[0:00]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn Hòa thượng, thiền đức Tăng Ni. Kính thưa quý Phật tử. Hôm nay chúng ta có mặt ở đây để bắt đầu cho cái lễ động thổ khởi công xây Chánh điện chùa Thiên Chánh. Xây chùa thì nhiều nơi xây, ha. Nhưng mà xây chùa xong rồi làm cái gì, đó mới là vấn đề lớn á. Có những cái chùa xây xong rồi không làm gì, rất là vắng vẻ. Tiền bạc Phật tử đổ vào đó rồi giống như là lãng phí, Phật tử rất là ít phước. Mặc dù ta xây chùa cho Phật, thờ Phật là đã có phước. Cái người mà cúng dường xây chùa để thờ Phật thì làm gì làm, đời đời kiếp kiếp không bao giờ bị cái cảnh vô gia cư.
[1:01]Đó là cái bảo đảm, chắc chắn là như vậy. Nhưng mà chỉ ở trong có cái lều không thì nó cũng rất là buồn, phải không ạ? Vì sao? Vì nhiều khi cái chùa đó nó hoang tàn sớm, nó không làm việc gì cả. Nên nếu mà ta cúng xây dựng một ngôi chùa rồi cái chùa đó hoằng dương được Phật pháp, hoằng dương được chánh pháp, từ nơi cái chùa đó rất nhiều chúng sinh được lợi ích thì cái công sức, công đức, tiền bạc mà ta góp vào ngôi chùa đó nó nhân lên thành triệu triệu lần. Cho nên ta căn bản là không bị vô gia cư nhưng mà bị bắt buộc là phải ở nhà lầu chứ không được ở nhà trệt. Đó là cái lỗi là lỗi tại cái ông thầy trụ trì đó ổng giáo hóa
[1:50]tốt quá, nhiều chúng sinh được lợi ích quá, cho nên tiền ta cúng dường vào cái chùa đó cái nó nó có lãi suất nó cao quá. Cái phước nó đem lại gấp bội lần. Thành thử ra không phải là ta vô gia cư mà ở cái nhà trệt thường thường mà bị buộc phải ở cái nhà nhiều tầng. Đó, nên ta đầu tư để xây cái chùa Thiên Chánh cho Thầy Quảng Tiến thì cực kỳ hứa hẹn về cái phước ở tương lai. Vì sao vậy? Vì Thầy rất chịu làm việc. Thầy rất chịu làm việc, rất chịu giáo hóa mà ngồi Thầy nói chuyện với Thầy Quảng Tiến á, thấy cái cái cái tâm tình của Thầy cực kỳ đáng thương. Không phải cái ái ngữ không Thầy còn cái tâm huyết của Thầy đối với Phật pháp.
[2:40]Ví dụ như Thầy nói câu này nghe thì nó kỳ, nhưng mà phải hiểu rằng đó là cái tâm huyết của một bậc thầy. Thầy nói câu này, Thầy nói: "Con phải giành từng Phật tử cho đạo." Nói là: "Phật tử của con mới đẻ con ra là con chạy tới con chụp con làm lễ quy y cho liền, dằn liền chứ không cho ai lượm hết." Thầy nghe Thầy rất là cảm động. Thầy nói sao mà có một vị tăng nghĩa là trẻ mà tuyệt vời đến như vậy, cái tâm huyết với đạo mạnh đến như vậy. Cho nên là Hòa thượng Thiện Hòa là bổn sư của Thầy Quảng Tiến, Thầy có một đệ tử à. Nhưng mà một đệ tử này nó bằng người ta có 1.000 đệ tử. Tức là Hòa thượng Thiện Hòa ổng lãi to,
[3:30]ổng xuất gia được cho một người rồi ổng ngồi đó ổng hưởng luôn, lãi to. Vì một người đệ tử bằng cả ngàn người. Cái hoạt động của Thầy Quảng Tiến lúc nào trong tâm cũng đau đáu, đau đáu làm sao mà giáo hóa được cho cho cho chúng sinh. Cái nên hôm nay mà khi ta có mặt ở đây trong cái ngày đầu tiên để khởi công động thổ thì như Thầy là giảng sư thì Thầy không có tiện kêu mọi người cúng dường đi, Thầy không có tiện. Thầy nói ai hiểu gì hiểu, nghe không? Nhưng cái điều chúng ta nói thế này: Nếu ta cúng dường một ngôi chùa mà ngôi chùa đó làm cho chánh pháp được sáng tỏ, chúng sinh được lợi ích thì ta cực kỳ có phước.
[4:16]Đó là điều Thầy nói công bằng, Thầy không có nói cường điệu chút nào hết. Thầy không có nói cường điệu, Thầy không có quảng cáo á. Mà nên cái quan trọng ở đây là ngày nào đó cái Chánh điện này sẽ xây xong, đó là bắt buộc. Rồi cái cái nặng trong thời gian xây á là cái trách nhiệm của Phật tử. Tại Phật tử mình phải chung tay góp sức để xây cái ngôi Chánh điện này, nên thời gian này là phật- trách nhiệm thuộc về Phật tử. Nhưng xây xong rồi đó thì mới trách nhiệm đặt hết lên đôi vai của ông thầy trụ trì. Thầy phải làm sao để cho cái ngôi Chánh điện này phát huy được tác dụng tối đa, phải đem lại lợi ích cho chúng
[4:59]sinh tối đa chứ không được ở không, phải khai thác cho hết công suất. Để chi vậy? Để Thầy mới đền ơn cho Phật tử, để cho những đồng tiền, những mồ hôi, nước mắt, từng một viên gạch, từng một cái bao xi măng mà Phật tử đổ vô đây nó phải trở thành cái ích lợi siêu lợi ích, thành trăm thành ngàn cái lợi ích, thành trăm thành ngàn cái công đức cho muôn đời sau. Đó là cái trách nhiệm của Thầy mới rất là nặng. Nên hôm nay cũng vậy, ta nói là cái trách nhiệm của người trụ trì là làm sao xây dựng được chánh pháp cho muôn đời sau. Bài giảng hôm nay là "Chánh pháp bắt đầu từ chánh kiến". Cái tựa của bài hôm nay là như vậy để ta
[5:44]tán thán cái công đức của của Thầy Quảng Tiến khi mà Thầy xây dựng ngôi Tam Bảo này mà xây dựng năm tầng, tức là Thầy nghĩ đến cho nhiều thế hệ sau nữa. Cho nên ta tán thán công đức của Thầy. Chánh pháp bắt đầu từ chánh kiến. Chánh pháp là sao? Chánh pháp có hai nghĩa. Một nghĩa thứ nhất là mình đúng với Phật pháp, đúng với lời Phật dạy, đúng với chân lý của trời đất, của vũ trụ. Đó là nghĩa thứ nhất. Nghĩa thứ hai của chánh pháp tức là rất giống với thời Đức Phật, không phải là mạt pháp. Nên khi để ta xây dựng cái chánh pháp thì ta nhớ hai điều: một là đúng với đạo lý, đúng với Phật pháp. Mà đúng với đạo lý, đúng với Phật pháp thì nó phải đúng với
[6:37]cái chân lý của trời đất, không lệ thuộc một tôn giáo nào. Đúng với chân lý của vũ trụ, không lệ thuộc bất cứ một tôn giáo nào. Vì nó là lẽ phải mà ai cũng phải công nhận. Ví dụ như ta nói rằng: "Ta khi gặp người nghèo khổ, ta cũng chưa cần biết người đó ác hay thiện, nhưng mà thấy họ khổ quá, ta phải giúp cái đã." Thì cái việc mà thấy một người khổ ta giúp đỡ, cái đó nó cần phải là đạo Phật không? Nó cần phải đạo Thiên Chúa không? Không. Nó là một cái đạo lý chung, đạo đức chung của đất trời, không lệ thuộc tôn giáo nào cả. Và chánh pháp chính là cái đó. Chính là một cái lẽ phải, là chân lý, là đạo lý không lệ thuộc một tôn giáo nào.
[7:25]Mà bây giờ ta nói thế này: "Ai gieo nhân gì, gặt quả nấy." Nó là luật nhân quả. Thì cái này nó cần phải là của đạo Phật không? Cần không? Không. Không cần. Bất cứ con người nào có lương tâm, có đạo đức, có trí tuệ đều phải công nhận rằng vũ trụ này buộc phải có sự công bằng. Ta vừa nói là "buộc", chứ ta không nói là "vũ trụ này có sẵn sự công bằng". À, tại sao như vậy? Vì cái luật nhân quả ta hiểu trên hai ý nghĩa. Cái ý nghĩa thứ nhất của những con người có trí tuệ như Đức Phật và các vị A-la-hán hay là những vị thánh của bất cứ tôn giáo nào khi đã có trí tuệ thì thấy rằng trong vũ trụ này tồn tại một cái luật công bằng là luật nhân quả.
[8:21]Đây là ý nghĩa luật nhân quả có sẵn, nó không lệ thuộc vào cái ý chí của ta. Anh có theo đạo hay anh không theo đạo, anh có tin hay anh không tin thì luật nhân quả vẫn chi phối cuộc đời của anh. Hễ là anh làm ác thì anh phải bị trừng phạt, phải chịu đau khổ. Còn nếu anh đã làm điều thiện thì chắc chắn anh sẽ có lúc được nhiều may mắn, hạnh phúc. Dù anh muốn tin hay không tin thây kệ anh. Ví dụ như một người đại gia giàu sang, và anh nói rằng là: "Tôi giàu là tại tôi giỏi. À tôi biết kinh doanh, tôi có đầu óc, tôi đánh giá được thị trường, tôi đầu tư đúng chỗ." Anh nói kệ anh, nhưng với cái nhìn của một người có trí
[9:07]tuệ, anh giàu chỉ bởi vì đời trước anh đã làm được nhiều việc thiện cái đã. Còn cái giỏi hiện nay cũng chỉ là một loại quả báo đi kèm theo để cho anh vừa giỏi, vừa có cơ hội rồi anh thành tựu được cái giàu sang. Tất cả những cái giỏi, cái cơ hội để cho anh giàu sang đều bắt nguồn từ kiếp trước là anh đã làm rất nhiều việc thiện. Nên cái sự công bằng đó không lệ thuộc vào anh tin hay anh không tin luật nhân quả. Nên cái luật nhân quả thứ nhất là nó có sẵn. Nhưng hồi nãy ta vừa nói thế này: Những người có lương tâm, có đạo đức, có trí tuệ thì phải buộc cái vũ trụ này có một sự công bằng. À, ta vừa dùng cái chữ "buộc", nghĩa là sao?
[9:55]Nghĩa là ta không nói cái chuyện là luật nhân quả có sẵn. Ta không cần phải chứng minh, ta không cần phải giải thích, ta không cần phải suy luận gì hết mà ta chỉ nói rằng: "Nếu vũ trụ này tồn tại, nếu vũ trụ này vận hành, nếu vũ trụ này hiện hữu thì trong vũ trụ này phải có một sự công bằng. Buộc phải có một sự công bằng. Nếu vũ trụ này không có sẵn sự công bằng, không có sự công bằng á, tôi nghỉ chơi với vũ trụ này, tôi không cần phải tồn tại nữa. Tôi tồn tại trong vũ trụ này, tôi sống trong đất trời này, tôi còn niềm tin để bước tới tương lai này bởi vì tôi tin rằng vũ trụ này có một sự công bằng, đó là luật nhân quả."
[10:49]Trên thế giới này cũng còn rất nhiều người chưa tin luật nhân quả, thì họ có lý do gì kệ họ. Nhưng những người nào lắng tâm được thanh tịnh, có những lúc ngồi lại suy nghiệm về cuộc đời mình, về cuộc đời của những người chung quanh mình, về xã hội, về đất nước, về thế giới thì đều phải thầm thấy rằng có một cái luật nhân quả nào đó đang chi phối, đang tồn tại, đang vận hành.
[11:22]Cái cái đạo lý đó không thuộc về tôn giáo. Cái đạo lý đó ta gọi là chánh pháp. Nên cái chữ "chánh" là đúng, "pháp" chân lý, là lẽ phải, chánh pháp là lẽ phải, không lệ thuộc tôn giáo nào cả. Nên cái ý nghĩa thứ nhất của chữ chánh pháp là những đạo lý khách quan. Ta tu theo đạo Phật thì ta gọi đó là Phật pháp. Còn cái người tu theo đạo khác, họ gọi là cái tên khác, nhưng nó phải là một chân lý khách quan, không lệ thuộc vào cái cái ranh giới của tôn giáo nào cả. Mà nếu ai may mắn mà tìm được cái chân lý đó thì người đó có con đường sống an vui, hạnh phúc. Vì nếu chúng ta không có chánh pháp, không có chân lý, không có đạo lý để sống thì chúng ta sẽ sống rất đau khổ.
[12:15]Như vậy thôi. Nên ta cứ cả cuộc đời là gì? Cả cuộc đời là để đi tìm chân lý mà mà theo. Có những con người cả cuộc đời chỉ chạy theo những bóng sắc hư ảo của lợi danh, dục lạc và cuối cùng kết thúc ở khổ đau. Còn chúng ta may mắn, cả một đời chúng ta đi tìm chân lý, đi theo đạo lý và chúng ta kết thúc ở
[12:48]ở đâu?
[12:54]Ai nói đúng khen hay ạ. Hồi nãy chúng ta vừa nói, có những người mà cả một đời chỉ chạy theo bóng sắc hư ảo, dục lạc tầm thường thì đời họ sẽ kết thúc ở nơi đau khổ, đó là điều chắc chắn. Còn ta, ta không chạy theo những điều đó, ta đi tìm chân lý, ta tìm đạo lý để sống thì đời ta sẽ kết thúc ở đâu?
[13:18]Ai nói được khen hay ạ. Người nào lật đật hấp tấp thì nói: "Dạ, vậy đời con sẽ kết thúc ở hạnh phúc." Hổng dám đâu. Vì đối với người mà hiểu được đạo lý rồi không có hạnh phúc để cho mình hưởng, mình khước từ hạnh phúc, mình khước từ hạnh phúc. Ủa như vậy tu để làm gì? Tu mà không tìm hạnh phúc để làm gì? Cái đó mới là cái bí mật của một đạo lý, cái đó mới là bí mật của chánh pháp, đó mới là bí mật của chánh pháp. Ta đi tìm cái gì đó không phải hạnh phúc, không cần hạnh phúc. À, không cần hạnh phúc.
[14:02]Tin không ạ?
[14:07]Nhiều người vỗ tay chứ không hiểu đâu, không hiểu đâu. Tại nào giờ bao nhiêu năm qua cứ nghĩ sống là đi tìm hạnh phúc, mà nếu con đi theo đạo Phật vì đạo Phật cho con hạnh phúc, nếu con làm phước bởi vì quả phước đem lại cho con hạnh phúc. Bây giờ thầy nói cái người tu tập theo đạo lý, theo chánh pháp thì không đi tìm hạnh phúc, không cần hạnh phúc luôn. Không phải ở đây, trong pháp hội này không có mấy người hiểu điều đó đâu. Nhưng nếu người nào may mắn hiểu được điều này, chấp nhận được điều này thì người này có chánh pháp trong tâm mình.
[14:49]Ai có giơ tay lên?
[14:53]Tiếc một cái là người giơ tay lên là người không có chánh pháp. Khổ như vậy, nãy giờ thầy lừa mấy cú rồi đó, mà thấy chưa ai bị mắc lừa cả. Cũng giỏi, cũng giỏi, nãy giờ thầy thầy gạt mấy cú rồi.
[15:10]Cái nghĩa thứ hai của chánh pháp tức là thời kỳ, tính vào cái thời điểm Đức Phật nhập diệt. Càng xa thời Đức Phật nhập diệt thì chánh pháp càng suy tàn. Người chứng đạo vắng dần. Người ta hiểu sai đạo Phật dần dần. Thì càng ngày đạo Phật chỉ còn cái vỏ rỗng. Thấy có chùa, có thờ Phật. Có chùa thì còn có người xuất gia, có chùa không có người xuất gia. Đến giai đoạn như vậy, mọi người không ai hiểu đúng về đạo Phật nữa, hiểu sai hết. Và cho đến cái ngày đạo Phật không còn luôn, vì thế giới này cảm thấy không cần đạo Phật nữa. Chết như vậy. Đó là cái thời mà mạt pháp, cái thời chánh pháp không còn tồn tại.
[16:02]Đó là một điều đau lòng. Nên vì thế, khi ta góp sức để xây dựng một ngôi chùa thì ta hy vọng rằng thầy trụ trì đó sẽ xây dựng được chánh pháp, tìm lại được cái thời của Đức Phật. Mặc dù cái thời này ta đã cách Phật hơn 2.500 năm, được xem như là thời mạt pháp, mà đã là thời mạt pháp thì hiếm có nơi nào tu đúng với thời Đức Phật. Nhưng chúng ta là những đệ tử trung thành, chung thủy, sắt son với Đức Phật thì với cả tim và máu của mình, ta quyết tìm lại cho bằng được thời chánh pháp của Phật. Ta đi tìm lại, không để cho mà cách Phật xa rồi đạo Phật rơi vào mạt pháp.
[17:03]Nhưng cái này có dễ không? Không dễ, không dễ chỉ bởi vì thế này: Đạo Phật truyền đến ngày nay, đi qua trung gian rất nhiều thầy tổ, tông phái. Mình đi xuất gia rồi mình nhận lời dạy của một ông thầy, phải tu theo ổng và mình cho đó là chân lý. Và hỏi ông thầy ổng tu theo ai? Tu theo sư ông. Và xuất gia từ thuở theo sư ông thì những gì sư ông dạy là chân lý. Rồi sư ông theo ai? Sư ông tu theo sư tổ. Sư tổ thế nào? Sư tổ là chân lý, vì cái thời của sư tổ giáo hóa rất là thịnh, rất là đông. Và cái thời đó là các quan, các tướng đều đến đảnh lễ sư tổ, rồi là tôn sư tổ là thầy, cho nên nghĩa là Phật pháp rất là thịnh.
[17:55]Cho nên sư ông theo sư tổ, bây giờ sư phụ theo sư ông, bây giờ thầy theo sư phụ. Ta nối cái dòng đó, từ cái thời ông sư tổ hưng thịnh cho tới bây giờ không sai, cho nên chắc chắn là ta đúng với Phật pháp. Xin lỗi, chưa chắc. Cái đau khổ của chúng ta là chưa chắc sư tổ ta đúng. Thầy nói cái câu này ai cũng giật mình, ai cũng tự ái. Ai cũng tự ái nói: Thầy dám phê bình sư tổ của tôi à? Không, thầy không phê bình. Ta nói cả cái thế, thầy không phê bình mà cái này Phật nói rồi. Thấy sư tổ cách Phật bao xa? Sư tổ nếu mình bây giờ là 2.500 năm thì ông sư tổ phải cách Phật là 2.350 năm, ít nhất cũng phải 150 năm, cũng lọt mất vào cái thời mạt pháp rồi.
[18:50]Và đúng như sấm ký của Phật, đây thuộc về thời mạt pháp, mà đã là thời mạt pháp, rất ít người tu đúng với chánh pháp. Nên bây giờ ta có công nhận mình là mạt pháp hay không? Ta có công nhận mình tu sai với Phật hay không? Đây là một câu hỏi lớn và không ai dám trả lời. Bây giờ ta nói câu này thôi: Cái lợi ích khi ta tu đúng chánh pháp là gì và cái tác hại khi ta tu sai với chánh pháp là cái gì?
[19:24]Khi ta tu đúng với chánh pháp thì ta được hai điều lợi: Thứ nhất, cá nhân mình được công đức tăng trưởng, được hạnh phúc, được an lạc, được tiến bộ về tâm linh và từng bước đạt được thánh quả giác ngộ, đó là cá nhân mình. Cái lợi ích thứ hai là mình góp sức làm cho Phật pháp được tồn tại lâu dài. Nếu ta tu đúng chánh pháp, ta được hai cái lợi này. Thầy nhắc lại: Nếu ta tu đúng chánh pháp, ta được hai cái lợi. Nhắc lại: Một là bản thân mình là được gì? An vui, hạnh phúc, nhiều công đức lành và từng bước ta tiến bộ trên con đường tâm linh, thánh quả giác ngộ, đó là cá nhân mình. Còn cái lợi thứ hai là ta góp phần vào trong việc bảo vệ,
[20:22]phát triển, duy trì làm cho đạo Phật được hưng thịnh, tồn tại lâu dài về sau. Đó là lợi ích của việc tu đúng chánh pháp. Còn nếu ta tu sai chánh pháp thì mọi chuyện ngược hẳn lại hết: Bản thân ta không được lợi ích gì, càng tu càng thấy tâm mình loạn động, thấy đạo đức mình suy kém, không có tiến bộ về tâm linh,
[20:51]công đức mất dần. Mọi hoàn cảnh may mắn của mình mất dần. Hồi chưa tu thấy còn may mắn, tu một thời gian 30 năm rồi, đụng đâu hư đó, làm gì đổ vỡ đó, thất bại đó, rõ ràng phước không còn. Rồi hồi mới chưa tu hăng hái, hy sinh, nhường nhịn; tu 30 năm rồi bắt đầu cáu gắt, ích kỷ, tham lam, giữ của nhiều hơn xưa. Đạo đức mất á. Đó là gì? Sai với chánh pháp. Nó hiện ra ngay chính nơi con người mình. Và cái việc nữa là gì? Ta làm cho đạo pháp mau suy tàn hơn, làm cho Phật pháp mau suy tàn hơn. Là sao? Mình nói không ai nghe nữa, không hấp dẫn được người nào khác nữa. Ví dụ nếu mình là một người xuất gia ở chùa,
[21:47]chùa mình từ từ vắng bóng hết tín đồ, không còn ai tới nữa. Tức là chỉ nơi ngôi chùa mình thôi là Phật pháp được gọi là đã suy tàn. Và cứ nhiều cái chùa như vậy thì toàn bộ Phật pháp suy tàn. Đó là cái hại của việc mà tu sai chánh pháp.
[22:10]Thì bây giờ
[22:16]Nếu mình có yêu kính Đức Phật, đọc kinh Phật, chiêm ngưỡng lại cuộc đời của Đức Phật, thấy sự vĩ đại vô tận của Đức Phật, của các vị Thánh Tăng
[22:32]đã có một lúc mở ra cái chân lý tuyệt đối, thiêng liêng cho cái thế giới này, thì cái điều ta mơ ước làm sao cho cái điều thiêng liêng của 2500 năm đó phải phủ bóng hết toàn cái Trái Đất này, chứ không thể chỉ tồn tại ở Ấn Độ, vài nước lân cận, rồi bắt đầu co lại, rút lại, mất dần mất rồi, không thể để như vậy được. Nếu ta đã nói rằng cái chân lý của Phật là tuyệt đối, là chân chính, là giác ngộ, cao siêu, là vô thượng thì trách nhiệm của từng người chúng ta, khi chúng ta đã quỳ xuống dưới chân Phật, đã uống được dòng sữa của Phật, dòng sữa Pháp của Phật, thì mỗi người trong cái tâm của mình phải ước nguyện làm cho cái điều thiêng liêng
[23:29]mà một lần Đức Phật đã gieo ở Ấn Độ phải phủ trùm hết cả cái thế giới này. Phải mang cái ước nguyện đó trong trái tim của mình. Chết sống gì kiếp này, kiếp khác rồi, phải làm cho điều đó cho bằng được. Nhưng mà muốn làm được điều đó, ta phải có cái sức mạnh, sức mạnh của công đức tu hành. Khi ta có cái sức mạnh của công đức tu hành rồi, ta sẽ thăng tiến gì? Về đạo đức cái đã, về sự tiến bộ tâm linh giác ngộ cái đã, tiến bộ về cái phước cái đã. Ta có cái sức mạnh của những điều đó, về đạo đức nè, phước đức nè, tâm linh nè. Rồi bắt đầu chúng ta làm sao mới gắn bó được với nhiều người, kết nối được với nhiều người, chung tay đoàn kết được với nhiều
[24:20]người mà cùng nhau xây dựng Phật pháp cho mai sau. Nhưng phải tu cho đúng Chánh pháp cái đã. Vì nếu ta tu sai Chánh pháp, mọi chuyện nó cứ ngược lại, chính bản thân mình không ra gì, chính bản thân mình khổ đau, bất an, vất vả, thất bại và chính mình kém đạo đức đi luôn nữa, đừng có nói chuyện giáo hóa người khác nữa. Nên cái tu sai Chánh pháp thì nguy hiểm cực kỳ, đưa mình xuống địa ngục và làm cho đạo Phật suy tàn luôn.
[24:58]Chánh pháp của Phật có một cái sức mạnh kỳ diệu nếu ta tu đúng. Cái sức mạnh kỳ diệu đó nó trên hai phương diện hồi nãy chúng ta nói: một là cho lợi ích cho chính từng người mình, hai là cho thế giới này. Cho thế giới này nghĩa là làm sao? Cho thế giới này nghĩa là thế này: Cái sức mạnh của đạo Phật á là như Einstein ổng nói á. Thấy không, Einstein ổng vĩ đại, thì không biết phải tại ổng vĩ đại là ổng chế được bom nguyên tử không biết hay là những thuyết tương đối của ổng không biết, nhưng cái câu nói này của ổng là hoàn toàn đúng: “Đạo Phật luôn đi trước dẫn đường cho khoa học, cho thế giới này.”
[25:46]Ổng vĩ đại vì ổng nhìn ra được điều đó.
[25:51]Rồi vì sao là đạo Phật luôn đi trước dẫn đường cho khoa học và thế giới? Vì ở trong đạo Phật có đầy đủ cái nguồn của trí tuệ, của đạo đức, của tâm linh. Mà khi đã đủ cái nguồn của đạo đức, của trí tuệ, của tâm linh, của giác ngộ thì thế giới có vùng vẫy, có tiến bộ thế nào thì đạo Phật vẫn đầy bản lĩnh để đi bên cạnh thế giới và đi trước thế giới một bước.
[26:29]Ta nói câu này: Thế giới có tiến tới đâu thì tiến, thì đạo Phật vẫn đủ bản lĩnh để đi bên cạnh thế giới và đi trước thế giới vài bước.
[26:42]Có vài người khen chúng tôi là cứ sao Thầy cứ hay đi trước thời đại.
[26:53]Tôi cười, bởi vì mình nghĩ thế này: Chỉ bởi vì mình là đệ tử Phật, mình học đạo Phật, tu theo Phật, mà người nào đi đúng con đường của Phật dạy thì lúc nào cũng có cái bản lĩnh rất là kỳ lạ là đồng hành được với mọi người và đi trước mọi người một bước để làm thầy người ta được. Còn người ta đi rồi, người ta dạy lại mình thì mình làm thầy ai? Nói bây giờ nói rằng à cái đứa nhỏ nó vô chùa, một đứa trẻ hay một thanh niên đi vô chùa chơi, à nghe nói cảnh chùa thanh tịnh, mình văn hóa Á Đông nó cũng chẳng biết gì về đạo Phật, thấy chùa chùa nghe nói văn hóa Phật giáo cũng là văn hóa của dân tộc thì vô chùa chơi.
[27:37]Vô nói chuyện với ông thầy trụ trì thì thấy ông cũng hiền lành, à thấy ông cũng đạo đức, nhưng mà hỏi cái gì ông cũng không biết. Hỏi: “Thầy biết thời đại 4.0 là gì không?”, thầy nói: “Chị, thầy chỉ biết chấm nước tương chứ thầy không biết 4.0 gì.” là thấy bắt đầu nó nản rồi đó. Hỏi: “Thầy biết mạng 4G, 5G là gì không?”, nói: “Thầy tối ngày không dám rờ gì, 1G thầy cũng không dám rờ chứ đừng nói tới 5G. Thầy sợ lắm.” Nói bắt đầu nó thấy nản nản rồi. Hỏi: “Vậy thầy biết cái gen di truyền là gì không?”, thầy nói: “Hồi cha sanh mẹ đẻ thầy cũng chưa biết nữa. Không biết là cái gì vậy con?” Rồi bắt đầu ngồi đó mà
[28:15]làm sao mà giải thích được, bắt đầu nó thấy nản nản. Và trong đầu nó nghĩ như thế này: À, vậy trong chùa gồm chùa nghĩa là tập hợp của: một, kinh tụng không hiểu; hai, điệu tụng cổ xưa; ba, cái người tụng không có kiến thức; bốn, những con người cả tin mà cúng dường. Hết. Nó định nghĩa như vậy nó còn nể cái chùa không? Lần sau nó còn tới nữa không? Không, không còn nể phục.
[28:54]Ta hay nói Tăng là thầy của chúng sinh, mà muốn làm thầy thì phải làm sao? Phải hơn người ta mới làm thầy người ta được. Mà hơn người ta là hơn cái gì? Hơn đạo đức trước hết phải không ạ? Đó là chưa cần thầy giỏi giang, tiến sĩ gì nhưng mà thầy có đạo đức giùm con cái để con yên tâm con tin tưởng thầy không quậy cái đã. Con tin tưởng rằng đó là nhiều khi mà con hư, thầy dạy con được, chứ còn không lẽ mà thầy hư con đi nhắc thầy nữa là làm sao thầy làm thầy con được? Trước, thầy phải đạo đức hơn người ta cái đã. Cái thứ hai, thầy có con đường tâm linh gì đó thì con không biết, thầy tu giác ngộ gì đó nhưng mà chắc nó linh lắm.
[29:34]Hy vọng là như vậy, tại con không tu con không biết, thầy tu thầy biết, nhưng mà thấy thầy tu đàng hoàng thì con tin chắc con đường tâm linh thầy chắc nó cũng hay, cái thứ hai. Cái thứ ba, ít ra những kiến thức của thời đại của thầy cũng đừng thua con. Con nói cái gì thầy làm ơn thầy hiểu một cái thì con mới nể thầy, còn con nói gì thầy cũng không hiểu hết thì làm sao mà mà mà con nể thầy, làm sao con coi thầy là thầy? Bất quá coi thầy là bạn nữa chứ. Nếu thầy hiền hiền thì bạn, mấy thằng bạn hiền của con thiếu gì. Mấy thằng mà nó dở hơn con thiếu gì, coi nó là bạn thôi chứ làm sao coi nó là thầy được?
[30:07]Muốn coi là thầy phải học người ta được điều gì đó. Mà muốn làm thầy dạy người ta, phải dạy những điều người ta chưa biết kìa mới làm thầy người ta được chứ. Và ở đây ông Einstein ổng khẳng định rằng: “Đạo Phật đi trước dẫn đạo thế giới này.” Tức là ổng tin rằng đạo Phật có thể dạy lại được cho những điều mà thế giới này chưa biết. Đó là ổng nói tổng quát, nhưng bây giờ mình trở lại từng ông thầy. Thì nếu ông thầy đó ổng là đủ sức làm thầy thì ổng phải nói được những điều mà người khác không biết ổng mới làm thầy người ta được chứ. Mà nói rồi một thời gian sau người ta thấy đúng thì mới làm thầy người ta được chứ.
[30:46]Mà để có thể có cái bản lĩnh đi bên cạnh người ta và đi trước người ta thì ta phải tu đúng Chánh pháp của Phật, vì đặc điểm của Chánh pháp cho ta cái bản lĩnh đó. Nếu ta tu đúng như Phật dạy rồi, ta sẽ được cái bản lĩnh đi cạnh cuộc đời và đi trước cuộc đời. Thầy nói đi cạnh cuộc đời là sao?
[31:11]Đi cạnh cuộc đời là sao? Đi cạnh cuộc đời là cuộc đời đi tới đâu, ta đi theo tới đó. Hòa hợp, tương đồng, tương thích, giống nhau.
[31:25]Không có khác lạ, không chỏi nhau, không xa lạ thì gọi là đi bên cạnh cuộc đời. Ví dụ bây giờ phường kêu hiến máu, thì chùa cũng là người đi đầu hiến máu trước. Như hồi nãy Hòa thượng Thiện Hòa, Hòa thượng có khen, Hòa thượng trụ trì chùa Long Hưng á, thì có một số cái phật tử thanh niên mình cũng xin Hòa thượng nương cái ân đức của Hòa thượng để tu. Thì đến khi phường kêu hiến máu, thì Hòa thượng kêu mấy em thanh niên đi hiến máu. Đăng ký thì có mười mấy em, nhưng khi tới lại hiến, hiến một trăm mấy chục em, phường hết hồn luôn! Phải chở lên trên chỗ cái trạm khác để lấy máu, rồi phường được khen ngợi.
[32:08]Thì phường người ta cần máu, nhà nước cần máu thì chùa cho máu liền. Cái đó gọi là đi đồng hành với cuộc đời. Đi theo bên cạnh cuộc đời. Bây giờ người ta có điện thoại thì thầy sao? Thầy Quảng Tiến buộc cũng phải có điện thoại. Rồi thầy người ta gọi tới: "Thưa thầy, con nghe nói thầy sắp cất chánh điện". Thầy nói: "Đúng". Nói: "Thầy có đủ tiền chưa?". Thì câu trả lời luôn luôn của thầy là sao? "Chưa đâu con ơi, thầy còn thiếu nhiều lắm". Đó, luôn luôn câu trả lời chắc chắn là vậy, không có câu không có đáp án nào khác cả. Và như vậy, cái nói: "Thôi vậy, để con gửi cúng thầy một ít, thầy cho con số tài khoản".
[32:48]"Đây con", bấm cái rẹt bay qua liền. Thì rồi xong rồi mấy phút sau là điện thoại của thầy hiện ra báo con số tiền. Thì thầy không thể tiết lộ được, vì nó là bí mật của chùa, không thể tiết lộ cái số tiền nó rớt vào tài khoản là bao nhiêu. Thì nhờ như vậy, đỡ cực thầy mà đỡ cực cái thí chủ cúng dường. Đó là thầy đi cùng với thời đại. Người ta sử dụng phương tiện điện thoại, thầy cũng sử dụng phương tiện điện thoại. Thì thầy đó là một cái ví dụ thầy hơi khôi hài về cái cúng chùa. Bây giờ thầy đang ngủ, có cuộc điện thoại gọi tới: "Thầy thầy thầy, con gái con bây giờ nó không biết chuyện gì nó đòi tự tử".
[33:24]À, nói: "Đưa điện thoại cho thầy nói chuyện với nó". Đưa điện thoại, nói: "Sao mà con lại buồn tự tử?". Nói: "Dạ, người yêu con bỏ con". À, nói nấc, nói: "Tại sao nó bỏ con?". "Tại vì nó chê con không biết đi lượm rác với nó. Nó ngày nào nó cũng đi lượm rác ở chùa Thiên Chánh và chùa Long Hưng, còn con rủ không đi lượm rác, con không đi lượm rác. Cho nên con nói con người con sang trọng đẹp đẽ vậy bắt con đi lượm rác, con không chịu và nó đòi bỏ con". Thì thầy mới nói thế này: "Con con có được một người yêu tuyệt vời nhất cái vịnh Thái Lan này, ha, ở Biển Đông này. Con kiếm đâu ra một cái thằng mà nó biết đi lượm rác trước đường của chùa?
[34:08]Cái thằng đó thế giới này không ra, con vớ phải một cái thằng tuyệt vời nhất cái Biển Đông này, tại sao con không biết cưng mà con lại gọi là chê trách, mà con lại đòi tự tử? Con phải nghĩ lại, con người mà dám lấy thân mình đi gắp từng cái miếng rác để làm đẹp cho cuộc đời, con người đó rất cao thượng. Con vớ phải một thằng quá tuyệt vời mà con buồn cái gì? Nó la con là hoàn toàn đúng. Mà nếu mà có thầy ở đó thầy nó la một thầy la con mười. Cho nên con hãy mỉm cười nha, và nhắn cái tin làm lành với nó: "Em biết lỗi, ngày mai em sẽ đến chùa Thiên Chánh để đi lượm rác với anh"". Làm liền! Thế là nhỏ nó hết tự tử. Cái đó là nhờ cái gì?
[34:51]Nhờ hai cái tính năng: một là nhờ điện thoại, cấp cứu kịp thời, chớ nhiều khi mà thầy chạy từ chùa về tới nhà nó để mà khuyên lơn thì nó đã uống xong một chai thuốc rầy rồi, không kịp. Nhờ cái điện thoại thầy khuyên bảo ngay. Thứ hai là cái quan điểm của cái văn minh đô thị của thời đại là đường xá phải sạch và thầy là người nắm rất rõ, nên thầy lấy cái quan điểm đó ra dạy nó cái chuyển hóa được một con người chảnh chọe, xí xọn, điệu đàng trở thành con người biết hạ mình xuống để làm sạch, làm đẹp cuộc đời này.
[35:33]Cái đó là làm những cái quan điểm văn minh, những cái phương tiện kỹ thuật hiện đại, thầy sử dụng một cách tự tại và sử dụng cho hợp với đạo. Gọi là ta đi cùng với thời đại. Thời đại có gì mình có cái nấy. Ví dụ như bây giờ cái điệu tụng kinh cũng vậy. Cái thời hôm nay người ta thích loại nhạc gì?
[35:58]Nhưng mà chùa thì tụng cái điệu nhạc gì? Rõ ràng cái điệu nhạc tụng của chùa ngày hôm nay không còn tương thích, không còn đi theo được với cái thời đại nữa rồi. Vì ngày hôm nay cái âm nhạc đã khác, cái mà cảm thụ âm nhạc đã hoàn toàn khác với sáu, bảy chục năm trước, với 100 năm trước, với 200 năm trước. Nhưng ngày hôm nay, một số chùa vẫn giữ chắc cái điệu tụng là cái âm nhạc của 100 năm trước. Đây là cái ta mất cái bản lĩnh đi đồng hành với thời đại. Mà tại sao ta mất cái bản lĩnh đó vậy? Vì trong cái quan điểm tu hành của ta, ta có cái gì thiếu với chánh pháp? Cái gì thiếu với chánh pháp? Là chỗ này:
[36:48]Ta không đặt mình vào tâm người. Ta không đặt mình vào tâm người. Mấy đứa nhỏ giờ nghe điệu tụng này nó nghe nó không nổi, nghe chịu không nổi. Cứ tụng rồi nó bỏ chùa đi. Mà tuổi trẻ mới là tương lai của đạo pháp, nên thầy mình phải đặt tâm mình vào tâm của lớp trẻ. Nó thích nhạc này, rồi thầy sẽ cho kinh tụng bằng điệu nhạc này. Và nó quay trở lại chùa liền, và quay lại rất là là đông. Nên cái quan điểm rằng là ta đặt tâm mình vào tâm người khác, đó là quan điểm của ai? Của bốn vị tôn giả A-la-hán mà trong cái bài kinh Tiểu kinh Rừng sừng bò. Là bốn vị đó sống với nhau hòa hợp, thanh tịnh. Đức Phật mới hỏi:
[37:38]"Làm sao mà các ông được thanh tịnh, hòa hợp như vậy?". Bởi vì mấy các vị mới trả lời: "Bạch Thế Tôn, bởi vì con không sống bằng tâm con mà con sống bằng tâm của huynh đệ con". Cái thế là sao? Cứ sống vui với nhau. Nên bây giờ cái tâm của lớp trẻ nó thích cái điệu nhạc này, nhưng thầy trụ trì: "Kệ tụi bay! Tao chỉ biết điệu tụng này!". Là Đạo Phật lùi lại so với thời đại liền. Ta đặt tâm mình vào tâm nhau, Để niềm thông cảm rất đậm sâu. Ai cũng cần nhau đều tử tế, Đường đời chưa biết sẽ về đâu.
[38:31]Thế nên là cái bản lĩnh của Đạo Phật là gì? Là biến đổi liền, thay đổi liền mọi thứ để làm chi? Để đem được chánh pháp đi đi bên cạnh thời đại. Cái chánh pháp, cái lõi của đạo lý Phật dạy về luật nhân quả, về lý tưởng giải thoát giác ngộ, về Tứ Diệu Đế, về Bát Chánh Đạo, đó là điều bất biến. Nhưng cái bất biến đó là sao? Được thay đổi bởi cái hình thức, bởi ngôn ngữ, bởi điệu tụng, bởi phương pháp truyền đạt, và bởi tấm gương sống đạo đức của những vị tu sĩ. Đem đi, đi theo thời đại. Thời đại đi tới đâu, mình đi theo tới đó. Nhưng mà cái mình đem theo để tặng cho thời đại không bao giờ thay đổi:
[39:18]luật nhân quả, mục tiêu vô ngã, lý tưởng giác ngộ giải thoát, Bát Chánh Đạo, 12 nhân duyên, Tứ Diệu Đế, lục độ, à ngũ uẩn gì đó, đại khái vậy đó, Tứ Vô Lượng Tâm, đó là những điều không thể thay đổi. Nhưng mình nói bằng ngôn ngữ của thời đại mới, tụng bằng cái điệu nhạc của thời đại mới, trình bày cái cái ngôn ngữ, cái câu văn, cái văn phong của thời đại mới, và đặc biệt là bằng cái tấm gương đạo đức sáng ngời của mình. Đó, đó mới là đi đi theo thời đại. Thì khi mà ta đem được đạo lý đi theo thời đại, đó là cái lợi đầu tiên, cái bản lĩnh đầu tiên. Nhưng còn cái bản lĩnh thứ hai mới khó à: đi trước thời đại một bước để dẫn thời đại đi theo từ từ.
[40:13]Mình đi trước một bước, dẫn thời đại đi theo từ từ. Đây thầy hơi khoe, thầy hơi khoe, cho nên quý vị niệm tình tha thứ, chứ thầy cũng không dám khoe. Mà không khoe, ấm ức quá không được, cho nên phải khoe. Hơn 20 năm trước thầy có nói câu này: Thế nào ngày nào đó khoa học họ sẽ trích ra một mẫu tế bào thịt, bỏ trong bồn, cho một nhiệt độ thích hợp, trong một cái dung dịch có chất dinh dưỡng thích hợp, tế bào đó sẽ từ từ phát triển thành một tảng thịt to, và đem tảng thịt đó ra mà ăn. Vì sao? Vì cái cơ thể của con người, nhiều người vẫn còn cái nhu cầu hấp thu cái đạm của động vật. Bắt ăn chay họ không làm gì nổi, mà ăn thịt cá họ mới có sức khỏe làm việc.
[41:04]Nhưng mà vì để ăn thịt cá nên phải giết hại, sát sinh quá nhiều nên cứ gây nên cái nghiệp chiến tranh mãi cho cái thế giới này. Bây giờ khi khoa học tiến bộ đủ, ta bấm một cái kim để lấy ra một mẫu tế bào, nuôi trong phòng thí nghiệm, giống như rau bây giờ không trồng ngoài vườn nữa mà trồng trong nhà, thủy canh. Đó, giống như vậy. Thì bây giờ thịt cũng vậy, bấm miếng thịt bỏ vô, từ từ phát triển thành cái tảng thịt to, và có thể là sau này con người ta ăn thịt, bảo đảm sức khỏe, vị ngon mà không phạm tội sát sinh. 22 năm trước thầy đã nói như vậy. Và mới cách đây khoảng một tháng, thế giới bên Mỹ đã công bố, chỉ trong năm 2019 này thôi,
[41:48]cái thịt nuôi đó sẽ tràn ngập thị trường, sẽ bán được trên thị trường. Người ta đã nghiên cứu xong rồi và đúng y hệt cái cách mà thầy đã nói cách đây hơn 20 năm. Thầy đã nói trước như vậy. Và người ta đã đi đi làm đúng cái hướng mà thầy đã nói luôn. Thì đã đi đúng hướng. Như vậy, có thể rằng nếu sau này thế kỷ sau này người ta nói lại, người ta kể lại chuyện này, người ta có thể kể thế này: một ông thầy chùa, không biết ông thầy nào, một ông thầy chùa đã nói cái phương pháp trích một miếng thịt nhỏ ra, nuôi trong phòng thí nghiệm để biến thành cái tảng thịt lớn, thương mại được, đem ra thương mại được cho mọi người sử dụng,
[42:30]an toàn, sạch sẽ, tốt hơn thịt nuôi, tốt hơn là thịt giết hại, giết mổ. À và hai mươi mấy năm sau, bắt đầu các nhà khoa học làm được. Mà ta không cần nói ông thầy tên gì, mà chỉ nói rằng trong Đạo Phật có một ông thầy chùa đã đi trước như vậy, nhắc khéo như vậy, và dẫn cái thế giới đi theo dần dần. Ví dụ bây giờ thầy nói một câu nữa, thầy đã nói cách đây mấy năm, thầy nói: "Ta muốn cho một chiếc xe di chuyển thì bánh phải lăn, muốn bánh phải lăn thì trong động cơ phải nổ, động cơ phải nổ thì trong đó rất nhiều bộ phận chuyển động, phải không ạ? Máy nổ, xi lanh quay, cái này chạy, kia quay, điện chớp, điện nhá, đủ thứ chuyện.
[43:08]Hoặc muốn cho một chiếc máy bay bay thì phản lực phải nổ, nhiên liệu phải nổ, những cái cánh phải quay, cả triệu chi tiết động cơ trổng nhúc nhích, nhúc nhích ở trổng." Và thầy đã nói câu này: "Sau này xe di chuyển, máy bay đi, không một bộ phận nào nhúc nhích.
[43:30]Không có bộ phận nào nhúc nhích cả. Cái xe, nguyên cái thân xe tự nó đi, và không cần bánh, bánh cũng được, không bánh cũng được, không có chong chóng, không có cái gì phun khói, phun hơi gì hết, không có cái gì nhúc nhích, và cái vehicle đó, cái thiết bị đó sẽ di chuyển." Thầy nói câu này thì nhiều người cứ nhìn thầy, nhìn thầy giống như là cái người thầy mới bước ra từ cái câu chuyện thần thoại. Nhưng cách đây, kính thưa quý vị, năm tháng, cũng Mỹ vừa mới thí nghiệm đặt một cái thiết bị từ trường trên một chiếc máy bay nhỏ và nó ném lên, máy bay đó bay luôn. Trong đó không một cái gì chuyển động cả, và bay thành công, bay được 50 mét.
[44:19]Thành công. Không có gì nhúc nhích cả! Trong đó không có cánh quạt, không có bất cứ một bộ phận nào nhúc nhích. Mở đầu một kỷ nguyên mới về một thiết bị di chuyển mà nội tại của cái thiết bị đó không một động cơ nào nhúc nhích. Như vậy. Thì thầy nói trước chút xíu thì khoa học làm theo. Thì còn nói nhiều cái nữa, nhưng mà thôi, bây giờ mình khoe nhiều quá thì kỳ, mình cũng mắc cỡ lắm, mình cũng không muốn khoe đâu, nha, mắc cỡ. Nhưng mà nếu ta tu đúng với chánh pháp của Phật, ta luôn luôn đi trước thời đại một vài bước như vậy để dẫn thời đại đi cho đúng hướng, đi cho đúng. Hồi đó thầy hay nói câu này:
[45:00]"Việt Nam sẽ trở thành đất nước gì? Giàu mạnh, vinh quang, và đóng góp cho cái nền hòa bình của thế giới." Hồi thầy đã nói trước cái hồi hai ba chục năm trước như vậy, thì nhiều người nghĩ rằng thầy mơ mộng. Nhưng qua những cái hội nghị APEC, hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều, Việt Nam trở thành một cái gì? Cái nơi tin cậy của thế giới, đúng không ạ? Triều Tiên cũng tin Việt Nam mới về đây họp, Mỹ cũng tin Việt Nam mới về đây họp với nhau. Hai nước thù địch, không tin nhau nhưng phải tin Việt Nam vì Việt Nam bảo đảm cho cả hai an toàn, vì Việt Nam là bạn của thế giới và là một người bạn rất tốt, rất đàng hoàng.
[45:46]Ta không có thời gian để nói thêm, nhưng mà đại khái như vậy. Khi ta tu đúng chánh pháp thì ta có cái bản lĩnh như vậy. Đi bên cạnh thời đại, sử dụng mọi điều rất phù hợp với thời đại, đồng hành với thời đại, hỗ trợ cho thời đại trên mọi vấn đề, và ta còn đủ bản lĩnh đi trước thời đại một vài bước để dẫn thời đại đi cho đúng hướng. Ta nhớ thế này: Tại sao ta phải đi trước thời đại? Bởi vì ta đi trước để dẫn thời đại, cuộc đời, thế giới này đi cho đúng hướng. Chứ còn không, xã hội cứ mờ mịt tự đi thế này, tự đi và nhiều khi đi lạc lối rồi tai hại nhiều hơn. Thế nào là đi lạc lối rồi tai hại nhiều hơn?
[46:31]Nhiều khi đi lạc lối thì sao? Bắt đầu phân chia, chia rẽ, phân biệt, khủng bố, rồi đưa tới hiềm hận, ích kỷ, đấu tranh, xung đột. Nếu để thế giới này tự đi, không có một ánh sáng dẫn đường thì nhiều khi người ta lạc lối rồi con người ta trở nên gì? Ác độc hơn, ích kỷ hơn, nóng nảy hơn, và cái xung đột, chiến tranh sẽ khốc liệt hơn. Nên ta cần có một ánh sáng chung đi trước một chút xíu dẫn đường, đi trước chút xíu dẫn đường để định hướng cho thế giới lại, làm cho thế giới đi trên con đường gì? Hòa hợp, yêu thương, tử tế.
[47:15]Và ai làm được điều đó? Chỉ những con người đệ tử Phật đi đúng chánh pháp của Phật mới đủ bản lĩnh để đi trước thời đại một chút mà dẫn cái thời đại đi theo mình. Nên hôm nay khi ta nói về cái việc mà tu hành đúng chánh pháp, ta nói đúng chánh pháp thì ta có cái bản lĩnh đó.
[47:41]Mà cái bản lĩnh đó tại sao mà ta đi bên cạnh thời đại và ta đi dẫn đạo thời đại? Vì có cái điều này:
[47:49]Chánh pháp cho ta một cái bản lĩnh, và bản lĩnh nó cho ta một cái kết quả này: nó gây cái cái sự thích thú, cảm hứng, lợi ích cho chúng sinh đối với Phật pháp.
[48:04]Thầy thầy nhắc lại: Khi mà ta đi đúng chánh pháp, ta có cái bản lĩnh, và cái bản lĩnh đó nó gây cho chúng sinh một cái sự này: thích thú, cảm hứng, lợi ích đối với Phật pháp.
[48:22]Thầy nhắc lại, mắt mặt còn ngơ ngơ quá đi. Là, hừm, khi ta tu đúng chánh pháp thì ta xuất hiện một cái bản lĩnh, và cái bản lĩnh đó nó tạo ra cái điều này, cái gây ảnh hưởng này đối với chúng sinh: gây cho chúng sinh một sự thích thú đối với Phật pháp, một cái cảm xúc đối với Phật pháp, và một cái lợi ích được hưởng từ nơi Phật pháp. Nếu ta tu đúng chánh pháp, ta tự được cái đó, ừ. Bây giờ thầy nói lại, gây cho chúng sinh một sự thích thú là làm sao? Là chúng sinh không bao giờ chán cái việc tới chùa.
[49:04]Không bao giờ chán tới cái việc tới chùa. Thường thường cái nơi nào ta thích về nhất? Về nhà, phải không? Mệt mỏi cuộc đời rồi, ta về nhà. Vì nhà là nơi gì? Ta tin rằng có bố mẹ mình yêu thương mình. Bố mẹ mình sao? Cho mình ăn cơm miễn phí, mình có chỗ ở, có cái có thể là giường không tiện nghi nhưng chỗ ở đó miễn phí, rồi đó, bệnh cha mẹ lo cho mình. Đó là nơi mà ta thích về. Nghĩa là cuộc đời ta đi ngoài bươn chải đủ thứ sóng gió rồi thăng trầm hết rồi, có một lúc nào đó mệt mỏi thì một nơi ta nghĩ đến chính là ở nhà nếu ta còn cha, còn mẹ; còn nếu cha mẹ mất rồi, tổ ấm mất rồi thì ta hết nhà rồi nha, không còn không còn nơi trở về.
[49:55]Nhưng nếu một cái ngôi chùa đó tu đúng chánh pháp thì ngôi chùa đó hiện ra thành một cái gì? Một sự thích thú, một chỗ trở về cho tất cả chúng sinh. Chúng sinh đi đâu bươn chải cuộc đời đâu không biết vậy đó, nhưng mà nếu mà rảnh một cái thì cái nơi mình suy nghĩ đầu tiên để đến là chùa. Đó, cái sự thích thú nó như vậy. Tại vì sao vậy? Hỏi tại sao thích về chùa? Ngồi tìm câu trả lời không ra. Nói: "Tại ông thầy hả? Có gặp thầy không?" Nói: "Dạ không, cũng ít gặp thầy lắm, tại thầy cũng bận." Rõ ràng về không phải tại thầy. Rồi về tại cái gì? Tại ăn cơm hả? Nói: "Cơm nhà mình cũng có, cần gì đâu." Thì có chùa thì đúng là ăn cơm tự do rồi đó.
[50:36]Rồi chỗ nghỉ, chỗ nghỉ chùa chật thấy mồ, khi nằm lăn ra bãi cỏ không có chỗ nằm. Nhưng tại sao thích về chùa? Tìm không ra nguyên nhân mà cứ thích. Bởi vì cái chùa đó đúng chánh pháp, cho người ta một sự thích thú vô hình mà người ta không giải thích được. Đó là một cái. Cái thứ hai, cho người ta một cái cảm xúc đối với đạo. Trước đây vậy, nghĩ về Đạo Phật người ta cứ nghĩ là một cái tín ngưỡng thờ cúng gì đó, buồn buồn gõ mõ niệm Phật cái tính tính vậy cho vui, an ủi. Nhưng bây giờ không, Đạo Phật trong đó là điều thiêng liêng bất tận vì trong đó thờ Đức Phật. Đức Phật là ai?
[51:16]Là người mà ta có chết hay có sống, ta chỉ cần mang theo cái lòng tôn kính tuyệt đối của Người để đi mà thôi, không cần gì nữa. Chùa có cái điều đó. Chùa có cái gì? Có những bài kinh thiêng mà ta tụng tới đâu, nước mắt trong tim ta chảy tới đó, hạnh phúc ta tràn ngập tới đó. Cái cảm xúc trong chùa là cực kỳ lớn. Cho nên cái niềm vui của thế gian bỗng trở nên nhạt nhòa. Bây giờ này nó rủ ta đi tiệc, nó rủ ta đi nhậu, ta đi sinh nhật, ta đi du lịch, ngồi ngẫm đi ngẫm lại không bằng về chùa. Không bằng về chùa. Chùa cho ta cái cảm xúc kỳ lạ, thiêng liêng. Bởi vì chùa đó tu đúng chánh pháp. Đó là cái thứ hai là cảm xúc.
[52:04]Cái thứ ba là chùa cho ta cái ích lợi. Khi ta sống đúng đạo lý rồi thì buộc cuộc đời ta phải được ích lợi. Ích lợi thứ nhất về cái gì? Về đạo đức. Thứ hai, ta được cơ hội để làm phước. Mà khi ta làm phước, khi ta phụng sự cho mọi người, ta thấy niềm vui là chính nơi này. Không phải là lúc mà ta có tiền giàu sang, không phải là lúc vinh quang mới là hạnh phúc mà chính lúc ta bưng từng miếng cơm, miếng nước, ta nhặt từng miếng rác, cái đó mới là hạnh phúc. Chùa cho ta được lợi ích, rồi khi ta đem những cái điều ta học được đó, đem được cái đạo đức đó, đem được cái tinh thần phụng sự đó ta bước ra cuộc đời, ta cảm nhận một điều là làm sao?
[52:53]Cái giá trị của ta trong cuộc đời khác hẳn, bước lên một đẳng cấp khác. Trước đây ta trong cái đám bạn, trước đây ta trong cơ quan, mọi người đánh giá ta là như thế, nhưng sau một năm đi chùa rồi, mọi người nhìn ta con mắt khác. Nói con người này đáng tin hơn. "Mày mà ăn chay cái gì! Ăn chay rồi cái thế giới này vật dưỡng nhân rồi cái mày mà cứ đạo đức giả", nó chửi gì nó chửi, nhưng mà hễ có tiền cần có ai giữ giùm thì nó chỉ đưa cho mình thôi. Mặc dù nó phản đối cái tu tại vì mình tu quá hơn nó, nó cứ phản đối: "Đi ăn mặn với tao mày!", mà nó nói có vẻ như vậy nó châm chích chuyện này kia nọ,
[53:31]nhưng hễ có cọc tiền gấp rút không biết đưa ai thì nó chỉ đưa cho mình thôi. Nghĩa là trong thẳm sâu tâm hồn của nó đó, trong thẳm sâu tâm hồn của nó, mình là đứng lên một đẳng cấp khác, đáng tin hơn mọi người khác. Đó là một điều rất nhỏ. Nhưng mà với cái đạo đức đó, với cái tinh thần phụng sự đó và với cái tu tập thiền định đó, bắt đầu trí tuệ ta càng lúc càng phát triển. Ta có nhiều sáng kiến hơn, ta phát hiện ra được nhiều điều mới lạ hơn, ta làm việc gì cũng tinh tế, kỹ lưỡng hơn. Rõ ràng sao? Giá trị của ta lại càng tăng thêm một lần nữa trong con mắt của mọi người. Nên đây là điều gì? Lợi ích ta nhận ra được từ chánh pháp.
[54:16]Nên một ngôi chùa mà có chánh pháp, ta đem đến cho chúng sinh, thứ nhất là gì? Cái sự yêu thích. Thứ hai, cái cảm xúc cao thượng và thứ ba là những lợi ích chân chính, cái điều đó. Một ngôi chùa tu đúng chánh pháp thì nó được những lợi ích như vậy. Ừ.
[54:38]Phật pháp là... là vô tận. Lợi ích từ nơi Phật pháp cũng là vô tận. Nhưng nếu ta tu sai chánh pháp một cái thì sao? Ta trở nên lạc hậu với thời đại, không đủ sức đi theo thời đại thì đừng nói chuyện đi trước thời đại một vài bước nữa nha. Ta lạc hậu liền! Ta sai chánh pháp cái ta mất bản lĩnh liền, ta mất bản lĩnh một cái ta không còn khả năng đi theo thời đại, không còn đồng hành với thời đại và mọi người nhìn ta lạc lõng vì ta ở đằng sau lưng rồi. Nội cái kinh tụng của chùa nghe cái điệu tụng là nghe không vô nổi rồi. Ta đi thua thời đại. Cái âm nhạc ta không tiến bộ bằng của thời đại. Cái cảm thụ âm nhạc của người ngày hôm nay người ta đã tiến rất xa.
[55:29]Nhưng cái điệu tụng của chùa không theo kịp cái cảm thụ âm nhạc của con người và người ta không thích nữa, chết liền. Ví dụ thầy nói như là như là chúng tôi, chúng tôi là người biết âm nhạc từ thuở bé. 10 tuổi là biết đánh đàn guitar, 7 tuổi là đã biết hát. Dễ sợ vậy đó. Nha. Năm học lớp 8 là đã soạn một bài nhạc đầu tiên. Cứ như vậy và 18, 19 tuổi là bắt đầu biết viết nhạc, viết luôn hợp xướng luôn, ờ bắt đầu đã biết, bây giờ là soạn nhạc được. Nhưng mà đến khi thỉnh thoảng có cơ hội nghe được những cái bài hợp xướng của thế giới, những bài nhạc hiện đại mới phát hiện ra là cái cảm thụ âm nhạc của mình đã bị lạc hậu rồi.
[56:18]Đã bị lạc hậu rồi. À, mình không theo kịp nữa. Thế giới, cái âm nhạc, cái sức cảm thụ họ đã tiến tới mức độ này, cái thang âm của họ, cái cấu trúc các nốt nhạc của họ, các quãng của họ nó đã xé ra, nó vỡ ra, nó phá cách đến mức như thế này nghe rất đã tai. Mà khi mình còn nhỏ chưa bao giờ mình nghe được, mà mình cứ tưởng nó là là đã hay rồi. Nhưng ngày hôm nay cái cảm thụ âm nhạc của thế giới nó đã bước lên một tầng mới. Nên vì vậy vừa rồi chúng tôi có viết một cái bài kinh gọi là kinh nhân quả,
[56:53]bài tụng đó, kêu là bài tụng hát: "Chant of Karma Law", bài kinh tụng về luật nhân quả, viết hoàn toàn bằng tiếng Anh và viết theo cái điệu nhạc của cái nhạc hiện đại của thế giới ngày hôm nay. Và vừa mới phối nhạc xong chiều nay, chúng tôi vừa mới đi thu hát xong. Nhưng chưa phổ biến được.
[57:20]Và chắc khoảng là vài tuần nữa thì sẽ phổ biến thì mọi người sẽ có cơ hội. Và lễ Phật đản này nếu ai lên Phật Quang sẽ được cùng nhau tụng hát cái bài kinh nhân quả này. Thầy báo trước cái này, mọi người phải uống thuốc trợ tim khi tụng cái bài này. Thầy không nói đùa đâu. Vì sao vậy? Là vì cái điệu nhạc nó là nhạc, cái âm hưởng hiện đại của thế giới rất sang và cái thứ hai, nhạc nền nó như cái phim bom tấn á. Cái sự cảm xúc là không thể tưởng tượng, cái sự tràn ngập tất cả không gian. Hôm nào mà thầy sẽ phổ biến cho tập trước, tập tụng trước để đến khi lễ Phật đản ta cùng nhau bao nhiêu chục nghìn
[58:06]con người cùng tụng cái bài kinh nhân quả trong 12 phút, ta sẽ thấy cảm xúc là... là bất tận, lúc đó mới thấy. Đó gọi là gì? Ta đi theo được với thời đại. Đó, còn cái điệu tụng xưa của 100 năm xưa bây giờ thực sự quá lạc hậu. Mà khi thầy viết cái âm nhạc của của thầy hồi nhỏ 30 năm bây giờ cũng đã bị lạc hậu. Nên thầy vừa mới viết hai cái bài, ừ, một là bài kinh nhân quả như thầy vừa nói vừa làm xong, và một bài thứ hai, bài kinh Bát Chánh Đạo cũng như vậy. Là một bài mà âm hưởng đi một vòng hết thế giới. Đi qua Ấn Độ, về Ả Rập, qua Trung Quốc, qua Nhật Bản rồi về Việt Nam, đi một vòng qua Tây Âu Châu đi về.
[58:47]Một bài mà nối hết cả thế giới, đem âm hưởng hết của thế giới vào trong bài Bát Chánh Đạo lại. Hãy đón nghe, chắc năm sau mới được nghe. Thầy viết xong hết rồi nhưng mà từ từ làm nhạc rồi từ từ mà hát. Chỉ bằng tiếng Anh mà thôi. Nói tại hồi nãy thầy mới khoe với thầy trụ trì, nói hơn 20 năm trước, chúng tôi đã Việt hóa toàn bộ nghi thức tụng niệm. Hơn 20 năm rồi, bây giờ chúng tôi bắt đầu Anh hóa nghi thức tụng niệm. Anglicize all the chants, Anh hóa nghi thức tụng niệm. Để chi? Để giới thiệu Phật giáo Việt Nam cho thế giới. Đã đến lúc như vậy. Nên phải có cái bản lĩnh để đi với thời đại và phải đi trước thời đại một...
[59:33]một vài bước. Còn ta không tu theo đúng chánh pháp, bỗng nhiên năng lực của mình giảm xuống. À. Nhớ như vậy. Khi ta tu sai chánh pháp thì bản lĩnh ta giảm xuống, năng lực ta giảm xuống, phước ta bớt lại, đạo đức ta kém đi. Đây là cái nguy hiểm mà gọi là tu sai chánh pháp. Thầy nhắc lại, tu sai chánh pháp thì bản lĩnh ta giảm nè. Gặp chuyện mình xoay xở, xử lý không hay nữa. Năng lực ta kém, là bớt thông minh đi, bớt sáng tạo rồi. Phước ta giảm, bắt đầu không gặp may mắn nữa, làm việc dễ thất bại rồi. Thứ tư là đạo đức ta kém, bắt đầu cái tham lam, cái sân si nó phục hồi trở lại. Bốn cái điều đó nếu ta tu sai chánh pháp.
[1:00:30]Nên cái người, nhất là những người xuất gia phải kiểm tra mình bốn điều này. Ta tu một thời gian như vậy bốn điều đó là bản lĩnh nè, Là cái khôn ngoan, năng lực, đạo đức, phước đức nè, đạo đức nè. Bốn điều đó có tăng hay là giảm? Nếu bốn điều đó tăng hình như ta đang đi đúng chánh pháp. Năng lực ta tăng lên. Còn nếu bốn điều đó giảm dần giảm dần thì ta đã tu sai chánh pháp. Tự nhiên bây giờ thấy mình dễ giận quá đi, người ta nói vài câu thấy tự ái rồi. Tu sai rồi, đạo đức đã giảm rồi. Hoặc là thấy người ta cầm cọc tiền tới là trong lòng cứ nôn nao, nôn nao phải chi người ta cho mình vậy? Đó là tham vừa khởi lên rồi, là đạo đức đã giảm rồi, sai chánh pháp rồi.
[1:01:17]Chứ vì nếu tu đúng chánh pháp, người ta có cầm nguyên giỏ tiền để trước mặt mình mình cũng cười, chả cần. Muốn cúng chùa hả? Phải có thái độ lễ phép đàng hoàng mới nhận à. Chứ đừng có tưởng đem cọc tiền lại muốn nói gì nói. Vì sao? Vì cái tự trọng nó cao hơn tiền bạc. Cái phẩm giá của một vị xuất gia cao hơn tiền bạc. Tiền cỡ nào kệ anh, nhưng phẩm giá của một người tăng sĩ nó vượt hơn cả vật chất. Rồi mình tu đúng rồi mình bình thản trước vật chất. Đừng có đem tiền mà loè. Còn mình tu tự nhiên thấy người ta đem tiền tới cái mình động tâm liền: "Trời, chắc người ta đem tới cúng mình?", là thua rồi, đạo đức đã giảm rồi, cái tham đã tăng lên.
[1:02:01]Nên tu đúng chánh pháp rồi ta tránh được những điều đó, đạo đức cứ mỗi ngày một tăng trưởng. Còn ta tu sai chánh pháp, đạo đức ta tuột từ từ không hay. Nên ở đây vậy, thầy rất hy vọng rằng thầy Quảng Tiến, coi như một đàn em của mình, mặc dù là Phật sự bận rộn, vừa là công việc của Giáo hội, vừa công việc của bổn tự mà bây giờ lại gánh thêm một cái việc nữa là phải xây cất, kiến thiết thì cực kỳ nhiều việc phải lo trong đầu, mà cái áp lực nặng là tài chánh, có tiền mới làm được, không tiền không làm gì được. Mà cái bản lĩnh của thầy Quảng Tiến là nằm ở chỗ này: rất cần tiền mà rất không tham tiền.
[1:02:50]Một người tăng chân chính là như vậy. Rất cần tiền mà rất không tham tiền. Cho nên thầy những ngày sắp tới, thầy sẽ phải rất bận rộn với việc tiền bạc. Làm sao trả được tiền công trong tháng này đây? Làm sao trả tiền những vật liệu trong cái đợt mua này đây? Làm sao? Làm sao? Tiền đâu? Tiền đâu? Nhưng không tham tiền. Đó, một vị tăng tu hành chân chính là như vậy, rất cần tiền nhưng rất không tham tiền. Và thầy tin rằng thầy Quảng Tiến đạt được cái bản lĩnh đó, tại vì với cái tấm lòng của thầy Quảng Tiến sao? Thầy thấy là đối với việc hoằng pháp, giáo hóa, Phật sự rất là tận tình. Mà trong cái tận tình đó thầy nhìn vào đôi mắt của thầy
[1:03:32]Quảng Tiến, nó không có cái tham vọng của cá nhân. Nên ông thầy này là ổng nhiệt tình của Phật pháp chứ không phải nhiệt tình của cá nhân. Nên thầy thương thầy Quảng Tiến là cái điều đó, nên thầy mới nói cái câu là ổng rất nhiều người thương thầy Quảng Tiến. Tới chừng ổng phát biểu mới té ra là cái miệng ổng rất là ngọt. Nhưng mà miệng ngọt không phải là tất cả, chính cái tấm lòng mới là cái giá trị của thầy. Nên ta rất là hy vọng rằng là thầy sẽ hoàn thành được Phật sự cao cả này, ý nghĩa này, để cái lợi ích cho rất nhiều đời sau. Mà hy vọng rằng thầy xây xong chùa trong khi cái sức trẻ vẫn còn, cái tuổi trẻ vẫn còn, để cho thầy tiếp tục đi đúng
[1:04:18]chánh pháp mà đạt được những điều như chúng ta nói. Bản thân cá nhân thầy sẽ được những điều lợi ích là gì? An vui, hạnh phúc, đạo đức, công đức, tâm linh, giác ngộ bản thân thầy. Và cái thứ hai là thầy đạt được cái gì? Thầy góp phần vào việc phát huy cho Phật pháp xương minh, rất nhiều chúng sinh được lợi ích. Đó, khi ta đi đúng chánh pháp thì chuyện đó xảy ra là như vậy. Thì bây giờ ta còn vài phút nữa để ta định nghĩa vắn tắt thế nào là đúng với chánh pháp. Thì ta có một vài tiêu chuẩn như thế này, thì ta có một vài tiêu chuẩn để gọi là đúng với chánh pháp. Thứ nhất, nãy nói về chánh pháp bắt đầu từ chánh kiến. Mà chánh kiến là gì?
[1:05:10]Chánh kiến là gồm những điều thế này đây: Thứ nhất, hiểu về luật nhân quả rất kỹ. Hiểu rất kỹ, rất tinh tế, rất sâu sắc. Thứ hai: có mục tiêu vô ngã. Tu để làm chi? Từ từ không còn bản ngã nữa. Mà tại sao ta đặt cái mục tiêu vô ngã? Vì nó có một cái khổ thế này: Ta càng tu thì cái gì của ta nó cứ tốt đẹp lên.
[1:05:44]Ta càng tu đúng thì cái gì của ta nó cứ tốt đẹp lên dần dần, và nó cũng sao? Nó rất dễ kích thích cái bản ngã tự cao, kiêu mạn khởi lên. Đây là cái rất là khổ tâm của các vị Thánh, các vị Bồ Tát đều khổ tâm điều này. Ta không thể tu sai, vì ta tu sai là hư hết, ta phải tu đúng, nhưng mà đúng rồi những cái gì của ta nó cứ tốt đẹp lên lần lần. Nghĩa là làm sao? Đẹp trai hơn,
[1:06:19]khỏe mạnh hơn, thông minh hơn, sáng suốt hơn, nói ngọt hơn hồi nãy luôn và mọi cái điều may mắn nó cứ hiện ra, năng lực dồi dào, tràn ngập. Và những điều đó nó là gì? Là cơ hội để cho cái sự kiêu mạn trỗi dậy. Nên vì vậy, ta có cái chánh kiến, phải có mục tiêu vô ngã. Tu gì đó, lần lần thấy không còn gì là của ta nữa. Bước vào gương nhìn, rõ ràng gương mặt mình đẹp hơn năm ngoái, không thể chối cãi được. Nhưng sao? Vẫn hiểu một điều, thân này không phải là ta. Cái nhan sắc kia là gì? Vô thường, tạm bợ. Rồi ví dụ như thăng toà thuyết pháp hay hơn ngày xưa, nhưng mà biết là cái gì? Cái đó không phải là ta. Đây là gì?
[1:07:17]Đây chỉ là sự gia hộ của chư Phật mà thôi. Cho nên phải có mục tiêu vô ngã để làm chi? Nó diệt hết tất cả những cơ hội cho cái sự kiêu mạn trỗi dậy. Đó là cái thứ hai. Nãy nói nhất là nhân quả, thứ hai là mục tiêu vô ngã. Cái chánh kiến thứ ba là gì? Là lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Tu từ từ rồi, đúng rồi, thì từ từ cái lòng tôn kính Phật tăng dần, tăng dần cho đạt được cái đỉnh điểm tuyệt đối luôn. Còn nếu mà ta hời hợt, không tôn kính Phật là ta không có chánh kiến. Hoặc là cái lòng tôn kính Phật ít là chánh kiến quá ít. Còn nếu ta có chánh kiến, đủ chánh kiến thì lòng tôn kính Phật dâng trào cho đến tuyệt đối.
[1:08:02]Đó là cái chánh kiến thứ ba. Chánh kiến thứ tư là gì? Phải có lòng từ bi. Phải yêu thương được chúng sinh, không còn cách gì khác hết. Nói gì nói, phải có một cái cụ thể là có tình yêu thương. Đừng nói ông thầy đó ổng cao siêu, lại gần ổng là thấy ổng lạnh lùng như băng giá là thua, ông thầy này tu sai với chánh pháp. Có thể là ông thầy đó ổng không có cơ hội nói chuyện với mình, có thể là vì ổng bận quá ổng không tiếp xúc, hoặc vì một số lý do gì đó, nhưng mình nhìn ổng mình vẫn phải cảm nhận ông này ổng yêu thương được mọi người, thì đó ông thầy đó tu đúng chánh pháp. Chứ còn tu mà mặt cứ kênh kênh lên trời, khô khan, lạnh giá là tu hoàn toàn sai.
[1:08:46]Thế nên cái chánh kiến thứ tư là phải có lòng từ bi. Chánh kiến thứ năm là phải luôn luôn duy trì, tác ý giữ gìn cái khiêm hạ. Vì sao? Tất cả chúng sinh tới những vị Thánh, tới A Na Hàm, luôn luôn bị chi phối bởi tâm kiêu mạn. Cái tâm kiêu mạn đôi khi rất thô và có khi nó rất tế. Và cái giỏi của một bậc Thánh là gì? Kềm được cái tâm kiêu mạn đó hết kiếp này qua tới vô lượng kiếp sau chứ nó không hết, chứng A La Hán mới hết. Cho nên vì vậy cái chánh kiến thứ thứ năm là tâm khiêm hạ. Làm gì đó làm, kềm gì đó kềm, tác ý làm sao đó tác ý, ráng làm sao mà liệu hồn đừng để cái kiêu mạn khởi lên. Phải không?
[1:09:37]Rồi. Có những cái đó rồi thì phải có cái quan điểm thế này: là phải hết sức siêng năng làm phước mà không chấp công. Việc gì ai chê, mình nhào vô lãnh hết. Việc gì ai ngại, mình nhào vô làm hết. Cống hiến, phụng sự mà không bao giờ chấp công, không bao giờ kể công, làm mà thấy như là không có làm. Đó cái quan điểm như vậy. Và một cái điều nữa là luôn luôn thích chia sẻ đạo lý với người khác. Luôn luôn thích chia sẻ. Chia sẻ đạo lý là làm sao? Tức là thích nói cho người khác nghe về Phật pháp, về nhân quả, về luân hồi tái sinh, về chư Thiên, về chư Phật, chư vị Bồ Tát. Nhưng mà cái cách của mình chia sẻ nghe rất là gì?
[1:10:26]Êm tai, khiêm hạ, chứ không phải mình chia sẻ đạo lý Phật pháp mà mình nói cái giọng như mình ông thầy của người ta, làm cho người ta ghét lây Phật pháp. Mình nói với cái giọng như mình thầy người ta, người ta ghét mình, người ta ghét lây Phật pháp. Cho nên phải nói bằng cái giọng hết sức khiêm hạ, nói theo cái cách mà thầy Quảng Tiến hồi nãy giới thiệu một ông giảng sư, phải ca ngợi bổn sư của mình, ca ngợi chư tôn đức, ca ngợi Giáo hội, ca ngợi tùm lum, chỉ có thầy không ca ngợi thầy. Thì đó là gì? Đó là một cách chia sẻ đạo lý mà làm cho người ta yêu mến đạo Phật mình thêm, cách khéo léo như vậy.
[1:11:07]Nên ta học cái cách của thầy Quảng Tiến, đó, rất là thành công. Rất thích chia sẻ đạo lý, mà chia sẻ theo một cách rất khéo léo, khiêm hạ, từ tốn là là như vậy. Và chánh kiến, thầy nhắc lại nó được thể hiện qua những nghi thức tụng niệm. Nghi thức tụng niệm, phải có lời nha, phải đúng à, chứ còn tụng những điều ta không hiểu gì hết là cũng sai à. Nghi thức tụng niệm phải thể hiện được chánh kiến. Nghi thức tụng niệm phải nói về nhân quả. Nghi thức tụng niệm phải nói về vô ngã, phải nói về tôn kính Phật, phải nói về từ bi, về khiêm hạ, về siêng năng làm phước. Trong nghi thức tụng niệm phải có điều đó hết, phải nhắc tới nhắc lui.
[1:11:47]Vì người ta có thể không nghe pháp mỗi ngày, nhưng người ta phải tụng kinh mỗi ngày. Và khi tụng kinh thì những cái điều chánh kiến đó được huân tập mãi trong trong lòng mọi người. Nó thành một thành trì vững chắc cho đến khi nó thành một viên kim cương rực sáng bất hoại trong trái tim của mọi người, là chính nhờ nghi thức tụng niệm. Cái thứ hai là chánh kiến thể hiện qua sự tu tập. Tu cho đúng à, tu để tâm được thanh tịnh từng ngày, từng ngày trong thiền định. Cái thứ ba là chánh kiến được thể hiện qua gì? Là cư xử tử tế với nhau. Gặp nhau, mình có thái độ ân cần, tử tế. Nữa là cái chánh kiến được thể hiện qua gì?
[1:12:27]Qua hoạt động hoằng pháp. Chánh kiến được thể hiện qua cái gì? Qua sự thích nghi với xã hội. Và cuối cùng, chánh kiến được thể hiện qua cái gì? Qua cái khả năng dẫn trước sự tiến bộ của xã hội. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.