[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về đề tài là Bi Trí Dũng, tức là ba đức tính của một người đệ tử Phật phải có. Thật ra đây là cái phương châm của Gia Đình Phật Tử. Khi mà bác sĩ Tâm Minh - Lê Đình Thám sáng lập ra cái gia đình Phật hóa phổ, tức là Gia Đình Phật Tử bây giờ, thì có đưa ra cái phương châm giống như là ba cái đức tính của một cái đoàn viên Gia Đình Phật Tử là bi, trí và dũng. Ở bên ngoài nhắc, nếu ai nói chuyện nhắc nó nhìn thầy cái đừng nói chuyện giữ yên lặng. Ở bên ngoài sân thấy ai nói chuyện nhắc giùm. Ba cái đức tính bi, trí, dũng này thực ra
[0:58]cũng có cái nguồn gốc từ trong kinh điển của Phật. Chúng ta nhớ cái bài tụng Lăng Nghiêm hằng đêm mà khi quý thầy, quý cô tụng ở trong chùa, một buổi khuya vậy thì có cái đoạn là: Đại hùng, đại lực, đại từ bi, hi cánh thẩm trừ vi tế hoặc, linh ngã tảo đăng vô thượng giác, ư thập phương giới toạ đạo tràng, thuấn nhã đa tánh khả tiêu vong, thước ca ra tâm vô động chuyển. Là buổi khuya thì hay hay tụng bài như vậy. Thì ở đây quý Phật tử có tụng không? Chắc không ha. Nhưng có vài người có biết tụng đó, chứ không phải không đâu. Có vài người cũng buổi khuya dậy tụng mà ít thôi. Đa phần là người tu mới tụng.
[1:45]Nghĩa là cầu xin Đức Phật là đấng đại hùng, đại lực, đại từ bi hỗ trợ, giúp cho con trừ được những cái hoặc vi tế, những lậu hoặc vi tế. Chỗ này thật là hay, chỗ này ngài A Nan á nói lên cái bài kệ này nghĩa là mặc dù nghĩa là ngài ngộ được đạo nhưng mà những cái lậu hoặc vi tế thường không phải tự sức mình diệt trừ nổi, mà phải có sự gia hộ của chư Phật. Cái ý này thật là chuẩn xác, nghĩa là trong sự tu hành của tất cả chúng ta vậy, là chúng ta chỉ đủ sức kiểm soát những cái phần phiền não thô, những cái lỗi lầm thô dễ thấy, còn những cái lỗi lầm mà vi tế khó thấy thì thường chúng ta phải nhờ sự gia hộ của Tam Bảo.
[2:37]Nên cái ý mà trong bài kinh Lăng Nghiêm nói đoạn này thật là chuẩn xác, cũng là một cái sự nhắc nhở cho mọi người chúng ta. Sự nhắc nhở cho chúng ta thế này, ví dụ như là quý Phật tử hay là Tăng Ni vậy, là trên bước đường tu tập chúng ta mình thấy nào giờ mình tu tập vững vàng là đối với người khác mình cũng tốt bụng, mình giúp đỡ, là những cái gì phải tham mình dứt trừ không tham, không lấy của không cho, không giận hờn, không nói dối, không nói một lời mắng nhiếc ai, mình sống cuộc sống êm đềm, thanh thản. Thì cái phần đó là phần thô dễ thấy, là tự mình kiểm soát được, nhưng mà trong sâu thẳm nội tâm của mình á, còn những điều hơn thua,
[3:20]những ích kỷ vi tế, những cái bực bội, giận hờn ngầm ngầm, mình vẫn không thấy được hết. Thì đây là cái chỗ mà người tu chúng ta phải nhờ Phật gia hộ. Đây là chỗ mà không ai được quyền tự cao nói rằng là tự mình nói cho đúng thắp đuốc lên mà đi. Mặc dù chúng ta rất nỗ lực, chúng ta rất cố gắng, nhưng mà trong cái phần khó khăn nhất chúng ta phải nhờ sự dìu dắt của chư Phật. Đây là một cái sự thật. Người Tây phương có một câu nói rằng: "Là chúng ta phải tự giúp mình rồi Trời mới giúp mình." Cái câu đó thì không phải câu trong Đạo Phật, nhưng mà cái ý rất gần với cái việc tu hành của Đạo Phật. Là chúng ta không phải tối ngày
[4:02]mình quỳ cầu nguyện Phật gia hộ để cho mình tu đắc đạo, cái đó là sai. Nhưng đầu tiên á bản thân mình phải hết sức nỗ lực, nghĩa là chúng ta làm được mọi điều tốt trong cuộc sống này, là chúng ta nỗ lực toạ thiền, nhiếp tâm vào trong an định, kiểm soát bản ngã của mình, làm mọi điều thì lúc đó chúng ta sẽ được sự gia hộ bí mật của chư Phật, của Tam Bảo. Còn nếu chúng ta không nỗ lực, chúng ta không có được sự gia hộ. Nên ở đây sự gia hộ của chư Phật giúp chúng ta ở cái phần khó khăn, phần vi tế. Nhưng mà ở buổi đầu chính mỗi người chúng ta phải hết sức nỗ lực. Giống như có những người họ phát nguyện làm một cái công đức lớn,
[4:44]ví dụ có người phát nguyện ấn tống kinh, có người phát nguyện đi đến chiến khu trợ, có người phát nguyện là ủng hộ chư Tăng Ni tu học, vân vân. Thì khi phát nguyện như vậy á, họ họ biết là không đủ sức lắm nhưng mà vẫn nỗ lực ráng, rồi bắt đầu gặp thiếu hụt, gặp sự chống đối, gặp trở ngại nhưng họ cứ ráng ráng tự nhiên vượt qua một vài lần rất là may mắn. Tự nhiên có những điểm may mắn kỳ lạ đến với họ. Ví dụ có người phát nguyện cúng một cái tượng Phật lớn ở một cái chùa xa mà bản thân mình thì không phải là đủ tiền liền, nhưng mà cứ ráng nỗ lực rồi đi vận động thêm, xin thêm cũng gặp khó khăn nhưng mà rồi bỗng nhiên gặp được
[5:22]những điều may mắn họ làm được cái điều đó. Thì những cái may mắn bất ngờ khi mình làm công đức mà gặp khó khăn á, đó chính là sự gia hộ. Còn cái cái nhân ban đầu là chính bản thân mình phải nỗ lực. Cho nên trong cái bài kệ của bài Lăng Nghiêm là mặc dù Ngài đã ngộ đạo, nhưng mà "Hi cánh thẩm trừ vi tế hoặc", vẫn cầu Phật gia hộ để giúp vượt qua những cái vi tế hoặc nhỏ nhỏ. Cái điều điều này rất là chính xác. Mà đây là vì Ngài ca ngợi Đức Phật là đấng đại hùng, đại lực, đại từ bi. Cho nên ở đây là cái chỗ mà bi, trí, dũng là cái đức tính của chư Phật, mà chúng ta là những người đệ tử Phật, chúng ta phải học theo cái ba đức tính đó.
[6:00]Còn những câu sau là: "Linh ngã tảo đăng vô thượng giác" - khiến cho con đến được, đạt được, chứng được cái Vô Thượng Giác. Thì "Ư thập phương giới toạ đạo tràng" là ngồi được nơi cái đạo tràng khắp cả mười phương. Nghĩa là: "Thuấn nhã đa tánh khả tiêu vong, Thước ca ra tâm vô động chuyển", câu này nghĩa là: Cái hư không này có thể tan vỡ được, nhưng cái tâm kiên cố con ngày hôm nay đã phát nguyện thì không bao giờ thay đổi. Cái bài nguyện nó như vậy. Chúng ta nhắc cái bài tụng đó để nói rằng, ám chỉ rằng cái đức tính đại hùng, đại lực, đại từ bi, chúng ta thêm chữ trí tuệ tại câu văn không không đủ,
[6:35]mà chúng ta hiểu ngầm có trí tuệ, tức là ba cái đức tính của chư Phật. Mà chúng ta là những người đệ tử Phật, chúng ta học theo Đức Phật, chúng ta tìm cầu cái sự giác ngộ, giải thoát, bây giờ chúng ta cũng phải có ba đức tính đó. Nhưng mà chữ đại hùng, đại lực á thì khi bác sĩ Tâm Minh - Lê Đình Thám nói lại thì ông dùng chữ Dũng, Dũng. Ngày hôm nay chúng ta phân tích với nhau cái sự tương quan giữa ba cái đức tính này để mà chúng ta có cái cái hướng đi cho đúng trong cái việc tu tập cũng như làm những việc Phật sự ở trong đạo với nhau vậy. Mà ở đây á, cái thứ tự mà bác sĩ Tâm Minh nói là: Bi, Trí, Dũng là một thứ tự cực kỳ hợp lý.
[7:17]Ví dụ như trong kinh á, vì cái lời văn tụng có khi đảo ngược, đại hùng, đại lực nói trước rồi đại từ bi nói sau. Nhưng mà khi nói ra văn xuôi mà nói theo tiêu chuẩn cho đúng á thì lại theo thứ tự Bi trước tới Trí rồi tới Dũng cuối cùng. Phải nói đây là một cái thứ tự cực kỳ hợp lý và tuyệt trần. Người nào đưa ra được cái thứ tự này phải là con người có kinh nghiệm tu hành, có cái nhìn rất là sâu sắc mới đưa ra được. Nghĩa là lòng từ bi được đề cao ở buổi ban đầu, có từ bi rồi mới nói đến cái yếu tố thứ hai là trí tuệ, rồi cuối cùng mới nói tới cái dũng lực, cái sự can dạ. Đây là ba cái thứ tự hết sức là hợp lý, cái gốc ban đầu là từ bi.
[7:58]Thế nên chúng ta cũng dè dặt khi nói lại, có nhiều người đến với Đạo Phật chỉ đề cao cái trí tuệ, đến nỗi mà nói "duy tuệ thị nghiệp", chỉ có trí tuệ là sự nghiệp, cũng là một cực đoan, cũng là một cái cái là hơi không chuẩn bằng cái cái phương châm mà đưa ra là Bi, Trí rồi Dũng. Cái cái thứ tự này hợp lý hơn. Bây giờ chúng ta định nghĩa khái quát chút xíu. Bi là nói vắn tắt á của của lòng từ bi, nghĩa là lòng thương yêu chúng sinh mà chúng ta đã nói nhiều. Ở đây á, mà tại sao không nói từ, trí, dũng mà lại nói là bi, trí, dũng? Đã nãy nói lòng thương yêu tổng quát á mình nói từ được rồi mà lại dùng chữ bi, không dùng chữ từ. Vì sao?
[8:42]Đúng nguyên nghĩa mà chúng ta đã nói với nhau nhiều á, bi nghĩa là gì? Bi là sự thương xót khi thấy chúng sinh đau khổ. Mà sở dĩ chúng ta có sự thương xót khi thấy chúng sinh đau khổ bởi vì trước đó chúng ta có thương yêu chúng sinh. Đó là nguyên tắc, nguyên tắc. Mình có thương ai thì mình mới xót xa khi thấy người đó đau khổ, chúng ta để ý vậy. Còn nếu mình không có thương ai thì dù thấy người ta đau khổ mình không có xót xa. À đây là một cái định nghĩa căn bản thời Đức Phật cũng nói như vậy. Ví dụ nói trong làng, trong xóm Đức Phật hỏi một người nông dân hoặc một người trưởng thôn, nói rằng:
[9:25]"Khi thấy người khác chết", nói là "ông có đau khổ không?" Nói: "Dạ có người con đau khổ, có người con không đau khổ." Đức Phật nói: "Sao vậy?" Nói: "Nếu cái người chết đó mà là gia đình, thân nhân, quyến thuộc con thương yêu thì con đau khổ. Còn nếu cái người chết trong thôn con mà là người dưng, con không hề thương họ thì con không đau khổ." Nghĩa là cái câu định nghĩa như vậy. Thì ở đây, Bi là phần sau của Từ. Có Từ rồi mới có Bi, nhưng mà lại không nói Từ mà nói Bi bởi vì nói Bi mạnh hơn là Từ. rất hay, mà dịch qua tiếng Việt Nam thì lại hết hay. Ví dụ mình nói là thương yêu, trí tuệ và sự can đảm,
[10:02]mình dịch nói bi trí dũng là thương yêu, trí tuệ và sự can đảm. Thì mình nói thương yêu được, chứ mình nói thương xót, trí tuệ và sự can đảm nghe không hay. Nhưng mà trong chữ Nho á thì nói chữ bi lại mạnh hơn chữ từ à. Bi trí dũng mạnh hơn là từ trí dũng, tại từ nghe sao nó từ từ quá à. Đó, còn chữ bi nghe nó mạnh hơn. Tức là cái lòng thương này nó nó có cái tác dụng, nó có cái hiệu quả hơn, là mình sẽ thành cái hành động so với thương yêu vậy. Thì cái chữ bi là lòng thương yêu mà chúng ta nói nhiều, này mình định nghĩa khái quát, lát nói lại. Cái thứ hai là trí tuệ, trí tuệ thì nhiều lắm, trí tuệ thì nhiều, nhưng mà đây mình nói năm điều thôi.
[10:44]Năm điều, nói nghe năm điều là cũng mệt rồi. Thứ nhất là hiểu đạo lý. Nếu mà không hiểu đạo lý thì không có trí tuệ. Thế vì vậy mà chúng ta cực khổ tới chùa để nghe giảng Pháp là vậy đó, để chúng ta được cái trí tuệ ban đầu là hiểu được đạo lý. Hoặc là có khi chúng ta thỉnh băng về nghe, hoặc là chúng ta đàm đạo nói chuyện với nhau, hoặc chúng ta mua kinh mua sách về đọc, là tất cả điều đó để được cái cái yếu tố, cái điểm ban đầu của trí tuệ là là am hiểu đạo lý, là bước ban đầu. Nhưng mà chưa là tất cả, còn những bước sau nữa. Thứ hai là hiểu được cách sống ở đời. À. Đó là sao? Cái đạo lý á là cái lý thuyết thôi, cái lý thuyết mà chúng ta nghe
[11:29]nói, à chúng ta học được trong kinh điển thì mới biết để đó. Bắt đầu khi mà đụng chạm với thực tế cuộc sống á, mình phải xử sự ra làm sao á đó mới là trí tuệ lại lần nữa. Chứ còn mới học trong kinh ra thì chưa thành trí tuệ, mới là trí tuệ bước đầu thôi. Ví dụ mình nói thế này, à ví dụ mình nói là trong kinh dạy mình nói là phải thương yêu chúng sinh thì đó là mình hiểu á, hiểu như vậy là bước đầu. Nhưng mà khi bước ra cuộc sống thực, mình phải làm sao rải được cái lòng thương của mình đối với những người mình gặp trong cuộc sống, đó mới là cái bước thứ hai của trí tuệ. Chứ trong cuộc sống mình gặp con người mà mình không thương được
[12:07]thì bước thứ hai không có, cái trí tuệ thứ hai này không có. Mà đa phần chúng ta bị điều này. Đa phần chúng ta bị là chúng ta học rất nhiều, à chúng ta đọc rất nhiều, nhưng mà khi bước vào trong đời sống mình không áp dụng được. Có một lần, có một người à Phật tử hỏi chúng tôi, nói: Thưa thầy, à sao thầy không có giảng kinh? Giảng kinh mà thì sao thầy giảng tùm lum chuyện trên đời? Ở đây Phật tử biết có ai thắc mắc vậy không? Thì chúng tôi mới trả lời rằng: Đạo là cách sống ở cuộc giữa cuộc đời này. Hãy nhớ điều đó, hãy nhớ đạo là cái cách để sống giữa cuộc đời, chứ không phải đạo là cái cách để trốn cuộc đời, hãy hiểu như vậy.
[12:56]Thì thời xưa trong cái khung cảnh Ấn Độ đơn giản như vậy thì Đức Phật đã dạy như vậy để người ta sống như thế và tu như thế. Vì thời đó đơn giản không có gì. Nhưng ngày hôm nay, cách hơn 2.500 năm, cuộc sống quá phức tạp, kỹ thuật quá biến đổi, thì cái quan điểm, cái tâm tình con người đã thay đổi hết. Và lúc này chúng ta bắt đầu cũng vậy, đòi hỏi một sự phát triển mới để đem đạo soi sáng vào cuộc đời trở lại một lần nữa. Là đạo là cái cách để sống. Khi mà chúng ta biết được cách sống ở đời, sống tốt đẹp với con người thì sau đó chúng ta có cái phước để thoát ra khỏi cuộc đời. Đây là điều chúng ta để ý.
[13:38]Là chúng ta lặp lại, đạo là cách sống ở đời cho đúng, cho tốt đẹp. Khi mà chúng ta đã biết cách sống ở đời cho tốt đẹp thì sau đó chúng ta mới có cái phước để thoát ra khỏi cuộc đời. Có nhiều người lầm tưởng là khi chúng ta đến với đạo Phật, chúng ta đi tìm sự giải thoát thanh tịnh là chúng ta phải quay lưng với cuộc đời liền. Xin thưa, người như vậy không bao giờ thoát khỏi cuộc đời được. Chỉ có người nào mà đã đi qua một quá trình sống tốt với cuộc đời, với con người mới có thể thoát khỏi cuộc đời được. Cái trí tuệ thứ ba là này, trí tuệ thứ ba là nhận xét được con người. Cái này phần này hơi cao, hơi sâu.
[14:30]Nghĩa là chúng ta sống ở đời mình sống tốt đẹp rồi, nhưng trong cuộc sống này, khi mình gặp gỡ, mình tiếp xúc với mọi người, mình đánh giá được con người. Nghĩa là mình biết người tốt, người xấu, người đã hiểu đạo nhiều, người chưa hiểu đạo lắm, người khôn ngoan, người ít khôn ngoan, người tham, không tham, nhìn tương đối biết được. Cái này là trí tuệ cũng quan trọng á, đúng không? Quý Phật tử sống ở đời phải có cái này nữa không? Đúng không? Có chứ. Không có bị người ta gạt chết. Mà nhớ là cái người càng lớn tuổi chừng nào thì cái khả năng mà nhận xét con người càng nhạy bén chừng đó, phải không? Mà ai cũng vậy hết.
[15:08]Từ nhỏ là bắt đầu mình biết nhận xét dần dần, khi lớn lên mà khoảng 40, 50 tuổi, 50, 60 tuổi là cái khả năng nhận xét con người rất là sắc bén. Nghĩa là thoáng gặp nhau nói chuyện chút xíu là mình đã đánh giá được người đó như thế nào, tạm thời. Còn những bậc thánh thì họ đánh giá là sâu kĩ hơn nữa. Thầy chúng ta thì thường thường thôi. Nhưng mà phải biết nhận xét về con người. Để chi vậy? Để làm chi? Để chơi hụi hay gì? Thấy rủ chơi hụi cũng phải.
[15:42]Để mình đối xử thích hợp, hoặc là để giáo hóa cho thích hợp. Nhớ như vậy. Cái trí tuệ thứ tư á là mình phán đoán được tình huống, phán đoán được tình huống. Nghĩa là sống trong cuộc sống này khi mọi chuyện xảy ra á là chúng ta đoán được chuyện sẽ xảy tới như thế nào. Ví dụ như là nhìn trời mưa thì mình đoán là sao? Sau cơn mưa thì? Không, sau cơn mưa là phải kẹt xe nhiều. Hôm qua hôm qua mưa lớn mà tới giờ về kẹt xe đó, đó là mình biết phán đoán tình huống dựa vào kinh nghiệm, chứ sau cơn mưa thường thì trời lại sáng. Chứ nhiều chuyện trong cuộc sống này nếu mà chúng ta thông minh mà mà phán đoán vậy là nhờ kinh nghiệm, nhờ biết nhận xét đó.
[16:32]Cái thứ năm á là khả năng sáng tạo. Sáng tạo tức là tạo ra một cái điều chưa có, ví dụ như cái người đặt ra một bài thơ, bài văn, nghĩ ra một cái kế hoạch, một cái giải pháp, một cái sản phẩm mới, đều là trí tuệ. Thì chúng ta đánh giá trí tuệ con người ở năm điểm đó. Bây giờ mình nhìn lại mình được mấy điểm nha, nhắc lại nè. Thứ nhất là hiểu đạo lý, mình đã hiểu nhiều chưa? Thứ hai là mình khi sống ở ở cuộc đời này, mình sống có khéo léo hay không, có tốt đẹp hay không? Đó là trí tuệ thứ hai. Thứ ba là mình nhìn con người mình nhận xét có có tinh tế chưa? Thứ tư là mình phán đoán tình huống đã được chưa?
[17:13]Thứ năm là ví dụ có biết làm thơ chưa? Biết làm văn chưa? Đây quý Phật tử có biết làm văn? Viết một đoạn văn có biết không? Không, bảo đảm ai cũng biết, tại vì đã từng viết thư tình ngày xưa, bảo đảm có. Nhưng mà cũng có sáng tạo hết rồi, nhưng mà cái đó sáng tạo cho nên hơi tối tạo. Đó là cái trí tuệ mà đánh giá trên năm cái mức độ là bình thường á, chứ sự thực vào đạo thì còn sâu hơn nữa. Vào đạo những trí tuệ trong đạo còn phức tạp hơn nhiều, nhưng mà cái trí tuệ bình thường là mình nói năm điểm đó. Còn cái dũng là gì? Dũng là gan dạ, chúng ta dám đối đầu với nguy hiểm để mình đi theo đi theo đạo lý, làm theo đạo lý.
[17:56]Dũng là sự gan dạ, dám đối đầu nguy hiểm. Thì ở đây đó, đa phần á người đệ tử Phật chúng ta có thể là nghe nói về từ bi, nghe nói tới thương yêu nhiều, nghe nói về trí tuệ là có học kinh học điển, nhưng mà cái gan dạ để tu hành, để sống chết với đạo thì mình ít nghe nói, phải không? Và cũng ít ai để tâm tới. Cho nên đa phần người Phật tử chúng ta là là sao? Nhát. Nhát. Nhát như vậy mình sợ chết nhiều vậy á. Chính vì cái dũng không có mà đạo Phật chúng ta yếu. Chứ nếu mà những người Phật tử chúng ta chiêm nghiệm sâu về ba đức tính này, bi, trí, dũng, mà nhất là yếu tố dũng, thì đạo Phật mình sẽ rất là mạnh, sẽ phát triển tốt.
[18:55]Chúng ta nhớ điều này là thiếu một trong ba đức tính này thì chúng ta chưa xứng đáng là đệ tử Phật. chưa xứng đáng, chúng ta sẽ không tạo được nhiều công đức và cũng không thể nào thắt được quả Thánh trong tương lai. Điều thứ nhất chúng ta nói rằng mình chưa xứng đáng là đệ tử Phật. Ví dụ bây giờ mình nói là mình bi, à mình thương người, à mình nói là ở bên trong cái nhà đó là có cái người đang bị à đang bị tai nạn gì đó, cái bị thương chảy máu nằm trong nhà đó, nhưng mà leo vô không được là bởi vì ừm nghe nói thấy tội nghiệp. Nhưng mà người ta nói nếu mà leo vô đó sẽ là bị hơi độc, hay là bị cướp, hay là vô đó rồi sẽ công an sẽ phao vu là mình giết cái người đó.
[19:44]Nên thôi đừng có vô. Mình nghe nói vậy cái thôi mình không vô nữa. Ừm thôi kệ chết từ từ thôi chứ mình không vô, vì mình sợ bị liên lụy. Cho nên mình nói bi thì thấy tội nghiệp, đứng ngoài tội nghiệp thiệt, hít hà tội nghiệp ghê á. Nhưng mà kêu leo vô cứu là không dám vì sợ lát công an áp vô. Cái người này bị nghĩa là chảy máu xỉu, phải anh đi, anh có mặt ở đây phải anh giết không, rồi mình sợ liên lụy, cái mình thôi đứng ngoài chờ. Đó là không có dũng. Nên vì vậy mà nếu không có cái dũng mình không tạo được phước, mình trở thành con người nhút nhát là vậy. Nhiều lúc nó phải gan dạ. Nên nếu mà thiếu một trong ba điều á, mình không có tạo được công đức.
[20:22]Những cái phước nào dễ dễ thì làm được, chứ những cái công đức khó khăn mình không làm ra được vì thiếu một trong ba điều đó. Hoặc có những lúc mà đòi hỏi cái sự khôn ngoan hay là trí tuệ có thể làm phước, mà mình không có khôn ngoan mình cũng không làm phước được. Thí dụ bây giờ, khi mình muốn đến với cái gia đình đó, mình đem cái băng giảng cho người ta nghe, nhưng mà trong cái gia đình đó đó, thì ông chồng ổng nghe băng, mà bà vợ thì bả cương quyết không chịu nghe, à bả cản. Vì bả sợ ông chồng nghe băng quá rồi ông chồng ổng ổng đi tu, ổng bỏ bả cho nên là ổng cấm, bà cấm, bà cản tới cùng, bả làm dữ.
[20:58]Thì mình thấy vậy mà nếu lúc đó mà mình thở dài, mình lắc đầu thì thôi mình không làm được. Nhưng mà nếu lúc đó mình khôn ngoan một chút, mình tới mình tiếp xúc với bà vợ, mình ngoại giao, mình nói ngon nói ngọt, mình nói trước, mình nói: "Ông chồng của em ổng nghe băng này xong ổng thương em quá chừng, ổng thương vợ quá chừng". Nói câu đó có khi bà vợ lại cho ông chồng nghe băng. Đó là có khi mình khôn ngoan chút xíu để mình tạo được cái phước. Chứ còn nếu mà thấy khó khăn lui ra, không biết cách giải quyết thì thì không được. Đó chỉ cho quý Phật tử đó nghe hễ mà gặp trường hợp. Mà trường hợp ông chồng ngược lại cũng vậy,
[21:32]ví dụ mình gặp ông chồng ổng không chịu cho bà vợ tu hành vì sợ bà vợ bỏ đi tu thì mình gặp ông chồng mình nói vậy. Mình nói chứ: "Em từ khi em nghe băng rồi em thương chồng em vô cùng" rồi thì biết đâu ông chồng lại cho bà vợ đi chùa nghe băng tụng kinh rồi. Thí dụ như bạn bè mình mỗi tháng dự khóa tu mà người nhà không cho mình cũng tới mình nói vậy. Tức là mình nghĩ ra những giải pháp nào đó để mà mình giúp được người khác, mình đem đạo lý đến người khác, thì đó là cái trí, chứ nếu không có trí mình cũng không tạo được cái phước nữa. Cho nên vì vậy mà trong ba yếu tố: bi, trí, dũng, thiếu một cái mình hẳn tạo phước được.
[22:08]Mà nói là về lâu về dài không đắc được quả Thánh, không chứng được quả Thánh. Bởi vì một vị Thánh là một người sao? Phải có lòng từ bi, không có lòng từ bi không làm ông Thánh được. Phải không? Có ông Thánh nào mà trơ trơ lì lì không thương ai không? Không có đâu, Thánh là phải thương chúng sanh, cho nên mình phải có lòng từ bi mình mới sau này làm Thánh được. Có ông Thánh nào ngu không? Có không? Không, ông Thánh nào cũng khôn tày trời hết trơn á. Thánh nói một câu mình suy nghĩ 3 năm nghĩ không hết, tức là cái trí tuệ của ổng á. Ổng nói một câu thơ thơ thẩn thẩn vậy mình 3 năm sau mình mới hiểu được hết cái ý nghĩa của ổng.
[22:46]Thí dụ có cái người đến gặp một vị thầy à nói a: "Thưa thầy, là cái việc tu hành của con làm sao? À không biết là con tu hành có được hay không?" Thì ông thầy ổng nói: "Đến khi nào mà ừ là mở cửa mà thấy hoa mai thì mới thì mới có thể là vào được đạo." Thì ổng nói khơi khơi, ngồi đó mình suy nghĩ. Ngồi đó suy nghĩ, mình nghĩ mở cửa mà thấy hoa mai thì chắc là tượng trưng cho mình mở cửa tâm hồn mình, mình thấy được cái một cành hoa mai, tức là ngộ được Phật tánh gì đó. Mình hiểu theo nghĩa thiền, mà không biết có đúng hay không, cứ ngồi suy nghĩ hoài. Nhưng mà đâu có ngờ đâu 5 năm sau, một cái lần đó mình mở cửa ra cái
[23:31]mình thấy ai để cái cành hoa mai đó thiệt, đúng như ổng tiên tri. Và ngay lúc đó tự nhiên mình tâm mình ngộ đạo luôn. Tức là ổng nói nghĩa đen mình cứ ngồi mình hiểu nghĩa bóng, mà nghĩ 5 năm nghĩ không ra. Nên những vị Thánh đó họ thấy trước cái trí tuệ, mà họ nói xa nói gần mà không nói ngay, tại nói ngay sợ mình mình kiêu mạn. Ví dụ như biết mình giỏi đó họ không có khen, tại khen mình kiêu mạn, nên nói xa xa gần gần vậy á. Nhưng mà nếu mình mà dở đó thì mấy vị chê bình thường, còn mình hay thì mấy Ngài không có khen, đa phần như vậy. Ví dụ như thấy cái người đó là căn cơ cao, là tu tập có thể tiến bộ rất là nhanh, nhưng các Ngài cũng không có khen.
[24:09]À, cũng giả bộ nói xa xa gần gần để cho mình cố gắng, còn khen: "À, ngươi đến đây ngươi căn cơ thiệt là đại căn đại trí á", là nhiều khi mình mất cái phước liền, kiếp sau mình rớt lại liền. Cho nên ở trong mà trong sử ba mươi ba vị Tổ có cái câu chuyện, mình không biết thực hư thế nào nhưng mà nói về nhân quả rất là đúng. Tức là khi mà ông thầy ổng nhìn thấy người đệ tử có cái khả năng chứng đạo, ổng mới khen, ổng nói là: "Ngươi sắp sửa chứng được Thánh quả Tu-đà-hoàn". Nhưng mà không ngờ là tháng sau gặp lại, ổng nhìn thấy người đệ tử đó mất, không còn có cái phước để chứng quả nữa. Vì sao vậy?
[24:49]Vì cái người đệ tử đó một lần đi vào chùa cầm cái gậy đè lên trên cái tượng Phật. Có cái tượng Phật tạc ở bên bức tường á, cái người này vào sơ ý để cái gậy đè vào mặt Phật rồi mới đi vô thính điện. Không ngờ có một chút xúc phạm tượng Phật đó mà mất cái chứng hoa Thánh. Cũng giống như phe Taliban vác lấy đại bác bắn vào tượng Phật thì vài tháng sau giờ sao? Ta đuổi chạy, chạy quá cờ. Mất hết phước để mà cai trị một cái xứ sở này. Nhân cái trở lại của Taliban mình nói lại câu này, một cái câu danh ngôn, nói: "Nếu chúng ta bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai sẽ bắn lại chúng ta bằng đại bác." Có câu nói, nghĩa là mình phê bình
[25:35]cái người xưa một lời, sau này cái người hậu thế của mình sẽ phê bình lại 10 lời lận. Ý người ta nói như vậy. Còn ở đây Taliban thì bắn vào quá khứ bằng bằng đại bác thì tương lai sẽ bắn vào họ bằng cái gì? Bằng hỏa tiễn hành trình Tomahawk, và bằng nhiều thứ bom khủng khiếp hơn: bom chùm, bom nhiệt luân. Đó là cái nhân quả, khi người ta xúc phạm tới tượng Phật thì người ta không còn phước gì nữa. Nhưng mà trở lại vấn đề là cái lời mà một bậc Thánh, họ không dè dặt, ít có khen ai là vậy đó. Chê thì dễ để cho người kia bớt có tự cao, chứ còn lời khen rất là dè dặt. Nên vì vậy quý Phật tử đến gặp quý thầy mà hỏi:
[26:18]"Thưa thầy, con tu được không?" Mà quý thầy chê đó thì đúng là mình bậy thiệt á, là chắc là mình có lỗi nhiều. Mà nếu gặp quý thầy hỏi: "Thưa thầy, con tu có được hay không?", quý thầy ậm ờ ậm ờ không nói gì hết, coi chừng mình là người đại căn đại trí á, coi chừng nghe. Đó vậy, nhưng mà hôm nay mà khen trước là mai mốt là thua luôn đó, nhen. Nên ở đây đó chúng ta nhớ ba cái đức tính hả. Bậc Thánh nào cũng có lòng thương yêu, bậc Thánh nào cũng có trí tuệ và bậc Thánh nào cũng dũng cảm, đại hùng đại lực, đó là tiêu chuẩn. Nên vì vậy mà chúng ta tu tập để đắc được quả Thánh, thì bây giờ chúng ta cũng phải có đủ ba đức tính đó:
[26:59]bi, trí, dũng, thiếu một cái không được. Giờ chúng ta trở lại từng cái tính chất nha, để mình coi lại mình, coi có sót cái nào hay không. Cái đức tính đầu tiên là bi, là lòng thương yêu, là nền tảng cho mọi cái đạo lý, mọi hành động kết tiếp. Mình đến với đạo cái khởi điểm ban đầu mà chưa có lòng từ bi thương yêu, nghĩa là ở bên ngoài mình chưa có lòng từ bi thương yêu thì một cái sai lầm lớn. Nhưng mà cái chỗ này mình nói nhiều, mình đi mình nói tính chất hôm nay thôi là khi chúng ta đưa ra một cái đạo lý, chúng ta làm một hành động mà nếu không dựa trên cái bi tâm thì nó trở thành thủ đoạn liền.
[27:42]Cái chỗ này nó tinh tế lắm á, ngay cả mấy thầy mà nhiều khi cũng bị. Mình nói ra một đạo lý để giảng dạy cho Phật tử mà cái đạo lý đó không có dựa trên nền tảng từ bi thì coi chừng cái đạo lý đó không phải đạo lý mà là một thủ đoạn để sống, một thủ đoạn để sống chứ không phải là một đạo lý để tu. À nó khác chút xíu vậy thôi. À ví dụ là sao? Ví dụ mình nói cái này, mình nói rằng tu phải giữ tâm thanh tịnh thì câu này là phải đạo lý không? Phải không à? Nghe rất đạo lý, phải không? Nghe rất đạo lý, thế là người tu phải giữ tâm thanh tịnh, nghe rất đạo lý. Hổng chắc à! Vì sao vậy? Bởi vì cái người mà tập thôi miên á họ cũng giữ tâm thanh tịnh,
[28:25]cái người luyện mà fakir thuật sĩ Ấn Độ á họ cũng giữ tâm thanh tịnh. Nghĩa là những người mà phải ngồi trên than hồng, bước đi trên than hồng, ngồi trên dao bén, à móc những cái móc câu vào người rồi treo người mình lên, những cái lưỡi nhọn họ móc vào da thịt rồi câu mình lên chịu đau cùng cực, những người đó cũng giữ tâm thanh tịnh, nhưng mà không phải đạo lý. Rồi những yoga, những người mà luyện mà ngồi trên tuyết chịu lạnh được cũng là người giữ tâm thanh tịnh mà chưa chắc là đạo lý giải thoát. Như vậy cái câu nói rằng là người tu phải giữ tâm thanh tịnh chưa chắc là đạo lý. Có khi chỉ là một cái lối để sống cho có hiệu quả thôi,
[29:07]một cách để sống, một cái thuật để sống chứ không phải đạo lý. Chừng nào mà nói như vậy thì thành đạo lý này. Nãy mình nói nãy cái thanh tịnh mà chưa chắc là đạo lý bởi vì có thể rơi vào ích kỷ á. Cái người mà giữ tâm thanh tịnh chặt chẽ không có bận tâm lo cho ai có khi trở thành người ích kỷ, đúng không? Vì mình sợ làm chuyện bận tâm á, lo cho người khác nghĩ tới người khác bận tâm, không nghĩ tới ai hết để giữ một tâm mình thanh tịnh rơi vào ích kỷ liền. Cho nên cái câu mà nói ban đầu tu là giữ tâm thanh tịnh nghe đạo lý tràn trề nhưng mà mình suy luận lại coi chừng không có đạo lý gì hết. Vì sao?
[29:44]Vì câu nói đó chưa đặt trên nền tảng thương yêu chúng sinh. Chưa có cái từ bi làm nền tảng thì chưa phải đạo lý. Là luôn như vậy. Bây giờ nói lại thành đạo lý này. Nói là phải giữ tâm thanh tịnh để dễ khởi lòng từ bi thương yêu chúng sinh. Câu nói đó thì được. Tại vì có cái từ bi gắn vào trong thì cái tâm thanh tịnh đó chấp nhận. Tức là mình giữ tâm thanh tịnh để mình có thể thương yêu chúng sinh dễ dàng hơn, tràn trề hơn. Nói như vậy chấp nhận vì có từ bi dính vào rồi thì thành đạo lý liền. Còn chưa có từ bi thì chưa phải đạo lý. Hoặc là nói thế này, nói rằng phải thương yêu chúng sinh, làm lợi ích, an vui chúng sinh thì tâm mình sẽ được an vui, thanh tịnh.
[30:33]Câu nói đó thành đạo lý vì có nhân quả và có cái yếu tố là thương yêu chúng sinh thì thành đạo lý. À ví dụ thế này, ví dụ nói rằng người tu á phải lấy trí tuệ làm sự nghiệp chính, nói là "Duy tuệ thị nghiệp". Thì câu nói này thành đạo lý chưa? Chưa, vì chưa phát xuất từ bi. Nói "Duy tuệ thị nghiệp", tức là chỉ có trí tuệ là sự nghiệp chính, ngoài ra cái khác bỏ, câu nói đó không phải đạo lý vì chưa nói tới từ bi. Vậy mà nhiều người tôn sùng cái cái phương châm này lắm á. Nhiều người cứ coi chữ "Duy tuệ thị nghiệp" là một phương châm chính để sống để tu, không phải. Chưa nói tới từ bi thì không có gì thành đạo lý cả.
[31:18]Chỉ là có khi thành một thủ đoạn, có khi thành cái thuật để sống, một cách để sống thôi. Bây giờ nói lại câu này thì thành đạo lý này: Vì chúng ta phải thương yêu chúng sinh, phải làm lợi ích chúng sinh, nên chúng ta cần có trí tuệ để biết cách mà làm lợi ích chúng sinh, câu nói đó thành đạo lý. Vì chúng ta thương yêu chúng sinh nên chúng ta cần có trí tuệ để biết cách mà làm lợi ích chúng sinh, câu nói đó thành đạo lý vì có thương yêu trong đó. Thấy có từng bước thấy cái khối đạo lý. Nãy chừng tôi với thầy Hiền cùng nhiều, làm thấy run. Rồi đến điều này nữa là để mà tu tập được cái lòng từ bi thì mỗi hành động, mỗi ý nghĩ chúng ta,
[32:10]chúng ta phải xét coi là có lòng từ bi hay không. Cái người tu mà thành tựu hay không hơn nhau chỗ này. Hơn nhau chỗ là trong mỗi hành động của mình, mỗi ý nghĩ của mình có cái từ bi dính ở trỏng hay không, chút xíu đó thôi. Mà người này tương lai sẽ thành Phật hoặc một người này tương lai chỉ là một người tầm thường luân hồi mãi. Không cần biết xuất gia tại gia, mà để ý coi mỗi hành động, mỗi lời nói của mình có từ bi ở trỏng hay không. Mà phải đạt được cái trình độ là từng cái ý niệm nhỏ khởi lên vẫn có từ bi ở trỏng, phải đạt tới trình độ đó. Chứ không phải là lâu lâu mới từ bi một lần. Cái người mới tu á thì lâu lâu từ bi một lần được.
[32:56]Lâu lâu từ bi là nghĩa là sao? Nghĩa là suốt cả ngày mình không có khởi tâm từ bi với ai nhưng mà khi có một người đến họ khổ quá, cái mình động lòng thương xót, mình giúp họ thì lúc đó là lúc khởi tâm từ bi cũng tốt nhưng mà chưa thường xuyên. Hoặc là cả ngày mình không có khởi tâm từ bi gì hết nhưng mà chợt đọc báo à thấy cái cơn bão thổi vào Phú Yên quét sập hàng mấy trăm căn nhà cái mình thấy xót xa. Xót xa mình mới vận động để mà đi cứu trợ và gửi quà cứu trợ thì đó là lòng từ bi. Nhưng mà lâu lâu thôi chứ chưa đạt được cái trình độ mà mỗi ý nghĩ, mỗi ý niệm đều có từ bi ở trỏng. Thì nãy mình nói đó, khi đụng chuyện gì đó mình khởi
[33:42]từ bi là người đó cũng tốt lắm rồi đó, phải không? Tốt lắm rồi đó. Tu theo đạo Phật mà vậy là cũng khá lắm, tức là đụng cái người khổ mà mình biết thương, biết tìm cách giúp là người này cũng đạt tiêu chuẩn lắm rồi, một đệ tử Phật cũng ngon lành. Nhưng mà để làm thánh thì chưa đủ. Để làm thánh thì cái người này mỗi một ý nghĩ nhỏ ở trong tâm đều có gắn với từ bi ở trỏng, đều có từ bi. Ví dụ, ví dụ sao mỗi ý nghĩ nhỏ mà đều có từ bi ở trỏng?
[34:12]Ví dụ thế này, ví dụ như mình ăn cơm, ngay cái lúc mình đang ăn cơm thì ăn cơm chuyện của cá nhân mình mà cũng gắn từ bi ở trỏng. Cái người mà tu tới mức độ lý tưởng là vậy á. Lúc ăn phải ăn cho mình, ăn cho ai? Ăn cho ai? Vì chúng sinh mà ăn, vì Phật pháp mà ăn. Mặc dù bên ngoài dòm giống như mọi người cũng ăn cho no. Nhưng mà cái người chưa có từ bi á thì ăn cho mình, ăn để mình no, ăn để mình khỏe. Mà cái người tu tới mức độ lý tưởng á, bưng bát cơm lên ăn là vì chúng sinh, vì Phật pháp mà ăn chứ không phải vì cuộc sống cá nhân mình. Nghĩ trong tâm ăn để có sức khỏe mà tu hành và làm lợi ích cho Phật pháp, cho chúng sinh.
[34:55]Con bưng bát cơm này con ăn con không có ăn cho con. Tức là mỗi một hành động nhỏ, một ý nghĩ nhỏ cũng là có từ bi ở trỏng. Nên cái người này ăn mà không có tham. Nghĩa là khi cần phải ăn nhiều thì ăn nhiều mà khi phải chia sẻ không ăn nhiều thì không ăn nhiều. Mỗi một hành vi chút xíu đều như vậy. Ngay cả cái người đó ví dụ hoặc họ họ dùng cái phương tiện Thôi nói chuyện này nó nhỏ nhiệm quá, thôi để mọi người chúng ta suy ngẫm cái ý nghĩ mỗi một hành động, ý nghĩ trong đời sống mình bình thường, thế những lúc mà mình giữ tâm thanh tịnh thì thôi, còn khi mà đụng chuyện khởi những ý nghĩ đều đặt trên nền cái nền tảng là thương yêu chúng sinh.
[35:36]Cái người đó sẽ chứng thánh được, người đó là đệ tử đích thực của Phật. Có một điều này nữa, ví dụ như là thường thường á chúng ta tu tập mình có cái pháp môn để giữ tâm cho thanh tịnh hoặc là cái người đó thường xuyên niệm Phật, lúc nào mình cũng giữ cái câu niệm Phật trong tâm, hoặc là người đó lúc nào cũng quán sát tâm để giữ tâm thanh tịnh theo Thiền tông, ha như vậy, hoặc có người lúc nào cũng giữ hơi thở để cho tâm thanh tịnh, hoặc có người lúc nào cũng quán à thân, tâm, cảnh này là hư ảo là vô thường. Thì đa phần chúng ta tu tập ai cũng có một cái phương pháp để nhiếp tâm như vậy. Nhưng mà khi mà tâm mình mà nhiếp thanh tịnh rồi á
[36:19]thì đừng có để tâm trơ không uổng mà luôn luôn đặt vào đó một cái ý niệm từ bi nhẹ nhàng, nhẹ nhàng thường xuyên trong tâm mình. Cả những lúc mà ngả lưng xuống để ngủ cũng vậy nữa. Lúc mà ngả lưng xuống ngủ chờ cái giấc ngủ tới không để trống không. Lúc đó an trú trong cái ý niệm từ bi, an trú trong cái ý nghĩ là thương yêu tất cả chúng sinh rồi chờ cái giấc ngủ ập tới ngủ luôn, chứ không có bỏ không. Đó là từng giờ, từng phút như vậy thường giữ cái tâm từ bi thương yêu chúng sinh. Dù lúc đi, lúc đứng, lúc nằm, lúc ngồi, lúc nhìn thấy vô số người trước mặt mình, mình khởi tâm thương yêu hoặc lúc không thấy ai,
[36:59]cả những lúc mà chỉ có cây cỏ chung quanh mình thì trong tâm mình vẫn có cái ý niệm từ bi thương yêu con người chứ không có không có xa lìa cái ý niệm từ bi đó. Đó là người tu tập về cái tâm bi mà phải tu tập quyết liệt như vậy mình mới là một đệ tử xứng đáng của Phật. Chứ còn chúng ta đó ví dụ cái tâm bi này mình huân tập ít quá, mình thương yêu con người mà thương sơ sơ thì đạo nghiệp, đạo hạnh của mình không có tiến nhiều. Đời sau mình cũng là con người tầm thường rồi cũng làm người Phật tử rồi đi chùa, cúng chùa rồi hưởng phúc nhất định thôi, nó không có tiến vượt bực, không thành vị thánh lớn được.
[37:36]Nên ở đây cái khởi điểm ban đầu của ba cái đức tính Bi - Trí - Dũng thì cái Bi rất là quan trọng. Cái Bi chúng ta lớn chừng nào á thì cái công đức, cái đạo nghiệp về sau lớn chừng nấy. Quý Phật tử đến đây đều là những người rất mộ đạo, mình mới bỏ công ăn việc làm đến ngồi đây nghe pháp thì mình phải biết gieo cái nhân để sau này mình tiến vượt bực trên con đường đạo, để sau này mình xứng đáng trở thành một bậc thánh mà còn lo lắng, giúp đỡ, giáo hóa vô số chúng sinh khác trong cuộc đời. Vì trên thế giới còn biết bao nhiêu người chưa biết Phật pháp nên mỗi người chúng ta phải có trách nhiệm. Chứ cái việc tu hành chúng ta phải có những bước tiến vượt bực chứ
[38:18]không được phép mà chúng ta tu sơ sài, tiến sơ sơ không có được. Cứ đa phần chúng ta dễ tu mà dãi đãi để tiến sơ sơ. Nhiều người ngồi đây Và không có cái lý tưởng lớn. Có vài người ngồi đây thì có cái chí hướng lớn, muốn vượt tiến xa trên con đường đạo. Nhưng cũng rất đông người ngồi đây cũng đến với đạo một cách hời hợt, bình thường, cũng tu nhẹ qua ngày, còn chút phước sống sơ sơ, người già thì chờ chết rồi đi về cõi lành nào đó sơ sơ, không phải như vậy. Chúng ta đó phải có cái chí hướng lớn hơn, có cái lý tưởng lớn hơn là làm sao đem đạo đến cho tất cả chúng sinh, để làm cho tất cả chúng sinh đều trở thành thánh,
[39:04]mình độ cho chúng sinh, tất cả chúng sinh đều biết Phật pháp, sống cao thượng thành thánh đó, đó mình mới vừa lòng. Chứ đừng có nghĩ tu cho bản thân mình, bản thân mình kiếm được chút phước sơ sơ, rồi sau này về chỗ nào an ổn, già thì vào dòng đầu thai vô sống qua ngày cũng được. Nghĩ như vậy tầm thường. Chúng ta phải có cái lý tưởng tiến vượt bực. Mà có lý tưởng vượt bực đó, muốn có lý tưởng vượt bực đó là phải có lòng bi cho lớn, thương yêu chúng sinh, cái huân ý niệm đó thường xuyên hằng ngày hằng giờ như vậy. Chúng ta nãy giờ chúng ta nhấn mạnh nói với nhau về lòng bi rất nhiều, thì chúng tôi cũng mong quý Phật tử một lát nữa hết cái thời giảng này bước
[39:42]ra ngoài giữ chặt cái tâm thương yêu chúng sinh, giữ mãi đừng để đánh mất. Bởi vì đó là cái vốn quý, đó là viên ngọc quý, đừng để đánh rơi. Nãy giờ về những phút này, chúng tôi thay mặt cho Tam Bảo gửi đến quý Phật tử cái ý niệm về tình yêu cũng giống như là gửi đến quý Phật tử những viên ngọc quý. Thì mong quý Phật tử không đánh mất. Lát nữa về nhà những ngày những tháng sắp tới, giữ chặt cái viên ngọc đó, tức là lòng từ bi thương yêu chúng sinh. Mà giữ được cái tâm thương yêu chúng sinh hằng ngày hằng giờ là cái nhân để thành thánh sau này, để mình không làm một người bình thường tầm thường lại mà cứ lăn trôi trong luân hồi hoài.
[40:25]Nhờ cái lòng thương yêu lớn là chúng ta mới có thể vượt ra khỏi luân hồi. Đó là nói về cái lòng bi. Bây giờ nói về cái trí tuệ. Cái trí tuệ thường là cái tài, thường là cái nhân quả lớn, cho nên mỗi người mỗi khác nhau. Cái người mà đã có cái phước đời trước đời này họ có cái trí tuệ lớn, có cái tài năng lớn. Còn cái người mà đời trước ít quá tạo phước, đời này cái trí tuệ bình thường, cái tài năng bình thường. Cho nên không phải do luyện tập mà thành tựu được trong ngày một, ngày hai. Nhưng mình thấy cái người kia giỏi, mình nhiều khi mình mình ráng rượt theo để giỏi bằng người ta không được, vì đó là nhân quả của những kiếp xưa.
[41:10]Những kiếp xưa người ta đã đem cái tài năng để giúp ích mọi người, nên bây giờ họ giỏi trở lại và rất giỏi. Còn mình lười, mình ít có giúp ai, nên bây giờ tài năng mình không lớn thì đành chịu. Cho nên mình cứ dùng cái ganh đua rượt theo, rượt không được, không được người ta. Bởi vì cái nhân quả về cái trí tuệ, thông minh, tài năng đã được quy định ở kiếp trước. Nhưng mà tuy nhiên chúng ta biết cách tập luyện cũng thành từ từ, mà tập luyện đúng nhân quả, chứ chúng ta đừng có ganh đua bình thường không có bằng người ta, mà đi đúng nhân quả, từ từ mình sẽ phát triển tài năng lên dần dần. Bây giờ trước hết mình nói theo nhân quả xa đó,
[41:54]thì từ bi là nhân mà trí tuệ là quả, đó là cái nhân quả. Cái người mà có lòng thương yêu chúng sinh thì tự nhiên lâu dài người này có trí tuệ, đó là nhân quả, nhân quả về lâu về dài á, chứ không phải là một ngày một bữa mà được. Chúng ta để ý cái này, là
[42:17]người mà có cái cái tình thương á, tự nhiên họ hay có cái dấu hiệu của sự sáng tạo, cái trí tuệ đặc biệt. Ngay cả một người ví dụ có cái lòng thương mẹ, có một nghệ sĩ có lòng thương mẹ, tự nhiên tạo được một bài hát hay. Thì cái tạo được một bài hát hay á, nó là cái tài năng, nhưng mà sự thực nó xuất phát từ từ cái cái lòng thương, lòng thương cha mẹ mình. Thấy người mình thấy họ bình thường, nhiều cái đời sống họ cũng không hay lắm, nhưng mà bất ngờ tự nhiên thương cha thương mẹ, sáng tác được bài nhạc cũng hay. Đó là cái cái lòng thương nó tạo ra cái sự sáng tạo và trí tuệ. Còn ở đây một cái người đệ tử Phật mà với cái lòng thương yêu chúng
[42:58]sinh lớn, cái người này lâu dần tự nhiên họ có trí tuệ, nói ra câu nào nó sâu sắc câu đó, nói ra câu nào nó vĩ đại câu đó. Là trong cuộc sống họ giải quyết vấn đề tự nhiên nó sáng lên, nó hay hơn từ từ. Đó là cái từ bi mà sinh ra trí tuệ. Nếu quý Phật tử mà có duyên gặp những vị tôn túc lớn, những vị hòa thượng đạo cao đức trọng, những người mà có lòng từ bi lớn, chúng ta gần các ngài sẽ thấy các ngài có cái trí tuệ sâu sắc. Như lúc trước kia đó, có Hòa thượng Thiện Hòa, Thượng Thiện Hòa ở tại chùa Ấn Quang, ngài là người nổi tiếng có cái lòng có cái lòng từ đặc biệt. Đến ngài Hòa thượng chưa nói gì, mình đến gần mình chỉ nhìn
[43:40]thấy Hòa thượng, mình mềm lòng liền, cảm động liền. Vì cái ánh mắt Hòa thượng toát ra cái từ bi thường xuyên, không biết ngài huân tu cái từ bi kiếp nào đời nào, mà cái lòng từ nó luôn tỏa ra chung quanh, ai thấy ngài cũng chỉ muốn quỳ lạy vì cái lòng từ bi như vậy. Mà ngài lại biết nhiều việc sắc bén và cái ý chí đặc biệt. Có một lần chúng tôi nghe kể Hòa thượng đi lên trên núi Vũng Tàu thăm mấy người hàng đệ tử học trò của mình. Tới chừng từ giã đi xuống, à đi xuống thì khi đã từ giã rồi đi xuống băng qua đường thì không có xe, Hòa thượng đứng chờ ở nắng, trời nắng. Thì cái người vị Thượng tọa mà học trò mới thỉnh Hòa thượng trở lên lại để mà chờ xe.
[44:25]Hòa thượng nói: "Không. Đã từ giã rồi thì không nên quay lại, cứ chịu khó đứng chờ xe tới". Đây là những cái người mà họ lớn là họ có những cái ý chí, cái lập trường kỳ lạ, cứng rắn. Họ rất hiền lành, rất thương yêu con người, nhưng với bản thân mình họ cứng rắn và nghiêm khắc. Những cái dấu hiệu của những bậc tôn túc họ không có dễ dãi với mình, mà ai đến gần Hòa thượng thì bị mềm lòng bởi cái lòng từ đặc biệt như vậy. Mà nhiều bậc tôn túc lớn đều cũng giống như như vậy, là có cái lòng thương yêu con người lớn và rồi có cái trí tuệ lớn. Trong cuộc sống chúng ta cũng vậy, nghĩa là khi chúng ta thương
[45:03]yêu con người thì tự nhiên dần dần cái trí tuệ nó sinh. Khi từ bi là nhân mà trí tuệ là quả. Thế có những người không hiểu điều này, ví dụ như chúng ta muốn có trí tuệ, thấy nhiều người giỏi mình cũng muốn giỏi theo, mà không được. Vì sao vậy? Vì không có đúng nhân quả. Nên thấy người ta giỏi, mình muốn giỏi thì trước hết phải tu tập lòng từ bi cho vững. Lòng từ bi vững chắc rồi, tự nhiên 5 năm sau, 10 năm sau mình sẽ thấy mình thông minh hơn trước trước, đó là điều rõ ràng. Cái trí tuệ nó đến, nhiều khi đòi hỏi vậy chứ 5 năm, 10 năm, 5 năm còn hơi nhanh, chứ 10 năm, 20 năm mới tới, mà qua kiếp sau thì mới đạt được
[45:46]cái đỉnh cao nếu suốt kiếp này mình tu tập từ bi. Đó là nói nhân quả xa, bây giờ nói cái nhân quả gần. Cái người mà có lòng thương yêu á người khác á mình hay tìm cách làm lợi ích cho người khác, hay tìm cách. Ví dụ bây giờ mình thấy có người kia nghèo mà mình cũng không giàu để giúp. Nếu mà giàu thì dễ rồi, như thấy người ta nghèo mình thương, mình cứ xách tiền trong túi ra cho là xong chuyện. Nhưng có những trường hợp ví dụ mình thấy người ta nghèo mà bản thân mình không đủ sức giúp, lúc đó mình phải suy nghĩ, phải vận động dịch cách này, bàn bạc cách kia. Mình mời gọi mọi người bàn các bạn phải tìm cái phương pháp mà
[46:30]để đỡ tốn tiền mà lợi ích có thể giúp đỡ người khác được. Thì chính cái tìm cách đó nó là cái nhân để tạo thành trí tuệ, chính cái tìm cách đó. Cho nên sống trên đời á mình không bao giờ tìm cách để giúp ai hết thì không bao giờ mình có trí tuệ, cũng không có phước luôn. Muốn làm phước không phải dễ. Đâu phải là mình có sẵn tiền đụng đâu có tiền quăng ngân hàng đó phải không? Cái người rất ít, cái người giàu như vậy, cái người giàu mà hễ muốn làm cái gì là bỏ tiền ra làm liền cái người đó hiếm. Đa phần chúng ta muốn làm phước nhiều nhiều mà tiền trong túi thì thì ít, phải không? Đa phần như vậy đúng không? Đúng không?
[47:13]Thấy nhiều người lắc đầu không biết là thà không muốn làm phước hay sao. Chứ còn đa phần á cái người Phật tử mà muốn làm phước đều có cái nỗi khổ tâm giống nhau là rất thích giúp người khác, rất thích làm phước mà trong túi thì thì khiêm tốn, không tiền. Thì và như vậy làm sao? Mà nếu mình không giúp á thì thì không có gì xảy ra hết ha, cuộc đời cứ lặng lẽ trôi qua. Và mưa cứ rơi và nắng cứ cứ rọi, không chuyện xảy ra rồi không tạo được phước. Nhưng mà ở đây chính vì mình thương con người nên mình luôn luôn tìm cách để giúp người, dù trong túi mình không tiền. Mình phải tìm cách là vận động nè, hoặc là tạo công ăn việc
[47:53]làm cho người kia, giới thiệu chỗ này, giới thiệu chỗ kia. Nghĩa là mình nghĩ đủ thứ chuyện rồi mình tìm cách. Chính cái tìm cách đó thành một cái nhân để cho chính mình phát trí tuệ. Như vậy. Cho nên nói tại sao cái người nghèo mà làm phước được phước lớn hơn người giàu là vì cái chỗ này. Cái người giàu á họ không cần phải tìm cách giúp rồi, móc tiền ra đưa liền, không có bận tâm không phải tìm cách. Cho nên coi vậy cái phước họ không lớn. Còn cái người nghèo á họ à không đủ khả năng giúp nhiều, họ phải tìm cách này cách kia mới giúp được người khác. Chính cái tìm cách đó làm cho họ có phước lớn và sau này họ có trí tuệ.
[48:33]Nên chúng ta thấy có những người trong cuộc sống mà họ vừa giàu vừa khôn là vì đời trước á họ nghèo mà họ đi làm phước, họ tìm cách làm phước. Nên kiếp sau trở lại họ vừa giàu vừa khôn. Còn cái người mà vừa giàu vừa không khôn, tức là hơi ngu, hơi ngu kỳ. Vừa giàu mà vừa không khôn là bởi vì làm sao? Đời xưa họ làm phước dễ quá, cứ móc tiền túi ra cho không cần phải tìm cách, không có phải tìm cách. Trên đời sau họ rất giàu mà không khôn, không cần phải khôn. Cho nên nói luôn kìa, bắp không cần phải khôn đó. Còn những người mà vừa giàu vừa khôn vì đời xưa họ nghèo mà họ làm phước. Như bây giờ chúng ta cũng vậy.
[49:16]Ở đây là ai vừa là giàu vừa khôn giơ tay lên? Không có ai, chúng tôi cũng không mượn tiền. Dạ. Ở đây có ai nghèo mà hay thích làm phước giơ tay lên? Một, ráng và can đảm. Thấy một, 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10, thấy bụi mịt chà nè. 20, 20. Những người nghèo mà mà làm phước khổ không? Cực không? Cực không? Nghèo mà muốn làm phước cực, phải không? Vất vả hơn người thường. Phải tìm cách để suy nghĩ đủ thứ chuyện, nhưng mà đừng lo, phước nằm ở chỗ đó. Phước nằm ở cái chỗ mà mình phải nặn tim nặn óc ra để mà giúp người khác. Chính vì vậy á, như vậy kiếp sau những người này sẽ sẽ khôn. Người nào mà giơ tay ban nãy kiếp sau sẽ khôn.
[50:07]Mình nói ví dụ thế này, ví dụ như bây giờ mình sống trong cái làng quê nghèo, đào cái giếng sâu. Rồi mình thấy người ta múc nước giếng cực, nghĩa là cái có cái giếng á mà người ta chờ trực nhau múc một được một cái gàu rất là lâu, chứ người ta cứ nối nhau chờ hoài, rất là vất vả. Mình thấy mình thương. Thế bắt đầu mình mới suy nghĩ cách nào để cho mà lấy được giếng nước cho lẹ. Tính ra tiền chắc mắc lắm, may thay mà thế giới đã chế được cái máy bơm rồi. Nó tạo nên trí tuệ. Hoặc là mình tốt bụng cái là mình đi mua được cái máy bơm, mượn tiền mua được cái máy bơm cho nó gọn. Thế mà nói như vậy là chính cái mà
[50:46]thương, chúng ta đã tìm cách và trí tuệ đã xuất hiện. Như vậy nó là nhân, nó là căn bản. Cái trí tuệ, nó có một cái trí tuệ căn bản chúng ta cũng nhắc nhau chút là cái thấy được lỗi mình. Cái người tu nào mà thấy được lỗi mình nhiều á là người đó khôn khéo. Biết vì sao? Bởi vì cái lỗi của mình kể tới 10 kiếp nữa chưa hết. Mà nếu bây giờ mình không thấy cái lỗi nào của mình hết thì mình thuộc loại là hơi bị hơi bị, không phải ngu kỳ, mà thuộc loại hơi bị không khôn lắm. Tức là đi hỏi nè, hỏi thiệt chứ hỏi huynh nha, huynh thấy lỗi mình chỗ nào? Mình quay qua quay lại suy nghĩ tới lui gãi đầu, bứt tóc bứt tai rồi không thấy thì xin thưa là mình hơi bị không khôn lắm.
[51:33]Vì sao? Người mà chưa chứng Thánh thì ai cũng còn lỗi hết trơn á. Mà không tự thấy được thì chưa trí tuệ. Cho nên người có trí tuệ đầu tiên là người phải thấy được lỗi mình. Mà có những người đệ tử thầy rầy mà cũng không chịu nhận lỗi là đệ tử làm sao? Vừa không khôn mà vừa vừa lì nữa. Cho nên ở đây á là thấy được lỗi mình là cái quan trọng. Những vị thầy dạy đạo đều đánh giá người đệ tử mình giỏi hay không ở chỗ này. Là thấy cái người đệ tử mình mà nhanh chóng nhận lỗi, thấy được lỗi rất lẹ, biết đây là người căn cơ lớn, đây là con người có trí tuệ, sau này sẽ làm được việc đạo. Còn những người đệ tử của mình mà thấy người này ít thấy được
[52:20]lỗi, nhiều khi ông thầy nhắc mà cũng không nhìn ra được, là biết người đệ tử này căn cơ kém, không có trí tuệ. Chúng ta nhớ cái dấu hiệu của trí tuệ đầu tiên là thấy được lỗi mình. Cho nên vì vậy, trong cuộc đời tu hành chúng ta á, chúng ta nhớ đừng có lo để ý lỗi người khác, mà phải lo lo để ý lỗi mình trước. Chừng nào cái đức mình lớn rồi mới được quyền thấy lỗi người khác để dạy dỗ họ. Còn ở giai đoạn ban đầu mình chỉ được quyền thấy lỗi mình. Còn lỗi người khác là để ai lo? Ai lo? Để cho mấy thầy có đức lo, để cho chư Phật, chư Bồ Tát lo. Còn bản thân mình thì cố gắng nhìn cái tốt của người khác để mình tôn
[53:09]trọng, còn đối với bản thân mình phải nghiêm khắc mà thấy lỗi. Nhớ điều đó một điều. Cái trí tuệ đầu tiên á là hiểu được đạo lý. Mà tuy nhiên để coi chừng thế này, là giáo lý á, cái đạo lý trong kinh điển á nó là trí tuệ của ai? Của ai? Của Đức Phật, chứ không phải của, không phải của mình. Bây giờ mình học được cái đạo lý đó xong, hiểu rồi, thuộc rồi, cái mình đi ra mình nói làm như của mình á, là sao? Cái người này mắc cái tội gì? Là vi phạm bản quyền. Vi phạm tác quyền, vì cái đó là của Phật nói. Bây giờ mình đem ra mình nói lại mà mình nói ngon ngon ngon ngon y như của mình á là người này vi phạm tác quyền.
[53:55]Mà may là Đức Phật đã nhập Niết bàn và Đức Phật cũng không bao giờ kiện. Hên, hên cái đó. Chứ còn mà gặp người khác họ kiện. Nhưng mà như vậy thì sao? Cũng làm mình tổn phước. Chúng ta nhớ. Cho nên những người từ tăng ni cho tới cư sĩ, bây giờ cư sĩ cũng có những lớp giáo lý đang học đó, phải không? Từ tăng ni tới cư sĩ bước vào trong giảng đường nghe quý thầy giảng kinh giảng điển xong, đi ra thấy như mình ngon lắm đem đi nói dạy đời lại thiên hạ thì người đó là sao? Vi phạm tác quyền. Và sẽ bị sẽ bị sao? Phạt. Luật pháp thế gian không phạt mình, nhưng luật nhân quả phạt mình sói trán. Hãy nhớ điều đó.
[54:43]Phạt mình sói trán là sao? Là sau này mình sẽ gặp nhiều chuyện không may, xui, mình mất tư cách, tâm rối loạn và nhiều khi mình bị điên đảo luôn.
[54:57]Bởi vì mình đã nói lại cái lời của Phật mà mình nói cách không khiêm tốn, mình nói như là trí tuệ của mình. Thế mình không tránh được cái trí tuệ của Phật. Đây là cái điểm chúng ta cẩn thận, nhiều người bị lắm. Nghĩa là trong đạo Phật bị cái này nhiều lắm, cả tăng ni và Phật tử. Nghe lời trong kinh điển xong ra nổ như chính mình. Tức là nói y như là cái đó trí tuệ của mình. Thì bây giờ tới lúc mình phải để ý cảnh giác lại chỗ này. Chỗ này chúng ta để ý thế này. Ví dụ mình học được cái đạo lý của Phật rồi mình áp dụng để tu hành, để cư xử với mọi người cho đúng thì từ từ biến thành trí tuệ của mình.
[55:34]Ha, chỗ này đó, thiệt có, thành trí tuệ của mình. Còn mình chưa có tu được, chưa biết để cư xử với mọi người được mà nổ là vi phạm tác quyền. Cho nên từ đây chúng ta phải phát nguyện, trước Phật mỗi ngày chúng ta lạy Phật là con quỳ trước Phật, từ đây về sau con không bao giờ nổ nữa. Mà con sao?
[55:57]Phải phải? Phải ráng tu để cái trí tuệ Phật dạy cho con biến thành cái gì con thực hành thuần thục, thành trí tuệ thật sự của con. Đó, là như vậy. Ví dụ như nói cái này, là Phật dạy mình không có sân, phải không? Sân tức là không nổi nóng á, không nổi nóng. Đó là mình học cái giáo lý không sân thì bây giờ mình phải hành cái giáo lý không có sân đó để cuối cùng mình chứng được cái giáo lý không sân đó. Phải chứng chứ. Chứng được rồi bắt đầu mới được quyền nói. Lúc đó mình nói không bị mang tiếng là nổ nữa, mà lúc đó trở thành một lời dạy quý báu cho vô số người khác. Chúng ta nhớ như vậy. Nên thấy nó khác nhau giữa cái người nổ và cái người dạy à.
[56:40]Cũng nói cái chữ không sân, cũng nói đạo Phật dạy mình không sân, tâm bất động, bình thản trước mọi nghịch cảnh, trước mọi sự xúc phạm người khác là bình thản. Cái câu nói đó như vậy, nhưng mà nếu mình chưa có chứng được, mình chưa hành được, mình nói câu đó mình thành nổ, vi phạm tác quyền. Nhưng mà lúc đó mình tu được, tâm bình thản, lặng lẽ trước mọi nghịch cảnh. Rồi ví dụ có những lần đụng chạm, có những người đã xúc phạm, những người đã quấy rầy mà mình nhìn trong tâm mình mình thấy mình bình thản, không một hạt bụi phiền não gợi lên, khởi lên. Lúc đó bắt đầu mình nói được. Lúc đó khi mình gặp người Phật tử mình kêu lại mình nói được.
[57:20]Ví dụ thấy người ta phiền não, người ta hay nóng nảy, mình nói được: này Phật tử, cái điều mà nóng nảy dễ làm cho Phật tử tạo nghiệp. Tại cái nóng nảy mình sẽ nói những cái lời để cho mình đã tức, nhưng mà xúc phạm người khác, làm cho mình mất phước và đọa. Chính vì vậy, suốt đời cố gắng đừng sân. Những lúc mà thấy có thể sân, hãy nhìn Phật. Mà những lúc chưa đụng chuyện để sân thì đã sám hối với Phật cái tật sân của mình. Dù chưa sân nha, mà đã quỳ lạy Phật phát nguyện là xin cho con dù đụng chuyện trái ngang nghịch cảnh con không khởi sân. Thì khi đụng chuyện mình không sân, mình có nguyện trước mình sẽ không sân.
[58:05]Thì cái câu mà mình nói với người Phật tử đó nó biến thành lời dạy quý giá người kia chuyển tâm liền, vì mình nói từ cái thực hành sâu thẳm của mình. Đó, là như vậy. Cho nên vì vậy, ở cái trí tuệ ban đầu mà nói rằng là hiểu đạo lý là cái trí tuệ thứ nhất nhưng cẩn thận như vậy. Chứ nếu mà chúng ta học để có kiến thức á thì không có thành trí tuệ, không thành. Nên trường hợp này tăng ni cũng để ý, Phật tử mình để ý. Mình đi học giáo lý này, cái lớp này lớp kia, lấy bằng này bằng kia mà chỉ học để biết, để cho có kiến thức thì xin thưa chưa phải là trí tuệ. Không phải là cái duy tuệ thị nghiệp. Mà chừng nào thực hành thấm được, thâm thấu được cái lời dạy của Phật lúc
[58:47]đó mới là trí tuệ, lúc đó mình mới có quyền đem dạy cho người khác. Đó, đây là điều chúng ta phải biết. Cái trí tuệ kế đến á là cư xử ở đời, sống với mọi người thật cho tốt đẹp, đúng với đạo lý. Đây lại là một cái khác nữa. Vì sao vậy? Vì sống trên đời có nhiều tình huống bất ngờ xảy ra mình không ngờ được. Thì trong mỗi cái tình huống đó đâu có ai dạy mình trước đâu. Sách kinh cũng không có viết để dạy mình đâu, thì mỗi người gặp cái hoàn cảnh khác nhau bất ngờ. Thì tùy trường hợp mà mình có cái trí tuệ để mình ứng xử thì đây mới là trí tuệ bề nữa. Mình nói ví dụ thế này. Nói ví dụ như về bố thí, Người người đến xin tiền,
[59:30]người đó đói khổ đến xin tiền, mình đem tiền mình cho, gọi là bố thí. Gọi là có phước, nói bố thí kiếp sau giàu. Nhưng cái căn bản là dễ, đó dễ thì dễ vậy nhưng mà không đơn giản. Không đơn giản là sao? Bởi vì mỗi hoàn cảnh khác nhau. Hễ ai xin cứ móc tiền cho, coi chừng nó sinh ra lười biếng, không đúng. Họ lạm dụng đấy. Cho nên mỗi hoàn cảnh chúng ta phải đánh giá, đánh giá cái này: Ví dụ như là mình cho tiền như vậy có tổn hại gia đình, trong gia đình mình có bất hòa, có hao hụt, có thiếu thốn quá hay không? Đó. Rồi cái người mà mình cho họ đem tiền xài vào chuyện gì? Xài có đúng hay không?
[1:00:09]Ví như người uống nhậu, cho tiền đi nhậu thì mình mang tội, họ mang tội chứ không phải là hay. Rồi ví dụ như họ khổ mình giúp họ thì được hoặc là cần phải làm chuyện gì cần thiết có tích lợi. Nhà cháy nhà sập mình giúp họ thì được, nhưng có khi họ lừa đảo thì mình giúp họ lại là sai. Họ sẽ làm cái nghề đó hoài. Họ lừa người khác hoài, họ lừa được một lần họ lừa hoài. Nói thôi kệ ai làm bậy mang tội mình cứ cho. Câu nói đó vô trách nhiệm. Mình cho người ta mở cái nghề đó sống được. Ví dụ như con bé công an theo dõi ông sư nghi là ông sư giả. Cái nó theo tới sát cái nghe ổng đi khất thực về ổng mới nói với bà vợ ổng. Nói:
[1:00:49]"Đời này người ta thật thà ghê kinh ghê. Bữa nay tôi đi xin được một triệu, một ngày xin được một triệu." Mấy bữa sau bắt liền. Hoặc là vừa rồi như chúng tôi nghe có một số người cũng mang tích là sư cô hay cư sĩ cầm cái giấy mà có đóng mộc của chùa Phật Quang của chúng tôi đi quyên tiền để cất chùa một tí mà trong khi chúng tôi cất xong rồi. Mà đi đâu tới ngoài Nha Trang lận, đi khắp nơi đi quyên tiền. Cho nên những cái đó đều là lừa đảo hết. Hiện bây giờ nhà nước cũng cảnh giác, giáo hội cũng cảnh giác những người đi khất thực, những người đi quyên tiền hầu hết là giả. Những người đó tuyệt đối không cho.
[1:01:23]Nếu cần mình hỏi giấy tờ, mời công an tới để họ bỏ cái nghề đó đi, đừng gây tổn hại người khác. Chứ không phải đụng chuyện cho là đúng đâu, không phải. Cho nên chúng ta thấy là tuy nói bố thí nhưng mà tùy tình huống hoàn cảnh mà mình nên bố thí nhiều, nên bố thí ít, hay không bố thí, và có khi kêu công an tới làm việc. Đó là cái tình huống mình đối xử với người ta, chứ không phải luôn luôn là luôn luôn là dễ dãi, đừng nghĩ đạo là dễ dãi, không được. Hoặc có cái này, một cái tình huống khác ví dụ như trước cái lỗi lầm của một người khác mình phải phản ứng thế nào cho thích hợp? Giờ có người nói là:
[1:01:59]"Người ta có lỗi mình phải dạy người ta, người ta nghe. Người ta sẽ sửa lỗi được rồi. Đừng có nói nặng, đừng có rầy, đừng có la, đừng có đánh, đừng có bắt." Cái câu nói đó chỉ cho những người thượng căn thôi. Những người thượng căn á, họ có lỗi á mình nói, khuyên bảo họ biết suy nghĩ họ sửa lỗi liền. Cái người đó trên đời được mấy người? Chỉ có những số người ngồi đây là hy vọng có. Tức là những người quá thạo, biết tu hành á. Khi mà có lỗi mình phân tích, mình nói ngọt, phân tích cái lỗi họ nghe họ sửa lỗi. Nhưng mà trong đây đông như vậy chứ chừng nhiều khi một phần tư người đạt trình độ đó thôi.
[1:02:36]Chứ còn một số người ba phần tư còn lại có khi phải nói nhiều lần, có khi phải trừng mắt, có khi phải hầm hè gầm ghè rồi mới sợ, chứ không phải dễ. Cho nên tùy cái người đó mà mình có cái thái độ để họ sửa lỗi. Nên có cái người mà giỏi, chân tu cao á mình phân tích ôn tồn, họ hiểu được sai trái là sửa lỗi liền. Nhưng có người á thì mình phải sao? Phải la rầy. Tức là nói mà vừa nói nghiêm khắc chứ không có nói ôn tồn được, không phải nói nhẹ nhàng mà phải có cái gì, cái cứng rắn. Rồi có người á rầy cũng không đủ, phải phạt, phải bắt quỳ, nhiều khi bắt nằm xuống đánh đòn. Ở đây thì không ai bị đánh đòn đâu nhưng mà rầy, rồi phải phạt, bắt quỳ nhang.
[1:03:21]Mà có người á rầy, phạt không được, phải sao? Phải thưa công an. Ví dụ như mình gặp cái người ăn trộm leo vô nhà mình. Thì lúc đó họ leo vô tới buồng của mình. Cái họ cầm con dao, mình ngồi xuống mình ôn tồn giảng đạo lý cho họ được không? Rồi mình mình rầy được không? Mình phạt được không? Mình làm cái gì bây giờ? Tắt đâm đầu chạy chứ vì nó cầm dao, ra ngoài nhà mình thưa công an sau. Cho nên mỗi tình huống khác nhau. Và lúc đó mình phải có cái trí tuệ để mình phán đoán. Khi tiếp xúc với con người lại như vậy, tình huống đối xử với mọi người lại như vậy, đó gọi là một trí tuệ cần thiết phải được áp dụng đến.
[1:04:00]Cái sáng tạo là một dấu hiệu cao của trí tuệ. Như cái người nào mà soạn bài thơ, bài văn, bài nhạc đặt ra một câu chuyện kể đều là có trí tuệ. Ví dụ như Bác Ba Phi ở Cà Mau á, ông đó có trí tuệ. Tại ổng chuyên môn đặt chuyện tiếu lâm, đặt chuyện chuyện không có thật, chuyện bịa mà nghe rất là hay, nghe buồn cười lắm. Ví dụ như có có người nói ổng, gặp Bác Ba Phi rồi hỏi: "Tôi nghe nói anh là người nói dóc lớn ha?" Nói: "Tầm bậy. Cả đời tôi không bao giờ tôi nói dóc. Nói sao người ta đồn tôi nói dối? Không có đâu, người ta ác ý người ta nói vậy đó. Chứ còn tôi là anh hỏi dân làng ở đây nè, là bao năm sống ở đây thế nào?
[1:04:40]Tức là những điều tôi nói là sự thật á. Ví dụ như nói anh nói dối, nói: "Khó quá." Ví dụ như những điều mà tôi nói người ta kiểm chứng là sự thật hết. Như ví dụ như là tức là tuần trước á tôi vô rừng bắt được con cọp, tôi trói đem về làng có nói thật đàng hoàng, dân đây biết. Không tin anh đi hỏi người ta coi, chứ còn không có bao giờ tôi nói trơn, tôi đâu có nói chuyện..." Ổng nói mạnh quá cái ổng cũng tin. Tới chừng lát đi ra hỏi bộ: "Cái tuần rồi Bác Ba Phi bắt được con cọp hả?" Nói: "Không có, ổng bắt con cọc của ổng á, chứ ở đâu ổng bắt cọp người ta." Đó vậy. Thì ổng nói dối ngọt sớt vậy đó nhưng mà lúc mà lanh lẹ rồi
[1:05:12]sáng tạo câu chuyện đùa vui không hại ai trở thành cái giai thoại trong cái dân gian này thì cái người có trí tuệ. Nên những nhà văn viết được một tác phẩm, những nhà thơ họ đều là dấu hiệu của trí tuệ hết. Nhưng mà tuy nhiên là cái trí tuệ đó ở trong đạo á phải là cái trí tuệ đúng đạo lý. Chứ còn ví dụ như sáng tạo những tác phẩm mà không có hợp với đạo lý thì tuy nó có sống nhưng nó có xấu. Ví dụ như người viết được cuốn tiểu thuyết là có trí tuệ, nhưng mà cuốn tiểu thuyết đó không dạy đạo mà chỉ nói những tình cảm ủy mị thì nó thành cái tội, thành cái tội. Cho nên sáng tạo là một dấu hiệu của trí tuệ.
[1:05:54]Còn ở trong đạo á một vị Thánh á thì có hai cái loại trí tuệ. Một cái trí tuệ là trí tuệ thần thông, biết được quá khứ, vị lai, biết được tâm niệm của chúng sinh, đoán đoán biết chuyện này chuyện kia, đó là trí tuệ thần thông. Cái trí tuệ thứ hai là trí tuệ thấy được đạo lý. Đó là trí tuệ thứ hai. Một vị Thánh ở trong đạo Phật thì có hai cái trí tuệ đó. Là chúng ta nghe kể về là như ngài Hư Vân là khi ngài gặp một cái người đệ tử ngài nói chuyện chuyện cho người đó biết trước năm năm sau, mười năm sau cuộc đời người đó sẽ như thế nào. Cái đạo lực sẽ như sau. Đó là ngài biết như vậy. Giống như ngài Hư Vân khi gặp ngài Tuyên Hóa
[1:06:33]là ngài ấn khả liền, ngài biết ngài Tuyên Hóa ngộ đạo rồi, ấn khả liền. Tức là người ta có con mắt nhìn như vậy. Những vị Thánh là cái trí tuệ thần thông biết con người sau. Mình đến với các ngài á, các ngài có lòng từ bi, thương xót, bình đẳng, nhưng mà biết người nào xấu, người nào tốt biết rất rõ ràng. Và biết người đó sau này sẽ ra sao biết rất rõ ràng. Ở đây thì chúng tôi chưa có cái trí tuệ đó. Vừa rồi chúng tôi nhận được một bức thư là trong bức thư đó kể ra cái bệnh của năm sáu người và xin cho hết bệnh. Tôi không biết sao cho, nhưng gửi lộn địa chỉ. Đáng lẽ gửi bác sĩ chứ sao gửi thầy,
[1:07:08]thầy chuyên khoa trị cái chuyện kỳ quái không à. Còn cái trí tuệ thứ hai của vị Thánh là thấy được đạo lý, thấy được đạo lý. Cái việc mà thấy được đạo lý là chúng ta thấy như Đức Phật á. Đức Phật và các kinh điển. Tức là khi ngài đắc đạo rồi, từ một cái không có gì mà ngài nói thành tam tạng kinh điển. Đó phải cái trí tuệ cực kỳ siêu việt. Rồi những người đệ tử kế ngài như ngài Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Phú Lâu Na cũng vậy, cũng là những người nối theo Đức Phật mà nói thành những bài pháp vi diệu cũng dựa trên nền của Phật mà nói tiếp nhưng cũng có những sáng tạo. Riêng Đức Phật là đặc biệt nhất.
[1:07:45]Là từ cái chỗ không có gì ngài dựng ra một hệ thống đạo lý cả tam tạng kinh điển. Đó là điều đặc biệt nhất. Mà trong hai loại trí tuệ là trí tuệ thần thông và trí tuệ thấy được đạo lý thì cái trí tuệ mà thấy được đạo lý quan trọng hơn. Vì cái trí tuệ này cứu được thế giới, cứu được chúng sinh. Còn cái trí tuệ thần thông á thì cũng hay nhưng mà chỉ để ở mức độ phụ thôi, không phải là chánh. Một trường hợp khác của trí tuệ là cái mưu mô, mưu trí, mưu kế ví dụ như chúng ta đọc trong cái truyện mà Tam Quốc Chí, Khổng Minh ổng bày ra mưu này mưu kia để ổng đánh á thì đó là lại mưu trí. Ở đây mình ít dùng. Giờ chúng ta nói qua cái dũng.
[1:08:25]Dũng là ý chí, nghị lực để theo đuổi công việc tới cùng. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là sự gan dạ, đương đầu với nguy hiểm để mà thực hiện được cái lý tưởng, tu hành của mình. Cái thứ ba, cái này mới ghê nè, cái này mới khó nè: Là đôi khi mình dám chấp nhận một cái tội nhỏ để tạo nên cái công đức lớn. Dũng là như vậy. Cái thứ ba mới khó: Dám chấp nhận một cái tội nhỏ để tạo được một công đức lớn. Trong khi chúng ta nhát gan, sợ cái tội nhỏ nên bỏ luôn công đức lớn. Giờ mình phân tích lại từng điểm. Này nghe nói về ý chí nè. Nếu mà cái lý tưởng đối với Phật pháp là tuyệt đối thì cái ý chí của mình sẽ là vô tận.
[1:09:08]Còn cái người mà lý tưởng đối với Phật pháp không tuyệt đối, là tương đối thôi, lừng chừng, chưa có quyết tâm hết đi theo con đường đạo thì cái ý chí người này cũng sẽ có hữu hạn, tạm bợ, không có vững chắc. Cái mà nói là cái ý chí là vô tận là như thế nào? Tức là không bao giờ mình dừng lại sự tu tập, không bao giờ dừng lại. Tức là qua bao nhiêu năm, bao nhiêu tháng, hết kiếp này sang kiếp kia, không bao giờ dừng. Kiếp này tu chưa chứng đạo, kiếp sau tu nữa, không có dừng lại. Đó là cái ý chí vô tận. Một cái nữa là ví dụ trên đường đạo tu hành Có khi mình vấp ngã, có khi mình phạm lỗi lầm, thì sao?
[1:09:53]Đứng lên đi tiếp, chứ không được vấp ngã rồi cái bỏ đạo, bỏ tu luôn. Phải nhớ như vậy. Đó là ý chí, ý chí vô tận. Hoặc là khi gặp khó khăn, trở ngại, thì ráng vượt qua, không bỏ cuộc. Khi gặp người ta chống đối, gặp cản trở, gặp hoàn cảnh khó khăn, không bỏ đạo, vẫn giữ vững đạo đi tới. Còn hơi thở cuối cùng, vẫn giữ vững sự tu hành, vẫn giữ vững Phật pháp. Đó là ý chí vô tận. Rồi có những lúc mình mệt mỏi, thì nghỉ lấy sức đi tiếp, chứ không bỏ cuộc. Á như vậy, cái ý chí vô tận vì cái lý tưởng tuyệt đối nó có bốn cái điều chúng ta nhớ. Thứ nhất là cái sự tu hành này không bao giờ dừng lại, dù trong vô lượng kiếp.
[1:10:41]Tu hành không có đặt thời gian. Đừng có ai nói tôi tu năm năm phải đắc đạo, không có, người đó là người nói sai, có kỳ hạn thời gian là sai. Hoặc có người hứa hẹn à nói: “Con tu theo thầy một kiếp này con đắc đạo”, ông thầy đó nói dóc. Tu không được nói tới thời gian, chỉ quyết tâm thôi, còn cái nhân quả tự nó vận hành. Mình chỉ đi đúng đường thôi, lúc nào trổ cái quả thánh là kỳ hạn tùy nhân quả, không được kỳ hạn thời gian. Cho nên quyết tâm tu mãi mãi, hết kiếp này sang kiếp kia không dừng, là yếu tố thứ nhất. Thứ hai, có vấp ngã đứng lên đi tiếp, không có nản chí, không có mặc cảm mà bỏ cuộc, là yếu tố thứ hai.
[1:11:20]Cái thứ ba là gặp khó khăn, nghịch cảnh, cố gắng vượt qua, chứ không có sợ mà lui bước, nản mà lui bước, cái thứ ba. Cái thứ tư là đôi khi có mệt mỏi, biết nghỉ dưỡng sức để đi tiếp, chứ không phải nghỉ để bỏ cuộc. Ví dụ như mình ngồi thiền vậy, ngồi thiền lâu thì nó cũng mệt mỏi, cũng đau xương mệt mỏi, thì xả thiền để lúc khác ngồi tiếp, chứ không phải ngồi thiền một lần đau quá sợ bỏ ngồi thiền luôn, là không được. Nhớ như vậy. Như vậy bốn điều đó là cái ý chí vô tận vì chúng ta có lý tưởng đối với Phật pháp là tuyệt đối. Người nào hãy xét lại mình bốn điều này. Nếu bốn điều này mình có, tức là mình có ý chí vô tận,
[1:12:00]mà cũng tức là lý tưởng đối với đạo là tuyệt đối. Người này đáng khen, lúc nào đó sẽ đắc đạo. Cái thứ hai là cái gan dạ. Gan dạ là sao? Là trên bước đường chúng ta tu tập, trên bước đường chúng ta làm Phật sự, có khi chúng ta bị chửi mắng, bị mưu hại, bị đe dọa. Nhưng mà sao? Không sợ hãi, không sợ hãi. Dĩ nhiên là mình không cần phải liều lĩnh một cách không cần thiết, cái lúc nào mình tránh được cái sự nguy hiểm thì phải tránh, nhưng mà tránh chứ không phải là nhát gan. Rồi còn có những lúc phải đi thẳng vào, đối diện với cái nguy hiểm luôn. Đó là cái gan dạ, không sợ chết, không sợ bị tổn thương, bị tổn hại.
[1:12:45]Đó là cái dũng của một người theo đạo Phật. Còn nếu mà nói tới tu tập hoặc là nói tới làm Phật sự mà nói làm này người ta chửi quá rồi thôi bỏ, người đó không có cái dũng. Hoặc nói à đi qua đó giáo hóa sợ người ta đánh, người ta giết mình quá rồi thôi bỏ luôn, không giáo hóa nữa, thì người đó không có cái dũng. Chính vì vậy mà đạo Phật tiến. Nên chúng ta phải có cái dũng dám đứng đầu với nguy hiểm. Tránh được nguy hiểm thì tốt, nhưng nếu cần thì phải đương đầu với nguy hiểm, vượt qua nguy hiểm, dập tắt cái nguy hiểm đó để bước tới mà làm việc đạo. Phải nhớ như vậy. Nó có cái này, nếu cần mà phải chết vì đạo, thì dám chết liền. Đó là cái dũng.
[1:13:26]Tháng trước chúng tôi có hỏi: “Ai dám chết vì đạo không?”, thì đâu được ba người có người giơ tay. Thì tháng này biết có tăng lên được người nào không, tôi không dám hỏi. Thôi bây giờ hỏi thử đi, hỏi thử. Vậy ai dám chết vì đạo giơ tay lên? Kỳ này được gấp đôi kỳ trước, hoan nghênh, tán thán! Chúng ta nhớ điều này, nói về nhân quả một chút nha. Thường thường á cái chết bình thường là tới số mà chết, thấy không? Mình già mình chết, mình bệnh mình chết, mình trúng gió mình chết, mình té xe mình chết, gì đó không biết. Còn trong trường hợp cái chết mà mình tự mình tạo ra, thì nó có hai loại: một là tự tử vì đau khổ mà chết, hai là vì đạo hy sinh mà chết.
[1:14:08]Hai cái này nhân quả khác nhau. Cái người mà đau khổ quá, thấy sống trên đời này quá khổ tự tử chết. Chết rồi hết khổ không? Khổ hơn lúc sống. Lúc đó cái linh hồn của mình, cái thần thức mình ra khỏi cái thân này, mình tưởng là hết khổ, không có, khổ y như vậy và khổ nhiều hơn nữa. Không tin tự tử thử. Ví dụ có người thế này, ví dụ có người ha, bị thất bại, làm ăn thất bại, nợ nần chồng chất không trả nổi, tự tử chết. Tưởng như vậy là thôi yên phận mình, không có. Không ngờ trong cái cõi vô hình á, đồng thời khổ lúc đó mình xót, lúc đó mình nhìn thấy à con mình nó nheo nhóc như vậy, à chồng mình vợ mình đau khổ như vậy, bị bắt, bị tù, bị giam như vậy.
[1:14:53]Rồi đồng thời là bị mình bị trừng phạt trong cái cõi đó nữa. Thì lúc đó lại thấy khổ quá đi, nói lúc đó biết sống đừng tự tử, thà chịu cái khổ trong cuộc sống mà từ từ nó qua, còn tự tử chết rồi cái khổ còn nhiều hơn lúc sống. Hoặc là có người thất tình mà tự tử. Có ai thất tình mà tự tử không? Giơ tay lên! Chắc nếu tự tử đâu ngồi đây nghe. Thì như thế này, ví dụ như là có cái người yêu ai đó tha thiết quá, đậm đà, nồng nàn, đắm đuối quá, da diết quá, rồi cái người ta bỏ, cái người ta đi lấy vợ khác, thì mình buồn quá mình uống thuốc, chuột, thuốc chuột, trúng trúng tiệm thuốc chuột đàng hoàng, chết.
[1:15:34]Thì mình tưởng là hết khổ hả? Có hết không? Không. Vì trong cái cõi âm đó mình mới thấy sự việc nó rõ hơn. Vì lúc sống á mình biết ông đó ổng đi có bồ khác, biết mà biết mơ mơ màng màng thôi, mà từ từ chết. Nhưng mà lúc chết rồi biết rõ, chết rồi bắt đầu mình mới thấy hai người họ thương nhau, họ âu yếm nhau làm sao. Mình chết chắc họ tỉnh bơ, họ tiếp tục họ họ hạnh phúc say hạnh phúc với nhau, lúc đó đau khổ không? Đau khổ nhiều hơn. Mà lúc đó bỏ cha, bỏ mẹ, bỏ gia đình, bỏ cuộc sống, bỏ cái tương lai, bỏ những điều mà mình đã ấp ủ, lúc đó ở trong cái cõi chết mình bị trừng phạt rất nặng, nặng hơn.
[1:16:08]Lúc đó hiểu: “Thôi biết đừng chết, biết đừng chết.” Cho nên cái người mà chết bằng cái tự tử khổ hơn lúc sống. Nhưng ngược lại, cái người mà vì đạo mà chết thì phước cực kỳ lớn, vì cái đó là bố thí cả cuộc sống của mình cho đạo, cúng dường cả cái thân mạng này cho đạo, thì phước tràn đầy luôn. Người nào vì quê hương, vì đạo pháp mà chết, thì phước còn gấp triệu triệu lần cái người đem tài sản cúng dường, vì cái này bố thí cả cuộc sống. Mà có cái gì quý bằng cuộc sống đâu. Nên người này phước rất là lớn. Và những cái người thân của gia đình mình ở lại cũng được hưởng phước lây. Mình tự tử chết thì cái người thân mình ở lại khổ,
[1:16:49]nhưng mà cái người vì quê hương, vì cái nghĩa lớn, vì đạo pháp mà chết, thì phước của mình nó tràn ra cho gia đình mình, người ở lại sẽ từ từ được cái phước rất là lớn. Đó là cái nhân quả như vậy đó, quý Phật tử thấy không? Một cái dũng nữa thế này, tức là mình dám ngăn chặn cái lỗi lầm của người khác, không có nhút nhát. À ví dụ như có những tệ nạn xảy ra, mà trong xóm mình á mình thấy như đánh bài ở trong xóm nè, hoặc gặp cái người mà có tật chửi thề, hoặc là mình gặp cái người mà có cái tật mặc quần áo hở hang, hay là mình gặp vào một nơi mà thấy có người treo hình ảnh lõa lồ, mình dám tới góp ý người ta, sửa người ta.
[1:17:25]Gặp cái người chửi thề mình góp ý đừng chửi thề nữa, hoặc gặp cái người nào mặc đồ hở hang mình góp ý đừng mặc đồ vậy, mình đi chùa vậy đừng mặc đồ hở hang, chuyện nọ nữa. Thì cái đó là cái gan dạ, đó cái dũng. Cũng là cái dũng. Nhưng mà thường á, mình mà tu mà chưa có phước, mình nhát không dám. Gặp người ta sai không dám nói, vì sợ người ta cự ngược lại. Nhưng mà nếu mà tu mà có đức á, mình góp ý người ta, người ta không có cự mình. À nó có cái khác nhau giữa người có đức và người chưa có đức. Cái người mà có đức lớn á, là mình tu tập từ bi lâu rồi đó, người ta có lỗi mình kêu người ta tới mình bảo người ta nghe liền, sợ liền.
[1:18:02]Còn mình tu chưa thấm, mình nói cái người ta giận, người ta phản cự lại. Ví dụ thấy người ta đánh bài, mình rầy người ta, người ta đứng người ta chửi lại liền. Nhưng mà nếu mình có đức lớn mình rầy người ta tự nhiên người ta nghe, người ta bỏ, ta không đánh bài nữa. Nhưng mà phải tu một thời gian mới có cái đức lớn và có cái dũng dám góp ý cái lỗi lầm người khác được. Ví dụ như tăng ni mà thấy Phật tử sai á, cũng phải mạnh dạn góp ý, đừng có sợ mất lòng, đừng sợ Phật tử bỏ chùa. Nói: “Mấy thầy rầy bậy bạ rồi bà con hổng thèm tới chùa, chùa buồn quạnh quẽ, chắc vắng chùa, vắng vẻ, hổng ai tới chơi.” Nhưng mà người nào có lỗi phải rầy người đó.
[1:18:37]Thầy cũng rầy. Ở đây thầy trụ trì, ở đây không chừng có chuyện rầy đó nha. Nhưng mà Phật tử càng ngày càng đông, không sao, bởi vì rầy đúng, phải rầy. Mà ngược lại cũng vậy, ví dụ như Phật tử mà thấy tăng ni mà hay có tật chia rẽ nhau á, thầy này nói xấu thầy kia, chùa này nói xấu chùa kia, Phật tử phải góp ý liền, đừng ngán, đừng có sợ mất lòng, nói liền, là như vậy. Nên ở đây chúng ta thấy thế này: im lặng để nhẫn nhục cho mình á thì rất là hay, nhưng mà im lặng để cho cái sai nó tồn tại là cái tội ác. Nên có nhiều người tu theo đạo Phật chủ trương cứ im im, ai làm gì làm cứ buông thả, người ta đang sai người ta chìm sai.
[1:19:14]Chúng ta nhớ điều này: cái nhẫn nhục khác với cái nhu nhược, mà cái dũng cũng khác với cái cái hung bạo. Mình phải phân tích cho rõ, phân biệt cho rõ điều này nha. Có những khi á chúng ta nhẫn nhục như đất như nước, nhưng có những khi chúng ta phản ứng quyết liệt như sấm như sét. Phải đúng, đó là do trí tuệ mình biết. Nhưng mà có những lúc đáng lẽ mình phải nhẫn nhục, mình lại không nhẫn nhục mà mình phản ứng, thì lúc đó mình bị rơi vào cái cuồng nộ, cái hung tàn, là sai. Nhưng có những lúc mình phải phản ứng mạnh để giúp người khác hay để bảo vệ Phật pháp mà mình lại không biết phản ứng, mà mình im lặng nhẫn nhục,
[1:19:53]thì lúc đó là rơi vào cái lỗi là nhu nhược, chứ không phải nhẫn nhục. Ở đây cũng vậy, chúng ta biết khi thì nhẫn nhục như đất như nước, khi thì phản ứng như sấm như sét. Phải không? Mà nhẫn nhục khác với nhu nhược, mà cái dũng á, cái dũng cảm nó khác với cái cuồng bạo, cái cuồng nộ, cái hung bạo, khác nhau. Cho nên ở đây chúng ta phải biết chọn bước mà mà có thái độ thích hợp, chứ không phải lúc nào cũng im lặng là đúng đâu, mà có lúc nào cũng phản ứng là đúng đâu, phải biết chọn lựa. Chúng ta nhớ, cái tôn giáo cực đoan nó dám giết người để truyền đạo, và nó truyền rất hiệu quả. Ngày xưa họ có nhóm nhỏ, trong cả ngàn năm hơn rồi họ truyền một
[1:20:34]tỷ mấy người trên thế giới, dám giết người để truyền đạo. Mà đạo Phật mình thì không dám nói một lời để bảo vệ đạo, bảo vệ Tăng, bởi vậy đạo Phật mình bị suy suy suy, là do mình không có cái dũng để bảo vệ Phật pháp. Thì người ta dám giết người để truyền đạo, mình thì mình không làm chuyện đó, nhưng mà mình im lặng đến cái độ quá nhu nhược không dám nói lên một tiếng nói để bảo vệ Phật pháp, bảo vệ chư Tăng. Cho nên đạo Phật yếu, đây là chỗ nhược điểm mà chúng ta phải tránh. Nên đừng lúc nào thấy im lặng là sang. Nên có những người này, có những người Phật tử nói chuyện với chúng tôi mà nói: "Con đã im lặng vào lúc đó." Chúng tôi rầy liền, chúng tôi nói:
[1:21:19]"Im lặng là sai." Có những lúc phải biết cất lên tiếng nói, tiếng rống của con sư tử để trả lời, để bênh vực Phật pháp. Thì một ví dụ cũng vậy, là thường chúng ta hay nghe Đức Phật nói là khi người ta không thích mình, mình im lặng. Vì chính Đức Phật cũng vậy, người ta chửi mắng Đức Phật, Đức Phật im lặng. Nhưng ngược lại có một lần là ngài Xá Lợi Phất bị nói xấu, Đức Phật gọi ngài Xá Lợi Phất ra trước đại chúng, buộc ngài Xá Lợi Phất phải lên tiếng đính chính cho mình, không được im lặng. Bài kinh đó gọi là bài kinh Sư tử rống, là ngài Xá Lợi Phất lúc đó đã cất lên tiếng nói con sư tử để biện hộ cho chính mình mà theo cái sự sai bảo của Đức Phật.
[1:22:02]Lúc đó Đức Phật không cho im lặng. À, chúng ta hãy nhớ, đừng tưởng lúc nào đạo Phật cũng im lặng là đúng. Có những lúc chúng ta phải gan dạ, cất lên tiếng nói của con sư tử để mà bênh vực cho Phật pháp, và làm được như vậy công đức rất là lớn. Còn có những lúc phải nói mà mình im lặng, mình mang tội rất nặng vì vô trách nhiệm đối với đạo. Hãy nhớ như vậy. Những cái tôn giáo cực đoan kia đó, họ chỉ có cái dũng à mà họ truyền đạo rất hiệu quả. Còn đạo Phật mình giáo lý rất là cao siêu mà thiếu cái dũng nên yếu ớt, rời rạc. Một yếu tố của cái dũng nữa là chúng ta dám chấp nhận một cái tội nhỏ để tạo thành cái công đức lớn. Nó ví dụ thế này:
[1:22:43]ví dụ như người công an họ cứng rắn với tội phạm để họ bảo vệ được cái bình yên cho đất nước, cho xã hội, cái công đức đó rất là lớn. Nhiều khi chúng ta ngồi đây, chúng ta bình yên, chúng ta không biết rằng cái lực lượng à công an ngày đêm họ phải chiến đấu với tội phạm. Nếu không có cái lực lượng công an chiến đấu tội phạm, giờ này xã hội loạn hết rồi, mình không ngồi đây được. Cho nên có những cái chiến công thầm lặng mà mình không biết. Mà những người đó họ chấp nhận cái tội nhỏ để làm việc công đức lớn. Thì trong đạo Phật mình cũng vậy, có những lúc mà mình phải cưỡng bách những đứa nhỏ, nó phải biết hiếu kính với cha mẹ, tôn kính Tam Bảo từ nhỏ.
[1:23:20]Mà nó không làm được thì mình đập đòn liền. Phải cứng rắn như vậy, đó là cái tội nhỏ nhưng mà cứu được cái cuộc đời, cái tương lai của nó. Đó là dám chấp nhận cái tội nhỏ để làm được cái công đức lớn. Giờ chúng ta nói đến cái hỗ tương giữa bi, trí và dũng nè. Người có lòng bi và có trí tuệ thì sẽ có cái dũng lực. Nếu mình có thương chúng sinh, mình mới dám vượt qua khó khăn để làm lợi cho chúng sinh. Còn mình không thương ai thì mình sẽ nhát liền, không dám làm gì hết, đúng không? Thấy không? Có thương mới có gan dạ, đó là cái nguyên tắc. Có thương và có trí tuệ thì mình cũng có cái gan dạ, cho nên bi sinh ra trí, bi sinh ra dũng, bi và trí cộng lại cũng sinh ra dũng. Đó.
[1:24:04]Nhưng mà chúng ta nhớ, cái dũng á nó phải được sự hướng dẫn của từ bi và trí tuệ. Còn nếu không, chỉ là cái liều lĩnh, cái cuồng nộ, cái cẩu thả, cái ẩu tả. Nên cái dũng nó dễ làm cái hung bạo nếu mà mình không có cái từ bi hướng dẫn. Cho nên người nào mình thấy mạnh mẽ, cái phản cái tính cách mạnh mẽ, khoan nói đó là dũng. Chừng nào mà thấy người đó có từ bi thì mới nói cái tính cách mạnh mẽ của họ là cái dũng, để ý chỗ đó. Với lại nữa là cái thiền định là sự tinh lọc. Ví dụ như trong ba cái bi, trí, dũng, ba cái đó đều cần thiền định để tinh lọc cho đúng, cho chuẩn. Bây giờ nói lòng từ bi: nếu mình không ngồi thiền, tâm không thanh tịnh thì mình nói mình
[1:24:48]thương chúng sinh coi chừng nó lẫn cái ái kiến riêng tư. Mình thương người ta nhưng nó có lẫn với cái ái kiến chứ không phải là lòng từ bi thật sự. Nhưng mà nhờ thiền định nó thanh tịnh rồi thì mình khởi cái tâm thương chúng sinh, cái tâm đó nó thuần khiết, nó thanh tịnh. Cái trí tuệ cũng vậy. Ví dụ khi tâm mình trong thiền định mà nó tịnh á thì cái trí tuệ của mình có được nó thuần khiết, đúng là trí tuệ chứ nó không có mang cái cái thành kiến, cái vọng tưởng lẫn ở trong. Cho nên cái thiền định là cái tinh lọc lại cái ba đức tính bi, trí và dũng. Cái dũng cũng vậy. Ví dụ khi tâm mình thanh tịnh mà những lúc cần mình khởi dũng mãnh
[1:25:27]để mình đương đầu với khó khăn thì cái đó đúng là dũng lực. Còn nếu tâm mình không thanh tịnh bằng thiền định mà mình khởi cái dũng cảm lên, coi chừng nó lẫn với cái cuồng bạo. Đó, nó khác nhau. Vì vậy mà chúng ta nói là chúng ta tu tập bi, trí, dũng nhưng phải có cái nền của thiền định, phải có cái sự tinh lọc của thiền định. Tức là mỗi ngày chúng ta phải ráng giữ tâm thanh tịnh, phải biết bắt chân ngồi kiết già và có cái pháp môn để nhiếp tâm mình vào thanh tịnh từ từ. Thì trên cái nền tảng tâm thanh tịnh đó mà chúng ta khởi cái tâm thương yêu chúng sinh, chúng ta khởi cái trí tuệ, chúng ta khởi cái dũng
[1:26:04]lực thì đó đúng là bi, trí, dũng của đạo Phật. Còn nếu mà tâm mình loạn động, mình nói bi, nói thương yêu chúng sinh nhưng nhiều khi nó lẫn cái cái ái kiến, hoặc nói trí nhiều khi chỉ là mưu mô, xảo quyệt, mà nói cái dũng coi chừng chỉ là cái cuồng nộ, hung bạo. Cho nên nói bi, trí, dũng phải có cái thiền định để đi kèm như vậy. Chúng ta nhắc lại một xíu có hai cái loại công đức. Bữa nay hôm trước chúng tôi có nói về cái ba bước tiến, nên sợ Phật tử chưa nghe chúng tôi nói lại một chút. Người đệ tử Phật có ba bước tiến: bước thứ nhất là am hiểu đạo lý, bước thứ hai á là sống vì vị tha hay làm những việc từ thiện.
[1:26:43]Hiểu đạo lý rồi tự nhiên mình sẽ làm vì việc từ thiện. Và bước thứ ba á là đủ uy lực để ngăn chặn cái xấu, cái ác trên cuộc đời này. Tới bước thứ ba mới hết. Mà đa phần mình vô hai bước, đa phần là mình hiểu được giáo lý rồi mình hay làm từ thiện thì người đệ tử Phật vậy cũng tốt rồi. Nhưng mà mình thiếu bước thứ ba là đủ uy lực để sửa lỗi lầm người khác, để chặn cái xấu, cái ác trên cuộc đời này. Ở cái bước thứ hai á, mình chỉ được một phần ba công đức. Mình giúp người khác vượt qua cảnh khổ, mình đem niềm vui đến cho người khác, mình chỉ được một phần ba công đức. Ở cái bước thứ ba á là mình sửa cái lỗi lầm của họ, mình chặn được cái xấu,
[1:27:20]cái ác của họ, mình mới được hai phần ba công đức còn lại. Và chúng ta nhớ là giúp cho người khác bớt khổ được vui, chúng ta được phước nhỏ, mà sửa được cái sai trong tâm người đó, chúng ta được cái phước rất lớn, đó là bước thứ ba. Thì dĩ nhiên là muốn mà sửa cái lỗi người khác, mình phải làm phước rất nhiều, nói người ta mới nghe, mới có đủ uy lực. Tạm thời hôm nay chúng ta nói với nhau cái đề tài bi, trí, dũng như vậy thì mong rằng quý Phật tử cố gắng huân tập mình đủ ba đức tính đó để làm người đệ tử Phật chân chính và về lâu về dài mới đắc được quả thánh. Giờ chúng tôi trả lời nghe một chút xíu.
[1:27:59]"Tất cả chư Phật đều có hồng danh, vậy chữ Nam mô có nghĩa là gì?" Nam mô là tôn kính, hết lòng tôn kính. "Trong nhà mình có một người nó rất tham lam, vậy mình có thể thưa công an không? Mà nếu thưa có bị mất phước hay không?" Thầy nghe bài này rồi, thấy không? Nghe rồi ráng suy nghĩ nha, trả lời. Hãy dùng cái trí của mình coi giải quyết sao cho nó hợp lý ha, cho tức là có bi, có trí, có dũng lúc đó. "Xin Thầy dạy cho con cách nhiếp tâm khi tọa thiền? Nhiếp tâm là gì?" Đây là vấn đề lớn. Nếu mà muốn nhiếp tâm khi tọa thiền thì xin vui lòng dự cái khóa thiền mỗi tháng ha, vào cuối tháng. "Thầy đã soạn cuốn Lý Âm Dương Khí Công Thiền chưa?" Đang soạn dở dang.
[1:28:37]"Có quả báo nhãn tiền rồi thì có còn luân hồi quả báo nữa hay không?" Kiếp sau trả thêm cho đủ. Bởi vì quả báo nhãn tiền nó mới trả có một chút xíu à, cái trả kiếp sau mới hết, hết nợ. Mới trả góp thôi, trả trước mắt mới trả góp à. "Tội ai làm nấy chịu, cớ tại sao đời cha ăn mặn đời con khát nước?" Cái này nè, hôm trước có lần cái này mình nói trong cái băng nào là cái người con có phước sẽ sinh vào cái gia đình có đức, nhớ như vậy. Hễ mình sống có đức á thì cái người con có phước mới đầu thai vào nhà đó. Còn nếu mình sống ác đức á, thất đức thì cái người con có tội đầu thai vô để nữa lớn lên nó bị khổ đau, quậy phá nặng nề.
[1:29:15]"Đi ngoài đường con thấy có một vị sư cô đang đón xe không biết, thấy vị sư cô xách nặng con dừng lại và mời cô lên để con đưa về chùa, cô nhìn xe con một tí rồi lắc đầu bảo không đi. Có lẽ thấy chê xe con cũ, ngồi ba-ga không có nệm. Từ đó về sau con ngại không bao giờ chào rước vị sư cô nào nữa." Không hỏi gì hết, kể câu chuyện không hỏi gì hết. Khoan kết tội người ta, nhiều khi người ta có cái lý do khác. Ở đây mình thích định không có được đâu. Đừng có vội phê bình cái tâm, thâm tâm người ta, nhiều khi người ta có cái lý do chính đáng lắm. Ví dụ người ta từ chối đi chiếc xe mà mình không chở, không phải tại người ta chê xe mình mà nó có
[1:29:44]lý do rất thầm kín ở bên trong, khó nói. Phải hiểu điều đó, đừng có vội phê bình người ta. "Đã có lệnh từ Giáo hội Phật giáo sẽ không còn một vị sư nào đi khất thực nữa, thế tại sao ở chỗ con vẫn còn một ông ta xin rất là trắng trợn, chủ yếu là tiền, con biết là giả dạng, tại sao không ai có biện pháp gì?" Thì thì hỏi công an chứ hỏi Thầy chi? "Khi chúng ta niệm Phật, Bồ tát nếu không có Phật, Bồ tát ra đời cái thời đó thì có một vị Phật khác tới, Thầy bảo đó là hóa thân của Phật, Bồ tát như vậy có đúng không?" Thật ra không phải là hóa thân đâu. Nghĩa là khi mình niệm danh hiệu vị Bồ tát á mà chư Phật,
[1:30:17]chư Bồ tát không có tên, mình á thì đặt tên chứ các ngài đâu có tên. Nhưng mà mình có lòng, các ngài theo cái tâm của mình, các ngài ứng hiện liền. Là như vậy là các ngài có thật không? Thật hay là không có? Có thật chứ sao không có thật, đúng không? Cho nên phải tin điều đó. Ví dụ mình có niềm tin Bồ tát Quan Âm đừng nghĩ không có thật, bởi vì chư Phật sẽ ứng với cái tên Bồ tát Quan Âm liền, nên có thật. "Hồi nãy nghe Thầy giảng về đạo Phật mang đầy trí, khi con đứng nói chuyện người khác mà lấy những câu của Phật, của quý Thầy đã nói thì cho đó là kẻ ăn cắp tác quyền thì có phạm tội? Về phía đời thì có tội, nhưng không có những câu nói mà tự
[1:30:49]đặt ra chỉ có những câu nói của Phật, quý Thầy đã đưa ra. Nhưng bảo những câu Thầy nói thì triệu Phật có dạy, thì quý Thầy chùa có dạy." Được, cái đấy không ăn cắp tác quyền. Nghĩa là khi mình nói đạo lý mà mình nói: "Cái này Phật dạy nha, cái này Thầy trụ trì Từ Tân nói nha" thì mình có trích dẫn đàng hoàng, có tên tác giả thì đâu có ăn cắp bản quyền, thấy không? Làm sao mà bị thưa? Vừa không bị truy tố mà chư thiên còn khen nữa, chư Phật, chư Bồ tát khen là người này biết mượn đạo lý để nhắc nhở người khác mà không ăn cắp bản quyền, hay. "Có một anh nhà nghèo vì cứu bốn người khỏi chết đuối do lũ mà
[1:31:20]bị chết, để lại mẹ già và vợ bị tàn tật cùng ba con nhỏ. Như vậy sự hy sinh của anh có mang tội với gia đình không?" Không, gia đình sẽ được có phước. Cứu được người khác sống rồi gia đình mình rất là khốn khổ, sẽ khốn khổ hơn nữa. Ví dụ như cái anh đó là ảnh vai trò chính, ảnh hy sinh ảnh cứu người ta trong lũ ảnh chết, thì như vậy mẹ ảnh, vợ ảnh, con ảnh khổ không? Khổ hơn lúc trước nữa. Nhưng mà nó dồn lại, đó là cái nghiệp nó dồn lên một cái trong một vài tháng, bỗng nhiên nó sẽ có thay đổi gì đó, bắt đầu những người đó phước tới, sống an vui. Cái phước mà hy sinh vì nghĩa lớn á, nó tràn về cho gia đình mình, bản thân mình được phước lớn ta
[1:31:55]mới bỏ chết, mà gia đình mình còn sống lại phước cũng rất là lớn sẽ được đền bù. Thôi chúc các Phật tử an vui và có đủ bi, trí, dũng
[1:32:06]nha.