[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:42]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:56]Chúng con cung thỉnh Thượng tọa an tọa, và mời tất cả hội chúng chúng ta an tọa trong nhẹ nhàng và sâu lắng nhất. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bái bạch Thượng tọa Thích Chân Quang, kính thưa toàn thể bổn tự, bổn đạo, Phật tử nam nữ các giới thuộc tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, thành phố Hồ Chí Minh và tất cả quý thiện tín nam nữ Phật tử có mặt trong buổi lễ hôm nay. Lời đầu tiên, cho con mạn phép dùng lời thô ý thiển để tôn xưng danh hiệu của Thượng tọa, để một lần nữa, Phật tử chúng con được diện kiến, xúc mục, chiêm ngưỡng tôn dung của ngài. Trong niềm xúc động tột cùng này, ngôn ngữ của chúng con khó mà lột tả hết niềm hân hoan
[2:08]khi chúng con cung thỉnh Thượng tọa và được Thượng tọa hứa khả đến vùng sâu, vùng xa, cao nguyên đất đỏ ba gian này. Nên những lời sau đây, Thượng tọa cho phép chúng con gửi đến chư thiện tín nam nữ Phật tử. Thưa liệt quý vị! Đức Thế Tôn sau khi tọa thiền 49 ngày dưới cội cây tất-đát-la, cây bồ đề, và ngài chứng ngộ đạo quả, và khởi xướng tư tưởng hoằng hóa độ sanh. Nhưng đầu tiên, ngài trăn trở bởi vì giáo pháp của ngài quá thâm sâu, mà chúng sanh thì nghiệp dày, đức mỏng,
[3:01]không đủ căn cơ để tiếp thu giáo pháp đó, nên lắm lúc ngài muốn nhập vào Niết bàn. Nhưng vì từ bi thương xót chúng sanh đang lặn hụp trong sanh tử, mà ngài không nỡ đi vào Niết bàn. Và từ đó, giáo pháp được truyền bá cho đến tận hôm nay gần 3.000 năm. Trên con đường hoằng hóa của Đức Phật gặp không biết bao nhiêu chướng duyên, cũng vậy, với Thượng tọa, ngài cũng xuất phát từ tấm lòng từ bi mà sẵn sàng chiến thắng tất cả mọi chướng duyên. Lẽ đương nhiên, trong con đường hoằng hóa của Thượng tọa, trong chúng ta đây ai cũng biết và ai cũng có cơ hội lắng nghe đôi lần trở lên. Nhưng thưa quý vị, với chúng tôi, người đang trụ trì bổn tự Huệ Đức này,
[4:05]có một lời mà nhân đây cũng xin Thượng tọa cho con được có cơ duyên tán thán Thượng tọa, đó là hạnh nguyện bố thí, cúng dường của ngài. Bố thí pháp cho hàng Phật tử, để cho hàng Phật tử có được hướng đi, có được cái nhìn nhận về giáo lý Phật đà phù hợp nhất, đúng căn cơ của mình nhất giữa sự xô bồ, thông tin đại chúng, giữa sự truyền bá tư tưởng của nhiều góc độ, nhiều cá nhân, sợ rằng quý vị sẽ bội thực trong vấn đề thính pháp này. Cho nên Thượng tọa đã đưa ra không biết bao nhiêu hình thức để dẫn dụ, để chứng minh, mục đích là chúng ta cảm nhận được và áp dụng cuộc sống, mưu cầu sự an lạc và giải thoát.
[5:04]Và hạnh nguyện thứ hai của ngài đó là bố thí, cúng dường. Bản thân của chúng tôi được biết và lắng nghe nhiều quý Phật tử khác cũng đều tán thán điều này. Điều này, với nhận thức hoàn toàn quy phục, đó là rất là khó, đó là tâm cúng dường. Bởi chúng tôi thiết nghĩ hơi tế nhị cái này: đa phần chúng ta, ở đây chúng tôi nói hàng xuất gia, khuyên Phật tử bố thí và cúng dường, nhưng ít có cơ hội tự thân để bố thí, cúng dường bởi vì có nhiều lý do khách quan cũng như chủ quan. Nhưng với Thượng tọa, đây là hạnh nguyện xuyên suốt của ngài. Cho nên đứng về góc độ này, chúng con hoàn toàn
[5:57]mến phục, không biết nói gì, chỉ biết đôi lời để bày tỏ tâm can để cho quý vị thấy rằng: Thượng tọa ngoài sự bố thí pháp còn bố thí tài. Tùy theo căn cơ, tùy theo hoàn cảnh mà ngài muốn ban bố giáo pháp trên con đường bố thí tài hay bố thí pháp, vân vân. Cho nên hôm nay, chúng ta được hân hạnh, được hân hoan, được vui mừng, được sung sướng, được phước đức rất nhiều, được cung nghinh bước chân an lạc của ngài đến với vùng đất này. Bởi quý vị không biết đâu, bản thân tôi cung thỉnh Thượng tọa cũng có rất là nhiều cái e dè và không biết như thế nào, cung thỉnh như thế nào cho đúng pháp. Bởi vì trong tâm trí chúng tôi, Thượng tọa là một bậc cao
[6:45]xa, một bậc cách gì đó ngoài tầm với của chúng tôi. Nhưng khi tiếp xúc với Thượng tọa, thật là gần gũi, thật là đơn giản, xuất phát từ tình thương, xuất phát từ tấm lòng ban bố pháp nhũ mà thôi, hoàn toàn không câu nệ về hình thức và tiểu tiết mà mọi người thường chú trọng. Cho nên một lần nữa, chúng con không biết nói gì, nguyện năm vóc gieo đầu sát đất đảnh lễ, tri ân Thượng tọa, và toàn thể chúng ta một lần nữa tâm thông tâm cảm niệm điều này. Và để chứng tỏ điều đó, thì mong quý vị hoàn toàn thanh tịnh lắng nghe lời pháp nhũ của ngài, để lấy đó làm tư lương trên bước đường tu học phụng sự của người Phật tử tại gia.
[7:27]Nam Mô Thường Hoan Hỷ Bồ Tát Ma Ha Tát.
[7:35]Giờ giờ tới phiên tôi nói hả? Thỉnh thầy thỉnh thầy ngồi nha, thỉnh thầy mau ngồi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn đức, kính thưa quý đạo hữu Phật tử, quý quan khách. Thực sự hôm nay thì chúng tôi về đây không phải để thuyết pháp. Chúng tôi về đây chỉ nói chuyện với một người duy nhất thôi, đó là người làm trụ trì cái chùa Huệ Đức này. Còn chư tôn đức là chỉ ngồi để chứng minh, chứ không có ngồi nghe, ngồi để chứng minh để cho cho thầy Huệ Đức nghe thôi, chỉ một người nghe thôi, bài nói chuyện hôm nay chỉ cho một người. Còn tất cả các Phật tử ngồi nghe ké, nghe ké để biết rằng cái việc của một người trụ trì vất vả
[8:29]như thế, khó khăn như thế, nà, mà kiếp sau mình có đi tu, mình cũng phải cực khổ như thế, nên hiểu như vậy thôi nha Phật tử, là nghe ké. Hôm nay là chúng tôi về đây với tư cách là người anh nói chuyện với người em của mình, à cái một cái người em mà đã từ bỏ hết cái cái thế duyên bên ngoài bước vào cửa đạo, phủi mái tóc xanh, khoác lên mình cái ca sa, tu học không biết bao nhiêu năm, rồi về đây giữ cái ngôi chùa này, lên tới chức gì đó, Chánh Trị sự phải không ạ? Chánh Trị sự của huyện này, rồi hôm nay mới được bổ nhiệm chính thức. Cũng thiệt là lâu à, đáng lẽ ta phải bổ nhiệm trước mới Chánh Trị sự sau, thì rất là kỳ công.
[9:14]Thì chúng tôi nghe người em mình có những cái thành tựu như thế rồi hôm nay là làm cái lễ bổ nhiệm trụ trì, sự thực là bởi vì muốn làm thì để cho kết duyên với Phật tử thôi, chứ không bổ nhiệm thì cũng đã trụ trì mất từ đời nào rồi. Nhưng mà thôi, làm cho có cái vui, để quý Phật tử về đây được sống trong một cái ngày an lành, hạnh phúc, thiêng liêng, đầm ấm đạo vị như thế này, để kết duyên lành với nhau thôi, đó. Còn chúng tôi là người anh, về nói chuyện với ông em duy nhất, không có nói với ai hết nha, mọi người ở đây không có nghe nha, nghe ké thôi, chứ không có giảng cho ai hết, bữa nay không có giảng cho ai hết.
[9:54]Cho nên hôm nay chỉ giảng nói chuyện với người em mình thôi, cho nên bắt người em phải ngồi nghe đó, không có nhúc nhích đi đâu rồi nha, ngồi yên đó nghe nghe nghe ông anh nói chuyện thôi, vậy thôi.
[10:06]Kính thưa ông em,
[10:14]Nghe nói ông em được bổ nhiệm chính thức làm trụ trì ngôi chùa Huệ Đức này, nên ông anh về chia sẻ một vài đạo lý nha. Thì như ta biết vậy, chùa là cái đơn vị căn bản của Phật giáo. Nói Phật giáo thì mênh mông: tông phái, giáo hội, pháp môn, lý thuyết đủ thứ hết. Nhưng mà nếu không có ngôi chùa không có gì hết, thì không có gì hết. Nên phải có một ngôi chùa, phải có một ngôi chùa làm căn bản để có người ở đó tu, để có Phật tử tới lui học hỏi, nương tựa, và có cái hình thức ở bên ngoài, có cái nội dung tu tập ở bên trong làm cái đơn vị căn bản cho cho Phật giáo. Ví dụ như thế này, ví dụ như có một bậc đạo sư nào
[11:10]đó thuyết pháp hay, đạo hạnh giỏi, rồi đi vân du giáo hóa, không ở ngôi chùa nào hết, cứ đi lang thang từ nơi này gặp cái nhóm này thuyết pháp, đi qua chỗ khác gặp nhóm kia rồi thuyết pháp, thì người này tuy cũng là giáo hóa độ sinh đó, nhưng không có tròn cái duyên của Phật pháp. Vì sao? Vì không trụ được một cái ngôi chùa. Mà phải có một ngôi chùa vậy đó, nó an ổn, nó nó an trú để cho mọi người được nhìn thấy. Vì chùa là gì? Người ta gọi là ngôi Tam bảo, vì nơi đó là gì? Có Phật, có Pháp, có Tăng. Phật Niết bàn rồi nhưng có thờ Phật, cũng như có Phật. Có Pháp, bởi vì nơi đó có kinh được tụng, có kinh để học, có kinh để đọc, có kinh để nghiên cứu.
[12:07]Vì chùa nơi đó có Tăng tu hành, mà cái quan trọng là cái thứ ba này là có Tăng. Nếu không có Tăng, tượng Phật coi vậy không ai thắp nhang, bụi bám, nứt, bạc màu, vỡ không ai hay. Không có Tăng thì những quyển kinh để trong kệ không ai hiểu để giảng lại cho mọi người nghe. Mà nếu không có Tăng, không có cái tấm gương giới hạnh trước mắt mọi người để cho mọi người tin tưởng mà phát tâm. Cho nên có chùa là có cái ngôi ngôi Tam bảo. Cái quan trọng là như vậy. Cho nên nói gì thì nói, rồi vẫn nói lại gì, "Mái chùa che chở hồn dân tộc" là như vậy. Chứ không có chùa, tự nhiên ngôi Tam bảo là thiếu vắng.
[12:58]Nên chùa là cái đơn vị cơ sở của của Phật giáo. Và thầy trụ trì là cái đầu mối của giáo hội, của luật pháp quốc gia, của quần chúng, của Tam bảo. Ông thầy trụ trì coi quan trọng lắm, ông là đầu mối của mọi thứ đó. Ví dụ như bây giờ giáo hội muốn biết hay là muốn giáo hóa hay muốn làm Phật sự gì nơi cái địa phương này thì cũng phải tới tìm ông thầy trụ trì. Tới tìm ông thầy trụ trì, tại vì ông thầy trụ trì ông đã trụ ở đây, ông quản lý Phật tử, giáo hóa Phật tử, gây được cái thiện cảm sâu xa trong lòng người. Cho nên ông là đầu mối để cho giáo hội biết mà quản lý, mà hoạt động Phật sự. Ông cũng là đầu mối của luật pháp quốc gia,
[13:48]vì khi mà nhà nước quản lý về tôn giáo vậy, muốn có cái công tác gì liên quan tới tôn giáo với Phật giáo, cũng phải liên lạc với thầy trụ trì. Đó, ví dụ như là với tư cách công dân thì nhà nước liên lạc thẳng với dân là được rồi, qua tổ dân phố, nhưng mà hễ cái gì liên quan tới tôn giáo lại phải liên hệ với thầy trụ trì. Tức thầy là đầu mối. Và thầy trụ trì cũng là đầu mối của mọi gì, mọi quần chúng hướng về. Ví dụ ta đến đây với nhau, ta ngồi đây với nhau là vì ai? Rõ ràng là vì ông thầy trụ trì. Không có ông thầy trụ trì, mình không về đây với nhau làm cái gì. Phải không chớ? Nên cái ông thầy trụ trì coi vậy chứ quan trọng lắm.
[14:29]Mà cái người có duyên đến mà đến lúc mà phải trụ trì cũng là cũng là cái duyên phước cũng đã đầy đủ, cũng là Phật bổ xứ rồi, nên mới có cái duyên như vậy chứ không phải là dễ. Ở ngoài Bắc á, có những cái vùng địa phương không có thầy. Rồi một người xuất gia được giao năm bảy cái chùa, chạy chùa này qua chạy được chùa kia, không chùa nào làm nên việc cả. Đến nỗi người ta mong chờ một ông thầy trụ trì về trong làng mình mà thành cái câu nói này, "Nhà có vàng không bằng làng có sư". Tức là nhà có vàng á thì thấy mừng là thấy mừng vậy chứ không bằng, không cái niềm vui đó không lớn bằng ở trong làng mình có ông sư ổng về ổng trụ trì.
[15:09]Người ta yêu quý cái người xuất gia người về mà trụ trì một ngôi chùa đến mức độ như vậy. Thì ở đây vậy, ở trong miền Nam ta cái cái người xuất gia nhiều hơn, cho nên ta vẫn thường thấy chùa này có trụ trì, chùa kia có trụ trì rồi ta coi bộ nhiều khi coi thường. Chứ ngoài Bắc hiếm và quý lắm. Ở đây vậy, có một số các tôn giáo khác, trong cái giáo luật của họ họ coi cái người mà trụ trì á, trụ trì của tôn giáo họ họ dùng cái tên khác: giáo sĩ hay cái gì gì đó ta không biết, nhưng mà thôi mình cứ nói giống như trụ trì. Những tôn giáo khác cái giáo luật của họ đó, họ ép mọi người phải coi trụ trì của tôn giáo ở vùng đó như
[15:50]thần, như thánh vậy, như cha, như ông nội vậy, là lớn hơn tất cả. Mà mà chính vì vậy, tôn giáo đó mới ổn định được. Thì ta đây cũng vậy, ví dụ như trong cái khu vực của mình mà có cái chùa mà có ông thầy trụ trì, thì phải coi ông thầy trụ trì như là gì? Như gì? Như gì? Như cha hả? Như cha. Rồi coi như cái gì đó. Coi như cái gì đó mà mình hết sức là hết sức là tôn quý, hết sức là vâng phục, hết sức là nghe lời. Nha. Nói như thần thánh cũng được luôn, không sao cả. Nên thầy trụ trì là là đầu mối. Ta nhớ điều này nữa: lúc nào Phật tử cũng cần một cái bóng bồ đề để nương tựa. Chúng sinh sống trên đời này thực sự
[16:47]giống như là những con thuyền ở trên biển khơi đầy sóng gió, luôn luôn mong có một cái đảo cồn để tấp vào để nương tựa. Chúng sinh sống trên cõi đời này giống như sống trên cái sa mạc nóng bỏng đầy khổ đau, mà lúc nào cũng mong có cái mạch suối mát, cũng mong có cái bóng cây to để được chở che, được nương tựa. Và thầy trụ trì chính là cái đảo cồn giữa biển khơi, chính là cái bóng bồ đề giữa cái sa mạc cuộc đời nóng cháy như thế. Nên vì vậy, thầy trụ trì phải hiểu một điều là khi mình đã đăng ngôi trụ trì, khi mình đã được bổ nhiệm trụ trì thì mình là chỗ nương tựa của chúng sinh. Chỗ nương tựa của chúng sinh.
[17:43]Thầy nhắc lại, ông anh nhắc cho ông em nghe một lần nữa: là chỗ nương tựa của chúng sinh. Mà nương tựa nghĩa là gì? Nương tựa nghĩa là gì? Nương tựa là ngồi dựa lưng.
[17:59]Tức là ai cũng thích ngồi dựa lưng vô ông thầy trụ trì. Đúng không ạ? Thế nếu ông thầy trụ trì ổng làm sao? Ổng người ta dựa ổng nhiều quá ổng ổng ngã thì mọi người làm sao? Ngã theo. Như vậy để cho mọi người ngồi dựa lưng thì ông thầy trụ trì phải làm sao? Phải làm sao? Ngồi cho cứng à. Cho nên ông thầy trụ trì dù có nhỏ phải có võ. Ha, ngồi cho cứng à, không được ngả nghiêng, để cho mọi người nương tựa được nơi mình. Mà ông thầy trụ trì không ngã, không nghiêng, kiên cường, vững vàng cho mọi người nương nương tựa nghĩa là gì? Nghĩa là trong cuộc đời tu của thầy, thầy cũng còn trẻ, còn đẹp trai quá mà, còn sống lâu lắm à, còn trụ thế lâu lắm à nha.
[18:59]Trong cuộc đời tu của thầy, trong cái hành trình đằng đẵng đi làm đạo, tu hành, làm trụ trì như thế, thì thầy sẽ có gặp những cái điều mà khiến cho thầy có thể bị nhúc nhích, bị lung lay. Là cái điều gì? Một là thuận cảnh, hai là nghịch cảnh. Cả hai thuận cảnh và nghịch cảnh đều có thể làm cho thầy nhúc nhích, lung lay mà khiến cho chúng sinh ngồi dựa lưng vô thầy cũng bị nhúc nhích, ngả nghiêng theo. Cho nên thầy làm sao thầy ngồi không nhúc nhích á. Dù thuận cảnh hay nghịch cảnh. Thế nào là thuận cảnh mà có thể làm cho thầy nhúc nhích? Một là chùa mình đang nghèo, có người tới nói với thầy, "Thưa thầy, nhà em giàu lắm.
[19:55]Thầy cần bao nhiêu em đưa cho thầy bấy nhiêu, miễn thầy đáp lại lòng em."
[20:02]Nghe hấp dẫn không? Đó, lúc đó là thầy có nhúc nhích không?
[20:10]Nhúc nhích không ạ? Nhớ nha, không nhúc nhích. Không nhúc nhích. Đó là trường hợp cái người mà đem cái cái thuận cảnh ra phóng, hoặc là có người không có nói tới tiền, mà nói câu này: "Nếu thầy không đáp lại tình em, em tự tử chết liền. Em nhảy xuống sông, cái sông gì mà đi qua cái cầu Đắk Nông kêu sông gì nhỉ? Sêrêpôk phải không? À, nếu thầy không đáp lại lòng em, em nhảy xuống sông Sêrêpôk chết liền." thì thầy có nhúc nhích không? Thầy có chạy ra: "Đừng đừng! Để thầy đỡ!" có không? Không nha. Nên thầy chỉ không nhúc nhích. Nếu cần phải nói nói câu này: "Em cứ nhảy, thầy cầu siêu cho em." Nha, nói vậy.
[20:51]Cứ nhảy, không nhúc nhích. Thì như vậy Phật tử mới nương tựa với mình được. Hoặc ví dụ như có một cái người nào đó ở đâu một cái xứ xa lạ bên ngoài tới, họ gặp riêng mình bí mật, họ hứa hẹn. Họ nói: "Thầy là người có tài, giỏi. Chúng tôi đã theo thầy lâu, biết thầy là người có tài giỏi, tầm vóc của thầy rất là lớn chứ không phải ngồi trụ trì cái chùa này ở đây. Thầy phải làm những việc đại sự hơn. Chúng tôi là người ủng hộ thầy, cho nên thầy phải lên chức to, phải không? Phải thầy phải theo chúng tôi để chúng tôi ủng hộ thầy lên chức to." Tức là đưa một cái hứa hão huyền, trong đó có danh, có lợi, có quyền, có chức ra để mà dụ dỗ mình, thì thầy có nhúc nhích không ạ?
[21:37]Không nha, thề không nhúc nhích, phải không? Nói: "Bần tăng làm sao?" phải không? "Bần tăng là đầu đội trời, chân đạp đất." Nhưng mà hình như cũng có đôi đi dép một chút đỉnh thôi, hiểu không? "Chúng tôi sống trơ trọi giữa cuộc đời này với gì? Với đôi bàn tay không nắm lại, với trái tim yêu thương muôn loài, với cái gì? Với hạnh tri túc biết đủ mà chẳng bao giờ mơ mộng điều gì." Nha. Nếu quý đạo hữu có cần tìm hiểu gì về đạo đến đây chúng tôi dạy. Còn nếu chúng tôi cần biết thêm gì về đạo, chúng tôi có những bậc tôn túc để chúng tôi học. Chứ đừng đem những chuyện danh lợi đến đây nói với chúng tôi. Nhớ!
[22:18]Đó, có những điều mà làm thầy nhúc nhích. Những cái như là thuận cảnh, không được nhúc nhích. Thầy nhúc nhích cái Phật tử ngã hết. Lòng thầy dao động, lòng thầy nghĩ ngợi, lòng thầy mơ mộng, lòng thầy hy vọng vào cái gì lớn lao, tức là thầy đã nhúc nhích thì Phật tử ngã hết. Tự nhiên đạo hạnh mình mất liền. Cho nên dù bất cứ điều gì, lòng như như một ngọn đá kiên cường, không lay động. Đó là cái thuận cảnh đem tới mở ra. Cái trường hợp nghịch cảnh, nghịch cảnh xảy đến với thầy, ví dụ bây giờ có người đó họ bôi nhọ, họ chửi mắng, họ nói xấu, thì thầy có nhúc nhích không ạ? Không nhúc nhích nha.
[23:00]Họ nói gì nói lòng điềm nhiên, lặng lẽ, bình thản, bất động. Ai chửi gì đó chửi. Nếu mình có lỗi, mình sám hối với Phật, còn nếu không, bình thản coi như không có chuyện gì. Mặt không hề biến sắc, tâm không hề loạn động, mà phải có bản lĩnh tu như vậy thì Phật tử mới nương tựa với mình được. Vì sao vậy? Bởi vì sống trong cuộc đời này Phật tử cũng gặp vô số những nghịch cảnh như thế, phải không ạ? Sống trong đời cũng đầy trái ngang, đầy cay đắng, đầy cái xung đột. Mà lòng người Phật tử luôn luôn bị dày vò, bất an, đau khổ. Những lúc mà bất an, đau khổ thì tìm ai? Tìm thầy chứ tìm ai. Mà nếu gặp thầy mà nghĩa là người Phật tử đang khóc khóc lại gặp:
[23:47]"Thầy ơi!", mở cửa ra thấy thầy cũng đang khóc thì bây giờ hỏi sao? Bây giờ hỏi nhờ ai phải không ạ? Lúc đó làm việc... Nghĩa là mình đang khóc nước mắt ngắn mắt dài gặp thầy, thầy điềm nhiên bất động mỉm cười thì mình mới bày, phải không? Mình mới tới: "Thưa thầy, con khổ thế này, thầy giải bày giùm con." thì thầy mới dạy. Chứ mình đang khóc gặp vô thầy cũng khóc, nó mới mắng thầy con ơi thì thôi cũng hết luôn, phải không? Cho nên thầy không bao giờ được khóc.
[24:15]Nếu khóc thì khóc cho điều gì? Nếu thầy khóc chỉ vì khóc vì nhớ Phật. Nếu khóc chỉ khóc vì điều gì? Khóc vì kính Pháp mà thôi. Nếu khóc thì khóc vì điều gì? Nếu khóc chỉ vì thương tiếc những bậc tôn túc mà viên tịch về với về Niết bàn thôi, ngoài ra không có chuyện gì để khóc nữa hết. Nên vậy dù thuận cảnh dù nghịch cảnh không có chuyện gì làm mình lay động. Nên nói nghịch cảnh nó sơ sơ thôi nói nhiều quá cái thầy nói trù, nói: "Hôm nay tự nhiên thầy trù em nhiều quá, kẹt em." Thôi không nói nữa, nhưng mà thầy phải vững như ngọn núi đá để cho gì? Cho chúng sinh nương tựa. Nhớ như vậy. Trong suốt cuộc đời thầy còn gặp nhiều thuận cảnh và và nghịch cảnh.
[25:02]Đó tu làm sao không biết lát nữa nói, phải làm sao mà kiên cường như ngọn núi đá, như cái bóng tùng sừng sững, gió bão không lung lay để cho bao nhiêu Phật tử còn nương tựa nơi mình. Mà chỉ cái đó thôi, chỉ cái bất động thôi để Phật tử đặt niềm tin nơi mình, nương tựa mình thôi là phước mình vô lượng. Chưa cần làm gì nhiều, chỉ cần bất động thôi đã là công đức vô lượng rồi, nha. Thì người trụ trì có nhiều bổn phận lắm. Người trụ trì có nhiều bổn phận lắm. Có một người khi được giao trụ trì đã than mà: "Sướng ích gì đâu chức trụ trì! Không ai đắc dĩ phải thi vi. Vào luồn ra cúi dâu trăm họ, sướng ích gì đâu chức trụ trì."
[25:50]Đến nỗi mà giao trụ trì than mà, chứ không phải ham đâu, phải không? Mình thấy thầy trụ trì có nghĩa được vẻ vang, được mọi người cung kính mình thấy mình khoái: "Tôi đi tu tôi cũng ráng làm trụ trì." Nhưng mà giao cho trụ trì cái là mới bật ngửa ra: quá nhiều việc phải lo, quá nhiều bổn phận. Mà bổn phận mà không làm thì thành tội, làm được thì thành phước, mà không làm thành không làm không hoàn thành là biến thành tội liền. Thì trong cái vô số bổn phận của một người trụ trì đó, thì nó có một cái bổn phận gốc của mọi bổn phận là cái gì? Là tu. Việc của trụ trì thì mênh mông, nhưng có một bổn phận gốc là tu.
[26:35]Vì nếu không tu, không phải trụ trì. Nếu không tu, không phải là thầy của thiên hạ. Cho nên nếu mà ta nói: "À, trời bận quá rồi, không còn thời gian để tu." là câu nói đó là câu nói mà giống như cái cây chỉ còn ngọn mà gốc đã đã đứt rồi. Nên nói làm gì làm, có thể là ngọn không mọc, hoa không trổ, trái không ra nhưng gốc rễ phải đứng vững. Nghĩa là có thể có nhiều bổn phận ta không hoàn thành, nhưng có một bổn phận gốc ta phải luôn luôn hoàn thành, đó là tu hành. Vì nếu không tu là ta mất hết tất cả, là bao nhiêu cái tư cách trụ trì không còn, bao nhiêu cái nhiệm vụ của trụ trì ta không còn xứng đáng nữa.
[27:25]Cái phẩm giá trụ trì, cái vị trí trụ trì, vai trò trụ trì coi như không hoàn thành mà chỉ là gì? Chỉ là đóng kịch, chỉ là cái bề ngoài và lừa thiên hạ thôi nếu không thật tu. Nên do đó, bổn phận chính của người trụ trì vẫn là tu hành. Phải lấy cái tu làm gốc, phải có một pháp môn tu để mà thúc liễm thân tâm miên mật, nghiêm chỉnh. Mà tu không biết gì đó, tu thì tùy duyên của mỗi người. Ví dụ như là thầy đã đã xuất thân từ cái bổn sư của mình, đi qua các trường Phật học, nghiên cứu được nhiều pháp môn thì mình đúc kết được cho mình một cái phương pháp nào đó để tu hành, thì giữ cái pháp môn đó mà tu tập,
[28:14]và đôi khi linh hoạt biến đổi qua lại để mà phong phú cái nội tâm của mình, nhưng luôn luôn phải là tu. Ví dụ như thầy tu pháp môn niệm Phật thì
[28:28]tinh tấn, miên mật mà niệm Phật. Nếu thầy tu pháp môn thiền thì cũng miên mật, tinh tấn mà giữ chánh niệm tu hành. Nếu là trì chú thì oai nghiêm mà trì chú. À nếu giữ giới luật, giữ giới hạnh, tu theo luật tông thì từng bước đi, cất tay, cất chân đều nhiếp mình trong luật để mà gì? Thúc liễm nội tâm theo theo cái luật. Đó, nghĩa là tu gì đó phải có cái tu và phải xem đó là hơi thở của mình. Ngưng thở chết liền, ngưng tu mình không còn là con Phật nữa.
[29:07]Ngưng thở bao lâu thì chết ạ? Ngưng thở bao lâu thì chết? 3 phút tới 5 phút, phải không ạ? Máu không lên não, oxy không lên não, não chết là coi như mình chết. Có khi tim vẫn còn đập á, thận vẫn còn hoạt động á, nhưng mà não chết rồi là chết vì đã ngưng thở hết 3 phút. Thì cũng vậy, quý thầy ngưng tu 3 phút, quý thầy chết cái đời sống của người xuất gia liền á. Cho nên làm gì làm, tu vẫn là bổn phận chính. Mà giữ cái pháp môn gì đó trong tâm mình á thì ông anh không biết, ông em làm sao đó làm. Phải tu cho miên mật. Mà tất cả những bậc tôn túc lớn ở trong đạo chúng ta, những bậc mà ta coi như thánh đều là những vị mà gì?
[29:54]Miên mật tu hành. Bề ngoài các ngài cũng bận rộn, cũng thức cũng đi lo công việc Phật sự, cũng đối tiếp nhân tình, đó, vân vân, nhưng mà nội tâm các ngài lúc nào cũng nhiếp trong trong pháp môn, trong chánh niệm. Có những vị hòa thượng già rồi, già yếu, rõ ràng là các vị già yếu, nhưng mà buổi sáng sớm hay buổi khuya khi mà đệ tử mình đã yên giấc thì ông thầy mới lọ mọ dậy, đắp y lên lạy Phật mấy trăm lạy. Đệ tử không biết đâu. Có những hòa thượng già như vậy, đức độ như vậy, vẫn giữ pháp môn tu hành. Ban ngày thì tinh tấn niệm Phật, có khi chúng giờ chúng tụng kinh thì không lên tụng kinh với chúng đâu, tại vì già rồi tụng theo đệ tử mình
[30:39]không nổi nữa, đó, nhưng mà đến giờ mà chúng đệ tử ngủ hết rồi thì mình mới lọ mọ dậy để ngồi thiền, để lạy Phật, không ai biết. Nên ta nhớ những bậc tôn túc mà càng những bậc đạo cao đức trọng chừng nào thì cái công phu tu hành càng miên mật, thâm hậu chừng nấy. Nên thầy phải nhớ điều đó, suốt cuộc đời của mình vậy. Ngưng thở 3 phút là chết, ngưng tu 3 phút là coi như mình mất tư cách của người xuất gia. Phải làm sao lúc nào cũng giữ pháp môn tu hành. Rồi thầy sẽ thấy khi mà mình miên mật tu hành như vậy, cái lợi ích nó tỏa ra vào trong cuộc đời là không thể tính kể được. Lạ như vậy! Mình mình cứ tưởng là nhiều khi bận quá không tu
[31:25]để mà lo Phật sự, nhưng mà không tu lo Phật sự cái nó thành ma sự. Tại cái mà ta gọi Phật sự mà không tu á, trong đó lẫn trong đó là hơn thua, là tham lam, là danh vọng, là tiền bạc. Còn nếu ta giữ cái tu mà để làm Phật sự thì cái đó thiệt là Phật sự á. Mà nhiều khi không thấy làm gì, nhưng mà lợi ích nó tỏa tràn ngập vào trong cuộc đời. Kỳ lạ như vậy! Cứ nhiếp tâm tinh tấn tu hành rồi quý thầy sẽ thấy, rồi thầy sẽ thấy, rồi ông em sẽ thấy một cái ánh nhìn của mình cũng vực dậy cả một cuộc đời của người khác, một lời nói ngắn của mình cũng cứu cả một cái tâm hồn của người khác. Chỉ bởi vì, chỉ bởi vì mình tinh tấn,
[32:10]miên mật tu hành, mỗi một lời nói ngắn nó ẩn chứa cả một thần lực làm lay động hết cả cái cái trái tim của người khác. Còn nếu mà mình không tu, nói muôn ngàn lời người ta trơ trơ, nó không lay động, nó không có cái thần lực để lay động vào tâm hồn con người. Nên vì vậy, làm trụ trì vô số bổn phận nhưng bổn phận gốc phải là tu, giữ một pháp môn tu hành. Ví dụ như tụng kinh chính là tu công phu, vì vì lúc đó mình tam nghiệp thanh tịnh. Ngồi tĩnh tâm, bắt kiết già niệm Phật hay thiền định, đó là tu vì lúc đó là chuyên sâu nhất. Trong đời sống đứng, đi, nằm, ngồi, giao tiếp, bất cứ đều nhiếp tâm tu hành, đó là tu.
[32:54]Mà cái công phu đó được tích lũy qua 3 năm, 5 năm, 10 năm, 20 năm, 30 năm rồi thì mới thấy cái thần lực của nó tỏa ra trong cuộc đời, mới thấy cái sự hiện diện mình ngồi đó không làm gì, không nói gì mà vô số chúng sinh được lợi ích, kể cả người âm cũng giống như người người dương. Đó là người âm họ thấy trước người dương. Ví dụ cái cái đức tu hành của mình người sống không thấy đâu. Nhiều khi anh cán bộ nhìn ra ổng thấy ổng thầy nào như ông thầy nấy, hoặc là dân làng đi qua thấy ông thầy nào như ông thầy nấy, nhưng người âm nhìn thấy trước. Cái người chết họ nhìn vô họ thấy hào quang mình sáng rực
[33:30]ra và họ chắp tay họ kính ngưỡng trước, họ theo họ tu trước, rồi cái người dương từ từ cảm nhận được đi theo sau. Cho nên cái miên mật tu hành, tinh tấn tu hành đó là bổn phận chính. Mà có cái đó rồi ta sẽ thấy cái ích lợi nó tỏa tràn ngập vào cuộc đời một cách kỳ diệu. Nên nhớ, bổn phận gốc là tu, nhớ nha. Nhưng mà tu để làm cái gì? Nãy giờ nói tu mà tu để làm cái gì?
[34:03]Tu là để diệt trừ bản ngã. Cái người đắc đạo cũng là người đã đạt được vô ngã, và ta chưa đắc đạo nhưng ta tu là ta đang đi trên con đường để hướng tới vô ngã hoàn toàn. Thì ta tu tiến chừng nào thì bản ngã ta bớt dần chừng nấy, bớt dần chừng nấy. Mà tu đến cao tột thì hết bản ngã, còn đang tu thì bản ngã bớt dần, bớt dần. Bản ngã là cái gì mà phải diệt trừ, phải bớt dần như thế? Bởi vì bản ngã là là trung tâm điểm của khổ đau, của luân hồi sinh tử. Cho nên người tu tu để diệt trừ cho hết cái bản ngã đó đi. Mà cái bản ngã đó là gì? Cái tôi. Cái tôi là gì? Bình thường không ai thấy. Ta chỉ có cảm nhận có một cái mình riêng với mọi người.
[35:04]Nhưng mà từ cái tôi đó nó mới tỏa ra tham lam, ích kỷ, hơn thua, sân hận, tham vọng, cầu mong, đố kỵ, ganh ghét, đủ thứ chuyện hết trên đời từ cái bản ngã đó. Cho nên cái người mà tu mà diệt ngã, bớt ngã chính là gì? Ta thấy cái lòng của vị đó không có vị kỷ,
[35:26]không có ích kỷ, không lo cho mình là ta biết là người đó bớt cái bản ngã. Mà ta nhìn vào tâm mình cũng vậy. Ta nhìn vào tâm mình trong từng cái ý nghĩ, trong từng hành động, ta thấy rằng mình lo cho người nhiều hơn cho mình thì biết rằng mình đã bước được một bước trên con đường vô ngã. Còn nếu mình tự xét mình trong công việc gì đó mà mình thấy rõ ràng mình thiên về mình hơn, mình lo cho mình trước, lo cho mình nhiều hơn một chút, biết rằng mình vẫn còn ích kỷ nhiều, và như vậy cái việc tu mình chưa tiến bộ. Nên đánh giá cái việc tu tiến bộ hay không là vị kỷ hay hay vị tha? Vị kỷ hay vị tha.
[36:08]Ví dụ như bình thường mình làm người trụ trì thì ví dụ như ngồi ăn thì mình phải ngồi ở đầu bàn, đệ tử ngồi dưới, Phật tử ngồi sau nữa. Đó là tôn ti trật tự bình thường, như bình thường. Và cái đây là phần ăn của trụ trì, phần ăn của chúng nối tiếp phần ăn của Phật tử, đó cứ đều đặn là đúng tôn ti trật tự, tôn ti cho nó bình thường thôi. Nhưng khi đụng chuyện một cái, ví dụ ví dụ như hôm đó Phật tử đến chùa lễ đông quá, nhà bếp nấu không kịp, thức ăn hết sạch, bỗng nhiên có một bà lão nghèo bước vô. Bà cũng vô chùa bà lạy, bà đến trễ bà lạy xì xà xì sụp mấy lễ xong bả xuống nhà bếp bả kiếm ăn.
[36:50]Lúc đó mình cũng ăn trễ, tại mình lo việc quá mọi người ăn xong hết, chỉ còn một cái thức ăn của trụ trì và cái bà lão đến thôi. Lúc đó tự nhiên lòng mình kêu đem xuống mời bà lão ăn liền. Mình chấp nhận đói một chút, ăn sau một chút cũng được, lấy miếng mì gói nấu ăn cũng được. Nhưng mà thấy bà lão kia nghèo đến chùa à đang đói, nhường liền. Thì nếu trong đời mình có một lần hành động như vậy thì biết rằng cái vô ngã mình, cái vị tha mình đã phát triển, biết rằng mình tu đã đã tiến. Còn nếu lúc đó cứ chấp ai đói kệ ai, tôi trụ trì tôi ăn trước, thì biết rằng cái vị kỷ mình còn tồn tại, mình vẫn nghĩ cho mình trước.
[37:31]Còn bình thường thì cứ tôn ti trật tự, thức ăn trụ trì đây, bàn trụ trì đây thì không ai xâm phạm, đúng rồi. Nhưng mà có những lúc thử thách gay gắt thì mình buông cái bản ngã mình liền, buông cái quyền lợi của mình liền để nhường cho chúng sinh. Có những lúc phải thử thách như vậy mà Phật sẽ thử mình. Trong cuộc đời tu hành của mình, Phật sẽ thử mình những tình huống đó để coi coi mình giải quyết cái bài toán vị kỷ và vị tha tới đâu rồi. Nó như vậy, có những lúc như vậy. Khi thầy làm trụ trì, thầy sẽ gặp những cái tình huống như thế thử thách lòng mình coi như thế nào. Mà nếu thầy vượt qua được cái bài toán đó,
[38:09]Phật cất nhắc mình thêm một bước, sau này giao mình thêm một sứ mạng khác nữa. Nó là như vậy. Cho nên nói tu là gốc, là bổn phận gốc của trụ trì. Nhưng mà tu để làm gì? Tu để diệt ngã. Mà diệt ngã là gì? Là để sống vị tha, yêu thương, diệt đi cái tham lam, hơn thua, đố kỵ, tham vọng, mơ mộng, viễn vông. Đó, thì mình không rơi vào những cạm bẫy. Như chúng ta biết vậy, đời tu một người không phải dễ dàng, bình an mà luôn luôn có nhiều cái Bẫy rập chờ đón, sẩy chân một cái lọt bẫy người ta liền. Mà làm sao để đừng lọt bẫy người ta? Khi nào giữ được cái bản lĩnh của người tu hành, đi đúng với chánh đạo, hướng về vô ngã,
[39:02]không tham, không mong cầu, không giận hờn, không ganh ghét, không đố kỵ thì ta thoát hết những cái cạm bẫy của nó. Mà đó chính là diệt trừ bản ngã. Mà nếu thấy từng bước từng sự tình đi qua mà mình vượt qua được, đó mình đang tiến dần trên con đường đường đạo hạnh, chứ mình tu miên mật đúng rồi đó, ngồi thiền miên mật đúng rồi đó, niệm Phật miên mật đúng rồi đó, nhưng mà cái thước đo của cái đạo lực đó nó phải đo bằng sự kiện xảy ra trong đời mình, chứ không phải là đo bằng cái gì huyền hoặc ở sâu bên trong. Không phải ờ bữa nay tôi ngồi thiền được ba tiếng đồng hồ, bữa kia tôi niệm Phật hết được bao nhiêu ngàn xâu
[39:47]chuỗi mà gọi là thước đo đạo hạnh, không có. Thước đo đạo hạnh là đưa mình vào những cái tình huống để thử đạo đức của mình, coi mình đã vô ngã chưa. Nhớ như ví dụ như trường hợp cái bát cơm cho cái bà lão đó. Hoặc là ví dụ hoặc là ví dụ như nói bây giờ cái tiền của Tam bảo người ta cúng dường là phải dùng cho chùa cho đúng á, chứ không được dùng bậy. Không có được đem tiền người ta cúng chùa mà làm việc thế gian hay làm việc gì sai lầm. Đó là cái luật của Tỳ-kheo. Luật của Tỳ-kheo xài tài vật mà cúng dường kỹ lưỡng lắm, xài sẩy một cái kiếp sau làm trâu làm ngựa liền. Tiền người ta cúng cho chùa mà ông thầy trụ trì xài bậy một cái,
[40:29]kiếp sau đọa làm trâu làm ngựa liền, không nói tiếng nào. Cho nên ôm một đống tiền mà Phật tử cúng là ôm một đống trách nhiệm chứ chẳng sướng ích gì. Vì vậy quý thầy trụ trì phải quản lý cái tiền rất là kỹ, xài cho nó đúng. Mà đúng theo nguyên tắc, tiền của Tam bảo của thường trụ giữ cho kỹ để phục vụ cho Tam bảo mà thôi, đó là nguyên tắc. Nhưng có những cái tình huống nhiều khi mà ta không xử được. Ví dụ có trường hợp có một thiền sư vậy, ông tu ở trong cái am vắng, ông tu trong am vắng ông đắc đạo và ông cũng chưa bước ra giáo hóa. Rồi cái người ta thấy ông đạo hạnh, chứ cũng chưa thuyết pháp nhiều, người ta thấy ông đạo hạnh
[41:14]người ta cũng hay cúng dường, rồi ông cũng ít có chuyện gì xài, cũng chưa có việc gì làm, mà cũng chưa có trụ trì, chưa có chùa, tiền người ta cúng chút chút mấy xu mấy hào vô trút bỏ trong cái ống tre ông để đó, để chờ cơ hội cũng chưa biết làm gì. Một lần đó ông ông đi ra làng, cái ông nghe tiếng khóc nức nở trong cái ngôi nhà. Cái ông đi ngang ông mới dừng lại ông hỏi, "Thí chủ có chuyện gì mà khóc vậy?" Cái căn nhà cũng tồi tàn, nói: "Dạ thưa thầy, ba con chết mà nhà con nghèo không mua được cái hòm để làm lễ tang cho ba con. Giờ con không biết làm sao, quá đau lòng." Ông nghe nói vậy thì cái ông mới quay về lại cái am của mình,
[41:55]ông gỡ cái ống tre xuống, ông lấy ra được cái tiền cũng đủ tiền mua một cái hòm, ông đem lại ông cho cái nhà đó luôn. Ông cho cái nhà đó thì người ta mới mua hòm và làm đám tang. Thì cái chuyện đó đó, nếu mà nói theo cái luật á, ngài sai. Vì tiền người ta cúng dường cho chùa chỉ lo việc đạo, không lo việc đời, không được phép lo việc ra ngoài. Nhưng mà trong trường hợp này, ngài là người đắc đạo, là một thiền sư chứng ngộ, ngài biết lúc này mà ngài chấp cái đó thì lương tâm ngài không suốt một đời ngài ngài không ngủ ngon được với trường hợp này. Tiền chưa có việc làm mà ở đây người ta bức xúc quá,
[42:34]người ta khổ đau quá, thì tiền để làm gì nếu không nói là để cứu khổ chúng sinh, ngài đem lại ngài cho mua cái hòm liền. Mà không ngờ ngài làm ngoài nguyên tắc nhưng mà đúng với đạo lý, đúng với lương tâm. Từ đó danh tiếng ngài nổi bừng lên luôn. Tại vì người đời họ không biết nguyên tắc, họ chỉ thấy ông thầy đạo đức ở trong cái am nghèo, dành dụm được ít tiền, thấy người ta nghèo quá cho người ta tiền mua hòm. Thế là ngài nổi danh lên, ngài nổi danh không phải vì cái sự giác ngộ bí mật trong tâm. Lúc đó ngài đắc đạo rồi không ai biết á, tại ngài đâu có xưng. Ngài không nổi danh vì cái sự chứng ngộ bí mật của
[43:12]nội tâm, mà ngài nổi danh vì cái đạo đức, thế người ta mới mời ngài về trụ trì một cái chùa to. Từ đó ngài hoằng hóa lừng lẫy luôn, lúc đó người ta mới phát hiện ra không ngờ ngài là một thiền sư đắc đạo. Đây là cái điều rất là độc đáo. Bởi vậy ở đây, khi mà thầy trụ trì suốt cuộc đời của thầy rồi, mình tinh tấn tu hành rồi, thì sẽ có xuất hiện nhiều tình huống để thử thách cái đạo lực của mình, thử thách trí tuệ của mình, thử thách đạo đức của mình. Mà mỗi trường hợp xảy ra như vậy mà thầy xử lý đúng hết thì coi như phước lành tăng vượt, công đức lớn lên, Phật lại giao tiếp cho mình những sứ mạng khác nữa.
[43:51]Đó đó là cái gọi là tu là để làm gì, chính là diệt ngã là những điều đó đó. Là những tình huống, những bài toán khó sẽ xảy ra trong cuộc đời thầy để đo cái đạo lực của thầy tới đâu, để đo coi bản ngã thầy còn nhiều hay ít. Nhớ như vậy. Nha, nghe sợ chưa ông em?
[44:20]Làm trụ trì tức là làm thầy. Thầy thiên hạ rồi đó. Thì làm trụ trì là làm thầy thiên hạ rồi, Phật tử quanh vùng phải tới chùa để quy y, nương tựa, học hỏi, tu hành. Rồi có khi mình nhận đệ tử xuất gia, thì người đệ tử xuất gia đó coi mình như thầy như cha. Mình phải nuôi người đệ tử mình như một người con, thậm chí còn hơn cả một người con ruột. Phải chịu trách nhiệm hết cuộc đời người đó. Cho nên làm trụ trì tức là làm thầy thiên hạ rồi. Làm thầy tức là phải dạy. Dạy cái gì trước hết? Làm trụ trì tức là làm thầy, mà làm thầy tức là phải dạy, dạy cái gì trước hết? Ai tính làm trụ trì trả lời coi.
[45:15]Truyền dạy lòng tôn kính Phật là điều trước hết, nhớ như vậy.
[45:21]Dạy gì không biết, nhưng mà làm sao chính mình có lòng tôn kính Phật tuyệt đối và làm cho tất cả đệ tử xuất gia của mình cũng như đệ tử tại gia của mình đều phải phát khởi được cái lòng tôn kính Phật tuyệt đối, vô biên, đó là điều căn bản nhất của một người trụ trì. Vì sao vậy? Bởi vì khi mà con người có lòng tôn kính Phật thì đạo Phật mới phát triển mạnh được. Còn nếu không có lòng tôn kính Phật thì đạo Phật không thể phát triển mạnh được. Mà cái vai trò của người trụ trì là phải hoằng dương chánh pháp, làm cho Phật pháp được phát triển cho mạnh. Mà muốn Phật pháp được phát triển cho mạnh thì
[46:05]mọi người phải tôn kính Phật thiết tha. Cho nên vì vậy, điều đầu tiên căn bản nhất mà cũng là tối cao nhất chính là gì? Là truyền dạy lòng tôn kính Phật cho tứ chúng. Để có thể truyền dạy được lòng tôn kính Phật cho tứ chúng thì chính thầy trụ trì phải sao? Phải tôn kính Phật tuyệt đối. Chính thầy phải tu cái hạnh tôn kính Phật tuyệt đối trước. Nhưng mà tại sao ta có thể tôn kính Phật tuyệt đối? Bởi vì ta hiểu Phật một cách sâu xa. Mà để có thể hiểu Phật sâu xa thì ta phải hiểu cuộc đời Đức Phật, hiểu giáo lý của Đức Phật, và phải thực hành giáo lý đó cho kỹ. Cho nên nói cái chữ tôn kính Phật nghe đơn giản,
[46:51]nhưng sự thật biết đâu biết rằng ở đằng sau cái chữ tôn kính Phật đó là bao nhiêu là mồ hôi, nước mắt. Không phải khơi khơi mà người vỗ ngực nói, "Tôi là người tôn kính Phật", không bao giờ có. Ta chỉ có lòng tôn kính Phật tuyệt đối khi mà ta đã đi qua quãng đường dài đầy mồ hôi và nước mắt để thực hành lời Phật dạy. Có thực hành lời Phật dạy mới hiểu được sự vĩ đại của Đức Phật tới đâu. Mà hiểu được sự vĩ đại của Đức Phật rồi ta mới có thể tôn kính Phật tuyệt đối được. Cho nên vì vậy, khi mà bổn phận của ông thầy trụ trì là truyền dạy lòng tôn kính Phật tuyệt đối cho mọi người thì chính thầy phải có lòng tôn kính Phật tuyệt đối trước.
[47:40]Mà để thầy có thể có lòng tôn kính Phật tuyệt đối trước thì thầy phải làm sao? Cả cả mấy lu nước mắt đã phải chảy, là cực khổ tu hành như vậy, hiểu Phật như vậy, thực hành lời Phật dạy như vậy, đi qua bao nhiêu khó khăn như vậy mới thấy cái cái sâu xa vĩ đại của Phật như vậy mới có thể tôn kính Phật được. Mà mình tôn kính Phật thiết tha rồi, mình mới truyền cái ngọn lửa đó vào lòng của của mọi người được. Mà khi tứ chúng, đệ tử xuất gia, đệ tử tại gia, ai cũng có lòng tôn kính Phật rồi thì đạo Phật phát triển, Phật pháp hưng thịnh và ngôi chùa đó bừng sáng lên. Ta nói, "Tại sao chùa thầy đông người quá vậy?
[48:25]Nói tại sao chùa thầy đông Phật tử tới quá, sao chùa con ít quá vậy?" Chỉ bởi vì mình truyền dạy được cái lòng tôn kính Phật vào vào trái tim của mọi người. Thầy có tin chuyện đó không? Thầy ráng điều đó, phải chiêm nghiệm về lòng tôn kính Phật, về cái tình cảm cao thượng cả hết tâm hồn, hết cuộc đời của mình, hết kiếp này và vô lượng kiếp sau dâng lên cho Đức Phật và truyền cái lòng tôn kính đó vào trái tim của mọi người. Và nhớ, chỉ khi nào mọi người có lòng tôn kính Phật thì Phật pháp mới mới hưng thịnh, mới phát triển và ngôi chùa mình mới bừng sáng, không còn cách nào khác. Đó là nguyên tắc, nguyên tắc như vậy nha.
[49:09]Cho nên nói là tại sao lại chùa mình ít người tới, chùa người đông người tới? Nó không phải vì bí mật, không có bùa không có gì hết trơn, mà chính là vì vì lòng tôn kính Phật được được thắp lên trong tim của mọi người. Như có một lần vậy, như chúng tôi vậy, là anh của thầy, à có một cái ni sư nào đó không biết từ đâu tới, tới thăm, cũng chẳng biết ni sư ở đâu. Nói: "Nghe nói thầy buổi lễ thì đông người, người ta tới đông thì con muốn tới con xem cái phong thủy của thầy." Nghĩa là thầy đặt chùa, đặt am, đặt cốc của thầy nó ở đâu như nào, nó đúng phong thủy chỗ nào sao mà nó hút người tới, nó nó nó nó hút khách tới quá?
[49:50]Tức là nó chiêu khách đó. Trong cái cái phái phong thủy nó có cái thế gọi là thế chiêu khách. Người mà đặt đúng cái thế chiêu khách thì tự nhiên khách đổ về. "Vậy thầy chắc thầy đặt đúng cái thế chiêu khách cho nên thấy khách về nhiều quá, đâu thầy cho con đi coi hết chùa, am, cốc của thầy." Nói: "Muốn đi coi thì coi. Đó chánh điện đó, muốn coi cốc thì lên cốc mà coi." Đi coi hết rồi, bả nói: "Thầy đâu trật lất à, thầy để cốc để gì cũng trật lất hết trơn mà sao người ta đông quá vậy?" Chỉ vì bà không hiểu một điều: có một điều nó cao hơn cả phong thủy là cái điều gì? Điều gì? Điều gì? Lòng tôn kính Phật.
[50:27]Nha, chỉ vì có lòng tôn kính Phật mà ngôi chùa đó sẽ bừng sáng chứ không bao giờ có thủ thuật gì hết. Không có mánh mung, không thủ thuật, không có cái cái cái cái trò chiêu gì cả, chỉ vì thật lòng tôn kính Phật, tuyệt đối tôn kính Phật, thiết tha tôn kính Phật. Ngôi chùa ta bừng sáng vậy. Cũng vậy, thầy, ông em, nếu mà lòng thầy thiết tha tôn kính Phật và truyền dạy được lòng tôn kính Phật tỏa hết cả cái vùng này thì chùa này là ánh mặt trời, là ánh hào quang. Và lần sau mà nếu tôi có trở lại thăm ông em của mình thì bỗng nhiên tìm đường không ra, ngạc nhiên nói ủa, mới hỏi mọi người: "Sao tôi nhớ hồi trước tôi tới đây tôi có giảng ở cái chùa Huệ Đức
[51:12]sao chùa đâu mất tiêu giờ biến thành cái chùa nào kỳ quá?" Nói: "Dạ đây, chùa Huệ Đức đây." Nói: "Sao sao nó biến dạng hết trơn vậy?" "Dạ, bởi vì chùa giàu lên rất nhiều, Phật tử tới đông quá, thầy mua tràn ngập hết đất thầy cất thành một cái đại tự to mênh mông luôn." Bởi vì mọi người quy hướng về đây, bởi vì thầy dạy chúng con lòng tôn kính Phật nha, hy vọng điều đó sẽ xảy ra.
[51:42]Ta nói làm trụ trì tức là làm thầy thiên hạ, mà làm thầy thì phải dạy, mà dạy cái gì? Dạy lòng tôn kính Phật là gốc, nhưng mà và dạy nhiều thứ khác nữa. Hôm nay thì ta sẽ không liệt kê ra thầy phải dạy cái gì, dạy gì cho Phật tử, hôm nay không có thời gian. Thầy sẽ dạy cho Phật tử rất nhiều điều, nha. Dạy cho đệ tử xuất gia nhiều điều, dạy cho Phật tử tại gia rất nhiều điều mà từ cái gì? Từ cái trình độ, kiến thức Phật học mà thầy đã nhận được từ nơi Bổn sư của mình là Hòa thượng Thiện Đức, từ nơi bao nhiêu vị giáo thọ sư mà mình đi qua các trường Phật học, từ nơi bao nhiêu cuốn sách của những bậc
[52:29]cao đức mà mình được đọc, nghiên cứu và cũng từ chính cuộc đời tu hành của mình, từ chính sự tư duy của mình. Cho nên nơi tâm mình là cả một kho tàng giáo lý và từ cái kho tàng giáo lý đó nếu mà nhìn vào không thấy gì hết, thấy là hư vô, nhưng mà ứng ra một cái biến thành đạo lý vô tận. Nhớ như vậy. Ta đừng tưởng một người thầy dạy đạo là người mà trong đầu có đầy ắp
[53:00]thứ, không có. Dạy gì thì không biết, dạy toán, dạy lý, dạy văn thì trong đầu đầy ắp thứ thì có thể có, nhưng riêng trong đạo Phật mà để dạy được đạo lý thì trong đầu không có gì trỏng hết, nhìn vào không có gì hết thì đó mới là người dạy được đạo lý cho người khác. Ứng một cái biến thành đạo lý liền, buông một cái mất tiêu không có gì trong đầu hết. Đó là ông thầy dạy đạo trong đạo Phật á. Còn dạy đời thì không biết, chắc là phải đầy đầy thứ trong đầu. Nhưng ở trong đạo Phật, ông thầy càng giỏi chừng nào thì cái đầu ổng trống bốc chừng nấy, không có gì trỏng hết. Nhưng mà đụng một cái đạo lý hiện ra liền,
[53:42]đụng cái đạo lý hiện ra liền, buông một cái mất tiêu liền, trong đầu không có gì trỏng hết. Đó là ông thầy dạy đạo trong đạo Phật. Cho nên bao nhiêu điều thầy đã học, bao nhiêu điều thầy đã hành nó biến thành một cái gì? Tâm hư vô. Mà như một vị tổ đã nói vậy đó: "Kinh điển lưu truyền tám vạn tư, phải không ạ, học hành không thiếu cũng không dư, đến nay ngẫm lại chừng quên hết, chỉ giữ trong đời một chữ như." Nói như chả phải như đâu, không có ai mà chỉ giữ trong đời một chữ như, nói vậy thôi. Cho nên là khi thầy học thành tài nghĩa là gì? Là ở đầu hết không còn gì nữa. Giống như mà Trương Tam Phong mà mà mà dạy cho Trương Vô Kỵ bài
[54:26]Thái Cực Quyền vậy đó, mới đầu ổng giảng mà ông kia còn nhớ là chưa đánh được, ổng giảng một lát tới chừng Trương Vô Kỵ không còn nhớ gì nữa thả ra là đánh bay thiên hạ hết. Thì cũng vậy, cái người học Phật pháp cũng vậy, học cho đến khi trong đầu không còn gì nữa là đã Phật pháp, đạo lý nó biến thành cuộc sống rồi. Thì lúc đó mình là một vị thầy chân chính rồi đó. Và vị thầy chân chính có thể dạy vô lượng điều cho mọi người. Mà nhớ nè: miệng dạy, thân làm gương mà tâm thì luôn kiểm soát chính mình. Thân, khẩu, ý đều làm thầy. Tâm mình làm thầy chính mình thì miệng mình mới làm thầy thiên hạ, thân mình mới làm gương cho thiên hạ được.
[55:13]Nhớ, tâm mình phải làm thầy chính mình, tâm mình phải luôn kiểm soát chính mình, kiểm soát từng ý nghĩ nho nhỏ trong đầu mình. Những ý thô, những ý tế kiểm soát được hết, đánh giá được hết, kiềm chế được hết, kiểm soát được hết, diệt tắt được hết, phát huy được hết. Hễ tâm từ bi biết tác ý phát huy, biết tâm tôn trọng mọi người biết tác ý phát huy, tâm khiêm hạ biết tác ý phát huy, à tâm bố thí biết tác ý phát huy, vân vân. Và những tâm hơn thua, đố kỵ, loạn động diệt hết. Đó là tâm tự mình làm thầy mình thì miệng mới làm thầy dạy thiên hạ được, thân mới làm tấm gương cho mọi người nhìn vào được.
[55:58]Nên làm trụ trì là như vậy, sướng không ạ? Vậy làm trụ trì sướng không? Sướng quá ha. Nghe sợ chưa? Nghe sợ chưa, ai còn muốn làm trụ trì nữa không? Nhớ, còn ham vui không làm trụ trì được nha, ham vui không làm trụ trì được. Nhưng mà khi đã lên làm trụ trì là cái việc tu và học của mình đã xong chưa? Xong chưa ạ? Chưa. Chưa gì hết trơn á. Ta vẫn còn phạm sai lầm, vẫn còn thiếu hiểu biết, cho nên vì vậy người trụ trì là người sao? Mãi mãi tìm cầu học hỏi, mãi mãi tìm lỗi của chính mình. Nhớ như vậy. Chứ không phải ai lên trụ trì là đã xong việc, mà lên trụ trì chỉ là mới bắt đầu. Bắt đầu của một cái quá trình tu học chững chạc hơn, có trách nhiệm hơn.
[56:56]Ngày xưa mình ở một mình, cái việc tu học, tu hành coi vậy chứ mình chịu trách nhiệm với chính mình. Còn khi đã làm trụ trì, cái tu của mình là trách nhiệm với mọi người. Cho nên nó nặng hơn và lúc đó mới là lúc bắt đầu của cái sự tu hành của Đại thừa Bồ Tát là vậy. Vì không còn tu cho mình nữa mà tu cho tu cho mọi người. Mỗi một cái đức hạnh của mình sáng lên là mọi người chung quanh đều chiêm ngưỡng và được lợi ích hết. Cho nên vì vậy, suốt cuộc đời làm trụ trì là suốt cuộc đời tìm cầu học hỏi, suốt cuộc đời đi tìm lỗi của mình. Tìm lỗi mình nghĩa là sao? Nghĩa là người tu á là người sửa lỗi, diệt lỗi.
[57:43]Cứ càng tu thì càng bớt lỗi dần, bớt lỗi dần. Nhớ như vậy. Mà khi mà mình tu càng lâu năm thì có những cái lỗi rất sâu xa, lỗi rất vi tế, lỗi rất cao cấp mà nói ít ai hiểu, nhưng mình tu tới mình mới hiểu: "À, có những cái lỗi như thế." Và cứ tiếp tục phải mà diệt trừ. Đó, đó là cứ suốt cuộc đời tìm lỗi như thế. Nhưng mà phải khiêm tốn, cứ mãi mãi đi tìm cầu học hỏi, không bao giờ được tự mãn, không bao giờ được chủ quan. Hãy nhớ một điều: trên đời này không có gì là chắc chắn cả. Phật cho ta trụ trì, Phật cũng lấy đi lại được. Ta xứng đáng, Phật cho trụ trì, ta không xứng đáng, Phật bưng đi liền, cất đi chỗ khác.
[58:36]Cho nên đừng chủ quan. Suốt đời cứ phải khiêm tốn. Suốt đời phải xem mình như là công cụ của Phật, như là hạt bụi dưới chân Phật, làm việc cho Phật, không bao giờ chấp cái gì của mình cả. Dù cả một ngôi chùa to, không bao giờ nghĩ đó là của mình, mà trong đầu cứ phải nhắc đi nhắc lại, nhắc đi nhắc lại: Chùa của Phật, Phật cho con ở, Phật giao con giữ, Phật bắt con phải làm trụ trì thì vâng lời Phật mà làm, thanh thản, không có gì của mình cả. Mà phải nhắc đi nhắc lại á. Còn chỉ cần trong đầu mình nghĩ một điều: Chùa này của tui, rồi xong á, có ngày Phật lấy lại á. Có ngày mất trụ trì á. Điều rất là lạ lùng.
[59:20]Cho nên ông thầy trụ trì ổng lo cái chùa, ổng không những lo chùa mà lo ngoài chùa, rồi có khi phải lo cất chùa. Nhiều khi cất lên cái chùa cao, cảnh đẹp, mọi người tới đông vui, mà trong đầu không bao giờ được nghĩ chùa là của mình. Mà cứ nghĩ chùa của ai? Của Phật. Cứ nhắc tới nhắc lui trong đầu: Chùa này của Phật, Phật giao con giữ, Phật cho con ở. Thì cứ như vậy đó, vậy đó mà bền. Ví dụ như là chúng tôi cũng vậy, như ông anh của thầy cũng vậy, thì cũng có mấy căn nhà, mấy khu đất lận. Nhưng mà không bao giờ dám nghĩ trong đầu mình này là tài sản của con, của tui, không có. Này của Phật. À cái nhà này của Phật, Phật cho con ở thì con ở làm việc Phật, làm việc đạo.
[1:00:10]Rồi miếng đất đó Phật cho con, tuy Phật tử cúng miếng đất, biết lấy miếng đất đó để mà sao? Nghĩ cái chuyện cất một cái gì đó, cái thiền đường hay cái gì đó có lợi cho đạo. Ví dụ như vừa rồi, chúng tôi có cái miếng đất ở Hóc Môn. Tới hai ngàn mấy trăm mét vuông thì đất Sài Gòn hai ngàn mấy trăm mét vuông chắc cũng mấy tỷ ha, cũng ngon lắm nha chứ không phải không. Thì cứ nghĩ để dành đó để để để để để cất thiền đường. Nhưng bất ngờ một vị Hòa thượng mình, Hòa thượng nói: Giờ thầy cần khởi công để mà xây chánh điện mà cần hai tỷ để khởi công, chứ nó tới hai chục tỷ lận. Ngồi nghĩ tới nghĩ lui thấy không có tiền,
[1:00:49]cho nên bởi nãy quay cái bảng mà Phó ban Kinh tế đi cất là vậy á. Thấy bảng Phó ban tưởng giàu lắm, không có. Trên răng dưới dép à, không có gì hết trơn á. Cái ngồi nghĩ tới nghĩ lui cái nhớ mình có miếng đất, cái nói: Thôi để con bán miếng đất. Cái đi kêu người bán, nói không biết giá cao giá thấp không biết, bán đúng hai tỷ cúng dường cho ông Hòa thượng mình để ông ông cất chùa. Vì không nghĩ của mình. Là cái gì cũng của Phật hết đó. Rồi cái áo mình mặc, cái kiếng mình đeo, xe mình đi, Phật cho. Phật cho thì cứ dùng cho việc Phật. Cho nên vì vậy là cứ mãi mãi tìm cầu, mãi mãi học hỏi, mãi mãi tìm lỗi mình mà không bao giờ chấp giữ điều gì.
[1:01:32]Nói trụ trì mà như không trụ trì. Vì vậy lòng rất thanh thản, nét mặt mình không có gì căng thẳng cả vì mình là hư vô. Chớ không phải mình vô thấy ông thầy trụ trì rồi cái thấy ổng ổng bệ vệ, ổng oai nghi, ổng khó tánh, ổng nghiêm là không phải. Là lúc đó mình tưởng cái chùa của mình thì mình mặt mình mới nặng, mình mới làm ra vẻ kênh kiệu, làm giống như ông chủ, tức làm trụ trì mà giống như ông chủ. Còn khi mà trụ trì mà đúng rồi đó, vô thấy ông trụ trì, không biết ổng trụ trì, tại ổng hiền lành, ổng hư vô thì đó đúng ông thầy trụ trì á. Mà đến gần ổng mới biết ổng là trụ trì, vì sao? Vì cái trí tuệ, cái đạo đức của ông.
[1:02:11]Cho nên ví dụ như sau này
[1:02:15]Phật tử người ta cúng thêm đất, mua thêm đất, xây thêm chùa nguy nga, lộng lẫy, mà dám có ngày đó tại thầy còn trẻ mà, phải không? Thầy còn trẻ, đạo hạnh, tu hành còn đường dài có thể phát triển được. Nếu có cái ngày đó thì mãi mãi thầy vẫn là hư vô, vẫn thấy mình không có gì hết, vẫn vâng cái gì cũng của Phật rồi xong. Cho nên cứ đi trong cuộc đời này để tu hành, để làm đạo mà cứ thấy mình như gì? Như một hạt bụi bay trong gió thôi, chả có gì của mình cả thì đó là con của Phật. Đó là người mà Phật tin tưởng, Phật, Phật bổ xứ. Mà người tu hành được như vậy, truyền bá được cái lòng tôn kính cho Phật cho
[1:02:58]mọi người, lúc nào cũng thúc liễm thân tâm, tinh tấn tu hành, không chấp gì cho mình cả, mãi mãi tu mãi mãi học thì bắt buộc cái đức của thầy từ từ lớn lên, người ta nhìn vào người ta kính trọng, gặp thầy người ta muốn lễ lạy. Ngày đó sẽ tới. Ngày đó sẽ tới. Nhưng mà tới lúc người ta lạy mình, người ta ca ngợi mình, người ta ngưỡng mộ mình mà mình sung sướng quá, kỳ quá à là chết á. Tức là mình hưởng cái sự cung kính, ngưỡng mộ của người thì bắt đầu phước mình giảm lần, giảm lần. Mà nếu hưởng nhiều thì hưởng mất hết luôn, trở lại thành một người phàm phu tầm thường như cũ. Mà nói bây giờ cản không cho người ta cung kính, không được.
[1:03:48]Vì đó là tấm lòng của mọi người. Không cản được. Vậy phải làm sao? Nhớ điều này: Cúng dường lên Phật tất cả cái sự cung kính, ngưỡng mộ của mọi người đối với mình. Người ta lạy mình, đừng nghĩ là người ta lạy mình mà xin cúng dường cái lạy đó lên lên Đức Phật để cầu cho Phật độ cho người đó, còn mình không giữ lại điều gì trong tâm cả. Ví dụ người ta ngưỡng mộ, người ta ca ngợi mình thì xin cúng dường tất cả cái sự ngưỡng mộ, ca ngợi đó lên cho Phật, cầu Phật gia hộ cho người đó, còn mình không giữ lại điều gì trong tâm mình cả. Vì ngày đó sẽ tới nên thầy nhớ điều này. Chớ nếu không, đến cái ngày mà mọi người ngưỡng mộ,
[1:04:39]cung kính mình quá, mình vui mừng, mình tự hào là mất phước liền. Mất phước mòn liền. Vì ngày đó nó sẽ tới. Người ta quỳ xuống người ta lạy mình mà mình trong lòng mình đón nhận, mình sung sướng, mình hưởng thụ là phước hết liền. Cho nên người ta cung kính, ngưỡng mộ, nhớ một điều: Không được từ chối, phải đón nhận nhưng mà đem hết sự ngưỡng mộ, cung kính đó lên, cúng lên Phật. Mình không giữ lại điều gì và cầu Phật gia hộ cho cho người đó để người đó được phước, chớ không được từ chối, mà không được sung sướng đón nhận, vui mừng cho cho riêng mình. Nhớ cái điều đó quan trọng lắm đó. Và cứ đi trong cuộc đời này như hư, như vô, không có gì là của mình.
[1:05:29]Chùa không phải của mình. Sự ngưỡng mộ của Phật tử không phải của mình. Đều là của Phật, nhờ Phật mà mới có điều đó. Mọi thứ trên đời không có gì của mình hết. Vô ngã, vô ngã sở, vô ngã sở hữu, không có gì của mình hết. Cứ nhắc cái điều đó, nhắc đi nhắc lại, mà phải tự nhắc trong đầu mình, phải tác ý trong đầu mình mới thành ạ, chứ không phải khi không nó có ạ. Tại vì cái người chứng đạo thì tự cái điều đó nó có. Nhưng mình chưa phải chứng đạo thì những điều đó, những cái công hạnh tốt đẹp đó phải do tác ý mà có. Tác ý điều gì? Nhắc lại, thường nhắc trong đầu mình: Chùa này không phải con, chùa của Phật.
[1:06:13]Khi người ta cúng dường, người ta lễ lạy mình thì phải tác ý trong đầu: Con xin cúng dường hết những điều này lên Phật. Xin Phật độ cho cho người này được mọi điều tốt lành, còn con không có gì hết. Phải tác ý như vậy trong đầu thì mới thành được cái công hạnh đó. Và nhớ trụ trì là là như vậy. Một điều dặn thầy nữa là thế này: Đã làm trụ trì rồi, thầy phải phục tùng Giáo hội, nhớ như vậy. Tại vì ta đêm nào khi ta tụng kinh, ta cũng với tự tam tự quy y, tự quy y Phật, phải không? Đương nguyện chúng sinh đó phát được tâm tâm bồ đề vô thượng để mà tu. Tự quy y Pháp thì được nguyện cho chúng sinh được cái trí tuệ như biển, thế này thế kia.
[1:06:59]Tự quy y Tăng, đương nguyện chúng sinh thống lý đại chúng, nhất thiết vô ngại. Cái câu này vĩ đại lắm. Tự quy y Tăng thì nguyện cho chúng sinh thống lý đại chúng nghĩa là gì? Tức là nguyện cho chúng sinh khắp nơi có nền nếp, có kỷ cương, có kỷ luật, có tổ chức. Trong Tăng đoàn cũng phải có kỷ cương, có nền nếp, có kỷ luật, có tổ chức. Chúng sinh trong xã hội cũng có kỷ cương, có nền nếp, có tổ chức, có kỷ luật, đều như vậy. Và đó là cái tam tự quy y thứ ba mà đêm nào ta cũng cũng tụng, cũng đọc. Mà nhớ như vậy, Giáo hội ta thành hình được bởi cái nền nếp, kỷ cương, kỷ luật, tổ chức. Mà để cho Giáo hội ta có nền nếp, kỷ cương,
[1:07:47]kỷ luật, tổ chức thì ta phải phục tùng Giáo hội, vâng phục Giáo hội. Nhớ lúc nào cũng theo lệnh Giáo hội mà làm. Giáo hội chư tôn đức ở trên đó bàn nhau gì không biết, ra lệnh gì thì cố gắng mà thực hành cái lệnh đó. Ví dụ như là Giáo hội dặn rằng bây giờ à chùa Hải Đức năm nay phải tổ chức cái khóa mà mà tu mùa hè cho các em thiếu nhi thì chùa mình dòm thấy không có nhà, mình gạo lu không có gạo mà Giáo hội đã sai thì cứ làm. Giáo hội đã sai thì cứ làm. Làm rồi Phật độ vì mình vâng lời Giáo hội, không cãi. Cứ như vậy mà được. Cứ tập như vậy, vâng lời Giáo hội, phục tùng Giáo hội, nhớ như vậy.
[1:08:36]Mà trong tâm cứ nghĩ điều đó: Phục tùng Giáo hội, vâng lời Giáo hội. Thì nhờ như vậy mà Giáo hội mình mới mạnh được. Cứ mỗi một người trụ trì đều biết phục tùng Giáo hội thì Giáo hội sẽ vững mạnh. Mà đúng với cái tam tự quy y thứ ba mà ta nguyện hằng đêm là: "Tự quy y Tăng, đương nguyện chúng sinh thống lý đại chúng, nhất thiết vô ngại", tức là tất cả chúng sinh trên cõi đời này Tăng theo Tăng, tục theo tục, cõi người theo cõi người, cõi Trời theo cõi Trời đều gì? Kỷ cương, nền nếp, kỷ luật, có tổ chức, hết, chứ không có được mà buông lỏng tự do. Mà để thực hiện được điều đó thì chính ta phải gì?
[1:09:15]Chính ta phải vâng phục Giáo hội. Nhớ như vậy, đó trách nhiệm của trụ trì là như vậy. Một cái điều nữa thầy phải nhớ là ta tuân thủ pháp luật của quốc gia. Vì mình là đầu mối mà. Bao nhiêu người Phật tử nương tựa mình mà. Cho nên mình phải là một người công dân mẫu mực nhất, Để cho mọi công dân khác nhìn đó mà học hỏi, mà để cho nhà nước họ nhìn vô đó, họ yên. Thì hư, trụ trì dứt khoát không được hư. Mà để làm chi? Cho người chính quyền, cái người làm công tác cán bộ công chức họ nhìn vô họ nể phục đạo Phật. Vì họ thấy rõ ràng cái ông thầy trụ trì ổng gương mẫu, ổng là người tuân thủ luật pháp nhất.
[1:10:01]Thì khi mà người ta nể mình á, mới đầu người ta quý mình là như là một người công dân mẫu mực thôi. Mà khi mình tu lâu rồi, lần lần là chính trong lòng của những người cán bộ họ coi mình là thầy thật sự. Vì họ thấy đức độ mình xứng đáng để họ tôn làm thầy. Chứ cái người cán bộ chính quyền á, họ lãnh đạo số đông, cho nên họ không được thiên vị, không được thiên vị đạo này đạo kia, người này người kia, không được thiên vị. Ai cũng bình đẳng trước pháp luật. Tuy nói rằng ai cũng bình đẳng trước pháp luật, nhưng mà cái người cán bộ, họ vẫn phải biết kính trọng những người tu hành chân chính. Mà người trụ trì phải là người tu hành chân chính, trước mắt là gì?
[1:10:43]Là một công dân mẫu mực. Vì họ nể mình là công dân mẫu mực, sau đó họ tìm hiểu và họ mới biết rằng những đạo lý tu hành chân chính ở phía sau còn biết bao nhiêu điều cao đẹp, mà để cho họ nể phục cả đạo Phật luôn. Thì cái đó là cái công đức mình rất là lớn. Bằng cái đời sống đạo hạnh của mình mà mình làm cho đạo Phật được sáng giá giữa cuộc đời này. Một điều nữa là thế này, là tôi muốn nói với thầy thầy Nhuận Thái á, thầy trụ trì đó, là ta phải tự hào vì cái phương châm của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, ta thường hay thấy ghi trên cái những cái biển lớn là: Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội.
[1:11:27]Tại sao đạo pháp phải đi với dân tộc mà thế giới này không ai có được cái phương châm đó hết? Chỉ có Việt Nam mới có cái phương châm kỳ diệu đó, tuyệt vời đó: Đạo pháp đi với dân tộc. Nghĩa là gì? Trước hết, đạo pháp ở trong lòng dân tộc. Kế đó, đạo pháp không bao giờ đi ngược lại lợi ích của dân tộc. Thứ ba, đạo pháp chia sẻ được khổ đau và hạnh phúc với dân tộc.
[1:11:55]Vì vậy, đạo pháp luôn luôn đồng hành với dân tộc. Chứ còn nếu có người nào đó nghĩ rằng: "À, đạo Phật của tôi cao siêu, tôi không cần thế gian này", thì cái người đó hiểu lầm. Mình sống trong đất nước mà mình tưởng mình ở ngoài cái đất nước, ngoài luật pháp này không được. Và mình sống trong đất nước mà mình không có chia sẻ được những thăng trầm buồn vui của đất nước này, mình là người lạc loài, tự mình cô lập mình. Mà mình sống trong đất nước mà mình không gánh vác được trách nhiệm với đất nước mình thì mình là người vô ích á. Cho nên, đạo Phật không phải là người vô ích, đạo Phật không phải là người cô lập,
[1:12:34]mà đạo Phật không phải là người ở trên mây xanh. Đạo Phật ngay trong cuộc sống này mà thể hiện được đạo lý. Giống như là Lục Tổ đã nói á: Nếu là "Ly thế mích bồ-đề, do như tầm thố giác". Lìa khỏi cái thế gian này mà đi tìm bồ-đề giác ngộ giống như đi tìm sừng thỏ. Không có! Không có cái chuyện mà lìa khỏi cuộc đời này để đi tìm cái đạo lý cao siêu, mà đạo lý cao siêu nằm ngay trong cuộc đời này. Bởi vậy, đạo pháp phải ở trong lòng dân tộc. Đây là phương châm của giáo hội. Mà tại sao phải chủ nghĩa xã hội? Nói: "Ủa sao có chủ nghĩa xã hội? Có chính trị gì trong đây? Tu tu, mắc gì có chính trị?", không.
[1:13:13]Ta phải hiểu chủ nghĩa xã hội một cách khác, cái cách của đạo Phật. Ta nhớ cái phương châm à mà nhà nước đề ra trong cái hoạt động kinh tế của quốc gia là: Kinh tế thị trường nhưng định hướng chủ nghĩa xã hội. Thì cái đó mình không biết. Cái đó mấy mấy các vị giảng sư mà giảng về chính trị thì giảng sao mình không biết. Mình chỉ hiểu theo kiểu của đạo Phật là thế này: Kinh tế thị trường là gì? Là mạnh được yếu thua. Có cung, có cầu. Ai giỏi người đó thắng, ai mạnh người đó hơn và cứ ráng tìm cho được lợi nhuận, đó là kinh tế thị trường. Nhưng mà kinh tế thị trường kiểu đó đó thì cái người mà có ưu thế, lần lần họ chiếm sạch hết tài
[1:13:56]sản, quyền lợi của xã hội về cho họ, thâu tóm được hết, vì mạnh được yếu thua mà, kinh tế thị trường mà. Đó chính là tư bản. Mà đó là kinh tế thị trường. Và đó là cái gì nó tàn nhẫn, mặc dù nó phát huy được cái bản ngã ngã của con người, cái năng lực cá nhân của con người trong việc xây dựng, trong việc phát triển, nhưng nó cũng rất tàn nhẫn, mới gọi là kinh tế thị trường. Cho nên nhà nước mình thêm cái "định hướng chủ nghĩa xã hội" là gì? Nghĩa là tìm cách nâng đỡ, quan tâm đến những người mà họ kém ưu thế, họ không có cơ hội. Có những người họ không có cơ hội học hành, họ không thể vượt lên được.
[1:14:39]Có những người họ không có tài sản, họ không vượt lên được. Có những người sinh trong gia đình nghèo rồi không có cơ hội vượt lên được, họ không có cơ hội, nên họ mãi mãi kém ưu thế. Và vì họ kém ưu thế rồi, mà nếu nằm trong nền kinh tế thị trường rồi họ bị đạp luôn xuống tới dưới đáy luôn. Cho nên có phải có cái định hướng chủ nghĩa xã hội là gì? Là nâng những người đó lên. Không để cho họ vì họ lỡ mất cơ hội mà họ bị tuột xuống dưới đáy xã hội. Phải nâng họ lên, tìm cách nào đó. Hoặc là cơ chế, hoặc chính sách, hoặc pháp luật, hoặc bằng hoạt động từ thiện, phải nâng những người kém ưu thế lên.
[1:15:13]Do đó, ta thấy có việc đơn giản nhất ví dụ như là xây nhà tình thương. Có người nghèo quá, không có nhà không cửa, thì cái xã cho miếng đất, kêu gọi mọi người góp góp tiền xây cho ổng cái nhà. Thì đó chính là định hướng chủ nghĩa xã hội. Chứ không phải là mạnh được yếu thua, anh không nhà ráng ra ngoài cầu mà ở, ráng mà đi lất bấc dưới bụi cây mà ở, bỏ mặc anh luôn. Không có tàn nhẫn như vậy. Mà mặc dầu kinh tế thị trường, mạnh được yếu thua, nhưng có cái chủ nghĩa xã hội là gì? Nâng đỡ, quan tâm đến những người kém ưu thế. Và đó chính là gì? Chính là lý tưởng của đạo Phật. Lý tưởng của đạo Phật cũng là vậy.
[1:15:47]Mặc dầu biết rằng nhân quả, người có phước thì hưởng giàu sang, người ít phước phải nghèo khó, nhưng lòng từ bi của đạo Phật không bao giờ bỏ những người nghèo khổ. Cho nên cái chủ nghĩa xã hội là quan tâm đến người nghèo, cũng chính là cái lòng từ bi của đạo Phật. Nên có một lần có một ông đạo sư lớn bên Ấn Độ ổng sống giàu sang. Thì kẹt mà người Ấn Độ họ nghèo lắm, đất nước Ấn Độ còn nghèo, nên có một cái người mà đến họ hỏi cái ông đó. Họ hỏi ông đó rồi sau này họ có lên đến chùa chúng tôi, họ tìm chúng tôi, họ hỏi lại câu đó luôn. Họ hỏi họ nói thấy ông sống giàu sang quá sao ông không chia
[1:16:22]sẻ bớt những người chung quanh ông, vì người Ấn Độ nghèo? Ông kia mới nói, lấy nhân quả ra nói câu này, nói: "Nghèo là cái nghiệp của họ, còn tôi giàu là cái phước của tôi, cho nên không có can thiệp". Cái ông kia ổng nghe bất nhẫn, ổng nói sao trong cái đạo gì cái nhân quả gì kỳ quá. Thì ổng mới đi hoài đi hoài qua tới Việt Nam, ổng lên tới núi Dinh ổng tìm chúng tôi. Ổng cũng hỏi lại câu đó, chúng tôi trả lời thế này: "Luật nhân quả không phải là cái cớ để ta quay lưng với cái cuộc đời, với người nghèo khổ, mà luật nhân quả là khuyến khích ta phát huy cái tâm từ bi của mình, mà nhất là cứu giúp người nghèo khổ.
[1:17:00]Vì đó chính là luật nhân quả". Nghe câu này rồi ông người Mỹ đó ổng mới hài lòng. Ổng nói như hiểu như vậy thì ổng mới thấy ổng yên tâm, chứ còn trả lời kiểu cái ông Ấn Độ kia sao kỳ quá. Càng hiểu luật nhân quả thì ta càng phải ráng làm phước, càng phải thương người, giúp người. Mà đó chính là gì? Chính là chủ nghĩa xã hội, là quan tâm đến người kém ưu thế. Họ không có cơ hội nên họ không đi lên được. Mà nếu mình nói rằng mạnh được yếu thua kiểu kinh tế thị trường bỏ mặc luôn, mà nếu nếu hiểu lầm cái luật nhân quả, nói nghiệp của họ ráng chịu, thì cái đó không phải đạo Phật. Đạo Phật rằng: Đúng, cái người giàu sang là vì có phước, người nghèo là vì có tội.
[1:17:38]Nhưng không được bỏ người có tội, không được bỏ người kém cơ hội, phải tìm cách giúp đỡ và đưa họ lên, không để họ chìm luôn xuống đáy xã hội. Cho nên vì vậy, mà nếu nói rằng cái phương châm giáo hội: Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội, đó là một cái phương châm đẹp không thể tưởng tượng được. Đó là đạo lý mà đó là xã hội, đó là cuộc đời. Mà đúng như chư tổ đã nói, đừng có rời khỏi cuộc đời này để tìm cái đạo bồ-đề, vì đạo bồ-đề không có ngoài cuộc đời này. Ngay trong cuộc đời này, ngay khi mà ta xử lý được mọi điều khó khăn nhất, phức tạp nhất của cuộc đời này thì trong đó đạo giác ngộ hiện ra.
[1:18:16]Cho nên vì vậy, ta phải tự hào với cái phương châm của giáo hội ta là: Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội. Nên dặn thầy điều đó, thầy nhớ điều đó nha. Dặn thêm điều này nữa, là khi thầy đã làm trụ trì rồi thì cái sổ mà quy y của thầy phải tăng dần lên, đông dần lên. Mỗi khi người quy y phải được ghi vào sổ kỹ lưỡng. Trong cái sổ lưu đó có hình của người quy y, có địa chỉ, có số phone đàng hoàng. Đó, để liên lạc. Mà cái sổ đó phải càng lúc càng dày, càng nhiều, càng nhiều sổ, nhiều sổ, dần dần đưa lưu vào trong máy vi tính luôn. Đó là trách nhiệm trụ trì. Mỗi năm phải tăng dần cái số lượng quy y lên để báo cáo với giáo hội.
[1:18:58]Chứ không có lẹt đẹt mà năm một, hai người quy y, không có được à. Nghĩa là nếu mà thấy tháng này, rằm này, 30 này mà không có người quy y là phải làm sao? Phải chạy sô kiếm người quy y à. Thì xô kiếm người quy y là sao? Đi cùng làng cuối xóm hết. Đi thăm coi còn gia đình nào mà vẫn còn người chưa biết đạo tới thăm họ. Tại sao con không đến chùa? Tại sao đạo hữu không tới chùa? À nhà có duyên sự có có ai chết không thầy tới cúng cho? Nha. Nhờ vậy có người chết mình tới cầu siêu nó dễ quy y lắm. Chứ nên thấy: Ủa chưa ai chết hả? Ráng có ai chết thầy cầu siêu quy y cho nha, vân vân. Nghĩa là tìm mọi cách để tiếp cận mọi người.
[1:19:38]Đó, làm sao mà cái số quy y trong chùa phải tăng. Nó tăng cho đến khi mà nhà nào cũng có người quy y hết rồi thì bắt đầu phải canh chờ người ta đẻ. Sanh được đứa nào là đem quy y đứa đó nha. Nghĩa là sổ quy y là phải đầy ngập, phải tràn đầy hết sổ này tới sổ kia. Đó là một cái trách nhiệm của người trụ trì. Và điều nữa: độ người xuất gia. Ta phải dạy đạo thế nào để cho có những người họ họ mến đạo đến mức độ không thể sống đời thế tục được, phải đi xuất gia. Để xuất gia mà kế tiếp có những người xuất gia làm thầy thiên hạ, kế thừa cho mình. Chứ mình rồi già rồi chết, chùa bỏ cho ai? Còn biết bao nhiêu vùng, nhiều nơi chưa có chùa,
[1:20:20]chưa có đạo, phải có bao nhiêu người đệ tử mình mà chia ra đi hoằng hóa. Cho nên độ người tại gia quy y, độ người về xuất gia để thành một tu sĩ chân chính sau này. Cho nên trách nhiệm trụ trì à là như vậy. Và cuối cùng là phải nghĩ tới việc kế thừa. Kế thừa cái ngôi chùa mình đang trụ trì, kế thừa với những cái ngôi chùa, những Phật sự mà mình đang làm, nha, mãi mãi như vậy để Phật pháp mà được được tương tục, được truyền đăng tục diệm, được hưng thịnh. Đó, mà bắt đầu bằng cái gì? Bắt đầu từ cái sự tu hành chân chính của mình. Nên hôm nay cái nhân duyên ngày mai thầy Nhuận Thái làm lễ bổ nhiệm trụ trì, chúng tôi với tư cách là một người đàn anh đi
[1:21:07]trước về đây chia sẻ, nhắn nhủ với người đàn em của mình. Mong rằng thầy Nhuận Thái sẽ trở thành một vị trụ trì lỗi lạc nha, sáng giá, đem được cái đạo đức, niềm tin, chân lý, ánh sáng đạo lý tỏa ra cả cái vùng, cái vùng này kêu vùng Chư Sút hả? Chư Sút, Chư Sút. Cả cái vùng Chư Sút này nha, và nối truyền được cái tương lai, cái mạng mạch của Phật pháp về sau. Nhất là xin kính chúc chư tôn đức à bồ đề đạo thọ mãi mãi được được tăng trưởng, cho quý chư tôn đức ở đâu chúng sinh cũng được nhiều lợi lạc. Kính chúc cho quý Phật tử được nhiều phước lành. Mà người nào đã lỡ dại về đây, ngồi đây nghe cái bài
[1:22:02]trụ trì này thì một kiếp nào đó phải làm trụ trì á. Không kiếp này kiếp nào phải làm trụ trì, vì lỡ ngồi đây nghe cái bài này rồi nha. Phải liệu mà lo tu hành để mà xuất gia, kiếp nào làm trụ trì đi nha. Chứ không không không được nha. Người ta nói chuyện trụ trì, mình tự nhiên mình vô mình ngồi mình nghe, vô duyên chưa? Mà lỡ nghe là phải mai mốt làm trụ trì á, không có được mà lơ mơ à nha, không được lơ mơ á. Chịu không? Xìu quá vậy. Nghe nói trụ trì cái sợ thấy không? Nghe ké mà không chịu phát tâm. Lỡ nghe ké là phải phát tâm nha, lúc nào đó phải làm trụ trì. Thôi thì giờ đã mãn ha, mọi việc đã hết,
[1:22:40]ta còn phải nghỉ ngơi để chuẩn bị mai cho cái lễ hành chính cho nó long trọng. Còn thì thầy Nhuận Thái còn cái đoạn đường rất là dài, thôi chúc thầy mọi điều phát triển tốt lành. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.