[0:02]Thật ra cái Tết, Tết Âm lịch mới thật là Tết. Có nhiều người đòi bắt chước Nhật là bỏ cái Tết Âm lịch để ăn Tết Tây. Sau này Nhật nó mới hối hận. Mà thực ra thế này, bây giờ sau này đó,
[0:24]người ta mới thấy rằng cái Tết Âm lịch nó văn minh hơn Tết Tây. Vì sao? Vì cái ngày 1 tháng 1, ngày 1 tháng 1 của Dương lịch chưa phải mùa xuân. Chưa phải mùa xuân. Mùa xuân nó rớt vào khoảng tháng 2 Dương lịch, tức là khoảng đúng rằm, đúng mùng 1 tháng Giêng của Âm lịch, nghĩa là ta ăn Tết Âm lịch thực sự là ta bắt đầu bước vào mùa xuân của trời đất, còn Tết Tây vẫn đang ở mùa đông. Vẫn đang mùa đông. Mà tại sao, ủa, nói vậy tại sao là người Tây phương họ lại chọn mùa đông lại là đầu năm mới? Lý do có một ông vua. Ngày xưa có một ông vua, ổng mới gài cái tên ổng vào một cái
[1:20]cái cái cái La Mã đó, cái ông vua ổng gài cái tên ổng vào một cái tháng để cho người ta nhớ cái tên ổng, nhớ ổng. Và các cái năm, các cái tháng trong năm bị người ta giành hết rồi, ổng mới đành ổng giành cái tháng trước đó là lọt vào mùa đông và ổng bắt người dân phải hiểu đó là tháng đầu năm. Đó là bằng quyền lực, cưỡng bách, áp đặt, bắt buộc, bắt buộc người ta phải chọn đầu năm bằng cái tháng cái tên của ổng. Nhưng mà sự thực là nó lại là vẫn còn mùa đông của năm cũ. Nên nếu mà nhìn vào với trời đất thì thực sự cái Tết Âm lịch mới bước vào mùa xuân. Như hôm nay ta nghe trời đất ấm lên lần là vậy.
[1:59]Hôm nay nghe ấm lên vì đã vào mùa xuân, còn cái Tết Dương lịch vẫn còn rét buốt lắm, đúng là như vậy. Thôi còn nhiều cái khác nữa. Kính thưa quý thầy cô, kính thưa quý Phật tử,
[2:15]cái Tết là cái gì? Thời gian là cái gì? Ngày tháng là cái gì?
[2:27]Không ai nắm được. Đến ngày hôm nay các nhà khoa học vẫn ngồi để mà tìm cách xác định hai cái đại lượng biết là nó có, nhưng không biết nó là cái gì. Một là thời gian, không biết nó là cái gì, biết nó có đó mà không biết nó là cái gì, đang tìm cách xác định lại. Hai là lực hấp dẫn, trọng lực. Giống như mình mà đi đi mình vấp cái té cái ập liền là trọng lực, sức hút của Trái Đất kéo mình xuống, biết nó có đó mà không biết nó là cái gì đến ngày hôm nay. Khoa học vẫn vẫn là như vậy, biết có mà không biết nó là cái gì. Nhưng thôi, biết nó có đã là khoa học. Biết nó có đã là khoa học, còn biết nó là cái gì thì còn phải đợi rất lâu nữa.
[3:24]Nên khoa học ta gồm hai bước. Bước thứ nhất: công nhận nó có. Bước thứ hai: nó là cái gì? Tìm hiểu sau. Giống như ma.
[3:39]Người dân ta đạt được cái văn minh thứ nhất: công nhận có ma. Cái thứ hai: ma là cái gì? Từ từ tính. Nhưng mà bước thứ nhất ta đã công nhận có ma, vậy là ta rất là giỏi. Còn có nhiều người gọi là học cao, người khoa học nói có anh tin có ma không? Nói: Không. Lý do? Khoa học chưa chứng minh. Đây là người này chưa đạt được cái bước văn minh đầu tiên, chưa công nhận có ma, chỉ vì sao? Vì chưa có bước thứ hai. Đó là một người hiểu ngược. Ta phải hiểu bước thứ nhất trước rồi mới hiểu bước thứ hai sau, phải công nhận có ma rồi hãy chứng minh ma là cái gì. Đó. Như vậy thời gian là gì? Tết là cái gì, ngày tháng là gì mà tại sao cứ đến Tết ta phải
[4:36]đủ thứ chuyện? Mà có nhiều người nói: Cuộc sống đang bình yên, bỗng nhiên Tết đến là vậy. Nói là như nãy nói đó, Thầy Thích Nghiêm Giám nói: Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy, đi di chuyển trong ba ngày làm cho đường xá kẹt cứng, làm tăng cái lượng giao thông lên, phải tốn nhiều quà, tốn nhiều tâm trí và tốn nhiều tình cảm để đem đến cho nhau cái nghĩa tình. Vậy Tết là cái gì? Đố biết. Chưa biết, từ từ tính sau, mai mốt biết. Nhưng mà hãy hiểu rằng có Tết. Ta chưa biết Tết là cái gì nhưng hiểu rằng có Tết, và hễ có Tết thì ta cứ phải vui với nhau. Và vì Tết là cái gì thiêng liêng nên ta dành cái gì mà ta cho rằng
[5:26]quý giá trong cuộc đời mình để ta biểu hiện trong trong ngày Tết. Và cứ nhìn cái cái người ta biểu hiện trong ngày Tết biết ngay cái họ quý cái điều gì trong cuộc đời họ và biết luôn cái nhân quả của họ về sau. Ví dụ cái người đó ngày Tết là họ phải đánh bài thì ta hiểu rằng cái quý giá nhất trong cuộc đời của họ là cái gì? Cờ bạc. Và ta hiểu luôn cái nhân quả của họ ra sao? Nghèo khổ. Chết làm ma vật vờ. Vì nhưng còn có người, ví dụ như cái ngày Tết cái họ phải đi đến chùa hay đến Quốc Tử Giám nào đó để xin chữ. Để xin chữ ở đó có những người đóng vai thầy đồ viết những chữ đẹp hoặc là chữ quốc ngữ bây giờ,
[6:20]hoặc là chữ Nho ngày xưa, cái họ họ xin chữ, nói là xin cho nó tế nhị chứ cũng phải mua, phải trả một ít tiền gì đó. Rồi vì sao vậy? Vì đối với cuộc đời họ, cái thiêng liêng, cái quý giá chính là chữ nghĩa, là học hành, là kiến thức. Và cái nhân như vậy thì cái quả nó ra cái gì? Con người này sẽ lấy được rất nhiều kiến thức của cuộc đời. Và lấy được nhiều kiến thức của cuộc đời đó ta hy vọng trong cái số kiến thức đó có đạo đức, có nhân nghĩa, có đạo lý, thế là họ vừa giỏi, vừa có đạo đức thì họ sẽ là những người cống hiến được nhiều trong cuộc đời của họ. Hoặc là ví dụ như có người cái ngày Tết họ đi họ viếng nghĩa trang liệt sĩ.
[7:12]Thì như vậy cái quý giá trong cuộc đời của họ là cái gì? Là cái gì? Là nghĩa trang, phải không?
[7:22]Phải nghĩa trang không ạ? Như vậy là người này chắc chắn phải chết.
[7:30]Không phải. Cái quý giá trong cuộc đời họ là họ yêu nước. Họ yêu nước nên họ mới nhớ ơn những người nằm xuống cho đất nước đứng lên. Và đó là hễ cái nhân như vậy thì nó có cái quả. Cái quả là gì? Người yêu nước tức là cái tâm họ lớn, mà cái tâm họ lớn rồi cái phước họ phải lớn, phước họ lớn rồi thường những người này phải làm quan. Thường những người này phải làm cán bộ, làm công chức, làm quan, cấp nhỏ cấp lớn gì không biết nhưng mà thường họ đi về con đường đó. Ta cứ nhìn cái nhân biết quả. Cho nên mùng một Tết người ta tới gieo quẻ, mình chỉ hỏi: Sáng giờ anh đi đâu? Hôm nay mùng một mùng hai anh đi đâu?
[8:17]Cái họ nói là họ đi đâu, cái mình biết ngay cái tâm của họ, cái quý giá của cuộc đời họ nằm ở đâu, rồi mình suy ra nhân quả mình bói chắc chắn không bao giờ trật. Đúng không? Ví dụ bây giờ nói: nãy qua giờ đi đâu? Nói: Đi viếng mộ. Viếng mộ là thắp hương cho ông cố, bà cố, ông nội, bà nội gì đó. Vậy mình biết ngay con người này là gì? Cái gì quý giá trong cuộc đời họ? Tức là cái tổ tiên, nghĩa tình, họ tộc. Cái cái coi cái họ tộc, coi tổ tiên mình là quan trọng thì con người này có cái lòng hiếu. Mà có cái lòng hiếu á, nó là cái nền đạo đức cho nhiều cái đạo đức khác. Đó, người này biết thương cha,
[9:01]kính mẹ, biết thương ông bà, tổ tiên, con người này có lòng hiếu. Mà cái lòng hiếu thì dĩ nhiên nó là cái nền của cái lòng yêu nước thôi chứ nó chưa phải, nhưng người có cái lòng hiếu như vậy thì họ là con người kỷ cương, nề nếp, có trách nhiệm với gia đình. Mà nếu họ có trách nhiệm với gia đình, thường thì cuối cùng họ có một gia đình êm ấm, hạnh phúc, con cái cũng sẽ hiếu thuận trở lại. Cứ nhìn cái nhân mà ta biết ngay cái quả. Vậy cái người mà hỏi: Đầu năm đi đâu? Nói: Đi chùa. Rồi. Như vậy rõ ràng là chùa chiền, tâm linh, Phật pháp, Đức Phật là điều quý giá trong tâm hồn của họ, đúng không ạ?
[9:49]Điều quý giá trong cuộc đời của họ. Mà cái nhân đã như vậy thì nó có cái quả. Cái quả là gì? Chắc chắn cái người này sẽ sẽ đi tu chăng?
[10:05]cũng chắc chắn sẽ đi tu, mà không biết kiếp nào thôi. Kiếp này chưa đi được thì một kiếp nào sẽ đi tu. Vì cái ngày mà thiêng liêng nhất họ dành cho chùa mà. Cho nên người này chắc chắn sẽ đi tu. Nhưng mà trong thời gian mà chưa đi tu được, thì đã có những cái quả khác nó hiện ra. Khi mà họ xem Phật Pháp, chùa chiền là điều quý giá của cuộc đời họ, thì họ đã
[10:32]"chọn mặt gửi vàng", gửi cái tình yêu, sự tôn kính, cái lòng ngưỡng mộ, cái tâm hồn mình vào một cái nơi mà
[10:47]thiêng liêng, cao cả nhất. Coi như họ chọn đúng cái cái cái cái cái cái cái cái điều quý nhất để họ gửi cái tâm hồn họ vào, thì cái nhân quả sinh ra rất nhiều thứ. Thứ nhất, họ được thần thánh che chở trong một năm đó. Đó là điều thứ nhất như vậy. Nói: "Thầy nói gì, thầy nói có đúng không? Con hồi đầu năm đi chùa, tới chừng hai ba tháng sau bị tông xe một cái, đâu có ai che?" Nói: "Nếu không đi chùa thì đã giỗ rồi.
[11:28]Có thần thánh che chở nên tông xe mà không sao, đừng phụ ơn thần thánh. Nếu không đi chùa là cán qua người chết luôn rồi." Vì có đi chùa nên tông một cái trả nghiệp thôi, nhưng mà vì thấy đầu năm mình có đi chùa đem cái lòng thành kính dâng lên Đấng tối cao, cho nên chư Thiên yêu mến cái con người này và phù hộ con người này. Cho nên là ta có tai nạn vượt qua. Còn những người mà không có cái nghiệp phải trả thì thường có những cái may mắn gì đó trong cuộc đời này. Thầy nói này không phải là thầy dụ đi chùa, nhưng đây là có thật. Có một số người nào đó họ không phải đệ tử thầy, không phải quy y chùa này, họ cũng chẳng thèm biết Phật Pháp đạo lý gì cả.
[12:15]Họ thấy cái đầu năm người ta rủ đi chùa thì cứ đi thắp nhang, vậy thôi. Rồi có một năm đứng gần họ mới nghe, nghe nói cái chùa này năm ngoái tôi không đi cái chùa này thắp nhang cái về năm ngoái làm ăn không được á. Mấy năm trước đi hễ đi chùa này về làm ăn được, còn năm vừa rồi không đi cái làm ăn xui gì đâu, thôi năm nay tôi lên tôi thắp nhang nữa. Thì họ lên với chỉ có mục tiêu duy nhất là về làm ăn được. Cái suy nghĩ rất là nông cạn nhưng vẫn linh như thường. Vì sao vậy? Vì ta đã đặt cái cái niềm tin, sự kính ngưỡng, cái điều quý trong cuộc đời mình đến với Tam Bảo. Mà Tam Bảo là tối tôn, tối thánh.
[12:59]Vì vậy, cứ nhìn cái người đầu năm họ đi đâu, họ làm gì, ta hiểu nhân quả họ ra sao nha. Hôm nay, ta nói với nhau một đề tài đạo lý là: Hiểu tâm của Thánh.
[13:15]Hiểu tâm của Thánh. Thật sự thì chưa bao giờ ta hiểu được tâm của Thánh, vì ta là phàm phu mà. Giống như nói là "lấy dạ tiểu nhân mà để đo lòng quân tử", mình là người phàm phu làm sao mình hiểu được tâm của Thánh? Giống như giờ có mình gặp cái người nào đó, cái trong lúc mình mình lên xe mình đi vô bến xe mình mua vé xe đi về quê, cái mình loay hoay loay hoay mình đưa tiền người ta 200.000, cái cô bán vé xe nói: "Xin lỗi anh, bữa nay vé xe lên 220". Mình móc ra không kiếm đâu được 20.000, không kiếm đâu được 20.000. Mình loay hoay đứng lúng túng liền, đỏ mặt liền, vì chỉ có 20.000 nữa mà không có, tại bữa đó mình hết tiền vì lý
[14:02]do, mình cứ canh vừa đủ 200.000 mua vé, không ngờ nó nhích lên 220.000. Mình đứng loay hoay loay hoay, thì có một người đứng gần đó họ thấy vậy họ hiểu liền, cái họ móc tiền ra họ đưa luôn mình thêm 100.000. Nói: "Thôi tôi tôi biếu anh, anh anh anh mua vé đi, mua vé về." Cái mình mua xong cái người ta thối lại 80.000 mình trả lại ổng, ổng lắc đầu: "Thôi anh anh anh mua bánh mì, mua nước uống." Thì ví dụ mình gặp một con người như vậy mình nghĩ làm sao? Người tốt bụng ha, cũng đi về quê giống như mình đi đâu ra bến xe, rồi thấy mình thiếu cũng giúp mình, thì cũng tốt, nghĩ vậy. Mình sẽ hiểu nhiêu đó.
[14:40]Mình chỉ hiểu vì mình chỉ hiểu là cái số 100.000 người ta cho mình trong cái lúc mà mình thiếu tiền, mình chỉ hiểu nhiêu đó và mình đo cái lòng người đó chỉ nhiêu đó thôi, qua cái con số 100.000 họ cho thêm mình. Nhưng nếu, nếu lúc đó mình mới cảm ơn rồi vô tình cái mình xin số điện thoại người đó, cái mình mình nhớ ơn con người tốt bụng, mình cũng nghĩ người ta bình thường. Đến một ngày, mình mới phát hiện cái ông này trong nhà ổng có khoảng là 1.000 kí vàng.
[15:11]Một siêu đại gia, sống ở con người nhưng mà cái phước như người cõi Trời. Lúc đó mình mới nghĩ làm sao? Thì cái trước đây cái sự quý mến, cái biết ơn, cái cái mình đánh giá cái tốt bụng của ông này chỉ qua có một tờ 100.000. Cho đến ngày mình hiểu không phải, con người này trong nhà có một tấn vàng trỏng á, thì mình hết hồn liền, không ngờ họ siêu đẳng! Nhưng mà họ vẫn quan tâm những điều rất nhỏ của mọi người chung quanh để giúp đỡ. Thì cũng như vậy, khi ta nói ta hiểu cái tâm của bậc Thánh, thì ta hiểu qua cái nhìn của mình. Vì ta hiểu qua cái nhìn của mình nên sự thật ta không đủ cái lòng tôn kính những bậc Thánh.
[15:56]Ta hiểu qua một tờ 100.000 chứ không bao giờ ta biết trong nhà ông đó có một tấn vàng trỏng. Cũng như ta suy luận cái cái điều tốt của những bậc Thánh qua những hành động nhỏ nhỏ, chút chút trong cuộc sống. Ví dụ bây giờ ta thấy một cái cái người đó nói: "À, Hòa thượng đức độ". Ổng đức độ cái ổng đi ngang đường, cái ổng thấy cái con chó không biết không biết đâu nó lết ra, tức là nó vừa thoát đâu một cái lò mổ nào đó, nó chạy thoát được, nhưng ra tới đây nó đuối sức, người nó trầy hết, máu nó đổ tùm lum và một cái chân nó bị gãy, vì nó bị người ta đánh dữ quá mà nó thoát được cái dây, rồi bị người ta đánh gãy chân nhưng mà nó vẫn ráng chạy được thoát,
[16:35]không biết nó lòn lách làm sao người ta không bắt lại được. Nhưng mà ra tới lề đường gặp ông Hòa thượng. Ông Hòa thượng thấy vậy, ổng đến ổng ổng ổng vuốt ve nó, cái nó yên tâm là đây là con người không phải bắt giết nó, cái nó cúi đầu, cái ổng ôm nó vào lòng, ổng bưng về chùa ổng chữa trị. Thì ta mới khen: "Trời, ông Hòa thượng có lòng từ bi quá, ổng cứu một con chó sắp bị giết." À, ta ta chỉ hiểu Hòa thượng có nhiêu đó à. Ta chỉ hiểu Hòa thượng qua cái việc mà ổng cứu một con chó bị nạn, sắp bị giết, hết. Chứ ta đâu biết rằng trong tâm của Hòa thượng đó là một núi châu báu của trí tuệ và từ bi.
[17:17]Ta chỉ hiểu có một hành động là ổng cứu con chó thôi, chứ còn vô số điều quý giá, những thánh tính, phẩm hạnh cao cả nằm giấu trong lòng của ổng, ta chưa bao giờ biết. Cho nên bây giờ ta nghe nói ông Hòa thượng đó ổng từ bi, ổng cứu con chó lặt vặt bên đường là ta ta thương, "Ờ, hay quá ha, ông Hòa thượng từ bi quá ha", cái lòng kính trọng của ta chỉ chừng ấy mà thôi. Nhưng nếu mà ta đủ thêm một chút trí tuệ, ta nhìn thấu vào lòng ổng chút xíu, ta mới phát hiện ra cả một núi châu báu, ngọc ngà rực rỡ trong đó, thì lòng kính trọng ta còn tăng lên tột độ. Mà ở đây cái nhân quả là gì? Cái nhân quả là ta kính trọng được bậc Thánh bao nhiêu
[17:59]thì cái phước ta trùng trùng điệp điệp lên cái bấy nhiêu. Nhưng mà ta không hiểu được bậc Thánh, cho nên cái sự kính trọng của ta với các Ngài nó ít ít ít ít qua những cái hành động nho nhỏ, nho nhỏ trong cuộc sống của các Ngài, chính vì vậy mà ta không có phước nhiều. Còn nếu ta ta hiểu thêm một chút nữa cái tâm của bậc Thánh, khiến cho cái lòng tôn kính của ta nó dâng cao lên nữa, thì phước của ta là không thể lường được. Đây là cái điều vậy. Cho nên hôm nay ta nói với nhau cái đề tài Hiểu tâm của Thánh để mong rằng ta hiểu hơn một chút nữa về Thánh để cái lòng tôn kính của ta dâng cao lên chút nữa
[18:43]và cũng có nghĩa là cái phước của ta vượt lên gấp nhiều lần. Cái ý là hôm nay là như vậy nha. Bây giờ ta sẽ nói những cái tính chất của Thánh, ta sẽ nói 10 tâm của Thánh. Hôm nay, cái tâm của Thánh, đạo đức của Thánh thì nhiều tính chất lắm, nhưng hôm nay ta chỉ nêu ra 10 điều cơ bản nhất, quan trọng nhất để ta chiêm nghiệm, ngưỡng mộ suốt cuộc đời của mình. Và chỉ như vậy thôi, phước của ta tăng vượt lên liền. Những điều này ta hiểu hết đó, nhưng mà ta không hiểu sâu xa thôi. Thứ nhất là tâm từ bi của một bậc Bồ Tát là gì? Tâm từ bi của một Đức Phật là gì? Tâm từ bi là tâm yêu thương. Tâm yêu thương như thế nào?
[19:32]Yêu thương chúng sinh. Thì ta trả lời những cái chữ ngắn ngủi, gọn gẽ, khô khan thì ta chưa bao giờ hiểu được tâm của Thánh đâu.
[19:45]Nha, cái tâm thứ nhất của Thánh là tâm từ bi. Bậc Thánh nào cũng phải từ bi, hễ là Thánh thì phải từ bi. Từ bi là gì? Yêu thương tất cả. Tất cả là gì? Tất cả chúng sinh, tất cả các loài. Chúng sinh là ai? Là những người rất có phước và những người rất có tội. Chúng sinh là ai? Là những loài rất cao cấp trong cái vũ trụ này và có những loài cực kỳ thấp hèn trong vũ trụ này.
[20:25]Ai là những người cao cấp trong vũ trụ này? Là chư thiên ở trên trời. Ai là những chúng sinh cực kỳ thấp hèn trong vũ trụ này? Như con giun, con dế, hay những chúng sinh đang bị đày đọa dưới địa ngục. Những con người mà những hạng chúng sinh đó, những hạng chúng sinh mà thấp hèn trong vũ trụ này á, mà nếu ta nhìn thấy được tâm họ, ta kinh tởm liền.
[20:52]Nói tại sao có những con người mà nó ác độc, nó hèn hạ, nó ty tiện đến như vậy, có những loài chúng sinh khủng khiếp như vậy. Nói ví dụ như bây giờ như con chó. À, mình gặp con chó cái mình thương, mình xoa đầu nó, mình ôm nó vào lòng, mình lấy gì cho nó ăn, nói: "Cưng quá ha, dễ thương quá ha." Nhưng nếu mình biết được kiếp trước nó làm cái gì, mình buông nó ra liền, buông tay nó ra liền. Sợ quá! Sao vậy? Kiếp trước thuộc loại là nó đâm cha chém chú, cướp giật người này, cưỡng hiếp 7-8 người kia, làm bao nhiêu tội lỗi, kiếp này mới đọa súc sinh. Nhưng mà lúc nó đọa súc sinh rồi, thì nó đẳng cấp thấp quá, cái mình xem bình thường,
[21:33]cái nghiệp xưa nó che giấu, và ta ôm nó vào lòng, nựng niu nó. Nhưng nếu ta nhìn thấy nó làm cái gì kiếp xưa, mình sợ tái mặt buông chó ra liền, khinh bỉ nó liền, kinh tởm nó liền. Nhưng may mắn là ta không thấy. Cái may mắn là ta không nhìn thấy được kiếp trước của ai hết. Cho nên thôi, chuyện cũ bỏ, bây giờ cứ sống mà mà thương nhau. Cho nên trong chúng sinh vậy, bây giờ nói với những chúng sinh cao cấp như cõi trời, ta quý mến, ta kính trọng. Những chúng sinh cao cấp trong loài người, những con người dễ thương, có học thức, có nhân cách, gương mặt xinh xắn, ta thương rất là dễ. Nhưng mà tới những cái chúng sinh mà nó thấp dần,
[22:11]thấp dần, tới con tắc kè, con rắn, con bọ, biểu nói thương mình thương không nổi. Hoặc là chúng sinh mà nó ác quá nó đọa xuống địa ngục, nó đang than khóc dưới đó, mặt mày nó ghê rợn. Nghĩa là đôi mắt nó lồi ra, nó khóc mà khóc không thành tiếng vì bị đánh, bị đập, bị giam, bị cầm, bị đốt, khóc mà không còn tiếng để khóc. Phát ra âm thanh không phải tiếng người, đang bị đày đọa thiêu đốt như đó, mình nhìn vô mình sợ, mình kinh, mình tránh né, mình không thương nổi. Nhưng một bậc thánh thì phải thương hết. Chỉ chút xíu đó thôi, nếu ta suy nghiệm chút xíu đó thôi, thì ta hiểu rằng cái sự quảng đại của một bậc thánh,
[22:52]cái từ bi của một bậc thánh vượt hơn chúng ta gấp nghìn nghìn lần, triệu triệu lần. Mà nếu ta chỉ hiểu được điều này thôi, để chúng ta kính trọng một bậc thánh thôi, ta ngưỡng mộ một bậc bậc thánh thôi, thì phước của ta đã vượt lên rồi. Thế còn từ nào giờ ta nghe: "Ờ, ông Phật từ bi, cửa chùa từ bi rộng mở." Hai cái chữ từ bi khô khan, ngắn ngủi chẳng diễn tả được điều gì, chẳng làm cho ta hiểu thêm được điều gì và cũng không làm cho ta ngưỡng mộ bậc thánh thêm được chút nào. Nhưng nếu ta hiểu thêm một chút, suy nghiệm một chút, ta mới thấy là các ngài cực kỳ vĩ đại.
[23:31]Và hiểu như vậy lòng ta tôn kính hơn, và ta tôn kính hơn thì phước của ta cũng vượt lên hơn, là như vậy. Nên cái điểm thứ nhất, ta phải hiểu về thánh, về lòng từ bi của các ngài.
[23:46]Cái tâm thứ hai của thánh mà ta phải hiểu là cái tâm tự tại. Tâm tự tại nghĩa là tâm bất động trước thuận cảnh hay nghịch cảnh, trước điều khen hay tiếng chê. Ví dụ nào giờ ta cũng nghe: "Ờ, thánh ổng an nhiên, tự tại, ổng bình thản." Thì mình biết rồi. Nhưng biết thì biết chứ chưa bao giờ ta chiêm nghiệm cho kỹ, chưa bao giờ ta chiêm nghiệm cho kỹ. Nhưng đến khi nào ta gặp trong cái hoàn cảnh rồi, ta mới nhìn lại, ta so sánh mình với bậc thánh, ta mới thấy sợ. Ví dụ bây giờ vậy. Ừm, thì à ví dụ mình đến chùa, mình đến cái chùa mình mới quá không ai biết mình, cũng không ai quen mình. Cái tới giờ ăn thì mọi người đều được quyền ăn.
[24:38]À, cái mình cũng thấy cái chỗ đó có đang phát đồ ăn, cái mình cũng đi tới mình mình nhận đồ ăn, nhận thức ăn bữa cơm, như mọi người tại chùa mà, thì thức ăn là là tự do thôi. Thì mình đến, mình đến thì có cái người nào đó à
[24:55]họ họ thấy mình cầm cái đĩa lên để chuẩn bị lấy thức ăn cái họ nhìn mình trừng trừng. Cái họ mới hỏi mình là: "Đi chùa có lễ Phật chưa mà hay là đi vô ăn?" Hỏi một câu hết sức xúc phạm.
[25:11]Tức là cái đi chùa có lễ Phật có nghe pháp không mà tới giờ ăn thì vô ăn? Thì cái câu đó nó hàm ý gì? Nó hàm ý gì?
[25:24]Hàm ý mình là cái thứ đói, không có chỗ nào ăn, không có tiền mua thức ăn, cho nên canh giờ chùa có tới giờ ăn thì vô kiếm ăn. Cái câu hết sức xúc phạm. Đúng không ạ? Mình đâu phải loài người đó. Mình đi chùa vì lòng thành và ăn miếng cơm chùa để cho nó ấm tình, ấm nghĩa, mà chùa lúc nào cũng mong mọi người ăn. Chừng nào hết thì thôi đành chịu, chứ hễ còn cơm thì mọi người cứ ăn, ăn cho nhiều, ăn cho no, ăn cho vui. Nhưng mà có thằng nào đó, nó không biết, nó mình không biết nó phải người ở đây không, mà nó nhìn mình nó nói một câu hết sức xúc phạm: "Vô chùa có lễ Phật chưa, có nghe pháp chưa mà tới đây ăn cơm?"
[26:04]Nó dòm như mình đói ba đời không có đồ ăn mới vô chùa kiếm cơm vậy, cực kỳ xúc phạm. Lúc đó mình sao? Mình nén lòng không chửi lại tại chùa mà, cho nên mình trả cái dĩa, bỏ đi ra liền. Lên chiếc xe hơi lái đi về liền, không có nói tiếng nào: "Tao không bao giờ thèm ăn cơm chùa." Vì sao? Vì sôi máu lên vì tự ái. Đó. Rồi về mới đêm nằm ngẫm lại, có thằng cốt đột nào đó nói một câu cái tự nhiên mình bỏ chùa nha? Lòng mình không không tự tại. Rất dễ tự ái, rất dễ động tâm, rất dễ giận. Rồi ta mới nhớ cái câu chuyện mà Đức Phật bị mắng chửi ở cái xứ Kosambi. Ngài bị lọt vào một cái âm mưu là cái người dân ở đâu không
[26:52]biết nó đứng hai bên đường, ngài đi khất thực rồi nó đứng nó cứ chửi, mà nó chặn đường ngài nó chửi, đứng sát bên ngài nó chửi, nó xỉ vả xỉ vả để nó chửi, chửi Đức Phật. Những người đệ tử mà mà chưa chứng đạo của Đức Phật đều cản ngăn, chống phá, xô đẩy và kéo ngài đi. Nhưng Đức Phật không, ngài cứ đi vào chỗ chửi. Chỗ nào mà chửi ngài, ngài đi vào đúng cái chỗ đó để lặng lẽ, giống như ngài lặng lẽ nghe cho hết vậy đó. Không sót chữ nào, hễ mà ai chửi mà ngài chưa nghe thì ngài tới gần để nghe cho nó kỹ, và bình thản rồi ôm bình bát đi. Mà bữa đó không đi được bởi vì nó chặn đường không cho ngài đi khất thực,
[27:27]mà ai mà muốn cúng dường ngài là nó lại nó hành hung người ta. Nên bữa đó Phật cũng không xin được gì, không có xin được cái gì ăn, cứ ôm bát đi rồi ôm bát về. Những đệ tử phải đi kiếm cơm chỗ khác về sớt bát cúng Đức Phật để Đức Phật thọ thực, chứ còn ngài ôm bát đi không được vì nó vây nó kín hết, nó chửi. Lòng ngài vẫn thanh thản, bất động. Mấy đệ tử chịu không nổi. Ngài cứ tỉnh. Cái sự tự tại của bậc thánh, bình an trước bậc thánh là như vậy. Nghĩa là trước cái nghịch cảnh, trước thuận cảnh, lòng bất động, vẫn yêu thương, vẫn từ bi, vẫn tha thứ. Còn như ta vậy, hễ mà ai khen mình một tiếng,
[28:05]10 năm sau vẫn còn nhớ, mặc dầu lúc đó người ta hết khen rồi. Nhưng mình cứ nhớ, cái người khen mình một câu, họ quên mất rồi, nhưng mình nhớ mãi cái lời khen đó, lòng mình bị chấp bị giữ. Còn ai mắng mình một câu, người ta cũng quên rồi, nhưng mình thù tới suốt đời. Ví dụ như vậy. Cái là cái tâm tự tại, có dễ không? Không. Nên ta hiểu rằng khi một bậc thánh mà họ đạt được cái tâm tự tại như hư không, khác với mình chỉ đụng nhẹ cái là giận, đụng nhẹ cái tự ái, đụng nhẹ cái phiền não. Thì giữa cái khoảng cách của một người mà đụng nhẹ cái phiền não cho tới một cái bậc thánh mà như hư không không cái gì làm lay
[28:46]động được, ta mới thấy cái sự vĩ đại của một bậc thánh. Và hiểu như vậy, ta ta ngưỡng mộ các ngài. Ta ngưỡng mộ vô cùng và ta cũng thông cảm cho chúng sinh phiền não, là cái tâm thứ hai. Cái tâm thứ ba là tâm không tham danh lợi. Tâm không tham danh lợi. Nhớ là tất cả chúng ta sinh ra, lớn lên, học hành, đi làm việc đều ước ao danh lợi.
[29:19]Hoặc là ta sẽ giàu, hoặc là ta sẽ có cái chức vụ, hoặc là ta có tiếng tăm, à ta có bằng cấp. Ai cũng mơ ước một cái mục tiêu đó cả, vì nếu không có cái mục tiêu đó, mình không biết mình sống để làm gì.
[29:41]Như Nguyễn Công Trứ nói đó: "Đã mang tiếng ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông". Cái mục tiêu của ổng là danh, mà ổng cũng thành tựu được, bây giờ mình cũng học về cuộc đời ổng thấy ổng cũng giỏi, vân vân. Đó, là ai cũng vậy: "Trót mang tiếng ở trong trời đất, phải có danh gì với núi sông". Ai cũng đi tìm cái đó, hướng về cái đó. Nhưng một bậc Thánh thì sao? Không. Các ngài không có mục tiêu đó, không có mục tiêu danh lợi, không cần danh lợi, không tham danh lợi. Nếu lỡ danh lợi tìm đến mình thì cũng chỉ xem nó là một cái phương tiện, thêm một phương tiện để cứu giúp con người, cứu giúp, phụng sự chúng sinh, chứ không bao giờ xem danh
[30:30]lợi là mục tiêu, khát khao của cuộc đời mình. Nó không phải là mục tiêu, nếu có, nó chỉ là phương tiện. Còn các ngài tâm không cần danh, không còn lợi. Ngay cả những người tu cũng vậy. Bây giờ hỏi một cái người mà đi xuất gia: "Dạ thầy xuất gia vì lý do gì?" thì người đó luôn luôn trả lời đúng cái câu này: "À, tôi xuất gia là đi tìm cầu giải thoát, giác ngộ". Câu trả lời chưa bao giờ sai. Nhưng tu lâu quá, không có tiến bộ tâm linh, thì trong đầu bắt đầu có mục tiêu khác xuất hiện. Mục tiêu khác xuất hiện là mục tiêu gì? Một: Trụ trì một ngôi chùa to. Hai: Kiếm một cái chức trong Giáo hội. Và xem như là mình thành công được cái mục tiêu cuộc đời tu hành của mình.
[31:25]Hết. Lúc đó ta mới thấy là cái lý tưởng ban đầu của một người xuất gia không còn tồn tại nữa, cho nên nó xuất hiện một cái mục đích khác. Còn nếu người nào mà vẫn giữ được cái lý tưởng ban đầu, hễ đi tu là tìm cầu giác ngộ giải thoát, thì họ không bị cái mục tiêu của cái quyền chức xuất hiện. Là không cần phải trụ trì cái chùa, cũng không cần phải có một cái chức gì trong Giáo hội, chỉ lặng lẽ là gì? Phục vụ chúng sinh, phục vụ Phật pháp, phục vụ quê hương và tối lại ngồi thiền trong tĩnh lặng. Đó là hết, đủ rồi, được rồi.
[32:12]Chúng ta thấy cái người mà cứ chăm chăm phải đi tìm một cái chức gì trong Giáo hội, à biết ngay cái mục tiêu tâm linh giác ngộ của họ đã biến mất rồi. Rõ ràng là như vậy. Mà chính vì trong cái thời đại mà nếu cái người tu họ đánh mất hết cái lý tưởng giác ngộ giải thoát, thì ta thấy họ cứ sôi sục, sôi sục cạnh tranh, kèn cựa nhau mà tìm một chức vụ gì đó cho có cái tiếng tăm. Đó là ta biết ngay mục tiêu giải thoát đã hết rồi. Còn nếu trong cái thời đại mà các thầy, các cô thiết tha đi tìm lý tưởng giác ngộ giải thoát, thì ta sẽ thấy rằng cái chức vụ trong Giáo hội bị ế, không ai tìm, không ai cầu, không ai chạy.
[33:00]Là phải hiểu rằng cái thời đó là cái thời mà Phật pháp hưng thịnh. Thời đó là thời Phật pháp hưng thịnh bởi vì người chân tu nhiều quá. Cái người chân tu nhiều quá nên họ không cần chức vụ nữa, họ chỉ cần cái tâm linh giác ngộ. Và lúc đó ta sẽ thấy đi chùa nào cũng gặp Thánh. Đến đâu cũng gặp những bậc Thánh, vì có những người họ chân tu núp ở trong các chùa, không màng danh lợi. Ta phải thấy rằng cái bản năng, cái sự thôi thúc đi tìm danh lợi là một cái điều khủng khiếp trong tâm con người. Nhất là khi ta còn trẻ, chỉ đến khi già cơ hội không còn nữa, ta đành phải buông xuôi, là thất chí an phận.
[33:45]Ta thất chí, ta an phận bởi vì cơ hội không còn nữa, chứ còn nếu còn cơ hội, trong lòng ai cũng sôi sục cái danh, cái lợi. Còn như bậc Thánh, ngay lúc họ tràn trề năng lượng, họ vẫn không màng danh lợi. Nên cái tâm mà thứ ba là tâm không màng danh lợi là một cái tâm hết sức vĩ đại của Thánh. Mà ta cầu cho các vị xuất gia đạt được cái tâm này để cho Phật pháp được hưng thịnh.
[34:15]Cái tâm thứ tư là tâm khiêm hạ.
[34:20]Bậc Thánh là khiêm hạ, không thấy mình hơn ai,
[34:26]luôn tôn trọng mọi người. Nó có nó có cái mâu thuẫn trong cái đạo đức khiêm hạ. Cái mâu thuẫn trong đạo đức khiêm hạ rất là khó xử lý. Thầy nói bây giờ ví dụ thế này: Ví dụ như thầy ngồi đây, thầy là một giảng sư, và đối với nhiều người ở đây, thầy là sư phụ, tức là thầy là thầy cũng quy y cho rất nhiều người ở đây, nhiều người ở đây là đệ tử của thầy. Thì tính ra vai vế, thầy là người trên.
[35:03]Thì cái điều mà thầy là thầy của nhiều người, nó là một điều hiển nhiên, là một điều sự thật. Và một điều hiển nhiên nữa là ví dụ như khuya sớm thầy cố gắng tu tập, rất nhiều người ở đây khuya sớm không thể tu tập, không thể bằng thầy được. Đó là một sự thật, đó là một điều hiển nhiên. Đúng không nè? Như thầy phải là người luôn xét lỗi mình, lúc nào thầy cũng đi tìm cái lỗi của thầy còn cái gì để sửa, nhưng rất nhiều người ở đây không biết xét lỗi mình vì ít tu. Nên nếu trên cái địa vị thầy trò, nếu trên cái công phu tu tập thì thầy hơn nhiều người ở đây, đó là một sự thật hiển nhiên, đó là một sự thật hiển nhiên.
[35:50]Nhưng trên đạo đức khiêm hạ thì thầy buộc phải tôn trọng mọi người và không được thấy thầy hơn người khác. Đây là cái mâu thuẫn trong đạo đức khiêm hạ. Nhưng mà hai cái mâu thuẫn đó thì bây giờ thầy phải cư xử sao? Ví dụ bây giờ nói: Thầy ép thầy không được thấy hơn ai, bây giờ gặp ai thầy cũng quỳ thầy lạy, có được không? Không, không được. Vì thầy vẫn là thầy mà. Nhưng mà nói: Vì thầy vẫn là thầy nên thầy kênh kênh kiệu kiệu là "À, tụi bây là đệ tử tao", có được không? Cũng không được. Nên cái mà khéo léo giữa một cái sự thật thầy là thầy, nhưng giữa một cái đạo đức thầy phải khiêm hạ, phải tôn trọng mọi người,
[36:39]không được thấy mình hơn ai, hai cái đó nó cứ mâu thuẫn mâu thuẫn nhau. Rất khó xử lý, mà một bậc Thánh phải xử lý cho bằng được. Tức là vẫn giữ được cái bình thường trong cuộc sống này, thầy là thầy, nhưng mà trong thâm tâm mình vẫn phải tôn trọng mọi người, vẫn không được thấy mình hơn người khác. Cái khéo léo xử lý đó chỉ có bậc Thánh mới làm được. Mà tiếc rằng thầy cũng chưa phải bậc Thánh. Nên ta, khi ta hiểu được cái tinh tế đó của bậc Thánh, ta kính trọng các ngài vô cùng. Những cái điều tinh tế sâu xa của một bậc Thánh: Các ngài lúc nào cũng xem mình như cỏ rác, như cát bụi; còn sống trong cuộc đời buộc phải giữ cái vẻ bình thường.
[37:27]Hễ mình làm lớn thì phải cư xử như một người lớn. Cư xử như một người lớn mà giấu ở trong tâm cái sự khiêm hạ tột cùng, lúc nào cũng xem mình như cát bụi, cái đó cực kỳ khó. Còn ví dụ như thân phận mình nhỏ đi, thì mình cư xử khiêm tốn, nhún nhường rất dễ. Hoặc là mình là người tự cao đi, hễ mình lớn thì mình cư xử như mình là một người lớn rất dễ. Còn ở đây, mình là một người lớn mà phải giữ tâm mình như cát bụi, điều đó rất khó.
[38:02]Nên chính cái tinh tế, cái khó xử lý này, cái tế nhị này chỉ có bậc Thánh mới thực hiện nổi. Đó là cái tâm thứ tư mà ta phải hiểu về về Thánh. Cái tâm thứ năm của Thánh là cái tâm siêng năng phụng sự.
[38:20]Hồi sáng này có cái sư cô Liên Hoàng ở dưới Trà Vinh lên chúc Tết thầy. Cô mới nói là có nhiều huynh đệ của cô thích sống tu hành nhàn nhã, ừ coi đó là cái vô sự, coi đó là cuộc sống giải thoát, và cứ trách cô cứ ôm đồm lo việc này, lo phụng sự việc kia. Nhưng mà cô thấy rằng rõ ràng là khi mà cô lo cho việc Giáo hội, lo giáo hóa chúng sinh, lo việc chùa, lo cho đệ tử thì cô hạnh phúc. Còn những người mà họ sống nhàn, không làm gì hết, cuối cùng cuộc đời họ là cô độc và buồn tẻ.
[39:04]Cái nhân quả nó là như vậy, còn với bậc Thánh là gì? Họ bị một cái sự thúc đẩy tự nhiên của đạo đức, luôn luôn họ làm tròn trách nhiệm của mình, luôn luôn có tinh thần trách nhiệm rất cao với cộng đồng của mình. Cái tinh thần trách nhiệm rất cao đó như thế nào thì hồi ở Tương Mai vừa rồi tháng trước thầy có nói sơ sơ. Ngày 23 tháng Giêng âm lịch ở chùa Phật Ngọc Xá Lợi Vĩnh Long, thầy sẽ nói lại một lần nữa về cái tinh thần trách nhiệm này. Tới bảy cấp độ trách nhiệm của của một bậc Thánh, từ chúng sinh cho tới một bậc Thánh. Thì ở đây vậy, cái tâm của một bậc Thánh là cái tâm mà vô cùng có trách nhiệm, từ cái cộng đồng nhỏ cho tới cộng đồng
[39:50]cực kỳ lớn, tâm các Ngài luôn luôn có trách nhiệm. Mình ngồi ở đây một góc này chẳng phải là cái gì quan trọng, mà ôm được cả thế giới bên trong, lo lắng được cho cả cái thế giới này. Ngồi một góc nhỏ này mình chẳng là cái gì, mà lúc nào cái tình yêu nước cũng dạt dào, lúc nào cũng lo cho vận mệnh của đất nước. Mình ngồi ở một góc nhỏ này chẳng là cái gì, mà lúc nào cũng nặng lòng vì sự hưng vong của Phật pháp. Đó là cái tinh thần trách nhiệm, còn làm được cái gì thì tùy duyên của mình mà làm từng chút, từng chút trong cuộc sống này. Dù là một việc rất nhỏ như chỉ là cúi xuống nhặt một cọng rác
[40:32]thôi, nhưng chứa trong đó cả tình yêu thương thế giới này. Là một việc rất nhỏ thôi là dắt một cụ già đi qua đường, nhưng trong đó chứa đựng cả cái tình yêu thương một đất nước này. Nên cái gọi là cái tâm mà siêng năng phụng sự là tâm của bậc Thánh, nên ta nhìn lại mình, nhiều khi mình thích hưởng nhàn, nhiều khi mình thích hưởng thụ, và khai thác cái tâm thích hưởng nhàn, hưởng thụ này ta mới thấy có hàng loạt các dự án: đây là khu nghỉ dưỡng siêu sang, đây là nơi đáng sống, toàn là những cái mà để người ta hưởng thụ, ở không. Chừng nào mà ta thấy trong có những cái dự án: đây là cái nơi tạo ra nhiều cơ hội phụng sự
[41:18]nhất, thì đó ta tới đó mua nhà để đầu tư. Nhưng mà không, họ cứ khai thác cái tâm thích hưởng thụ con người: đây là nơi nghỉ dưỡng, khu nghỉ dưỡng bậc nhất người... Toàn là những cái nghỉ dưỡng là gì? Ở không không à. Mà cái điều đó rất nguy hiểm. Những cái quảng cáo như vậy mà cứ tăng đều đều, thì sự thực phước người ta giảm dần. Ta cần những cái nơi nào đó đây là một cái trung tâm, đây là một cái môi trường mà ai đến đây sẽ là có cơ hội để phụng sự cuộc đời. Chừng nào mà có nhiều cái trung tâm đó mở ra, thì ta biết rằng cái phước của dân tộc ta sẽ tăng lên. Nên cái tâm của Thánh, cái tâm thứ năm của Thánh là cái tâm siêng năng
[42:01]phụng sự, lúc nào cũng thích phụng sự, không có thích ở không, đó. Cái tâm thứ sáu là cái tâm trí tuệ, biết đúng sai trong từng đường tơ kẽ tóc. Nói tới cái trí tuệ mà biết đúng sai này ta vừa chạm tới chân lý của vũ trụ, vì không ai dám định nghĩa cái gì là đúng, cái gì là sai cho tới giờ phút này, không ai dám định nghĩa cái gì là đúng, cái gì là sai. Cũng giống như một bài nhạc, nói là bài nhạc này hay, bài nhạc kia dở, không bao giờ có một định nghĩa một bài nhạc thế nào là hay, thế nào là một bài nhạc dở. Cho nên cuối cùng trong cái môi trường của các nhạc sĩ hay trong lý thuyết của âm nhạc người ta chỉ nói câu này:
[42:47]"Tôi thích bài nhạc này." Còn người kia họ không thích kệ họ, còn tôi thích. "Tôi thích tôi cho nó hay" nên họ không nói chữ "hay" nữa mà chỉ nói: "Tôi thích". Không dám nói nó hay, tại vì định nghĩa thế nào là hay không định nghĩa được. Cũng giống như trên cuộc đời này, nói cái gì là đúng, cái gì là sai, ta không còn định nghĩa được. Ví dụ bây giờ, có những người họ mê ăn thịt chó, nói đầu năm phải giết một con chó ăn để xả, giải xui và họ cho đó là điều đúng. Nhưng cái người mà biết đạo thì sao? Nói tụi bay vừa xuống địa ngục. Tụi bay ăn con chó này để giải xui, cả năm nay tụi bay sẽ thất bại hết mọi điều, vì bay vừa làm một điều ác độc.
[43:26]Cái ngày vui mà làm cho một chúng sinh đau khổ, đau đớn, đó là điều sai. Nhưng mình nói sai, bên kia nó nói nó đúng. Vậy cái gì là đúng, cái gì là sai cuộc đời luôn luôn là một bí ẩn. Nhưng một bậc Thánh thì sao? Biết chính xác điều gì đúng, điều gì sai trên cuộc đời này. Biết chính xác cái trí tuệ đó, biết chính xác điều gì đúng, điều gì sai là trí tuệ của Thánh. Hôm nay ta không có thời gian để phân tích nhiều vì nó vô số, vô số những điều trong cuộc sống này. Nhưng mà ta hiểu một điều là: trong cái thế giới mà sự mờ mịt cái đúng, cái sai, chúng ta cũng không biết gì là đúng, là sai thì bậc Thánh luôn luôn biết rõ cái gì là đúng, cái gì là sai.
[44:09]Ta không có thời gian để nói đó. Cái tâm thứ bảy của Thánh là cái tâm thần thông. Một bậc Thánh thì phải có thần thông, biết tiền kiếp, biết nhân quả và biết tâm người khác nghĩ gì. Đó là một bậc Thánh bắt buộc phải có cái tâm thần thông. Tức là nếu cần biết kiếp trước người đó là ai, một vị Thánh họ sẽ biết được. Và họ biết luôn cái nhân quả từ đâu, cái nhân quả sâu xa. Ví dụ bây giờ, ví dụ thấy một người giàu, họ nói: "Dạ, cái người này chắc đời trước là là bố thí dữ lắm hả Thầy?" Cái vị Thầy đó họ nói: "Không. Cái người này không phải bố thí giàu, không phải giàu nhờ bố thí,
[44:56]mà người này giàu là chỉ nhờ
[45:03]vô tình bố thí." Vô tình bố thí là sao? Tức là người này hồi xưa, đời xưa họ làm người thợ xây nhà, thì khi mà hợp đồng xây cái căn nhà ở mức độ rộng như thế này, cao như thế này, phòng ốc như thế này, thì họ làm đúng như hợp đồng, nhưng luôn luôn họ làm thêm một công trình nho nhỏ gắn vô như một món quà tặng cho cái người người thuê. Mà cái điều họ gắn vô họ không cho ai biết hết, cứ làm thêm chút. Như cái cột họ làm chắc thêm chút, rồi cái nhà vệ sinh rộng hơn chút, cái gian bếp lớn, cái bếp nó to hơn chút, họ cứ thêm một chút so với cái yêu cầu của người người người thuê. Họ làm không ai biết, cả một đời như vậy, ta không gọi họ là bố thí một cách rõ
[45:51]ràng, họ chỉ làm thêm một chút so với hợp đồng và kiếp sau họ giàu tràn ngập. Họ chẳng hề phải là cầm tiền bố thí cho ai cả, chẳng cầm tiền cúng dường cái gì cả, chỉ là trong cái bổn phận của nghề nghiệp, họ làm dư hơn trách nhiệm được yêu cầu chút xíu mà tích lũy cả đời, đời sau họ giàu khủng khiếp luôn. Nên một bậc Thánh thì họ phải biết nhân quả là như vậy. Người này đẹp, người kia cũng đẹp, nhưng hai cái đẹp đó có nhân khác nhau ạ. Cái người này mạnh, người kia cũng mạnh, nhưng hai cái mạnh đó nhân khác nhau. Người này giàu, người kia cũng giàu, hai cái nhân đó khác nhau. Thì một bậc Thánh họ biết hết nhân quả,
[46:29]biết tiền kiếp, biết nhân quả và biết chúng sinh nghĩ gì bí mật ở trong tâm. Đó là một bậc Thánh. Mình không phải Thánh thì mình không biết, nhưng bậc Thánh thì phải biết. Mà chẳng những biết tâm con người, họ biết tâm của con vật nữa. Ví dụ, đang ngồi ở đây tự nhiên con chim ở đâu nó bay sà xuống nó đậu nó kêu: "Lét tét, lé tét" ở cái cửa sổ, mình thì thấy nó chắc vô tình nó đậu chơi. Nhưng một bậc Thánh họ biết ngay con chim này tới đây vì nó nó muốn báo cho chủ nhà một câu chuyện. Vì cái trực giác của con chim nó nhạy hơn con người, nó báo là đang có khách đi về tới căn nhà này. Nó kêu: "Chíp, chíp, chíp", nó vui mừng chút nó bay đi.
[47:11]Thiệt, đúng 15 phút sau có khách tới gõ cửa, mà con chim nó biết trước mà nó he he nó nhiều chuyện. Con chim nó cũng nhiều chuyện lắm, nó giống như mình á. Cái nó tới trước nó báo trước: "Có khách nha, có khách nha". Mình thì không biết, mình thấy à chắc nó vô tình nó đậu không biết, nhưng mà bậc Thánh họ đọc ra cái tâm con chim liền, nói à con chim này nó tới nó báo có khách. Hoặc là cái con con chó, nó chạy vô nó cứ rừ rừ rừ rừ rừ rừ, mình không biết nay nó bệnh hay cái gì. Nhưng không, bậc Thánh nhìn tâm con chó biết con chó nó vừa mới thấy ma. Nó vừa chạy ra kia nó thấy có bóng ma mà nó không sủa, nó chạy vô nó rừ rừ để nó báo cho
[47:49]cho cho chủ nhà biết là có một sinh vật lạ vừa xuất hiện lãng vãng. Chứ còn mình, mình không biết, nhưng bậc Thánh họ biết tâm, biết tâm của người và biết tâm của súc sinh luôn. Đó mới là Thánh, đó, bắt buộc vậy. Còn mình không phải Thánh, mình không biết điều đó. Cái tâm thứ tám của một bậc Thánh là cái tâm thiền định bất động. Bậc Thánh thì phải nhập định được, phải nhập định bất động từ chánh niệm tỉnh giác tới Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền gì đó tùy cái tầng bậc của một bậc Thánh đó. Thì Tứ thiền thì cao nhất, từ đó có thể chứng quả Thánh A La Hán, còn sơ nhất là vẫn là chánh niệm tỉnh giác,
[48:29]thì một bậc Thánh phải nhiếp tâm được. Mà nếu chưa nhiếp tâm được thì là vì đang phấn đấu thôi, một bậc hiền vậy thôi, nhưng mà phải nhập được thiền định. Cái tâm thứ chín của một bậc Thánh là tâm vô ngã hòa đồng cùng mười phương Phật. Cái chỗ này bắt đầu cao siêu rồi. Một bậc Thánh, tuyệt đối các Ngài diệt xong bản ngã và các Ngài trở thành đồng với mười phương chư Phật, tùy thuận được mười phương chư Phật. Chỗ này nếu mình muốn giải thích thì phải giải thích rất dài ngày dài tháng nha, ta mới hiểu. Nhưng mà hiểu rồi cũng không bao giờ với tới được, nên ta cứ hiểu thôi. Ta biết là khi một vị mà diệt được bản ngã vị đó tâm đồng tâm chư
[49:18]Phật, thì những cái điều mà trong cái cái cảnh giới của chư Phật đó làm gì, tác ý gì, các vị đó thuận theo, làm theo, theo hết. Chứ không phải Phật là không làm gì. Trong Niết bàn Phật làm nhiều việc lắm, nhưng cái làm mà như không làm, làm mà như hư vô, cái này ta không biết nổi. Tuy nhiên một bậc thánh vô ngã hòa vào đó cũng đồng theo chư Phật để làm vô số điều trong pháp giới vũ trụ này. Ta nghe vậy thôi, hiểu không hiểu nổi đâu. Tâm thứ mười là cái tâm vô ngã hiểu được hết nỗi khổ của chúng sinh trong mười phương pháp giới. Hiểu hết chúng sinh trong pháp giới này khổ như thế nào, vô minh như thế nào, biết hết.
[50:06]Thì chỗ này ta cũng không hiểu nổi, nhưng mà thôi ta nghe vậy để vậy thôi, và chiêm nghiệm thôi. Nên bây giờ mọi người đọc theo thầy cái bài thơ này để nhớ mà về nhà chiêm nghiệm. Vì nếu ai chiêm nghiệm được mười tâm của Thánh này thì coi như năm nay ta lãi to, phước ta sẽ rất là lớn. Mọi người đọc theo thầy nha. Ai thường quán niệm sâu xa. Ai thường quán niệm sâu xa. Mười tâm của Thánh ấy là hiền nhân.
[50:36]Mười tâm của Thánh ấy là hiền nhân. Dù còn đi giữa bụi trần. Dù còn đi giữa bụi trần. Nhưng công đức đã rất gần cõi cao. Nhưng công đức đã rất gần cõi cao. Như người con được đón chào. Như người con được đón chào. Về nhà cha mẹ thế nào cũng hay. Về nhà cha mẹ thế nào cũng hay.
[51:10]Trước là quán niệm từ bi. Trước là quán niệm từ bi. Tình thương của Thánh khác gì đại dương. Tình thương của Thánh khác gì đại dương. Hai là tự tại bình thường. Hai là tự tại bình thường. Dẫu đời vui khổ nhiễu nhương chẳng sờn. Dẫu đời vui khổ nhiễu nhương chẳng sờn.
[51:36]Ba là danh lợi ngàn lần. Ba là danh lợi ngàn lần. Chẳng tham đắm chỉ vì cần độ sinh. Chẳng tham đắm chỉ vì cần độ sinh. Bốn tâm khiêm hạ hết tình. Bốn tâm khiêm hạ hết tình. Thấy mình cây cỏ bụi sình thế thôi. Thấy mình cây cỏ bụi sình thế thôi.
[52:03]Năm là hăng hái giúp đời. Năm là hăng hái giúp đời. Siêng năng phụng sự cùng người kết duyên. Siêng năng phụng sự cùng người kết duyên. Sáu là trí tuệ diệu huyền. Sáu là trí tuệ diệu huyền.
[52:20]Biết điều sai đúng mọi miền thế gian. Biết điều sai đúng mọi miền thế gian. Bảy là túc mạng rõ ràng. Bảy là túc mạng rõ ràng. Tha tâm nhân quả hiểu nhanh mọi đường. Tha tâm nhân quả hiểu nhanh mọi đường. Tám là nhập định phi thường. Tám là nhập định phi thường. Tọa thiền bất động tâm dường hư không. Tọa thiền bất động tâm dường hư không. Chín là vô ngã đại đồng. Chín là vô ngã đại đồng.
[52:58]Cùng mười phương Phật tấm lòng đại bi. Cùng mười phương Phật tấm lòng đại bi. Mười là vô ngã toàn tri. Mười là vô ngã toàn tri. Chúng sinh đau khổ bởi vì vô minh. Chúng sinh đau khổ bởi vì vô minh.
[53:17]Cúi đầu lạy đấng siêu linh. Cúi đầu lạy đấng siêu linh. Mười tâm của Thánh chân thành khắc ghi. Mười tâm của Thánh chân thành khắc ghi. Năm nay lãi to rồi đó nha. Chiêm nghiệm được mười tâm của Thánh này phước chúng ta vô lượng. Bây giờ thì thầy mời tất cả quý Phật tử nha, dùng dùng dùng dùng cơm với chùa bữa cơm chay.