[0:00]Nằm đó ngây đơ luôn, không suy nghĩ gì được nữa. Cái tai biến mạch máu não là làm những mạch máu trong não nó vỡ ra, cái không chết nhưng mà nó tê liệt, không suy nghĩ được và mất trí nhớ luôn. Cho nên cái gì mình ỷ vào nó, mình tự phụ vào nó thì thường thường là cái tai họa phát sinh từ đó trước. Cho nên thường là chúng ta có cái ưu điểm gì á, mình đừng có tự phụ vào điều đó. Đừng xem đó là chỗ dựa chính của mình, vì thường cái tai họa xảy ra từ cái chỗ dựa của mình. Rồi ví dụ như là người có quyền chức như chúng ta nói ha, hoặc là về hưu bị cách chức thì hết. Ví dụ như bây giờ mình có uy tín, à có uy tín,
[0:38]tức là nào giờ mình sống đúng cho nên mình có uy tín, mình nói gì người ta cũng nghe. Chắc không? Chắc không?
[0:50]Uy tín nó chỉ tồn tại nếu khi nào mình tiếp tục giữ đức hạnh, làm điều đúng thì sẽ được phát triển. Còn lúc nào đó mình làm một điều mà không dựa vào đức hạnh hay đạo lý để làm, mà chỉ ỷ vào là mình nói gì người ta cũng nghe là bắt đầu sai. Bắt đầu sai. Nghĩa là khi mình làm một điều gì đó, mình kêu gọi mọi người làm một điều gì đó vì mình tin rằng à nào giờ mình có uy tín nói gì người ta cũng nghe, nên mình tuyên bố hay mình nói điều gì, không đâu, mình làm bậy người ta bỏ mình liền. Mất uy tín liền. Cho nên uy tín là không được đụng tới, chỉ dùng đức hạnh để bồi đắp thêm, chứ không bao giờ được lấy uy tín ra xài.
[1:31]Không bao giờ được lấy uy tín ra xài. Ỷ mình có uy tín nói gì người ta cũng nghe, rồi kêu người ta làm bậy coi coi người ta nghe không? Không, không ai nghe đâu, người ta bỏ mình liền à. Nên nó vậy, không chắc ăn. Còn danh tiếng, ví dụ người nổi danh khắp nơi được người ta thương mến, chắc ăn không? Không. Rất nhiều ca sĩ nổi danh rồi cuối cùng chết một xó nào đó không ai hay. Khốn hết rồi, chết một xó nào không ai hay. Nên có nhiều điều trên đời này chúng ta đi trên đó, chúng ta dựa vào đó để chúng ta đi trong cuộc sống này, nhưng mà sự thật hãy nhớ một điều là không có cái gì chắc ăn hết, tất cả đều bấp bênh.
[2:10]Cho nên từ ngày hôm nay vậy, mỗi khi chúng ta đặt cái bước chân chúng ta đi trên đường, chúng ta hãy nhớ là à bước chân này mình đi trên mặt đất nhưng cũng tượng trưng cho cái đường đời mà chúng ta phải đi tới, tượng trưng cho những điều mà chúng ta phải dựa để bước tới trong cuộc sống, và chúng ta hiểu một điều tất cả đều bấp bênh, tất cả đều bấp bênh. Đó là đạo lý đó. Đạo lý như vậy. Do đó lòng mình tự nhiên mình không dám ỷ vào điều gì, không dám dựa vào điều gì, không dám chấp vào điều gì. Mình không dám chấp vào điều gì, rất giống với tinh thần kinh Kim Cang: "Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm." Chúng ta chưa học tới, nhưng mà rất giống như vậy.
[2:52]Nên biết mọi điều đều bấp bênh nên mình không dám chấp vào điều gì hết, không dám tự phụ vào điều gì cả. Như vậy chúng ta dựa vào điều gì? Mình nói mọi điều bấp bênh hết thì mình sẽ đi trong cái hoang mang, cái lo sợ, phải không? Vậy mình phải dựa vào điều gì để đi? Chỉ có một điều chúng ta dựa như hồi nãy chúng ta nói là phước, đạo đức và và phước. Thì phước chúng ta nói nó là cái chất keo nó kết con đường lại, làm cho cái mặt đất nó chắc lại, để chúng ta đặt chân đi trên đó không bị lầy, không bị lún, không bị trượt, không bị té. Chính cái phước làm cho con đường chúng ta đi vững chắc, làm cho cái điều mà gọi là bấp bênh trên cuộc đời này bỗng nhiên nó đỡ bấp bênh đi.
[3:36]Chứ còn bình thường mọi điều đều bấp bênh, chỉ có cái phước làm cho cái cuộc đời đỡ bấp bênh. Cho nên chúng ta không dựa vào điều gì hết, chỉ nên dựa vào phước. Và khi dựa vào phước rồi như vậy là chúng ta biết những điều ưu thế mà chúng ta đang có, chúng ta không chấp nữa, không dựa nữa, và chỉ dựa vào phước. Thì cái phước đó nó lại không có cái hình thù rõ ràng. Nó không có rõ ràng như là cái mặt đất mà chúng ta đặt chân lên, nó không rõ ràng như cái đồng tiền chúng ta giấu trong trong tủ, không có rõ ràng như cái sắc đẹp, không như cái sức khỏe, vân vân, như cái thế lực, vân vân, không có. Phước là cái gì vô hình mà chúng ta chỉ dựa vào cái phước là
[4:17]cái vô hình, còn mọi điều khác chúng ta biết đều bấp bênh. Thì cái người mà suy nghĩ được như vậy, chỗ này khó nha, lắng nghe chút xíu, khó. Khi mà chúng ta xuất hiện được cái trí tuệ là từ đây không dựa vào điều gì nữa, bởi vì biết tất cả đều bấp bênh. Rồi chúng ta chỉ dựa vào một chỗ là cái phước thôi, phước vô hình. Thì lúc đó chúng ta sẽ xuất hiện một trạng thái tâm, một cái trạng thái tâm là không dựa vào đâu cả. Lúc đó chúng ta xem mình như một hạt bụi bay trong cơn gió cuộc đời, như cánh lục bình trôi trên dòng sông kiếp sống. Lục bình là cứ cứ cứ trôi dạt trôi dạt á, đụng đầu này tắp, đầu kia tắp, rồi có khi trôi luôn tới biển.
[5:08]Thì chúng ta biết cuộc đời là như vậy. Có khi cái dòng sông kiếp sống cứ đưa mình đi và mình xem mình như một cái lục bình, chấp nhận như một cái lục bình, không thèm bám vào đâu hết. Nên là cái dòng sông cuộc đời đưa mình tới đâu thì mình theo tới đó, nhẹ nhàng. Có khi nó tắp mình vào cái chân cầu, mình vướng ở đó chút rồi vướng ở đó chút. Rồi có lúc cơn lũ tràn tới xô mình ra khỏi chân cầu và đưa mình đi trôi vào một cái một cái dòng sông, mình trôi. Có khi cái dòng sông lại tạt mình ghé vào cái bờ bến nào đó rồi mình lại mọc rễ ở đó, vướng vào đó, mình sẽ mọc rễ ở đó, vướng vào đó, không cần.
[5:43]Tức là mình sống không dựa nữa, không trụ, không đòi hỏi, không cố chấp, mà cái điều chúng ta chỉ dựa là phước thôi. Thì một ngày nào đó, tất cả những cái cánh lục bình nó sẽ trôi ra tới đâu? Trôi ra tới biển, rồi lục bình sao? Ra biển lục bình sống được không? Không, chết liền, chết liền. Bởi vì chính vì sợ trôi ra biển chết nên nhiều cái lục bình đã tắp vào bờ để bám lại. Bởi vì nếu mà để trôi theo dòng sông thì một ngày nào đó tới biển mặn lục bình chết liền. Nhiều người sợ điều đó, bám lại, mọc rễ vào, vướng vào chân cầu, tắp vào bờ. Còn chúng ta biết điều đó, tất cả đều mong manh, chân cầu mong manh, bờ mong manh, sống như lục bình, trôi đâu trôi.
[6:24]Nhưng mà trong khi đang trôi đó mình dựa vào? Dựa vào phước thì không ngờ một điều kỳ diệu xảy ra. Là khi cái cánh lục bình đó trôi cứ trôi và làm phước, trôi và làm phước trong cuộc đời, khi tắp nơi này, khi tắp nơi kia, nhưng ở đâu cũng biết làm phước hết thì khi bắt đầu sắp ra tới biển, nước bắt đầu lợ lợ thì lập tức cánh lục bình đó bỗng nhiên biến thành cánh hoa sen và bay lên trời, khỏi chết, bất tử luôn. Chịu chưa? Chịu chưa?
[6:56]Nên trước cái ngày mà chúng ta phải gặp cái họa, trước cái ngày mà chúng ta phải sụp đổ, trước ngày mà chúng ta phải chết, không ngờ rằng chúng ta sống ung dung, tự do, tự tại và chỉ lo làm phước thì trước cái ngày mà cái tai họa có thể xảy tới, bỗng nhiên cuộc đời chúng ta thăng hoa lên, chúng ta thoát nạn. Chúng ta tìm được cái hạnh phúc thật sự. Mà nếu có phải chết, chắc chắn chúng ta lên cõi trời. À, như vậy. Hoặc cũng vậy, hoặc là chúng ta xem mình như một cơn bụi bay trong cơn gió cuộc đời thôi. Gió thổi đâu bay đó, không cần. Nhưng hạt bụi đó chỉ biết một điều, chỉ chấp một điều, đó là thương yêu con người, siêng năng làm phước vậy thôi.
[7:35]Rồi vậy mà chúng ta có bến bờ an lành, chúng ta không ngờ. Một ngày nào đó, cái hạt bụi đó sẽ bay đến đến cái dưới chân Đức Phật, đậu ở dưới đó, làm con của Phật, hạnh phúc vô cùng. Nên chúng ta nhìn mọi điều thản nhiên vì biết rõ bản chất mong manh, tạm bợ, vô thường của mọi thứ. Nên cái nhìn đó là cái nhìn của trí tuệ. Chúng ta sống trên đời mà chúng ta không chấp vào ưu thế của mình mà chỉ biết làm phước, lúc đó mình sống rất tự tại. Nhìn mọi điều đều biết cái bản chất nó mong manh. Chân mình đặt trên mặt đất mà không tin vào mặt đất, mình sống có tiền trong tủ mà không tin vào tiền, mình có mưu trí khôn ngoan mà không tin vào cái sự mưu
[8:19]trí khôn ngoan này, mà chỉ sống an vui trong đức hạnh, trong công đức, trong cái việc phước thiện. Vậy đó mà chúng ta đạt được cái đạo lý. Ngay cả khi một người tọa thiền cũng vậy, tâm được vào trong định rồi vẫn không có ỷ vào cái định đó, không có tự hào vào cái định đó, không dựa vào cái định đó, vẫn buông cái định đó luôn. Thì người như vậy mới có thể tiến xa được. Còn ví dụ như khi chúng ta ngồi thiền, tâm đạt vào trong an định rỗng rang rồi trú vào trong cái an định đó, vui trong cái an định đó, từ từ một ngày nào đó định nó sẽ mất. Đây là điều rất là lạ và rất là tinh tế, rất là tinh tế.
[8:58]Người nào có tu thiền sẽ kinh nghiệm điều này. Nghĩa là tâm mà được rỗng rang rồi, trú trong đó, vui trong đó rồi sẽ mất. Còn người nào không trú trong đó, không chấp trong đó, tiếp tục sống một cuộc đời đức hạnh là biết tạo phước thì cái định đó tự nhiên nó tồn tại. Đây là điều rất là lạ. Chúng ta nói qua những cái bước chân thiền. Có một phương pháp ở trong thiền gọi là đi kinh hành hoặc là gọi là thiền hành. Tức là vừa đi mà vừa nhiếp tâm theo cái pháp môn của mình, hoặc là vừa đi vừa niệm Phật, vừa đi vừa theo dõi hơi thở, vừa đi vừa kiểm soát tâm nên gọi là đi kinh hành hay là đi thiền hành.
[9:42]Thì cái phương pháp mà vừa đi vừa tu như vậy rất là có lợi cho tâm linh. Ngoài cái sức khỏe còn cho tâm linh nữa. Chứ còn nếu chúng ta cứ ngồi bắt chân kiết già, siết chân lại mà mình chưa thật sự vào trong định á thì cái lối mà trói cái chân như vậy nó làm tê chân. Cái khí lực ở chân nó không có thông mà cái chân nó là gốc của sức mạnh, cái chân mà không thông rồi thì tự nhiên sức khỏe phía trên nó sẽ giảm sút theo. Cái nguyên tắc cái chân là gốc của sức mạnh thì ông bà chúng ta biết rất rõ. Cho nên khi một người mà mới học võ thì cái vị thầy dạy võ bắt phải đứng tấn rất là cực khổ, phải đứng trung bình tấn thấp hơn
[10:19]cái nhang mà đứng cho lâu để cho chắc cái chân trước. Như Sư ông chúng ta đây á là một người siêu đẳng võ thuật, võ Bình Định gốc đó nha. Thì khi mà đứng tấn vững vàng như vậy, cái chân chắc rồi á thì tự nhiên cái kình lực nó phát lên tới trên tay mình, mình đánh đánh thế được, mà bước quyền rồi nó vững chắc, cái thế ra nó ổn định, trầm tĩnh được. Nên cái chân rất là quan trọng. Mà khi ngồi thiền mình cứ kéo cái chân kiết già hoài mà tâm thì không có vào định thì sức khỏe nó sẽ từ từ giảm sút. Còn khi mình vào định á thì nó lại đỡ. Tại vì trong cái định nó có cái cách của nó, cách của nó nó làm đả thông kinh mạch một cách tự nhiên.
[10:56]Còn bình thường thì tâm mình yên yên chứ nó chưa đủ sức đả thông kinh mạch. Cho nên là Phật bổ sung bằng phương pháp là là thiền thiền đi. Thiền đi là chúng ta đặt bước chân đi mà vừa thiền là để tạo cho cái cái khí lực dưới hai bàn chân cho nó tốt. Khi nó tốt vậy nó hỗ trợ sức khỏe và cũng hỗ trợ tâm linh của chúng ta. Đó là chúng ta nói về cái những đường đi trong cuộc đời và đường đi của thiền. Nhưng mà có những khi chúng ta không đi một mình. Trong cuộc sống có bao giờ chúng ta đi một mình hoài không? Không. Ví dụ như ra đây, chúng ta về thăm cái tổ đình, tức là về lại cái cội nguồn của mình.
[11:41]Chúng ta có đi một mình không? Không, không ai đi một mình hết, đi có mấy xe, mấy xe phải không? Nên gọi là trên đường đi, là trên từng bước chân mà chúng ta đi, sự thật đã có những người đồng hành, những người đồng hành. Thì như vậy cái gọi là những người đồng hành á tức là những người cùng một nhóm, cùng một mục tiêu đi tới, cùng một thân phận gọi là những người đồng hành. Ngay cả những người ví dụ như làm như cái người ăn xin đi, nhiều khi họ cũng không đi một mình nữa, cũng đi hai ba người, tức là cùng thân phận. Hoặc là chúng ta là những người Phật tử đi tìm đạo, chúng ta cũng ít khi đi một mình,
[12:20]rồi cũng rủ bạn bè đi, là cùng một chí hướng, chúng ta cùng một nhóm, cùng một chí hướng, cùng một thân phận. Cho nên là chúng ta đồng hành với nhau. Thì ở cái những cái nhóm đồng hành khác mình không quan trọng, mà chúng ta chỉ quan trọng những người cùng tu hành thôi, những người bạn đạo, là chúng ta quan trọng những người đồng hành trên con đường của Phật pháp. Và trên con đường của Phật pháp cũng vậy, chúng ta đồng hành trên con đường đó, tất cả chúng ta đều là con của Phật, đều cùng có cái mục tiêu, cái lý tưởng là giải thoát, giác ngộ, cùng có biết tu dưỡng cái tâm hạnh từ bi, cùng biết trau dồi cái trí tuệ.
[13:02]Chúng ta cùng có lý tưởng, cùng nhóm, cùng một mục tiêu, cùng thân phận, cùng chí nguyện như vậy. Thì cái nguyên tắc là tất cả những người con Phật mà cùng đi trên con đường giác ngộ đó thì chúng ta phải biết nâng đỡ nhau. Đồng ý không? Đồng ý. Cái này chúng ta phải hứa cho chắc trong lòng của mình, không được sai. Tại vì quá nhiều thời gian qua, chúng ta là những người đồng hành nhưng vừa đi vừa giật cùi chỏ nhau. Ai mà lại gần mình mình thụi cùi chỏ liền, cho ăn bánh mì khô liền. Cái cùi chỏ rất là giống bánh mì khô, ai mà lại gần là mình cho ăn bánh mì khô liền. Tức là có những người con Phật cùng tu giáo pháp đạo
[13:43]Phật á mà tối ngày công kích, chống đối nhau.
[13:49]Nên đây là một điều chúng ta nhiều thế kỷ đã bị sai lầm. Ngày hôm nay cái điều này phải chấm dứt, phải chấm dứt. Là bất cứ ai biết nhưng mà hễ đã là quỳ xuống quy y Phật, cùng hướng về sự giác ngộ thì đều phải biết nâng đỡ nhau, giúp nhau cùng đi tới. Đồng ý không? Quý Phật tử đồng ý không? Chúng ta phải chúng ta phải đem cái lời hứa này đem rao truyền ra khắp thế giới đối với tất cả những người con Phật, cái này mình nói gọn trong người con Phật thôi. Là hễ cùng thờ Đức Phật, cùng tôn kính Phật, tôn kính Pháp, tôn kính Tăng thì tức là đồng hành, và khi cùng đi trên con đường đó phải nâng đỡ nhau.
[14:30]Mà nâng đỡ nhau thì phải nâng đỡ nhau trên hai phương diện: một là trong đời sống, và hai là trong tinh thần. Trong đời sống là sao? Trong đời sống nghĩa là mình biết san sẻ về vật chất và biết giúp cho người khác cùng làm ăn. Như có câu chuyện nói đừng cho tôi con cá mà hãy cho tôi cái cần câu, nghĩa là sao? Bởi vì cho con cá ta ăn hết, nhưng cho người ta cái cần câu người ta có thể tạo ra cái sự sống người ta mãi. Cũng vậy thì đôi khi chúng ta vội vàng đành phải cho cái con cá, ví dụ như là ngày hôm nay chùa chúng ta chúng ta tặng quà từ thiện cho người nghèo, tức là cho con cá đó. Nhưng mà bởi vì bất đắc dĩ, chứ còn cái hay hơn
[15:15]là bền bỉ hơn là cho cái cần câu, nghĩa là huynh đệ Phật tử phải biết giúp nhau trong việc làm ăn. Ví dụ mình làm ruộng, mình biết người người khác làm ruộng mình có cái gì hay mình chỉ cho người ta. Giúp người ta tìm nguồn nước, biết cách bón phân làm sao vừa rẻ vừa hiệu quả, để không có tăng cái cái giá thành lên cao, bán được sản phẩm mới lời. Hoặc là mình biết cách làm ăn trên thương trường buôn bán, mình tìm cách giúp cho bạn mình cũng có làm ăn buôn bán. Hoặc mình biết đâu có việc làm, mình tìm cách nghĩ trong đầu mình coi có bao nhiêu huynh đệ bạn đạo mình người nào chưa có việc làm giới thiệu vô liền.
[15:50]Nghĩa là phải giúp nhau trong đời sống, phải giúp nhau làm giàu, giúp nhau làm giàu. Và giúp nhau trên tinh thần, giúp nhau trên tinh thần tức là giúp nhau trong sự tu tập. Nghĩa là mình thấy được có cái giáo lý hay, có cái đạo lý hay, có sự tu tập hiệu quả, lại có một cái vị thầy nào đức độ, mình phải giới thiệu nhau để tìm về nương tựa, đó là giúp nhau trên tinh thần. Chứ còn thường á là xưa giờ chúng ta dễ giúp nhau trên tinh thần thôi, chứ ít có giúp nhau trong đời sống. Nhưng mà làm cho đạo Phật cũng yếu là vậy, giống như con chim mà bay có một cánh thì không bay được, phải bay trên hai cái cánh.
[16:28]Nghĩa là khi huynh đệ đồng đạo mà nâng đỡ nhau phải giúp nhau cùng làm giàu và giúp nhau cùng biết được giáo lý hay để tu tập. Đây là một cái cái tinh thần mới mà tất cả những người đệ tử Phật, dù là xuất gia hay tại gia, đều phải khắc ghi, đều phải tạc dạ và phải thực hành suốt cuộc đời này đến những kiếp sau nữa. Nhớ chúng ta đồng hành trong Phật pháp phải nâng đỡ nhau. Có những trường hợp là có những người họ vượt lên trước mình, nghĩa là cùng đi trên con đường Phật đạo nhưng mà có những người đi xa hơn và có những người đi chậm hơn. Nếu mình nhìn thấy trước mắt mình có những người đã vượt qua mình,
[17:11]đã đi trước, mình chỉ thấy cái lưng thôi thì mình phải làm sao? Mình phải làm sao? Thấy níu người ta lại phải không? Phải không? Không phải hả? Vậy chứ làm sao? Phải phải hỗ trợ cho người ta đi nhanh hơn. Phải như vậy. Nghĩa là đồng hành coi vậy chứ có người trước người sau. Còn trường hợp mà những người đi sau mình, mình quay lại thấy còn những người đi sau mình thì phải làm sao? Phải kéo lên, kéo lên. Đó, cái tinh thần là như vậy. Trong cuộc sống cũng như trong sự tu tập, nếu chúng ta đồng hành với nhau rồi thì ví dụ như ai thành công trong đạo hay thành công ngoài đời, mình đều hỗ trợ. Có khi chỉ một lời nói cũng hỗ trợ được nữa.
[17:53]Ví dụ như cái người đó họ đang làm ăn, họ làm người kiến trúc sư họ thầu xây dựng, họ đi xây nhà này xây nhà kia. Họ là bạn đạo của mình, mình không làm trong lĩnh vực đó, và người đó họ giàu hơn mình luôn nữa. Mình mình chỉ là buôn bán nhỏ, còn người đó thầu xây dựng và khá giả. Rồi có cái người đó cái họ muốn xây căn nhà. Cái nói tôi nghe nói cái cái ông đó à ông ông ông ông ông Trần Văn Ba đó ví dụ ổng hay thầu xây nhà, rồi chị thấy ông đó xây nhà được không? Thì lúc đó mình phải nói tốt vô liền. Mặc dù ông Trần Văn Ba ông bạn mình á ổng cũng đi cùng đi chùa Thiền Đức với mình á, mình biết ổng, không quen mà bạn đạo phải nâng đỡ, mình nói liền:
[18:32]"Á thôi, ai chứ ông đó bảo đảm. Ông đó ổng biết đi chùa, ổng biết đạo đức cho nên ổng không có ăn gian xi măng sắt đâu. Cứ nhờ ổng là không sao hết, ừ. Không có không có ăn. Ông này xây nhà tốt, bền, vẽ đẹp..." vân vân vậy. Mình nói thêm câu, chỉ cần hỗ trợ một câu thôi tức là mình đã nâng đỡ bạn đạo mình mà người đó họ đi trước mình, họ đi qua mặt mình. Vẫn đẩy tới cho họ đi thêm. Cho nên một câu nói đó nhiều khi mình hưởng phước ba bốn đời á. Chỉ cần một câu nói thôi, hỗ trợ người ta thôi mà đã hưởng phước ba bốn đời. Như đó. Hoặc còn cái người mà họ đi sau mình vậy, phải kéo họ lên. Ví dụ như là cái người bạn đạo thì
[19:08]mình mình có việc làm từ thiện thì cái người đó họ chả biết gì từ thiện. Cái mình mới nói giải thích cho họ nghe, rồi mình kêu họ đi bỏ cái công ra để phụ làm, phụ gói quà, phụ khiêng quà tới nơi phụ chất đồ lên vậy. Tức là mình kéo họ, tạo điều kiện cho họ góp công làm phước. Đó là những người đi sau mình mà mình giúp họ lên, gọi là nâng đỡ nhau, như vậy. Và nhớ vậy cái tâm nguyện là tuyệt đối đừng chống đối nhau làm Phật pháp bị chia rẽ, bị suy yếu. Phải nhớ như vậy. Nhớ tuyệt đối không bao giờ được chống nhau. Có thể là chùa này khác chùa kia, tông này khác tông kia, nhưng luôn luôn hễ cùng thờ Phật thì phải thương nhau.
[19:48]Còn cái gì mà khác, cái đúng cái sai từ từ tính sau, gặp riêng nhau bàn sau. Không đồng ý để đó gác lại, nhưng vẫn phải thương nhau cái đã, thương nhau cái đã. Như quý Phật tử gặp quý thầy quý cô, hễ thấy người là tăng ni xuất gia thì mình không phân biệt tông phái chùa chiền, mình đều quý kính. Rồi còn những người tăng ni xuất gia cũng vậy, hễ thấy người đó là xuất gia, không cần biết tông phái chùa chiền, mình cũng đều hỗ trợ, thương yêu, tôn trọng nhau hết, như vậy. Rồi trên con đường đi đó, ví dụ chúng ta cùng đi trên con đường Phật đạo, nhưng mà không phải luôn luôn chúng ta ở chung với nhau một quốc gia, phải không?
[20:23]Có những Phật giáo ở Thụy Sĩ, Phật giáo Ấn Độ, Phật giáo Tích Lan, Phật giáo Miến Điện, Phật giáo Việt Nam khác nhau. Lâu lâu gặp nhau rồi rồi ai về nước đó mà tu. Thì cái quan điểm của chúng ta rõ ràng thế này là Phật giáo ở nước nào thì tuân thủ luật pháp nước đó, phải không? Như đó. Trên tinh thần lý tưởng giác ngộ giải thoát thì đồng, nhưng mà tuân thủ luật pháp thì đành phải là nước nào tuân thủ theo nước đó, chứ không có can thiệp được. Ví dụ như mình ở mình là Phật giáo Việt Nam thì mình không thể mình mình qua Mỹ mình bắt cái Phật giáo bên Mỹ phải theo luật pháp Việt Nam, đúng không? Và bên Mỹ cũng vậy, nếu anh tu theo Phật giáo bên Mỹ thì anh đừng về đây
[21:05]bắt Phật giáo Việt Nam phải đi theo luật pháp của Mỹ, không được. Nghĩa là nước nào cứ theo luật pháp nước đó, sống cách hòa bình, không gây rối, không can thiệp. Nhưng mà giao lưu tình cảm thì được. Ví dụ như bây giờ Phật giáo của Úc qua giao lưu Phật giáo Việt Nam, trao đổi trên tinh thần tu tập, giáo lý thì tốt, tốt đẹp không gì hết. Nhưng mà không được xen vào vấn đề tổ chức, luật pháp của người ta, không được, không can thiệp. Giữ trong cái chừng mực thì gọi là chúng ta cũng có thể đồng hành đi trên con đường Phật đạo vì chúng ta cùng lý tưởng, tuy là khác quốc gia nhưng vẫn giữ được cái đoàn kết,
[21:48]thân ái như vậy, khéo léo, tế nhị như vậy là là đạt được. Rồi trên cái đường đời vạn nẻo này chúng ta cùng đi, từng bước chân chúng ta đi, có khi chúng ta đi cô độc và thường là chúng ta đồng hành, đi chung với nhiều người. Và vì đi chung với nhau thì cũng có những lúc phải phải chia tay nhau, phải không? Có những ngã rẽ cuộc đời mà hoàn cảnh không cho phép là buộc chúng ta phải xa nhau. Đúng, có không? Thường xuyên, phải không? Tụ đây rồi chia tay... Phải không? Vậy. Giống như vậy, hôm nay chúng ta về đây thăm Sư Ông, rồi ngày mốt chúng ta cũng phải chia tay với Sư Ông để về lại cái cái cái cái trú xứ của mình.
[22:30]Dù thương Sư Ông cách mấy cũng không thể mình ở lại đây mãi. Nó có những cái hoàn cảnh như vậy là không cho phép, rồi những bước chân chúng ta đi, chúng ta chia tay nhau. Nhưng mà trong cái quan niệm về cái sự chia tay nhau đó, thì chúng ta thấy thế này, nếu tâm chúng ta luôn luôn an trú trong điều thiện, an trú trong Chánh pháp, thì thân tuy xa mà tâm hồn thì vẫn vẫn vẫn đi bên nhau, phải không? Đó, vẫn đồng hành, ví dụ vậy. Nghĩa là à ngày mốt à chúng ta sẽ đảnh lễ Sư Ông để chúng ta về lại cái miền Nam của mình, thì thân tuy xa, nhưng mà cái tâm chúng ta lúc nào cũng giống như là đang quấn quýt bên Sư Ông vậy, phải không? Rồi.
[23:18]Là rồi một điều nữa là tuy xa, nhưng mà đừng bao giờ để mất tình cảm, vì trái đất tròn dễ gặp lại. Thí dụ thế này, ví dụ là à mình có những người bạn đạo, mình gặp trong ngôi chùa, gặp trong ngôi chùa rồi cái thì có một người nói cái chuẩn bị họ đi xuất ngoại, à họ xuất ngoại, họ như định cư ở bên Âu Châu hay qua Mỹ gì đó không biết, họ theo gia đình định cư, thì chia tay. Rồi cái người đó nghĩ rằng: "Thì thôi mình chia tay mình bước qua bên kia rồi không biết chừng nào mình quay lại đây. Mình quay đây chắc cũng không có thời giờ để mà đi thăm chùa nhiều. Nên cái việc không quan trọng, cần thiết thì chả thèm từ giã ai hết,
[23:59]đi cũng nói đi lặng lẽ đi." Mừng lắm là bốc điện thoại gọi ông thầy trụ trì: "À mai con lên máy bay đi, thưa thầy ở lại mạnh giỏi ha." Nói vậy thôi. Thì cái đó là một cái cái cạn, cạn cợt, cạn cợt. Vì đâu có biết rằng trái đất tròn, ngày nào đó khiến mình sẽ có dịp quay lại đây. Rồi lại bước vào trong chùa lại, gặp lại những cái người bạn đạo ngày xưa mà mình khi ra đi không một lời từ giã, lúc đó mình sao? Mình thấy làm sao? Ngượng, mắc cỡ, vì mình đã đã bẩn, không có tình cảm, sống không có tình cảm, không có cái thân thiện. Cho nên, trên đường đời muôn lối này, có những lúc chúng ta phải xa nhau,
[24:40]là thì thứ nhất là giữ, thân xa, nhưng mà tâm chúng ta vẫn đi bên nhau trong con đường Phật đạo. Cái thứ hai là tuy xa nhau mà vẫn khéo léo giữ được cái tình thân thiện với nhau, vì biết rằng trái đất coi vậy chứ rất là rất là tròn. Chúng ta nói thêm một điều nữa theo tinh thần của Trung Quán Luận là đi mà không đi. Đi mà không đi. Cái đề tài này thì thì hơi khó giải thích, rất là dài, chúng ta sợ không có thời gian. Tuy nhiên, ở trong Trung Quán Luận có một cái câu nói rất là kỳ lạ. Ngài Long Thọ nói như thế này: "Là khi chưa đi thì không có cái đi. Khi đi xong rồi thì cũng không còn có cái cái đi.
[25:26]Và khi đang đi, ngài nói cũng không có cái đi luôn." Nghe câu té ngửa liền, té ngửa. Không biết là cái cái triết lý của ngài, cái đạo lý của ngài như thế nào mà khi đang đi cũng không có cái đi? Ồ, thì cái điều này nằm trong bộ Trung Luận rất là hay. Là ngài không có phủ nhận cái đi đâu. Nhưng mà cái đi đó nó không thể nhìn một chiều được. Mà tại sao giống như là không có cái đi? Bởi vì hai lý do. Lý do thứ nhất á là một cái vị đắc đạo, tâm họ bất động, họ đi mà không hề thấy có đi. Cái cảm giác mà tâm bất động để khi đi mà không thấy có đi đó, cái này không giải thích bằng lời được, mà người nào chứng sẽ biết, chứng sẽ thấy rõ.
[26:12]Nói là: "À tôi đi từ Sài Gòn ra Bình Định", mà họ vẫn cảm thấy: "Ủa, đâu có đi đâu đâu." Mặc dầu họ đã đi ra từ Sài Gòn ra Bình Định, vẫn không thấy hề có đi đâu. Đó là cái giải thích theo cái tâm chứng. Cái giải thích thứ hai theo nguyên tắc tương đối, giống như của Einstein vậy, là khi mình nói đi là mình phải dựa vào một cái gì đó. Dựa vào một cái gì đó mới gọi là đi. Ví dụ như có hai người, hai người cùng ngồi trên một chiếc xe hơi và chiếc xe hơi đó đang chạy, thì nếu mà so với cái con đường thì chiếc xe đó đang đang di chuyển. Nhưng mà hai người bạn đó so với nhau thì hai người bạn có di chuyển không? Không.
[26:55]Thì như vậy so với con đường là đang đi, nhưng mà hai người đó so với nhau thì không có đi. Nên nói đi là chỉ tương đối, nói với cái gì thôi. Chứ còn trường hợp ví dụ như hai người bạn đó đang ngồi trên chiếc xe di chuyển, nhưng bỗng nhiên có một chiếc xe nó chạy nhanh hơn, chạy vù qua mặt luôn, thì như vậy hai người bạn đó so với chiếc xe đó là đang đi tới hay đang làm sao? Thì đang làm sao? Đang giật lùi, phải không? Tức là chiếc xe trước mặt mình nó càng lúc càng xa thì có nghĩa là mình đang lùi lại, phải không? Nhưng mà nếu so với con đường thì mình vẫn đi tới. Mà nếu hai người đó so với nhau thì không đi đâu hết, đang bất động.
[27:29]Như vậy, cái khái niệm đi chỉ là một khái niệm tương đối mà thôi, đó như vậy. Giờ nói về cái đi, chúng ta thêm cái nữa là đi chơi nữa. Đi chơi. Con người khoái đi chơi lắm. Không biết sao kỳ, người ta khoái đi chơi kỳ lạ. Cho nên có nhiều người nói: "Con theo thầy ra thăm Sư Ông, con thương Sư Ông", chưa chắc, có khi là hoài khoái đi chơi. Tôi nói có trúng tim đen không ta? Dám trúng lắm nè, đi chơi nè. Dám trúng lắm. Có một cái tâm lý, một cái nhu cầu kỳ lạ ở con người là con người ta thích nhìn thấy cảnh vật thay đổi, à. Ví dụ có người nào đó sống ở trong cái khung cảnh một cái làng quê, trước mặt là cái đồng ruộng, bên kia lũy tre,
[28:08]sau lưng ngôi chùa, sống cứ sống hoài hoài như vậy, thế là cứ sống cứ thấy mỗi cảnh vật trước mắt mình như vậy bỗng nhiên chán. Rồi một hôm nào có ai dắt đi chơi, ồ mê thích luôn, thấy cảnh vật thay đổi, rất là thích, và từ đó cứ mơ ước đi chơi hoài. Nên ở nước ngoài người ta có tiền người ta hay đi du lịch, và bây giờ du lịch trở thành một cái phong trào trên thế giới, và những nước nào tổ chức du lịch thành cái công nghiệp hẳn hoi luôn và cũng thu hoạch được rất nhiều tiền, thu hoạch rất nhiều tiền, nên vì cái tâm lý con người ta thích thích thích đi chơi để thay đổi cảnh vật. Cái thay đổi là một cái gì nó làm người ta thích thú.
[28:46]Ví dụ món ăn cũng vậy, ví dụ món gì ngon mà bắt ăn hoài thì mình cũng không chịu nổi, phải thay đổi, phải đổi món, đó là điều tất tất nhiên. Thì con mắt cũng vậy và cuộc sống cũng vậy, của mình cũng vậy. Lâu lâu cho mình đi thay đổi môi trường, đổi cảnh vật vậy bỗng nhiên mình cảm thấy phấn khởi, thấy vui. Cho nên người ta hay tốn tiền đi du lịch là vậy đó. Chỉ có cái là đừng lạm dụng, có bao nhiêu tiền cứ đổ đi du lịch riết thì lại hết phước, nên biết kiềm chế, dùng tiền đó để làm phước, nhưng mà chúng ta biết là tâm lý con người rất thích đi, như vậy. Chỉ có người nào mà tâm yên tĩnh rồi đó thì tự nhiên không
[29:21]có bị cái nhu cầu đi nó lôi kéo, ở đâu cũng được. Có duyên sự gì đó đi thì phải đi vì công việc, còn không ở một chỗ lặng lẽ nơi cái mái nhà tranh, nơi cái vườn rau của mình, lòng vẫn vẫn an vui, vẫn hạnh phúc. Đó là người có cái sức mạnh nội tại tu tập. Còn đa phần chúng ta hay thích thay đổi, thích đi như vậy. Rồi một cái ý nghĩa cuối của cái đi chúng ta bàn với nhau cho vui là ý nghĩa về từ vựng của cái chữ "đi". Cái này thì không có đạo lý lắm nhưng mà chúng ta nói về từng bước chân đi, mình cũng nói sơ qua một chút. Cái chữ "đi" là một cái từ rất là cổ của Việt Nam, mà cái từ nào càng cổ thì càng có nhiều nghĩa, càng có nhiều nghĩa.
[30:05]Ví dụ như thế này, mình đưa ai cái bánh mình nói: "Ăn đi", thì chữ "đi" nó nghĩa là gì? Có phải vừa ăn vừa đi không? Vậy "đi" nghĩa là gì? Là sự hối thúc, phải không? Cái từ đó không có nghĩa mà nghĩa là một sự hối thúc. Ví dụ như là ví dụ hỏi: "Ông Ba lúc này khỏe không anh?", nói: "Ông Ba đã ra đi rồi", nghĩa là làm sao? Là ngủ củ đèo, hồi nãy mình nói ngủ củ đèo. Ví dụ như ở trong nhà
[30:36]nói à mới lại: "Cái anh Sáu đâu rồi?", nói: "Đi rồi", thì nghĩa là làm sao? Nghĩa là rời khỏi nhà rồi, tức là rời khỏi nhà. Rồi ví dụ như một người đứng nhìn con đường thì hỏi: "Con đường này đi tới đâu?", thì chữ "đi" đó nghĩa là làm sao? Không phải là đi, con đường đâu biết đi, phải không? Nhưng mà khi mình hỏi: "Con đường này đi tới đâu?", thì có nghĩa là làm sao? Là con đường này đưa đến chỗ nào, dẫn đến chỗ nào. Thấy cái chữ "đi" nhiều nghĩa chưa? Ví dụ như nói: "Kinh tế cái cái cái nước đó lúc này thế nào?", nói: "Đi xuống", nghĩa là làm sao? Nghĩa là nó sa sút, kinh tế sa sút. Nghĩa là ví dụ như mình gặp người biết võ cái mình nói:
[31:20]"Đâu bây giờ sẵn có cây gươm anh đi một đường gươm tui coi", vậy chữ "đi" đó nghĩa là gì? Nghĩa là biểu diễn, biểu diễn, biểu diễn một đường quyền. Còn ví dụ như mình nói với nhau là: "Chúng ta hãy đi trên con đường đạo", thì "đi" nó là cái gì? Đi nó là tu hành, phải không? Sống sống theo đạo lý mà lại gọi là đi, nên cái từ "đi" nó nhiều nghĩa từ cổ như và còn nhiều nữa chứ chưa có hết. Nên mình chỉ nói sơ vậy thôi. Thì hôm nay là chúng ta có duyên lành được về thăm Sư Ông để chúng ta tận mắt để nhìn thấy một vị tôn túc trong đạo Phật là từ bi như thế, đức độ như thế và trí tuệ như thế để một lần mà gặp được Sư Ông,
[32:07]chúng ta giữ cái hình ảnh của Sư Ông vào trong tâm mình làm cái sức mạnh để giúp chúng ta trên cái con đường tu hành rất là nhiều khó khăn, nhiều gian khổ như vậy. À trên cũng gặp được Sư Ông này, chúng ta cũng về thăm được quê hương của anh hùng Quang Trung Nguyễn Huệ là một người nông dân Tây Sơn áo vải vậy mà đứng lên nghĩa là tạo nên được những chiến công lẫy lừng cho dân tộc, nhất là một lần đã đánh tan hai mươi mấy vạn quân Thanh để giữ gìn bờ cõi chúng ta và ghi vào cái trang sử Việt Nam một chiến công hiển hách chưa từng có trên Việt Nam mà cũng giống như có thể là chưa từng có trên thế giới, chiến công cực kỳ hiển hách.
[32:53]Nên có thể là ngày mai chúng ta xin phép Sư Ông để đi viếng ngôi đền của vua Quang Trung Nguyễn Huệ một chút. Và cuối cùng là một cái lời chúc chúng ta
[33:07]chúc nhau gieo từng bước chân an lành đi trên con đường giác ngộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[33:18]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Khoảng thời gian không dài mà cũng không ngắn để cho chúng ta
[33:30]Ghi nhận, học hỏi
[33:35]và nắm tay chặt chẽ và đồng hành đi trên nhiều cạnh khía của con đường, nhưng mà quy tụ vào con đường sáng giải thoát. Con đường biểu toàn mà Thượng tọa Chân Quang đã nói, được đề cập rất nhiều và rất chu đáo vào con đường đạo đức. Tức là Thượng tọa không nói thẳng rằng Thượng tọa trao cho cho các vị một phương thuốc, mỗi người một phương thuốc giải thoát, chén thuốc giác ngộ. Thượng tọa không nói thẳng là chén thuốc, nhưng mà đó là chén thuốc, đó là thuốc pháp, đó là Phật pháp. Cái nền tảng đạo đức ở đỉnh cao tuyệt đẹp là quả vị Phật đà, là giác ngộ,
[34:35]là thoát khỏi những khổ đau của sanh tử luân hồi. Chỉ có thuốc pháp mới trị liệu được bệnh khổ sanh tử của chúng sanh. Muốn trao cho các vị thuốc pháp nhưng mà không đi thẳng vào thuốc pháp, bởi vì cũng có những những vị sợ uống thuốc lắm. Đau thì rên, cắn răng chịu, nhưng mà uống thuốc thì sợ. Cho nên Thượng tọa Chân Quang đã hết sức là tế nhị, hết sức là khéo léo trao thuốc nhưng mà không nói đó là thuốc, mà dẫn đi trên con đường đạt tới cái kết quả tốt đẹp nhờ cái phương thuốc đó, nhờ các vị đã uống thuốc đó, đã sử dụng thuốc đó.
[35:27]Qua câu chuyện vừa đủ, không dài, không ngắn, không vơi, không đầy trên cái đĩa này, trên con đường này, Thượng tọa Chân Quang đã trao đến cho tất cả chúng ta niềm vui và tràn ngập trong sự tươi mát của cuộc sống đạo vị.
[35:50]Cầu nguyện chư Phật chứng minh, gia hộ cho Thượng tọa được nhiều thuận duyên, được nhiều phước đức, được nhiều trí tuệ hơn nữa để làm tròn cái trách nhiệm Như Lai sứ giả mà Thượng tọa đang dấn bước một cách hết sức dũng mãnh, tinh tấn, đầy đủ nghị lực trong đại hùng, đại lực, đại từ bi. Xin cầu nguyện tất cả các đạo hữu được thân tâm thường lạc, sống an lành và hạnh phúc trong hào quang của chư Phật. Nam Mô Chứng Minh Sư Bồ Tát.
[36:40]Thầy ơi, đã cho con một niềm tin đó, khi chân lý là chính tâm hoa. Trong vô biên không lời, không ý, nghe thanh thoát niềm vui tràn bờ.
[36:56]Thầy ơi, con xin hứa gian khó không lui, theo chân lý con sống an vui. Quay trở về nguồn tâm trong sáng, sẽ vượt thoát tử sanh này rồi, đem tâm đó lại cho mọi người, cho nhau có niềm vui đời đời.
[37:21]Từ nay, xin ca vang một bài ca mới, bài ca tuy không tên nhưng thật bao la.
[37:34]Lặng yên, nhưng bao dung muôn loài xa vắng.
[37:40]Tình thương, nghe mênh mông bất tận không bờ.
[37:46]Thầy ơi, ánh đạo vàng Thầy đã sáng soi, đã trọn đời đem cho khắp nơi, cho mọi người niềm an vui mới. Ôi, ánh đạo vàng tràn lan khắp nơi, đó là tình thương không thể vơi, đó là nguồn tâm ta hạnh phúc. Con bước theo Thầy đường kia đã qua, suốt một đời niềm tin thiết tha, chốn không lời
[38:23]là muôn tiếng ca.