ nói thành cái ngôn ngữ đó. Ví dụ lớn trong một gia đình mà gia đình cứ sân si, à lừa lọc,
[2:21]ừ thủ đoạn, mánh mung,
[2:25]lừa dối thì đứa bé nó nó sẽ học cái điều đó liền, nó sẽ trở thành con người tự nhiên cũng là một người lừa dối, thủ đoạn, sân si. Còn nếu nó lớn lên trong một cái môi trường mà cha mẹ nó hiền lành, cao thượng, đạo đức, tử tế, tự nó cũng sẽ trở thành con người như vậy. Nên cái lối sống của những người chung quanh ta là một loại ngôn ngữ mà ta tiếp nhận một cách vô thức. Nên vì vậy, ngại nhất là khi cha mẹ mà ta có cái cư xử nó sai cái quy chuẩn, sân si, hơn thua, lừa dối và truyền hết những điều đó cho các con mình. Vợ chồng mà đánh nhau, chửi nhau hoặc là chính bố mẹ mà đánh con một cách tàn bạo, ta sẽ thấy rằng đứa nhỏ lớn lên,
[3:30]lỡ nó cũng đem điều đó nó đối xử lại cho người khác.
[3:37]Người ta bị tiếp nhận một cách vô thức cái văn hóa, lối sống đạo đức của những người chung quanh mình. Tuy nhiên, ai có duyên may ta gặp được Phật pháp,
[3:53]Phật pháp định hình lại cái suy nghĩ của ta,
[3:58]cái đạo đức của ta, cung cấp cho ta một cái lý tưởng sống cao đẹp. Và lúc đó, lý tưởng sống mà Phật cho ta nó sẽ trái ngược lại với rất nhiều cái bản chất của ta, nó trái ngược lại với rất nhiều lối sống của những người chung quanh ta.
[4:24]Đó là mình nói là ta bị tiếp nhận một cách vô thức á. Chưa nói khi ta lớn lên, ta
[4:35]đi vào cuộc đời đầy rẫy những cái phức tạp.
[4:40]Ta phải đi tìm sinh kế, làm ăn, đi tìm những quyền lợi, lúc đó ta gặp còn nhiều hơn nữa những con người đầy thủ đoạn, lừa dối và ác độc.
[4:57]Sư phụ dùng cái chữ ác độc bởi vì họ giết nhau không thương tiếc.
[5:03]Thì lúc đó,
[5:07]hoặc là ta ta tiếp nhận luôn cái cái lối sống tàn bạo đó và ta tự đào tạo cho mình cũng trở thành một con người thủ đoạn, ác độc để mới chống đỡ được, đấu tranh được với cái cuộc đời đầy cái phức tạp, tham lam, ác độc này; hoặc ta không đủ đầu óc, ta thua cuộc, ta rút lui, là một người, là một người từ bỏ, nhưng lòng ta vẫn là một con người ác độc.
[5:49]Chứ không ta thua thôi, ta thua vì mình đấu cái mưu và đấu cái ác không lại họ, nhưng mình vẫn là một con người ác độc.
[6:00]Khi đến khi ta gặp Phật pháp, Phật pháp định hình lại cho ta cái đạo lý sống, cho ta những lý tưởng cao đẹp thì bây giờ mới là một sự giằng xé
[6:17]giữa đạo lý của Phật, giữa lý tưởng sống mà ta cần trang bị cho cuộc đời mình với cái cuộc đời bên ngoài đầy cái gian ngoa, độc ác, tàn nhẫn.
[6:33]Cái sự tàn nhẫn, độc ác của cuộc đời ta không bao giờ mà đo lường hết được.
[6:45]Con người coi vậy chớ tàn ác với nhau lắm,
[6:50]giết nhau không thương tiếc á.
[6:58]Mà ở đây, đối trước cái sự tàn bạo, độc ác, gian dối của cuộc đời,
[7:11]ta có hai cái chọn lựa: một, ta chọn lựa sẽ giống như họ và còn hơn họ để chiến thắng mà sống được trên cuộc đời này, mà vươn lên. "Mày ác, tao ác hơn; mày tham, tao tham hơn; mày mưu mô, tao mưu mô hơn" để trụ được cuộc đời, tồn tại cuộc đời và leo lên cao hơn mọi người. Và có thể thành công, có thể. Nếu có phước thì mình cũng hơn họ đó, mình sẽ tàn bạo được hơn họ, mưu mô được hơn họ và thành công hơn họ nếu mình có phước. Và cái chọn lựa thứ hai là giữa cuộc đời đen bạc, ác độc, tàn nhẫn, ta chọn một cái lối sống cao thượng, đạo đức,
[8:03]không gian tham, không sân si, không ích kỷ.
[8:09]Mà sống trên cuộc đời, giữa một người hiền lành và một người hung dữ thường thì ai thắng?
[8:20]Ai thắng? Người hung dữ sẽ thắng, đó là nguyên tắc. Nhớ giùm Thầy, người hung dữ sẽ thắng, đó là nguyên tắc, đó là quy luật từ ngàn xưa.
[8:38]Quy luật đó nó từ ở trong rừng hoang ra. Con thú nào mạnh, con thú nào dữ thì nó ăn thịt con thú khác. Và con người quan sát điều đó và áp dụng cho mình. Nên con người cũng vậy, cũng hung dữ, tàn bạo để tiêu diệt cái giống loài khác mà nuôi mình, và tiêu diệt người khác để mình leo lên.
[9:07]Ta học được bài học đó từ rừng hoang.
[9:12]Nên trong cái quy luật giữa người hiền và người dữ thì thường người dữ sẽ thắng. Nếu thế gian này không có luật pháp,
[9:27]May là còn có luật pháp, nhưng mà ta cũng đừng có đặt niềm tin vào luật pháp tuyệt đối. Bởi vì luật pháp còn có thể có một kẽ hở là cái người thực thi luật pháp vẫn có thể bị sai, hoặc là cái quốc gia nào đó mà cái hệ thống tư pháp họ yếu kém, thì dù có luật vẫn không thực thi được, chứ không phải là dễ. Nhưng dù sao thì luật pháp cho phép chúng ta mình sống hiền lành, không cần phải dùng tham, sân, si mà mình vẫn được bảo vệ nếu mình cứ sống tuân thủ với luật pháp. Còn bình thường thì cái người hung dữ sẽ thắng người hiền lành. Cái may là chúng ta chọn đi theo con đường của Phật. Giữa một thế gian đầy rẫy những sự tàn bạo,
[10:32]hơn thua, độc ác, ta chọn cho mình một cuộc sống hiền lành, cao thượng.
[10:40]Trong cái việc mà chọn cái cuộc sống hiền lành, cao thượng đó, thì ta tin vào hai điều và chấp nhận một điều.
[10:54]Ta tin vào hai điều, điều thứ nhất là ta tin vào luật pháp, luật pháp cũng sẽ bảo vệ ta một phần lớn.
[11:05]Cái điều thứ hai ta tin là luật nhân quả.
[11:11]Khi ta sống đạo đức thì luật nhân quả sẽ bảo vệ ta. Đôi khi bảo vệ muộn màng, nhưng luật nhân quả sẽ bảo vệ ta. Ta chấp nhận một điều, ta chấp nhận một điều là
[11:34]khi đối diện với những người tàn ác, ta sẽ bị thua ở buổi đầu và ta chấp nhận, ta nhẫn nhục.
[11:48]Ta dùng cái hạnh nhẫn nhục để chịu đựng điều này. Ta không có dùng cái sự tàn ác để đối lại với sự tàn ác. Ta để một người sai, không để thêm người thứ hai sai. Nguyên tắc này nó vừa đúng với đạo lý mà vừa đúng với luật pháp. Ví dụ có người đánh ta, thì luật pháp quy định ta chạy, ưu tiên chạy trốn cái đã, rồi mới nhờ công an tới sau, chớ đừng cố gắng đứng lại chống đỡ, nguy hiểm. Nguy hiểm thứ nhất là không biết ta có chống đỡ nổi hay không. Nguy hiểm thứ hai là lỡ ta phản ứng lại mạnh quá, ta đánh nó chết, ta bị rơi vào một cái điều của luật hình sự là vượt quá sự phòng vệ chính đáng, thành ra nguy hiểm.
[12:44]Trốn trước á, retreat, retreat, rút lui cho an toàn rồi sau đó nhờ luật pháp xử lý sau. Cái ý của luật pháp là vậy, mà trong đạo lý cũng là vậy. Đối diện với sự tàn ác của mọi người, ta nhẫn nhục, chịu đựng, bình an. Đó là nguyên tắc để giữ được cái sự cao thượng, sự hiền lành trong cái cuộc sống lý tưởng mà Phật dạy ta.
[13:20]Rồi ta sẽ thấy trong cái cuộc đời này, ta càng đi nhiều trên cuộc đời này, ta thấy con người tham lam, ích kỷ.
[13:36]Làm việc với nhau họ mưu tính đủ thứ chuyện, tìm cách giành cái lợi về cho mình, và ta nản. Trong khi mình, mình học lời Phật dạy, lúc nào mình cũng muốn giúp đỡ người khác, lúc nào mình cũng muốn bố thí, hy sinh, nhường nhịn. Nhưng ngược lại, người khác thì chỉ muốn giành giật, vơ vét, tham lam.
[14:07]Mà nếu ta không giữ vững được cái nội tâm mình, ta, ta chán nản, chán nản. Mà nếu ta không, không có giữ vững được nội tâm, có khi ta rơi vào cái bệnh trầm cảm, chán nản, buồn nản, bất mãn và đôi khi nghĩ quẩn là cuộc đời này không phải là một nơi đáng sống, nguy hiểm. Nhưng mà nếu ta có cái lý tưởng cao đẹp, ta giữ vững lòng mình, ta chấp nhận và ta biết bản chất của cuộc đời là như vậy, bản chất của con người là như vậy.
[14:55]Con người là cứ tham lam, ích kỷ, cứ như vậy. Nhưng khi ta sống với con người, mình phải hiểu điều đó. Mình không buộc, không đòi hỏi người ta phải cao thượng như một người đệ tử Phật chân chính, để mình không thất vọng. Mình không thất vọng khi một ngày nào đó họ lộ thật cái bản chất của họ ra. Họ lộ thật cái bản chất họ ra, chỉ là một con người tàn độc. Mình không thất vọng vì mình đã chuẩn bị tư tưởng điều đó từ ban đầu, không thất vọng. Và nhiệm vụ của mình sống trên cái cuộc đời này là giữ vững cái đạo đức, để làm chi? Để còn có một chỗ cho một người nào đó có niềm tin.
[15:57]Khi ta biết cái cuộc đời này nó gian trá,
[16:02]nó ác độc, thì nhiều người khác cũng biết điều đó.
[16:10]Và nếu họ thấy rằng sao cái thế gian này cái sự gian trá, ác độc nhiều quá, và họ chọn phải sống như vậy để, để sống nổi giữa cái cuộc đời này, và họ mất mình luôn, họ hư luôn, rất là uổng. Nhưng mà nếu họ phát hiện ra chúng ta,
[16:37]những con người đệ tử Phật, dù giữa cái thế gian gian trá, ác độc này,
[16:46]ta vẫn giữ vững cái đạo đức, giữ vững lý tưởng sống, không lay động, không ngả theo những cái xấu xa của cuộc đời, thế là họ có niềm tin. Họ có niềm tin sống, họ có niềm tin rằng không phải cuộc đời này ai cũng ác, cuộc đời này còn có những người giữ được cái thiện tâm. Ta cho họ một chút niềm hy vọng về điều thiện. Có nhiều khi ta cũng chưa nói được nhiều đạo lý, nhưng cái cuộc sống của ta, ta giữ được cái cuộc sống cao thượng giữa cái thế gian phiền trược này. Ta đâu ngờ rằng ta âm thầm, chính ta cũng không biết, ta đã cho nhiều người khác một cái niềm tin, một cái chỗ nương tựa, một sự hy vọng.
[17:49]Và đây là cái công đức rất là lớn. Ta... Giữ vững cuộc đời mình không rơi vào đường xấu, đâu ngờ rằng trong âm thầm, ta cũng giữ được cho nhiều người không rơi vào đường xấu theo. Nhưng cái quan trọng là ta giữ vững được đến mức độ nào, ta mạnh mẽ được đến mức độ nào, thì trong cái vô hình, cái âm thầm, ta giữ được, ta kéo được rất nhiều người sẽ đi theo ta.
[18:32]Dù ta không nói, mọi người họ chỉ quan sát ta thôi, họ cũng nhận ra điều đó và họ có cái niềm tin trong cuộc sống.
[18:44]Chớ thế gian vốn là ác độc, tàn bạo.
[18:50]Còn khi mà ta giữ vững được cuộc đời mình, tâm hồn mình trong cái đạo đức cao thượng, đến một khi nào đó, ta đủ công đức thì cái ngôn ngữ sẽ xuất hiện, bỗng nhiên ta có cái tư cách để giảng dạy về đạo đức cho nhiều người. Chứ còn bình thường, ta chưa đủ tư cách để giảng dạy về đạo đức cho mọi người. Mà bây giờ ví dụ như bình thường, mình gặp ai mình cũng nói về đạo đức, người ta ngỡ ngàng và người ta dùng cái chữ này: "Cái tay đó muốn làm thầy đời." Tức là ta đem một điều nào đó ta răn dạy mà ta không đủ tư cách, cái họ gọi ta là muốn làm thầy đời. Nhưng cũng đúng những điều đó nhưng mà ta đủ tư cách thì họ lại lắng nghe và tôn trọng.
[19:55]Để gọi là cái đủ tư cách mà đem được cái đạo đức để răn dạy cho mọi người, thì ta cũng phải trải qua một quá trình, trải qua một quá trình hơi dài, là mạnh mẽ, kiên trì, giữ vững cái phẩm chất đạo đức, giữ vững cái lý tưởng sống trong tâm hồn mình, trong cuộc đời mình. Có thể chung quanh ta
[20:24]là những nghịch cảnh, có thể chung quanh ta là những con người xấu ác, có thể ta phải đối diện với nhiều cái bất công, nghịch cảnh, đắng cay, nhưng lòng mình không thay đổi, không thay đổi, giữ vững cái lý tưởng sống mà Đức Phật cho ta. Vẫn yêu thương dù con người bội bạc, vẫn giúp đỡ dù con người phản bội, hừm, vẫn tha thứ dù con người lỗi lầm.
[21:03]Khi ta giữ vững được cái lý tưởng sống như vậy, từ từ nó biến thành cái hành động, hành động của sự yêu thương, sự tử tế, sự giúp đỡ, sự chịu đựng, sự nhẫn nại, sự bao dung, thì lần lần ta đủ cái công đức, và cái đủ công đức đó, thường đầu tiên nó sẽ trở thành cái lời nói, trở thành cái tư cách của một bậc mô phạm, có thể đem đạo lý để chia sẻ với mọi người một cách đàng hoàng.
[21:42]Nên ở đây vậy, cái người mà lớn tuổi, cái tâm hồn ta nhiều khi đã bị chai sạn,
[21:51]ta đã bị ảnh hưởng những điều tốt, điều xấu lẫn lộn nhiều nên rất khó thay đổi. Nên cái người nào mà lớn tuổi rồi, mà vẫn còn tìm về được với Đạo để tu hành, thì phải biết rằng cái người này có một cái quá trình tuổi trẻ tốt đẹp.
[22:15]Họ được ảnh hưởng trong cái môi trường khá đạo đức, nên đến khi tuổi lớn mà nội tâm không bị nhúm bẩn, không trở thành con người tàn ác, đây là điều may mắn. Chứ còn để xây dựng cái lý tưởng sống là phải là lớp trẻ tuổi. Lúc đó cái vô thức ta còn mở ra, còn chờ đợi, còn trống chỗ để ta có thể tiếp nhận điều xấu và điều tốt. Nếu trong cái khoảng tuổi trẻ đó mà ta may mắn tiếp nhận được những điều tốt đẹp, những đạo lý cao thượng, để xác định nó, khẳng định nó trở thành cái bản chất sống của mình thì ta sẽ mang được cái cuộc sống cao thượng đó đi suốt cuộc đời còn lại.
[23:18]Ta vừa nói ta mang theo cái lý tưởng đó đi suốt cuộc đời còn lại, nghĩa là sao? Nghĩa là từ lúc khoảng tuổi trẻ cho tới già, ta còn phải đối diện với nhiều thử thách,
[23:38]gian nan, cám dỗ,
[23:42]và sự lừa lọc, sự đối xử tàn bạo, và có thể ta bất ngờ thay đổi, ta sẽ từ bỏ cái lý tưởng sống cao thượng để quay sang cái lối sống tàn bạo mà đối phó với cuộc đời tàn bạo. Nhưng mà nếu ở cái khoảng tuổi trẻ, ta khẳng định được cái lý tưởng sống cao thượng, thì từ cái khoảng tuổi trẻ đó cho tới lúc già, lúc chết, ta vẫn còn phải đối diện với rất nhiều điều xấu ác giữa cuộc đời, nhưng ta không thay đổi, lòng mình kiên định, giữ vững cái lý tưởng sống như vậy, rồi ta đi qua một cuộc đời, một cuộc đời cao thượng mà có lần Đức Phật nói: "Hạnh phúc thay giữa những người
[24:37]tham lam, ta sống không tham lam; giữa những người thù hận, ta sống không thù hận; giữa những người đau khổ, ta sống bình an tự tại." Đại khái Đức Phật có nói cái bài như vậy trong kinh Pháp Cú. Thì ta vậy, ta cũng thực hiện cái lời dạy của Đức Phật như vậy. Dù rằng thế gian này có xấu ác đến đâu, thì ta nguyện lòng giữ vững cái lý tưởng sống cao đẹp mà Đức Phật đã trao cho ta. Vì ta hiểu nhân quả, ta hiểu luân hồi. Nếu ta buông tay, ta đặt xuống cái gánh nặng của một đời sống lý tưởng đạo đức, thì cuộc đời ta tan vỡ, ta sẽ trở thành tầm thường, độc ác, lừa lọc, gian tham, ích kỷ giống như vô số chúng sinh khác.
[25:43]Rồi sự chờ đợi ở tương lai của chúng ta chỉ là sự đọa lạc, khổ đau, mờ mịt, tăm tối, khó lấy lại được.
[25:56]Vì thường một cái lỗi lầm khi tạo ra, cái quả báo nó trả khá lâu.
[26:05]Chứ không phải ta phạm lỗi trong 5 phút rồi sau này ta trả quả báo 5 phút, không có. Ta phạm 5 phút, khi trả 5 năm, phiền, phiền. Cho nên nếu ta từ bỏ cái cuộc sống lý tưởng, ta sẽ phạm liên tiếp hết sai lầm này tới sai lầm kia. Mà chỉ cần một sai lầm trả 5 năm, 10 năm, mà nhiều sai lầm thì trả không biết bao nhiêu năm. Có khi cả mấy ngàn năm ở cái thân, thân phận rất là tầm thường, uổng đi. Cho nên thôi, ngày hôm nay, có duyên ta được làm con của Phật, ta có được một cái gia tài vô cùng quý giá, ta có một nguồn đạo lý không có biên giới, thì không ngu dại gì chỉ vì người khác sai mà ta sai, chỉ vì người khác xấu mà ta từ bỏ điều tốt đẹp.
[27:15]Ta nguyện vậy, dù thế gian có xấu ác, cố gắng giữ cái lý tưởng sống cao thượng của mình mãi mãi để đi qua cái cuộc đời đầy sóng gió, biến động này, đi qua cái bụi bặm, gai góc, mờ mịt này mà giữ trái tim mình như một viên ngọc không tì vết.
[27:44]Thôi, sư phụ tâm sự một chút vậy thôi nha, chứ không có giảng. Mai thì giảng. Tối mai thì sư phụ nói về cái ý nghĩa của cái luận án tiến sĩ của sư phụ một chút, tại vì mọi người cũng không có đọc được hết, nên sư phụ giải thích thêm cái ý nghĩa của nó một chút ha, mai. Nãy giờ sư phụ nói được bao lâu rồi? Nửa tiếng hả? Nửa tiếng vậy cũng nhiều rồi.
[28:19]À, có tập bài Đại Việt Oai Hùng trước không?
[28:25]Hả? "Xem cuộc đời Đức Phật"
[28:32]hả? À ha.
[28:52]Dạ, chúng con xin thành kính...