[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:24]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý Phật tử, kính mời ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta nói tiếp về đề tài người cư sĩ đối
[1:00]với vị thầy dạy đạo của mình. Thường á thì con người sống trên thế gian này là luôn luôn chúng ta được học hỏi từ những thế hệ trước để nối tiếp thành cái kiến thức, thành cái khả năng cho chính mình, rồi có khi mình cũng truyền lại cho cái thế hệ về sau. Ngay cả như trong gia đình vậy, nhiều việc gia giáo, lễ nghĩa, hoặc là những cái đường lối làm ăn của gia đình, người con cái cũng được cha mẹ mình truyền dạy lại. Rồi khi lớn lên đi học thì chúng ta cũng được học từ nơi thầy cô giáo những kiến thức cần thiết để trở thành con người tài năng và có giá trị trong xã hội. Rồi có nhiều lúc trong cuộc đời vậy chúng ta cũng được sự dạy
[1:49]dỗ của người này người kia để chúng ta mới biết cách sống hoặc là biết cư xử, biết làm một cái nghề nghiệp gì đó. Thì khi vào đạo cũng vậy là ai cũng cần phải có thầy. Một số ít trường hợp có những người không thầy mà biết đạo, nói vậy chớ cũng vẫn là nhờ thầy ở những kiếp trước, chớ nếu không có thầy thì vĩnh viễn không bao giờ mình biết được. Nên cái vai trò của người thầy rất là thiêng liêng, rất là quan trọng đối với người đệ tử Phật học đạo như vậy. Không ai tự cho mình là không cần thầy một cách kiêu mạn. Có những trường hợp con người mới nói rằng là họ có thể tu tập mà không nhờ thầy hướng dẫn thì ở đây có vài trường hợp:
[2:34]một, họ là Bồ Tát tái lai mà còn nhớ được tiền kiếp; hai, thì họ là người kiêu mạn. Thì cũng vậy, nếu mà một người mà nói câu đó họ có thể học đạo không cần nhờ thầy thì chúng ta xét thấy nếu họ không phải là Bồ Tát siêu phàm thì chắc chắn họ là người kiêu mạn, vì trên đời này mà không ai không nhờ thầy hết á. Dù có những khi mình có những cái trí tuệ đặc biệt, có những khám phá độc đáo coi lại vậy chớ vẫn có cái nền tảng, vẫn có những cái dấu ấn, những cái ảnh hưởng của những vị thầy nào đó trong cuộc đời này đã rơi rớt lại trong tâm tưởng của mình chớ không thể hoàn toàn không được. Như tôi xét vào bản thân tôi cũng vậy,
[3:17]là một người mộ đạo, đến khi biết được Phật pháp thì tôi dốc lòng học hỏi, cũng xem kinh, đọc sách rồi cũng tự mình chiêm nghiệm nhiều đạo lý. Nhưng ngày hôm nay về, ngày hôm nay nhìn lại quãng đời mình đã đi qua thì mới thú thật rằng mình đã mang ơn không biết bao nhiêu người, mà trong đó một vài vị thầy xuất sắc, đặc biệt thì mình thật là chịu ảnh hưởng rất là sâu đậm. Nên dù có giỏi gì giỏi, chớ cái ảnh hưởng hoặc là sự cần thiết, sự hướng dẫn của một vị thầy là không thể chối cãi được. Có những trường hợp thế này, ví dụ như có những người có những đạo lý hay mà họ tự nghĩ ra được mà giống như là không có được học của
[3:58]ai, tự họ có thể tìm thấy được cái đạo lý, nghĩ ra đạo lý đó. Thì ở đây chúng ta phải thấy là nó rơi vào trong hai trường hợp nguyên nhân: một là hoặc là họ đã được ai dạy từ kiếp trước, ví dụ như có những trường hợp mà tự mình hiểu được, tự mình khám phá được những cái đạo lý đặc biệt thì chỉ nằm trong hai trường hợp: một là ai đã dạy mình ở kiếp trước, hai là được Phật gia hộ cho kiếp này. Cái điều này thì tôi cũng ứng vào bản thân tôi vậy, có những cái đạo lý khi mình tu tập tự phát hiện ra rồi sau đó mình mới tìm coi do đâu mà mình phát hiện được đạo lý này, thì tôi đều thấy là hoặc là do mình đã được ảnh hưởng từ kiếp
[4:44]trước, hoặc là trong thâm sâu, trong cái tâm thành của mình, chư Phật đã gia hộ chớ không phải là bởi cái trí tuệ, tài năng của mình. Còn nếu người nào mà cứ nói rằng là: "Tự tôi tôi có cái trí vô sư, tôi có thể biết được điều này điều nọ", thì đây là một sự hiểu lầm và đưa tới kiêu mạn, mà nếu có kiêu mạn thì coi chừng mình gãy đổ cái sự nghiệp tu hành của mình. Có người chủ trương thế này nữa là: "Bây giờ tu không cần đi Đông đi Tây học ở đâu nữa, chỉ cần xoay về nơi mình." Quý Phật tử đã nghe cái lý luận này chưa? Nghe rồi phải không? Có nhiều người nói vậy, nói rằng tu Phật pháp là không cần phải đi Đông
[5:25]đi Tây, đi nơi này nơi kia nữa, hãy đóng cửa nhà mà xoay về nơi mình. Thì tôi mới hỏi: "Xoay về nơi mình để làm cái gì?" Thì người này mới nói là: "Nơi mình có sẵn kho báu gì đó, tự tìm nơi đó chứ không cần phải hướng ra ngoài." Thì tôi mới nói là không có kho báu nào dễ tìm cả, dù cái kho báu đó nằm bên ngoài hay nằm nơi chính mình, vì nếu dễ tìm thì người ta thành Phật hết rồi. Muốn tìm được cái kho báu người ta phải đào không biết bao nhiêu lớp đất, cũng vậy nếu thật sự nơi chính mình có kho báu thì mình cũng phải đào bới không biết qua bao nhiêu lớp lầm lỗi rồi mới đến được cái kho báu. Nên trước khi mình tìm được chân lý,
[6:11]tìm được lẽ phải, tìm được cái sự giác ngộ, chúng ta phải vượt qua nhiều lớp vô minh mà trước hết là phải thấy được lỗi của mình. Thì cũng được, tu cuối cùng vẫn là xoay lại tìm lỗi nơi mình chớ không phải là sai, câu nói đó không sai lắm, nhưng cái sai ở chỗ kiêu mạn là tưởng rằng tự mình có thể tìm thấy được lỗi mình để rồi tự mình tìm thấy được cái sự giác ngộ nơi chính mình. Đây là một cái hiểu lầm rất là lớn của nhiều người học Phật. Vì sao mà nói rằng là chúng ta không có đủ sức tự thấy được lỗi mình?
[6:51]Vì nếu mà chúng ta tự thấy được lỗi mình thì đúng là chúng ta không cần thầy. Thấy bây giờ thử hỏi quý Phật tử có bao giờ mà từ trước tới giờ những lỗi lầm của mình tự mình biết hết không? Không cần ai chỉ, tự mình có lỗi tự mình biết hết? Có không? Một hai người lắc đầu, nhiều người chắc là tự biết được phải không? Những người còn lại có tự mình biết lỗi được không? Dạ không. Cho nên thường như vậy chúng ta phải nhờ người khác chỉ lỗi. Những người thật sáng, thật giỏi, mà có người thường thường cũng hay thấy lỗi mình lắm. Mà có cái lạ là việc mình thì giấu người ta, mà việc người ta mình thấy hết trơn.
[7:32]Ví dụ như mình tham lam đầy bụng mà ai tham chút mình thấy liền, còn mình tham mình không thấy. Cho nên người ngoài dễ thấy lỗi mình nhưng cũng thấy lỗi thô thô thôi, chớ còn đi sâu vào trong tâm niệm những cái lỗi vi tế thì phải là bậc thầy sáng mắt mới thấy được. Rồi những vị thầy đó họ tu tập có nhiều kinh nghiệm, chính họ cũng đã từng vượt qua những lỗi lầm đó, nên bây giờ người khác vướng cái họ biết liền và họ bằng cái lòng từ bi, họ chỉ lại cho để mình biết rồi mình vượt qua. Ở đây thế này nữa, chúng ta cần vị thầy để chỉ lỗi cho mình là cần cái lòng từ bi, nó khác với người đời khi họ phát hiện mình có lỗi
[8:16]thì họ xỉa xói, công kích, nói xấu, chỉ trích, nhục mạ phía sau lưng. Nhưng vị thầy với lòng từ bi cứu độ khi biết mình có lỗi thì lựa lúc, tìm cái duyên để mà nhắc nhở mình. Mà nhắc nhở như vậy mình dễ đón nhận cái lời chỉ vẽ của vị đó. Còn nếu với người thường không có lòng từ bi, người ta nói đúng lỗi mình đó mình không nhận, nhưng mà với vị thầy của mình, vị thầy mà mình biết vị này thương yêu mình cũng như thương yêu mọi người thì rầy cái lỗi mình mình nhận được. Ví dụ như bây giờ quý Phật tử lên chùa thăm quý thầy mà mình thương ông thầy đó, mình biết ông thầy đó cũng thương mình, một hôm ổng nhìn mình cái cư xử mình ra ổng mới nói:
[9:07]"Bữa nay thầy thấy cô có vẻ hơi khoe khoang, hơi nói nhiều, có..." Cái mình tự mình nhìn lại cái mình dòm thấy coi bộ đúng quá ta. Lúc này đi đâu mình cũng giảng giải đạo lý nó hơi nhiều à, mà có vẻ hơi khoe à, người ta hơi đúng à. Cái khi mà ông thầy nói cái cái mình nhận ra được cái lỗi liền, nó đúng thầy trò. Chứ còn nếu cái người khác mà nói mình: "Nhỏ đó nổ ghê á", nói câu với hàm ý chê bai thì mình có chịu nhận lỗi không? Thôi mình không nhận, mình bực dọc, mình phản kháng, nói nhiều hơn nữa, rồi nổ nữa cho chết ai cho biết, tự ái. Nhưng với người thầy, họ tinh tế, họ nhìn ra được mình, họ nói trong từ bi, mình nhận ra được lỗi.
[9:48]Hoặc là nào giờ thì mình có cái tánh cũng không đến nỗi trùm sò lắm, cũng chừng phân nửa thôi. Thì ông thầy đó, ổng có lòng từ bi, ổng thấy mình sống trên đời mà không biết san sẻ làm phước thì sau này mình khổ, lớn tuổi sẽ khổ chứ gì, qua kiếp sau thì nghèo xơ xác. Mà không ai dám nói, tại vì tiền bạc vật chất ai mà dám nói ai. Biết người đó hà tiện, ổng trùm sò, ổng kẹo kéo, không giúp ai, ổng kệ ổng chứ. Cơm ai nấy ăn, nhà ai nấy ở, nói làm chi. Nhưng mà cái nhân xấu nó cứ tồn tại hoài. Nhưng ông thầy mình ổng nói được, vì mình cũng kính trọng ổng và ông thầy cũng thương mình, ánh mắt nhìn ổng nói được:
[10:26]"Nè, con ráng tập bố thí". Cái máu trùm sò mình nổi lên, mình nói: "Thưa thầy, con chưa có giàu. Mới 99 cây vàng trong nhà chưa đủ 100 cây, đâu có 101 cây bố thí bớt một cây". Thì ông thầy ổng mới từ tốn ổng khuyên mình, nói: "Không, cái người nghèo họ vẫn bố thí được. Dù chưa đủ 100 cây thì con vẫn bố thí được. Có những người họ nghèo đến nỗi không có gì thì mỗi bữa ăn họ lấy vài hạt cơm họ cho kiến cũng là bố thí. Vậy đó mà về sau họ bớt khổ, phải tập bố thí". Thì nghe ông thầy ổng khuyên răn từ tốn như vậy thì mình dễ chịu. Chứ còn mình nghe với người hàng xóm nói: "Người kẹo kéo rứt không ra, kẹo kéo đứt rứt không ra miếng nào,
[11:09]không mẻ miếng nào", thì lúc đó mình bực lên, mình nói: "Tôi có kẹo tôi cũng không ăn cơm của mấy người, không cần mấy người dạy đời". Mình sẽ có những cái tâm trạng phản kháng lại, rồi mình duy trì lỗi lầm cũ của mình. Cho nên sẽ nói rằng mình tự mình có thể biết lỗi là điều không đúng, đó là lỗi thô. Còn đi vào trong những tâm niệm tu hành vi tế, còn nhiều cái lỗi thật là độc đáo mà nếu mình không biết, một đời mình qua suông. Ví dụ như một người tu tập niệm Phật được định, nhiếp tâm trong câu niệm Phật, nhiếp tâm trong câu chú Đại Bi, hay là người nhiếp trong hơi thở được định. Khi thấy tâm mình rỗng rang hết,
[11:51]rỗng toang hết, không còn gì hết, cái mình buông hết cái phương tiện tu hành, mình an trú trong cái định rỗng rang đó. Và mình nói như vậy mình đã được rồi, từ đây mình đã tìm được đường đi, đã chứng được một phần rồi. Mình cũng biết mình chưa chứng hẳn nhưng đã chứng được một phần. Và như vậy cả một đời còn lại mình có thể an ổn mà tu cho tới khi đắc đạo thành Phật. Nhưng mà cái đón nhận mình được như vậy rồi, người khác có nói mình không nghe, tại mình biết người khác đâu có được định, đâu nhận ra được cái cảnh giới này mình chứng đâu mà nói. Nhưng ông thầy ổng có kinh nghiệm, ổng có trí tuệ ổng biết, ổng nói là:
[12:25]"Con đừng có khờ dại mà an trụ trong cái rỗng rang đó, nghĩa là con đang hưởng phước, sau này sẽ mất, thối mãi, không còn định nữa. Nghĩa là dù mình có được định cỡ nào vẫn phải giữ chặt cái pháp môn của mình. Nếu mình thở được định, thấy tâm mình rỗng toát rồi, kệ cái rỗng đó, vẫn nắm hơi thở, biết hơi thở từng tí xíu. Hoặc là mình niệm Phật, tâm mình rỗng rang, thanh tịnh thì kệ cái rỗng rang thanh tịnh đó, vẫn tiếp tục biết rõ câu niệm Phật, không có buông". Nhờ ông thầy ổng nhận ra được cái sai đó ổng chỉ, thế là mình trở lại mình giữ cái pháp môn. Mà nhờ như vậy, mình đi sâu mãi, đi sâu mãi, chứ không có hưởng cái định mà mình đã được tạo ra.
[13:11]Vì cái định mà xuất hiện được là do cái công phu tu tập. Mình buông công phu để hưởng cái định cũng giống như người gieo lúa rồi đem bao nhiêu lúa ăn hết, mùa sau không còn lúa để gieo nữa; giống như một người làm ăn có lãi, đem bao nhiêu tiền lãi ăn hết, không còn đem nó để đầu tư trở lại thì cũng sẽ nghèo trở lại. Đó, cũng vậy, người do cái công phu tu tập được cái tâm định rồi bỏ cái công phu, bỏ cái pháp môn để hưởng cái định đó, lúc nào đó cũng sẽ mất liền luôn, không còn gì nữa rồi phải cực khổ tu tập lại từ đầu. Thì những cái lỗi vi tế như vậy nếu không có ông thầy mình ổng hướng dẫn, mình không biết, mình sẽ kiêu mạn, mà nhất là cái lỗi kiêu mạn đáng sợ.
[13:56]Hoặc là ví dụ như lúc này cái mình ít lạy Phật, ông thầy mới hỏi: "Sao thầy thấy con ít lạy Phật quá vậy?". "Dạ thưa thầy, tại con nghe có ông thầy nào ổng dạy Phật cũng như mình, cũng Phật tánh bình đẳng, giờ có tượng cốt xi măng không có gì đâu lạy". Thì ông thầy ổng mới nói: "Con hiểu như vậy là một tà kiến nguy hiểm. Vì sao vậy? Là vì Phật tuy diệt độ nhưng mà chưa bao giờ mất. Ở trong Niết bàn, tâm Phật vẫn cảm ứng trùm khắp tất cả chúng sinh. Nơi nào chúng sinh có cảm, có tưởng thì luôn luôn được chư Phật ứng vào đó để gia hộ. Thì cũng vậy, khi ông thợ tạc tượng Phật, ổng nghĩ đây là Phật thì mười phương chư Phật
[14:42]đã chứng rồi, đã xác nhận đây là tượng Phật. Rồi khi người ta đem ra an vị, có đảnh lễ thờ như Phật thì thật sự là thần lực Phật đã an trú ngay đó rồi. Tuy là tượng xi măng nhưng cái sự thính giám, sự chứng minh, sự lai lâm, sự an trú không khác gì Phật tại thế, không khác gì kim thân của Phật lúc còn tại tiền. Và như vậy, nếu con thành kính con đảnh lễ tượng thì cũng bằng như con đảnh lễ Phật lúc Phật còn tại thế. Mà như vậy công đức vô lượng. Còn nói Phật tánh bình đẳng chỉ là lời nói suông. Chừng nào mình hết vô minh hãy nói rằng bình đẳng với Phật. Còn mình tin thì mới tin thôi, mà mình dám nói mình bằng cái người chứng.
[15:30]Mình tin rằng mình có Phật tánh mà dám nói mình bằng cái người chứng được Phật tánh thì đây là một cái sự kiêu mạn vượt hơn tất cả mọi sự kiêu mạn. Mà như vậy, cái kiêu mạn lớn nhất này đủ đưa mình xuống địa ngục". Đó, một cái tà kiến nặng như vậy nếu không có một ông thầy ổng hướng dẫn thì mình sẽ lầm lạc cả một đời. Như vậy chúng ta thấy là tu cái căn bản của cái sự tu hành là biết được lầm lỗi. Một ngày nào đó ví dụ như ai hỏi mình: "Tu là làm cái gì?", thì nếu mình trả lời đơn giản mình nói: "Tu là sửa, sửa để hoàn thiện chính mình". Nhưng nếu mình nói cho chính xác hơn mình nói: "Tu là biết được lầm lỗi của mình, là khởi điểm của sự tu hành".
[16:14]Sau khi biết, cái lỗi nó mất phân nửa, còn phân nửa còn lại là từ từ mình sửa nó hết. Cái người chưa biết lỗi, lỗi còn nguyên. Người chân thành nhận được lỗi, lỗi đã mất phân nửa liền. Trước chư Phật, lỗi đã mất phân nửa. Tôi nói ví dụ một người đó phạm tội giết người mà người đó không tự thấy lỗi, cho rằng mình làm điều đó đúng, thì tội đó còn nguyên, để kiếp sau phải trả thê thảm. Nhưng mà người đó sau khi giết người xong, chợt thấy đây là lỗi lầm, hối hận thì ngay khi tâm hối hận nó nổi lên nó mất phân nửa rồi. Phân nửa còn lại từ từ sửa, tu, trả nợ coi vậy nó nhẹ lại. Kiếp sau dù có bị trả oán cũng sẽ nhẹ lại một chút, nó êm ả hơn.
[16:59]Nên cái biết lỗi là lỗi nó mất phân nửa. Người nào biết nhận được lỗi, lỗi đã mất phân nửa. Cái đáng sợ là không thấy lỗi để nhận lỗi. Nên cái biết lỗi là khởi điểm của sự tu mà chúng ta phải thành thật, phải khiêm tốn để thấy rằng mình không tự biết được hết lỗi của mình, phải nhờ người khác chỉ. Ngay cả bản thân tôi cũng vậy, bao nhiêu năm tôi tu hành cũng ráng tìm cái lỗi của mình, cũng ráng tìm kiếm. Thì chính nhờ cái kinh nghiệm tìm lỗi mình mà tôi có thể giảng pháp được là vậy đó. Nên ai mà muốn giảng pháp thì cứ đi tìm lỗi của mình. Rồi bao nhiêu năm đi tìm lỗi của mình, giữ gìn cho kỹ lưỡng, vậy mà vẫn chưa hết lỗi.
[17:46]Ráng tìm nữa còn lòi ra lỗi nữa. Mà gặp một vị nào sáng mắt hơn mình, họ nhìn vào tâm mình, họ vẫn thấy được lỗi của mình như thường. Đố quý Phật tử đố biết chừng nào tôi hết lỗi? Chừng nào tận thế hả? Không bao giờ hết lỗi. Cho nên cái quá trình tu hành của mình ở kiếp này và những kiếp tới là chân thành đi tìm lỗi của mình mãi. Mà ai thấy được nhiều lỗi của mình, đó là người có trí tuệ, là người khéo tu. Còn ví dụ như mình tu tập theo Phật pháp, một ngày trôi qua, một tuần trôi qua, một tháng trôi qua, một năm trôi qua mà trong suốt thời gian đó chưa bao giờ mình thấy mình có lỗi thì người này thuộc loại đại si mê.
[18:27]Người này chưa phải đệ tử Phật, đứng đâu ở ngoài đường vui chơi chứ không phải vô chùa, chưa vào tới cổng chùa. Người mà vào được cổng chùa là người thường thấy được lỗi mình. Tệ lắm một năm phải thấy được hai ba lỗi, còn người giỏi một tháng thấy được hai ba lỗi, còn người xuất sắc thì thấy được mỗi ngày thấy được một lỗi của mình. Còn người mà siêu việt thì thấy được lỗi trong từng niệm, từng giây phút trôi qua. Lỗi gì mà nhiều dữ vậy mà từng giây phút trôi qua mà thấy được lỗi, ai biết? Lỗi gì đến cái nỗi mà từng giờ phút trôi qua mình thấy được? Ai biết, ai thấy? Đó là những người mà giữ gìn thuần tịnh, ly đắm, đó là chấp ngã.
[19:14]Thí dụ một người họ không làm gì lỗi lầm nữa, tại họ xét lỗi họ quá nhiều rồi, ba mươi năm tìm lỗi mình quá nhiều. Bây giờ họ không phạm lỗi nữa, không tham, không sân, không gì hết. Ngay cả ví dụ bây giờ họ có tài sản thật nhiều, sự thật họ cũng chỉ thích buông bỏ. Hoặc nếu có giữ cái tài sản chỉ vì cho người khác, không phải cho mình nữa. Trong lòng không giận, không hờn, không tham thì không có lỗi gì để thấy, nhưng họ biết họ luôn luôn còn một lỗi, đó là chấp ngã. Thì từng giờ, từng phút tu tập lúc nào họ cũng biết họ còn chấp ngã. Đó là cái người mà xuất sắc cực kỳ đó, là thấy được lỗi mình trong từng giây, từng phút.
[19:54]Còn người nào một năm mà chưa thấy lỗi thì một là thành Phật rồi, hai là cực kỳ si mê. Mình thuộc loại người nào? Ở đây chắc cũng có thấy lỗi nhưng mà không đến nỗi. Vì vậy, khi mình vào Đạo để mình tu thì việc mà tìm một vị Thầy để nương tựa là vô cùng cần thiết. Chúng ta phải khiêm tốn, hễ mình hiểu Đạo, muốn tu tập là phải luôn luôn tìm một vị Thầy để nương tựa. Nói một vị chứ thật ra cuộc đời tu hành của mình có nhiều vị Thầy lắm. Lát nữa thì chúng ta sẽ nghe. Chúng ta sẽ trải qua nhiều vị Thầy chứ không phải một vị. Nhưng mà trước hết, mình tìm một vị nương tựa ban đầu cái đã. Những người nào mà có thể dạy mình thấp thấp căn bản trước.
[20:39]Thí dụ như mình kiếm, nghe nói cái ông Chân Quang ổng tu dở, ổng dạy thấp thấp căn bản, học bước đầu. Học chừng ba tháng mình bỏ ổng, mình lên chùa Linh Hòa ở đây mình học tiếp cái cao cao hơn chút nữa thì được. Thì trước hết chúng ta nhận định ai sẽ là Thầy của mình? Thật ra thì tâm trạng chúng ta đi tìm vị Thầy, mình muốn tìm vị Thầy giỏi hay vị Thầy dở? Giỏi hay dở? Dĩ nhiên ai cũng muốn tìm Thầy giỏi hết, không ai khờ dại gì tìm Thầy dở, phải không? Mình tìm một Thầy nào để mình tôn thờ mà, thì ông Thầy đó phải thánh thiện, phải chân chính. Bằng cách nào? Sao biết? Có ai có cách nào biết không chỉ tôi, tôi cũng đang đi tìm đây.
[21:27]Thật ra rất khó biết phải không, rất khó. Tức mình chỉ biết hơi hơi thôi à, chứ không biết hoàn toàn thực sự. Vì nếu mình biết rõ về ổng thì mình bằng ổng hay hơn ổng rồi mình khỏi học ổng nữa. Thì khi mình tìm được một vị Thầy mà tốt á, thì nó do những điều như thế này. Hoặc á là do cơ duyên tiền kiếp, kiếp trước mình may mắn mình đã được học với những vị Thầy tốt, kiếp này thế nào cũng gặp lại những Thầy đó để mình tu tập, đó là do cơ duyên tiền kiếp. Hoặc á là mình không có cơ duyên tiền kiếp thì mình phải cầu nguyện chư Phật gia hộ. Là có những trường hợp thế này, nhiều khi mình không có duyên với ông Thầy đó,
[22:04]nhưng mình là người có thiện căn tu rất là tốt, mà chư Phật cũng biết ông Thầy đó là tốt, thế là chư Phật, chư Bồ Tát tìm cách đưa mình lại để học với ông Thầy đó. Đó là nhờ chư Phật gia hộ. Nên trước hết, mình bây giờ chưa biết ai tu tập tốt, ai có thể là vị Thầy của mình thì mình phải cầu nguyện chư Phật gia hộ. Cứ xin Phật gia hộ cho con tìm được vị Thầy chân chính để con nương tựa tu hành trong một đời này. Mình cầu nguyện riết thì thế nào mình cũng gặp. Rồi cũng có trường hợp thứ ba là nhiều khi mình phải đi học qua nhiều vị Thầy rồi mình mới lựa được một vị Thầy nào đó mà mình vừa ý. Có khi cái duyên mình lớn lên cái mình hiểu
[22:45]Đạo, mình được một vị Thầy này mình quy y. Rồi sau đó cái vị Thầy đó cũng tốt, hướng dẫn cho mình đi học nơi này nơi kia. Sau khi tu học nhiều nơi cái rồi mình tìm được vị Thầy mà mình cảm thấy mình tin tưởng trọn vẹn, mình quý kính sâu sắc, thế mình dừng lại nơi đó để mình tu tập luôn. Như vậy đó là ba cái trường hợp để mình tìm được Thầy. Nhắc lại, một: là do cơ duyên tiền kiếp, mình có duyên thẳng với vị đó, đời này gặp luôn. Thứ hai là nhờ chư Phật gia hộ, biết được vị nào tốt để đưa mình đến. Thứ ba là do mình phải đi học qua nhiều vị Thầy. Đó là ba trường hợp. Còn bây giờ thì mình nói qua một vài tiêu chuẩn để mình đi tìm Thầy.
[23:30]Những tiêu chuẩn căn bản để mình chọn Thầy là thấy thế này: Đạo Phật có nhiều pháp môn, thì vị Thầy mà chân chính á, dù tu pháp môn này vẫn không có chống đối, chia rẽ pháp môn khác. Đó là tiêu chuẩn thứ nhất. Nên mình đến một vị Thầy mà mình thấy ổng tu pháp này, ổng công kích pháp kia thì đừng đến nữa. Là vì ông Thầy đó ổng chia rẽ Đạo Phật. Mình theo ổng, thế nào mình cũng mắc cái tội chia rẽ Phật Pháp. Ổng có xuống địa ngục mình cũng đi xuống theo, nên né mấy ông Thầy đó. Nên ông Thầy nào ví dụ như ổng tu Tịnh Độ mà ổng vẫn quý người tu Thiền, hoặc ông Thầy ổng tu Thiền mà ổng vẫn quý người tu Tịnh Độ, mấy Thầy đó mình nương tựa được.
[24:11]Hoặc là vị Thầy đó ổng là người chuyên ứng phú cúng kiếng nhưng ổng vẫn quý mấy Thầy giảng sư, hoặc là ông Thầy đó ổng là giảng sư nhưng mà ổng vẫn quý quý Thầy ứng phú cúng kiếng, mấy Thầy đó mình nương tựa được. Chứ còn ví dụ như ông Thầy nào ổng cúng kiếng ổng chê mấy ông đó biết cúng kiếng gì, hoặc ông giảng sư nói: "Trời, tối ngày cứ làm Thầy cúng không, không biết đi giảng", thì những người mà chê qua chê lại mình né. Mình theo mấy người đó mình cũng mắc cái tật chia rẽ, hơn thua, chê bai, rồi mắc tội. Nên vị Thầy chân chính là vị Thầy không chia rẽ. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là vị Thầy đó phải có lòng từ bi, dù chưa đạt được cái vô hạn.
[24:56]Vì cái tiêu chuẩn của Đạo Phật, cái biểu hiện của Đạo Phật, cái đặc sắc của Đạo Phật là lòng từ bi. Lòng từ bi nghĩa là lòng thương yêu tất cả muôn loài chúng sinh. Thì vị Thầy mà mình chọn để nương tựa, mình phải rình để liếc, để ngó, canh ổng. Tức là mình tới chùa mình coi, mình dòm coi ổng nói chuyện người này sao, coi đối xử với con chó làm sao, rồi ổng tức là mình nhìn tới nhìn lui mình thấy coi ổng có thương người không. Thấy người giàu tới ổng ân cần, một lát người nghèo tới coi ổng có lơ không, ví dụ vậy. Thấy người giàu ổng thương mà người nghèo ổng thương thì mới được. Dù lòng từ bi chưa vô tận, tại vì nếu ổng vô tận
[25:34]thì ổng thành thánh thì mình yên tâm rồi. Nhưng dĩ nhiên là vị Thầy của mình cũng chưa phải là thánh, nhưng mà cái căn bản đó là phải có lòng từ bi, từ bi rộng rãi một chút, thương người, thương vật. Mình thấy những người khổ mình thấy ổng có lòng trắc ẩn, ổng biết thương xót, thì những vị Thầy đó mình nương tựa được. Những vị Thầy mà ví dụ mình thấy là người giàu tới đon đả, còn người nghèo tới lơ lơ thì cũng nên né mấy ông Thầy đó. Còn mình thấy ví dụ như chùa nghèo mà cái người nghèo tới ổng dám múc gạo cho thì ông Thầy này được, để mình nương tựa được, có lòng từ bi. Rồi thứ ba nữa, tiêu chuẩn nữa là vị Thầy này biết thúc liễm.
[26:15]Biết thúc liễm nghĩa là không có hưởng thụ, vì Đạo Phật là như vậy. Có thể là ông Thầy ổng chưa đạt được cái sự đơn giản trọn vẹn như là những vị A La Hán ngày xưa, vì ổng cũng đang còn tu, nhưng mà mình chọn một ông Thầy để mình tu tập trong hiện tại, chưa phải Thánh tăng, thì vị Thầy đó cũng ít có hưởng thụ, biết thúc liễm, biết khước từ, không có sống cuộc đời xa hoa quá, thì vị Thầy này mình nương tựa được, thấy ổng sống đơn giản. Tiêu chuẩn nữa để mình lựa là vị Thầy có đạo đức. Dĩ nhiên cái đạo đức thì chưa thể nào mà hoàn hảo được, vì nếu hoàn hảo được thì đó là quá tốt rồi, ông Thầy này quá lý tưởng rồi, quá tuyệt vời.
[27:00]Thì đây căn bản là có đạo đức. Đạo đức là thấy ổng không tham lam, ổng không có dễ nổi sân, thấy ổng có vị tha, ổng không có đố kỵ với người tài, vân vân. Đó, những cái tiêu chuẩn căn bản như vậy thì vị Thầy đó là ngon lành. Có những tiêu chuẩn sơ sơ đó là ông Thầy ngon lành, ngày nào đó mình xin quy y được. Còn bây giờ thêm những tiêu chuẩn đặc biệt nữa là ví dụ như ông Thầy đó có trí tuệ, có biện tài, ổng có thể giảng giải được, ổng có những phương tiện dạy dỗ thiện xảo thì thật là quý giá. Tôi nói vậy không phải để khen tôi đâu nha. Nhưng mà khi mình lựa vị Thầy, ngoài những tiêu chuẩn trên mà nếu
[27:39]ông Thầy này ổng có thể giảng giải được nữa thì thật là tốt đẹp. Nói vậy không phải là mèo khen mèo dài đuôi, đừng nghĩ thế, đây là nói khách quan. Rồi một điều tốt hơn nữa là nếu vị Thầy này có tấm gương tu hành tinh tấn, là mình để ý mình thấy ông này ổng thường ở ẩn chỗ vắng, ổng ngồi thiền hoài, hay là ổng ngồi ổng lần chuỗi niệm Phật hoài, siêng năng, hay là ổng có một cái bài kinh nào tâm đắc ổng trì tụng thường. Thí dụ mình nghe nói là ổng hay ở cốc ổng ổng gõ cóc cóc cóc cóc ổng tụng kinh Kim Cang hoài, hay ổng trì Pháp Hoa hoài vân vân, hay là ổng tụng bài khấn nguyện hoài vân vân. Thì đó, vị Thầy có cái gì đó,
[28:22]có cái công phu tinh tấn tu hành gì đó là được, là ngon lành. Nếu mà mình may mắn mà tìm được ông Thầy ổng đủ tiêu chuẩn từ trên xuống dưới như vậy là cuộc đời mình coi như lên hương, là không có sợ xuống địa ngục nếu mình đi theo ông Thầy này, là bảo đảm mình phải trở lại cõi người và cõi trời nếu tìm được một vị Thầy như thế. Nên quý Phật tử ráng tìm nha. Phải đi rình rình mà tìm, đi chùa nhiều khi mà tìm. Thường thường thì bằng cấp thì không quan trọng lắm, nhưng mà nếu vị thầy mình ổng đã học qua được những trường lớp có bằng cấp thì thêm một cái gì đó để gọi là bảo đảm, có nghĩa là bảo đảm tài tòa có cầu chứng nhãn hiệu
[29:02]được cầu chứng tài tòa thì càng tốt. Chứ còn mà ví dụ như ổng tốt mà không có bằng cấp cũng được, nhưng có bằng cấp thì ngon thêm một chút nữa. Đó là những tiêu chuẩn. Bây giờ trường hợp như mình đã lựa được rồi, mình đến đã xin quy y học đạo rồi, giờ thì mình nói về cái tình thầy trò. Thường thường á trong đạo Phật mình có cái dở là tình thầy trò không có thiêng liêng, không được xem là thiêng liêng, không được xem là keo sơn. Chỉ có ví dụ như ông thầy đó ông có một trăm Phật tử quanh quanh vùng, nhiều khi chừng năm mười người gắn bó với chùa, còn mấy người kia là đi mất tăm mất dạng, mất biệt không thấy tung tích đâu nữa.
[29:44]Đăng báo tìm manh mối sáng không thấy mặt mày. Tới chừng tết lâu lâu một bữa Phật Đản, Vu Lan gì ghé xẹt vô thắp nhang nhá nhá cái đâm đầu chạy mất. Thường thường nó là cái dở trong đạo Phật. Cho nên ở đây là chỗ mà người Phật tử mình cần chỉnh lại, là người Phật tử mình phải ý thức rằng tình thầy trò là thiêng liêng. Mình phải xem người thầy của mình như cha như mẹ. Cái lời nói này có vẻ hơi quá đáng nhưng mà không phải. Là nếu mà tìm được vị thầy tốt rồi mình xem được thầy mình như cha như mẹ thì mình lợi ích dữ lắm, mình sẽ học được nhiều điều tốt từ vị thầy đó. Mình được tốt mà gia đình mình cũng được điều tốt nữa.
[30:26]Nếu mình tôn trọng được thầy mình, công đức nó sẽ tăng trưởng thăng tiến theo thời gian, theo năm tháng và theo kiếp này sang kiếp kia mà phước lành lớn lắm, nhiều điều lắm, mình phải hiểu như vậy. Tình thầy trò là thiêng liêng, phải coi như vậy. Và mình phải biết kính trọng thầy mình, biết thương yêu thầy mình. Mà ông thầy có thương mình không? Có chứ, chắc chắn ổng có tại vì lúc đầu mình lựa tiêu chuẩn đã lựa ông thầy biết thương người rồi. Mình là đệ tử ổng nữa không lẽ ổng không thương, phải không? Nên chắc chắn là ổng thương. Bây giờ chỉ cần là mình có thương ổng hay không thôi hà, chứ ổng thì lúc nào cũng đang thương mình á,
[31:03]có mình là lơ ổng thôi hà chứ ổng thì đang thương mình. Vì tôi làm thầy rồi tôi biết, với những người đệ tử của mình mình thương yêu nhưng mà im lặng không nói. Ví dụ như khi người người đệ tử lên thăm chùa, ông thầy mừng. Mừng không phải là lên thăm cho vui, mà vì tình thầy trò như vậy tự nhiên. Khi đã làm lễ quy y rồi thì thấy như là là anh em, là cha con với nhau vậy. Mà lâu lâu không thấy lên chùa thì nhớ. Nhưng mà có nhiều khi tôi cũng quên tại nhiều khi quy y nhiều quá rồi không nhớ hết. Có khi đến đợt thì mình lật sổ quy y lại coi mặt, ờ cái người mặt này là ờ tên này, pháp danh này nhớ.
[31:41]Có nhiều khi cũng không lật sổ rồi cũng quên. Quên rồi Phật tử lên chào thầy mà ổng chưa biết pháp danh cũng không nhớ luôn nữa, vì đông quá cũng không nhớ. Cho nên Phật tử mà lên chùa chịu khó xưng pháp danh, thấy ông thầy ổng cười cười ổng tiếp mình, mà nếu được phải xưng: "Thưa thầy, con quy y với thầy, con pháp danh này" cho ổng nhớ ổng thương thêm chút nữa, phải biết quy y ổng quên mất đức. Cho nên cái tình thầy trò thiêng liêng, thì ở đây có những tiêu chuẩn thế này. Có những tiêu chuẩn mà người Phật tử để ý. Nhất là phải trung thủy với thầy, nhưng không hẹp hòi. Trung thủy mà không hẹp hòi nghĩa là sao?
[32:18]Nghĩa là lòng mình đối với thầy phải sâu đậm và không thay đổi. Cái lòng thương, kính thầy mình phải kéo dài mãi, là dù sông có cạn, núi có mòn, nhưng lòng kính thương thầy không bao giờ thay đổi. Phải nguyện lòng như vậy. Tôi nói như vậy không phải là tại tôi làm thầy rồi tôi dụ, nhưng đây là cái đạo đức, cái quan niệm của bất cứ người đệ tử Phật nào trên khắp Trái Đất này. Khi mình đã có vị thầy, mình phải biết kính thương thầy mình một cách trung thủy như vậy. Mà khi mình gắn bó trung thủy thương yêu được thầy mình bền bỉ như vậy thì đạo Phật mạnh lắm. Đạo Phật mình sở dĩ yếu, lỏng lẻo là vì tình thầy trò không sâu đậm, thiêng liêng.
[33:02]Cho nên ngày hôm nay khi chúng ta muốn xây dựng lại Phật pháp cho mạnh lên, hưng thịnh lên thì trước hết tình thầy trò phải gắn bó keo sơn, bền chặt, gọi là thiêng liêng. Mà muốn như vậy thì ngoài cái lòng thương của ông thầy ông tỏa xuống cho mình thì mình phải thương thầy sâu đậm một cách trung thủy bền bỉ, nhưng không hẹp hòi. Nghĩa là sao? Nghĩa là mình vẫn quý trọng những vị thầy chân chính khác. Khi mình quy y thì ông thầy đã dặn rồi, quy y Tăng nghĩa là quy y mười phương Tăng. Ngoài ông thầy bổn sư của mình, mình còn phải kính trọng tất cả mười phương Tăng, bất cứ những vị Tăng nào mà tu hành chân chính mình đều cung kính, thừa sự học hỏi, cúng dường, ủng hộ hết.
[33:51]Là khi quy y mình đã được dạy điều này rồi, nên không có phân biệt. Tuy nhiên, vị thầy bổn sư của mình, vị thầy mà mình tới lui học hỏi thì vẫn thành cái tình sâu đậm hơn, đó là trung thủy mà không hẹp hòi. Thì người cư sĩ đối với vị thầy có khác với người xuất gia. Ở trong chùa đó, cái người đệ tử xuất gia với ông thầy á thì lệ thuộc vào ông thầy cả tinh thần lẫn vật chất, nghĩa là ông thầy nuôi đệ tử còn hơn cha mẹ nuôi con nữa. Mà ông thầy đúng là phải như vậy. Thật ra thời gian sau này thì tôi cũng hơi buồn vì tôi thấy có nhiều vị thầy nuôi đệ tử không đạt được cái tiêu chuẩn đó. Sau này thì khi mà giảng cho Tăng Ni tôi sẽ nhắc nhở điều này.
[34:34]Mà vị thầy mà xuất gia cho đệ tử rồi thì phải lo cho đệ tử hơn cha mẹ, từ tinh thần đến vật chất. Mà vì sao? Vì ngoài cái nuôi đời sống về vật chất, quần áo, cơm ăn, áo mặc đủ thứ mọi điều, mền đắp khi mùa đông lạnh, lò sưởi khi mà trời rét buốt hay là quạt máy khi mà trời trở nực, vân vân, lo cho đệ tử mọi điều vật chất, quan trọng là tinh thần, dạy dỗ cho người đệ tử để nên người, để cho người này tu hành chân chính trở thành vị thánh cho Phật pháp. Nên cái ông thầy trong đạo Phật đối với đệ tử xuất gia còn hơn cha mẹ, thật sự hơn hẳn cha mẹ. Còn người cư sĩ đối với thầy thì mình không có bị lệ
[35:18]thuộc vật chất mà chỉ lệ thuộc tinh thần thôi. Nghĩa là mình chỉ đến với thầy để học hỏi về giáo lý, về tinh thần thôi. Nhưng mà chỉ cần là tinh thần đủ để gọi là thiêng liêng rồi, phải không? Đủ để gọi là thiêng liêng. Cho nên chúng ta thấy ví dụ như cha mẹ mình cho mình một cái hình hài này trong bao nhiêu năm rồi nó sẽ tan hoại, nhưng vị thầy cho mình cái đạo lý thì đủ để cứu mình hết kiếp này sang những kiếp khác. Và nếu chín muồi có thể làm cho mình thành Phật, thành Tổ. Nên cái giá trị của tinh thần nó lớn gấp bội bội lần vật chất, nên dù là mình với ông thầy dạy đạo không có lệ thuộc vật chất, nhưng chỉ với tinh thần đủ để mình
[36:01]trở thành thiêng liêng, bền chặt, đủ cho mình tôn kính. Vì sao? Vì giá trị tinh thần nó cao cả hơn vật chất nhiều. Thậm chí mình không lệ thuộc vật chất với ông thầy mà nhiều khi còn phải làm sao? Còn phải ủng hộ vật chất cho ổng nữa. Chẳng những ổng không nuôi mình vật chất mà nhiều khi còn phải đem gạo đem tiền tới cúng ổng nữa. Cho nên người Phật tử như vậy đền ơn thầy mình tạm thời bằng cách cúng dường vật chất để chi vậy? Không phải ông thầy ổng hưởng gì cái đó đâu, ổng cũng dùng cái đó để lo tiếp cho Phật pháp thôi. Là ổng cũng nuôi đệ tử, nuôi Tăng Ni trong chùa, làm những việc đạo, vân vân, chứ bản thân ông thầy chẳng hưởng được gì nhiều.
[36:41]Nhưng mà cái sự giúp đỡ của người cư sĩ đối với ông thầy rất là cần thiết. Nên mình đến với thầy là chẳng những là ổng không cho mình được cái gì mà còn phải tốn cho ổng nữa. Trong một ít trường hợp có những người cư sĩ nghèo quá ông thầy cũng phải giúp đỡ, đó là vì tình thầy trò. Nên ở đây mà nếu Tăng Ni nào cứ cố chấp rằng tiền trong chùa không được đem cho người ngoài là một cái sai lầm. Nên ông thầy đứng đó như cái trung gian ngân hàng thôi, nghĩa là người có tiền cúng dường cứ đem tới mà cúng đổ vô, nhưng mà có những người nghèo khổ ông thầy cũng phải móc ra cho lại. Vì sao? Vì tình thương là như vậy, tình thương là như vậy.
[37:23]Đồng tiền không của riêng ai, đây chỉ có tình thương yêu hiện hữu trùm khắp thôi và tùy theo cái duyên mà tiền khi thì chảy vô khi thì chảy ra chứ không có cố định. Phải sống như vậy. Đồng tiền được sử dụng trong chùa là vậy, lo cho việc đạo, lo cho Phật pháp mà để giúp đỡ, nâng đỡ những người nghèo khó nữa. Nên gọi là chùa là cái trung tâm của sự tương trợ, thương yêu. Ví dụ bây giờ mình không biết cho ai tiền, mình cứ đem hết tiền cho ông thầy. Chỉ có cái là ông thầy đừng có bao nhiêu tiền mà đem cất chùa hết là sai. Chùa không cần to, chùa đủ để sinh hoạt, tùy theo nhu cầu ví dụ ở đó quần chúng đông thì chùa
[38:02]to, quần chúng ít thì chùa nhỏ cho thích hợp, chứ nhất thiết hễ Phật tử cúng tiền nhiều cứ là xây cái này cất kia mở mang cái nọ là sai đó, cứ để đó. Tại vì tiền đó là tiền tương trợ, sau này mình gặp nơi nào nghèo khó mình sẽ trích ra để giúp đỡ. Thường thường á thì đạo Phật không có cái bắt buộc Vậy tinh thần giáo lý Đạo Phật là như vậy, người nào mà tu tốt là do họ tự giác, còn người không tự giác không thể tu tốt được. Không thể cầm cái roi bắt người khác tu được, nên việc tu hành là việc tự giác. Ai đến với Đạo mà ham thích, tự nguyện, người đó mới là người biết tu. Người đó mới gọi là người gieo nhân lành cho những kiếp sau.
[38:43]Chứ không phải là cái người đó, anh đi chùa đi về tôi cho năm chục ngàn lật đật đi liền hoặc là không đi chùa tao đánh đòn à thì không phải. Đạo Phật là không có bắt buộc mà tự giác. Rồi ông thầy cũng vậy, ông thầy thường nghĩ đến đệ tử nhưng mà hãy yên lặng vì cái thái độ của người tu trong Đạo Phật là vậy đó. Cứ ung dung nhẹ nhàng như mây như gió không có lộ liễu tình cảm của mình. Như là những đệ tử lên chùa của tôi vậy, lòng thương yêu vậy chứ lúc nào cũng nghiêm nghiêm lạnh lạnh, nghiêm nghiêm lạnh lạnh. Ai sai là rầy la, mặc dù trong lòng hết sức là thương yêu. Phật tử lên chùa cũng vậy, thì ông thầy có cái thái độ gì đó ung dung nhẹ nhàng.
[39:24]Mặc dù lòng thương yêu Phật tử nhưng mà thái độ không biểu lộ nhiều. Không biểu lộ nhiều mà nhiều khi có việc, nhá chào chút chạy mất luôn, trốn Phật tử mất luôn, vì đang bận. Phật tử lên tính gặp, thôi để thầy đang bận. Nói trời sao nay ông thầy ổng gắt quá, ổng ghét tôi quá, ổng không thèm tiếp tôi. Đó tội nghiệp ông thầy chứ ông thầy ổng cũng thương lắm mà đang kẹt cái gì đó, đang bận cái gì đó chứ mấy không, hoặc ổng cũng đang đau bụng, đang nhức răng, nhức đầu gì đó. Nên đây là cái chỗ mà vì cái thái độ của một người tu trong Đạo Phật không có thể hiện tình cảm quá đáng. Thì người Phật tử phải hiểu điều đó mà tự giác
[39:59]tới lui để thăm viếng thầy, học hỏi với thầy. Chứ không phải sao tôi tới ông thầy ổng ổng không tình cảm gì hết. Thôi không tới nữa, buồn quá. Nó khác, nó khác với một cái đạo. Nhiều khi những người Tây phương chúng ta thấy ai tới chùa họ vồ vập tới nắm tay hỏi han đồ. Nói trời ơi, sao lúc này khỏe không, làm ăn? Trời ơi, tôi nhớ bạn quá. Trời ơi, không có bạn thấy thiệt cái chùa nó lạnh lẽo. Nói những cái câu mà mình nghe mình cảm động thì cái đó không phải Đạo Phật. Không có để cho cái sự xao động như vậy. Còn Đạo Phật thì Phật tử tới lui á, ông thầy vẫn xem nhẹ nhàng như là trăng sao.
[40:44]Mà khi đi, đi mấy người? Đi mấy người? Nên đi cả nhà. Để chi vậy? Để cho cả gia đình mình đối với chùa, với thầy có tình thân mà cũng là góp phần Phật hóa gia đình, làm cho cả nhà mình theo Phật pháp hết. Đó, đó là như vậy. Dĩ nhiên cũng có những trường hợp mà cả nhà mình không phải rảnh hết, mình chỉ đi một mình mình hoặc một vài người. Tuy nhiên, nếu mà mình đi được cả nhà mình thì vẫn là vui hơn, tốt hơn. Đó là cái tình thầy trò. Rồi trong cái tình thầy trò có một điều này nữa chúng ta phải để ý. Ông thầy mình ổng phải Thánh chưa? Ông thầy mình ổng phải chứng Thánh chưa? Chưa thì sao? Chuyện gì xảy ra?
[41:31]Nếu ổng chưa chứng Thánh thì ổng còn lỗi lầm không? Còn không? Chắc chắn còn. Bây giờ mình phát hiện được cái lỗi của ông thầy thì thái độ mình lúc đó là sao? Ví dụ, mình coi ông thầy như cha đi hay coi sư cô như mẹ đi. Thì khi mình phát hiện thầy, sư cô là bổn sư của mình á có cái lỗi lầm gì đó thì thái độ mình sao? Hoan hỷ. Phải như thế này, thứ nhất là mình phải biết bảo vệ danh dự của thầy mình. Không được mà bất mãn đi nói tùm lum. Cái đó làm cho Đạo Phật suy biến. Đem lỗi trong Đạo mà nói ra thường người ở ngoài Đạo người ta cười mình, người ta hay moi này nọ. Nên phải biết bảo vệ danh dự của thầy mình.
[42:12]Nhưng mà trong chỗ thân tình riêng tư thì mình trình bày cho thầy mình. Ví dụ, nói thưa thầy, bữa con thấy thầy ăn cơm mà thầy hơi tham, thầy gắp ăn cái đồ ăn của người ta hơi nhiều quá, thôi kỳ quá. Mình nói riêng thầy. Đừng nói cho nhiều người biết. Thật ra mình nói đùa chứ ông thầy không đến nỗi như vậy. Tuy nhiên cũng có những cái lầm lỗi gì đó. Ví dụ như một lần đó ông thầy ổng sơ suất, ổng bực gắt ổng nạt ai cái gì đó. Đó rồi mình gặp nói thầy, thầy nạt ta tội nghiệp thầy. Thôi thầy, thầy hiền bớt đi thầy. Mình nói thì ông thầy chắc ổng cũng cười ổng nghe nhưng mà đó là riêng tư thầy trò, mình góp ý.
[42:47]Còn đi ra ngoài thì không được. Người ta nói ông thầy ổng dữ quá. Nói tại bạn thấy như vậy chứ nếu bạn ở gần thầy tôi sẽ thấy thầy tôi hiền. Nói thầy gì ốm nhom ốm nhách. Nói tại bạn ở xa bạn thấy chứ lại đứng gần ổng thấy ổng cũng còn chút thịt. Nói sao thấy ổng xấu quá à? Mình phải biết binh nói: "Hổng coi ổng xấu xấu vậy mà dòm kỹ lát thấy ổng cũng còn cái mũi cao cao cũng được." Mình phải biết binh thầy mình, nhưng trong chỗ riêng tư á thì mình phải nói. Con nói thầy biết là con nói thầy xấu lắm á nha, thầy ốm nhom ốm nhách, thầy dữ lắm á, liệu mà đi sửa đi. Thấy trăng cái tình thân thầy trò mình góp ý riêng, nhẹ nhàng.
[43:24]Nên nó sẽ thấm thía lắm. Mà ông thầy ổng nghe mình nói với cái thương yêu, ổng càng thương mình thêm nữa. Mình nói không có tính cách sửa lưng, mình nói mà trong khiêm tốn, ông thầy ổng nghe liền. Vì như bản thân tôi cũng vậy, cũng nhiều người hay lên sửa lưng tôi lắm. Chứ mấy không. Sửa lưng nhưng mà cái người mà họ nói đúng, mình biết liền, nói: "À người này đã góp ý đúng rồi." Rất là quý. Mà cái cách nói của họ khiêm tốn, còn người mà sửa lưng mà cái kiểu như hơi kiêu mạn thì mình biết người này còn kiêu mạn. Mà cái điều người đó nói nhiều khi cũng không có đúng, họ nhìn một chiều. Tại vì thường là người đệ tử coi vậy chứ trí tuệ không bằng ông thầy.
[44:03]Ông thầy ổng làm cái việc đó là ổng cân nhắc. Mình nhìn mình phê bình không chính xác. Nói: "Kỳ vậy, sao thầy ổng làm chuyện đó chi?" Coi chừng ổng có lý do rất là đúng, mình không nhìn thấy tới. Nên đa phần người đệ tử mà phê bình thầy này trật hết 80%. Nên đây là chỗ mà mình phải biết khiêm tốn. Đừng có nghĩ rằng thầy mình có lỗi nhiều vì thường thường ông thầy ổng hay giỏi hơn mình. Còn có một vài trường hợp mà đúng là ông thầy ổng thật sự có lỗi thì mình nghĩ giống như cha mình có lỗi, phải biết bảo vệ danh dự và góp ý riêng. Làm như vậy Đạo Phật mình bình an, ổn định và tốt. Nên ở ngoài nhìn vô không thấy, họ giữ được tín tâm với Phật pháp. Vì sao?
[44:48]Vì Phật pháp quá cao siêu, quá tốt đẹp đi. Nhưng mà nếu mà cái lỗi của người tu ở trong chùa cứ bộc lộ nói ra ngoài thì cái người bên ngoài họ đâu có biết Đạo Phật cao siêu. Họ chỉ nói: "Ờ, cái ông đó ổng tu chùa đó mà ổng bị cái tật đó, cái lỗi đó." Thì họ không tin toàn bộ Phật pháp, tội nghiệp họ. Thà là cái người mà họ hiểu được đạo lý rồi thì họ thấy cái người trong Đạo có lỗi họ không bị lung lay, phải không? Ta nói là tại người có lỗi chứ đạo lý vẫn tuyệt vời. Họ không mất niềm tin với Phật pháp, với Tam Bảo. Còn cái người họ chưa hiểu được đạo lý mà họ thấy người trong Đạo có lỗi thì họ phủ nhận toàn bộ Đạo Phật thì họ mất thiện căn, tội nghiệp họ.
[45:30]Do đó là cái người Phật tử mình phải thương thầy, thương tăng ni mà kín miệng, không bao giờ được đem lỗi của tăng ni nói tùm lum. Phải nhớ điều này. Và chỉ được góp ý riêng tư trong tình thương yêu và sự khiêm tốn. Thì có nhiều trường hợp lắm chứ không phải không. Có nhiều khi ví dụ như bữa nọ sao mình vô phòng ông thầy mình thấy ông thầy ổng uống bia. "Trời thầy, sao thầy tu thầy còn uống bia thầy?" Thì hỏi ra mới hay bữa nay thầy bệnh quá, thầy bụng thầy ợ không tiêu con ơi, nên có ai cho thầy ly bia uống không tiêu chứ không phải thầy ghiền đâu. Nhiều khi mình nói ra rồi mình mới thấy ông thầy ổng
[46:05]uống như uống thuốc chứ không phải là ổng ghiền. Hoặc là nếu mà ổng có lỡ ghiền thiệt đi thì mình cũng năn nỉ: "Thầy, thôi thầy, thầy thương tụi con thầy đừng uống nữa, thôi người ta nói." Đó chứ mình đừng có ghét, đừng công kích rồi đi ra ngoài nói tùm lum. Đó như vậy, nói nhẹ nhàng như vậy. Như bản thân tôi, tôi cũng uống rượu nữa. Nghe nói chắc hết hồn. Không phải, mấy bữa phát ách không biết ăn nhầm cái gì mà nó không tiêu, mới chạy vô chị Đáo có ai cho miếng rượu cho thầy xin một hớp. Chạy kiếm không ra, coi phim coi xin hớp uống cái nó tiêu liền, chứ không phải ghiền, sợ rượu. Nhưng mà ai không biết đứng đó rình dòm:
[46:40]"Trời, tôi thấy rõ ràng ổng uống rượu." Đó là thấy oan đó. Nên có nhiều điều mình thấy là lỗi chứ đừng tin. Hồi đội tôi lật cái tờ lịch, thấy có một cái câu danh ngôn theo từng cái tờ lịch đó, quý Phật tử biết không? Cái loại lịch mà thấy có nhiều tờ, từng câu, từng câu á, mỗi ngày lật ra mình thấy có một câu. Thì bữa tôi lật, biết nhầm cái câu của ai nói thế này: "Bạn chỉ nên tin phân nửa cái mà bạn thấy tận mắt và đừng nên tin cái gì mà bạn chỉ nghe." Tôi nói: "Ủa, sao ông này kinh nghiệm đời mình hay thiệt." Cũng giống như bữa nào mà tôi đang phát ách mà xin ly rượu hớp thì rõ ràng cái người đó thấy tận mắt là ổng này ổng đang hớp
[47:16]rượu, nhưng mà chỉ nên tin phân nửa cái mình thấy tận mắt. Hỏi ra coi chừng ổng bệnh ổng uống á chứ không phải là không. Chạy đôn chạy đáo nãy giờ kiếm hớp rượu ra mới uống đây cho đỡ. Đó. Mà đừng nên tin những gì mình nghe. Mà tôi thấy rõ cái đó. Là nhiều khi tôi nghe đồn ông thầy đó này kia, mà tôi ngờ ngợ không tin rồi, mà khi hỏi cho kỹ đúng không có luôn, thường hay bị sai. Cho nên chúng ta phải mình tránh bớt thấy, nghe lỗi lầm của người khác để cho mình yên tâm mà tu, đừng bận tâm rác tai, nhất là lỗi lầm tăng ni cũng vậy, mình tránh bớt nghe, bớt thấy. Mình chỉ mong muốn là mọi điều tốt đẹp, mà nhất là đối với ông thầy dạy đạo
[47:57]của mình, đối với sư cô dạy đạo của mình thì càng phải đậm đà điều đó. Tại vì mình biết thầy của mình chưa phải thánh, thế nào cũng có những sơ suất. Mình học được nhiều điều hay lẽ phải từ thầy mình rồi thì đôi khi những cái sơ suất đó mình trong tình thân mình nhắc nhở riêng. Rồi thêm một điều nữa về cái gọi là tình thiêng liêng thầy trò này ở chỗ này nữa. Đừng bao giờ mình có ý nghĩ mình chiếm cảm tình đặc biệt của thầy. Như vậy nó gây mất lòng với huynh đệ khác. Ví dụ như có nhiều người đi chùa, mình muốn chiếm cảm tình của thầy để ổng cưng mình tui nhất á, lúc nào cũng săn đón, đưa khăn, đưa nước rồi quấn quýt,
[48:32]chiều chuộng rồi lúc nào cũng bên là là người ta ghét, ghét mình ghét thầy luôn chứ không có gì hết, không có ích lợi gì hết trơn á. Vì sao? Vì cái sai từ ban đầu là trong tâm mình là mình đã muốn chiếm cảm tình đặc biệt rồi. Đó là cái bản ngã đó, cái sự ích kỷ. Và nó sẽ gây rối, nó sẽ sai tùm lum sau đó. Nên cái hay nhất là thế này: Khi mình đến chùa, khi mình thương thầy mình được như vậy, thầy mình thương mình như vậy, mình phải khởi cái tâm là: Mong sao cho ai cũng được thầy thương, ai thầy cũng thương, đó là tốt nhất. Chứ còn ví dụ mình mà muốn chiếm cảm tình đặc biệt của thầy mình rồi, rồi thấy ai mà cũng lăng xăng lại rồi ghét người
[49:11]ta, thế là trong đạo Phật nó chia rẽ tùm lum đi. Mà nhiều chùa xảy ra cái cảnh này lắm. Nhất là những chùa mà có thầy đẹp trai, giỏi giang. Thế là bao nhiêu Phật tử bu quanh ai cũng thầy tui, thầy tui rồi cãi nhau, chửi nhau tùm lum, thành ra ông thầy đẹp mà cái cảnh chùa xấu hoắc à. Bởi vì Phật tử không thương nhau. Nên ở đây phải làm sao cho chùa đẹp là vì Phật tử đến chùa thương nhau. Thương nhau là không ai muốn mình nổi bật hết á. Mà thấy mà thầy thương huynh đệ khác, mình vui mừng trong lòng, vui mừng. Ví dụ cái người đó được thầy thương, mình mừng nghĩ: À, người này tốt, thầy thương. Rồi những người mới đến mà thầy biểu lộ thương, mình cũng vui mừng. Mình nói:
[49:52]À, thầy thương như vậy, người này họ sẽ tăng tiến được đạo tâm. Còn mình thì thôi cứ lủi thủi xuống bếp mà làm. Đó, vậy á. Lâu lâu nhớ ông thầy, lén lén ngó một cái, xuống nấu cơm tiếp, vậy cũng được rồi, chứ mình không cần phải chiếm cảm tình đặc biệt của thầy mình. Đó là cái cần thiết. Rồi có những trường hợp như: Khi ông thầy mình chỉ là ông thầy ở làng quê hẻo lánh, ít có tiếng tăm. Ví dụ như khi có duyên gì đó mình đến mình quy y với ông thầy, nhưng mà mình ở cái làng quê, mình mến cái sự hiền lành, khù khờ nhưng mà ổng biết, nghe chiều ổng ngồi ổng gõ chuông hay quá, ổng tụng hay quá, là mỗi lần mình có gì
[50:30]tới là thầy tụng giùm, mà tánh thầy hiền lành dễ thương quá, mình quy y ổng, ổng là thầy mình, là cha mình, mà không có tiếng tăm, chùa làng quê hẻo lánh thì vẫn phải trọn lòng quý trọng, dù là ông thầy quê. Ngày nào đó mình đi lên thành phố, gặp mấy ông thầy sang trọng, giỏi giang, biện tài, thuyết pháp thao thao, cũng đừng vì vậy mà bỏ thầy mình. Vẫn có thể học với ông thầy đó, cần thỉnh băng về nghe, nhưng mà ông thầy khù khờ ở làng quê mình vẫn là cái gì nó ấm áp, hiền lành, nhẹ nhàng, dễ thương. Vẫn về với thầy mình, vẫn quý trọng, chứ đừng có "được trăng quên đèn", "được đó bỏ đăng". Thì như vậy đạo Phật mình có gì nó thiêng liêng,
[51:14]sâu đậm, bền bỉ và đạo Phật mạnh, vững hơn. Còn mình cứ nhảy lung tung quơ, gặp ông thầy này chê, ông thầy kia gặp người kia chê người nọ thì đạo Phật mình yếu đi. Còn nếu mà gặp được ông thầy mà đẹp trai mà cái chùa to đẹp như thầy Liên Hoa đây thì thật là tuyệt vời nữa, còn cưng tới cỡ nào nữa phải không? Đó là như vậy. Rồi có trường hợp như mình là đệ tử của ông thầy mà ổng danh tiếng vang lừng, nổi tiếng, giỏi giang, nổi tiếng vang lừng thì sao? Cũng đừng có kiêu mạn, tự hào, đừng đi đâu khoe: À, nói tôi là đệ tử của Hòa thượng đó, Hòa thượng nọ. Mà thầy tôi giỏi là tôi chắc cũng giỏi. Nhưng mà ông thầy này ổng giỏi chứ mình đâu có giỏi,
[51:57]mình nghe ổng nổi tiếng mình tới mình quy y để mình lấy hơi chứ đâu phải mình giỏi. Nên không được kiêu mạn, tự hào, không được đi khoe rồi hơn thua. Nói: Quy y với ai? Nói: Tôi quy y ông thầy ở cái làng quê đó. Trời ơi, tôi nè, quy y với Hòa thượng đó nổi tiếng. Thì đó là một cái sai. Nếu mình có duyên là đệ tử của một vị nổi tiếng như vậy cũng không có hơn thua, không phân biệt chia rẽ, không kiêu mạn, tự hào, thế đấy. Và càng không có cái ý là muốn giành đệ tử cho chùa mình, cho thầy mình, không nên. Đệ tử ai cứ để đó. Đó, ví dụ như là mình quen với một người bạn đạo, họ là Phật tử của ông thầy kia không biết giảng pháp,
[52:37]ông thầy mình ổng biết giảng pháp, mình nói thôi bỏ đi qua quy y chùa thầy tôi, đó là một cái sai lầm. Mà chỉ nên à đưa băng nghe thêm cho vui thôi, tham khảo thêm, để học hỏi thêm, vậy thôi. Chứ đừng có ý nghĩ là cứ phải lôi kéo nhiều người về làm đệ tử cho thầy mình, làm cho đạo Phật bị chia rẽ. Nghĩa là họ quy y là tốt rồi, chỉ có những người mà chưa quy y, chưa biết đạo thì cố gắng mình độ cho họ quy y, cho họ biết đạo. Đó là bổn phận thiêng liêng. Cái người Phật tử đã biết đạo rồi thì phải có bổn phận giúp cho những người chưa quy y, chưa biết đạo được quy y, được biết đạo. Suốt cuộc đời phải phấn đấu như vậy.
[53:20]Mà trong cái bài nói chuyện về Đạo Phật Thiên Niên Kỷ Mới tôi có nhắc rằng: Một người Phật tử phải nguyện cho tới khi mình chết, mình giúp ít nhất được cả trăm người vào đạo. Mình phải làm sao mà đưa được cả trăm người đến chùa quy y, hiểu đạo. Quý Phật tử làm nổi không? Một đời còn lại nổi không? Cho một năm dụ được mười người thôi. Thì mười năm được trăm người thôi. Đâu có sợ. Quơ hết trong nhà mình cũng được năm, sáu người rồi. Phải có cái tâm nguyện như vậy. Nên cái vấn đề là việc mà đưa người chưa hiểu đạo, chưa quy y đến chùa hiểu đạo quy y là bổn phận thiêng liêng. Còn người đó đã hiểu đạo, đã quy y rồi thì đừng có giành về cho thầy mình,
[54:04]dù ông thầy mình ổng giỏi, ổng nổi tiếng, kệ ổng, ai ở đâu cứ ở yên đó, vậy thôi. Vì sao vậy? Vì chúng ta phải hiểu điều này: Là Phật giáo không có tán đồng sự độc quyền. Cái độc quyền là không bao giờ phù hợp với đạo Phật. Nếu ông thầy mình là người chân chính và nổi danh, ổng nổi danh mà nếu ổng chân chính thì chắc chắn không bao giờ ổng muốn một mình ổng nổi danh, không bao giờ ổng muốn một mình ổng tài giỏi, không bao giờ ổng muốn một mình ổng gom hết Phật tử. Nếu ổng là người chân chính, biết suy nghĩ, thì ổng sao? Chắc chắn ông thầy mình ổng phải là người muốn cho nhiều tăng ni khắp nơi khác cũng nổi danh, cũng tài giỏi lên, chứ không có muốn giữ một mình.
[54:49]Đó, phải hiểu như vậy. Còn nếu ông thầy mình mà ổng cứ muốn là ai cũng phải quy y với ổng, một mình ổng giỏi, một mình ổng nổi danh thôi, thì ông thầy này không chân chính. Còn nếu thật sự mình kính ông thầy mình vì ổng chân chính thì ổng không có muốn giành Phật tử với ai hết, ổng không muốn mình ổng giỏi, mình ổng nổi danh, nhớ điều đó. Bây giờ kế tiếp là chúng ta phải biết học đạo lý với thầy. Thứ nhất là chúng ta học năm giới cấm, trân trọng giữ gìn năm giới cấm. Quy y thì mình đã nghe giảng về năm giới rồi phải không? Nghe chưa? Quên chưa? Quên rồi, lâu quá quên rồi. Cho nên lâu lâu mình đến dự lễ chùa,
[55:31]lúc thầy mình ổng có làm lễ quy y cho người khác, mình cũng vô ngồi nghe lại, vô làm lễ quỳ lại lần nữa, càng nhiều Phật càng cứng. Ví dụ như là mình quy y rồi bữa khác mình thấy có lễ quy y, cứ vô ngồi cũng ngồi chắp tay quỳ: Dạ, đệ tử con tên là gì đó, Nguyễn Thị Bông Bí gì đó, xin trọn đời quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, cũng đọc lại hết luôn. Cũng là: "Giới thứ nhất là gì đó?" "Dạ, Mô Phật con xin giữ được luôn." Rồi tới bảy điều nguyện: "Dạ, cũng thọ trì luôn." Như vậy là mình cứ dự cái lễ quy y để cho thấm, cho nhớ, chứ không có sợ dư điều đó. Mà cái quan trọng là học đạo lý với thầy.
[56:12]Thì người Phật tử có mấy điều căn bản? Mấy cái? Thứ nhất là năm giới cấm. Thứ hai là bảy điều nguyện. Ở đây có ai chưa biết bảy điều nguyện không? Có không? Có ai chưa biết thì đi tìm nha. Tại vì người Phật tử trong thiên niên kỷ mới, từ thế kỷ 21 trở đi, là ngoài biết năm giới cấm, phải biết bảy điều nguyện để thực hành. Mấy thiên niên kỷ trước mình chỉ cần biết năm giới cấm là đủ rồi, nhưng ở thiên niên kỷ sau thì phải biết thêm bảy điều nguyện để thực hành. Thì như vậy bản thân mình được lợi ích, và Phật pháp sẽ được hưng thịnh giữa cuộc đời. Rồi kế tiếp đó, học đạo lý với thầy, là phải thường hỏi thầy về
[56:57]nhân quả, nghiệp báo, vì đây là nền tảng của người Phật tử. Mình tới thăm thầy mình xong, lễ Phật xong, xuống ngồi thưa chuyện với thầy, năm điều ba chuyện thì hỏi: "Thưa thầy, tại sao người ta đọa làm chó?" Đó, thầy giải thích. "Dạ thưa thầy, tại sao người ta sinh lên cõi trời?" Thầy giải thích. "Thưa thầy, con phải làm sao để đời sau con được làm công chúa?" Thầy cũng chỉ. "Thưa thầy, tại sao bên kia con thấy có người họ bị tật ở chân? Ví dụ như vậy. Tại sao bên làng nọ con thấy có người họ gương mặt quá đẹp? Nguyên nhân gì?" Đó, mình cứ hỏi riết, hỏi riết về nhân quả đi. Để chi? Để người Phật tử phải biết về nhân quả cho sâu.
[57:36]Rồi khi mình biết như vậy, mình sống đúng rồi mình dạy lại con cháu mình đúng. Nhưng mà có những trường hợp, ông thầy ổng nói ít, có những ông thầy ổng nói nhiều, có ông thầy ổng nói ít. Như trường hợp ông thầy ổng nói ít thì mình phải sao? Phải suy ngẫm để hiểu rõ thêm. Thí dụ như có người mình đến hỏi: "Thưa thầy, làm sao mà cái người đó họ sinh ra mà họ được gương mặt đẹp quá thầy?" Thì ông thầy ổng nói một câu: "Hay khen." Có hai chữ à. Mình hỏi nguyên một câu dài, ổng nói hai chữ: "Hay khen." Mình ngồi mình phải suy nghĩ: "Hả, làm sao?" "À, chắc ai có cái tốt mình khen, ai có cái đẹp mình khen, mà không chê bai ai,
[58:12]thì đời sau được đẹp." Ông thầy ổng nói hai chữ, mình ngồi mình phải suy luận cả mấy tháng mới hiểu hết hai chữ của ổng. Mà ví dụ nói: "Thưa thầy, tại sao người ta bị đọa làm chó?" Ổng nói giống như ngài Triệu Châu: "Ai kêu biết rồi mà cố phạm? Biết đó là sai mà cứ phạm." Ổng nói có một câu rồi ổng đi vô ổng uống trà. Mình ngồi mình phải suy nghĩ, có những cái ta biết đây là tội lỗi mà cứ đâm đầu vào làm riết thì đọa làm súc sinh. Những cái câu mà ông thầy ổng nói ngắn, mình phải suy ngẫm. Có trường hợp những vị thầy ít nói như vậy, còn trường hợp mà gặp ông thầy ổng nói nhiều thì sao? Thì khi mình hỏi:
[58:49]"Thưa thầy, sao người ta đẹp?" Ổng nói luôn hai tiếng đồng hồ. Mình hỏi một câu, hỏi: "Thưa thầy, sao mà cái người đó đẹp quá?" Ổng nói luôn hai tiếng đồng hồ. Thì trường hợp đó mình sao? Phải lật đật móc cái máy thu băng ra mà bấm. Phải chăng về nghe lại chứ làm sao mà nhớ cho hết, phải không? Ông thầy ổng nói ngắn hai chữ thì mình dễ nhớ rồi về mình suy gẫm. Trường hợp ông thầy ổng nói hết rồi, mình khỏi cần suy gẫm, chỉ cần nhớ, thực hành, thì phải lật đật: "Khoan thầy, khoan khoan." Móc máy thu băng bấm liền: "Thầy nói cho thoải mái." Đó là trường hợp ông thầy nói nhiều. Ví dụ như tôi thuộc loại ông thầy nói nhiều.
[59:23]Rồi một điều nữa trong việc mà mình học hỏi đạo lý với thầy nữa là mình phải quan sát đời sống, đạo hạnh của thầy để làm gương. Nhiều khi ông thầy ổng không nói, mà mình phải để ý. Có những lúc vậy, thường thường mình thấy sao ông thầy mình ổng cứ hay sai rầy đệ tử. Mình tới chùa mình thấy sao ổng không chịu làm, ổng cứ chống gậy đi tới đi lui rồi kêu ổng sai người này, người kia, sai người nọ. Mình nói: "Ủa tại sao ta? Sao thầy ổng quan liêu quá?" Nhưng mình phải nghĩ là coi chừng mình hiểu sai. Vì ông thầy ổng phải giỏi hơn mình, ổng làm việc là có cái ý gì đó. Chứ không phải là ổng ỷ làm thầy rồi cứ đứng
[59:57]chống gậy sai người ta đâu, không phải. Bữa nào mình tới hỏi: "Thưa thầy, sao con thấy thầy sai không, thầy không chịu làm?" Coi ổng trả lời làm sao. Bữa nào ai hỏi tôi trả lời, bữa nay chưa trả lời. Rồi có trường hợp sao mình thấy ổng sai hoài, bữa nay tự nhiên sao ổng làm? Tự nhiên ổng quăng gậy ra ổng làm cái này, làm cái kia. Mình: "Ủa, sao bữa nay phát gì? Trời giông, trời bão gì tự nhiên ổng bỏ gậy ổng đi làm, ổng không sai nữa?" Mình phải tìm hiểu coi tại sao như vậy. Rồi mình sẽ thấy đạo lý ở trong đó, chứ không phải ông thầy tự nhiên ổng nổi hứng, có cơn đâu, không phải đâu, cũng có cái đạo lý trong đó.
[1:00:30]Mình hỏi thì sẽ nghe ổng nói thế này, nói việc có thể dư sức làm, nhưng mà thầy phải sai để đệ tử thầy biết cái lỗi. Như bản thân tôi vậy, khi tôi đi qua mà tôi thấy cái người mà để cái lưỡi dao hướng ra bên ngoài, người khác có thể đi vấp, ngã, tôi không có lượm, tôi đứng lại đó tôi hỏi. Tôi hỏi nãy giờ ai để dao đây, bắt tụi nó phải trở lại nhặt con dao đó, quay lại cho người đó nhớ mà người khác nhớ. Chứ mình lượm mình cất đi thì người kia họ không biết lỗi. Nên có nhiều việc phải bắt đệ tử làm để cho người đệ tử nhớ sâu suốt đời. Mà trường hợp nào mình làm? Những trường hợp đó là người đệ tử họ bận không làm được.
[1:01:07]Và mình phải làm để họ coi, để họ biết, thì lúc đó ông thầy sẽ làm. Và ví dụ như vậy, như là buổi sáng mà tôi ngủ dậy không bao giờ tôi xếp mùng, xếp mền, tôi để đó cho đệ tử làm. Mà chuyện đó dư sức làm, mình đã làm, chuyện không có khó gì đâu, nặng nhọc, nhưng luôn luôn để đệ tử làm. Để kiểm soát cái sự nhẫn nhục của người đệ tử như thế nào, khi người ta thờ thầy như thế nào. Nhưng một lúc nào đó mấy chú thị giả bận hết, thì lặng lẽ ông thầy mình cứ xếp mùng, xếp mền bình thường, chuyện không có gì đâu khó khăn. Nên mỗi việc mà sai đệ tử, kỳ thực là để dạy đệ tử, chứ không phải là ông thầy làm biếng hay quan liêu.
[1:01:42]Nên mỗi cái đều có cái đạo lý của ông thầy, thì những cái điều đó mình để ý mình học. Hoặc là khi mà mình thấy có một người nào đó họ đi ngang chùa họ bị bệnh, ghé vào chùa thì ông thầy ổng mới sắp xếp để chăm sóc giúp đỡ người đó, thì mình để ý cái thái độ mình thấy cái sự ân cần, từ bi toát ra, cái lo lắng, chu đáo, thì cái đó mình phải học. Để khi về nhà mình áp dụng, là gặp ai trong bước đường hoạn nạn, mình cũng phải thương yêu, lo toan chu đáo vậy, là thể hiện cái từ bi của đạo Phật. Đó là cái ngoài cái việc mà học đạo lý nơi lời nói, mình phải quan sát đời sống của thầy để mình hiểu và học thêm.
[1:02:21]Vì mỗi việc của thầy làm sẽ có đạo lý trong, ổng không nói á, sẽ có đạo lý trong đó. Rồi nếu mình sắp xếp được thời gian, thì phải học với thầy công phu thiền định. Vì đây là cái đỉnh cao trong sự tu tập. Ngoài mình học với thầy bao nhiêu đạo lý, bao nhiêu cái câu kinh tiếng kệ, những điều làm phước, cuối cùng phải học về thiền định. Phải nhờ thầy mình dạy mình ngồi thiền, nhiếp tâm thế nào, hoặc ngồi thiền, niệm Phật như thế nào, đó mình phải học hỏi. Đây là cái đỉnh cao. Thì nếu mình may mắn gặp vị thầy mà có kinh nghiệm nhiều về thiền định, thì rất là tốt, rất là may mắn cho mình. Đó là học với thầy.
[1:02:59]Tuy nhiên, cũng phải biết để yên cho thầy nghỉ ngơi và làm việc khác, chứ đừng nói lúc nào tôi cũng học, bám theo ông thầy riết, ông thầy ổng xỉu, không đúng. Phải có lúc phải tránh ra, canh cái giờ thầy nghỉ để cho thầy nghỉ ngơi, thấy sức khỏe thầy kém. Gặp như mấy thầy khỏe thì không nói, chứ gặp những thầy mà si cà que như tôi thì hỏi vài câu rồi né, cho thầy nghỉ rồi thầy còn nhiều việc phải làm nữa. Đó, cho nên đây là điều phải siêng học với thầy, nhưng cũng phải để cho thầy nghỉ. Một điều nữa, trong cái bổn phận đối với thầy là phải biết phụ thầy truyền bá đạo lý. Tức là nãy giờ là mình học đạo lý với thầy,
[1:03:39]bây giờ đem cái đạo lý của thầy truyền qua cho người khác. Đó là thương thầy, đền ơn thầy. Chứ không phải thương thầy là bao nhiêu món ngon, vật lạ đem cho ông thầy. Ông thầy tới tuổi lớn hết, hết ăn được rồi. Hồi còn nhỏ đó, lúc ổng còn nhỏ ổng đang thèm ăn thì mình không chịu làm đệ tử ổng để mà cho ổng ăn, bây giờ tới cái lúc ổng già rồi mình cưng ổng, làm đệ tử ổng, ổng ăn hết được rồi. Lúc này là đem món ngon, vật lạ ngồi mỗi thứ nhếch một muỗng rồi để xuống chứ không ăn hết vô. Cho nên cái đền ơn thầy không phải là ăn uống nữa, mà là đem đạo lý của thầy đến cho những người khác. Đó, và nếu mà thầy ít nói như hồi nãy đó, ổng nói có một chữ:
[1:04:17]"Hay khen" để trả lời nguyên câu của mình á, thì mình ghi nhớ, suy ngẫm rồi phải nhắc lại cho người khác nghe. Tức là ổng nói hai chữ, mình phải nói thành 20 câu để giảng lại cho gia đình mình, bạn bè mình hiểu. Đó là mình đền ơn thầy mình. Còn trường hợp như thầy có viết sách, có thuyết giảng, thì mình phải truyền băng, truyền sách của thầy mình cho người khác nghe. Đó là cái mình được hai cái lợi. Một cái lợi là mình biết làm bổn phận đối với thầy mình, biết đền ơn thầy mình. Và cái lợi thứ hai là mình làm lợi ích cho chúng sinh, để mà xây dựng Phật pháp. Mình giúp cho người khác tánh thiện thì sau này mình chứng thánh.
[1:04:59]Mà lại được, nhưng mà mình thấy chung quanh mình vậy, nếu mà mình làm cho mọi người họ trở nên thánh thiện, tốt đẹp hết thì sau này mình chắc chắn mình sẽ là Phật. Sau đó được hai cái lợi. Khi mà mình đem giáo lý của thầy mình truyền bá đi cho người khác, rồi trường hợp mà khi mình đem đạo lý của thầy mình đi, gặp người ta kích bác thầy mình, người ta nói xấu thầy mình thì phải làm sao? Phải làm sao? Phải gân cổ cãi lại? Phải không? Chứ sao? Phải nhẫn nhục. Mình phải nhẫn nhục như ông thầy mình ổng nhẫn, ổng nhẫn sao mình cứ nhẫn vậy. Đó, rồi mình hóa giải bằng từ bi. Hễ ai chống thầy mình thì mình nghĩ, "Ông này ổng nghe chắc ổng cũng nhẫn,
[1:05:41]thôi việc gì cãi, không." Nếu mà mình giải thích cho người kia đừng hiểu lầm thầy mình thì rất là tốt. Phải giải thích, tại vì nếu mình biết mà mình để yên, ông thầy mình thì ổng không tự biện minh cho ổng, nhưng mình phải biện minh giùm cho thầy mình. Đó là vì uy tín chung của Phật pháp. Chứ nếu để cái sự hiểu lầm nó kéo dài thì cũng ảnh hưởng chung trong cái danh dự của tăng đoàn, của tăng ni. Nên ông thầy mình thì ổng nhẫn nhục, ổng không nói thì mình nhẫn nhục, nhưng mình có khi phải nói. Lựa lời khéo léo, từ bi, hòa nhã, mình hóa giải cái oan trái đó. Rồi trường hợp gặp người ca ngợi, tôn vinh thầy mình thì sao?
[1:06:21]Ví dụ như mình đi mình nói lại đạo lý của thầy mình hay là mình truyền bá băng sách của thầy mình, gặp những người mà họ họ khen thầy mình lên tới mây xanh luôn: "Trời ơi, băng thầy quá tuyệt vời, quá hay! Cái ông thầy này thiệt là chắc ổng đắc đạo rồi quá." Đó nói đủ thứ, rồi mình phải làm sao? Mình phải khiêm tốn, chứ mình đừng nói: "Đó đó, thầy tui đó, đó." Nghe khen cái mình cứ nói: "Ờ đúng, thầy tui đó, thầy tui." Xong xen chữ "tui" vô giống ông thầy thì như vậy mình muốn hưởng lây cái khen đó. Cho nên mình khiêm tốn. Thí dụ như họ khen quá, họ kính trọng quá thì họ sẽ được phước thì mình đừng có cản.
[1:06:56]Để cho họ được phước, vì họ khen là chắc chắn được phước, họ chê mình cản để cho họ đừng mang tội. Nhưng họ khen thì họ được phước thì mình làm thinh. Làm thinh nhưng mình đừng có hưởng ké: "Đúng rồi, thầy tui, trời ơi tui lên trên đó hoài à." Thì như vậy mình hưởng ké thì không nên, để cho khen thầy mình thôi. Rồi thì mình nói: "Dạ, thầy vậy chứ mà em cũng không học được thầy bao nhiêu." Nói vậy, mình khiêm tốn mình nói, để cho mình mình né qua một bên, chứ đừng có hưởng ké mà nó tổn phước. Còn ông thầy mình ổng tổn ráng chịu ổng. Ổng bị khen ổng tổn ráng chịu, mình né qua một bên mình đừng có tổn lây với ổng.
[1:07:29]Đó vậy. Rồi trong cái bước đường mà mình đem giáo lý của thầy mình đi truyền nơi này nơi kia thì mình phải khéo cái này: là mình đừng có khen thầy mình mà lại chê ông thầy khác. Cái điều này là tối kỵ. Đây là gây mất lòng, chia rẽ dữ dội. Ví dụ bây giờ mình là đệ tử thầy mình, mình thấy thầy mình có đạo lý hay, mình đem băng, đem sách gì của thầy mình truyền, mà tới cái mình đụng hàng là gặp bên chỗ kia họ cũng có thầy của họ, có băng sách. Cái họ nói: "Ô, làm sao bằng nghe băng sách này." Cái lúc đó mình ngồi mình cãi họ: "Không, thầy tui hơn. Thầy chị thua." Thôi rồi, nói vậy là sai. Mình nói:
[1:08:05]"Dạ, vậy thì chị cho mượn băng của thầy chị đi." Mình mượn liền. "Rồi đây, thầy em đây, chị mượn nghe thử luôn cho vui." Đó, thì như vậy lẽ nào người ta không mượn? Người ta không lấy băng của thầy mình? Tại mình lấy băng của thầy người ta rồi. Người ta thấy lịch sự, mà không biết người ta nghe không hổng biết, nhưng người ta cũng lấy. Và như vậy không có chia rẽ. Rồi khi mình về mình nghe không hổng biết, khi nào mình đem trả lại mình cũng khen, nói: "Thiệt, các thầy chị sao còn hay hơn thầy em nữa." Nhiều khi mình nịnh một chút xíu. Vì sao? Vì ông thầy mình chắc chắn ổng khiêm tốn. Mà cái người Phật tử kia đó họ có một ông thầy để
[1:08:38]tôn kính là họ có phước rồi, là đáng quý rồi. Thì chỗ này mình phải lui bước một chút để cho cái tình hòa hiếu trong đạo Phật nó được tốt đẹp. Mà đừng có nói: "Ờ, nghe băng thầy chị, thầy chị thua thầy em một bực." Nói như vậy là đạo Phật chia rẽ liền. Còn mình đến, sau khi mình nghe băng xong mình về mình nói, dù là mình biết chắc là cái băng này dở hơn thầy mình, thầy mình chắc ngon hơn, đừng có nói, nói: "Thiệt, nghe băng chị thấy hay hơn thầy em." Mặc dù là cũng có hơi khác nhau, nhưng mà nghe băng thầy chị hay hơn thầy em. Bên kia họ chịu liền, họ vui, từ đó họ gặp mình họ dễ chịu. Vậy chứ mai mốt họ lấy băng thầy mình họ nghe.
[1:09:16]Mà đạo Phật không chia rẽ. Cái quan trọng á, mình truyền đạo là để đem cho cuộc đời này sự hòa hợp, sự thương yêu. Mà mình truyền đạo không đúng cách cái làm cho đạo Phật chia rẽ, ghét nhau, thầy này thầy kia, Phật tử của thầy này, Phật tử của thầy kia, thì đúng là mình phá ông thầy mình. Ông thầy muốn đem sự hòa hợp, thương yêu, mình truyền đạo cái không còn hòa hợp, thương yêu nữa. Đó. Rồi chẳng những họ ghét mình họ ghét luôn ông thầy mình luôn. Tại cái lối của mình, mình cứ chê thầy họ thì họ ghét luôn thầy mình. Còn bây giờ mình lui một bước để mình khen thầy của họ thì tình trong đạo Phật sẽ được tốt đẹp, bền vững.
[1:09:54]Đó, đó là những cái đạo lý trong việc mà truyền bá Phật pháp. Quý Phật tử ai mà thường hay truyền bá Phật pháp là phải nhớ những điều này. Rồi trong trường hợp mà mình gặp người khác họ ca ngợi thầy của họ thì mình có thái độ làm sao? Ví dụ như mình đến để mình kể về thầy mình, ý mình muốn dụ người ta đi, mà trường hợp tự nhiên người ta cũng khen thầy người ta quá chừng luôn, thì thái độ mình sao? Hử? Mình phải hoan hỉ, mình phải vui mừng. Vì sao vậy? Vì mình biết rằng cái người kia có được một vị thầy để cung kính là người đó có phước. Thôi à. Cuộc đời họ vậy là tốt rồi, vậy không cần họ phải đến
[1:10:33]với thầy mình nữa, vì họ đã có nơi nương tựa rồi. Vậy tốt, miễn là người đó biết Phật pháp, có thầy để nương tựa là quá tốt. Và lòng mình phải hoan hỉ, vui mừng. Mà nếu họ khen quá, coi chừng mình cũng phải đi qua mình học với ông thầy kia luôn á. Coi chừng thật sự là ông thầy kia có điều xuất sắc, mình phải sang mình học luôn. Đó là như vậy đó, đó là cái đạo lý trong việc mà tu học với thầy mình và cái quan trọng đền ơn thầy bằng cách truyền bá đạo lý của thầy mình đi sang nơi này nơi kia cho mọi người biết. Và cái những cái tế nhị, những cái khéo léo và những cái đạo lý trong việc truyền đạo, những tiêu chuẩn như vậy, chúng ta nhớ.
[1:11:12]Người chưa có thầy nào hết, mình phải biết độ như thế nào. Người đã có thầy rồi, mình trao đổi đạo lý như thế nào. Nó phải khéo léo như vậy, khéo không để xảy ra sự chia rẽ trong Phật pháp. Rồi có những trường hợp như thầy và mình cùng giới tính nam nữ thì mình dễ thân tình, gần gũi. Nếu mình là người nữ, thầy mình cũng là sư cô thì mình dễ, phải không, thân tình gần gũi vậy. Nhưng mà nếu mình là người nữ, ông thầy mình ổng là người nam thì mình cũng phải tế nhị giữ một khoảng cách, chứ đừng có gần gũi quá rồi người ta làm tiếng. Đó. Ông thầy nhiều lúc lẽ lúc mình sáp sáp lại ổng xua mình ra, ổng đuổi mình ra, phải không?
[1:11:52]Ổng cũng phải ngồi chịu trận. Nhưng mà người ngoài nhìn vô không hay, do đó là nếu mình là khác giới tính với thầy mình, phải biết giữ một khoảng cách chừng mực nào đó để giữ cái sự nghiêm trang cho thầy mình, ha. Còn nếu mà cùng giới tính thì dễ rồi. Ví dụ như ông thầy mình nam, mình cũng nam luôn thì mình có thể là hầu hạ thầy mình được, tới lui học đạo thường xuyên, gần được. Còn nếu cái chùa đó ví dụ chùa tăng đi, mình là người nữ thì mình tới lui học hỏi, không nên ở lại đêm. Trừ trường hợp ví dụ như là chùa đó có nữ, mà có một phía ni hẳn thì mình ở lại đêm được. Có thể ở bên phía nữ, phía ni không sao.
[1:12:30]Đó là những cái tế nhị, những tế nhị phải khéo. Đó là trường hợp với thầy mình. Bây giờ bắt đầu học thêm với thầy khác nè. Và không phải ông thầy mình là duy nhất, không phải thầy mình là tất cả. Đừng có nghĩ rằng: "Trong đôi mắt con, thầy là tất cả." Mà sao? Vì chưa phải thầy nào là Phật hết nên nhiều khi thầy hay mặt này chứ cũng còn dở mặt khác. Và đôi khi mình gặp một vài vị nào có điểm hay khác, mình vẫn có thể học hỏi. Và nếu ông thầy mình là người chân chính thì ổng không có hẹp hòi mà ngăn cấm đệ tử học thêm với thầy khác nếu biết chắc ông thầy đó là chân chính. Một vị thầy chân chính sẽ quý trọng người chân chính khác và
[1:13:10]cũng muốn người đệ tử mình học thêm với người thầy đó. Giống như ngày xưa vậy, là ngài Phần Dương, ngài có mấy đệ tử giỏi, mà ngài là một thiền sư nổi danh, rất là nổi danh, vậy mà ngài cho ba người đệ tử giỏi của mình, hai người đệ tử giỏi của mình sang học với ngài Minh Giác. sang học với thiền sư ở một tông phái khác luôn chứ không phải là cùng tông phái nữa vì ông biết bên kia có một ông thầy giỏi mà cho đệ tử giỏi mình đi qua bên đó học. Chúng ta thấy những vị thánh là như vậy, lòng không có phân biệt, mà những vị chân chính là muốn đệ tử mình giỏi hơn mình. Mình biết bao nhiêu đây chứ coi chừng có ông thầy khác ổng biết cái gì khác nữa.
[1:13:51]Mà nếu biết chắc ông thầy khác giỏi cũng khuyến khích đệ tử mình lại đó học. Chỉ trừ trường hợp cái người đệ tử mình đi học ở đâu về kể lại cho mình nghe, mình ngồi mình nghe mình thấy cái chỗ học nó hơi tà tà là phải cản liền. Cản nói: "Không được, con khoan học tiếp đi, thầy cảm thấy có vài điều thầy nghi ngờ, chưa tin tưởng, con phải chờ đợi để thầy nghiên cứu thêm." Để ông thầy có trách nhiệm với đệ tử. Chứ còn nếu mà biết chắc rằng ông thầy khác chân chính mà mình cũng chân chính thì phải cho đệ tử mình học thêm nơi người thầy khác. Rồi khi chúng ta mà được học với vị thầy khác có những cái đạo lý mới nên về trình cho thầy mình
[1:14:31]để thầy có cái sự nhận xét, vì dù sao thầy mình cũng giỏi hơn mình. Ví dụ vô tình một hôm nào đó mình đi nghe đâu đó, đi vô tình mình ghé cái chùa có thuyết pháp, mình nghe có những ý tưởng độc đáo, cái mình cũng tới lui chùa đó vài lần học thêm, sau đó mình về trình lại với thầy. "Dạ thưa thầy, con nghe ở chùa đó vị thầy đó ổng dạy là người ta có thể vừa niệm Phật vừa kết hợp với hơi thở, trong khi ở đây thầy dạy là cứ niệm Phật không hoặc là hơi thở không, bên kia vừa dạy vừa cả hai luôn, không biết có đúng hay không?" Thì ông thầy đó ổng có thể: "Ờ, để thầy nghiên cứu xem sao." Có thể ông thầy ổng sẽ bí mật tối
[1:15:08]ổng ngồi thiền ổng thực hiện cả hai phương pháp và ổng thấy đúng là nó cũng có cái tốt, là ổng sẽ cho mình học tiếp, nói: "À, như vậy là vị thầy bên kia cũng có kinh nghiệm, đây là một cái bổ sung thêm." Đó, cho nên thường là mình trình bày về lại cho thầy mình biết. Còn ví dụ như có lần mình nghe ở đâu giảng nói rằng: "Thời này là thời Long Hoa khai hội, Phật Di Lặc đã giáng phàm và sắp tận thế, cho nên con người phải tu mau kẻo trễ. Giờ phải về đây mà ăn năn sám hối." Nghe thì cũng tu hành đó, mình về mình kể lại thầy, thì ông thầy ổng nói là: "Những điều đó trái với kinh điển, Phật không có quy định vào lúc nào
[1:15:48]là tận thế hết, cũng không có ai biết chắc là Long Hoa tam hội. Đây chỉ là ước đoán của một, hai người hơi tính cách đồng bóng, lên căn gì đó, hay lầm nhận, nó có vẻ tà, thôi con đừng đi chỗ đó nữa." Đó, tức là khi mình học được cái đạo lý mới thì mình vẫn phải về trình lại thầy mình. Rồi trường hợp mà sau này mình có học được nhiều điều nơi cái vị thầy mới. Như trường hợp nhiều khi mình gặp một ông thầy mới ổng giỏi quá, giỏi hơn thầy cũ mình nhiều, mà khi mình mới vào đạo mình quy y thì gặp được ông thầy rất là tốt, dễ thương, mình quy y, mình tu tập một thời gian. Rồi thời gian sau cái mình gặp ông thầy ổng giỏi quá sức giỏi,
[1:16:26]mình học được nơi ổng quá nhiều điều đạo lý tốt đẹp và áp dụng vào cuộc sống hoàn toàn an vui hạnh phúc hết, thì vẫn phải nhớ và kính thương vị thầy cũ ban đầu của mình, chứ không có được có thái độ bỏ bê. Sau này ví dụ mình cứ tới lui ông thầy mới nhiều để học bởi vì quá hay, quá tốt, nhưng vẫn phải nhớ ngày nào đó, ngày lễ hay ngày gì vẫn về thăm lại chùa xưa, con về nơi đây con lắng nghe ngàn thông rì rào chẳng hạn, chứ đừng có mà trốn bỏ đi mất, đừng có phụ cái công ơn thầy ban đầu, cái tình là như vậy, không bao giờ bỏ bê, không bao giờ mất. Rồi có những trường hợp không phải lúc nào mình cũng ở mãi gần được thầy mình.
[1:17:08]Có khi ví dụ như mình ở miền Nam, mình quy y với thầy miền Nam, rồi thời gian công việc làm ăn đi ra tuốt miền Trung, miền Bắc làm ăn, không có gần thầy mình nữa. Hoặc là nhiều khi mình được thân nhân bảo lãnh mình ra nước ngoài ở luôn, không được gần thầy mình nữa. Thì lúc đó cái tình thầy trò phải sao? Nhớ. Thì mình phải vẫn giữ liên lạc thư từ, vẫn tìm cách liên lạc thư từ hoặc là điện thoại, rồi mình nhận được tài liệu giáo lý từ thầy mình để tiếp tục tu học. Có khi thầy mình viết cho mình bức thư nhắc nhở đạo lý để mình học. Hoặc là nếu thầy mình có thuyết giảng thì mình tìm cách nhận băng
[1:17:43]để nghe, thầy có viết sách thì mình tìm cách nhận để đọc. Đó là dù xa thầy nhưng mà vẫn giữ liên lạc, tu học, đừng để mất. Để chi vậy? Cái sự quyết tâm, cái sự kiên trì trong việc tu học của mình đối với đạo, đối với thầy mình sẽ là tấm gương sáng rực cho con cái mình. Cái người con cái đi theo mình thấy mình lúc ở gần chùa à thấy mẹ mình, ba mình biết tu, thường tới lui với thầy để học hỏi. Bây giờ đã đi xa thầy rồi mà vẫn thư từ, vẫn liên lạc, vẫn tu học, vẫn học hỏi. Trong thâm sâu cái người con biết kính trọng cha mẹ liền. Nói: "Ba mẹ mình là người tình sâu nghĩa nặng, là người đạo đức vững chắc, là người có lòng mến đạo
[1:18:29]sâu đậm." Không nói ra, thế mà người con đã kính phục cha mẹ. Thì nó cũng thành cái phước. Cái phước là sau này người con cái đối với cha mẹ cũng bền bỉ, hiếu thảo y như vậy. Vì nó thấy là ba mẹ nó dù xa thầy, xa tổ vẫn một lòng hướng về. Thì dù có lúc nào đó, có khi vì hôn nhân, gia đình, sinh kế nó xa gia đình thì cũng vậy, nó sẽ bắt chước điều đó, nó sẽ lúc nào cũng hướng về cha, về mẹ để thăm hỏi, chăm sóc, đỡ đần cha mẹ dù có ở xa, vì nó học được cái tấm gương của cha mẹ nó như vậy. Cho nên chúng ta thấy một đời mình tu học với đạo, kính trọng với thầy, giữ gìn cái tình đạo thiêng liêng với
[1:19:12]thầy mình thì cái nhân quả nó không có mất, không có bỏ sót. Nó thành cái phước cho đời này và những đời sau. Cái phước ở đời này thì những người chung quanh của mình quý trọng mình bền bỉ. Phước ở những đời sau thì những cái thành công của mình nó kéo dài chứ không phải nửa chừng gãy đổ. Là do cái người biết giữ cái điều thiện bền bỉ. Chúng ta thấy những người mà cái thành công không bền bỉ là do những đời xưa cái điều thiện họ giữ không có lâu. Họ làm điều thiện gì hay điều gì tốt họ làm nửa chừng họ bỏ, nên sau này thành công nửa chừng gãy. Còn người nào mà giữ được cái điều thiện lâu bền thì những đời sau cái thành công của họ rất là tốt đẹp, bền bỉ.
[1:19:55]Cho nên hôm nay chúng ta nói về đề tài "Người cư sĩ với vị thầy dạy đạo" để chúng ta thấy, để chúng ta phải tự nhắc trong lòng mình là tình thầy trò là thiêng liêng, vì cái tinh thần, cái đạo lý nó vượt hơn vật chất gấp bội lần. Và khi mình giữ được cái tình thiêng liêng với thầy trò, mình cũng là góp phần làm cho đạo Phật được hưng thịnh. Và trong cái tình đạo thiêng liêng đó, mình biết học hỏi với thầy mình, biết phụ thầy mình truyền bá Phật pháp và khéo giữ sự hòa hợp đoàn kết với các vị thầy khác, với các chùa khác. Dù xa thầy vẫn để cái tình đạo không có gián đoạn. Thì như vậy là mình đã, ý, cũng để làm tấm gương để dạy dỗ cho con cái mình.
[1:20:40]Đó là những cái điều mà chúng ta nhớ như vậy. Thì quý Phật tử có hỏi gì không? Còn hai phút. Vâng, kính bạch thầy! Con có gia đình cư ngụ ở tại thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh. Thì ở nơi vùng của con á vừa qua con có nghe một số anh chị em, quý thầy và các Phật tử trong chúng ta nói bác về cái nhân quả. Có từ thí dụ cái nhân, tức là cây ổi, một trái ổi trong đó có hàng trăm, hàng nghìn hạt. Và khi đem những hạt đó gieo ra cũng có lúc lỡ bị kiến ăn, lỡ bị là sâu bọ, nó không nảy mầm được. Thì như vậy có thể là người ta cho rằng nhân quả có thể sai đi. Thì như vậy, hôm nay con cũng kính bạch thầy, nhờ
[1:21:36]thầy giải tỏa cho con. Cảm ơn anh. Cái chỗ này là thế này nè: là cái người này đã đem một cái nhân quả vật lý mà đi vào trong nhân quả nghiệp báo để bác nhân quả nghiệp báo, đây là một cái sai lầm nặng. Chúng ta thấy một cái hạt ổi gieo, có hạt lên hạt không, nhưng mà lên hay không có nguyên nhân của nó. Nguyên nhân hoặc là cái hạt đó không tốt hoặc là nó bị nguyên nhân khác phá là bị sâu bọ ăn. Đây là nó có nguyên nhân thứ hai, cũng giống như vậy, tại sao có người bố thí giàu mà có người bố thí không giàu?
[1:22:33]Cuộc đời sao vẫn nghe câu hận thù,
[1:22:58]tình người sao vẫn xa xôi mịt mù,
[1:23:06]còn nhiều cuộc chiến tranh đem buồn sầu,
[1:23:14]để dòng nước mắt rơi theo niềm đau.
[1:23:54]Xin cho con người đừng ghét ghen nhau, trong đêm mơ cùng một giấc chiêm bao,
[1:24:06]câu ca thái bình vang khắp tinh cầu.
[1:24:12]Xin cho con người tìm đến thương yêu,
[1:24:18]đi qua cuộc đời còn có bao nhiêu,
[1:24:24]đôi tay cằn khô chẳng đáng chi nhiều,
[1:24:30]chỉ còn con tim xin đừng để thiếu.
[1:24:58]Ngày nào thế giới chung câu đại đồng, hận thù đã hết thương nhau thật lòng,
[1:25:18]đạo từ bi sáng soi như vầng hồng,
[1:25:26]và nguồn hạnh phúc mênh mông nghìn
[1:25:51]trùng.
[1:26:08]Cuộc đời sao vẫn nghe câu hận thù,
[1:26:16]tình người sao vẫn xa xôi mịt mù,
[1:26:24]còn nhiều cuộc chiến tranh đem buồn sầu,
[1:26:32]để dòng nước mắt rơi theo niềm đau. Nguyện lòng xin bước chân theo Phật Đà,
[1:26:48]tìm đường hạnh phúc an vui mọi nhà,
[1:26:56]người người tay nắm tay nhau thật thà,
[1:27:04]dựng xây thế giới hân hoan hiền hòa.
[1:27:12]Xin cho con người đừng ghét ghen nhau, trong đêm mơ cùng một giấc chiêm bao, câu ca thái bình vang khắp tinh cầu.
[1:27:30]Xin cho con người tìm đến thương yêu,
[1:27:36]đi qua cuộc đời còn có bao nhiêu,
[1:27:42]đôi tay cằn khô chẳng đáng chi nhiều,
[1:27:48]chỉ còn con tim xin đừng để thiếu. Dù là khác nhau biên giới màu da,
[1:28:00]dù là cách xa bao lớp sơn hà,
[1:28:06]trong tim đều cùng một dòng máu thắm,
[1:28:12]khóe mắt như nhau lệ đọng tuôn trào.
[1:28:20]Ngày nào thế giới chung câu đại đồng,
[1:28:28]hận thù đã hết thương nhau thật lòng,
[1:28:36]đạo từ bi sáng soi như vầng hồng,
[1:28:44]và nguồn hạnh phúc mênh mông nghìn trùng.