[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta nghe tiếp về cái lục độ của Bồ Tát. Hôm trước ta đã nói về cái bố thí, trì giới rồi phải không? Hôm nay ta sẽ nghe cái phần là nhẫn nhục với tinh tấn. Nhẫn nhục là ráng nhịn đó, ráng chịu nhịn. À mà tại sao phải nhịn? Bởi vì trên cái đường đời cũng như trên đường đạo, à ta sẽ gặp những điều bất như ý, những điều xúc phạm làm cho ta khổ sở, đau đớn, à oan ức, nhiều chuyện như vậy.
[0:41]Và cái hạnh của một người tu tập là không được khởi cái phiền não, giận hờn, thù oán từ những cái điều đó. Thì ở đây, cái chữ nhẫn nhục của Bồ Tát á mà nó gắn thêm với chữ Ba La Mật, tức là nhẫn nhục đến mức độ tuyệt đối. Nhẫn nhục đến cái mức độ tuyệt đối, hoàn toàn, viên mãn, tuyệt đối. Có một lần vì có một người hỏi Chúa Giê-su cái câu này. Nói: "Thưa Thầy, ví dụ như người ta xúc phạm con thì con phải nhịn đến mấy lần thì con bắt đầu con oánh lại? Bảy lần không?" Chúa Giê-su mới trả lời là: "Bảy mươi bảy lần bảy." Tức là rất là nhiều. Một số phim a hành động hay anh hùng gì của Hollywood hay
[1:36]là phim Tàu, phim Ấn Độ gì đó, ta sẽ thấy có những cái người hùng mà khi họ bị ức hiếp, họ ráng chịu đựng. Nhưng làm một vài lần rồi bắt đầu mà nổi xung thiên lên là họ đánh tan tành hết, đại loại vậy. Tức là cái sức nhẫn nhục, chịu đựng của con người thường nó có cái giới hạn. Mà trong cái phim á, khi ta thấy cái người hùng bị ức hiếp đến lần thứ ba là mình ngồi mình coi là mình nổi máu nóng rồi, là mình muốn nhào vô mình oánh cái cái kẻ ác trong đó. Cho nên khi mà ta thấy cuối cùng cái người hùng họ quyết định đứng lên, họ nổi dậy, họ phản kháng, họ đánh lại cái kẻ ác, lòng mình rất là hả dạ, đúng không ạ?
[2:18]Đúng, rất là hả dạ, kêu là đúng rồi, hợp lý rồi, oánh cho nó chết đi, đại khái như vậy. Thì cái tâm trạng đó là tâm trạng của tất cả mọi người phàm phu trên đời. Cái ông đạo diễn ổng hiểu cái tâm lý của người xem, tới cái mức độ đó là người xem chịu hết nổi rồi thì phải cho người hùng đứng lên oánh lại, đó. Vì ổng hiểu cái tâm lý. Chứ còn mà bắt người hùng ở trong phim mà nhịn nữa đó thì khán giả họ sẽ kiếm ông đạo diễn họ oánh à. Họ chịu hết nổi rồi. Nên mà nếu mà lúc đó người hùng đứng lên đánh lại kẻ ác á thì người ta hả dạ. Chứ còn mà người hùng mà nhịn nữa là bắt đầu khán giả nổi điên lên với cái ông nào làm phim này, chịu hết nổi.
[2:59]Vì cái tâm lý của con người trước cái sự áp bức, trước cái bất công, trước cái sự xúc phạm, cái oan ức thì nó chỉ có giới hạn mà thôi. Nhưng ở trong đạo thì hạnh của Bồ Tát là cứ nhẫn nhục mãi, giống như Chúa Giê-su mà nói là nhịn là bảy mươi bảy lần bảy vậy. Thì đây ta cứ nhịn mãi. Thì cái nhịn mãi này nó là gì? Nó có hợp lý không? Đó, cái vấn đề là như vậy. Thì ở đây, cái nhân quả là thế này: Mặc dù là phát tâm Bồ Tát nhưng mà chưa phải là đã tu tập xong hoàn toàn. Nhiều khi vị đó mới vào một cái thánh vị nho nhỏ
[3:44]và còn phải đi cái đoạn đường rất dài qua nhiều triệu năm, nhớ là nhiều triệu năm, không phải dễ. Mà trước khi làm Bồ Tát thì đã làm gì? Phàm... phàm phu. Mà khi làm phàm phu thì ai cũng bị vô... vô minh, cũng bị tham, sân, si. Và trong suốt vô lượng kiếp, trước kia khi còn vô minh, còn phàm phu, còn tham, sân, si thì tất cả chúng ta đều sao? Đều tạo vô số nghiệp. Thì có những nghiệp ta trả rồi, mà có những nghiệp ta chưa trả được. Thì đến khi ta bắt đầu lên làm Bồ Tát thì sao? Thì nghiệp nó cũng cứ từ từ nó bò tới nó đòi. Cái vấn đề là như vậy. Hồi xưa có cái bài nhạc là Hai Năm Tình Lận Đận,
[4:39]có bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên, ông Phạm Duy ổng phổ nhạc. Biết, có ai biết không? "Hai năm tình lận đận, hai đứa cùng xanh xao. Hai năm trời mùa lạnh, cùng thở dài như nhau." Không biết có ai nhớ bài đó không? Thì trong đó có cái câu thế này, có cái câu mắc cười lắm: "Em bây giờ có lẽ, thiết tha hơn tín đồ, xin làm cây thánh giá, trên nóc cao nhà thờ, cô đơn nhìn bụi bậm, sáng sát rêu phụ mờ. Trước ngày lên ngôi Chúa, ai chắc không dại khờ." Ổng nói một câu hết hồn. Tức là, "Trước ngày lên ngôi Chúa ai chắc không dại khờ." Cái câu nghe hết sức là xúc phạm. Nhưng mà nó ứng với cái đạo Bồ Tát này hết sức là đúng.
[5:32]Tức là trước khi ta lên làm Bồ Tát thì ta đã từng là phàm phu vô minh. Mà khi làm phàm phu vô minh thì chắc chắn ta đã tạo nhiều nghiệp. Thì tới lúc trả, mà trả bao lâu?
[5:47]Không biết á, không có con số, nên gọi là vô hạn, vô biên. Và để trả cho được đó thì phải làm sao? Phải nhẫn nhục. Ví dụ bây giờ, mình mắc nợ ai đó, mình mắc nợ người ta một triệu, người ta tới người ta đòi, thì trong túi mình mình cũng khoảng xấp xỉ chừng hơn một triệu. Và mình nói đưa hết cho người ta một triệu cái mình... mình bị hụt tiền quá, thiếu quá, cho nên mình giằng co giằng co, thôi mình nói: "Thôi anh ơi, anh lấy đỡ sáu trăm thôi, cái nọ, từ từ bữa khác tôi đưa tiếp, trả góp đi mà." Cái thôi mình sau khi thương lượng giằng co, nói nặng nói nhẹ lẫn nhau rồi cái người kia chịu lấy sáu trăm.
[6:32]Cái mình còn nợ người ta bốn trăm. Đúng không ạ? Đó là thường như vậy. Không biết... không biết thầy nói có đúng cái tâm trạng người đi trả nợ không kìa? Chắc có. Khi mà người ta tới người ta đòi nợ mình cũng thương lượng, thấy không? Cũng giằng co, khi thì năn nỉ, khi thì mình nói nặng, khi mình nói nhẹ, để cuối cùng sao? Người ta đừng có lấy hết một triệu. Như vậy gọi là không phải là trả nợ Ba La Mật, là trả nợ mà còn giữ lại một chút. Thì mai mốt người ta tới đòi nữa. Mà nếu gặp xã hội đen là nó nó lên cái lãi suất á. Còn nếu lúc đó mà mình trả hết luôn cho rồi. Trả hết luôn thì trong túi còn nhiêu?
[7:11]Nhiều khi còn có năm chục nghìn, ăn được cái bánh bao. Bánh bao giờ nhiêu nhở? Thầy cũng không biết. Mười hai ngàn hả? Mười lăm ngàn? À, vậy được mấy cái bánh bao, ăn được mấy bữa, sống sót được một, hai bữa. Đại khái thì nếu mà liều mạng mình trả hết một triệu, còn lại năm chục nghìn thì chấp nhận làm sao? Chấp nhận là mình sống hơi thê thảm á, phải đi cày đi làm lại rất là tốn công tốn sức, nhưng mà nó nhẹ người, là trả được cái nợ. Thì ở đây, cái quan niệm của ta là thôi mình trả từ từ, còn giữ lại một ít để lo cuộc sống, ha, rồi mình cày rồi mình sẽ trả nữa chứ mình không có giựt. Nhưng mà cái quan niệm mà nhẫn nhục Ba La Mật của Bồ Tát á là trả cho hết,
[7:57]không có giằng co, không phản kháng, không có giữ lại, trả cho hết. Thế nào là trả cho hết? Ví dụ thế này, ví dụ như là có người nào đó họ đến họ họ chửi mắng mình. Họ chửi mắng thì họ chửi thường có khi người ta chửi thì không có câu nào đúng hết á, hoặc nếu đúng đúng chút xíu à. Ừ. Ví dụ người ta nói: "Mày là đồ vô ơn bạc nghĩa." Cái câu đó đúng không? Không đúng lắm đâu, đúng chút xíu à. Mình vô ơn chút chút chứ mình không vô ơn lắm đâu, không có vô ơn nhiều. Mà người ta chửi mình tàn tệ rồi người ta bắt đầu người ta cứ cường điệu lên á. Tại cái nguyên tắc của việc chửi lộn là phải chửi nhiều hơn sự thật. Đúng không ạ?
[8:42]Đúng rồi nhiều, đó là nguyên tắc của việc chửi lộn là phải chửi nhiều, nói nhiều hơn sự thật. Ví dụ như: "Mặt mày giống như ma." Cái câu nói nhiều hơn sự thật, mình cũng xấu nhưng mà đâu đến nỗi như ma, phải không? Người ta cứ phải nói nhiều hơn sự thật. Gì đó, à ừ cái gì... Nó có nhiều câu ghê lắm, thầy nói ra không được. Nhưng mà luôn luôn nó cứ nhiều hơn sự thật. Do đó, khi mà ở trong một cuộc chửi lộn, người ta chửi mình thì luôn luôn là oan, luôn luôn nó không đúng sự thật. Mà nếu mình chửi lại thì phải làm sao? Cũng phải nhiều hơn sự thật, cái chửi qua chửi lại. Mình mà nghe hai người hàng xóm chửi lộn nhau
[9:21]mình thấy không có gì đúng sự thật hết trơn. Cái người ta chửi một câu nặng thì người kia phải ráng chửi hơn, nặng hơn, để thắng á, thắng bằng cách chửi nặng hơn, rồi người kia lại tăng cái cường độ lên, bôi nhọ nhau miết không còn cái gì. Mà chỉ vì một cuộc chửi lộn, kiếp sau đọa làm súc sinh sạch sẽ hết. Tại mình chửi người ta cái gì thì kiếp sau mình làm cái đó thôi chứ không gì hết. Thì ở đây, khi Bồ Tát mà bị xúc phạm như vậy thì thái độ làm sao? Là nhẫn nhục, phải không ạ? Mà nhẫn nhục nghĩa là gì? Nhẫn nhục nghĩa là gì? Nhẫn nhục nghĩa là gì? Bây giờ thầy đưa ra, thầy liệt kê mấy thứ nha để coi coi mình làm được cái gì.
[10:05]Tức là không nói, không trả lời lại, đúng không ạ? Không trả lời, người ta chửi gì chửi quá chừng chửi, mình không trả lời lại. Là cái thứ nhất. Cái thứ hai là không giận, không giận lại, không tức giận lại cái người mà họ chửi mắng mình, là cái thứ hai. Cái thứ ba là không khổ, không tự ái, không buồn, là cái thứ ba.
[10:36]Rồi cái thứ tư là không có hẹn một lúc nào để mà trả đũa.
[10:47]Là cái thứ tư, không hẹn cái cái trả đũa lúc nào lại. Và cái thứ năm là đợi người ta qua cái cơn
[10:58]mà tức giận, chửi bới người ta, mình tìm cách làm quen lại. Tới cái này làm được không? Tới cái thứ năm này làm được không? Là quá mức rồi. Phim mà làm tới cái này là mình kiếm ông đạo diễn mình oánh liền ha. Quá sức rồi, là quá sức là quá sức chịu đựng của một con người. Nhưng mà Bồ Tát thì phải như vậy. Phải khó, cái mình làm không nổi thì Bồ Tát phải làm cho được. Vì tại sao người ta chửi mình? Vì sao người ta chửi mình? Tại vì kiếp xưa mình cũng làm cái gì đó mà làm cho người ta buồn giận. Mà mình làm cái gì đó cho người ta buồn giận, có khi là do mình cố ý mà có khi do mình vô tình, chứ không phải luôn luôn đâu.
[11:51]Thầy nói ví dụ chuyện này. Ví dụ như mình là người đó đi ăn tiệc. Ăn tiệc cái cái chủ nhà mới đãi một cái món gì đặc sản á, nói: "Hôm nay là đánh bắt được ở sông Đà lên một cái con cá lăng. Cá lăng rất là to, nó to tới cả sáu tấc, bề dài nó tới sáu tấc, nó bự bao nhiêu ký gì đó." Nhìn lên nấu rồi rồi chưng tương, chưng gì, gừng gì đó để làm bốc mùi lên hấp dẫn. Rồi nguyên một cái bàn tiệc đông người cũng phải là mấy chục người, mới mỗi người cứ thò tay gắp gắp ăn ăn cho hết con cá đó. Thì cái người thực khách ăn á là xem như vô tình, phải không ạ? Được mời. Mình cũng chẳng đánh nó dưới sông lên,
[12:36]mình cũng chẳng giết nó, mình cũng chẳng nấu nó, nhưng mà ăn, đều là gì? Đều là mắc cái nợ, cái oan trái đối với con cá đó hết.
[12:48]Sau này con cá nó thành người, mà nếu mà con cá nó biết đi chùa Từ Tân nó tu á thì thôi, nó gặp mình nó giận giận, bực bực chút xíu, rồi vô tình làm gì đó chút rồi qua. Nhưng nếu con cá đó nó thành người mà nó không biết đi chùa Từ Tân mà nó sống như một người phàm phu bình thường thì cái lòng sân hận nó nó tràn đầy, khi gặp mình nhiều khi vô cớ nó cũng hành hung nó đánh mình. Ta thấy trên báo chí vậy á. Nói trong bàn tiệc, bên bàn kia nhìn đểu đểu lại rút dao đâm nhau chết, mình nói: "Ủa sao nó mới nhìn nhìn mà nó rút dao đâm?" Sự thực là không phải vì cái nhìn đểu đó. Cũng không phải, bạn kia cũng không cố ý nhìn đểu,
[13:29]chỉ nhìn tò mò nhìn thôi, thằng này bước qua rút dao đâm người ta chết liền. Thì ra thằng này nó mắc cái nợ mạng thằng này ở kiếp trước. Bây giờ chỉ cái cớ một cái nhìn và thằng này sôi máu lên, rút dao đâm liền để trả cái mối thù ở kiếp xưa. Mà trong kiếp này cái nguyên nhân hết sức là lãng nhách, nhưng mà không có gì lãng nhách hết, đều có lý do. Cho nên trên đường đời vạn nẻo như vậy, đôi khi ta chỉ là một cái thực khách ngày xưa ăn nhờ một cái món ăn chung với mọi người trong một cái con cá to, bây giờ con cá lên nó kiếm từng người mà gắp từng đũa nó ăn đi kiếm nó trả thù lại. Nó không có cố ý kiếm, nhưng mà trên đường đời cứ tự nhiên gặp.
[14:12]Và khi gặp, nó nổi giận mình một cách vô cớ cũng chả hiểu tại sao, vì lý do cũng rất là lãng, lãng nhách. Và nó chửi mình tan nát không còn gì, tự nhiên nó giận, mà khi qua cơn giận nó rồi nó cũng không biết tại sao, vì đó là nghiệp thúc đẩy. Thầy nói ví dụ như đi trên đi bộ, hai người cùng đi bộ ngược chiều nhau, rồi lúc đó bỗng nhiên ở trên kia ai tưới cây rớt nước xuống đầu mình cái mình lật đật mình né một cái, mình đụng nó, thì nó không cần biết là mình né cái cái nước tưới trên ban công ai rớt xuống, mà lại nó nắm áo mình lên nó quánh quá chừng, nó chửi tùm lum. Mà khi chửi tùm lum rồi, mình lúc đó ví dụ mình né khoát khoát tay:
[14:52]"Không, bị nước." Sau khi quánh chửi mình xong nó thấy nó cũng vô lý, rồi thôi nó bỏ đi, nó cũng chả xin lỗi, bỏ đi. Rồi nó qua cơn giận rồi thôi, đường đời đi qua mình trả xong một món nợ. Cái người mà họ đánh họ chửi mình, hồi nãy túm áo tát mình mấy bạt tai, nói tại sao đi đường xô ngã té nó, nó đi rồi nó cũng cảm thấy nó vô lý, nhưng lúc đó tự nhiên cái cơn giận ở đâu bùng lên chính nó không kiểm soát được. Mà bình thường nó không phải con người đó, bình thường nó cũng không phải là cái con người mà đánh người ta, chửi người ta vô cớ, nhưng lúc đó khi mình đụng nhẹ một cái bỗng nhiên nó nổi bừng bừng bừng trong tâm lên.
[15:25]Thì cái giận mà nổi bừng bừng trong tâm vô cớ là cái giận mà ngày xưa nó đang ở trên bàn nó nhìn thấy mình gắp từng miếng thịt ăn thịt của nó rõ ràng. Cái cơn giận lúc đó đó, ngày nay nó sống lại, ngày nay nó sống lại. Mà mình cũng không biết tại sao. Lúc đó cũng may là mình biết tu cái mình khoát tay mình đỡ chứ mình không đánh lại, đánh lại là bắt đầu nợ kéo dài à, nên mình bị ăn hết mấy bạt tai, bị chửi tùm lum hết trơn. Mình ngồi phịch xuống hè đường, mình cũng thẫn thờ, cũng xây xẩm chưa đi được rồi nó bỏ đi mất. Nó qua cơn giận rồi cái nó hết giận, tại nó lấy xong món nợ rồi, và nó cũng thấy nó vô lý,
[16:01]rồi thôi xong, chẳng gặp nhau nữa, nhưng qua được một món nợ. Giờ mình trả món khác nữa, tại mình ăn cũng hơi bị nhiều cá mà, lo gì, cho nên từ từ còn nhiều lắm, chưa hết đâu nha. Ở đây mình có ăn bún bò giò heo chưa? Có rồi phải không? Đó, một cái khúc giò sẽ có ngày có một con heo tới nó kiếm mình vậy nha. Nó cũng xin mình cái giò lại, vậy thôi, có gì đâu.
[16:28]Và ta thấy, trong cái vô lượng kiếp, có khi do sân, do tham ta gây tổn hại với chúng sinh thì nó thành cái oan trái. Có khi ta vô tình trong một cuộc vui, không chủ ý mà mình cũng gây tổn hại với chúng sinh, cũng thành oan trái. Thì kiếp sau, nhiều kiếp sau, thậm chí đã bước vào những kiếp mà ta biết tu tập, biết làm phước rất nhiều rồi, thì món nợ đó đều đều trở lại cả. Và ta biết rằng khi họ đòi nợ, họ đòi cho xong. Mà tâm lý của chúng sinh thì không muốn trả hết. Cái khác nhau giữa chúng sinh và Bồ Tát là gì? Là không muốn trả hết. Biết nợ một triệu, năn nỉ, kì kèo, thậm chí mình sừng sộ chửi người ta để người ta chỉ lấy được sáu trăm.
[17:22]Và thậm chí có người giết luôn chủ nợ để khỏi trả nợ, có không ạ? Báo có đăng á. Một cái người chủ nợ bị bắn 16 phát đạn để không còn đòi nợ người ta nữa. Hoặc là có cái chuyện là cái người con nợ hẹn cái người chủ nợ tới trả tiền, nhưng mà tới rồi thủ tiêu luôn, giết luôn. Tức là không chịu trả đồng nào mà còn gây thêm cái nợ mới, cái nợ mạng mới nữa. Cuộc đời là như vậy. Còn một vị Bồ Tát thì sao? Nghèo gì nghèo cũng ráng trả cho cho hết đi, để đừng có vướng bận nữa. Đừng vướng bận nữa mới sao? Mới có thể tu hành giải thoát được. Ta nhớ như vậy, ta còn mắc nợ cuộc đời thì ta không giải thoát được.
[18:07]Đó là lý do mà Bồ Tát phải ráng nhẫn nhục trả cho hết những cái món nợ xưa. Còn mình bây giờ, mình đang gây một cái món nợ mà chắc không trả được. Vừa rồi thầy giảng ở trường hạ, thầy có nói là chùa nào cũng phải có cố gắng làm một cái hệ thống xử lý nước thải trước khi đổ ra cống. Vì sao vậy? Bởi vì mình lấy nước sạch từ thiên nhiên đến mình xài, phải không ạ? Mình ăn uống, mình tắm rửa. Sau đó mình trả lại cho thiên nhiên cái nước gì? Nước gì? Nước cực kỳ bẩn, không xài được nữa, mà tưới cây cây chết liền, tức là tiêu diệt sự sống. Mình lấy từ thiên nhiên cái nước tràn đầy sự sống, tưới cây thì cây sống, nấu ăn nấu uống thì mình sống,
[19:00]rồi mình tẩy rửa, tắm rửa, nhưng mình trả lại thiên nhiên nước đó không dùng được nữa mà nước đó vào sông thì sông chết luôn, dòng sông đen tanh hôi luôn. Rồi mình rất là vô tư, sau đó mình đi chùa, mình đẹp rồi mình chải tóc rồi mình đi chùa, mặc đồ đẹp đi chùa. Mình đâu có biết rằng từng ngày mình đã gieo một cái món nợ đối với trời đất, đối với thiên nhiên là gì? Tạo ra sự sự dơ bẩn cho đất trời, và đó là món món nợ. Món nợ đó có trả được không? Không, không ai để ý việc đó cả. Và thầy nói, cứ xài xà bông, cứ xả lại cái thiên nhiên nước dơ bẩn thì tu gì tu chẳng bao giờ thành công cả. Tu gì tu, làm phước gì làm, chẳng bao giờ lên cõi trời được cả.
[19:47]Tu gì cũng chẳng giải thoát cả. Bởi vì sao? Còn cái món nợ mình để lại ở trái đất này. Món nợ gì? Những dòng sông dơ bẩn, nhớ như vậy nha. Cứ xài xà bông cho cố đi, rồi không bao giờ tu hành đắc quả được, chẳng bao giờ lên cõi trời được.
[20:09]Cái nhẫn nhục á không được nói đến trong Bát Chánh Đạo, phải không ạ? Ta từ chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp là vân vân vân vân, không có nói tới nhẫn nhục. Nhưng mà trong lục độ của Bồ Tát lại đưa nhẫn nhục thành một vấn đề rất lớn, một trong sáu vấn đề rất lớn, một trong sáu cái hạnh quan trọng của một vị Bồ Tát phải tu tập. Thì ở đây cái hệ thống mà kinh điển Đại Thừa mới thấy rằng cái việc mà trả nghiệp là một điều rất quan trọng của một vị Bồ Tát.
[20:46]Tạo phước cũng là một điều rất là quan trọng trong cái trong cái bố thí. Bố thí, trì giới là việc tạo phước rất là lớn. Nhưng mà mình tạo phước nhiều mà nghiệp không trả thì sao? Vẫn không bay lên được. Ta nói ví dụ như là mình có tiền mình đi bố thí người này bố thí người kia, nhưng mình vẫn còn nợ ai đó 5 triệu không chịu trả, thì người đó được gọi là một người giàu có trong sạch được không? Có người đó gọi là người nhân hậu phúc đức không? Không. Ví dụ thôi: "Anh đòi tôi làm chi không biết có 5 triệu mà đòi hoài. Còn tôi nè, tôi cho cái người đó 300.000, người kia 1 triệu, người nọ 2 triệu, người nọ 10 triệu. Tôi giúp chùa từ tâm tôi nè,
[21:27]tôi làm quá chừng, có 5 triệu mà cứ đòi hoài" rồi không trả. Như vậy có phải là hoàn toàn trong sạch, nhân hậu, phúc đức không? Không. Phước thì chuyện phước riêng, nhưng mà nợ thì vẫn phải là phải trả. Đó là lý do mà nói gì nói, dù là bố thí, trì giới nhiều nhưng mà nợ vẫn phải trả là phải nhẫn nhục. Nói ví dụ là ví dụ thế này: ví dụ cái người đó họ đi cứu người, giúp người gì đó không biết, nhưng mà hễ phạm tội thì sao? Cũng bị bắt bỏ tù. Đứng trước tòa nói: "Tôi tôi lỡ tôi cán mới chết rồi thôi tòa thương tại sao? Tại tôi đi từ thiện nhiều lắm. Tôi đã làm cái cầu ở dưới Bến Tre ha, tôi xây nhà tình nghĩa cho mẹ Việt Nam anh hùng ha,
[22:10]tôi làm đầy đủ thứ hết trơn, cho nên cái việc mà tôi cán chết người thôi tòa cân qua sớt lại bằng." Không tính nó được. Cán chết người cứ ở tù, còn mà cái mà làm những việc phước thì nữa cái việc phước đức đó trả sau, tính sau. Nhưng mà sự thực, các vị thẩm phán ở tòa án họ cũng đã cân đo đong đếm rồi chứ không phải không. Khi mà xét xử cái tội trạng của một người, họ đều xem cái lý lịch và cũng đánh giá cái đạo đức người đó để họ gia giảm, chứ không phải, cũng đã tính rồi, bên tòa án cũng đều phải tính cả. Nhưng mà trên cái luật, trên nguyên tắc thì tội thì cứ phải phải xử, còn cái việc anh làm những điều công đức trên đời thì là một khía cạnh khác.
[22:53]Do vậy, dù là Bồ Tát có tu bố thí, trì giới, tạo cái phước rất lớn thì nợ đời xưa vẫn phải phải trả. Nên ở đây ta thấy mấy cái mức độ vừa rồi á, khi ta gặp trong cái nghịch cảnh, ví dụ như mình bị bị bắt vô tù oan, bắt vô tù oan, thì thứ nhất là gì?
[23:17]Cũng ráng là nói rằng mình oan. Tại vì khi mình nhận tội, cái người đau khổ nhất là ai? Cái người thân của mình, phải không ạ? Nên ở đây vậy, tức là oan ức không cần bày tỏ, nhưng mà cũng đừng có nhận tội. Vì ta nhận tội mà người thân của ta tin ta có tội thật thì người thân của ta tuyệt vọng. Ví dụ khi ta rơi vào trường hợp oan ức, không thể cãi được nữa thì biết đây là cái nghiệp, không thể cãi nhưng không được quyền nhận tội. Thì ta không cãi bởi vì ta chấp nhận phải trả cái nghiệp đời xưa, nhưng ta không được nhận để ta bảo vệ cái tinh thần, cái tâm hồn cho những người thân yêu của ta. Đó, nhớ như vậy.
[24:07]Nên ta nhớ trong cái truyện mà Thoát Vòng Tục Lụy, khi mà ngài Ngọc Lâm mà bị oan á thì sao? Ngài im lặng, không nhận tội, nhưng mà im lặng. Còn trường hợp nhận tội, anh hùng nhận tội là bởi vì để nhận tội thay mà cứu cho ai khác thì đó là cái khác ạ. Cái đó là một chuyện khác nữa nha. Giống như cái chuyện mà vị tỳ kheo và con ngỗng á. Tỳ kheo ôm bát ổng đến trước nhà ổng ổng khất thực. Thì cái ông kia đang đang làm nhẫn làm vàng cái thấy vậy mới chạy vô để lấy thức ăn chạy ra thì con ngỗng đó nó nuốt cái nhẫn vàng của ổng. Ông kia thấy mất nhẫn vàng mà thấy ông tỳ kheo đứng đó, con ngỗng nó nuốt xong cái nó đi qua chỗ khác, thì sao?
[24:50]Mình lúc đó mình suy luận làm sao? Không còn một cách nào khác, phải không ạ? Nghĩa là dù người thông minh nhất quả đất này cũng chỉ kết luận một điều duy nhất là chính ông tỳ kheo này là lấy, không còn cách nào khác. Cho nên cái việc cái ông gia chủ mà ổng kết tội ông tỳ kheo là một điều ta hoàn toàn thông cảm, vì chính mình đứng vào trường hợp đó mình cũng phải nghĩ như vậy. Còn ông tỳ kheo thì ổng thấy rõ ràng con ngỗng nó nuốt mà ổng không cản được, không cản kịp vì nó lẹ quá. Mà bây giờ ổng nói là con ngỗng nó nuốt thì ông chủ nhà sao? Cắt con ngỗng ra moi lấy ra liền. Nên việc mà ổng chỉ thật sự thủ phạm thì ổng
[25:29]giết một mạng chúng sinh, ổng không nỡ. Rồi ông chủ nhà hỏi: "Bây giờ thầy trả tôi", mới đầu là chỉ nói nhẹ nhàng cho tới lúc mà ổng, ông kia đánh dữ dội, đánh đánh tóe máu luôn, ổng cũng im lặng. Bởi vì nếu ổng nhận thì rất nhiều người khác bị tổn hại tinh thần, những người thân, bạn bè, huynh đệ bị tổn hại. Nhưng mà nếu ổng nói sự thật thì con ngỗng chết. Chúng ta thấy cái hoàn cảnh đó như thế nào? Nếu mình rơi vào hoàn cảnh đó mình làm sao? Đó, Bồ Tát là cái chỗ này. Bồ Tát là cái chỗ này. Và ông tỳ kheo đó cũng chính là Bồ Tát mà chịu cái nhẫn nhục Ba La Mật. Mà tại sao rơi vào cái hoàn cảnh éo le?
[26:07]Tại sao rơi vào hoàn cảnh là bởi vì ta thấy đúng là nghiệp, phải không ạ? Đúng là nghiệp, nó đưa vào cái chỗ mà xoay xở không được, nhớ giùm thầy điều. Nhớ, khi mà nghiệp tới, ta sẽ rơi vào cái hoàn cảnh là xoay xở không được nữa. Nhớ, cái nghiệp nó gài ta cứng ngắt, ta không nhúc nhích được nữa. Mà bây giờ cái từ mới bây giờ gọi là chữ gì? Gọi là từ gì? "Bó tay". Bó tay, đó. Không xoay xở bởi vì ta mới bị là nghiệp bao vây nó đánh mình, như trường hợp ông tỳ kheo đó vậy. Nhưng mà vì ổng là người có đạo đức nên ổng chấp nhận cho đến khi ổng trả hết cái nghiệp. Ông kia đánh ổng tóe máu, ổng trả hết cái nghiệp thì con ngỗng nó giãy ra chết.
[26:53]Thấy con ngỗng chết rồi ổng mới nói thật, ổng nói: "Nó nuốt". Tới chừng ông kia hối hận, mới chừng: "Sao nãy thầy không nói?" Nói: "Nếu bần tăng nói ra thì thí chủ giết con nó liền. Bây giờ nó tự nó chết thì thôi, bần tăng không có lỗi." Thì câu chuyện phía sau là một câu chuyện đẹp, nhưng mà cái lúc chuyện xảy ra thì cực kỳ cay đắng. Nên một vị Bồ Tát khi mà tu cái hạnh nhẫn nhục, nhất là lúc mà cái hoàn cảnh phải chịu oan ức á, ta nhớ vậy: biết là nghiệp nó tới rồi thì im lặng để giữ lòng mình thanh tịnh, không giận hờn, không đau khổ. Ta nhớ nha, không giận hờn và không đau khổ. Vì có những trường hợp chúng sinh á,
[27:32]khi ta bị xúc phạm, bị oan ức, ta không giận hờn, có thể nếu ta hiền lành ta không giận hờn, nhưng ta vẫn đau khổ, đó. Còn cái người mà họ dữ á thì họ làm sao? Họ giận hờn, họ oán thù, họ sân hận, họ căm tức và rất là nguy hiểm, họ trả đũa lại. Còn do ta biết tu nên ta đã không giận hờn, nhưng ta vẫn còn có thể bị đau đau khổ. Thì một vị Bồ Tát mà tu tập cái hạnh nhẫn nhục là không giận hờn mà cũng không không đau khổ, nhớ như vậy. Không giận hờn, không đau khổ, nhưng mà có những người mà thuộc loại là họ hiểm độc, họ cũng đạt được cái trạng thái tâm như vậy. Khi ta hại họ, họ cười cười không nói gì, cũng im lặng, cũng đạt đúng á.
[28:28]Hỏi buồn không? Hổng buồn, tại họ làm sao? Lòng họ tỉnh bơ. Giận không? Hổng giận, mặt cũng chẳng đỏ gay gì hết. Nhưng mà còn cái tâm thứ tư là gì? Hẹn lúc trả đũa, tìm cách trả thù. Rất bình tĩnh ha, miệng cười cười không nói gì, bỏ đi, nhưng mà sẽ có ngày quay lại lấy mạng người ta. Cho nên ta nhớ là có bốn cái trạng thái: im lặng, không giận hờn, không đau khổ, không hẹn ngày trả đũa. Thì đó, ta phải tập là gọi là nhẫn nhục. Nhưng còn một cái thứ năm mà thầy nói là mình ít có làm được, là đợi qua hết những cái cơn khó khăn Năm, chủ động làm làm quen lại, kết duyên lành trở lại. Được không? Thì ngang chỗ này tất cả mọi người đều cắt phim hết nha.
[29:19]Nghỉ, không chơi nữa, cắt phim, bỏ, không đóng tới cái chuyện này nữa, không cho kịch bản xảy ra điều này. Nhưng mà trong đạo Bồ Tát, nhẫn nhục Ba La Mật thì phải đạt được tới cái thứ năm này nha, tới cái thứ năm này. Hẹn một lúc nào đó mà kết duyên lành, làm quen lại lần nữa. Là khi người ta qua cơn giận rồi, nguôi ngoai rồi, thấy nghiệp trả xong rồi, nhắn tin. Bây giờ có nhắn tin chứ hồi xưa không có nhắn tin. Hồi xưa thì giả vờ đứng trước cửa rồi mời tới ăn tiệc, bây giờ nhắn tin: “À, ngày mai là sinh nhật của tôi, thôi mời bạn lại dùng sinh nhật nha, đừng đem quà theo nha”, vân vân. Đó, tức là chủ động làm quen lại để mà chẳng những hóa giải
[30:02]cái nghiệp xưa mà còn tạo được cái duyên lành mới. Vì sao? Vì tâm của Bồ Tát là không được quyền từ bỏ một chúng sinh nào. Trong cái lời thề của Bồ Tát, không được quyền từ bỏ một chúng sinh nào. Mới có cái câu là tứ hoằng thệ nguyện á: “Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ”. Trong lòng mình không có ý từ bỏ một chúng sinh nào. Đây đây là một cái khó, vì trên đời này có nhiều chúng sinh nó kinh khủng lắm, mình ngồi mình nghĩ không ra. Ví dụ bây giờ tự nhiên nó lên trên xe buýt á, bỗng nhiên nó rút dao ra nó đâm chém loạn xạ. Không? Giết bao nhiêu người, số người chết tại chỗ, số người phải đi nhà thương rồi mới
[30:44]chết trong nhà thương, rồi số người cứu được nhưng mà thương tật cả đời. Thì cái thằng đó, cái thằng mà khủng bố kiểu đó mình làm sao? Mình gặp nó thì làm sao? Mình sao? Cũng muốn lấy dao bằm nó ra phải không? Chứ cũng không có thương gì nổi cái thứ mà nó ác độc như vậy. Nhưng mà trong cái tâm của Bồ Tát, cái hạnh nguyện Bồ Tát thì sao? Biết rằng nó si mê, tà kiến, ác độc và nó phải trả nghiệp. Nhưng mà trong cái thẳm sâu của tâm hồn Bồ Tát vẫn chừa cho nó một chỗ trong lòng mình. Và hẹn một triệu kiếp nữa, khi mà có cơ hội, mình cũng ráng độ cho nó được được giác ngộ, chứ đừng để nó si mê mãi mãi.
[31:28]Đó, cái tâm của ta là như vậy. Cái tâm của một vị Bồ Tát như vậy, dù nghe nó ác tới cùng hung cực ác nhưng mà trong tâm của một vị Bồ Tát vẫn cho nó một chỗ đứng nhỏ nhỏ trong trong lòng mình. Và lúc đó cũng chưa độ được đâu. Một khi một triệu năm nữa mới độ nó được, hai triệu năm nữa mới gặp lại độ nó được. Mà khi độ nó, có khi lúc đó nó chỉ là một con ếch thôi chứ nó cũng không là một con người. Có khi lúc đó trái đất tận thế rồi, trở lại một kiếp khác nó chỉ là một con ếch. À và vẫn gặp lại con ếch, mình vẫn yêu thương nó, vẫn mong cho nó một cơ hội để trở lên làm người như vậy. Đó là tâm của Bồ Tát.
[32:08]Ở đây quý Phật tử có hay đi phóng sinh cá không? Đó, chúng ta thả những con cá xuống sông phải không ạ? Mấy con cá đó hoàn toàn nó không có cái gì, chẳng có chút trí tuệ nào, không có một chút đạo lý gì trong tâm nó cả. Và để được làm cá thì nó phải làm sao? Nó phải phấn đấu làm sao nó mới được làm cá? Hả? Để được làm con cá thì nó phải phấn đấu làm sao? Nó phải chửi cha mắng mẹ phải không ạ? Phải giết người bừa bãi, phải trộm cắp, phải gian dâm, nó làm đủ thứ chuyện trên đời, phải phấn đấu rất cực khổ thì nó mới được làm cá phải không ạ? Cá rồi ăn lên ăn xuống, đầu tai tới lui cũng làm cá. Nhưng mình hiểu nó như vậy, nhưng trong lòng của
[32:48]một vị Bồ Tát vẫn cho nó một chỗ đứng nha. Lúc mình thả nó xuống sông, mình vẫn chú nguyện mong cho nó một ngày được thành người mà biết tu tập. Nhớ như vậy. Thì lúc mà khi mình nhìn thấy con cá nó không làm gì hết thì mình thương được không? Được, phải không ạ? Thấy nó hiền mà, thương. Nhưng nếu mình nhìn được cái kiếp trước của nó thì sao? Hoảng kinh liền! Không dám thương liền, thấy nó làm kinh khủng quá, không dám thương. Nhớ như vậy. Ví dụ bây giờ, ở đây mình có thương chó không ạ? Đó, mình nựng nó, vuốt ve, mình đi về nó vẫy đuôi nó mừng á, thậm chí mình ôm nó nó liếm mặt mình mấy cái, sau đó mình rửa mặt gần chết vì sợ lây sán chó, đó vân vân.
[33:31]Mình rất là thương nó, nhưng nếu mình có con mắt mà nhìn ngược lại kiếp trước, mình hết hồn liền, sợ liền, không dám đụng tới nó luôn. Bây giờ thì không thấy nữa nên mình ôm nó vào lòng mình vuốt ve, đó, mình yêu thương. Nhưng nếu mà sự thật mình thấy nó rồi, mình không dám bước tới gần nó nữa luôn. Trời, sao nó tàn bạo, nó ác độc như vậy, người nó hung dữ như vậy, sợ liền! Nhớ như vậy. Nhưng mà thôi bỏ qua cái khúc đó, thấy bây giờ khúc nó làm con chó trung thành, ngoan ngoãn thôi mình cũng ráng mà thương. Nên Bồ Tát là nghĩ tới cái lúc đó đó, nghĩ cái lúc mà bây giờ chúng sinh nó hung dữ, độc ác, tới khi mà nó làm súc sinh rồi thì nó tê liệt, chẳng có quậy gọ gì được nữa.
[34:11]Thôi, cũng thương nó, chừa cho nó một chỗ đứng nhỏ nhỏ trong trái tim mình để yêu thương mà mong có cơ hội mà hóa độ. Nên cái nhẫn nhục của Bồ Tát là như vậy. Cái nhẫn nhục nó có cái là nhẫn nhục theo thụ động và nhẫn nhục một cách tích cực. Nhẫn nhục cách thụ động tức là không gì? Không nói lại, không chửi mắng, không phản ứng lại. Thứ hai là không gì? Quên rồi. Không giận hờn, thứ ba là không không đau khổ, thứ tư là không không hẹn cái lúc trả thù. Dạ đúng. Mà còn cái nhẫn nhục tích cực là gì? Là cái thứ năm là gieo duyên lành trở lại đối với cái người mà đã xúc phạm mình. Trong những cái câu chuyện ta thấy những cái vị tu hành
[34:58]chân chính họ đạt được tới cái thứ năm hết á. Đợi cho cái đối phương qua cơn nóng giận, họ kết duyên lành trở lại liền. Nên ta mới thấy cái vĩ đại của một vị Bồ Tát mới gọi là nhẫn nhục Ba La Mật. Nhẫn nhục tuyệt đối là phải đạt được tới cái thứ cái thứ năm. Để gieo duyên lành hóa độ người ta. Mình gieo duyên lành thôi chứ trong lúc đó chưa hóa độ được. Có khi là phải mười kiếp sau ta mới bắt đầu hóa độ, có khi phải một trăm kiếp sau ta mới có thể hóa độ được người đó, nhưng mà ngày hôm nay đã gieo được cái cái duyên lành rồi là nhờ cái thứ năm này, nhờ bước thứ năm này. Nha, ta nhớ nhắc lại nha, năm năm cái bước,
[35:39]năm thái độ, năm cái trạng thái của cái người nhẫn nhục: Thứ nhất là gì? Đừng có phản ứng, nhất là bằng lời nói hay bằng hành động, đừng phản ứng. Thứ hai là không không không giận hờn, tự ái, không tức giận. Thứ ba là không không đau khổ, không buồn phiền. Thứ tư là không hẹn ngày, không hẹn cái lúc mà trả đũa lại. Và thứ năm là là làm quen lại để kết duyên lành lại nha. Hén, cho nên bây giờ khi mà ta đã học được cái năm cái bước này gọi là nhẫn nhục Ba La Mật của một Bồ Tát, thì khi mà có ai mà họ lại họ chửi mình thì mình phải làm sao? Nhớ mình thực hành năm bước nha. Thứ hai là cười cười, không nói lại, không chửi lại.
[36:35]Thứ hai là không không tức giận, không nổi lên sân si lên, phùng mang trợn má lên. Thứ ba là không không đau khổ, không buồn phiền, giữ tâm thanh thản. Thứ tư là không hẹn trả đũa. Và thứ năm là lúc người ta vừa chửi xong, mình móc ít tiền mình tặng người ta liền để kết duyên lành liền, làm quen liền nha. Được không? Được không?
[37:02]Người ta chửi xong cái móc túi ra cho người ta một trăm nghìn. À thôi thôi anh thôi làm quen nha, vui nha, cảm ơn anh nãy giờ chửi tui nha. À nhờ vậy tôi tu tập. Làm được không ạ? Đó, ai mà làm được cái đó, đủ năm bước đó thì mình đã lên hàng Bồ Bồ Tát rồi đó, vậy đó. Muốn làm Bồ Tát lúc nào cũng phải có tiền trong túi nha. Ai chửi mình thì mình móc cho người ta một trăm một trăm nghìn là vậy đó, dạ. Mà do đâu ta có được năm điều này? Do đâu ta có được năm cái tâm để nhẫn nhục? Vì thế này, người ta đánh mình, người ta chửi mình mà mình im lặng không trả đũa lại, không nói lại thì đó là mạnh hay yếu?
[37:51]Mạnh hay yếu? Nhớ, đó là sức mạnh á. Còn người ta chửi mình chửi lại, coi vậy đó, đó là người yếu đuối, nhớ như vậy. Người ta nói một câu mình nói lại, người yếu đuối. Còn người ta nói một câu mình nói hai câu là mình là lại người hung dữ rồi, dở rồi. Nên á, người ta nói mà không trả lời lại, đó là người mạnh.
[38:14]Cho nên khi mà có một người họ nói xấu mình, họ chửi bới mình, thì họ sai hay đúng? Họ sai. Mình chửi lại, thì sai hay đúng? Như vậy trên đời có mấy người sai? Hai người sai. Còn nếu người ta chửi mình, người ta sai, mình không chửi lại, thì trên đời này có mấy người sai? Chỉ một người sai. Ta nghĩ điều này vậy mà mình ráng sống, nhất là ở trong chùa nha. Ví dụ người ta có một người đó người ta đến cái chùa, người ta thấy hôm nay chùa Từ Tân đang đông đảo, thấy có một cái người tự nhiên sừng sộ chửi một người, thì là một người sai, phải không ạ? Rồi cái người kia im lặng cười cười không nói gì hết, thì người ta kết luận là:
[39:02]à chỉ có một người mát mát điên điên tự nhiên chửi người ta, rồi thôi nó im. Còn nếu người kia chửi lại, thì họ nói: chùa này nhiều người dữ quá, nóng quá, không có tu, phải không ạ? Hai người là họ kết luận số đông được rồi. Còn nếu chỉ có một người đứng chửi bới, còn người kia cứ cười cười cười cười, thì họ đánh giá: chùa Từ Tân này tốt, cái ông sư phụ Từ Tân này là tuyệt vời. Đó, thấy họ xin quy y. Còn mà cứ chửi qua chửi lại hoài, hư. Thì cũng vậy, ở trong đạo cũng vậy, ví dụ có một cái ông thầy ổng chửi một ông thầy, ổng nói xấu một ông thầy, thì cái ông thầy kia nghe như vậy cái nổi sung lên nói xấu lại:
[39:41]"Nó mà có ra cái gì đâu mà nó nói tui." Thì hai ông, vậy là trong đạo có mấy ông? Hai ông xấu. Cái đó là cái nhục cho cả đạo Phật. Còn bây giờ có một ông chửi, còn ông kia cứ êm êm không nói gì, thì ta tin rằng sao? Trong đạo Phật này còn có người chân tu, đúng không ạ? Trong đạo Phật còn có người chân tu. Còn cái ông kia đứng lên chửi bậy chửi bạ là cá biệt. Cái thứ đó là dở, nhưng mà trong đạo Phật đa số là là tốt. Đó là lý do mà ta nghĩ đến cái danh dự của đạo pháp, danh dự của quốc gia, danh dự cộng đồng, danh dự gia đình mà mà ta đừng bắt chước cái kẻ xấu. Như trong gia đình cũng vậy, cái người vợ phát hiện ra ông chồng ổng có bồ.
[40:26]Sau khi bắt được chứng cứ rồi, cái ông chồng ổng xin lỗi, bà vợ không nói gì, bả đi cặp bồ với ông khác liền. Tới chừng cũng tìm cách báo cho ông chồng biết, ông chồng ổng chưng hửng ra, hỏi: "Sao vậy?" Nói: "Anh ăn chả, tôi ăn nem." Thì hai vợ chồng nó sống nhau được không? Dù ông chồng có hối hận, dù ông chồng có tha thứ, nhưng bà vợ dám làm tới mức độ đó rồi thì mất hết niềm tin yêu rồi. Thế là đành phải ly ly dị và gia đình đó tan vỡ, vì cả hai người đều đều sai. Còn bây giờ ví dụ ông chồng có bồ, bà vợ bắt được thì ổng sai, sau đó bà vợ khéo léo cảm hóa, giáo dục đủ cách, thì gia đình đó mới có một người sai thì gia đình đó chưa tan vỡ, phải không ạ?
[41:12]Chưa tan vỡ. Vậy đó, vượt qua được cái sóng gió, vượt qua được lỗi lầm, rồi người ta lại sống đời ăn đời ở kiếp với nhau. Mà thực sự, khi mà thầy quan sát những cặp vợ chồng già sống với nhau tới bảy, tám mươi năm cho tới chết, thầy phát hiện một điều là họ không hề suôn sẻ, cái hôn nhân họ không suôn sẻ. Đều có trục trặc, đều có một chút phản bội, đều có một chút lạc lòng. Nhưng rồi họ vượt qua hết. Mà thường là chỉ một người có lỗi thôi thì vượt qua được, còn hai người cùng có lỗi thì bó tay. Cho nên á trong gia đình cũng vậy, trong cộng đồng, trong chùa, trong đạo pháp, trong quốc gia mình cũng vậy.
[41:54]Ta cứ nghĩ tới một cái người nước ngoài họ họ đi du lịch nước mình, họ thấy một người đứng lên chửi, sỉ vả sỉ vả người kia, người kia cũng đứng lên cầm dao hăm hăm oánh lại, thì họ nhìn đất nước Việt Nam mình sao? Đất nước kém văn hóa, con người du côn, rồi họ đánh giá thấp cả một cái dân tộc. Còn một người đứng sỉ vả, còn một người đứng cứ cười cười cười cười lảng tránh, họ nói người Việt Nam hay, thì có người xấu nhưng mà đa phần người Việt Nam chắc là tốt, nên họ yêu mến cái đất nước mình. Cho nên chỉ cái im lặng cười cười thôi mà ta đem lại danh dự cho quốc gia, ta đem lại cái danh dự cho đạo pháp thì có phước không? Có phước đó.
[42:29]Đó, cái phước bí mật không ngờ. Ta cứ tưởng là phải bố thí thì ta mới có phước, không ngờ chỉ cái sự im lặng, nhẫn nhục, lòng thanh tịnh mà ta đã tạo phước rất nhiều. Đó, vì ta có công giữ gìn cái danh dự cho cho đạo pháp, cho quốc gia cho ta. Nhớ như vậy. Nhưng mà ở đâu ra cái sức mạnh để mà ta có thể im lặng cười cười khi mà người khác họ xúc phạm, họ gây cho mình nghịch cảnh như vậy? Ở đâu ra hả? Thì tu. Tu là tu làm sao? Nó do ba điều nha, để có thể nhẫn nhục được ta phải có ba điều này: Một là do ý chí. Hai là do ta có tu tập thiền định. Ba là do ta có phước. Nhớ như vậy. Có ba điều đó rồi thì ta có cái sức mạnh để nhẫn nhục.
[43:24]Nhất là cái thiền định, người tu thiền định mà có được chánh niệm tỉnh giác thì không có nổi nóng bậy bạ. Muốn buồn cũng không buồn được, tại tâm mình nó diệt mất cái nỗi buồn. Muốn giận cũng không giận được, vì trong cái chánh niệm của thiền định nó diệt mất cái giận rồi. Nên cái tu tập thiền định nó làm cho ta đạt được cái sự nhẫn nhục một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, không cố gắng, không ức chế, không áp lực, mà nó tự nhiên thanh thản nhờ cái thiền định như vậy. Mà muốn có thiền định đạt được đó, ta cũng phải có phước dữ lắm. Ta phải có phước và có ý chí. Cho nên có ba cái điều để giúp cho một hành giả,
[44:05]một vị Bồ Tát đạt được sự nhẫn nhục là: một là ý chí, hai là thiền định, ba là phước. Nói lại coi. Nha. Ý chí, thiền định và phước. Nhớ như vậy. Cái người mà có phước lớn, tự nhiên tinh thần họ có sức mạnh, họ không có giận tầm bậy. Còn cái người mà đụng chút giận, đụng chút giận, ta hiểu ngay là người này coi vậy chớ cái phước họ kém. Nhớ giùm thầy điều đó. Chỉ nhìn mà cái người hay giận là biết người này kém phước, không làm nên chuyện lớn, đời không thành công lớn được. Là không phải tại cái tánh xấu, mà vì kém phước. Cái kém phước nó làm cho người đó dễ giận hờn, và cũng cái kém phước đó làm cho người đó không thành công lớn ở mai sau.
[44:57]Cho nên ai mà thấy mình hay giận, hay giận, đụng chút giận, đụng chút giận, biết ngay phước mình kém lắm. Nên ráng lễ Phật, sám hối, ráng giúp đỡ mọi người, ráng bố thí, phóng sinh, vân vân. Phước lớn lên rồi, cái tâm hồn mình bỗng nhiên nó định hình lại, nó vững vàng lại, ít có giận tầm bậy, thì người đó phước nhiều nha. Cứ nhìn cái đó biết thôi. Nhìn như vậy. Ở đây ai hay giận? Có ai hay giận không? Còn những cái nghịch cảnh mà ta phải nhẫn nhục trong đời nó gồm những điều gì? Đây ta kể ra một chút xíu. Bệnh tật, phải không ạ? Bệnh tật. Tại có khi bệnh tật quá ta cũng đau khổ, thì cái đau khổ đó cũng là cái gì?
[45:39]Cũng là cái không nhẫn nhục. Nên khi bệnh tật cũng không được buồn, không được đau khổ, đó cũng là cái nhẫn nhục. Còn nhiều khi bệnh quá rồi cái chữa bệnh, lật đật lo chữa bệnh dữ dội, tốn bao nhiêu tiền rồi oán trời trách đất. Tức là buồn rồi bắt đầu giận, giận là oán trời trách đất. Đó. Cái thứ hai nữa là tai nạn bất ngờ. Ví dụ như mình tự nhiên mình đi đường vậy cái cây đâu nó rớt xuống đập vô người mình cái mình đi nằm nhà thương hết một tháng. Thì trong đó bắt đầu mình giận, chửi đủ thứ hết, phải không? Chửi thứ nhất là chửi cái cây. Mà cái cây nó biết gì? Cái giận quá chửi cái ông công trình công cộng nha:
[46:18]"Tại sao không có cưa cái nhánh đó để đập đầu tui, làm tui mất đẹp trai? Hồi trước mặt tôi đẹp trai, tự nhiên đánh vô cái méo cái mặt hết phân nửa, bây giờ không còn ai thương tui nữa." Ví dụ ngồi, rồi cái đây chửi tới ông trời: "Tại sao ông trời bữa đó gió to cho tui?" Ha. Rồi tức là cứ tìm người mà chửi. Nhớ như vậy, khi ta bị một cái gì ta luôn luôn tìm người mà mà chửi. Đó là cái tâm cái cái tâm rất là xấu của những kẻ phàm phu. Nhớ đừng như vậy. Cái thứ ba để ta phải nhẫn nhục là gì? Nghèo đói. Cái nghèo đói này nó thê thảm lắm, mà vẫn nhẫn nhục. Mà cái sợ nhất là đói á. Nghèo là khổ rồi, mà tới mức đói luôn, tức là không còn gì để ăn.
[47:04]Lúc đó mà giữ lòng bình thản được thì chỉ có Thánh thôi. Còn đa phần mà khi cái đói tới từ từ rồi mình loạn tâm lên hết, căng thẳng lên hết, đến nỗi đi giật bánh mì của người ta ăn, làm cái gì làm được, miễn bỏ cái vô bụng cái đã. Chỉ có Khổng Tử trong cái đói vẫn ngồi đánh đàn được. Có một lần vì thầy trò Khổng Tử đến cái nước đó, giặc giã loạn hết không còn gì, thầy trò mới đến cái xóm bên bờ núi đó ngồi. Các đệ tử lăng xăng lăng xăng tại vì thấy thương thầy mình, đi loay hoay không biết kiếm cái gì ăn. Khổng Tử ngồi bụng đang đói, không có gì ăn, lấy cái đàn đánh, tại Khổng Tử cũng rất là giỏi về âm nhạc.
[47:45]Ngồi ổng đánh đàn, mà cái tiếng đàn nghe rất thanh thản. Vì sao? Vì không phải ổng thụ động, mà ổng biết trong cái hoàn cảnh này loay hoay cái gì cũng vô ích, chi bằng ngồi vui vẻ chấp nhận cái đói đó, nhìn cái đói đó, ôm cái đói đó, vui với cái đói đó mà đỡ hơn là gì? Đỡ hơn là tìm cách chống lại cái đói đó. Khổng Tử. Cho nên tại sao ta ca ngợi Khổng Tử là một bậc thánh? Là cái thái độ đó! Không xưng là thánh, nhưng mà chỉ thánh mới làm được điều đó. Cái sợ nhất của chúng ta là khi ta đối diện với cái đói. Nhớ nha. Anh nói sang, nói trọng, nói hay, tới dồn tới cái đói rồi, tất cả đều trở nên bỉ ổi.
[48:29]Trong những cái trại tù, khi mà dồn người ta tới cái đói rồi, người ta ăn cắp nhau từng cái hột cơm, từng cái cục đường. Lúc đó không có lịch sự, không có văn minh, không có sang trọng gì nữa. Cái đói rồi nó dồn người ta xuống bằng cái súc sinh. Chỉ còn bản năng chi phối. Chỉ có Khổng Tử lúc dồn vào cái đói rồi, ngồi đánh đàn mà tiếng đàn vẫn hay như thường. Ổng vui với cái đói, nên cái sự nhẫn nhục của Khổng Tử là cực kỳ vĩ đại, nhưng ta nhớ điều đó. Rồi nhớ là biết đâu một ngày nào đó trong đời mình cũng phải đối diện với cái đói. Nhưng mà ngày hôm nay xã hội mình đỡ. Đất nước ta là qua bao nhiêu năm
[49:10]kiến thiết, dựng xây, bây giờ đã khá lên rất là nhiều. Chứ hồi mới giải phóng kìa, hồi mới giải phóng ba mươi mấy năm trước, nước mình nghèo lắm. Trong cái nước nghèo đó, nhiều người mất niềm tin với đất nước mà vượt biên đi ra. Vì họ nghĩ rằng đất nước này đói quá, phải đi tìm một cái nơi nào mà có sự sống cho nó sung sướng hơn. Họ không không tin rằng là nhà nước sẽ có thể xây dựng một đất nước mà mà mà giàu khá lên được. Nhưng mà không ngờ rằng ba mươi mấy năm qua, đúng là đất nước ta vượt lên từ từ. Nhà xây cao hơn, đường xá rộng đẹp hơn, cầu bắc đi khắp nơi, và con người ta bắt đầu ăn no, ngon, mặc đẹp, quần áo đẹp lên.
[49:50]Thức ăn không bao giờ nói tới chuyện thiếu thốn. Chứ còn vào cái ngày xưa cái chuyện mà có một bữa đói là chuyện bình thường. Và dồn trong cái đói rồi, con người ta lòi đủ thứ cái xấu của người mình ra. Cho nên cái nghèo đói rất là đáng sợ. Mà nếu người nào mà trong cái nghèo, trong cái đói mà vẫn giữ được bình an, nha, không phiền, không giận đời, không đau khổ, đó, vẫn vui vẻ tu tập thì đó là Bồ-tát đó, đó là nhẫn nhục đó, nha. Rồi cái gì nữa? Hoặc là nghịch cảnh là oan ức, nha. Mình không có cái tội đó mà bị người ta ghép cái tội đó. Mà nếu ghép cái tội đó chỉ để nói xấu lên Facebook đồ chơi cho
[50:28]vui thì ít, còn đây ghép cái tội đó mà công an tới bắt luôn, bắt giam luôn, ở tù luôn, thì cái sự oan ức này là cùng tột. Mà nếu ta hiểu đạo, ta cũng phải làm sao? Phải nhẫn nhục. Phải ráng mà mà nhẫn nhục, không được nhận tội, nhưng mà không được buồn, không được giận, vì biết đây là nghiệp mình phải phải trả. Ờ vì sao? Vì biết đâu kiếp trước mình làm quan, mình nghe báo cáo sai, mình cũng đã kết tội sai người khác. Tức là mình không phải là người kém đạo đức, nhưng mình cũng bị nhầm. Mình bị nhầm, và cái nhầm đó phải cũng phải trả quả báo, như vậy thôi, nha. Rồi cái sự xúc phạm cũng là một cái mà ta phải nhẫn nhục. Gì nữa?
[51:14]Cái đánh giết, cái ngược đãi, cái tù đày, cái đày đọa, đó. Là trong cuộc đời này có nhiều những cái nghịch cảnh bất như ý mà ta phải lấy đó làm cơ hội để tu tập hạnh nhẫn nhẫn nhục, mà phải nhẫn nhục cho đến mức độ như Bồ-tát là nhẫn nhục Ba-la- Ba-la-mật, như vậy nha. Bây giờ hỏi vậy thì là nhẫn nhục tới năm bước như vậy, vậy nghèo đói làm sao có cái bước thứ năm? Nghèo đói đâu có bước thứ năm. Bây giờ có ai họ gây khổ cho mình thì mình còn có cái bước thứ năm là làm quen lại, kết duyên lại. Nhưng ví dụ như có những cảnh như cành cây rớt vô, mình có không lẽ lại cái cây mình làm quen cái cây nữa?
[51:55]Hay nghèo đói biết ai mà làm quen phải không ạ? Thì thôi cứ tùy nghi như vậy nha. Bây giờ có cái trường hợp này,
[52:06]ví dụ một mình mình thì mình nhịn, nhưng bây giờ
[52:17]nó đánh chiếm cái đất nước mình thì mình có nhịn không? Có không? Có, đây vấn đề nó là khác nữa ạ.
[52:28]Ví dụ như bây giờ cái giặc họ chiếm nước mình, cái mình đứng lên, "Hê, nhẫn nhục đi, nhẫn nhục đi, đừng đánh, đừng đánh lại." Đúng không ạ? Không, bởi vì sao? Bởi vì khi giặc mà nó chiếm nước mình thì nó làm cái gì? Nó áp bức, phải không? Nó ngược đãi, nó giết hại, nó cưỡng hiếp, đó, nó gieo lên đau khổ cùng cực cho cái người dân của mình. Mặc dù biết rằng chiến tranh cũng là một cái nghiệp, nhưng mà những cảnh khổ như chiến tranh cũng là cơ hội để xuất hiện anh hùng. Anh hùng là những người gì? Những người vị tha, sống vì vì người khác, sống vì nhân dân, vì đất nước. Thì trong những hoàn cảnh mà vì cái số đông,
[53:11]vì lợi ích số đông thì ta không được quyền nhu nhược, mà không được quyền lấy lý do nhẫn nhục để rồi nhìn thấy cảnh khổ nó ập lên lên muôn dân thì điều đó không được. Cái đó không gọi là nhẫn nhục, mà cái đó gọi là một quan điểm nhu nhược sai lầm. Nên vì vậy, cái người mà với cái cá nhân của mình, mình đủ sức mạnh để nhẫn nhục, và cái sức mạnh đó cùng chính cái sức mạnh đó, nếu cái điều bất công đến với cái số đông thì ta dùng cái sức mạnh đó để mà mà chiến đấu, bảo vệ bình an, hạnh phúc cho cho số đông, nhớ như vậy nha. Đồng ý không? Đồng ý, vỗ tay.
[54:00]Ta nhìn thấy những kẻ ác nó dùng sức mạnh mà nó chiếm đoạt thì nó đánh đập, nó bức hại, cái thảm. Mình nhìn cái đó rồi mình phải lo bảo vệ đất nước của mình, đừng bao giờ để đất nước của mình rơi vào tay ngoại xâm. Cả nước phải một lòng, toàn dân phải một lòng, người dân và nhà nước phải một lòng, dân và quân phải một lòng. Đừng bao giờ có nghe ai rỉ tai kích động mà khiến cho nước mình bị bị chia rẽ, nhớ như vậy. Đất nước Việt Nam phải một lòng thôi, dựng xây, yêu thương, bảo vệ nha, chiến đấu tới cùng, giữ gìn cái đất nước này. Bây giờ ta nói qua cái phần tinh tấn.
[54:47]Tinh tấn là cố gắng tu, như vậy, cố gắng tu. Cái tinh tấn trong cái Bồ-tát lục độ nó hơi khác với cái tinh tấn trong Bát chánh đạo. Cái tinh tấn trong Bồ-tát lục độ nghĩa nó hơi rộng hơn, còn cái tinh tấn trong Bát chánh đạo nghĩa hơi hẹp hơn. Cái tinh tấn trong Bát chánh đạo nghĩa là thế này: nghĩa là sau khi một người hành giả đã đầy đủ công đức, đã thuận duyên thì bước vào tu thiền, bước vào công phu tu tập thiền định, đó. Thì khi bước vào công phu tu tập thiền định, bắt đầu mới nói tới cái chánh tinh tấn, là tinh tấn chỉ để tu thiền mà thôi thì gọi là chánh tinh tấn. Chứ cái chánh tinh tấn trong Bát chánh đạo không nói tới những điều khác.
[55:39]Ví dụ mình nỗ lực làm điều thiện, không gọi là tinh tấn, chỉ gọi là chánh cần thôi, tinh cần, tức là siêng năng thôi. Chỉ cái chữ tinh tấn chỉ dùng cho trong thiền định, là vì sao vậy? Bởi vì thiền định khó quá. Khi ta bắt đầu bắt chân lên mà ngồi thiền thì không dễ chút nào. Thân thì đau, tâm thì loạn, mà bắt mình phải ngồi yên đừng nhúc nhích thì nói là một cả một cực hình. Nên trong cái giai đoạn mà bắt đầu vào tu thiền thì khổ sở lắm. Nên ta thấy, ví dụ cái ngày mà đây cũng đang trong là khóa thiền của chùa Từ Tân hằng tháng, mà cái lúc mà nghe giảng á thì nhiều khi là 3.000 người, 4.000 người, có khi 5.000 người.
[56:26]Nhưng mà để mà dự từ cái chiều thứ sáu ngồi thiền cho tới sáng Chủ nhật này mà để thực hành thiền định á thì chỉ có chừng 500 người tối đa, đúng không ạ? 500 người. Như vậy lại còn mấy ngàn người kia thì sao? Thì họ tu cái gì Ba-la-mật đó không biết nữa. Đi chơi Ba-la-mật hay cái gì đó, không có, không có tinh tấn nổi. Vì sao? Vì thiền khó quá. Do đó trong Bát chánh đạo là Phật mới đặt chánh tinh tấn vào trong chỉ cái tu thiền thôi. Tất cả cái sức mạnh ta, cái ý chí của ta chỉ dành để để mà tu tập thiền định, vì thiền khó quá. Mà cái thời gian tu thiền mà chưa có kết quả mà cứ kiên nhẫn tu hoài, ngày này ngày kia cứ tu hoài mà không
[57:16]có kết quả, vẫn rất khổ sở, nên thời gian đó gọi là chánh tinh tấn. Còn người bỏ cuộc thì thôi, vứt đi, không nói nữa. Còn người ráng chịu đựng mà tu tập mãi, gọi là chánh tinh tấn. Vì giai đoạn đầu khó lắm, mà không biết bao nhiêu năm rồi nha. Có khi phải 30 năm bắt đầu ta mới thấy có kết quả. Còn người nào mới tu một hai kỳ mà tâm yên thì phước đời trước rồi, là đời trước cũng đã tu nhiều, chứ phải 30 năm chưa chắc đã đạt được, khó như vậy. Thì đó là cái nghĩa tinh tấn trong Bát chánh đạo chỉ dành cho việc tu thiền. Còn cái tinh tấn trong Lục độ Ba-la-mật thì
[57:56]nghĩa rộng hơn, tức là mọi cái công hạnh của sự tu tập, kể cả thiền định. Tại vì lần sau ta sẽ nghe nói tới là thiền định Ba-la-mật và Bát-nhã Ba-la-mật, nha. Thì cái tinh tấn này nó cũng chuẩn bị đưa vào vào thiền định Ba-la-mật, nên có cái nghĩa là cũng ngồi thiền, nhưng mà nghĩa hơi rộng hơn là muôn công hạnh khác. Ví dụ như ta siêng năng lễ Phật cũng là một cái công hạnh, rồi ta chịu cực mà rèn luyện thân tâm. Ví như rèn luyện cái thân cho khỏe để ngồi thiền, gọi là tập khí công á, cũng là một cái gọi là tinh tấn Ba-la-mật. Tức là mọi cái công hạnh để hỗ trợ cho thiền thì ta đều cố gắng, cái đó gọi là tinh tấn Ba-la-mật.
[58:48]Nhưng mà cái tinh tấn đây nó còn có cái này nữa nè: là thứ nhất, tu không có dễ chứng, nên ta phải tinh tấn, không được nản. Thứ hai, chứng rồi, mất, phải tu lại từ đầu.
[59:04]Người nói, "Ủa, sao chứng rồi mất?" Hờ, đây là chuyện thường ngày ở huyện.
[59:12]Có khi ngay kiếp này ta mất cái kết quả đã có được. Có khi qua kiếp sau thì kết quả kiếp này mất rồi, phải tu lại lần nữa. Đó, đây là chuyện rất bình thường. Mà đây là điều mà các vị thầy không bao giờ dám nói. Nói sợ đệ tử nản, nói: "Trời, con tu cực khổ quá mà thầy nói tu mốt mất rồi làm sao con dám tu?" Nhưng đó là quy luật. Đó là quy luật. Mà hôm nay, thầy can đảm thầy nói ra để cho mọi người đừng bất ngờ, và mới hiểu rằng các vị thánh tu tập vô cùng khó khăn, khổ sở là như vậy. Vì chứng rồi, có kết quả rồi, mất lui trở lại, mất lui trở lại. Đây là điều rất là lạ, nhưng mà không được nản, phải làm lại từ đầu.
[1:00:00]Đó là cái tinh tấn của Bồ Tát. Cái thứ nhất á là cái không dễ chứng. Không dễ chứng là bởi vì nghiệp chúng ta từ vô lượng kiếp nó dày quá. Bây giờ mình phát tâm tu tập rồi, nhưng mà cái khối vô minh, kiết sử ở trong tâm mình nó đặc quánh à, đánh không vỡ. Nó giống như khối đá mà lấy búa tạ đập không nổi, không vỡ. Còn ở đây, cái nghiệp của mình ở trong tâm á, tâm thức, người ta gọi là nghiệp thức mang mang á, cái nghiệp thức mình nó cứng như đá, mà mình đánh nó bằng cái gì? Mình lấy cái gì? Mình lấy cái muỗng mình gõ cóc cóc cóc cóc chơi, đời nào nó bể. Đừng hòng nó bể. Phải lấy búa tạ mà đập nó.
[1:00:52]Mà cái búa tạ đó ở đâu ra? Mình chưa có búa tạ, không đập vỡ được cái nghiệp thức này. Muốn có búa tạ thì phải làm sao? Phải đi mua. Mà lấy cái gì mua? Tiền. Tiền ở đâu ra? Phước, nhớ như vậy. Tức là khi mà ta có cái sức mạnh để đánh được cái nghiệp thức của mình, ta phải có phước rất là lớn, nhớ như vậy. Nên vì vậy, một vị Bồ Tát tu hành phải lo tích lũy cái công đức rất nhiều, rất lớn. Thì lúc đó trong tay mình mới có cái vũ khí mà biểu tượng như là cái búa tạ như thầy vừa đưa ra. Như hình một vị Bồ Tát Kim Cang á, Kim Cang Thần, hay là hình ảnh của Bồ Tát Văn Thù mà cầm cái cái kiếm gì đó, tức là cây kiếm báu mới chém được cái cái vô minh.
[1:01:42]Nè, đó, ý là vậy, là cái thanh gươm trí tuệ. Tức là phải có vũ khí mới chiến đấu được với cái nghiệp thức. Mà muốn sắm vũ khí đó thì phải có, có phước rất là lớn là vậy. Vì cái nghiệp thức của chúng sinh nó đặc quánh, nó cứng lại, không dễ phá. Mà nói cứng mình còn hình dung lấy búa đập, đây nó không cứng mà nó dẻo mới chết, đập không bể nè nha. Nó đặc quánh, nó sền sệt, nó sền sệt, nó cứng mà nó dẻo, đập không bể à nha. Vậy phải làm cái gì? Lấy lửa đốt. Đó, ta ta đưa qua ra vài cái hình ảnh để hiểu rằng cái nghiệp thức của chúng sinh rất là khó phá. Nên bằng cái buổi ngồi thiền, ta ngồi hít vào, thở ra biết rõ toàn thân, thì đó giống như gì?
[1:02:31]Lấy cái chổi mà phe phẩy quét nhè nhẹ cái cục đá đó thôi. Cục đá đó bể vỡ nổi không? Không, nhớ như vậy. Đó là lý do mà ta ngồi thiền phải vất vả lâu năm lâu tháng, đồng thời là phải làm vô số công đức lành. Đó, kết hợp lại thì cái ngồi thiền mà không còn là lấy chổi phơ phẩy quét nữa, mà mỗi lần ngồi thiền là một lần lấy búa tạ đánh vào cái khối nghiệp thức của mình. Như vậy, đó là lý do mà phải tinh tấn, phải có sức mạnh, phải quyết tâm, phải kiên định. Vì cái nghiệp thức của chúng sinh cực kỳ khó phá. Tu rất khó chứng, cái thứ nhất như vậy. Cái thứ hai là chứng rồi, mất, tu lại. Có những người cái mất đó ngay trong kiếp này.
[1:03:21]Có một lần thì thầy gặp ông sư, ổng kể là khi bắt đầu ổng bước vào thiền, ổng ngồi ổng nhập định luôn một ngày một đêm. Khi ổng mở mắt ra, ổng thấy người ta cắm nhang chung quanh ổng, người ta quỳ lạy quá chừng. Tại ổng ngồi được một ngày ổng không biết, nhưng mà người ta thấy ổng, người ta thấy ổng thánh à. Ngồi nhập định được ngày một đêm, a dua xúm nhau lạy quá chừng. Rồi sau này không bao giờ được lại nữa. Sau này tu cũng bình thường thôi, được có một lần đó thôi. Thậm chí có ông sư ổng ngồi ổng nhập định 6 ngày, thầy nghe nói cái thầy đi tìm, sau này ổng hoàn tục ổng lấy vợ mất tiêu. Cái như vậy không hiểu nổi. Nó lui đó.
[1:03:58]Khi mà ta có cái kiêu mạn á, lui lại một cái, lui mất luôn không còn cái gì. Nên là phải mà phải tới cái Bát-nhã-ba-la-mật là ta phải thấy như không, không bao giờ được chấp vào những điều đó. Phải mãi mãi coi mình là cát bụi thì mới đứng lại được. Còn không, nó trôi ngược lại á, cái kiêu mạn mà nó khởi lên nó phá tan hết. Đây là điều mà tới tới cái phần mà Bát-nhã-ba-la-mật thì thầy sẽ nói lại. Nhưng phải biết rằng cái thiền định nó dễ mất. Thiền định nó dễ mất là tại sao? Vì ta chứng được thiền là ta đang hưởng phước của cõi trời, nhớ như vậy. Cái trạng thái của thiền định chính là trạng thái của cõi trời, của chư thiên.
[1:04:40]Chư thiên lúc nào cũng hạnh phúc, cũng an lạc, cũng sung sướng, cũng thơi thới, cũng nhẹ nhàng. Cái người nào mà ngồi thiền mà tâm được yên sẽ thấy cái cảm giác đó. Thấy người mình thơi thới nha, thanh thản, an vui, rỗng không. Thì nhớ, chư thiên trên trời cũng là như vậy mà nhiều hơn ta rất nhiều. Cảm giác đó rõ hơn, mạnh hơn ta. Nên khi ta tu tập mà chứng được thiền thì ta vừa mới lên cõi trời đó, chứ không phải không. Ta đang hưởng phước cõi trời đó, chứ không phải không. Nhưng mà chỉ có khác một cái là khi được cái cảm giác đó rồi, ta cứ tưởng nó sẽ được mãi mãi thì nó mất liền, lui lại liền.
[1:05:22]Còn cái người nào có trí tuệ, khi được cái cái cả trạng thái đó rồi, biết ngay là đây chỉ mới là một cái phước chút chút hiện ra và có thể mất. Biết như vậy nên không dám ỷ lại, vẫn ráng cố gắng mà tinh tấn tu tập, tiếp tục làm rất nhiều phước lành. Đó, thì hy vọng nó còn giữ được lây lất lây lất mà đi tới. Chứ còn nghĩ: "À, nay tôi chứng rồi, tôi chứng rồi", ba bữa sau mất lại liền. Vì cứ tưởng chứng rồi là chứng mãi, đó là một cái hiểu sai. Nên cái người mà tu thiền á, nếu không có được thầy hướng dẫn hay bị vấp cái chỗ này. Đến trình thầy: "Thưa thầy, hôm nay con ngồi được 3 tiếng đồng hồ, lòng con thanh thản, thơi thới, thanh tịnh, không có niệm.
[1:06:06]Vậy là con đã đạt được rồi", là rồi mất liền. Tưởng đạt được rồi, không, nó lui lại, mất lại. Nên cái thiền định là cái có rồi có thể mất. Nó đã khó chứng rồi, mà chứng rồi lại có thể mất. Do đó mới nói tới cái gì? Tới cái sức mạnh của tinh, tinh tấn là vậy đó. Là không nản, quyết tâm tu nữa, bước tới nữa, vấp ngã đứng lên đi lại. Cái sức mạnh đó gọi là tinh tấn. Mà tinh tấn của Bồ Tát là Ba-la-mật là sao? Là trong cái lòng mình đã nhìn thấy những điều này cho tới cả mấy triệu năm sau. Khi bước vào tu là biết chắc hai điều. Một: khó chứng. Hai: có chứng được cũng rất dễ mất. Mà cái việc này nó cứ lặp đi lặp lại, lặp đi lặp lại tới mấy triệu năm.
[1:07:00]Và cái trong tâm mình đã chuẩn bị cái tâm thế là đi tiếp mấy triệu năm nữa. Đi tới lúc mà Trái Đất không còn người luôn, gọi là không còn gì hết, dời qua chỗ khác ở luôn, vẫn tiếp tục tu tập nữa. Tức là lòng mình đã nghĩ như vậy, đi tiếp mấy triệu năm nữa, ý là. Thì cái tinh thần đó, cái chuẩn bị cái tâm thế đó gọi là tinh tấn Ba, Ba-la-mật là như vậy nha.
[1:07:36]Trời đất vang dậy kinh hoàng, tàn ác vó ngựa quân Nguyên.
[1:08:02]Lớp lớp vương công xông pha quật cường, giữ lấy non sông uy linh Đại Việt. Một lòng đem thân hy sinh máu xương, nghìn đời dâng cho quê hương mến thương. Muôn lời reo câu nói Diên Hồng. Muôn đời sau con cháu Tiên Rồng, theo lệnh vua bao lớp lên đường, theo cờ bay, vung kiếm sa trường.
[1:08:51]Thôn xa xóm gần tưng bừng, lên nương xuống ruộng chung sức. Ai ai cũng là anh hùng, nơi đâu cũng lập chiến công. Rừng sâu núi cao bày quân, triều dâng sóng lên gài chông. Chương Dương vùi thây quân cướp, Thăng Long xóa sạch giặc thù.
[1:09:41]Nghìn đời yêu thương núi sông. Lạc Hồng reo vui chiến công. Giặc tan, nước non bình yên. Làng quê hát câu đoàn viên. Nghìn đời vang danh tướng quân. Bạch Đằng gươm bay khí thiêng. Lòng vua sáng như mặt trời. Lòng dân sắt son biển khơi cho muôn đời.
[1:10:50]Còn đó bao người anh hùng. Còn đó câu chuyện bao dung. Ngời sáng trang sử phi thường. Đẹp quá con đường quê hương. Vua lên tận non cao, thênh thang cùng trăng sao, áo cà sa bay theo mây ngàn.
[1:11:23]Chuông ngân rền sông núi, câu kinh mở muôn lối, nước Nam ta có một Phật
[1:11:41]Hoàng.
[1:12:00]Oai hùng danh thơm vang xa khắp nơi.
[1:12:08]Chiêm Thành, lân bang xin dâng đất vui.
[1:12:16]Huyền Trân bước chân, nước non nghìn dặm.
[1:12:25]Mưa nắng mai sau nhớ người âm thầm.
[1:12:54]Ngày đây khi non sông đang yên vui thái bình reo ca,
[1:13:00]đừng quên cha ông ta bao năm qua bước vào phong ba. Để những khi ban mai, sương bay xa, lúa vàng trên đồng. Ngày mới cho em thơ chân tung tăng bước trong nắng hồng. Người ơi xin thương nhau, tay chung tay với muôn tấm lòng, dựng xây quê hương ta muôn năm sau ngát lời núi sông. Biển xanh nơi khơi xa hay non cao cũng đầy thương nhớ. Ngày mai ta bên nhau đưa nhau đi khắp trời mộng mơ.
[1:14:05]Trời đất vang dậy kinh hoàng, tàn ác vó ngựa quân Nguyên.
[1:14:17]Lớp lớp cung gươm xông pha quật cường, giữ lấy non sông uy linh Đại Việt. Một lòng đem thân hy sinh máu xương nghìn đời dâng cho quê hương mến thương. Muôn lời reo câu nói Diên Hồng, muôn đời sau con cháu Tiên Rồng.
[1:14:42]Theo lệnh vua bao lớp lên đường, theo cờ bay, vung kiếm sa trường.
[1:15:05]Thôn xa, xóm gần tưng bừng, lên nương, xuống ruộng chung sức. Ai ai cũng là anh hùng, nơi đâu cũng lập chiến công. Rừng sâu, núi cao bày quân, triều dâng, sóng lên gài chông. Chương Dương vùi thây quân cướp, Thăng Long xoá sạch giặc thù.
[1:15:55]Nghìn đời chân ta bước theo.
[1:16:02]Trùng trùng muôn quân hát reo.
[1:16:08]Giặc tan, nước non còn đây.
[1:16:14]Dựng xây trái tim bàn tay.
[1:16:21]Nghìn đời dân ta biết ơn. Đền thờ quanh năm khói hương. Đại vương thét câu hào hùng. Nghìn quân sắt son thuỷ chung, bao anh hùng.
[1:17:04]Ngọn sóng chôn vùi quân thù. Ngọn kiếm đi vào thiên thu. Cả nước chung một tấm lòng, giữ lấy bóng cờ non sông.
[1:17:27]Vua lên tận non cao, thênh thang cùng trăng sao, áo cà sa bay theo mây ngàn.
[1:17:38]Chuông ngân rền sông núi, câu kinh mở muôn lối, nước Nam ta có một Phật Hoàng.
[1:18:14]Vua về phương Nam đem bao mến thương.
[1:18:22]Ban lòng tin yêu lan xa bốn phương. Gậy tre, áo nâu, nước non mở rộng.
[1:18:39]Con cháu mai sau nhớ người âm thầm.
[1:19:08]Ngày đây khi non sông đang yên vui thái bình reo ca,
[1:19:14]đừng quên cha ông ta bao năm qua bước vào phong ba.
[1:19:20]Để những khi ban mai, sương bay xa, lúa vàng trên đồng. Ngày mới cho em thơ chân tung tăng bước trong nắng hồng. Người ơi xin thương nhau, tay chung tay với muôn tấm lòng, dựng xây quê hương ta muôn năm sau ngát lời núi sông. Biển xanh nơi khơi xa hay non cao cũng đầy thương nhớ. Ngày mai ta bên nhau đưa nhau đi khắp trời mộng mơ.
[1:19:56]Người ơi khi ta nghe câu thơ xưa những trang sách vàng, lòng ta như bay lên trên quê hương cất lời hát vang. Tình yêu ôi mênh mông trong con tim khắp trời mây gió. Việt Nam ta bên nhau chung tay xây đắp đời tự do.