Lời giảng: Tâm Lý Học Tập

[0:09]Nam Mô

[0:13]Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:43]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:00]Mời quý thầy, quý cô ngồi xuống, quý Phật tử ngồi xuống. Hôm nay chúng ta học bài thứ tư. Bài số bốn: Tâm lý học tập của trẻ.

[1:13]Theo như cô Diệu Thi báo cáo thì những bài làm về sau này, thứ hai này thì quý thầy, quý cô bắt đầu có ý thức nhiều hơn, bắt đầu có sự sáng tạo, rồi cảm thấy cái trách nhiệm của mình đối với trẻ, đó là điều rất là tốt, rất là đáng mừng. Và hi vọng rằng hết cái môn học này, quý thầy, quý cô cũng trang bị cho mình một cái bản lĩnh để khi về chùa có thể tổ chức được. Trong đó có cái người nói rằng: "Mình còn nhỏ, nên khi về chùa muốn tổ chức lớp mình phải xin phép thầy, tổ của mình", cái ý kiến đó rất là hay. Hôm nay chúng ta học về cái tâm lý học tập của trẻ một chút xíu, bởi vì như ta biết á, cái lớp mà dạy cho thanh thiếu niên

[1:54]Phật tử chúng ta tổ chức ở chùa, thì nó là hoàn toàn một cái lớp học tự giác, à các em tự nó đến, hay gia đình thích thì giới thiệu các em đến chứ không có ai bắt buộc. Nó không giống như là một cái trường học phổ thông mà luật của xã hội bắt buộc, gia đình bắt buộc, vì đó là cái con đường duy nhất để các em tiến thân lên trên xã hội. Còn nếu mà không đi qua trường lớp học bài bản đàng hoàng của nhà trường phổ thông, được Bộ Giáo dục cấp phép thì các em sau này lớn lên không làm người được, không có cơ hội để thăng tiến. Cho nên nó là bắt buộc. Còn cái lớp học mà ta tổ chức ở chùa không có bắt buộc như vậy, ai thích học thì học, không học thì thôi.

[2:33]Nên chính vì vậy, mà một cái lớp học mà cực kỳ hấp dẫn, thu hút được các em đến đông để cho các em được dạy dỗ những điều tốt trong cuộc sống, thì đó hoàn toàn là bản lĩnh của chúng ta, nó không có sự bắt buộc. Cho nên vì vậy mà chúng ta phải phân tích một chút cái tâm lý học tập, để làm sao cho các em học mà rất là thích học, học rồi không bỏ học, học rồi rủ rê thêm nhiều bạn khác cùng đến học. Đó nên hoàn toàn là cái bản lĩnh của chúng ta. Mà chính vì cái bản lĩnh của chúng ta như thế này thì chúng ta mới trở thành những người tổ chức giáo dục giỏi, hay là những nhà giáo thọ giỏi. Còn thực sự ở những cái trường mà các em đến học vì

[3:15]bắt buộc, nên quý thầy cô coi vậy chứ có sự ỷ lại: "Nó không học là nó dốt, nó dốt cuộc đời nó nữa đi đổ rác ráng chịu à." Ví dụ vậy. Cứ nghĩ như vậy nên quý thầy cô nhiều khi hơi chảnh: "Mày không học lớn lên mày đi ăn xin, đi đổ rác ráng chịu à." Nghĩ như vậy, còn mình ở đây mình không có bị cái tâm lý đó à, mà chính mình phải làm sao chính mình thu hút các em. Cho nên cái trách nhiệm mình lớn, nhờ vậy cái bản lĩnh giáo dục của mình sẽ giỏi hơn. Như tôi nhớ hồi lúc mà tôi bắt đầu đi đi giảng bắt đầu đi dạy thì dạy cho tăng ni thôi, nhưng sau này thì được mời đi dạy ở các đạo tràng Bát Quan Trai trước.

[3:51]Đi giảng, bước vô đạo tràng Bát Quan Trai dòm đầu bạc phơ từ trên tới dưới ngồi tóc bạc không. Ngồi ngồi lim dim lim dim ngồi, những Phật tử ngồi hầu như không còn nghe nổi ông thầy nói gì nữa. Mà phải giảng, lúc này buộc lòng phải giảng. Thì giảng làm sao, cách nào mà những cái người mà già mà gần đất xa trời đó mà vẫn phải ham thích, thích thú, phải như vậy. Mà những bài giảng của tôi bắt đầu là như vậy đó. Vậy mà lần lần rồi mấy bà già đó bắt lôi được thêm mấy cái người mà muối tiêu, mới đầu bạc nghe, cái từ từ rủ mấy người muối tiêu. Muối tiêu nghe thích rồi bắt đầu rủ mấy người tóc đen, bây giờ thì tới con nít nó cũng đi nghe nữa.

[4:27]Thậm chí bây giờ đứa con mới mấy tháng tuổi cũng bồng đi nghe, không biết đi nghe cái gì nữa không hiểu. Thì nó trẻ lần, trẻ lần như vậy, tương đối là cái việc giảng của mình là thành công. Mình phải dụ từ từ, nhưng bắt đầu từ cái khó nhất. Thành thử ở đây cái lớp học của ta cũng vậy. Ví dụ như là nửa quý thầy, quý cô mà đi dạy làm giáo thọ như vậy đó, mình dễ có tâm lý ỷ lại lắm: "Ô, tăng ni sinh đi học là bắt buộc phải học, là phải ráng học để ra trường, mới có bằng cấp. Còn không ra trường thì rớt rồi coi không bằng cấp ráng chịu." Nghĩ như vậy, ông thầy giáo thọ nhiều khi chảnh. Nhiều khi chảnh, cứ nói năng hung bứt làm sao cũng được.

[5:01]Đó là tâm lý làm cho một người giáo thọ bị thất bại. Còn ở đây cái lớp học thanh thiếu niên của ta là không có cái chuyện như vậy, mà ta phải dạy để thu hút các em. Mà chính cái chúng ta nỗ lực như vậy, rồi chúng ta quen cái đà đó, sau này chúng ta đi nơi đâu chúng ta giảng dạy cũng với cái tinh thần như vậy thì cái sự nghiệp giảng dạy của chúng ta dễ thành công hơn. Nói như vậy. Cho nên việc mà nghiên cứu cái tâm lý các em để biết rằng ở lứa tuổi các em như vậy, nó ham chơi nhiều hơn ham học như vậy, mà chúng ta dạy làm sao để các em trở nên thích học thì sau này chúng ta sẽ là những giáo thọ giỏi.

[5:39]Hồi nhỏ, chúng ta có thích đi học không ạ? Không, cái này mà hỏi thật chút xíu nha, cái này là không có nói đùa đâu. Bây giờ nè, ai là người lúc mà hồi nhỏ lần đầu tiên mà mẹ đưa đến trường mà khóc, giơ tay lên! Không, nói thiệt á, nói thiệt để mình phân tích tâm lý, đây là bữa phân tích tâm lý mà, mình cứ thiệt á. Rồi thôi được rồi, thấy được một số rồi. Bây giờ, bữa đầu tiên mẹ dắt đến trường mà thích đi học, giơ tay lên! Bằng nhau. Còn số người không giơ tay thì không biết là tâm trạng lúc đó như thế nào, không nhớ. Có thích học không? Người thích người không, không biết nghe ai. Nhưng mà qua như vậy rồi ta mới thấy thế này:

[6:17]thực sự đúng là cái việc học tập đó, cái căn cơ của con người của trẻ em nó khác nhau hẳn. Có những đứa trẻ bẩm sinh đã thích học, phải không ạ? Mà có những đứa trẻ nghĩa là dắt nó tới trường nó khóc quá chừng khóc, vô lớp cô giáo phải dỗ mãi, dỗ mãi, mãi riết rồi từ từ nó mới quen. Mà thường là mấy đứa nhỏ mà hồi nhỏ mà nó không thích đi học rồi, lớn lên dễ học dốt lắm. Mà không biết sao giờ học giỏi ngồi đây thì không biết nha. Chứ thường cái tâm lý nó vậy, thì có thể là do tâm lý là sợ xa nhà, sợ xa mẹ, phải không? Thì những người đó có thể học giỏi, còn mà ngay từ đầu nó đã không thích học,

[6:50]cái chủng tử không thích học mà nằm trong tâm rồi, đứa nhỏ đó lớn lên sẽ bỏ học. Thế nào cũng vậy à. Còn những đứa trẻ mà học giỏi á, là ta thấy từ lúc mà chưa đi vào trường nó đã bắt chước nó học rồi. Thấy người ta cầm báo đọc nó cũng cầm báo đọc, nó lộn ngược lại, không đọc cũng vẫn đọc, và những đứa đó sau này sẽ học giỏi. Cái tâm lý là như vậy. Thì cái việc mà một đứa trẻ đến cái chùa để được học cái môn này, cái môn mà vừa giáo lý, vừa đạo đức, vừa kỹ năng sống đủ thứ thế này, thì cũng vậy, có đứa tự nhiên nó thích và có đứa không thích. Nhưng mà bổn phận của chúng ta là những người kế thừa

[7:28]chư tôn, chư tổ, phát huy Phật pháp và quan tâm đến việc giáo dục trẻ thì chúng ta phải cố gắng gom hết, đứa thích không thích gì cũng làm sao cố gắng lôi nó đến chùa để dạy dỗ hết, đó là trách nhiệm chúng ta. Nên ta biết rằng sẽ có những đứa trẻ không thích học đến với chúng ta, và chúng ta cũng cố gắng để mà hấp dẫn, thu hút các em đến với lớp, đó là bổn phận, là trái tim, là trách nhiệm, là lý tưởng của ta. Bây giờ ta phân tích cái điều thứ nhất là: Những yếu tố nào mà khiến trẻ vui học? Thiệt ra những cái điều mà đứa trẻ nó vui học thì người lớn cũng y như vậy, không khác. Nhưng vì hôm nay là ta phân tích tâm lý của trẻ thì nói

[8:07]là trẻ thôi, chứ những điều mà trẻ thích, người lớn cũng thích y như vậy luôn, nó không khác chút nào. Lát chúng ta nói rồi sẽ thấy trúng tim đen người lớn hết, chẳng trật đường nào. Cái điều thứ nhất, là trẻ học được những điều bổ ích trong cuộc sống thực tế. Điều thứ hai, là những điều mà trẻ có thể hiểu được, còn không hiểu là không thích. Điều thứ ba, là những điều mới lạ, thú vị. Nhiều khi nó chả dính gì cuộc sống nhưng mà nghe rất là thú vị, mới lạ. Điều nữa là được bày tỏ ý kiến để tham gia vào không khí giảng dạy, học tập chứ không có ngồi nghe một cách thụ động. Người lớn thì có thể nghe được thụ động được,

[8:49]nhưng mà con nít thì ngồi yên mà nghe nó không chịu được vì tính con nít nó hiếu động. Đây là đại khái là những cái yếu tố như vậy. Cái người lớn có vậy không ạ? Người lớn cũng y chang vậy à. Bây giờ ta sẽ phân tích điểm thứ nhất là học được những điều bổ ích trong cuộc sống, đây là điểm chính, đây là điểm chính. Ai cũng vậy thôi, từ sinh viên đại học tới trẻ mẫu giáo hay tới bà già, ông già gì cũng vậy. Ta chỉ thích học khi ta thấy điều đó bổ ích thực tế trong cuộc sống của ta. Những điều ta chưa biết nhưng mà hôm nay được học đưa vào trong cuộc sống thấy tốt đẹp. Ví dụ như bây giờ đứa trẻ nó cảm thấy là sống trong gia đình cái

[9:25]cha mẹ bỗng nhiên là ưu ái cái người anh nó nhiều hơn, người chị nó nhiều hơn nó. Cái hôm nay là khi nó bước vào lớp học, nó phát hiện ra một điều là tại sao cha mẹ nó lại ưu ái anh, chị nó nhiều hơn là nó, và cái lỗi đó nằm ở đâu? Lỗi nó nằm ở nơi nó là nó cứ ngang bướng à. Thế ba mẹ nói cái gì, tự nhiên nó không đồng ý, nó trả lời một cách ngang, nó hỗn. Còn anh, chị nó lễ độ hơn, thế là ba mẹ tự nhiên thương hơn. Khi mà nó học ra nó phát hiện được cái lỗi đó và nó thấy đó là lý do mà nó thất bại trong cuộc sống. Cô, dì, chú, bác cũng không thương, cha mẹ cũng không thương nhiều, rồi hàng xóm cũng lạnh nhạt, trong khi những người khác được ân cần hơn.

[10:13]Và nó biết rằng trong chùa dạy nó điều nó phải tập lại cái cách sống đó, cái sự lễ độ đó. Vô đây, quý thầy, quý cô dạy cho nó phải biết khoanh tay, cúi đầu. Khi người lớn nói, phải lắng nghe, phải tôn trọng cái điều người lớn truyền đạt cho mình, dạy dỗ cho mình. Và đôi khi có những điều nó nghĩ khác với người lớn nhưng nó không được là vội vã đem cái ý nghĩ của mình ra để chống lại người lớn. Vì nó biết rằng chưa chắc ý của nó đúng. Nó phải biết tập cái lễ độ, khiêm tốn, tiếp thu và dù có khác cũng để đó lại, gác lại. Khi nó về nhà nó tập cái điều đó, bỗng nhiên bây giờ ba mẹ nó đưa ra một ý kiến rằng,

[10:49]ví dụ như cái cô ca sĩ này cổ hát sao kỳ quá, trong khi nó lại thích. Ví dụ nhìn trên tivi, cả nhà đang ngồi xem tivi ca nhạc vậy. Một cái cô ca sĩ cổ nhảy, cổ múa, cổ hát uốn éo gì đó, cha mẹ nó thuộc thế hệ đi trước nhìn cái hát thế này chịu không nổi, nói, "Hát không ra hát, nhảy không ra nhảy, múa không ra múa, không biết coi cái gì mà lời thì không rõ, mà ngôn từ thì nó nó nó tầm thường quá." Cha mẹ nó phê bình cái cô ca sĩ, còn nó thì nó lại thích, cái tuổi teen nó lại thích, nó thấy: "Ờ hát vậy nghe có lý à, nghe vui." Thì lúc trước mà ba mẹ nói như vậy là nó đột lại liền. Nhưng bây giờ nó vào chùa, nó được quý thầy,

[11:24]quý cô dạy đó là những điều của người lớn là một sự trải nghiệm sâu xa, nó không thể bằng được, nó phải từ từ lắng nghe không được trả lời liền. Lần đó nó im lặng, nó không cãi như những lần trước. Rồi nhưng mà nó sau đó nó hỏi lại, nó nói: "Vậy hồi xưa lúc bằng tuổi con, ba mẹ nghe loại nhạc gì?" Chứ hôm trước là nó đột liền, bây giờ tự nhiên nó hỏi. Cha mẹ nhìn nó ngạc nhiên chút xíu, thế là cha mẹ nó lấy một cái đĩa nhạc cổ ngày xưa đó bỏ vô cho nó nghe: "Đường xưa lối cũ có ánh trăng, bóng trăng tre thôn nghèo" gì đó. Đại khái nhạc nó nghe lạ, nó nghe không nổi, nó nói, "Ủa, nhạc gì không giật giật gì hết trơn vậy?"

[12:00]Nhưng mà nó cũng để yên không chống và nó lắng nghe, lắng nghe nói: "Thôi chắc từ từ ít năm nữa nó sẽ hiểu." Nhưng mà hôm đó ba mẹ nó ngạc nhiên vì cái thằng này. Cái thằng cộc đột, hỗn láo nào giờ đó, bỗng nhiên bữa nay sao nó lại biết lắng nghe ý kiến của cha mẹ mà không phản bác, bỗng nhiên cái ánh mắt nhìn nó khác, thương hơn, quan tâm đến nó hơn và nó thấy nó thành công. Rõ ràng khi nó đến chùa, quý thầy, quý cô dạy nó biết lễ độ, biết lắng nghe, biết kính trọng người lớn là cuộc đời nó có sự thay đổi, cảm thấy nó được yêu thương hơn. Và cái điều bổ ích đó làm cho nó ham thích cái lớp học này.

[12:34]Nó đúng thật, nó đến chùa quý thầy, quý cô đã dạy nó những điều bổ ích trong cuộc sống. Đó là lý do mà trẻ nó vui học. Cái lý do thứ hai nữa là có thể hiểu được. Khi mà cái người đứng trên bục giảng nói nói nói quá chừng, ở dưới nghe không hiểu gì hết thì sao? Cái hiệu ứng đầu tiên là gì ạ? Không chính xác á, nghe mà không hiểu là ngủ liền à, ngủ rồi chán. Nhưng dù sao nó cũng được có một cái lợi là gì đó? Là đỡ trị bệnh mất ngủ. Nhưng mà lâu ngày thì người người ta không cần ngủ trong lớp nữa, người ta bỏ lớp đi luôn. Cho nên dạy phải làm cho trẻ hiểu rõ vấn đề chứ không được nói mà mơ hồ, nên cái khả năng mà truyền đạt làm cho trẻ

[13:18]hiểu cũng là cái bản lĩnh rất lớn của thầy giáo. Mà thầy giáo cũng rất là khổ tâm khi mà dạy mà trẻ không hiểu. Tôi nhớ có hai trường hợp, hồi lúc tôi đi học á, một lần hồi năm lớp ba, năm lớp ba cái ông thầy ổng dạy toán. Thật ra là trước khi vô lớp, hồi hè năm lớp hai là tôi đã học sạch hết cái toán lớp ba rồi, hồi ở nhà học hết. Nên vô ổng thầy ổng làm biết hết trơn à, cứ tỉnh queo thôi, ổng giảng gì ổng giảng mình cứ lặng lẽ, cho bài tập thì làm. Xong ổng giảng xong hỏi: "Các em hiểu không?" Thì mới đầu ổng giảng lần đầu vậy là khoảng một phần ba lớp giơ tay lên hiểu, cái ổng cảm thấy còn đông người không hiểu, ổng giảng lại.

[13:57]Thì tôi cũng không giơ tay, tại nghĩ mình khiêm tốn á, đừng bày đặt hiểu. Lần thứ hai ổng giảng xong rồi cái ổng hỏi: "Các em hiểu không?" thì gần hết lớp hiểu. Lần thứ ba ổng giảng lại nữa: "Các em hiểu không?" Cả lớp đều giơ tay chỉ có mình tôi không giơ tay. Lúc ông thầy ổng hết kiên nhẫn, ổng chỉ ngay đúng mặt tôi: "Cái thằng khốn nạn đó!" Tới giờ tôi vẫn còn nhớ ông thầy ổng chửi. Mà sự thật là oan, oan thật ra mình hiểu rồi, mà ổng chưa dạy đã hiểu rồi, tại ở nhà học xong hết trơn rồi. Nhưng mà chỉ vì mình không giơ tay cái làm cho ông thầy ổng không có vui, ổng không vui mà ổng rất là bực tức. Nhớ đó một lần thứ nhất.

[14:28]Lần sau sợ quá không dám, hiểu phải giơ tay đàng hoàng. Lần thứ hai lúc đó năm lên học lớp bảy, ông thầy ổng dạy anh văn. Mới đầu ổng dạy rất là vui vẻ với lớp mà ổng càng sau cái lớp nó càng ngu quá, không biết ổng dạy gì tụi nó không hiểu. Ồ từ đó về sau suốt năm còn lại là ổng cứ chửi không, chứ không còn kiên nhẫn mà dễ thương dạy dỗ nữa, chứ buổi đầu vô ổng rất là dễ thương. Nên qua hai trường hợp tôi mới hiểu rằng là thực sự cái người học trò mà hiểu là cái niềm vui lớn của của người dạy nha. Nhưng mà bây giờ là khi không bắt nó hiểu cũng không được, nếu mà ông thầy dạy không không hay bắt nó hiểu nó cũng không hiểu được.

[15:01]Nhưng mà việc mà người học trò mà học hiểu cũng là niềm vui của người thầy giáo. Do đó khi mà chúng ta dạy cho các em vấn đề gì mà các em hiểu được, các em vui học là đã đành rồi, mà chính chúng ta dạy chúng ta cũng vui nữa. Nhưng mà để nói một lời hay nói nhiều lời, hay nói nguyên cả một bài dài mà các em đều hiểu rõ, đều nắm vững hết thực sự đó cũng là cái tài rất là lớn của người giáo thọ chứ không phải dễ. Hồi còn nhỏ vậy, cũng đi chùa này qua chùa kia, lúc đã đi tu rồi đó, cũng đi nghe thử một số người giảng, có những người giảng mình rất là dễ hiểu. Ngôn từ họ sắp trong từng câu, từng chữ nó mạch lạc,

[15:43]nó hợp lý, họ nói ra một cái cái mình nắm vấn đề liền. Nhưng cũng có những người họ sắp cái ngôn từ chữ trước, chữ sau thế, mở ra một câu cái mình nghe mình không hiểu liền, mà họ phải bổ sung thêm hai, ba câu nữa thì mình mới hiểu cái ý họ muốn nói gì. Thì trong trường hợp như vậy đó là cái không khéo của người giáo thọ. Cái người giáo thọ phải phải khéo. Thì ở đây trong cái việc mà các em hiểu nó mới thích học, thì nó còn có cái lệ thuộc trình độ của các em nữa. Đứa mà thông minh thì rất là nhanh hiểu, mà đứa không thông minh rất là chậm hiểu. Mà ta giảng á, nếu ta nhắm vào cái đứa thông minh mà ta giảng á,

[16:23]nói sơ sơ hiểu mất, nói sơ sơ hiểu mất thì mấy đứa còn lại nó không hiểu nó sẽ chán. Bây giờ ta tập trung cho mấy đứa mà chậm hiểu á, ta cứ lo nói kỹ lưỡng, tỉ mỉ, tẩn mẩn một chút một chút một chút thì mấy đứa thông minh sao? Nó lại chán, nó hiểu nhiều quá rồi. Nhớ nó thêm cái tâm lý nữa là những điều đã biết rồi mà cứ nghe nói đi nói lại mãi thì sao? Sẽ chán. Cho nên mà ta hay nghe cái câu nói hả: "Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!" Nghe nhớ không hả? Ai thường hay nói câu đó? Hả, sao biết người Bắc? "Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!", ai hay nói câu đó? Phim Số Đỏ. Ai nữa? Đây, đây là câu trả lời chính xác đây.

[17:08]Câu nói mà "Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!" là câu nói nơi cửa miệng của hầu hết tất cả những ông chồng bị bà vợ nói nhiều, cằn nhằn mãi. Rất may cho quý thầy là đã đi tu, là không có việc đó. Nếu không đi tu là cái câu đó cũng phải nói hoài. Vì sao? Vì người phụ nữ cứ nói, nói mãi, mà mình đã biết rồi nên nghe mãi thì khổ lắm: "Biết rồi, khổ lắm, nói mãi!" Nói vậy có đụng chạm phụ nữ không ta? Không sao, hôm nay không phải là ngày 8 tháng 3 nên không sao. Cho nên vì vậy mà cái người giáo thọ á phải cố gắng làm thế nào nói không nhiều lắm mà cái người thông minh đã hiểu rồi, mà người không thông minh vẫn hiểu luôn.

[17:54]Chứ không phải là tập trung cho mấy em mà chậm hiểu cứ phải nói nhiều để cho các em nó được hiểu, trong khi mấy em thông minh nó đã hiểu nhiều quá rồi, nó sẽ phát sinh tâm lý chán, đây rất là khó, rất là khó. Một vấn đề được lặp đi lặp lại hoài, mấy đứa nhỏ chịu không nổi. Nên cái khéo này cũng rất là khó có ai dạy lại cho ai mà tự chúng ta phải phải rèn luyện mình. Có những điều trên đời mà không ai dạy ai được, mà tùy lúc đó, nơi chính lúc đó, từ cái bản lĩnh, từ cái trí tuệ chúng ta, chúng ta thực hiện được thôi, không ai dạy ai được. Giống như việc để làm một giảng sư giỏi thì chúng ta có thể đi học nhiều

[18:37]cái lớp hoằng pháp, nhiều phương pháp giảng dạy hết thầy này tới thầy kia kể cả những vị thầy nổi tiếng về giảng dạy, và chúng ta cũng nâng trình độ giảng dạy của mình lên được một lúc nào đó. Nhưng mà thật sự để trở thành người giảng dạy giỏi, giảng siêu hay cũng phải là bản lĩnh của chính chúng ta thôi, chứ chẳng ông thầy nào dạy chúng ta cho tới tột cùng được, mà ông thầy muốn dạy cũng không dạy được. Cái yếu tố thứ ba mà để làm cho trẻ vui học nữa là khám phá được những điều mới lạ, thú vị. Đó cũng là lý do tại sao bây giờ trẻ nó mà cứ chui đầu vô Internet riết là vậy. Tại Internet là cả một kiến thức của thế giới nằm ở trong đó.

[19:15]Có nhiều điều mà gia đình không có, nhà trường không có, Việt Nam không có, thì nó có đầy hết trong Internet, đủ thứ chuyện trên đời. Điều tầm bậy tầm bạ cũng có, nói bậy nói dóc nói sai cũng có, mà nói đúng nói hay thì cũng có tùm lum trong đó. Và tội nghiệp nhất là trẻ nó chui vào những cái trang web bậy bạ rồi cuộc đời nó tiêu luôn. Còn những đứa trẻ nào mà được định hướng, được kiểm soát, hoặc tự nó ý thức mà nó đi vào những cái trang web tốt thì cuộc đời nó khá lên chút xíu vì trong đó rất nhiều kiến thức. Nhưng mà kiến gì thì kiến, thức gì thì thức, cũng không bằng được một thầy giáo đứng trước mặt

[19:50]để giảng dạy một cách thực tế, cụ thể, sâu sát. Nên do đó, khi ta mở một cái lớp học dạy cho trẻ nhiều điều kỹ năng sống, nhiều điều tốt lành trong cuộc sống mà nghe rất là mới lạ thú vị, thì các em sẽ rất là thích. Ví dụ như có cái câu chuyện trên báo đăng, thấy báo đăng. Cái lần đó cái cái xóm đó tự nhiên xe rác không ai đổ, xe rác không ai đổ cái rác nó ứ chất chất trước cái nhà như vậy. Cho đến một hôm cái có cái bà đổ rác bả trở lại bả đổ, thì cái mấy người kia mới trách, nói: "Tại sao mấy hôm nay là bà lại bỏ không đi đổ rác?". Thì cái bà đó bả mới ngẩng mặt dở cái nón ra và dở cái khăn che mặt ra thì không phải bà mọi lần đổ mà là một cô gái.

[20:33]Cái mọi người ngạc nhiên nói: "Ủa, thế cái bà rác (không biết tên, kêu là bà rác), thế bà rác mọi lần đâu?". Cô kia mới nói: "Dạ, bà vừa mới mất, nên mấy hôm nay mắc làm đám tang cho bà cho nên là chúng tôi không có đổ được, hôm nay là tôi đến thay bà". Thì lúc cả xóm mới lặng người tại trước cái việc mà một người đã đổ rác cái khu của mình 10 mấy, 20 năm, mà bả tên gì không biết, chỉ tên là bà rác, bả chết mình cũng không hay. Lúc đó mọi người mới cảm nhận là sao mình có một chút vô tình, có một chút vô tình. Thì trong một chút vô tình đó họ mới hiểu rằng là thật sự bả vắng hai ngày là xóm khủng hoảng lên vì rác liền.

[21:09]Rác chất đống chất đống là thùng rác đầy hết rồi. Thì cái người mà ta rất là coi thường, ta không cần biết tới tên, mỗi tháng ta chỉ đóng ít tiền nào đó, nhưng mà sự thật người đó có lợi cho cuộc sống của ta. Nhưng ta vô tình, cứ ngày đi qua tháng đi lại, ta cứ gặp cái con người đó che cái nón lá sụp sụp, che cái khẩu trang để bịt cái mùi hôi bớt, lặng lẽ cắm cúi làm những điều có lợi cho ta, nhưng ta không biết người đó là ai, tên gì. Mặc dù người đó gắn bó với ta trong cuộc sống này cả 10 mấy, 20 năm, ta đã vô tình. Và một con người mà đã có một chút vô tình trong cuộc sống này đã làm cho ta cảm

[21:43]thấy trái tim ta thiếu một cái gì đó, trong cái đạo đức ta thiếu một cái gì đó. Và cái điều đó ta mới nói với trẻ: "Nghe câu chuyện đó rồi, tụi con hiểu như thế nào, tụi con nghĩ như thế nào?". Cho tụi nó phát biểu, bắt đầu nó mới sực nhớ: "Đúng là nó cũng không biết tên cái bà đổ rác ở cái xóm đó nha". Nó phát hiện: "Đúng rồi, đây là một điều mới lạ". Hoặc là có một lần đó một trường đại học có một bữa chuẩn bị phỏng vấn sinh viên thì cái em sinh viên nào cũng chuẩn bị sách này vở kia hết, vô cái người họ phỏng vấn hỏi một câu: "Cái người quét rác trong cái trường của em tên gì?". Tất cả lớp đều không trả lời được, rớt hết vì câu đó.

[22:21]Đó, chúng ta xem thường cái người mà ta nghĩ rằng thấp hèn, nhưng mà thật sự họ làm một công việc rất có ý nghĩa đối với cuộc sống của ta, đối với cuộc đời của ta, nhưng ta quên họ, ta không biết họ là ai, tên gì. Và chính vì cái điều mà ta không cảm nhận được, không biết ơn được với những điều rất nhỏ nhặt trong cuộc sống này thì rõ ràng người này cái trái tim họ còn thiếu. Nên có một cái câu chuyện vui báo đăng sáng nay, báo Công An đăng sáng nay: Có ông nhà giàu ổng bị bệnh tim phải thay tim. Thì cái ông bác sĩ mới nói là: "Hiện nay có ba người có tim để thay cho ông. Một người thứ nhất là một nghệ sĩ dương cầm,

[23:04]cái người thứ hai là một nông dân, và người thứ ba là một luật sư. Có ba trái tim của ba người họ vừa mới chết mà tim còn tốt đã được ướp lạnh rồi chuẩn bị tới để thay. Thì trong tim của cái người nghệ sĩ dương cầm, một người nông dân và một người luật sư, ông chọn trái tim nào?". Ông tỷ phú ổng thều thào nói: "Cho tôi trái tim của ông luật sư". Ông bác sĩ hỏi: "Tại sao?". "Tại vì trái tim của ông luật sư chưa bao giờ được sử dụng". Nghĩa là sao? Đó là những con người lạnh lùng á, mà giống như kết tội là vô lương tâm hay nói không có trái tim á, không bao giờ dùng tới cái tình yêu thương trong cuộc sống này.

[23:39]Câu chuyện cười đó thì họ có vẻ họ nhạo báng cái người luật sư, coi người luật sư là ác. Thì liệu một người được ăn được học đàng hoàng, lớn lên có thể làm tới một cái nghề trí thức là luật sư không có dùng tới trái tim? Bởi vì sao? Bởi vì lúc còn nhỏ đi học, ở trong xóm nhà mình mình không biết cái tên người đổ rác cho mình, chưa bao giờ họ đến hỏi thăm bả, tới bả chết luôn không biết. Hoặc là những sinh viên của trường đại học hỏi tên của cái bà quét rác trong trường hàng ngày không biết tên. Cái người mà không dùng tới trái tim, tới tận cùng của trái tim thì lớn lên cái nghề mà anh đi coi chừng cái nghề đó cũng không dùng tới trái tim.

[24:15]Và cái nghề đó sẽ được đưa lên báo vậy đó. Và lúc đó khi mình chết đi tim mình nhiều người thích lắm, tại nó chưa được xài á, xài nó còn zin, còn nguyên. Câu chuyện đó nghe thì cười nhưng mà đau lòng. Và ta dạy cho trẻ những điều đó, nó nghe nó mới lạ và thú vị, nó thích liền. Quý thầy cô nghe có thích không ạ? Đó, những cái điều nhỏ nhỏ trong cuộc sống nhưng mà sự thật mới lạ. Và đó là điều làm cho các em vui thích học tập. Một cái điều nữa làm cho các em vui thích học tập nữa là được bày tỏ ý kiến để tham gia vào không khí giảng dạy học tập. Nên vì vậy mà cái lớp học cho các em ta thường hỏi, hỏi đáp hỏi đáp nhiều hơn là vậy.

[24:54]Nãy giờ coi chưa bị hỏi phải không? Chưa, từ từ, từ từ đấy thôi. Nhưng mà tuy nhiên một lát nữa trong cái bản lĩnh dạy của người giáo thọ ta sẽ nhắc lại vấn đề này: Hỏi đáp đừng có hỏi nhiều quá, nó vừa chừng thôi, nhưng cũng phải hỏi. Ừ. Và cái quan trọng trong cái lớp học mà hướng dẫn thanh thiếu niên Phật tử là thế này: Là chỉ học là các em đã vui, không cần chơi, nhớ như vậy. Đó là tôn chỉ của ta, không có chơi mất thời gian. Chúng ta làm sao mà các em vui vì được học là ta thành công. Chứ còn nói để cho các em vui mà phải bày trò chơi là ta đã thất bại, nhớ như vậy, ta đã thất bại. Thấy cười lắm, có một lần chùa của tôi đến có làm cái phát

[25:36]quà từ thiện trong một cái cơ sở, cơ sở trẻ mồ côi. Đến gặp cái người mà họ quản lý cơ sở đó họ dạy cho các em vi tính, mình thấy màn vi tính quá chừng luôn, mình nghĩ: "Ồ, nơi đây đầu tư dạy các em rất là tốt". Mà tưởng sao không có, cho ăn xong, học sơ sơ xong là ông thầy ổng lùa vô trong cái màn vi tính cho chơi game: "Tụi con chơi game đi con". Trong khi thế giới bây giờ họ sợ game tái mặt hết trơn, mà ông thầy đó cứ xúi nó chơi game không. Vui vì để được chơi game, đó là một cái thất bại trong giáo dục, ta nhớ như vậy. Phải làm sao mà lúc học đã là vui thì coi như lớp học của ta thành công.

[26:10]Nhớ điều này cho kỹ. Bây giờ, những yếu tố mà khiến cho trẻ chán học? Những điều gì khiến cho trẻ chán học? Tuệ Tâm? Dạ A Di Đà Phật! Bạch Thầy là theo con nghĩ những yếu tố mà để cho trẻ cảm thấy chán không thích học đó là sự hướng dẫn của mình chưa có sinh động và những vấn đề mình đưa ra không có phù hợp với tâm lý của trẻ. Con nói cao siêu quá thầy không hiểu. Nhớ vậy nha. Cái điều con nói rất là tổng quát, mà nếu con trình bày cách này cho trẻ, trẻ nó không hiểu. Nhớ như vậy. Thầy nghe mà thầy còn chới với. Đây là cái để thầy thử nghiệm thôi, thầy nói đùa cho vui nhưng mà con nhớ như vậy nha.

[26:53]Rồi, Minh Tăng. Điều gì khiến trẻ chán học? Dạ Mô Phật, thưa thầy. Theo con nghĩ thì nếu mà trẻ chán học là do cái bài giảng của mình quá nhiều hoặc là không có sinh động. Rồi... Không sinh động giống bên đây. Để cho trẻ nó im lặng quá mà mình không mời nó phát biểu. Thụ động. Dạ, thụ động. Tốt, đó cũng là một ý kiến tốt. Rồi. Trong cái bài giảng của mình mà mình không có cho ví dụ vào thực tế để cho các em nó không có chú ý nhiều, mà mình giảng có thể là cao quá không chừng. À, hay lý thuyết không, thấy không? Không ví dụ thực tế. Rồi, tốt, tốt, câu trả lời này tốt. Rồi, cảm ơn. Có ai góp ý kiến gì thêm không?

[27:37]Tâm Hạnh có ý kiến gì thêm không? Lý do tại sao trẻ chán học? Có hội ý nữa hả? Ghê quá. A Di Đà Phật, con kính bạch thầy là những điều khiến cho trẻ chán học là có khi do vì giáo thọ giảng không đúng tâm lý của trẻ. Không đúng tâm lý giống như Tuệ Tâm phải không? Không đúng tâm lý là làm sao ta? Con nói tổng quát quá thầy không hiểu. Thầy mà không hiểu thì làm sao mấy đứa nhỏ nó hiểu? Nhớ như vậy! Người ta nói vào cụ thể, chi tiết. Dạ ví dụ như là cái bài giảng của vị giáo thọ cao quá hoặc là cái lứa tuổi của trẻ nó chưa tiếp thu được nên cũng sinh ra chán. À, chưa hợp với cái trình độ của trẻ phải không? Mô Phật. Rồi, thầy cảm ơn. Rồi.

[28:26]Ai thế ni? Trung Tánh à? Kính bạch thầy, theo con thì nếu mà mình cho bài tập nhiều rồi trong quá trình học không có vấn đề khen thưởng để kích thích cho trẻ nó vui á, thì cũng khiến cho trẻ chán học. Bài vở thì nhiều quá mà học nhiều mà không có được chơi, không có được thoải mái nữa. Nghe nói thấy này ùa giọng này ham chơi dữ à ta. Thôi cảm ơn đi. Không, nói đúng hết chứ. Thật ra mọi người trả lời đều đã đúng. Đúng là như vậy, nhất là Tuệ Tâm hả? Với lại Tâm Hạnh nói là cái quá trình độ, tức là học mà không hiểu phải không? Đúng như vậy. Hoặc là học mà bị thụ động, phải không? Cứ ngồi mà thừ thừ nghe nói hoài, đúng đấy, làm chán học.

[29:14]Thứ ba là vấn đề khen thưởng không có hợp lý, tức là bị chê hoài cũng làm nó chán học. Nên ở đây á, đừng có chê trách trẻ nặng nề khi mà trẻ có cái gì đó nó sai. Chúng ta thì có chê cũng trở thành một cái gì vui vui với nhau, chứ đừng có chê ai một cái gì nặng nề, đừng có mắng ai là "cái thằng khốn nạn". Hôm trước ông thầy ổng mắng nó sợ luôn tới lớn luôn, à bị áp lực tâm lý đó, thấy ghê không biết sao ổng dữ quá không biết. Nên vì vậy là, ví dụ như khi đứa trẻ nó đến chùa học thì luôn luôn nó cần tình thương yêu. Có khi học hiểu, khi không hiểu thì cứ kệ nó từ từ mình dạy sau chứ không có mà mà chửi mắng nặng nề.

[29:56]Đó, đúng là vậy, nó gom lại hai bên nói là có ba yếu tố: thứ nhất là học mà không hiểu, thứ hai là bị chê trách mãi, thứ ba là học mà bị thụ động, cứ ngồi nghe nói mãi mà không có tham gia không phát biểu. Đó vậy. Bây giờ ta học tới cái phần thứ ba, ta cũng phân tích cái nhân duyên riêng của từng người. Cái việc mà hiếu học cũng là nhân duyên riêng của từng em. Cái thứ nhất á là cái tính hiếu học nó như là một cái căn cơ riêng đâu từ kiếp trước vậy đó. Đây là cái điều mà thôi ta bó tay. Nó thuộc nhân quả của đời xưa khiến đứa trẻ tự nhiên ham học, khiến đứa trẻ tự nhiên chán học. Đây là cái thực tế nè. Hôm trước có lần mà tôi ra Hà Nội chơi,

[30:42]cái có mấy cái vị mà họ làm công tác bên giáo dục, họ đến họ gặp tôi. Cái họ cũng nói chuyện thế này thế kia, họ cũng muốn là sao cái trình độ giáo dục của nước mình nó phải được tăng lên cao. Tôi mới nói thế này, nói: "Thật sự trong thực tế con người chả ai thông minh giống ai cả. Con người bẩm sinh đã rất thông minh nhưng có người học tới lớp 9 rồi là không học nổi lớp 10. Bây giờ ép gì ép cũng bó tay, có đúng không ạ?" Đúng thực tế. Bây giờ ta nhìn thấy họ thì ta thương nhưng mà ép không được, tại cái đầu họ tới đó ngừng lại. Và xã hội nó là một sự chênh lệch của đẳng cấp trình độ óc. Mình chưa nói trên cái đẳng cấp của tài sản,

[31:18]của gia thế, của mọi thứ khác nhưng mà trên đầu óc con người ta tự nó đã có đẳng cấp theo những nhân quả của đời xưa và cái việc mà chính sách giáo dục của quốc gia phải bám vào thực tế này. Chứ không được mà áp đặt một cách duy ý chí. Hôm đó tôi nói với các vị mà nằm trong ngành giáo dục như vậy. Áp đặt duy ý chí là sao? Là muốn ai cũng phải xong lớp 12 tốt nghiệp hết, ai cũng phải xong đại học hết. Xin thưa, đó là ảo tưởng. Sự áp đặt duy ý chí rồi sẽ làm cho xã hội thất bại. Thất bại sao? Thất bại là bây giờ ép lên đại học nó lên đó, lên rồi nó chỉ quay, chỉ cóp và mua chuộc giáo viên để được điểm, được lấy bằng, ra làm việc không được.

[31:57]Mà mang cái bằng đại học ra thì không chịu làm thợ, mà làm thầy thì làm không nổi. Vậy một cái xã hội mà rất đông người không thể làm thợ, không thể làm thầy, không thể làm kỹ sư được, không thể làm quản đốc được, không thể làm cai được, mà làm thợ không chịu làm luôn thì xã hội đó có người lao động không? Không có người lao động, thất bại liền. Đó là do cái lối mà giáo dục áp đặt duy ý chí, bắt ai cũng phải giỏi hết. Bây giờ ta phải thực tế: có người giỏi, có người dở. Thì cái người giỏi họ có thể đào tạo lên cao, buộc họ phải trở thành những người lãnh đạo. Nhưng có những người dở hơn, học tới lớp 9 là thua,

[32:32]ta vẫn phải nhắm đến những người này đào tạo tay nghề cho họ, đào sâu trong cái ngang đó họ tiếp thu được những điều gì, vẫn làm cho họ trở thành những người giỏi tay nghề trong xã hội này và họ vẫn được tôn trọng. Đây là điều mà tại sao ta yêu quý chủ nghĩa xã hội. Ta yêu quý chủ nghĩa xã hội bởi vì có những người thân phận nếu mà nói trên xã hội khác họ là thấp kém, họ là công nhân, học vấn không cao, làm những cái nghề mà bằng tay chân, sức lực nhiều hơn là đầu óc và những người phải vâng lời, phải thừa hành chứ không phải là những người chỉ huy, nhưng những người đó trong lý thuyết chính trị họ luôn được đề cao, luôn được ca ngợi:

[33:10]giai cấp công nhân, giai cấp làm chủ. Trong lý thuyết đã là như vậy, thực tế thì ta khoan nói, nhưng trong lý thuyết thân phận của họ được đề cao, họ cảm thấy họ an ủi, họ cảm thấy họ an ủi và đó là cái tính nhân đạo của cái xã hội chủ nghĩa. Nên vì vậy mà ông Putin á, lúc mà ổng còn làm tổng thống Nga, bây giờ ổng làm thủ tướng rồi, ổng có nói rằng: "Ai mà chối bỏ cái chủ nghĩa xã hội là người không có trái tim." Ổng dùng cái chữ không có trái tim chứ không phải là không có đầu óc nữa. Tại sao gọi là trái tim? Bởi vì nó là thuộc về tình thương yêu, cái tính nhân bản, cái sự nhân đạo của con người với nhau.

[33:49]Nằm trong một xã hội, trong một cái chủ nghĩa chính trị mà cái người thấp kém được đề cao, được khen ngợi đó là chủ nghĩa nhân đạo. Đừng nói gì về chính trị, ở ngang tính chất nhân bản thôi thì chủ nghĩa xã hội là một chủ nghĩa nhân đạo của loài người. Còn cái gì khác thôi, chuyện kinh tế, chính trị thì thôi ta không có bàn ở đây, quá tầm tay của ta như vậy. Trong cái xã hội cũng vậy, khi mà những người họ không thể học cao được nhưng họ biết rằng ngang cái mức độ thấp của họ, họ vẫn được đóng góp nhiều cho cuộc đời này và họ hạnh phúc vì điều đó, họ được khen ngợi vì điều đó, đó là một xã hội thành công.

[34:27]Hôm đó tôi nói với các người trong ngành giáo dục như vậy, cho nên giáo dục là phải trải rộng nhiều tầng lớp cho ai cũng được học, ai cũng được lợi ích theo cái mức độ thông minh của họ. Họ thông minh chỗ nào, họ được dạy ngang chỗ đó, trở thành người có ích cho xã hội hết. Rồi bây giờ trở lại cái lớp học cũng vậy. Trong lớp học ta cũng có những em rất thông minh và có những em cũng không thông minh lắm, nhưng mà khi ta dạy một cái lớp trong chùa như vậy thì ta không thể phân ra hai ba lớp cho mỗi trình độ khác nhau, buộc phải dồn chung một lớp thì lúc đó ta rất là quý những đứa trẻ thông minh,

[34:59]phát biểu ào ào, nói gì cũng đúng, làm gì cũng hay, nhưng mà những đứa trẻ nó thụ động, nó khờ khạo, nó nhút nhát và nó kém cỏi nó ngồi một góc nào đó, ta vẫn phải quan tâm, vẫn phải yêu mến. Đó là sự nhân đạo trong giáo dục, đó là cái tính nhân bản trong giáo dục. Và chính vì vậy mà giữa cái nhân duyên hiếu học của các em thì có đứa thế này, đứa thế kia, ta biết rằng đó là nhân quả đời xưa của các em. Mà đã là nhân quả rồi thì ta bó tay, ta phải thuận theo cái nhân quả đó để ta yêu thương và ta dạy dỗ, nhớ như vậy nha. Thứ hai, có những đứa em nó đi học bởi vì nó yêu quý người giáo thọ. Nói: "Bữa nay thôi con ở nhà." Nó: "Hổng, con đi chùa học à." Nói: "Sao đi chùa?" Nó:

[35:46]"Con nhớ cô quá à." Không biết cô dạy như thế nào, nó chỉ vì nó thương cô thôi mà nó đi học, nó thương thầy đó thôi mà đi học. Hỏi: "Sao con thương thầy đó?", "Thầy ổng cạo tóc thấy đẹp quá." Có cái tâm lý đó không ạ? Thật sự có tâm lý. Chúng ta thích đi học không phải vì ta mê học mà vì ta yêu quý cái người dạy ta. Cái người dạy đó có cái đức độ gì đó, có cái đặc điểm nhân duyên gì đó hoặc là với ta hoặc là với chúng sinh mà mà ta thích đi học. Rồi một cái lý do thứ ba để các em hiếu học nữa là thực sự là cái đức độ bản lĩnh của người giáo thọ. Cái này nó không phải là nhân duyên riêng của ta nữa mà đây là một

[36:25]cái bản lĩnh của người giáo thọ, nó áp đặt cái đức độ của mình lên trên mọi người khiến thu hút mọi người cùng kéo về mà đi học. Thì cái này là một lát nữa ta sẽ nói, đây là chính là yếu tố chính mà ta phải tạo ra. Có em thì ở nhà chẳng biết làm gì, nghe bạn rủ đi học học cho vui. Và có những em đi học bởi vì cha mẹ khuyến khích học, cha mẹ coi như là Phật tử thuần thành của chùa, thấy rằng quý thầy, quý cô tổ chức cái lớp học này có lợi cho trẻ quá nên về nhà vừa ép, vừa nói, vừa khuyên, vừa gì đó mình không biết, ở nhà làm sao công tác tư tưởng gì đó, hứa hẹn, dụ dỗ gì không biết, rồi răn đe,

[37:00]hăm dọa gì không biết, thế là trẻ phải đi học, thì đó là cũng là một nhân duyên. Và cái yếu tố này, yếu tố phụ huynh này là yếu tố rất quan trọng mà khi ta tổ chức lớp học ta phải biết khai thác. Sau này khi tổ chức lớp học, cái người đầu tiên mà ta vận động là ai? Đúng như vậy, chính là cha mẹ, quý Phật tử thuần thành. Ta sẽ mời mọi người đó đến, ta rỉ tai, ta nói nhỏ, ta giảng dạy, ta thuyết trình, ta trình bày hết để cho những người đó mới về vận động con cháu mình đến chùa đi học, điều này rất quan trọng. Thứ tư, cái yếu tố thứ tư trong cái tâm lý học tập này là vai trò chính là của giáo thọ sư.

[37:38]Yếu tố thứ nhất để một người giáo thọ sư thành công, thu hút được trẻ đến chùa học là yếu tố gì? Ai nói đúng, khen hay. Yếu tố đầu tiên đơn giản nhất? Minh Thanh. Thưa thầy theo con, yếu tố giúp giáo thọ thành công là người giáo thọ nói nói lời nhỏ nhẹ và êm dịu à. Tại vì yếu tố đó hình hơi bị xa hơn rồi, yếu tố mà gần gũi nhất á, gần nhất. Ai? Bên ni có ý kiến không? An Trúc là ai? Dạ Mô Phật thưa thầy, theo con thì đó là cái lòng yêu thương của mình, làm Lòng yêu thương nó hơi xa, thầy nói cái đơn giản nhất, đơn giản nhất. Bửu Nghĩa. Dạ thưa thầy, Kính bạch thầy, thành công của giáo thọ là biết yêu thương trẻ.

[38:31]Nhưng cái đó xa quá. Rồi, Trung Tánh. Thưa thầy theo con cái ấn tượng đầu tiên, cái buổi học đầu tiên làm cho trẻ trở nên đam mê, thích học. Thích thích học. Dạ, cái cái ấn tượng đầu tiên. Là cái gì? Ví dụ như là Là buổi học đầu tiên. Dạ, buổi học đầu tiên với những cái cử chỉ cái ví dụ như nụ cười. Cử chỉ, nụ cười. Gần tới rồi đó, nói chút nữa coi. Dạ? Giáo thọ vui vẻ. Giáo thọ vui, hơi xa. Đâu đưa bên kia giơ tay. Bên kia giơ tay. Dạ mô Phật thưa thầy, theo huynh đệ con nghĩ đó là cái ấn tượng đầu tiên mà để cho trẻ có thể thích khi học đó là cái vẻ đẹp, vẻ đẹp bên ngoài. Chính xác! Câu trả lời chính xác. Đúng như vậy! Đúng như vậy.

[39:17]Ngoại hình của giáo thọ là điều đầu tiên, đơn giản nhất, chưa biết gì. Thành thử nãy giờ quý thầy cô trả lời là hơi xa, hơi sâu xa. Trung Tánh nói gần tới, mới nói tới nụ cười, còn người ta nói đẹp, nói hết luôn. Đúng như vậy! Cho nên để một người giáo thọ có thể thu hút được các em đến lớp học là giáo thọ phải đẹp trai. Dù là con gái vẫn phải đẹp trai. Nhưng mà làm sao để giáo thọ có được cái ngoại hình đẹp? Đi tắm biển, đòi đi tắm biển. Tắm biển nó đen thui à chứ... Thẩm mỹ hả? Đi thẩm mỹ? Không, thẩm mỹ á đẹp mà nó kỳ khôi lắm, mà ít tuổi nữa bắt đầu nó xấu hoắc à, kỳ lắm. Trung Tánh đứng trả lời phải không? Nói lại coi.

[40:05]Làm sao để đẹp? Thưa thầy theo con nhờ cái người tu thì nhờ cái đức độ tu tập thì nó tỏa ra cái vẻ của mình từ trong tâm hồn ra. Câu nói này là rất đúng nhưng mà nó hơi tổng quát. Thêm chi tiết chút xíu nữa là lấy được một điểm ngon lành. Thưa thầy cái oai nghi, cốt cách của mình. Oai nghi cốt cách, gần tới rồi đó, gần tới rồi đó. Và mình ví dụ tu tập thiền định thì sẽ tạo cho mình cái nét mặt nó tươi mát.

[40:41]Thôi thôi được nửa điểm. Có người giơ tay dưới kia kìa. A Di Đà Phật, bạch thầy, cái điều mà làm cho giáo thọ đẹp đó là cái phong cách. Phong cách là con lại đi hơi xa rồi. Có người bên đây giơ tay nè. Tên gì? Phước Lâm hả? Mô Phật bạch thầy là cái người giáo thọ có một ít khôi hài và ái ngữ. Khôi hài, ái ngữ. Đó qua phần sau rồi, sắp tới sẽ tới phần này. Thật sự á để cho đẹp á thì các bậc tôn túc người ta hay nói câu này: "Lễ Phật tướng hảo." Người lễ Phật nhiều bắt đầu đẹp lên dần dần, đó là cái thứ nhất. Cái yếu tố thứ hai nữa là ta luôn luôn gặp mọi người ta luôn luôn có thái độ vui vẻ, người đó một thời gian sau đẹp.

[41:29]Nhớ như vậy, nhớ hai yếu tố đó. Bởi vậy Phật hay dạy trong kinh Nikaya đấy, có người hỏi Đức Phật nguyên nhân nào chúng sinh được đẹp, nguyên nhân nào chúng sinh được dung sắc xấu, thì Đức Phật trả lời là cái người mà có tâm từ bi, cái người hoan hỷ với mọi người sẽ được cái dung sắc đẹp, mà cái người nào hay sân hay giận, không vui vẻ thì sẽ bị cái dung sắc xấu. Đức Phật nói tới nhân quả đó, Đức Phật không có nói là do lễ Phật, vì lúc đó Đức Phật Ngài còn tại thế. Nhưng bây giờ thì các vị tôn túc nói rất rõ: lễ Phật tướng hảo, ai lễ Phật nhiều người đó tự nhiên đẹp lên. Chúng ta đọc truyện Thoát Vòng Tục Lụy Quốc sư Ngọc Lâm chưa?

[42:06]Tại sao Quốc sư Ngọc Lâm đẹp mê hồn? Công đức lễ Phật Dược Sư, phải không? Thì một Phật là tất cả Phật, Phật nào cũng được hết. Mà người nào lễ Phật nhiều tự nhiên tướng mạo sẽ thay đổi. Mà thật sự là là tôi thấy như vậy đó. Có những người lúc tôi còn nhỏ, lúc mới đi tu vậy, thấy cái người đó gương mặt không khả ái. Nhưng mà sau mười mấy năm gặp lại, thấy gương mặt người đó khả ái lên liền, thấy bắt đầu đẹp. Thì tìm hiểu ra là đúng là như thầy Trung Tánh nói á là có cái sự tu tập. Nhưng mà nói tu tập là tổng quát thôi, nhưng mình biết là người này thường hay lễ sám, hay lạy Phật, rồi thái độ với mọi người vui vẻ là do lòng ta hết phiền não.

[42:47]Cho nên yếu tố mà ta có tu thiền, ta oai nghi các thứ, tất cả những câu trả lời đó đều đúng hết. Nhưng mà nó phải nói rõ ra tới cụ thể là được hai điều: điều thứ nhất là phải thường lễ Phật, điều thứ hai là vui vẻ với mọi người. Nhớ giùm. Lạ lắm nha, ta cứ vui với mọi người đừng giận ai đừng ghét ai, khi gặp ai là lúc nào cũng muốn vui thôi, người đó từ từ sẽ đẹp lên. Thử nghiệm ba năm. Ba năm, ba năm là ít á. Chớ sự thật nhiều khi phải năm năm, mười năm. Nhưng mà ta phải cố gắng vậy đó, cứ sao lễ Phật siêng năng, gặp ai cũng vui, ba năm sau bỗng nhiên mọi người nhìn mặt ta họ cảm thấy ta đẹp lên liền.

[43:26]Bây giờ quý Phật tử cứ làm cái thang chấm điểm quý thầy quý cô hết cho thầy ha, ghi sổ: đánh giá cái nhan sắc ngoại hình của thầy này là năm điểm, cái cô kia là sáu điểm. Ba năm sau gặp lại, tự nhiên mình thấy cái điểm mình chấm sẽ cao lên liền. Tại vì là quý thầy quý cô mà có tu, gương mặt thay đổi liền. Đó, là vậy. Đó là yếu tố đơn giản. Cái yếu tố thứ hai là giọng nói. Còn cái mà giảng hay, giảng đồ từ từ lát nữa. Yếu tố thứ hai là giọng nói dễ nghe. Còn giọng nói mà đanh tai, chát óc thì đúng là thua liền, là tự nhiên xua người ta ra khỏi lớp học. Còn cái giọng nói hay là làm cho người ta cái tâm lý

[44:04]người ta dễ chịu, người ta thích được nghe nữa. Còn giọng nói mà khó nghe, người ta không muốn nghe nữa, như đó là thua rồi, phải không ạ? Cái gương mặt đẹp thì làm cho người ta thích, người ta ngồi nhìn người ta không thấy chán để người ta có thể chăm chú nghe. Nhưng mà khi nghe mà nghe giọng nói nó đinh tai nhức óc cái người ta không muốn nghe nữa, rồi đâu còn học gì được nữa. Nên vì vậy phải làm sao nghe cái giọng nói chưa biết nói cái gì, cái giọng nói đã thấy thích nghe rồi là thành công, là người ta muốn nghe nữa coi nói gì nghe thích quá. Nhiều khi chả biết nói cái gì mà nghe giọng nói thích quá, nó dễ chịu vô cùng.

[44:38]Đúng không ạ? Vậy làm sao thủ đắc được giọng nói truyền cảm dễ nghe? Lệ Quang. Mô Phật thầy, để có giọng nói dễ nghe thì... Vì sao có? Làm thế nào để ta tạo ra được giọng nói dễ nghe, truyền cảm? Nhân quả gì? Gieo nhân gì để ta thủ đắc được giọng nói truyền cảm, dễ nghe? Thưa thầy theo con là xưng tán chư Phật. Xưng tán chư Phật, hay lắm, rồi. Quý cô kia cũng giơ tay bổ sung thêm ý kiến. Đưa đưa micro xuống, có mấy cô giơ tay dưới kia. A Di, bạch thầy, người mà có giọng nói hay á là thường xuyên nói lời chân thật, không nói lưỡi hai chiều. Không, cũng hoàn toàn đúng thôi, nhưng chỉ có cái không hiểu

[45:28]là A Di bạch thầy thì câu này hơi mới, nhỏ lớn mới nghe. Nói lời chân thật với mọi người. Nói lời chân thật với mọi người, rồi. Không nói lời ác ngữ với tất cả. Không nói ác ngữ, không nói ác ngữ, không có chửi bậy á. Đây đây, có người giơ tay nữa đây. Người giơ tay nữa kìa. Dạ mô Phật, kính bạch thầy con xin nói một ý đó là để có giọng nói tốt thì cái cái nhân đó là thường hay dùng cái lời nói khen những cái việc làm tốt của người. Tuyệt vời! Ý này rất là hay! Hay khen ngợi những điều đúng, những người tốt. Đó. Nhớ nha, cái lời khen ngợi hay lắm, quan trọng. Ta đừng bao giờ hà tiện cái lời khen ngợi trong

[46:14]đời sống của mình, thường hay khen người. Đó là nhân quả rất là tốt. Rồi, có ai có ý kiến gì nữa không ạ? Thật ra, ta muốn biết một dân tộc cường thịnh hay không, cứ nghe giọng nói của cái người dân đó. Nếu mà giọng nói cái người dân đó hay, ta biết dân tộc này sẽ phát triển, sẽ giàu lên. Còn nếu cái giọng nói của người dân đó dở, ta sẽ biết rằng dân tộc đó sẽ không phát triển được. Cái giọng nói nó chứa đựng cái bản lĩnh, bản chất, tư cách và cái công đức, cái phước đức của cái người đó. Nên cái người giáo thọ mà có được giọng nói truyền cảm là cái sự thành công hết 50% rồi. Rất là quan trọng.

[46:51]Thấy đẹp mà mở miệng ra không ai muốn nghe nữa, người ta trốn khỏi lớp luôn. Cái đẹp thì người ta nhào vô lớp người ta coi, nhưng mà mở miệng nói phải hay thì người ta ngồi xuống người ta nghe tiếp. Đấy. Còn nói cái gì nữa thì từ từ tính sau. Nhưng mà cái giọng nói vậy. Thì đúng là xưng tán chư Phật nè, nói những điều tốt lành phải không, không nói bậy, biết khen những điều tốt của người khác. Đúng như vậy, những cái nhân quả như vậy đều làm cho ta sau này thủ đắc được cái cái giọng nói hay. Trong nước mình, cái người miền nào có giọng nói hay nhất? Miền Nam. Bó tay!

[47:28]Không dám đâu!

[47:31]Người Bắc, người Hà Nội, người Bắc người ta nói giọng nói rất là chuẩn. Tại sao ta có cái xuất hiện cái giọng Nam này? Đầu tiên á là từ miền Bắc của ta đó, từ Bắc Ninh lan tỏa ra tới Thăng Long, Hà Nội và các tỉnh phía Bắc tới Thanh Hóa là một giọng khá giống nhau. Qua tới Nghệ An là bắt đầu khác, Nghệ An là sự đổi chữ rồi. Vì á là cái giọng họ bắt đầu qua cái xứ Chiêm Thành giữa đó đó. Rồi ta đi vào tới Quảng Trị, tới Huế, rồi cái Bình Định, Phú Yên, Quảng Nam, Quảng Ngãi tới Nha Trang bắt đầu cái giọng nói méo dần, méo dần, méo dần. Vô tới miền Nam là thành cái giọng mà ta đang nói như thế này.

[48:05]Hồi đó là tôi cứ thắc mắc hoài, thắc mắc là: Ủa, ở đâu mà ra cái giọng nói miền Nam, trong khi ông bà mình thì nói giọng Bắc, tổ tiên mình nói giọng Bắc, mà sao vô tới đây nói giọng Nam? Sau này mới biết cái đời mà chúa Nguyễn Phúc Tần, chúa mới cho 3.000 cái người Minh Hương, tức là những người Hoa á, họ đến họ từ bỏ cái triều đình nhà Thanh, họ trốn triều đình nhà Thanh, họ qua bên tá túc xứ Việt Nam, họ ở ngay tại Huế, mà để 3.000 cái người lính họ ở đó, họ quậy chịu không thấu. Cái chúa Nguyễn Phúc Tần, Nguyễn Phúc Chu mới cho họ đi vào Sài Gòn, Gia Định lập nghiệp. Thì họ là những người nói giọng Tàu pha giọng Huế,

[48:41]chạy vô tới miền Nam là thành giọng Sài Gòn, rồi sau đó lan hết cả miền Nam này luôn. Bắt đầu từ đó rồi tôi nói đồng ý đúng rồi. Tại vì từ trước tới giờ đúng là cái giọng người miền Nam mình có pha với giọng Tàu Quảng Đông. Nó lơ lớ giọng Tàu Quảng Đông. Cái người Quảng Đông nói với giọng người miền Nam mình rất gần nhau, hồi đó không biết tại sao. Sau này mới biết là chính vì 3.000 người Minh Hương đó đến rất sớm ở đây, do lệnh của chúa Nguyễn đến khai phá ở đây. Đó, vì vậy mà thành cái giọng này. Cho nên giọng của ta nó không chuẩn với cái tiếng Việt Nam lắm. Người Bắc họ nói chuẩn hơn, người Hà Nội, người Hà Nội nói cái giọng rất là sao?

[49:15]Sang, rất chuẩn, rất lịch thiệp, rất trau chuốt, rất ngọt ngào, nhiều âm điệu. Và cái giọng nói đó được dùng trong ngoại giao, trong giảng dạy cực kỳ hay. Nhưng mà cái giọng nói đó mà được dùng để chửi lộn thì nghe không nổi. Chết luôn! Khủng khiếp! Vì tôi hay đi ra ngoài Bắc, những cái lần đầu mà ra ngoài Bắc á, mình bồi hồi xúc động lắm. Bởi vì mình trở lại cái mảnh đất của tổ tiên ngày xưa của mình mà. Dẫm đi trên từng con đường là mình dẫm đi trên lịch sử của cha ông mình. Bao nhiêu thăng trầm vinh nhục của đất nước nằm trên từng cái con đường, từng cái bước chân mình đi thế này, lòng xúc động vô cùng.

[49:52]Những năm gần đây mà mỗi khi đi ngồi ở cái nơi công cộng, mà nghe những cô gái người Bắc nói chuyện, nếu mà cô nói bình thường, mình nghe rất là thích. Bởi vì cái giọng họ rất là hay. Nhưng mà nếu họ tru tréo, họ chửi lộn, chịu không nổi. Tại vì cái giọng hay như vậy mà được dùng sai mục đích á, dùng sai mục đích nó phản cảm cực kỳ luôn, phản cảm ghê gớm. Tôi nói cái bài này mà nếu bài này lọt ra ngoài Bắc chắc tôi không ra Bắc được nữa. Mà không hiểu tại sao vậy, không hiểu tại sao. Thôi, một lúc khác rồi bàn cái giọng nói, nói hoài người ta ghét. Cái người mà tụng kinh một cách ân cần đó, hay người hay niệm Phật, xưng tán Phật,

[50:32]hay là người hát những bài hát có đạo lý, cũng thành cái giọng nói như vậy. Nói chuyện với ai mà người lễ độ sẽ thành cái giọng nói hay. Nhớ, ta nói với ai mà bằng cái giọng cung kính, lễ độ, lễ phép, là từ từ giọng nói ta sẽ hay lên. Rồi thêm một yếu tố nữa nè, mà nãy có một thầy nào nói đó, là ta có tính tình vui vẻ, hiền lành, nhân ái, từ bi, tức là cái tính của ta trước. Về lâu về dài, trẻ nó sẽ thích gần gũi với thầy, với cô nào mà thấy rằng người đó tràn đầy yêu thương, không có cái sân si và thô lỗ, cọc cằn. Nó phải nhận ra được cái tình thương yêu. Mà cái từ bi trong trái tim của mỗi người

[51:14]không có giấu được và cũng không đóng kịch được lâu. Nếu chúng ta không có cái lòng từ bi thật sự, mà ta chỉ giả vờ ngọt ngào như là yêu thương, thời gian ta cũng rớt mặt nạ. Nó ở gần ta, học ta vài ba tuần là nó biết liền, và nó nói một câu là người này giả dối. Nhớ, ngọt ngào mà không thật sự yêu thương tức là giả dối và không bao lâu mọi người sẽ phát hiện ra mình. Cho nên vì vậy, quý thầy, quý cô mình phải tu làm sao để thủ đắc được cái lòng từ bi chân thật. Đứa trẻ nó tới gần, nhiều khi mình chưa hề nói nó một câu nào, chưa hề nói ngọt câu nào, nó đã nhận ra được cái lòng từ của mình tỏa ra.

[51:56]Phải tu phải được như vậy. Mà làm sao để được điều này? Liên Lạc. Làm sao có lòng từ bi con? Từ bi chân thật. Kính thưa thầy, để có lòng từ bi thì thứ nhất là chúng ta phải tu tu tập tâm từ. Tu cách nào con? Chúng ta luôn tha thứ cho người khác và luôn thể hiện cái lòng từ bi, hỷ xả, thương yêu tất cả các loài người và loài vật. Ý con nói thì đúng á, nhưng mà con phải nói cụ thể hơn, phải chi tiết hơn, phải có thực hành. Phải có thực hành con mới nói được cái điều này cụ thể. Con nói vẫn còn bị lý thuyết quá. Đưa qua An Cúc bổ sung. Dạ, Mô Phật thưa thầy, để có tâm từ thì chúng ta phải tu tập lòng thương yêu đối với tất cả muôn loài.

[52:45]Như chúng ta tập dần như thấy những em bé mà nghèo khổ không được đến trường thì chúng ta phải khởi lòng từ bi, thương xót và mong muốn cho em được đến trường học tập như những em nhỏ khác, hay thấy những chú chim non bị mất mẹ thì chúng ta phải đem về nuôi. Tu tập tâm từ dần dần sẽ phát triển. À à thôi, cảm ơn con. Tâm Duyên, Tâm Duyên, Tâm Duyên bổ sung thêm. Dạ, Mô Phật kính bạch thầy, nếu mà muốn mà thủ đắc được lòng từ bi á là mình phải thực hành cái phóng sanh với mình bố thí. Phóng sanh, bố thí hả? Với thực hiện cái cho từ thiện đồ. Từ thiện à. Mô Phật. Dạ. Thật ra cái từ tâm nó nằm ở trong tâm á, Dạ.

[53:33]điều con nói là nó hành động bên ngoài. Là sau khi ta có từ tâm rồi ta sẽ làm những hành động đó, nhưng mà có những người trong lòng không có từ bi vẫn làm được những điều đó, có không ạ? Có đó! Nhưng mà đây là cái điều quan trọng là trong tâm ta có trước, hành động lúc nào làm thì làm, nhưng trong tâm ta phải có từ bi trước. Rồi, có ai bổ sung không? Minh Giác nè. A Di Đà Phật! Kính bạch thầy, những yếu tố mà để tạo nên lòng từ bi giống như là ta nói lời ngọt ngào. Thứ hai là không sân hận. À, rồi thôi cảm ơn. Có ai có ý kiến gì bổ sung? Rồi, đưa. Dạ, A Di Đà Phật, thưa thầy. Thứ nhất là ta thể hiện lòng từ bi của chúng ta như là

[54:20]yêu thương mọi người khác, như là bà con thân thuộc của mình, qua yêu thương bạn bè như là anh em của mình. À rồi. Và các em nhỏ là như không giết hại các côn trùng nhỏ như là ví dụ như kiến hay là những con thằn lằn hay là cái gì đó, các em vui chơi thích và lấy thun bắn nó. Mô Phật. Hồi nhỏ chắc có mấy vụ đó rồi ta, giờ mới kinh nghiệm. Ở bên kia kìa, rồi cảm ơn thầy. Cứ đưa cái cô. Dạ Mô Phật, kính bạch thầy, từ hồi lúc nhỏ ta đã tập không sát sanh. Không sát sanh, con cho rằng cái không sát sanh là phát triển lòng từ, rồi thôi cảm ơn. Có thầy cô Khất sĩ gì kìa. Mô Phật, kính bạch thầy, theo con là

[55:08]trước tiên là phải nuôi dưỡng nung nấu cái tâm từ bi bằng cách là mình lạy Phật cái mình cầu nguyện. Cầu nguyện cho cái tâm của của mình á ngày càng có cái tình thương bao la rộng lớn mà không có phân biệt. Đúng rồi đó! Chính xác á! Con nói đúng á! Hoan hô á!

[55:33]Hôm trước thầy có nói cái bài như lý tác ý rồi, mà con không nhớ. Ta nguyện với lòng mình, hay ta nguyện với chư Phật: Ta sẽ yêu thương muôn loài. Cứ lặp lại như vậy mỗi ngày. Ta thường dặn lòng mình trong đời sống hằng ngày: Ta sẽ yêu thương muôn loài, yêu thương tất cả. Ta buộc mình, ta bắt buộc mình, ta ra lệnh cho chính mình phải yêu thương muôn loài. Đó là như lý tác ý ở chỗ này, là cái câu cuối cùng. Cứ như vậy hằng ngày, 3 năm sau, 5 năm sau, bắt đầu cái tâm ta xuất hiện, lóe một ít từ bi từ từ từ từ, chứ chưa có tràn ngập được đâu. Muốn tràn ngập được phải đắc định, đắc được thiền định thâm sâu thì ta mới thành tựu được từ bi.

[56:15]Còn khi ta chưa đắc được thiền định thâm sâu, thì đây là ba điều: nguyện lòng, dặn lòng, buộc lòng mình phải yêu thương. Còn tất cả những điều quý thầy, quý cô nói nãy đều là cái sau khi có từ bi thì ta làm những điều đó. Nhưng để có từ bi rồi, để có từ bi cái đã thì là những điều này, nhớ như vậy. Mà khi ta có những điều này rồi, cái tự nhiên ta không sát sinh, ta nói lời ái ngữ, ta yêu thương, ta hay làm những điều phúc lành. Đó, bắt đầu nó thành cái công đức, nó bảo vệ ta, bao quanh ta thành một cái hào quang tự nhiên. Mà khi chúng sinh trông thấy, bỗng nhiên họ có niềm tin, họ yêu mến, đấy đó, và các em sẽ thích cái người giáo thọ như vậy.

[56:55]Một cái yếu tố nữa để cho người giáo thọ hấp dẫn nữa là người giáo thọ phải hiểu rất rõ cái bài mình giảng, không được bỏ sót một điểm nào thành mơ hồ, nghi hoặc. Vì nãy chúng ta biết, học mà không hiểu là sẽ chán. Cho nên vì vậy là người giáo thọ muốn cho người ta hiểu thì chính mình phải rất hiểu cái bài này. Hồi tôi nhỏ, tôi nhớ có một lần năm đó học lớp 5, cái ông thầy ổng ra cái bài toán mà tôi giải không được, mà ổng bắt lên thuyết trình. Mình chưa giải được mà lên thuyết trình cái gì? Mà lúc ổng bắt lên thuyết trình, cũng phải lên. Đại diện cho tổ mình phải lên, mà thật sự lúc đó giải chưa ra. Cái bài đó là:

[57:31]"Trong 12 tiếng đồng hồ, kim dài và kim ngắn gặp nhau mấy lần và vào những lúc mấy giờ?". Bài toán có một câu một, năm lớp 5, bài đó giải không ra. Mãi tới năm lớp 9, nhớ lại bài đó rồi mới giải ra. Trong 12 tiếng đồng hồ, kim dài và kim ngắn gặp nhau mấy lần vào những lúc mấy giờ? Đố ai giải được bài đó? Cái ông thầy ổng bắt lên thuyết trình. Đứng lên tôi nói cà lống nga lóng ngóng, cà lống nga lóng ngóng, nói đối phó không ra gì. Thì đầu tiên là ta biết là 12:00 phải không? Đó là điểm xuất phát. 3:15 là kim dài nó tới số 3, nhưng kim ngắn đã dịch khỏi số 3 một chút xíu rồi. Phải không? Chưa, không có đâu.

[58:12]Nó còn tính tới con số giây nữa, nó ăn nhau vài giây, mấy giây nữa kìa. Và trong cái chênh lệch giữa cái mấy giây đó mà khi kim dài nó đuổi theo được tới kim ngắn thì kim ngắn nó cũng chạy thêm được chút xíu rồi, nhưng rồi nó sẽ có lúc đuổi kịp. Mà nó lúc đuổi kịp là mấy giờ, mấy phút, chính xác mấy giây luôn. Cứ như vậy, nó lặp đi lặp lại như vậy. Cho nên đó là một bài toán về chuyển động, về đuổi theo, hai cái chuyển động cùng chiều khác vận tốc đuổi nhau. Nó như vậy đó. Thay vì nó trải ra thì đây nó khoanh tròn lại, cái làm cho mình bị lúng túng. Lúc đó lên đứng thuyết trình lóng nga lóng ngóng lóng

[58:44]nga lóng ngóng, chỉ bởi vì mình không hiểu. Nên sau này lớn lên đi học mà tôi lại dạy lại phụ đạo cho lớp là toàn là những điều mình hiểu rất kỹ, nắm rất chắc rồi mới đứng lên lớp dạy cho các bạn mình. Lúc đó tôi phụ trách học tập trong lớp, nên là khi mà lên lớp học thì các bạn chưa hiểu là tôi phải về nhà cứ buổi chiều buổi tối là tập hợp hết các bạn trong ký túc xá lại, mượn cái lớp lên dạy lại. Những điều đó mình phải nắm rất vững, nắm vững như một thầy giáo thì người kia họ mới có thể hiểu được. Cho nên vì vậy là những cái môn mà ta sẽ dạy cho các em á là buộc là ta phải hiểu rất rõ. Trong các mánh của những người giảng sư Phật học,

[59:21]tôi nói thẳng là giảng sư Phật học nha, các giảng sư hay truyền nhau một cái mánh là thực sự không phải giảng sư nào cũng có thể hiểu hết được tất cả mọi điều trong kinh luận. Có những điều cực kỳ khó hiểu. Có những người giảng sư tới già, bảy tám mươi tuổi rồi, vẫn chưa hiểu hết những cái áo nghĩa ở trong kinh, kinh cổ, trong những bài luận cổ. Ví dụ nói ngay như cái bài mà Trung Quán Luận thôi, bộ luận mà thử thách cả trí tuệ của loài người, đến giờ này vẫn không mấy người hiểu nổi. Ngài Long Thọ ngài viết cuốn Trung Quán Luận là một sự thách đố trí tuệ của nhân loại, đến giờ này không mấy người hiểu nổi cuốn đó.

[1:00:01]Vì ngài nói là cây lúa từ đâu ra? Ngài chứng minh rằng nó không phải bên ngoài gắn vô, mà nó cũng không phải ở trong đi ra, mà nó cũng không phải mới sinh ra, cũng không có chết đi, rồi bất sinh bất diệt, bất khứ bất lai, bất trụ bất xuất, đồng bất dị rồi vân vân. Thế ổng chứng minh một lát rồi nghe chới với hết, cái gì cũng không hết, nhưng mà nó vẫn tồn tại có cây lúa, chứ không được phủ nhận là không có cây lúa. Rồi cái nhân quả, ổng nói bây giờ nói cái nhân quả mà một cái quả mà có trước mà nhân có sau được không ạ? Có khi nào mà có quả trước rồi nhân mới có sinh ra sau được không? Không. Nhân quả đồng thời cùng lúc có được không?

[1:00:41]Mà nhân trước rồi quả sau được không? Trong Trung Quán Luận ổng nói không luôn. Nghĩa là cái bộ Trung Quán Luận đó là một sự thách đố đối với cái tri thức của nhân loại, đến bây giờ vẫn còn là một sự bí hiểm. Mỗi người giảng sư cứ giảng mỗi cách khác nhau. Mà giảng gì giảng, người dưới nghe vẫn không hiểu là không hiểu đến bây giờ. Bộ Trung Quán Luận mỏng nhiêu đây thôi. Mấy thầy mấy cô học chưa? Chưa. Hoặc lại bộ Bát Nhã, bộ Đại Bát Nhã 600 quyển, đến giờ này không phải ai cũng hiểu được. Và ngay nơi cái bài kinh ta tụng hằng ngày là bài Bát Nhã Tâm Kinh: "Sắc bất dị không, không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc, thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị".

[1:01:19]Mỗi ngày ta đều tụng và vẫn không hiểu gì. Đúng không ạ? Vẫn chưa hiểu hết được. Trong đạo Phật là như vậy, có những cái giáo nghĩa mà cực kỳ bí hiểm. Thì cái người giảng sư Phật học họ mới dặn nhau: Lên thì cứ phải giảng, rồi tới buổi giảng cứ phải giảng, nhưng mà điểm nào mình không hiểu rõ, lướt qua, đi qua chỗ nào mình hiểu rõ, người nghe sẽ không để ý. Đó là cái mánh của giảng sư. Nhưng mà ở đây, ta không được dùng cái mánh đó.

[1:01:52]Phải hiểu cho rõ rồi mới giảng. Chỗ nào không hiểu rõ, phải đi tầm sư học đạo, không được để một điểm mơ hồ, nghi hoặc trong lòng mình mà đi dạy. Bởi vì như vậy ta không hiểu, trẻ không hiểu. Mà đó là ta dạy cái lớp trẻ đó, chứ sau này cái duyên của ta lớn lên, ta còn phải đi giảng cho nhiều hội chúng khác nhau. Có những hội chúng mà cực kỳ khó chịu, có những hội chúng mà cực kỳ trí tuệ, tri thức. Họ không bao giờ chấp nhận một điểm mơ hồ nhỏ. Ta phải nói những điều mà họ chưa từng biết dù họ là một tiến sĩ. Mà ta phải nói những điều họ làm họ ngạc nhiên, lý thú, thích thú á, ta mới dạy họ được, mới làm bậc thầy của thiên hạ được.

[1:02:32]Và chính vì vậy là dạy trẻ cũng là một sự rèn luyện buổi đầu cho chính chúng ta trong cái sự nghiệp hoằng pháp của chính mình. Nên vì vậy, giáo thọ là không được bỏ sót một điểm nào mơ hồ, nghi hoặc trong cái giáo trình, bài giảng mà mình sắp giảng nha. Một điều nữa để cho người giáo thọ hấp dẫn, đó là người giáo thọ phải có kinh nghiệm thực hành cái bài mình giảng trên mọi lĩnh vực. Ví dụ nói tới tu, mình đã tu rồi. Nói ngồi thiền, mình ngồi thiền rồi. Nói đối trị với sân hận, mình đã đối trị rồi. Nói luyện tập từ bi, mình đã luyện tập rồi. Nói tới cái thực hành nhẫn nhục, mình đã rèn luyện nhẫn nhục rồi.

[1:03:14]Có thể là chưa tới tột đức thôi, nhưng mà mình đã thực hành qua hết thì giảng mới hấp dẫn được, chứ không có nói trên lý thuyết suông được. Rồi ví dụ như bây giờ mình dạy người ta về cái lòng tôn kính Phật và Bồ Tát, nhưng mà lòng mình chưa bao giờ thật sự tôn kính Phật và Bồ Tát thì không bao giờ mình truyền được cái cảm xúc đó qua cho người học hết. Cho nên vì vậy, để dạy cho các em cái lòng tôn kính đối với Đức Phật, đối với Tam Bảo, đối với Bồ Tát thì chính chúng ta là những người mà thực sự có cảm xúc đó. Ta yêu kính Phật biết dường nào! Cái lòng yêu kính của Phật đối với ta là không có biên giới, đầy cảm xúc.

[1:03:51]Mỗi khi nhắc tới Phật, lòng mình rưng rưng chỉ muốn khóc. Cái lòng mình phải yêu kính Phật thực sự như vậy, mình mới truyền được cái cảm xúc đó qua cho mọi người. Như tôi vẫn thường dạy mọi người là phải tôn kính Đức Phật, thì đó là điều mà chính tôi cũng phải thực hành rất là sâu xa. Có nhiều khi trong những buổi lễ về Đức Phật như lễ Phật Đản hay lễ Thành Đạo, khi mọi người đang dự lễ, mọi người đang dâng hoa, tôi ngồi lặng lẽ tôi khóc vì nhớ Phật, thật sự là như vậy. Rồi tối đến, cái cảm xúc đó vẫn tràn đầy, phải ngồi viết bài nhạc để bộc lộ cảm xúc mình ra. Vì có Phật mà con người còn được biết yêu thương nhau, đó là bài Vì Có Phật á.

[1:04:34]Mọi người nghe chưa kìa? Sau này khi ta học tới cái bài về nhạc, tôi sẽ dạy một số nhạc lý và tôi đưa hết một số nhạc, nhạc đạo mà tôi đã soạn mọi người nghe và tập để bắt đầu mình đi vào cái cuộc thi Tiếng Hát Nhà Chùa một lúc khác, mọi người sẽ hát. Vì có bao lời kinh nhẹ nhàng, gì sau tôi quên mất rồi, từ đó con người yêu thương nhau. Vì bước chân Người đi nhẹ nhàng, để nắng soi mùa xuân tươi sáng.

[1:05:09]Vì tiếng chuông từ bi nhịp nhàng, thả xuống trong chiều hôm mênh mang.

[1:05:20]Đại khái là vậy. Những bài nhạc mà viết về Đức Phật là viết trong nước mắt, thật sự là như vậy. Hoặc cái bài như là Từng Ngày Nhớ Phật nữa. Từng ngày con nhớ Phật, tưởng chừng như sống lại vào thời xưa chốn nào, nhìn Phật đang bước qua. Đại khái là vậy. Rồi như mình dạy về đạo đức trong đời sống thì thật ra những đạo đức này mình đã tu dưỡng rất nhiều rồi, thì điều này là tôi không lo lắm là bởi vì quý thầy quý cô khi đi tu thì ta cũng đã có nhiều cái kinh nghiệm mà rèn luyện cái đạo đức của mình rồi, thì điều này ta dạy các em cũng dễ. Nhưng mà dĩ nhiên là chưa bao giờ đủ, ta phải rèn luyện suốt cả cuộc đời của mình.

[1:06:06]Còn các kỹ năng cá nhân, ví dụ như là bây giờ bóng đèn này nó hư, mình leo lên mình sửa lại được không? Được không? Giỏi vậy á? Thiệt không? Nhưng mà trong cái bài dạy cho trẻ đó, cái kỹ năng quan trọng là kỹ năng cứu hộ cứu nạn. Đó. Kỹ năng đó làm cho trẻ nó có bản lĩnh trong cuộc sống, và nó có cái ý thức thương người giúp người trở thành một cái quán tính tự nhiên trong lòng nó, trong cuộc đời nó. Cái điều này rất là có lợi cho trẻ. Nên vì vậy, mà cái kỹ năng cứu hộ cứu nạn là ta phải dạy rất là nhiều. Tuy nhiên là kỹ năng cứu hộ cứu nạn này thì quý thầy quý cô mình là ít có kinh nghiệm, ta thường hay phải nhờ chuyên viên bên ngoài họ đến họ dạy giúp.

[1:06:52]Nhưng mà ta cũng phải đã thực hành qua phần nào. Thực hành qua phần nào. Thì đó những điều mà qua Tết rồi bắt đầu ta đi vào những môn thực hành. Còn ta sẽ học cái lý thuyết như kiểu này, ngồi nói ngồi nói như thế này, nói nghe nói nghe này vừa tới Tết thôi. Qua Tết là bắt đầu đi vào những môn thực hành thực hành. Và như là tôi đã nói là ta còn phải lên rừng một lần, xuống biển một lần. Chắc khoảng tháng Ba tháng Tư đó, tháng Ba tháng Tư chúng ta sẽ lên rừng. Tới giờ đó mới học môn đó. Bắt đầu mưa xuống mới học môn đó. Đi rừng trong mưa nó mới nó mới rùng rợn, chứ đi rừng mà trong trời nắng không ép phê, không xi nhê gì hết. Nhá.

[1:07:24]Phải đi rừng trong mưa, tức là cái điểm đến sẽ là cái chùa Phật Quang của tôi nằm ở một cái thung lũng thơ mộng, có dòng suối chảy ngang. Nhưng mà xe tập kết thì chở quý thầy cô ở để một địa điểm khác, một cái rặng núi khác, và cho mọi người cái bản đồ thôi. Và trên đường đi từ đó đi về chùa Phật Quang, tôi sẽ lập ra nhiều cái trạm canh. Nhiều cái trạm canh nhờ những Phật tử đó, họ lập trạm canh, mà nếu quý thầy cô mà đi mà bị họ phát hiện là mất điểm, bị trừ điểm. À. Xong về tới chùa Phật Quang mà các trạm canh nó không bao giờ tìm thấy mình, mặc dầu bản đồ mình phải đi qua những điểm đó hết, nhưng mà đi làm sao đừng cho ai thấy mình.

[1:08:03]Đó là kỹ năng đi trong rừng mà bí mật như vậy đó. Đó. Rồi sau một ngày đó là qua hôm sau là bắt đầu đi xuống biển. Đi xuống biển lặn làm sao mà đừng có lên, thì là được chấm điểm. À có thể.

[1:08:17]Thực hành thì cực lắm, cho tới qua Tết bắt đầu học cái môn thực hành thì vất vả hơn nhiều. Bây giờ ngồi nghe làm bài vậy, coi vậy chứ dễ, chứ qua Tết nữa học thực hành cực. Ngồi học cái môn nhạc là chết luôn. Nè, cực lắm. Thì phải biết. Không biết hát thì điểm thấp thôi có sao đâu. Người ta mười điểm thì mình cứ một điểm thôi có sao đâu. Ráng chịu chớ sao đâu. Cuối năm tổng kết lại điểm thấp mình ráng chịu có sao đâu. Nên chính cái mà kinh nghiệm ta đã thực hành qua những môn đó, làm cho bài giảng của ta có sức cuốn hút kỳ lạ. Nó là như vậy nha. Rồi, cái này. Bắt đầu đi vào cái sâu nè, là ta nói ra một cái câu văn đủ ý và dễ hiểu.

[1:08:59]Mỗi câu văn ta nói ra đủ ý và dễ hiểu, nhớ giùm. Hai yếu tố. Cũng một cái ý đó đó, mà có người phải nói đi nói lại năm ba câu người khác mới hiểu, còn có người nói một câu một là ra hết ý luôn và nghe rất dễ hiểu. Ví dụ như thế này. Vì ngày hôm nay tôi phải đi Hồng Ngự, cho nên sau khi mà giảng xong là tôi sắp xếp chắc ăn trưa đâu đó rồi chạy luôn xuống Hồng Ngự để sáng mai giảng. Sáng mai giảng xong là tôi phải chạy về Sài Gòn để giảng ngày Chủ nhật. Nên vì vậy mà hôm nay buộc lòng phải mời cái lớp của tăng sinh học chung với lớp ni sinh. Và để tổ chức được như vậy, thì phải nhờ xe của Phật tử chở quý thầy qua đây học chung. Cái ý là như vậy đó.

[1:09:41]Nhưng bây giờ là muốn nhờ Phật tử, tôi muốn nhờ Phật tử để Phật tử giúp giùm cái việc mà chở quý thầy qua đây học chung trong buổi sáng vì lý do là buổi chiều tôi phải đi liền, đi Hồng Ngự xa lắm. Thì tôi nói cái câu nào để cho Phật tử đủ ý, dễ hiểu và không nhiều câu lắm, nhiều câu lắm là người ta rối. Nói cái ý nãy tôi vừa nói. Rồi bây giờ từng người đặt mình vào vị trí của tôi, nói với một Phật tử giùm. Ai xung phong? Mỗi người soạn cái câu đó ra rồi đứng lên đọc thử coi. Không phải dùng nhiều câu lắm, mà đủ ý và dễ hiểu. Cái bản lĩnh này rất quan trọng trong việc giảng dạy nha. Sau này chúng ta giảng dạy, ta cần cái cái bản lĩnh này khủng khiếp lắm.

[1:10:22]Bây giờ phải tập điều này. Nãy giờ tôi kể vòng vo vậy đó. Việc đó bây giờ nhờ Phật tử chở quý thầy qua đây để mà học chung vì lý do tôi phải đi giảng nơi này nơi kia, mà nói làm sao đủ ý, dễ hiểu, ít câu, không nhiều câu lắm. Soạn viết trong vở liền rồi đứng lên phát biểu coi, giơ tay lên. Cái này là mọi người đều làm, cho nên là tôi sẽ không là người phán quyết ai đúng sai, mà cho Phật tử, người Phật tử sẽ bầu chọn quý thầy cô nào nói một câu mà đủ ý, dễ hiểu về cái ý vòng vo nãy giờ. Rồi, Trung Tánh nói đi. Chiều nay thầy phải đi Hồng Ngự giảng. Sáng nay nhờ cô cho xe qua Thiên Khánh chở quý

[1:10:57]thầy sang Thiên Phước học chung với quý cô. Ờ, nghe cũng được. Rồi. Rồi, ai có câu nào khác? Bổ sung thêm, bổ sung. Coi như nói hai câu đó, hay một câu mà dấu phết phải không? Một câu dấu phết câu kế tiếp, một câu một hai vế. Nhưng câu này nghe hơi bị khô ha, làm Phật tử chưa cảm động lắm để mà cảm thấy day dứt, tha thiết phải phải giúp lắm. Rồi ai có ý kiến gì nữa? Dạ mô Phật, bạch Thầy theo con là: Chiều nay Thầy bận đi Hồng Ngự để sáng mai giảng, nên không có thời gian để dạy lớp tăng. Nhờ cô hoan hỉ đem xe qua rước quý thầy Thiên Khánh qua học chung với bên Thiên Phước giùm Thầy. Rồi cũng vỗ tay đi, cũng hoan hô.

[1:11:38]Câu này nó hơi thuyết phục hơn chút phải không? Rồi ai có ý kiến gì thêm nữa? Rồi, con. A Di Đà Phật. Kính bạch Thầy, theo con thì con đặt là: Chiều nay Thầy phải đi giảng rất xa, mà giảng hai bên thì Thầy không có thời gian. Con vui lòng đem xe sang rước quý thầy sang lớp ni để Thầy giảng cho tiện. Con có thể giúp Thầy được không? Cũng hay ha, cũng tình cảm lắm. Rồi, hoan hô. Rồi ai nữa? Ai có ý kiến gì nữa? Dạ mô Phật, bạch Thầy. Theo con thì: Chiều nay Thầy bận đi dạy nơi khác, nên không thể dạy tăng ni riêng. Phật tử đưa xe đến chở quý thầy qua lớp ni học chung giúp Thầy với. A Di Đà Phật.

[1:12:17]Giúp Thầy với rồi nghe nó thê thảm ha. Thôi cũng được. Rồi con, con con mới giơ tay. Dạ thưa Thầy, con xin đọc: Chiều nay Thầy dạy rất xa, để Thầy không mất thời gian và đủ sức khỏe giảng dạy vì lợi ích cho mọi người... Ghê chưa, nghe ớn chưa? ...sẵn có xe nhà, cô hoan hỉ chở tăng sinh qua lớp ni học chung, Phật tử vừa gieo duyên lành vừa tạo được phước. Mô Phật. Ghê ha. Rồi, thôi cảm ơn. À, ở đây Phật tử là bình chọn câu nào?

[1:12:54]Nghe cô đó nghe năn nỉ thê thảm hơn hả? Nhưng mà đại ý là thế này. Trong mọi điều trong cuộc sống, chúng ta phải tập cái này. Từ đây trong cuộc sống, khi giao tiếp với bất cứ ai, khi nói chuyện qua điện thoại hoặc là viết câu văn, khi truyền đạt một ý tưởng rất bình thường trong cuộc sống như nhờ nhau nấu cơm, gánh nước, giặt quần áo gì, đóng cửa chánh điện, quét tước chánh điện, vân vân mọi điều, ta tập nói để ý lại cái câu mình nói ra có đủ ý và dễ hiểu chưa. Phải rèn luyện cái này, để đến sau này khi ta đứng lên trên bục giảng dạy cho trẻ hoặc dạy cho người lớn, ta đều được cái bản lĩnh này.

[1:13:33]Câu nói ra đủ ý, dễ hiểu. Dĩ nhiên đủ ý, dễ hiểu thì chưa đủ, vì nó còn phải có cảm xúc nữa. Nhưng nãy như thầy Trung Tánh nói là đủ ý dễ hiểu á, nhưng mà khô queo. Bắt đầu dưới kia kinh nghiệm từ từ thêm rồi năn nỉ, tha thiết, rồi thê lương đồ ha, rồi vậy. Nhưng mà đủ ý, dễ hiểu là là căn bản trước, rồi sau đó ta sẽ thêm cảm xúc.

[1:13:57]Hồi nãy có ai nói cái ý này là khi giảng cũng phải biết vui vẻ, pha trò, khôi hài? Hồi nãy ai nói, thầy nào nói phải không? Thì đúng đó. Trong việc giảng dạy, phải biết pha trò, khôi hài để cho không khí vui vẻ, chứ đừng có nghiêm trang, căng thẳng. Mà cái pha trò, khôi hài không được biến thành đùa giỡn mất nhân cách. Có một số thầy bị cái này. Muốn pha trò biến trở thành giỡn, đây là điều cấm kỵ. Ở đâu khác thì được, chứ người tu tuyệt đối không được. Có một số tăng ni sinh tự mình tổ chức thành một cái nhóm hoằng pháp. Sau này chắc họ ra trường hết rồi, vì cái nhóm này cũng lâu. Họ đi giảng dạy nơi này nơi kia,

[1:14:40]sinh hoạt cũng nhiều nơi, thậm chí sinh hoạt cho các em. Nhưng mà khi họ cầm micro đứng lên để họ làm đầu trò thì họ giỡn không, giỡn với các em không. Mất nhân cách hết, thua luôn. Chứ các em nó hiểu à người tu là như vậy, cũng giỡn như vậy. Không được. Nhớ là như thế. Rồi sau khi mà chứng kiến những điều đó thì tôi rất là buồn. Tôi rất là buồn vì những người này hoằng pháp nhưng mà sẽ làm mất niềm tin của các em. Không được. Nên ta pha trò, khôi hài thì được nhưng mà không được đùa giỡn. Nhưng mà cái pha trò, cái khôi hài á lại là điều rất là khó. Nói một điều mà làm cho người khác cười vui lên

[1:15:21]lại rất là khó, không phải dễ chút nào hết. Tại vì sao vậy? Vì phải biết cái nguyên tắc tại sao mình nói một câu làm người ta cười. Nó có nguyên tắc đó. Tôi có giảng nguyên một bài về cái cách để tạo thành sự khôi hài trong bài giảng, trong cái loạt bài mà giảng về phương pháp giảng dạy, hồi đó tôi dạy mấy khóa trước á, đâu mấy khóa trước có giảng cái bài này, cái cách để tạo nên một cái khôi hài. Mà nếu mình đi đúng cái công thức đó thì tự nhiên mình pha trò, khôi hài được. Nhưng mà phải rất là thông minh mà tâm mình phải rất là bình tĩnh, tự tin, bình thản á trong cái sự giảng dạy. Mình xuất hiện ở trước lớp mình rất là bình thản,

[1:15:59]rất tự tin, rất vui vẻ thì lúc đó cái thông minh mình nó mới lóe lên mà mình mới pha trò, mới khôi hài được. Còn nếu mình lên lớp mà mình bị run, bị do dự, bị căng thẳng thì mình sẽ không có những cái sáng tạo để mà pha trò, để mà khôi hài. À như vậy ha. Khi ta dạy cho trẻ thì thường là gợi ý một chút rồi đặt nhiều câu hỏi để bắt các em trả lời để cho nó đừng có thụ động. Cái ý này nãy giờ là quý thầy, quý cô cũng có nói. Ai trả lời tốt thì cho cục kẹo. Tuy nhiên, đừng hỏi nhiều quá mà làm cho buổi học mất chất lượng. Buổi học mất chất lượng là sao? Bởi vì chắc chắn là các em nó trả lời nó sẽ không có sâu.

[1:16:40]Chúng ta chỉ hỏi cho các em trả lời để gợi ý cái trí thông minh nó phát triển thôi và làm cho buổi học nó sinh động, chứ chắc chắn các em trả lời không có sâu. Vì vậy mà ta cứ lấy cái câu trả lời các em để làm thành một cái chất lượng của lớp học, buổi học thì buổi học đó sẽ kém chất lượng. Cho nên vì vậy ta gợi ý nhưng mà rồi ta phải giảng, ta gợi ý, ta hỏi rồi ta giảng, gợi ý, ta hỏi, ta giảng, chứ không có hỏi hoài cũng không có giảng hoài. Đó là sự cân đối như vậy ha. Đối với các môn kỹ năng thực hành thì giáo thọ phải tay làm miệng nói, miệng thì nói hay mà tay thì phải làm khéo. Vì do cái môn mà thực hành thì đặc trưng của nó nó rất

[1:17:19]là khác biệt với cái môn lý thuyết như kiểu này. Cho nên có những cái môn mà ta không có học được ở trong lớp như vầy mà phải học ngoài sân. Ví dụ, khi học thiền phải lên chánh điện, khi học nhạc thì có thể học đây được. Nhưng ví dụ học cái môn mà chạy đua thì phải ra ngoài sân mà chạy, hoặc là môn mà leo trèo thì phải ra cây mà leo chứ ở trong lớp leo cái gì, phải không? Rồi cái môn mà đi cứu thương, khiêng người, băng bó này thì ta phải có cái mặt bằng, có dụng cụ nhiều. Nhưng mà cái người giáo thọ là phải thực hành được. Thì tới những môn này thường là quý thầy, quý cô mình ít có mà trực tiếp dạy vì ta thường là nhờ chuyên viên.

[1:17:53]Nhưng mà quý thầy, quý cô mình cũng đã trải qua cái học này rồi. Mình là người tổ chức lớp học thì mình đã trải qua. Dù mình không chuyên sâu, không giỏi bằng chuyên viên y tế, chuyên viên cứu hộ cứu nạn, nhưng mình cũng đã từng làm qua. Vì vậy mà mình có cái hứng thú, có cảm xúc trong cái việc tổ chức lớp học, và các em nó sẽ tin tưởng. Vì chuyên viên họ tới dạy họ đi mất à, nhưng mình là người đứng đó hoài, chịu trách nhiệm hết từ năm này qua năm kia. Và các em nó nhìn vào cái cảm xúc của mình, cái cảm hứng của mình mà nó theo đuổi nó học. Do đó là ta phải có thực hành qua hết, dù là thực hành dở, dù hát dở cũng phải có tập hát

[1:18:27]rồi, dù leo trèo dở, leo lên rớt xuống lực bịch cũng phải leo rồi, dù nhảy xuống biển bơi, bơi không bao giờ lên cũng phải đã có bơi rồi, vâng, như vậy. Thì như vậy thì sau này khi mà ta dạy các em thì ta truyền được cái cảm xúc từ cái sự mà thực hành đó cho các em, ha. Rồi dạy các môn thực hành á, kỹ năng thì phải tốn nhiều cái giáo cụ, dụng cụ, vật dụng, địa hình, bối cảnh. Cái này thì ta biết rồi. Ví dụ như tới cái môn mà học trang trí thì ta phải có nhiều giấy màu, xốp để cắt chữ, dán, trang trí, cắt hoa, cắt đồ, hoặc là môn cắm hoa buộc lòng phải mua hoa ra cắm, hoặc là cái điện thì ta phải mua rất nhiều

[1:19:05]cái ổ, công tắc, dây điện rồi chúng ta tập chuốt, bắt vô cầu dao, bắt vô ổ bảng điện rồi đó, làm sao để cắm vô rồi cái nó giật tê tê hết trơn cái đám vậy là đúng. Mấy cái môn đó lại tốn rất là nhiều vật dụng. Thì những cái điều đó là trong lớp ta ta cũng phải thực hành trước hết. Ví dụ thầy sẽ vẽ một cái sơ đồ điện. Đó, bây giờ dụng cụ đó rồi xúm nhau cắm dây. Ví dụ thầy vẽ cái bản đồ thế này: bảng điện đây, gồm có cầu dao, rồi có cái công tắc, rồi nó có cái vôn kế, rồi nó có cái ổ cắm điện, ví dụ như vậy, nó có cái đồng hồ đo điện đây, cầu dao đây, cái công tắc một cái bóng đèn đây, và một cái ổ cắm điện gồm ba cái chấu

[1:19:44]cắm đây, có hai sợi dây điện đi vào đây, rồi ở ngoài này là phải cho một cái bóng đèn, ví dụ vậy. Rồi bây giờ sau khi vẽ sơ đồ rồi bắt đầu ngồi dưới làm, dưới đó phải siết, chuốt dây, băng keo, nối dây, nối đồ lại làm sao để mà cắm điện vô nó thực hành được. Cắm vô cái là nó nổ cháy tùm lum hết trơn là thành công, là người đó coi như nổi tiếng, ví dụ vậy. Mấy cái này mình cũng phải thực hành qua, cho nên buộc lòng phải tốn. Mà khi mình làm rồi sau này mình dạy cho các em á, mình cũng nắm được rồi, phải không? Cái môn này là tốn kém. Giờ tới phần thứ năm đó là phần mà kiểm tra, chấm điểm, khen thưởng.

[1:20:21]Cái này nó ảnh hưởng tới tâm lý học tập dữ lắm. Vì nếu học quanh năm suốt tháng mà không bao giờ nó được đánh giá thì nó sẽ không có động cơ học tập, nó không có được cái sự khuyến khích. Do vậy là phải có cái kiểm tra, phải có chấm điểm, phải có khen, thưởng và thậm chí có phạt. Nhờ như vậy các em mới tăng thêm được cái động cơ để học tập. Thì nó có hai cái cách chấm: Một là chấm điểm theo điểm số, cái này là đơn giản nhất mà không có tốn kém. Thứ hai là khen thưởng có hiện vật, có cái bằng khen hoặc là có quà. Thì cái này ta phải chấp nhận tốn kém, nếu quỹ của chùa mình có thì sau khi cuối tháng,

[1:20:58]cuối khóa thì ta sẽ phát quà thưởng. Như vậy nó là sự động viên rất là lớn đối với các em. Còn chấm điểm, nó là con số, nó cũng là sự động viên, rẻ hơn và dĩ nhiên sự động viên cũng tương đối thôi. Và thậm chí có những em mà học tốt quá, ta còn báo luôn về cho gia đình để cho gia đình được vui lây thì nó lại là thêm một cái nguồn cổ vũ, động viên với các em trong việc học tập này, ví dụ vậy. Tuy nhiên, ta để ý điều này là đối với các em mà bị cái điểm thấp hay là học không thành công lắm thì ta cũng đừng chê trách, hắt hủi làm các em chán nản. Ta vẫn phải an ủi, vẫn phải khuyên bảo, vẫn động viên để cho các em tham dự lại, tiếp tục học cho giỏi.

[1:21:43]Còn đối với những em mà học giỏi, được điểm cao thì ta cũng phải dạy thế nào để các em đừng kiêu mạn. Bởi vì kinh nghiệm cho thấy rất nhiều người ở trong lớp, trong trường học giỏi nhưng ra ngoài cuộc đời bị thất bại. Lý do tại sao? Kiêu mạn. Ai trả lời câu đó? Ai vừa trả lời câu đó? Thầy nghe đâu trên này mà dưới đó lại giơ tay. Cũng có thấy không? Tốt, câu trả lời đúng là vậy. Nên đây là điều mà ta phải nhắc các em, nói: "Bây giờ tụi con còn nhỏ, tụi con học mới được thành công, được cái điểm lớn chút xíu mà tụi con nghĩ mình giỏi hơn người thì sau này cái quả báo tụi con là sẽ là sự thất bại trong cuộc sống thực.

[1:22:26]Cho nên vì vậy, dù bây giờ tụi con học được một vài thành công, được khen thưởng, nhưng phải nhớ là mình chưa đủ đâu là đâu, vẫn còn nhiều cái điều kém dở, phải cố gắng suốt cuộc đời, phải khiêm tốn suốt cuộc đời thì mới không bị thất bại." Đó là những điều mà ta khuyên bảo như vậy. Đó là cái tâm lý, thì chính những cái mà ta khen thưởng đúng như vậy thì sẽ là thêm yếu tố tác động cho cái tâm lý học tập của các em, như vậy ha. Và muốn để thu hút được sự học tập của các em thì ta tổ chức những buổi kiểm tra như là những ngày hội. Đây là phần thứ sáu: tổ chức những buổi kiểm tra như là những ngày hội.

[1:23:07]Lâu lâu thôi chứ cái này làm hoài không nổi, vì một tổ chức một lần như vậy ta tốn thời gian, tốn công sức và thậm chí tốn tiền nhiều lắm. Cho nên cái quỹ của chùa đôi khi không cho phép, nhưng mà nếu ta vận động xin được thì ta nên tổ chức như vậy, những cái buổi kiểm tra mà như những ngày hội vui. Ví dụ thế này, bây giờ thi hát, thi về âm nhạc thì thay vì là cứ trong lớp này bắt: "Ủa, đâu, đứng lên hát cô nghe coi." Đứng lên hát rồi chấm điểm hả? Nó làm sao? Chán lắm! Hôm đó mời hết Phật tử tới, mời gia đình tới luôn, tổ chức thành một buổi văn nghệ luôn, có sân khấu, có âm thanh, có người đệm nhạc đàng hoàng,

[1:23:40]ở trên là có trang trí cuộc thi Tiếng hát nhà chùa rồi vân vân, phải không? Đó, là lúc đó bắt đầu cho các em lên hát là trình diễn nhưng mà thực sự đó là một cuộc thi chấm điểm luôn, thì các em rất là thích. Thì lúc đó là quý thầy, quý cô mình cũng lên hát giao lưu. Các em hát năm bài rồi, bây giờ tới phiên, à đây, thầy Trung Tánh sẽ lên hát giao lưu với các em, mà thầy thì lên hát thì không chấm điểm tại vì lỡ chấm điểm mà thầy không điểm kỳ lắm, cho nên là hát giao lưu cho vui thôi, vâng, vậy đó ha. Trong lớp thì bên Tăng ai hát hay nhất? Ai? Ai ai giơ tay lên coi, ai hát hay nhất bên Tăng? Có thể hát một bài biểu diễn ngay tại chỗ được.

[1:24:23]Thôi thôi, hãy đợi đấy, nha! Lần sau ta sẽ xin phép ban giám hiệu tổ chức cuộc thi Tiếng hát nhà chùa, tất cả sẽ hát, nha, rồi. Bên Ni là ai hát hay nhất? Nhiều lắm hả? Thấy không, thấy bên Tăng thua rồi thấy không? Cho nên sau này, ta sẽ tổ chức một cuộc thi Tiếng hát nhà chùa, coi chừng bên Tăng coi chừng nữa nha, coi chừng là lãnh giải đó. Lúc đó là bữa đó mình mời quý thầy, quý cô lại, các chùa lại nghe và Phật tử lại nghe rất là đông, rồi có phần thưởng đàng hoàng và làm cái sân khấu lên hát đàng hoàng, hát luôn từ sáng tới chiều mới đủ hết bao nhiêu đây người hát chứ đâu phải dễ. Không, thiệt á! Không, thiệt á, thầy nói thiệt á.

[1:25:01]Không hợp ca, hợp ca biết chấm ai bây giờ?

[1:25:06]Nói chế độ thế này thôi, vì là chấm giọng hát cho nên phải từng người hát, nhưng mà những người khác được quyền lên múa minh họa. Để yểm trợ tinh thần. Thấy không? Ví dụ một người lên hát thì những người kia múa minh họa thì nó hỗ trợ cho, thì cái tiết mục đó sẽ được thêm điểm rồi vân vân. Nhưng mà hát phải một người thì mới đánh giá cái giọng và cái bản lĩnh cá nhân chứ. Rồi ví dụ thế này, mình kiểm tra cái môn mà lòng yêu nước và kể chuyện lịch sử thành một buổi diễn kịch. Lúc đó là các em sẽ diễn lại một cái vở kịch ngắn trong cái đoạn mà chuyện Trầu Cau, chuyện An Tiêm, hay là sự tích Hai Bà Trưng,

[1:25:41]hay chuyện Trần Quốc Toản, hay là chuyện mà Quang Trung đại phá quân Thanh thì đó là các em phải mặc áo đóng tuồng, đội mão, đem kiếm giả nữa ra đóng. Mà mấy đứa thật ra mấy nhỏ đóng hay hơn mình. Mình lớn rồi cái mình bắt đầu sượng, chứ nhỏ đóng nhập vai hay lắm, rất là lạ. Mấy cô đóng hay lắm hả? Rồi. Tuyệt vời. A, hôm trước có ai nói đó. Hôm trước thầy Lệ Trí có kể, thầy Lệ Trí kể thầy nghe là mấy cô đóng rất là hay. Mấy thầy chưa coi chưa? Ừ rồi. Thành thử ra, sau này chúng ta sẽ tổ chức cho các em như vậy. Nhưng mà muốn cho tổ chức các em được như vậy thì quý thầy cô mình phải làm sao? Phải đóng trước. Biểu diễn trước.

[1:26:20]Nhớ, sẽ có ngày đó, hãy đợi đấy, nha.

[1:26:26]Rồi chúng ta thi cái môn mà vượt rừng như nãy ta nói là ta phải vô rừng thi thật, đóng cảnh thật. Đóng cảnh là vượt rừng đi cứu nước rồi vân vân, kháng chiến ngày xưa đó, ví dụ vậy. Hoặc là thi cái môn lái xe an toàn, môn lái xe an toàn thì buộc lòng bữa đó là ta cũng phải biểu diễn trước một cái, tìm cái sân rộng thì ta vẽ những cái địa hình, những chướng ngại vật á, để cô mình hoặc đi xe đạp hoặc đi xe gắn máy vượt qua những địa hình đó như vậy, đó, biểu diễn đó. Hả? Không không có, lái xe an toàn phải lái xe chứ làm sao đi bộ được. Còn nếu đi bộ mà không dùng xe thì phải bò. Bò luồn. Hoặc là thi môn võ thuật, thì phải là một buổi biểu diễn,

[1:27:11]phải là một buổi biểu diễn thực sự, đánh quyền, song đấu rồi vân vân. Đó là nói các em á, nhưng mà thật sự để cho các em làm những điều này thì chính chúng ta phải làm sao? Cũng phải biểu diễn trước hết. Cho nên qua tết rồi là những môn này là những môn bắt đầu ta thực hành tới lần lần, không có học ở trong lớp này nữa, bắt đầu ra ngoài sân rồi kia học. Lúc đó mấy phật tử không đi nghe giảng được đâu, chỉ đi coi thôi chứ không có đi nghe giảng, tại vì thầy đâu có giảng nữa đâu, là quý thầy cô là thực hành ngoài sân không. Rồi cái phần cuối, phần bảy là ta xây dựng lý tưởng sống để làm động cơ học tập cho các em.

[1:27:42]Cái lý tưởng đầu tiên là lý tưởng yêu nước. Đây là căn bản rồi nha, không bao giờ mà được bỏ cái bài này hết. Làm sao làm để cho các em phải thiết tha yêu nước cho tới già, tới chết, dù ở trong nước hay là sau này đi ở nước ngoài, đi du học nước ngoài hoặc định cư nước ngoài, thì lòng yêu nước vẫn cháy bỏng truyền hết thế hệ này đến thế hệ khác. Chúng ta phải gieo vào lòng các em cái lòng yêu nước để sau này con của nó, cháu nội, cháu chắt của nó phải tiếp tục nối tiếp cái ngọn lửa yêu nước này trong lòng nó mà do ta truyền từ hôm nay. Chứ không phải nó yêu nước được năm năm nó tắt mất tiêu là mình dạy dở,

[1:28:17]hoặc một đời nó yêu nước mà con nó, cháu nó không yêu nước là mình dạy cũng dở. Mình phải dạy cái lòng yêu nước cho các em sao mà tới đời con, đời cháu nó là cũng phải yêu nước thiết tha, thì đó là mới là bài bài học hay, là phải xây dựng cái lý tưởng này. Nhưng mà để có thể yêu nước, thuyết phục nó làm sao phải yêu nước thì ta nói làm sao? Đây là một bài học lớn. Hôm nay thì một hai lời nói không đủ đâu, nên tôi không có kiểm tra, không có hỏi câu này, nhưng mà sau này sẽ có một cái bài viết về điều này. Bài viết về điều này, quý thầy và cô phải viết một bài trong các môn thực hành kỹ năng mà có một bài dạy về

[1:28:56]lòng yêu nước viết thành giấy để chấm điểm luôn. Phải dạy cách nào mà các em nó yêu nước hết đời này tới đời kia, chết rồi vẫn còn yêu nước, như vậy. Cái lý tưởng kế tiếp là tình yêu đối với nhân loại, đối với chúng sinh. Đối với chúng sinh thì quá xa xôi, nhưng mà ít nhất là đối với thế giới này, đối với nhân loại này. Có xây dựng được lòng yêu nước rồi thì ta nói qua cái tình yêu nhân loại nó dễ, bởi vì đó là từng yêu lớn trong đời. Còn nếu mà không dạy về những tình yêu lớn thì nó chỉ yêu ghét đối với những người chung quanh thôi. Thương người này, ghét người kia một cách rất là vụn vặt. Thương yêu cha mẹ mình, anh em mình,

[1:29:33]người hàng xóm người nào dễ chịu thì thương, người nào không dễ chịu thì ghét. Thì đó rất là tầm thường trong cuộc sống. Vì ta mở ra cho nó một lý tưởng yêu nước, nó phải yêu được tám chục triệu con người trên đất nước này, cùng huyết thống với nó như thế này, cùng ngôn ngữ, cùng hệ thống luật pháp chính trị, địa lý rồi vân vân với nó thế này, cùng lịch sử hào hùng với nó như thế này. Khi mở được cái tình yêu lớn đó rồi thì sau đó ta mở tiếp một cái lý tưởng lớn là tình yêu nhân loại, bắt đầu nó dễ rồi, ha, như vậy. Rồi một cái lý tưởng quan trọng nữa là thiết tha yêu kính Phật Pháp rồi giáo hóa chúng sinh.

[1:30:09]Cái này là điều tất nhiên ta phải dạy. Nhưng mà ta dạy cách nào nấy vậy, là do lòng ta thôi. Thiết tha yêu kính Phật Pháp và giáo hóa độ sinh. Rồi một lý tưởng nữa là lý tưởng trở thành người xuất gia mẫu mực, năng động. Thì trong một trăm đứa học thì nhiều khi không được đủ tụi nó đi xuất gia hết đâu, nhiều khi được hai ba đứa à, nhưng mà ta phải gieo ý tưởng này, ta phải gieo cái lý tưởng này. Hồi đó có một lần tôi đi lên Đắk Lắk giảng. Buổi giảng đó bốn năm ngàn người nghe vậy đó, cái tôi mới hỏi: "Ở trong đây ai là người có thể phát tâm xuất gia?" Không một ngón tay nào giơ lên. Thấy người ta sợ xuất gia tới mức độ như vậy chưa?

[1:30:47]Không phải dễ. Thành thử những người mà đang ngồi xuất gia ở đây là những người quý hiếm trên cuộc đời này đó, không phải dễ có đâu. Hôm đó là một buổi giảng bốn năm ngàn người, hỏi đi: "Ai phát tâm xuất gia?" Không một cánh tay nào giơ lên, mà không ai nhìn thấy mặt tôi hết. Hôm đó tôi mới nói thế này: "Thầy không có ép là đi xuất gia bây giờ đâu. Thầy nói phát tâm để đó thôi, không biết kiếp nào, nhưng mà rồi kiếp nào đó cũng phải xuất gia. Tại vì ta đã hiểu Phật Pháp rồi thì lý tưởng của ta vẫn phải là giải thoát giác ngộ, mà muốn giải thoát giác ngộ rồi thì phải có lúc xuất gia, chứ không thể không được.

[1:31:20]Nhưng mà muốn xuất gia phải phát tâm, phát tâm trước. Cái phát tâm đó có khi kiếp này ta xuất gia được, nhưng có khi phải kiếp sau, nhưng mà cần phải có phát tâm. Bây giờ ai phát tâm?" Đưa hết sạch, năm ngàn người đưa tay lên hết luôn. Không có bắt xuất gia liền á đưa tay liền, còn bắt hễ phát tâm là xuất gia liền á không ai đưa tay hết trơn á, nó vậy đó. Nên vì vậy ta thấy coi vậy chứ việc xuất gia không dễ, nên ta phải xây dựng cho các em cái lý tưởng này, cho các em trở thành một người xuất gia mẫu mực và năng động. Mẫu mực là sao? Là có gì cái điềm tĩnh, khoan hòa, giải thoát, xả ly. Nhưng mà năng động là sao?

[1:31:53]Dám dấn thân để làm việc, để độ sinh. Đó, thì phải xây dựng các em trở thành người như vậy. Thì chưa chắc lớn lên mà nó làm được đâu. Có khi trong buổi học khi ta dạy về bài này, thì nó rất là thích. Hỏi: "Em nào muốn xuất gia?", nó giơ tay gần hết vậy đó. Nhưng mà sự thật mà mười năm sau gặp lại đứa con tay bồng, tay bế, tay nách, tay cặp, người dắt cô này, dắt cô kia tùm lum rồi chứ không phải là không, quên. Nhưng mà đã có lần trong đời nó bỗng nhiên nó phát tâm, nó yêu mến cái việc xuất gia, trở thành cái nhân rớt trong tiềm thức của nó. Và trong cái luân hồi của nó, có ngày nào đó nó cũng sẽ được xuất gia.

[1:32:28]Nên ta phải xây dựng cái này. Rồi đồng thời ta cũng xây dựng cho các em lý tưởng làm cái người tại gia mẫu mực, là một công dân tốt, cả hai mặt. Nếu mà em nào không thể xuất gia được thì em phải sống một đời như thế nào? Là một công dân tốt cho đất nước, là một công dân tốt cho thế giới này. Mà sống đối với gia đình, đối với làng xóm, đối với cộng đồng, đối với cơ quan làm sao mình đến thì người ta thương, mà đi thì người ta ghét, ủa đi người ta mến. Ờ vậy. Thì khi mà đã xây dựng được cái lý tưởng này rồi, bỗng nhiên các em có động cơ phải học tập, phải học tập để trở thành được những người mà thực

[1:33:05]hiện cái lý tưởng như các em đã mơ ước, như vậy. Rất là cám ơn quý thầy bên Khiêu Khánh đã chịu khó qua đây học chung với Ni để giúp cho tôi rảnh được buổi chiều nay mà đi giảng xa. Nhưng mà tôi cũng tin rằng trong một buổi học như thế này, trong một lớp học không khí mà có cả Tăng cả Ni, cái tinh thần cạnh tranh học tập nó sẽ tốt hơn, sẽ vui hơn. Mặc dầu là bên ngoài cứ giả bộ nói không thích đâu, ha. Nhưng mà thật sự nó cũng sẽ vui hơn một chút. Thôi, ta nghỉ.

[1:33:37]Nguyện đem công đức này

[1:33:46]hướng về khắp tất cả,

[1:33:55]đệ tử và chúng sinh

[1:34:03]đều trọn thành Phật đạo.