[0:00]Và giờ này đã đến giờ thuyết pháp, thay mặt ban tổ chức xin mời tất cả quý vị Phật tử đứng dậy chắp tay lễ Phật cầu gia bị. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:22]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:32]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:44]Chúng con thành tâm cung thỉnh Thượng tọa giảng sư an tọa, mời quý vị Phật tử ngồi xuống.
[0:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau cái đề tài nghe rất là kỳ cục: Bậc thánh nghĩ gì?
[1:06]Phàm nghĩ gì thì mình biết rồi, phải không ạ? Tại mình là phàm á, mình nghĩ gì thì đúng là phàm, nhưng mà thánh nghĩ gì mình không biết. Và hôm nay mình chia sẻ với nhau xem bậc thánh nghĩ gì để mình bắt chước. Thì mình bắt chước như vậy, mình bắt chước cái suy nghĩ của thánh thì mình từ bỏ dần dần cái cái phàm tính trong con người mình, cái xấu xa, thấp hèn, tội lỗi trong con người mình, để mình chuyển lên làm thánh dần dần nha. Trong các loài ở Trái Đất này, có một số loài cái suy nghĩ và cái đời sống của nó được quy định sẵn trong bản năng, được lập trình. Lúc nào đó thì yêu, lúc nào đó thì ăn,
[2:00]lúc nào đó thì cắn xé nhau, lúc nào thì giành giật, là nó đều quy định trong bản năng, không dạy dỗ gì được, không tiến hóa gì được, không thăng hoa được, không học tập được, là cứ theo bản năng. Có một số loài có một ít được thừa kế, được dạy dỗ, được học tập. Ví dụ như một loài thú rừng như cọp, gấu, heo, cái thế hệ cha mẹ trước nó biết dạy con chiến đấu, tìm mồi. Có một số như vậy. Rồi có một số loài linh trưởng hay cao cấp gần con người, ví dụ như một con vượn, một con vượn, một con tinh tinh, mà người ta nuôi ở sở thú gần đây người ta phát hiện là nó hiểu được ba nghìn từ của con người, gần bằng một cuốn từ điển,
[2:51]mọi từ cần thiết, biết tạo ra lửa, biết nấu ăn, tức là khá gần con người. Mà khi nó đã khá gần con người, buộc mình phải cho nó một ít nhân quyền ở nhà làm người á. Có một số như vậy. Rồi có một số loài ta xem như là loài thú vật, nhưng mà sự thực nó biết suy nghĩ, biết lựa chọn, nên ta không coi thường được. Đôi khi có những con rắn mà nó biết suy nghĩ, biết lựa chọn hành động của nó, hoặc là ngay cả loài cọp cũng vậy. Như ta vẫn thường nghe cái chuyện ngày xưa như ngài Quy Sơn ngài lên cái vùng núi hoang ở một mình với cái ý định là chờ cái duyên để dựng lập cái đạo tràng, lúc đó là rừng rậm không,
[3:39]ngài che tạm cái mái, ăn trái lật trái dẻ, đi trong rừng thì gặp cọp, gặp beo. Khi mà cọp đứng nhìn ngài, ngài cũng đứng ngài nhìn nó. Nếu là mình thì làm sao ạ? Nhưng mà ngài bình tĩnh ngài nói, "Ta về đây ta lập đạo tràng, nếu ta có duyên thì các ngươi tránh đi chỗ khác để cho ta tu và cho mọi người về tu. Còn nếu ta không có duyên như vậy, ngươi cứ ăn thịt ta." Rồi ngài xăm xăm đi về phía nó, nó tạt qua một bên, nó nhường đường ngài đi, rồi nó kéo đi mất chỗ khác hết. Ta thấy lạ, có những loài vật tại sao giống như nó hiểu được cái điều mà ngài muốn nói và nó biết chọn lựa hành động, thay vì nó gặp một cái loài vật nó phải ăn,
[4:25]nó phải ăn thịt, giống như nhiều loài hổ mà nó vào nó ăn thịt người, nhưng mà sao con hổ này nó gặp ông thầy tu nó lại không ăn và có vẻ giống như nghe lời và nhường cái phần đất đó đi. Có vậy, có một lần thầy gặp một cái cái ông nữa vậy, ổng tu ở trên núi vào hồi xưa, lúc đó thầy cũng về cái vùng đó thầy nhập thất thì ổng đi tìm ai đó cái vô tình ổng gặp thầy. Lúc đó thầy đi thầy cái khu vực đó vắng vẻ, thầy bước ra ngoài sân thầy đi kinh hành, đi tới đi lui thì ổng lại chạy xăm xăm ổng vào. Cái hỏi qua vài câu thì thấy ông là một người có công phu tu tập rất là sâu dày nên thầy kính phục, thầy mới mời ngồi, thầy hỏi chuyện về đạo lý.
[5:08]Thì ông kể thật ra là ở trên cái núi Dinh là ổng đã tu mấy chục năm trước và ổng kể rằng ổng hay ở trong hang tu và có lần cái hang ổng ở con cọp nó vào. À thì ra là hang cọp, thời đó những cái hang cái núi đó còn cọp. Và nó vào vào ổng cứ ngồi thiền, rồi cái nó nhường nó bỏ hang đấy cho ổng ở nó đi chỗ khác, không ăn thịt rồi nó đi. Lạ như vậy, nó biết chọn lựa cái hành động của mình, hoặc là một số loài như cá heo cũng vậy. Cá heo nó cũng biết được suy nghĩ con người và cực kỳ thông minh, có thể hỗ trợ con người rất là nhiều, như vậy. Và khi lên đến con người thì ta có nhiều cái sự chọn lựa để ta sống và làm.
[5:56]Nên đến con người ta được tự do rất là nhiều rồi, ta có quyền chọn lựa. Nếu ta chọn lựa một cái hành động sai lầm, ta mang tội, rồi ta phải lãnh lấy cái quả báo xấu nha. Nếu ta chọn một cái hành động mà ác độc, làm khổ người khác, chỉ để thỏa mãn cái tự ái, nóng giận hay tham lam của mình, làm cho người khác bị thiệt thòi, bị đau khổ, thì sau này cái sự đau khổ trở lại với ta, đó là cái luật nhân quả công bằng. Còn nếu ta chọn lựa một cái hành động trong đó ta phải hy sinh, chính ta thiệt thòi, ta mất công mất sức để giúp cho người, thì sau này cái quả báo trở lại, cuộc đời ta được nhiều may mắn, an vui, hạnh phúc.
[6:43]Đó, đó là nhân quả và sự chọn lựa của ta. Ở đây cũng vậy, có những cái loài, bây giờ ta hỏi nếu có những cái loài mà nó không chọn lựa được thì tội phước nó như thế nào? Tức là hễ sinh ra nó gặp con gì là nó cắn xé nó ăn, rồi như vậy cái tội nó là sao? Vậy nó có tội không? Bởi vì nó chỉ làm theo cái chương trình đã lập sẵn trong não, chứ nó không được quyền chọn lựa như con người. Như con người đó, thí dụ tới lúc đó mình nên giúp người hay là mình nên hại người, mình có cái suy nghĩ, có chọn lựa, thì như vậy mình có quả báo được rồi. Nhưng mà có những con vật nó không có suy nghĩ được tới mức độ đó,
[7:22]nó không biết tội, không biết phước, không biết luật pháp, không biết nhân quả, thì bây giờ cái việc mà nó cứ theo bản năng, theo chương trình lập sẵn nó nhào vô nó giết hại nhau nó ăn thì nó có tội không? Có tội không?
[7:39]Vẫn có tội. Bởi vì cái việc mà nó cấu xé cái con vật khác để nó ăn á, lúc đó là bản năng, lúc đó là chương trình lập sẵn, nhưng sự thật, đó là sự chọn lựa của nó từ mười kiếp trước. Mười kiếp trước khi nó còn làm người, nó đã chọn lựa cái hành động là gặp ai giết nấy, gặp ai ăn thịt nấy, gặp ai ăn hiếp ai được là ăn hiếp, gặp ai giành giật của ai được là giành giật. Nó đã suy nghĩ như vậy, nó đã quan niệm sống là như vậy, nó quan niệm sống là mạnh được yếu thua, thằng nào khôn sống thằng nào mống chết ráng chịu. Nó đã chọn lựa cái lối sống đó rồi cho nên nó đọa làm một loài vật, đi theo cái lập trình đó luôn.
[8:22]Là cứ như vậy mà sống và cứ như vậy mà tạo tội. Mà nếu còn cái phúc nào khác thì nó sẽ thoát cái kiếp đó trong bao nhiêu kiếp làm thú để trở lại làm người một cách đau khổ. Còn nếu nó không có cái phúc nào để dành ở phía sau thì nó đọa mãi, đọa mãi cho tới khi làm giun làm dế luôn, mất tiêu, không bao giờ trở lại làm người nữa. Thầy vừa dùng cái chữ "không bao giờ". Nhớ như vậy, không bao giờ trở lại làm người nữa. Có thể nói một câu khủng khiếp như vậy, mãi mãi mãi mãi chỉ là thú vật, thú vật cấp cực thấp, cấp hạ đẳng luôn, đến mức độ như vậy. Cho nên trong kinh Phật nói được làm thân người là điều khó, là vì vậy.
[9:03]Ta mất thân người mà mất theo cái kiểu mà lập trình sẵn đi xuống đi xuống mãi, ta không có ngày trở lại. Còn nếu ta mất thân người mà ta vẫn còn cái phúc tiềm ẩn thì có ngày ta trở lại, nhưng trở lại vất vả lắm, trở lại ngu si, vất vả hay hèn kém. Còn nếu mà ta được làm người mà biết đạo lý, biết tu tập, biết Phật pháp, biết cân nhắc hành động, biết chọn lựa thiện ác, thì mình cũng tu nhiều kiếp lắm á chứ không phải là mới đây đâu. Ví dụ kiếp này có những lúc giai đoạn ta cũng vất vả, khốn khổ, nghèo khó, nhưng rồi ta vượt qua giai đoạn đó, ta trở nên có phẩm giá, ta cũng khá giả lại, đầy đủ lại, rồi có cơ hội để tìm đến với với đạo,
[9:50]bắt đầu biết tu dưỡng, biết hoàn thiện tâm hồn mình, biết thăng hoa cái tâm linh mình lên một bậc cao hơn nữa, thì phải biết rằng không phải là chuyện của một kiếp này, mà là chuyện của nhiều kiếp rồi. Nhớ như vậy. Thế nào gọi là tu? Tu có nghĩa là ta không thỏa mãn với cái thân phận làm người, với cái tâm hồn của một con người, mà ta đi tìm một cái thân phận ở một cấp độ cao hơn của một bậc thánh, ta đi tìm cái tâm hồn của một bậc thánh, ta đi tìm tới cõi tâm linh vượt khỏi cái thế giới tầm thường này, bước lên cái cõi thánh cao siêu. Tu nghĩa là như vậy, đúng không ạ? Chứ còn nếu mà không mơ ước cái điều vượt lên cái thân
[10:33]phận của con người thì mình khỏi tu nha, cứ làm người, tới giờ ăn thì ăn, tới giờ ngủ thì ngủ, tới giờ chơi thì chơi, tới giờ chửi thì chửi, tới giờ đánh thì đánh, tới giờ trốn thì trốn, phải không ạ? Cứ sống làm người một cách tầm thường như vậy. Nhưng ta, ta tức là ai? Là những người đang có mặt ở đây, không chấp nhận cái cuộc sống nhàm chán tầm thường, vì ta biết có cái luân hồi, có cái nhân quả, có tội có phúc, nên ta đi tìm một con đường nào đó để ta vượt khỏi cái thân phận tầm thường của con người. Và cả thế giới cũng vậy. Người ta đều đến một mức độ nào đó, khi cái trí tuệ con người đã tương đối đầy đủ, khi cái hoàn cảnh của con người đã tương
[11:18]đối ổn định thì con người ta đều mong muốn vượt lên trên. Nhớ, cái con người là như vậy. Ví dụ như con voi rất ít có cái chuyện suy nghĩ về cái vượt lên khỏi thân phận nó. Cái con chó rất ít có cái suy nghĩ, thầy dùng chữ rất ít thôi chứ không phải không, có thoáng thoáng đó. Con cọp, con rắn rất ít khi có cái suy nghĩ, có cái khát vọng vượt khỏi thân phận của nó, nhưng riêng đặc biệt con người là có điều đó. Nên bây giờ ta mới hỏi cái định nghĩa khác nhau giữa cái động vật cấp thấp và động vật cấp cao là gì? Người ta có thể nói thế này: động vật cấp thấp là sống theo bản năng, theo chương trình lập sẵn và có khi cứ nó mà đi xuống dần, đi xuống dần.
[12:09]Động vật cấp trung bình có một ít chọn lựa, nhưng mà điều đặc biệt là không bao giờ có khát vọng vượt lên khỏi thân phận của mình. Còn động vật cấp cao, tức là ý ta nói con người, mà nói con người chứ cũng phải con người người người hơi có có thiện căn, có trí tuệ, có phẩm chất một chút, chứ con người mà cấp thấp quá cũng không có cái này. Nói đặc tính của con người là gì? Tính chất của con người cấp cao là gì? Động vật cấp cao là gì? Là tự nhiên có cái khát vọng vượt khỏi thân phận của mình, muốn bước lên một bước cao hơn trong cái quá trình tiến hóa của vũ trụ này. Đó là tự nhiên như vậy. Ví dụ bây giờ thầy nói đơn giản thế này thôi.
[12:52]Là giờ mình cũng sống, à cũng ăn, rồi lớn lên cũng lập gia đình, rồi có gia đình phải lo toan, phải bươn chải, phải vất vả, phải học, phải làm. Ai cũng giống ai hết, vậy. Nhưng đến khi ta nghe nói đến là sau cõi chết này, ta còn nhiều cõi phải đi đến thì tự nhiên ta bắt đầu chuẩn bị lo liền, đúng không ạ? Lo mình phải chọn cái cõi nào để mình đi. Nếu trở lại cõi người, phải là trở lại với thân phận con người giàu sang hơn, hạnh phúc hơn, trí tuệ hơn nếu phải trở lại. Tại vì ta đã vất vả một đời rồi, không thể trở lại với cái đời y như vừa rồi mà ta đang sống. Phải không ạ? Vừa rồi cực quá, có đúng không ạ?
[13:40]Hay là có ai hài lòng với cuộc đời vừa rồi, đoạn đời vừa rồi của mình không? Không, thường là không. Đi qua cuộc đời rồi, nhìn lại ai cũng thấy sợ. Thấy sợ. Ví dụ cái người rất giàu cũng thấy sợ vì cái nhàm chán của cái giàu sang đó. Còn người nghèo thì lại càng sợ vì cái vất vả của sự nghèo khó. Nhiều cái lắm. Cho nên nếu phải trở lại làm người, ta phải vượt hơn cái kiếp người lần này là kiếp sau. Còn nếu không phải trở lại làm người thì mình phải lên cõi cao hơn. Tức là luôn luôn trong lòng ta có cái khát vọng vượt khỏi cái thân phận mà vốn có của ta, nha. Đó là trí tuệ của con người. Và đây chính vì cái ta muốn vượt hơn khỏi thân phận của mình mà xuất hiện tôn giáo.
[14:30]Tôn giáo. Nói về tôn giáo thì nhiều và các tôn giáo có những tôn giáo giống nhau, có những tôn giáo khác nhau, riêng Đạo Phật thì khác hẳn. Đạo Phật khác hẳn là gì? Đạo Phật khác hẳn là bởi vì cái Đấng Tối Cao trong Đạo Phật phải là một Bậc xuất hiện giữa loài người, được sinh ra giữa loài người với hình hài con người, với thân phận con người, với xác thịt của con người rồi trở thành siêu việt, phi thường và tuyệt đối. Nên khi ta tôn thờ một cái Đấng cao nhất trong Đạo Phật thì ta biết đó là một điều có thật, một điều thực tế. Và những gì diễn tả về cái Vị đó thì được bao nhiêu con người nhìn thấy, chiêm ngưỡng, quan sát và để lại.
[15:26]Ha, không có cái chuyện nói đùa. Và những lời dạy của Vị đó được ghi lại, được kế thừa, được truyền lại rõ ràng, mạch lạc, có câu có chữ, có khung cảnh, có hoàn cảnh, có bao nhiêu người nghe rõ ràng. Nên cái Đấng Tối Cao trong Đạo Phật là như vậy, đây là điều khác hẳn. Còn hầu hết ở các tôn giáo khác, cái Đấng Tối Cao không bao giờ xuất hiện giữa loài người. Và mỗi người, mỗi tôn giáo tự ý mình tưởng tượng về cái Đấng đó. Nói Đấng đó là như thế, nói Đấng đó suy nghĩ như thế, nói Đấng đó nói như thế, nói cái Đấng đó sống như thế, làm việc như thế, tùy cái suy nghĩ cái bụng của mình, nghĩ sao, tưởng tượng sao thì mình tô vẽ
[16:08]và cứ thế hệ này cứ truyền đời qua thế hệ kia. Hễ cái người mà giận á, thì nói rằng cái Đấng Tối Cao của mình cũng nổi giận, thấy không? Cái người nào mà đa tình thì cũng nghĩ cái Đấng Tối Cao trên đó cũng rất đa tình, đại khái như vậy. Cứ lấy bụng mình mà suy ra cái bụng của trời. Thì mỗi tôn giáo khác nhau, và cái Đấng đó chưa bao giờ hiện diện giữa trái đất này, giữa loài người này. Đó là cái khác nhau, hầu hết như vậy, hầu hết như vậy, chỉ riêng Đạo Phật Đấng Tối Cao phải có mặt ở trên cuộc đời này. Đó là lý do mà không bao giờ có cái chuyện trong Đạo Phật, một vị Phật mà bỗng nhiên trên trời hiện
[16:44]ra giữa hư không, giảng Pháp xong rồi lại biến mất đi về cõi Trời. Trong Đạo Phật không chấp nhận điều đó. Một Đức Phật phải là một Vị sinh ra giữa cõi vật lý này, giữa thân phận cõi người. Mặc dù làm Thầy luôn tới cả những cõi Trời, các Thiên Tử phải về nghe Pháp. Nhưng Vị đó phải xuất hiện một cách thực tế giữa cái cõi đời vật lý này để cho mọi người chứng kiến, quan sát, chiêm ngưỡng, trông thấy, lắng nghe, chạm được, rờ được. Phải như vậy, phải cụ thể như vậy và Đấng Tối Cao là như vậy, chứ không có Đấng Tối Cao xuất hiện trong cái trí tưởng tượng của con người mà thôi. Đó cái khác nhau giữa Đạo Phật và các đạo khác là như vậy.
[17:28]Còn ở đạo khác, Đấng Tối Cao chỉ là sự tưởng tượng. Tưởng tượng đúng sai mình không biết. Và mỗi tôn giáo tô điểm cái Đấng Tối Cao của mình theo cái cái suy nghĩ của của cái người lập đạo ra, không thể kiểm chứng nổi, chỉ vị đó biết thôi không biết có đúng hay sai, không biết được. Nhưng trong Đạo Phật, Đấng Tối Cao phải là con người, như vậy. Và chính vì trong Đạo Phật Đấng Tối Cao là con người nên đem đến cho ta một cái hy vọng, cho ta một cái hy vọng rằng ta cũng là con người như cái Vị đó. Và ta cũng có thể, ha, nếu đi theo con đường mà Vị đó dạy, ta cũng sẽ vượt khỏi thân phận mình để trở thành cao thượng hơn hơn hiện nay.
[18:15]Đó là cái niềm hy vọng lớn lao khi ta ta đến với Đạo Phật là như vậy. Thì ở đây, chúng ta nói chuyện với nhau vậy. Khi ta muốn vượt khỏi cái thân phận của mình thì ta phải phải suy nghĩ khác đi. Ta suy nghĩ khác với cái cách suy nghĩ của phàm trần, của thường tình mà ta phải bắt chước cái suy nghĩ của Thánh, ta phải bắt chước cái cuộc sống của một Bậc Thánh, ta phải bắt chước cái hành động của một Bậc Thánh. Đúng không ạ? Nên hôm nay chúng ta nói với nhau điều này: Bậc Thánh nghĩ gì? Chưa nói là Bậc Thánh làm gì mà hãy nói rằng Bậc Thánh nghĩ gì cái đã, còn các việc các Ngài làm mình làm không nổi đâu.
[18:58]Nhưng mà nghĩ gì cái đã, rồi mình xem xem tâm mình đã bắt chước được cái suy nghĩ của Bậc Thánh như thế chưa, ha? Nếu mà ta bắt chước được, tức là ta tiến bộ, ta tiến bộ, như vậy. Nhưng ai là Thánh? Bậc Thánh nghĩ gì, nhưng Thánh là ai?
[19:19]Thường thường á, ta nể ai quá, ta gọi ông đó là Thánh, phải không ạ? Thánh, nể ai quá thì gọi là Thánh. Giờ trên mạng á, dùng chữ Thánh rất là bừa bãi. Thấy ông nào mà ngủ hoài, ngủ ngon quá, nói ổng thánh ngủ.
[19:39]Rồi cái ông nào mà chuyên môn mà ăn mà ăn một lần cả bao nhiêu tô mà không no thì thánh ăn. Tức là nể mà. Nhưng sự thực, dùng chữ thánh một cách nghiêm túc thì không phải như thế. Là những con người mà đạo đức tuyệt vời, làm lợi ích được cho chúng sinh, cho số đông, sống cuộc đời không có vị kỷ, khiến cho ta ngưỡng mộ, ta nể phục thì ta mới gọi là là thánh, đó là như vậy, ta thường ta hiểu tổng quát như vậy. Nhưng trong đạo Phật thì có bốn cái quả vị thánh, từ thấp nhất là Tu-đà-hoàn tới cao nhất là là A-la-hán, bốn cái vị thánh. Mỗi vị thánh đó được Phật định nghĩa rõ ràng cái tâm của vị đó như thế nào.
[20:22]Nên trong đạo Phật không có nói mơ hồ, không có nói ờ đụng ai cũng gọi là thánh thánh, không có đâu. Ngay cả khi cái người mà tu có thần thông, tu đắc được thần thông bay lên mà nếu chưa phải là thánh thì vẫn chưa phải là thánh, dù bay được lên trên hư không. Mà Phật nói cái tâm của người này, cái cấu trúc tâm người này chưa phải là thánh thì vẫn chưa phải là thánh, lạ như vậy. Cho nên trong đạo Phật mới phân biệt ra chứng thiền khác mà chứng thánh khác. Tức là có người nhập thiền rất cao, có thần thông, nhưng mà chưa phải chứng thánh thì vẫn không phải là thánh. Vì sao? Vì để gọi là thánh thì cái cấu trúc tâm hồn
[21:01]phải đúng cái công thức mà Phật đã nêu ra. Cho nên rất là lạ. Như ngay cả như vua trời Đế Thích mà vào cái thời xưa vẫn chưa phải là thánh, đến khi gặp Phật, Phật dạy cho chứng Tu-đà-hoàn thì mới là bậc thánh Tu-đà-hoàn. Và ngay như mẹ của Phật là Thánh Mẫu Ma-da, sau khi sinh Phật được bảy ngày rồi bà mất, lên trên cõi trời Đao Lợi ở đấy, hưởng cái phước của mình. Vì đã hoài thai một Đấng Giác Ngộ phi thường cho loài người, cái phước bà lớn quá, không thể sống ở cõi người được nữa, bà lên cõi trời. Cứ đến cái hạ thứ năm của Đức Phật, Đức Phật an cư cái mùa hạ thứ năm sau khi Ngài đắc đạo, sau khi biểu diễn thần thông cho loài
[21:43]người xem, Phật lên cõi trời luôn, mới thuyết pháp cho chư Thiên và thăm mẹ và thuyết pháp cho mẹ. Và lần đó Thánh Mẫu Ma-da mới chứng Tu-đà-hoàn, chứng cái bậc thánh đầu tiên. Vậy ta thấy bậc thánh Tu-đà-hoàn khó không? Khó lắm chứ không phải dễ, mới là bậc thánh thấp nhất trong đạo Phật mà cái cấu trúc tâm hồn như thế nào thì mới được Phật định nghĩa đó là bậc thánh này thánh kia. Còn trong đời ta, ta nể nể ai ta cứ gọi là thánh chứ không phải đúng đâu. Nên khi hiểu về cái cấu trúc tâm hồn của một bậc thánh theo cái thang của đạo Phật thì ta nhìn con người ta ta bớt có tin bậy, ta bớt có tin bậy.
[22:30]Ví dụ ta gặp một người nào đó rất tử tế, nói rất ngọt, rất dịu dàng, rất khả ái, nếu trước đây thì ta tin rồi đó, ta tin rồi đó. Nhưng khi hiểu đúng đạo Phật rồi, ta không tin nữa. Vì sao vậy? Vì tuy họ có thể ngọt ngào, có thể tử tế đấy, có thể khả ái đấy, nhưng cái cấu trúc tâm hồn của họ chưa ăn khớp với cái định nghĩa của Phật về thánh thì người này vẫn chưa phải là thánh. Mà hễ chưa phải là thánh rồi thì có thể phản bội, có thể làm bậy. Dù một giai đoạn trước đó có vẻ như người này là người người tốt, ta để ý điều này. Nó chưa phải là thánh thì vẫn có thể làm bậy. Bậc thánh thì không làm bậy nữa, không làm ác nữa,
[23:20]không phản bội nữa, nhưng mà chưa phải thánh vẫn có thể ạ, vẫn có thể phản bội, vẫn có thể làm ác, vẫn có thể làm bậy. Cho nên bây giờ hiểu được điều này, ta bao dung với mọi người, ta yêu thương, ta tử tế với mọi người theo lời Phật dạy, nhưng bắt ta tin, không, không tin. Ai ta cũng thương, nhưng không phải ai ta cũng tin, và càng không tin, càng không dễ tin. Bởi vì sao? Bởi vì con người chưa có chứng thánh. Khi nào người ta chứng thánh rồi mình tin, tin. Chứng thánh có thể hiểu lầm, có thể phạm sai lầm, nhưng không thể ác, không thể phản bội, nhớ như vậy. Thì thánh có bốn bậc: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, bốn bậc theo định nghĩa của Phật như vậy.
[24:11]Thì bây giờ ta nói với nhau thánh nghĩ gì để ta bắt chước, thì ta cũng ta cũng dựa vào cái thang của bốn mức độ thánh đó để ta hiểu về các Ngài và tìm một cái tấm gương cho cuộc đời của mình. Nhưng ở đây nếu mà nói rằng là bậc thánh cao siêu như A-la-hán nghĩ gì thì ta hiểu không nổi. Tâm ta không đo lường được tâm của một bậc A-la-hán. Cho nên nếu ta nói rằng thánh nghĩ gì mà ta dám nói là: "Ồ, bậc A-la-hán sẽ nghĩ như thế, nghĩ như thế", ta mang tội. Vì sao? Vì mình suy bụng ta mà ra A-la-hán, chết à, ta lạm nhận và kiêu ngạo. Rồi nói A-na-hàm, ta cũng không dám rờ tới nữa. A-na-hàm là bậc có thể dời núi chỗ này qua chỗ kia được, cái thần thông đến như vậy.
[25:00]À, ta cũng không dám. Cho nên thường nếu ta nói rằng vậy bậc thánh nghĩ gì để ta có thể bắt chước các Ngài, thì thường thường ta có thể lường, ta đem hết trí tuệ của mình ra mà suy lường thì cũng chỉ cỡ là Tu-đà-hoàn hay là Tư-đà-hàm là hết, chớ cao hơn không dám nghĩ tới. Các Ngài cao siêu lắm, ta không lường nổi. Ta không lường nổi và nhiều khi hiểu lầm nữa. Nên ở đây nói bậc thánh nghĩ gì thì thường người ta nói rằng thánh nghĩa là những người mà quá tốt khiến cho ta ngưỡng mộ, kính phục. Nhưng trong đạo Phật không có cái định nghĩa đó. Trong đạo Phật có định nghĩa rõ ràng theo bốn cái thang của bậc thánh, bốn bậc thánh:
[25:43]Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán. Và mỗi một bậc thánh có cái cấu trúc tâm hồn được định nghĩa rõ ràng như lời Phật dạy, nên đạo Phật có khoa học là vậy, được định nghĩa rõ ràng. Hôm nay thì ta không có định nghĩa vì mất thời gian lắm. Định nghĩa cái cấu trúc tâm hồn của một bậc thánh như thế nào thì ta cũng phải mất mỗi vị vài năm mới hiểu hết. Cho nên thôi hôm nay ta không nói. Hôm nay ta chỉ nói vui một chút các bậc thánh nghĩ gì để mình đối chiếu lại với tâm của mình có giống như vậy hay không. Nếu tâm mình có giống những điều này thì phải biết rằng mình đã có một phần cái chất thánh trong tâm mình, nghĩa là mình đã tu nhiều kiếp rồi đấy.
[26:23]Những kiếp xưa mình đã tu tập được một phần nào, cho nên bây giờ những cái suy nghĩ này mình thấy có. À, nghe ông thầy ông nói bậc thánh suy nghĩ vậy, mình thấy: "Ủa, nào giờ mình cũng có cái suy nghĩ này." Thì như vậy ta có quyền hy vọng, ta có quyền hy vọng bữa nào mình cũng làm thánh này nha. Cười ha, bữa nào cũng làm thánh, tại cái suy nghĩ của bộ giống. Còn thấy đây nghe nói đã đời một lát mình thấy không có cái suy nghĩ nào giống của mình hết thì phải coi lại mình rồi nha, coi lại mình mình đi hơi gần gần địa ngục rồi đó, hơi gần gần. Nên bây giờ vậy ta sẽ nghĩ coi thánh nghĩ gì. Bây giờ một bậc thánh có còn gặp nghịch cảnh không? Còn không?
[27:01]Còn đầy. Một bậc thánh vẫn bị người ta chửi mắng. Một bậc thánh cũng bị người ta nói xấu. Một bậc thánh có khi vẫn bị tù đày. Một bậc thánh có khi vẫn bị nhiều lúc cũng nghèo khó vô cùng, bệnh hoạn vô cùng. Đó, bậc thánh vẫn còn chứ chưa có hết. Thì khi một bậc thánh mà gặp nghịch cảnh thì các Ngài nghĩ gì?
[27:29]Ta nghĩ gì? Ví dụ khi ta gặp nghịch cảnh thì ta nghĩ gì? Ta nghĩ gì? Nó không biết ở đâu cúng linh đặng chạy tới cầu cho hết xui phải không ạ? Biết giải hạn, đúng không ạ? Ta lật đật ta sợ cái nghịch cảnh, không muốn có nghịch cảnh, muốn nhờ ai đó để giúp cho ta đừng có nghịch cảnh nữa, phải không ạ? Còn bậc thánh thì sao ạ? Cái suy nghĩ thứ nhất của bậc thánh là các Ngài rất thích nghịch cảnh. Nghe lạ không ạ? Ví dụ nghe người ta chửi mình thì nghe cái lời chửi đó rất đã tai. Còn mình nghe chửi thì mình sao? Mình tự ái phải không ạ? Mình buồn hoặc mình giận hoặc mình thù, tức, mình tìm cách mình chửi lại.
[28:18]Và mỗi khi mình chửi lại, mình phải chửi cho nó nặng hơn một chút, phải có lãi, tức là cái lời chửi phải có lãi, ừ. Ví dụ người ta chửi mình là con chó thì mình phải chửi là sao? Chửi lại người ta là: "Mẹ mày là chó." Tức là còn thấp hơn mình một bước, tức là chửi phải có lãi. Ta mà nghe hai người mà chửi qua chửi lại, ta buồn cười lắm. Làm sao? Cứ mỗi người muốn chửi nặng hơn người kia một chút để cho có lãi đó, chứng mình hơn. Nhưng mà đâu có ngờ rằng cứ càng chửi bậy thì mai mốt đọa chết luôn. Chửi người ta làm chó, mốt mình làm chó, chứ không có gì hết trơn. Mà con người ta hễ chửi lộn rồi là cứ phải chửi có lãi.
[28:54]Nên có những lý do mà tại sao các vụ án hình sự nó lãng nhách. Nhưng mà nói thế nào? "Vì 5.000 mà người này đâm người kia trên bàn nhậu." Mình nói: "Trời ơi, 5.000 mà tại sao họ ác họ đâm nhau?" Không phải, thật ra không phải vì 5.000 mà vì cái câu nói. "Ủa, mày có lấy 5.000 của tao không?" Phải không? Nó nói... Cái thằng kia nó nói: "Mày nghĩ tao là thứ gì mà mày dám nói tao lấy tiền của mày?" Đó, nó chính vì lời nói: "Thì thì mày cũng như mọi thằng khác, cũng như mấy thằng ăn trộm thôi." Thế thế là lát đánh nhau, đâm nhau mà chết. Thì khi suy ra nói là vì chỉ một tờ 5.000, nhưng sự thực không phải, vì cái lời chửi qua chửi lại
[29:29]đó, cứ chửi cứ cứ tăng dần, tăng dần cái cấp độ nghiêm trọng, xúc phạm, cho nên nó chạm tới tự ái người ta nặng quá, thế là người ta phạm vào cái cái án mạng, gây án mạng. Còn bậc thánh thì ngược lại, nghe người ta chửi cứ cười cười, nghe đã tai. Nên khi nào mà ta nghe một lời chửi mà ta đã tai thì làm thánh được rồi đấy.
[29:58]Đố biết tại sao mà nghe chửi mà đã tai? Đố ai biết? Tại sao mà một bậc thánh nghe chửi đã tai, còn mình nghe chửi mình khó chịu? Đố ai biết tại sao? Đúng rồi, lúc đó là cái cơ hội để mình tu hạnh nhẫn nhục.
[30:17]Là nhờ có cái câu chửi đó mà mình tập kềm cái tâm, giữ tâm mình trong an vui, trong tha thứ, trong thương yêu. Mà giữ được cái tâm mình lại trong nhẫn nhục, trong tha thứ, trong thương yêu, cái đó mới đã. Cái đó mới rất là sung sướng, cho nên người ta cứ càng chửi, mình càng giữ được tâm bình an, hạnh phúc gì đâu. Ráng chửi nữa, chửi nữa đi để mình tu. Đó, bậc thánh là vậy. Còn mình, làm được chưa ạ? Ráng làm nha! Đó, bắt chước thánh cái đó đó. "Bậc Thánh nghĩ gì?" là chỗ này. Hoặc bây giờ, ta đói, ta đói ta... ví dụ ta đói, ta nghèo thì ta chạy vạy để kiếm miếng ăn, phải không ạ? Mà nếu cái đói nó dồn ta đến cùng cực thì ta có thể sao?
[31:06]Ta có thể làm bậy, đúng không ạ? Để cướp. Vừa rồi, thầy có gặp một cái ông cụ ở miền Bắc nè, ông kể một câu chuyện mà đúng là ông nhìn ra mà không ai để ý. Ông nói: "Người Việt Nam rất tốt." Mình nghe hơi kỳ kỳ, tại mình nói thì mình cũng hay ca ngợi người Việt Nam mình, hễ mình gặp ai mình cũng ca ngợi người Việt Nam tại mình yêu nước, yêu đồng bào mà. Nhưng mà nếu có một người Việt Nam mà nói thật với nhau rằng: "Người Việt Nam rất tốt" thì bắt đầu mình lại nghi ngờ không biết thiệt không. Thế còn mình mà mình tuyên truyền với nhau để mình yêu thương đồng bào, yêu thương Tổ quốc thì mình phải tự hào là người Việt Nam ta tốt.
[31:43]Nhưng mà nói những góc riêng tư nhất, nói thật nhất mà vẫn khen người Việt Nam tốt thì hơi là lạ. Thì ông mới chứng minh thế này, ông nói năm 1945 là lúc đó xuất hiện cái nạn đói, đói khủng khiếp và theo thống kê chết 2 triệu người. Các cánh đồng ta trồng lúa biến thành lau hết, biến thành cỏ hết, nó không trổ lúa mà trổ cỏ, trổ bông gì kỳ lạ. Nhật thì nó bắt mấy chục hecta ở Hưng Yên nó bắt bỏ nhổ lúa trồng đay để lấy đay nó đan nó làm chiến tranh gì đó chả biết, nhưng mà cũng được bao nhiêu. Còn hầu hết các đồng lúa đều ra cái hoa cỏ gì chứ không ra hoa lúa. Người chết kéo về Hà Nội quá chừng đông rồi ngã chết ngã chết ngã chết.
[32:28]Nếu ai ở Hà Nội thời đang đó sẽ chứng kiến điều đó. Nhưng mà không ai ăn trộm, không ai ăn cắp của ai. Chỉ giật sơ sơ vài cái bánh thôi, không có những vụ án mạng, không có xông vào nhà người ta để cướp của. Ngồi đó chờ ai cho ăn, mà không ai cho ăn thì gục tại đó chết. Và ông, ông cụ đó ông nói thế này, qua cái trận đói đó thì hiểu một điều rằng người Việt Nam thắng được cái bản năng hung bạo. Lúc mà bị dồn đến cái đường cùng của bản năng đói kém mà không làm bậy. Và điều này nó chứng minh cái điều mà Nguyễn Trãi nói người Việt Nam ta "lấy nhân nghĩa thắng hung tàn". Và ông cho rằng người Việt Nam tốt thì nghe xong thầy,
[33:11]thầy giật mình, thầy thấy ông cụ này đặc biệt thật! Ổng nhìn ra điều này, phải không, và ổng nói một điều rất riêng tư và ca ngợi người Việt Nam mình tốt, không có cái bản năng đó. Do đó, chính vì cái cái cái cái cái bản chất này, cái bản chất tốt thẳm sâu trong người Việt Nam này mà có cơ may sau này đất của Việt Nam trở thành đất Phật là vậy. Nhiều người Việt Nam sẽ tu tập được. Ta bị dồn trong nghịch cảnh mà cái sự xấu ác không trỗi dậy. Cho nên khi hôm nay nói "Bậc Thánh nghĩ gì?", cái đầu tiên là khi gặp nghịch cảnh thì bậc Thánh nghĩ gì? Vì bị người ta chửi thì nếu nói rằng là hễ bị chửi là ta tự ái, coi chừng người Việt Nam mình có thể chịu đựng được đấy.
[33:57]Nhiều người Việt Nam có thể chịu đựng được đấy. Giống như là trong cái nạn đói mà ta thà gục đói xuống nằm chết trên đường, không làm bậy không đi ăn cướp của ai hết. Thì cái việc mà hồi nãy thầy hỏi nói ta bị chửi rồi sao thì mọi người đều cười, nói rằng là mình tự ái mình giận mình chửi lại, phải không ạ? Nhưng chưa chắc đâu. Có khi bị chửi, lúc này ta sẽ nhẫn nhục được đấy. Vì sao vậy? Vì ta là người Việt Nam. Có khi vậy á.
[34:28]Tuy mọi người hồi nãy nhận ra, nhận rằng cho rằng mình khi bị chửi thì sẽ tự ái nhưng mà thầy không tin lắm đâu. Thầy không tin. Thầy nghĩ rằng trong nhiều người ngồi đây khi bị chửi tuy sẽ không được nghe vui đã tai như bậc thánh nhưng cũng biết kềm chế mình, biết kềm chế mình, biết lựa lời để nói hoặc im lặng chứ không có phản ứng một cách là thô lỗ hoặc là hung dữ, đanh đá như thói thường đâu. Thầy nghĩ nhiều người ở đây được như vậy chứ không phải là không. Tại vì nếu không được như vậy ta đã không đến chùa, ta không đến ngồi nghe Pháp đâu, nha. Cho nên tuy nói rằng là đó là việc của bậc thánh chứ mình làm không nổi.
[35:09]Không, thầy không tin. Thầy tin rằng nhiều người ở đây làm được đấy. Không tin lát chúng ta ra chửi thử nhau một chút sẽ biết liền.
[35:20]Rồi nói về cái nghèo cái đói ha, ví dụ như vậy. Hoặc là thậm chí nói đến cảnh tù đày, vân vân. Thầy có được đọc hai câu chuyện: một câu chuyện của ông Nguyễn Thanh Chấn, ông bị tù oan 10 năm; và chuyện của một ông nhà giáo bị vu oan cũng giết người, cưỡng hiếp gì đó rồi ở tù mất bao nhiêu mười năm. Rồi ở trong tù ông là nhà giáo nên ông dạy cho phạm nhân. Đến khi ông ra tù rồi thì ông dạy cho đứa con ông. Sau khi đứa con ông tốt nghiệp đại học thành rồi ông quay trở lại cái tù đó, ông xin vô tù ở lại. Nhưng mà lần này không phải ở tù như phạm nhân mà ở trong đó để dạy cho tiếp tục những phạm nhân khác.
[35:57]Tức lòng ông không hề oán thù cuộc đời. Và ông xem như cái ở tù cũng là một cơ hội để ông được tiếp xúc với những người mà họ không có cơ hội để được giáo dục đàng hoàng. À, những cái người tội phạm đó thì bên lề cuộc đời, ai cũng sợ, ai cũng xa lánh, chẳng ai muốn dạy họ và họ cũng chẳng thèm muốn học với ai. Nhưng bất ngờ ông bị oan, ông bị vu oan nên lọt vào cái thế giới của người đó và ông đem cái giáo dục đến cho họ và ông xem: "Ồ, đây mới là cơ hội mà cuộc sống ông là một nhà giáo thì cái điều này mới có ý nghĩa." Cái suy nghĩ của ông này cái suy nghĩ của thánh đó. Thì chưa chắc là ổng đã chứng thánh đâu,
[36:34]nhưng suy nghĩ đó trùng với suy nghĩ của thánh. Ngay trong nghịch cảnh, ta vẫn thấy đó là một cơ hội để ta tu dưỡng, cơ hội để ta phụng sự, ta cống hiến với những đối tượng mà nhiều khi cuộc đời đã bỏ quên, nha. Thầy đã đọc những câu chuyện đó trên báo, trên báo An Ninh Thế Giới này vân vân này nọ thì mới thấy rằng là ví dụ nói vì "Bậc Thánh nghĩ gì?", trong nghịch cảnh thì ta cứ tưởng là ta không làm được. Sự thực, thầy thấy nhiều người làm được, nha. Ví dụ ví dụ những người chúng ta đang ngồi đây cũng vậy, thầy tin rằng có khi trong nghịch cảnh ta vẫn làm được chứ không phải là không đâu. Vì sao vậy? Coi vậy chớ ta tu không phải mới một kiếp này,
[37:16]cũng nhiều kiếp ta tu rồi, trong tâm ta đã có phần nào cái chất thánh rồi, nha. Cho nên theo nguyên tắc nói: "Dạ thầy, nói ai mắng con chắc con giận." Không có đâu, chưa chắc đâu. Hoặc là: "Bây giờ nếu con bị bỏ tù chắc con sẽ đau khổ." Chưa chắc đâu, chưa chắc đâu. Coi vậy chớ thầy tin rằng trong đây nếu bữa nào đó mà bị bắt bỏ tù oan sẽ mỉm cười bước vào tù, vô đó nhập thất tu tiếp, ngồi thiền được nhiều thời gian hơn, ở ngoài bươn xuôi mệt quá. Không sao cả, nha, không sao, ừ vậy. Đó là cái thứ nhất là nghịch cảnh là cơ hội để ta để ta tu dưỡng hơn.
[37:59]Và biết đâu đó là cơ hội để ta được tiếp xúc với những mảnh đời đau khổ hơn mà lúc trước ta không có cơ hội để gặp gỡ, ta cứ lánh xa họ, lãng quên họ. Nhưng mà khi ta bị nghịch cảnh rồi ta có cơ hội tiếp xúc để ta yêu thương được nhiều hơn trên cuộc đời này. Nếu ai có suy nghĩ đó là cái suy nghĩ đó giống thánh á. Có không ạ? Ở đây có không? Chắc cũng có, phải không ạ? Rồi thêm nữa, khi gặp nghịch cảnh thì bậc Thánh nghĩ gì? Bậc Thánh nghĩ rằng: "Hôm nay mình mới biết cái nghịch cảnh này nhưng cái nghịch cảnh này rất nhiều chúng sinh đã phải chịu đựng và rất nhiều chúng sinh sẽ gặp cái nghịch cảnh giống như mình."
[38:40]Ha, ví dụ như mình đói khổ, nhà cháy, bị tai nạn xe giữa đường, bị tù đày oan ức, bị chửi mắng, bị nhục mạ thì hôm nay mình mới bị, nhưng mà trên cõi đời này chúng sinh bị những điều này nhiều lắm. Thì khi bị như vậy chúng sinh đau khổ, ha. Cõi đời là đau khổ mà khi có nghịch cảnh thì lại còn đau khổ nhiều hơn. Nên cái suy nghĩ của thánh là lúc nào cũng ước mong: "Đừng ai khổ giống mình." Suy nghĩ của thánh: "Mong sao đừng ai khổ giống như mình đang phải chịu đựng." Đó là suy nghĩ của thánh. Còn suy nghĩ của phàm là gì? "Trời ơi sao tôi khổ quá à, phải cho người khác khổ giùm tôi." Hoặc: "Chúng sinh phải đau khổ hơn tôi,
[39:28]nó làm cho tôi đau khổ, sau này trời phải làm cho nó khổ hơn tôi để cho nó hiểu." Tức là phàm thì muốn chúng sinh đau khổ. Còn thánh thì muốn cho chúng sinh đừng đau khổ giống như như tôi đang đau khổ, như mình đang đau khổ. Cho nên mỗi khi ta trong cảnh hoạn nạn, khổ đau mà ta khởi lên ý nghĩ rằng: "Mong sao đừng ai khổ như mình" thì người đó là thánh. Ở đây có ai nghĩ như vậy chưa ạ? Để thầy bưng lên làm thánh.
[40:00]Có không? Những điều này tinh tế trong tâm hồn của mình. Không ai biết cả, nha, những suy nghĩ này không ai biết, không ai biết để khen mình đâu, nhưng bậc thánh tự suy nghĩ như vậy. Mỗi khi trong hoạn nạn trong khổ đau, nghĩ đến chúng sinh. Còn mình mình đau khổ mình lo cho cái thân mình trước, còn thánh thì mỗi khi đau khổ lại nghĩ tới nhiều người và luôn luôn cầu nguyện, mong sao đừng có ai khổ như mình nữa. Bậc thánh nghĩ như vậy, mình có nghĩ giống vậy không ạ? Rồi, đó một điều. Giờ cái điều thứ hai, mỗi khi ta gặp may mắn, thành công thì bậc Thánh nghĩ gì? Mỗi khi gặp may mắn, thành công thì bậc Thánh nghĩ gì?
[40:48]nghĩ gì? Cũng sướng quá hả? Ví dụ bậc thánh được khen ngợi, bỗng nhiên được tài lộc rất là nhiều tiền, hoặc là được lên chức cao, rồi được mọi người tôn sùng, xây được cái nhà to, vân vân, mọi cái điều tiện lợi. Ví dụ được may mắn, được thành công thì bậc thánh nghĩ gì? Thôi bây giờ ta nghĩ gì? Ví dụ mình có nhiều tiền mình nghĩ gì? Xài cho sướng, hoặc là giấu chỗ nào tích lũy cho nhiều, phải không ạ? Mình nghĩ như vậy. Nhưng bậc thánh không nghĩ như vậy, bậc thánh nghĩ gì? Không biết làm sao đem đồng tiền này xài để có lợi cho nhiều người. Còn mình có tiền xài mình cho sướng, giấu đi tích lũy càng lúc càng nhiều hơn.
[41:42]Cái mà thứ hai tích lũy càng lúc nhiều hơn cái này hơi nhiều người bị rồi nha, hơi nhiều người suy nghĩ kiểu đó. Nhưng bậc thánh có đồng tiền vào tay suy nghĩ làm sao, sử dụng sao cho có lợi cho nhiều người. Ví dụ như mình lên chức cao thì mình nghĩ gì? À mình vinh quang ha, mọi người phải nể phục, phải vâng lời. Nhưng bậc thánh mà lên chức cao thì lại biết rằng trách nhiệm mình với đời rất là rất là nhiều, phải mong làm sao mà đừng phạm sai lầm bất cứ công việc nào hết để mà lo cho dân, cho nước. Không thấy vinh quang vì cái chức, mà lại thấy trách nhiệm nặng nề bởi cái chức. Còn ta thì ta nhìn ở khía cạnh vinh quang của
[42:26]cái chức, ta ham chức vì nó vinh quang. Còn bậc thánh thì không nhìn cái khía cạnh vinh quang mà nhìn qua cái khía cạnh trách nhiệm, cho nên lo vì cái trách nhiệm của một cái chức. Chức càng lớn thì lại càng càng lo lắng, còn ta chức càng lớn thì càng sung sướng. Suy nghĩ ta khác với thánh là như vậy. Rồi nhiều thứ nữa, đó. Rồi ví dụ như là một bậc thánh được may mắn thì người ta được ở trong cái nhà đẹp, nhà lầu, sang trọng, rộng rãi, tiện nghi, có sân vườn, rồi có máy điều hòa, cái gì cũng sạch, cũng đẹp, cũng rộng rãi hết thì ta nghĩ gì? Ta nghĩ gì? Ta nghĩ rằng nhà mình rộng quá, giàu quá, sợ ăn trộm. Phải không ạ?
[43:22]Sợ có ai vô ăn trộm và không thích ai vô chia sẻ cái sung sướng này của ta. Thấy một người bạn nhà quê nào tới ngại, cái người này nó bần quá, nó vô đây ở nhà mình nó sử dụng đồ đạc nó làm bẩn nhà mình lây. Nó vô nhà vệ sinh đi ra rồi làm bẩn vì nó không biết xài. Nó ngồi trên thềm mình lát ra bụi bặm mắc công quét. Ta bắt đầu có cái đẳng cấp phân biệt mình là thuộc người giàu, chơi với cái người nào cũng sang sang như vậy, chơi với người nghèo thấy nó nó không hay, không xứng. Cái suy nghĩ của ta như vậy. Còn bậc thánh thì không. Bậc thánh ví dụ như được may mắn ở trong cái nhà lớn thì nghĩ thương đến những cái người mà không nhà không cửa hay nhà nghèo.
[44:07]Một đêm mưa, cơn mưa vừa đổ xuống một cái thì một bậc thánh vừa thấy mình đang an toàn trong một căn nhà tiện nghi thì lòng nghĩ liền đến bao nhiêu người nghèo khổ mà căn nhà họ bị dột, bị nát, hay những người nghèo phải sống dưới gầm cầu không nhà không cửa. Nghĩ ngay đến những người có cái không may mắn bằng mình mà thương, thương, rồi giúp thì chưa chắc là giúp được, bởi vì không phải là có điều kiện để giúp được hết, nhưng lòng cứ ray rứt ray rứt nghĩ về điều đó, nghĩ về những chúng sinh kém may mắn hơn mình. Nhớ như vậy nha. Khi một bậc thánh được may mắn thì lập tức nghĩ đến những chúng sinh kém may mắn hơn mình.
[44:51]Còn ta khi được may mắn thì ta tự hào, ta sung sướng, ta hưởng thụ cái may may mắn mà ta có được. Hai cái tâm đó khác nhau, nên ta cứ làm phàm phu là như vậy. Cho nên bây giờ hiểu được điều này ta bắt chước các bậc thánh. Mỗi khi thấy mình được may mắn thì phải nghĩ đến những người kém may mắn hơn mình. Cơn mưa đổ xuống một cái, thấy mình ở trong cái mái nhà rất an toàn, lạnh thì lấy khăn trùm ngồi chơi, ngồi coi ti vi nha, bên đây có một tách chè nóng, rồi trên cái ghế sô pha rất là ấm, quấn cái khăn ngồi coi ti vi cười ha hả, vui sướng. Nhưng bậc thánh không vậy, bậc thánh mà ngồi trong cái chỗ may mắn,
[45:32]an toàn lại nghĩ đến bao nhiêu người giờ này chịu lạnh lẽo vì cơn mưa này, vì nhà họ không đủ lành, nhà bị dột, hoặc có những người không nhà. Đó, bậc thánh là như vậy. Nên mỗi khi mà ta được may mắn mà ta biết suy nghĩ đến những người kém may mắn hơn mình thì ta đã bắt đầu có cái suy nghĩ của thánh, giống như thánh. Bậc thánh là như vậy nha. Thấy ta có chút nào chưa? Có chút nào chưa? Ví dụ như ta đi xe máy xịn, đắt tiền thì ta nghĩ thương ai? Thương cái người đi xe đạp, đi bộ, vân vân, phải không ạ? Nghĩ như vậy. Thương thôi chứ không có chở giùm được hết mọi người trên đường, nhưng lòng cứ thương là đúng.
[46:18]Lòng cứ thương là đúng suy nghĩ của bậc thánh, đúng tâm của bậc thánh, nha. Đấy, chứ giúp hết thì giúp không nổi. Rồi bây giờ ví dụ như bậc thánh mắc lỗi, bậc thánh có mắc lỗi không ạ? Có, bậc thánh cấp thấp vẫn có. Đôi khi vẫn còn mắc lỗi chứ không phải không. Mắc lỗi thì có thể là do hiểu lầm, tại vì không đủ trí tuệ thần thông để biết hết mọi điều trên đời, đôi khi có nhầm người tốt thành người xấu, người xấu thành người tốt, có chứ không phải không. Rồi khi có phán đoán sai lầm, đôi khi cũng có lầm lẫn chứ không phải là không. Bậc thánh vẫn đôi khi có mắc lỗi thì bậc thánh nghĩ gì?
[46:56]Bậc thánh nghĩ gì khi mình phạm lỗi? Ví dụ như ta, khi ta phạm lỗi thì ta nghĩ gì? Thì thường là ta biện minh, ta đổ thừa sở dĩ ta làm điều này là vì vì có ai đó có lỗi trước ta, phải không ạ? Nói sao cô đánh người ta? Tại nó chửi tui. Là phải đổ thừa để đổ cái lỗi của mình qua cho cho người khác, thường là ta đổ lỗi. Hoặc là thường là ta giấu lỗi, ta giấu lỗi. Ta có hai cái, cái người phàm phu ta vậy: thường hay giấu lỗi, thường hay đổ lỗi. Đó là phàm phu. Còn bậc thánh thì sao? Bậc thánh mà khi phạm lỗi thì tìm cái lỗi mình nguyên nhân từ đâu trong tâm hồn của mình, tìm cho ra. Đổ thừa mình trước, chứ không có đổ thừa người khác,
[47:49]đổ lỗi cho chính mình trước, đó là bậc thánh. Thứ hai nữa là quyết tâm không phạm lỗi nữa. Thứ ba, biết rõ đó là lỗi, nhận đó là lỗi nhưng không có đau khổ vì cái lỗi đó,
[48:05]không hối hận. Tại vì cái hối hận là nó cần cho giai đoạn đầu của sự tu tập, nhưng nó không cần ở giai đoạn sau nữa, vì khi ta đã quyết tâm không phạm lỗi thì cái hối hận không cần nữa. Khi biết rõ đó là lỗi, khi đã nhận lỗi, khi đã quyết không phạm lỗi nữa thì cái hối hận không cần nữa. Nhưng ở ban đầu, khi mà ta mới biết lỗi, cái quyết tâm về sau chưa đủ thì người này cần phải có hối hận. Nên vì thế, ta thấy một người phạm lỗi mà có hối hận thì ta phải mừng vì người này có đạo đức, người này có đạo đức. Người có đạo đức mới biết hối hận. Còn cái người mà ác thì không hối hận, và bậc thánh cũng không hối hận.
[48:56]Cái kẻ ác nó không hối hận vì nó coi đó là việc bình thường và nó phạm lỗi nữa. Nghĩa là nó không sợ tội, sợ phúc, chẳng cần hối hận và sẽ phạm nữa. Giết người sẽ giết nữa, ăn cắp sẽ ăn cắp nữa, chẳng có gì phải buồn, phải hối hận. Còn cái người bình thường chúng ta biết tu tập, ta lỡ nói xấu ai một lần, biết là mình đã nói sai, hối hận cả mấy tháng trời, vậy là người đó có đạo đức. Còn bậc thánh lỡ phê bình ai sai, Đi sám hối, lạy sám hối rồi tìm ra nguyên nhân tại sao mình nhận định sai, để rút kinh nghiệm sau này không nhận định sai, quyết không phạm lỗi nữa và lòng bình thản không hối hận.
[49:38]Hai cái không hối hận không giống nhau. Cái không hối hận của một kẻ ác bởi vì nó không biết tội phước, lì lợm, ngang tàng. Cái không có hối hận một bậc thánh bởi vì quyết không bao giờ để cho lỗi lầm phạm lại. Nó giống như có một bộ phim á, nếu mà nhân vật chính là Lý Liên Kiệt á, trong một cái phim hành động ông đóng vai một cái vệ sĩ đến từ Trung Nam Hải, được thuê được thuê để bảo vệ một cái nhân chứng quan trọng trong một vụ án. Tại vì những nhân chứng khác bị thủ tiêu hết rồi, còn một cô này thôi. Cho nên cái người ta mới thuê một vệ sĩ cực giỏi từ Trung Nam Hải qua để bảo vệ cô này. Thì anh này ảnh cứ lạnh lùng và không bao giờ nói lời xin lỗi.
[50:24]Cái cô mà được bảo vệ mới hỏi: "Cái lời đầu miệng của những người lịch sự là hay xin lỗi và cám ơn. Nhưng suốt thời gian anh ở đây với tôi không bao giờ tôi nghe anh mở một lời xin lỗi ai cả là sao?" Anh nói: "Bởi vì tôi đã thề suốt đời không bao giờ tôi xin lỗi ai nữa." Nói: "Vì sao vậy?" "Bởi vì tôi đã phạm một cái lỗi quá nặng. Và tôi thề suốt đời không bao giờ phạm lỗi lại để phải xin lỗi nữa. Cho nên tôi không xin lỗi vì tôi quyết không bao giờ phạm một lỗi rất nhỏ. Ngày xưa lúc học với sư phụ, tôi đã phạm một lỗi để cho sư phụ mình phải mất mạng. Cái nỗi đau đó không có gì bù đắp được. Cái lỗi đó không gì có thể chuộc lại được.
[51:13]Và tôi đã thề trước linh hồn của sư phụ tôi, không bao giờ tôi phạm một lỗi lầm nào trong cuộc đời mình nữa để không bao giờ phải nói lời xin lỗi như hôm nay nữa." Và suốt cuộc đời không bao giờ để lỗi gì phạm. Làm công việc cực kỳ cẩn thận. Để ý từng chi tiết nhỏ của mọi công việc, không để sơ suất một điểm nào xảy ra. Mà đúng như vậy, cái sứ mạng lần đó thành công, bảo vệ được nhân chứng ra tòa, bắt được tên tội phạm, rồi anh từ giã trở về Trung Quốc lại. Cái bộ phim cũng cảm động. Tuy là phim hành động giải trí nhưng nó có những khía cạnh làm cho ta phải suy ngẫm. Thì cái bậc thánh là cũng như vậy.
[51:51]Khi mà nhận lỗi rồi, phân tích nguyên nhân lỗi lầm rồi, quyết không phạm lỗi nữa. Mà cái quyết nó rất là cao, cho nên không bận tâm phải hối hận, vì cái quyết tâm không phạm lỗi rất là mạnh. Đó là bậc thánh. Còn ta khóc lóc xin lỗi, mai mốt phạm nữa à. Vì cái quyết tâm mà không phạm lỗi không đủ, không đủ mạnh nên sẽ phạm lại. Còn bậc thánh họ phân tích được cái lỗi rồi, quyết không phạm lại. Đó là bậc thánh. Ta có giống không ạ? Đó nha, ta coi thấy như vậy. Rồi khi thấy người mắc lỗi thì bậc thánh nghĩ gì?
[52:30]Ta nghĩ gì? Ta vỗ tay reo, phải không ạ? Ta vỗ tay ta reo. Ta vỗ tay reo vì người mắc lỗi tức là người dở hơn ta. Rồi ta đem cái lỗi đó ra ta nói tùm lum, phải không ạ? Hễ thấy ai phạm lỗi là mừng như mở cờ trong bụng để dành đó mai mốt đi kể tùm lum ra. Để chứng tỏ rằng cái người đó phạm lỗi mà ta không phạm nên ta cao hơn người đó một bậc. Tâm đó là tâm ác. Còn cái bậc thánh mà khi thấy chúng sinh mắc lỗi thì nghĩ gì? Trước nhất là tội nghiệp, ha. Mắc lỗi này mai mốt mắc quả báo chết à, phải không ạ? Lỡ chửi bậy, lỡ ăn cắp, lỡ sống ích kỷ, lỡ hẹp hòi, mai mốt khổ mà chết. Nên thấy thương. Thấy chúng sinh mắc lỗi thấy tội nghiệp vì nhìn thấy quả báo.
[53:20]Nhìn thấy quả báo rõ ràng. Còn chúng sinh họ làm lỗi họ không thấy quả báo nên họ làm bừa. Còn mình thấy quả báo rõ nên không dám làm, mà thấy người ta làm biết quả báo sẽ đi tới đó đó. Thấy tội, thấy tội. Mới khởi một cái tâm ác rồi thấy quả báo nó chờ phía sau rồi. Mà ác đến mức độ nào, có khi phải đọa súc sinh bao nhiêu kiếp nhìn thấy rõ. Cái bậc thánh họ nhìn họ nhìn cái suốt cái nhân quả. Này không phải nhìn bằng thần thông, mà nhìn bằng cái trí tuệ của đạo lý cũng thấy rõ nhân quả như vậy. Thấy người phạm lỗi đầu tiên thấy tội nghiệp vì quả báo biết sẽ phải phạm. Là cái thứ nhất. Cái thứ hai là mong cho người đó đừng đừng phạm lỗi nữa.
[54:03]Thầy nói mong là để trong bụng thôi, vì bậc thánh nghĩ gì chứ chưa nói làm gì. Chứ nếu có cơ hội thì đã giáo hóa, khuyên lơn, dạy dỗ. Nhưng có khi ta không có cơ hội để khuyên lơn, dạy dỗ là hướng dẫn gì cả, thì trong lòng thôi, ước mong. Mong rằng chúng sinh đừng phạm lỗi nữa. Đó là điều mong ước. Còn ta thấy người khác phạm lỗi ta cười, mai mốt mình phạm đúng cái lỗi đó à. Tại sao một bậc thánh mà từ từ không còn phạm lỗi lầm? Bởi vì trong tâm lúc nào cũng mong người khác đừng phạm lỗi. Cho nên cứ khi mà mỗi khi tái sinh lại thì bậc thánh cứ lên một bước cao hơn, cao hơn trong đạo đức là bởi vì không phạm lỗi.
[54:46]Mà lần lần một bậc thánh ta phải hiểu thế này, họ trong suốt như pha lê, từ thân tới tâm, bởi vì không mắc một lỗi nào nữa. Còn nếu như nhìn vào ta, thì sự thật nếu ta có con mắt thần để ta nhìn mọi người, ta sẽ thấy thân tâm ta bị vẩn đục giống như một khối bùn, khối đá. Nhưng mà nếu ta có cái thần nhãn mà ta nhìn vào một bậc thánh, ta sẽ thấy vị đó trong suốt như pha lê, bởi vì tâm không nghĩ bậy, thân không lỗi lầm. Mà nhờ đâu như vậy? Bởi vì bậc thánh từ nhiều kiếp, khi nhìn thấy chúng sinh mắc lỗi, thương và mong cho chúng sinh đừng phạm lỗi nữa. Và nếu có cơ hội thì phân tích, giải bày, nhắc nhở, khuyên lơn để người ta đừng phạm lỗi nữa.
[55:38]Bậc thánh là như vậy. Còn ta thấy ai có lỗi thì sao? Phất đại ra nói thêm cho nhiều, hạ nhục người khác luôn. Mà nhất là những người nào mà ta sẵn cái ghét ở trong bụng, phải không ạ? Họ phạm lỗi được mà ta biết được một cái thì thôi ta nhân lên thành thành mười nói cho đã cái miệng, mai mốt mình phạm đúng như vậy và phạm nhiều hơn như vậy. Nhớ như vậy nha. Khi thấy người khác phạm lỗi mà ta mừng ta đem đi nói ra, mai mốt ta phạm đúng điều đó. Còn bậc thánh không phải như vậy. Bậc thánh không có nói bậy, mà khuyên lơn, giải bày, thương xót, trong thẳm sâu trong lòng mong ước người ta đừng phạm lỗi, nhớ là như vậy nha.
[56:22]Ví dụ khi một bậc thánh thấy người có tài thì nghĩ gì?
[56:28]Khâm phục, phải không ạ? Vui mừng, hy vọng. Khâm phục, thấy người ta có tài là khâm phục, đó là tâm lý của đạo đức. Còn cái tâm mà không có đạo đức, thấy có tài thì ghét, ganh, dìm. Còn mà thấy người khác có tài mà khâm phục thì đó là người đạo đức. Chúng ta cứ xem tâm mình cái đó là công thức. Thấy người ta có tài mình nể, người này có cái chất của đạo đức. Thấy người ta có tài tự nhiên nghe sao nó khó chịu, cái bụng mình nó không vui, biết mình thuộc loại thuộc loại kém đạo đức. Cho nên bậc thánh thấy có tài thì khâm phục. Thánh vẫn khâm phục, và bậc thánh cái sự khâm phục của họ vĩ đại hơn ta nhiều.
[57:11]Vì họ khâm phục biết bao nhiêu người trong cuộc đời này, họ khâm phục những bậc thánh cao hơn và họ khâm phục tuyệt đối đối với Đức Phật. Còn vô số những người trong cuộc đời này dù chưa phải thánh nhưng mà có cái gì hay thì ta đều khâm phục. Đó là tâm của một bậc thánh. Rồi ta ca ngợi, ta hy vọng. Hy vọng gì? Hy vọng là người đó có tài và cái tài này sẽ cống hiến cho cho cuộc đời. Hy vọng. Chớ còn có tài mà không cống hiến được thì cái tài đó cũng là vô nghĩa, vô ích, không tạo thành cái phúc. Còn cứ có tài mà cống hiến được thì mới thành cái phúc lớn về sau. Cho nên bậc thánh khi thấy ai có tài thì
[58:00]khâm phục rồi hy vọng, hy vọng là người đó sẽ đem cái tài ra cống hiến được cho đời. Ta có tâm đó không ạ? Nếu ta có tâm đó thì ta cũng có một chút chất của của thánh trong tâm hồn của mình, nên ráng giữ điều này nha, ráng giữ điều này. Chớ còn thấy ai có tài mà khó chịu là nguy hiểm, sau này mình không bao giờ có tài nữa. Hoặc mình đang có tài, sau này tài đó mất đi, không giỏi được nữa. Biết bao nhiêu người những kiếp xưa cực giỏi, đến kiếp này không giỏi nữa. Chỉ còn cái kiêu ngạo thì còn. Lúc có tài thì kiêu ngạo, khi trở lại kiếp này cái tài mất rồi nhưng cái kiêu ngạo còn, cứ nghênh nghênh ngang ngang mà kiểm kỹ lại người ta không có tài gì cả mà
[58:46]cứ tự cao, chả biết tự cao vì cái gì, vì cái tài nó mất rồi, do tự cao. Còn một bậc thánh thì luôn luôn là khiêm hạ, thôi nãy nói rồi, đấy. Thấy người có tài thì khâm phục và hy vọng. Thấy người kém dở thì sao?
[59:07]Thấy người kém dở thì? Nhưng lại tội nghiệp, biết nhân quả của họ, biết nhân quả ngày xưa họ cũng nghĩ bậy, làm bậy, làm những điều không có phúc, dìm người khác, đố kỵ người khác, đè cái tài người khác, không trọng dụng người có tài, thấy người có tài đố kỵ thì kiếp này mất cái tài, mà mất cái tài rồi thì không cống hiến được nhiều cho đời, mà không cống hiến được nhiều cho đời thì không có phúc. Phải không? Không có phúc. Đấy, hai người, người có tài và người không có tài khác nhau xa lắm. Vì cái người có tài họ cống hiến được cho đời rất nhiều và người không có tài thì cống hiến rất ít. Cứ như vậy cái phước họ chênh lệch nhau, chênh lệch nhau từ từ về sau.
[59:49]Cái người có tài mà biết cống hiến, về sau họ đứng ở một đẳng cấp cao hẳn luôn, mà cao đến khi có khi lên cõi trời luôn. Còn một người không có tài, cống hiến nhiều khi cống hiến không đủ để có cái phúc để nuôi lại thân mình nữa. Cho nên cứ cứ ì à ì ạch ở cái thân phận làm người mà khổ sở. Cho nên khi một bậc Thánh mà nhìn thấy người kém dở, lo. Tội nghiệp người đó vì nghĩ rằng người này sau này không có phúc. Không có phúc rồi không thoát khỏi thân phận làm người, cứ ì à ì ạch là một người tầm thường, khổ sở, rất là tội nghiệp. Cho nên, bậc Thánh khi thấy người không có tài thì trong tâm mong cái gì?
[1:00:28]Mong cho chúng sinh này đều giỏi lên hết, có trí tuệ lên hết, có kiến thức lên hết. Thấy người ta sống một đời cứ tầm thường, lầm lũi, lòng khó chịu. Vì tội nghiệp người ta. Ví dụ người ta đi qua một cái bản làng, ta thấy cái bản làng đó không phát triển, những cái nhà sàn cứ nghèo nghèo đều đều, và những người sống trong cái bản làng đó họ không suy nghĩ gì nhiều hơn nữa là cái miếng ăn hàng ngày. Lâu lâu nhảy ra kéo nhau đốt đống lửa nhảy xập xình một chút. Rồi đi săn thú để ăn, lấy vợ, lấy chồng, có con, rồi sống qua một đời. Cứ vậy là hết, bậc Thánh nhìn thấy đó lo. Lo là cái sự cống hiến họ với cuộc đời không
[1:01:12]nhiều rồi cứ tái sinh trở đi trở lại. Là họ cứ biết họ cứ tái sinh như vậy hoài, tội nghiệp. Mà đã làm chúng sinh đã được mang thân phận con người thì nó bắt đầu đã có cái khát vọng là vượt khỏi thân phận con người. Nhưng mà người không có tài không có khát vọng đó và không có cái phúc để thực hiện được điều đó. Nên thương. Nên thường là những bậc Thánh hay suy nghĩ đến việc dạy dỗ, hướng dẫn, hướng đạo là vậy đó. Mong cho chúng sinh giỏi lên, giỏi lên chút nữa, giỏi lên thêm chút nữa để có thể cống hiến nhiều hơn cho cho cuộc đời. Thì chúng ta cũng vậy, nhớ. Cái điều mà làm cho ta vượt lên trên chính là gì?
[1:01:55]Chính là sự cống hiến cho cho đời. Đừng sống thừa thãi, đừng sống vô ích, đừng sống hưởng thụ mà phải sống để để cống hiến, làm lợi cho mọi người. Thì khi sống như vậy ta có phúc hơn. Cái phúc đó làm cho ta có trí tuệ hơn, có tài hơn. Rồi khi có tài ta lại cống hiến nhiều hơn nữa. Cứ cái vòng đó nó luân chuyển càng ngày nó càng mở rộng thì cái ta vượt lên trên khỏi thân phận làm người là như thế nha. Bậc Thánh suy nghĩ là như vậy. Khi một bậc Thánh phải chịu ơn của ai, nhận được sự giúp đỡ của ai thì bậc Thánh nghĩ gì?
[1:02:36]Bậc Thánh nghĩ gì? Nếu là ta, ta nghĩ gì? Ví dụ như ta nhận cái sự giúp đỡ của người khác thì ta nghĩ gì? Biết ơn, phải không ạ? Bậc Thánh cũng biết ơn giống ta. Rồi ta thương cái người ân nhân của ta, ta kính cái người ân nhân của ta, đúng không ạ? Đúng. Bậc Thánh cũng nghĩ y như vậy vì đó là nhân quả. Nhớ cái nhân quả là thế này: Khi ta chịu ơn ai tự nhiên ta phải thương người đó, ta phải vâng lời người đó. Cái nhân quả là như vậy và bậc Thánh cũng như vậy. Nhưng mà khác nhau chỗ điều này, ta thương, ta vâng lời ân nhân của ta và mù quáng,
[1:03:27]mù quáng. Có thể họ kêu ta sau này họ nhờ ta làm bậy ta làm luôn để trả ơn. Nhưng bậc Thánh thì không. Chịu ơn, nguyện lòng đáp đền, nhưng không có vâng lời một cách mù quáng, có chọn lựa. Và thương nhưng không thương cảm tính. Vẫn có cái khách quan, vẫn có cái đồng đẳng với mọi người, mặc dù lòng rất nặng ơn nghĩa không bao giờ quên. Ta, khi chịu ơn, ta có biết ơn, có thương, có quý, nhưng rồi ta quên ơn rất mau, đúng không ạ? Ta quên ơn rất nhanh. Đó là bản chất của phàm phu, ta quên ơn rất nhanh. Nhưng một bậc Thánh tới chết không quên cái ơn nghĩa đó. Nhớ ơn rất dai. Nhưng không có nghĩa là lụy vì cái ơn đó, vẫn sáng suốt để đánh giá cái ân nhân
[1:04:34]của mình là người như thế nào, đền ơn như thế nào là hợp lý nhất, nha. Và nếu không có cơ hội để đền ơn lại cho ân nhân của mình thì đi giúp mọi người để làm phúc cầu cái phúc đó cho cho ân nhân của mình, chứ không nhất thiết phải đền ơn ân nhân của mình bằng cái cách vâng lời mù quáng. Sống cuộc đời vị tha, đạo đức, cống hiến, đền ơn cho ân nhân của mình. Và nhớ ơn rất lâu, nhớ ơn rất dai. Nhớ như vậy. Ta thì cái gì dai? Thù dai. Còn bậc Thánh thì nhớ ơn rất dai, biết ơn rất dai. Ngược với ta, ta thù rất dai nhưng ơn thì ta quên rất nhanh. Lúc giúp ta, ta cảm động, suýt xoa, khóc lóc lên xuống, tháng sau quên mất.
[1:05:25]Còn bậc Thánh, một cái ơn nhỏ suốt đời ghi khắc trong lòng, không quên. Nhưng mà không nhất thiết phải đền ơn cho đúng cái người đó, chỉ nguyện lòng đền ơn bằng cách gì? Sống tốt với mọi người. Cho nên bậc Thánh thanh thản là vậy, không có lụy vì cái ơn, mặc dù nhớ ơn rất dai. Còn ta mà chịu ơn rồi, ta suýt xoa, ta cảm động, ta nức nở rồi quên mất luôn, quên nhanh lắm, quên nhanh. Khi một bậc Thánh ban ơn giúp ai thì nghĩ gì?
[1:06:00]Khi ta ban ơn, ta giúp ai thì ta nghĩ gì?
[1:06:05]Thì ta nhớ dai vô cùng, phải không ạ? Tới chết vẫn còn nhớ. Nhá, lỡ mà lúc mà gặp cái người nào đó khó khăn, ta giúp cho họ vài triệu qua cơn khó khăn là tới đời cháu nội, cháu cố hễ ta còn sống là cứ kể hoài. Mà gặp một người ta cứ kể đâu cả trăm lần khiến người kia phát thuộc luôn vì ta nhớ hoài. Còn bậc Thánh thì sao? Quên mất. Thọ ơn ai nhớ không bao giờ quên, nhưng giúp ai rồi phủi khỏi tâm mình liền, không nhớ. Vì phủi khỏi tâm mình rồi không nhớ, cho nên sau này cái người mà mình giúp họ quay lại họ phản bội mình, có không? Có. Cười không trách, thản nhiên không trách. Vì biết làm sao? Biết con người vốn là vô ơn.
[1:06:54]Không ngạc nhiên và cũng chẳng nhớ mình đã giúp người ta. Cho nên không có giận, không trách. Còn ta vì ta nhớ dai quá, ta giúp ai rồi tới sau này họ phản mình, khóc, mình tức. Nói hồi đó mà không có tôi nó chết rồi phải không? Tôi giúp nó thế này mà ngày nay nó đối xử tôi như thế, cái mình tức. Bởi vì mình nhớ ơn, mình nhớ cái điều mình ban ơn nhiều quá, mà mình quên mất một điều: chúng sinh vốn là vô ơn, vô ơn. Hồi xưa vậy, ông bà mình sống qua cái thời đại phong kiến có nói cái câu này: Bạc như dân mà bất nhân như lính. Vào cái thời phong kiến, bạc như dân là sao? Người dân họ quên ơn rất nhanh.
[1:07:38]Ví dụ như cái ông quan ổng đến cái vùng đó ổng giúp dân, ban ân đức rất nhiều, tới chừng ổng đi rồi mai mốt hỏi không ai nhớ nữa, quên liền. Nói bạc như dân, không nhớ. Chỉ trừ một vài người nhớ thì dựng đền thờ vì người đó có đạo đức thôi, còn đa phần thì thôi qua đời ổng là quên mất, không nhớ, nên bạc như dân. Bất nhân như lính là sao? Vì cái thời đó là luật pháp chưa có rõ ràng, nên cái người mà cầm lính mà cầm cây thương đó, cây gươm mà đi ngoài đường hống hách lắm. Đánh người này, đập người kia, mắng người nọ, hống hách nên bất nhân như lính. Vào cái thời bây giờ thì ta khác, bây giờ thì luật pháp rõ ràng,
[1:08:10]công an mà lạng quạng dân thưa lên tới nơi, cho nên không dám. Chứ thời xưa là là bất nhân như lính. Lính mà ỷ cầm cái gươm được rồi, nghênh ngang. Nhưng mà cái ta nhớ là bạc như dân, tức là đa phần người dân họ vô ơn. Và hãy xem chuyện đó là bình thường. Đa phần chúng sinh vốn là như vậy. Nên ngày nay ta sống với mọi người đầy ân nghĩa như bát nước đầy, sống rất tử tế, mai mốt họ gặp ta họ không nhớ hoặc họ cười cười họ quên mất, đừng ngạc nhiên, nha. Và bậc Thánh điều làm xong phủi tay, không chấp công, quên công mình. Là như vậy, nó khác nhau như vậy nha. Ta có giống vậy chưa? Nhớ, những điều đó là của Thánh, ta ráng nhớ như vậy mà học.
[1:08:57]Ráng suy nghĩ giống như Thánh như vậy đời ta đỡ khổ, mà cái nhân cách của mình cao lên, cao lên từ từ nha. Khi một bậc Thánh rảnh rang thì nghĩ gì? Khi một bậc Thánh ở không, không có việc gì làm lúc đó, thì bậc Thánh nghĩ gì lúc đó?
[1:09:19]Ta nghĩ gì? Ta kiếm trò ta chơi ạ, phải không ạ? Bày trò chơi cho vui, đỡ nhàm, đỡ buồn, đỡ trống thời gian, phải không ạ? Không có gì thì ít nhất lôi bộ bài ra đánh à, phải không ạ? Không đi karaoke rồi đi bày đủ trò, phải không ạ? Thì ai có cái sở trường gì thì đem sở trường nó ra chơi vui cho nó hết thời gian đi. Còn bậc Thánh thì khi không có việc gì làm Nhưng mà thầy nói câu này thật ra hơi nhầm, không có một bậc Thánh nào ở không,
[1:09:51]không có một bậc Thánh nào ở không. Không có một bậc thánh nào bỏ phí một giây trong cuộc đời mình. Nhớ giùm thầy. Khi ta thấy một vị đã gọi là thánh đi, ở không, ngồi không làm gì hết, bởi vì sao? Mệt, lúc đó không làm nổi nữa, nghỉ dưỡng sức để làm tiếp. Ta thấy vị đó đi dạo dạo trong vườn ngắm hoa ngắm cảnh, không phải vị đó không có việc gì làm, mà lúc đó phải tạm ngưng để phục hồi năng lực lại mà làm tiếp. Chứ vị thánh không có giây nào ở không. Mà cái lúc đó, cái lúc mà không làm gì đó, xin thưa, lúc đang nhiếp tâm trong thanh tịnh, trong thiền định đó. Thấy vị đó ngồi ở không, sự thực là đang an trú toàn thân,
[1:10:38]biết thân này vô thường, nha, không có bỏ không, vậy đó. Nghĩa là lúc mà không có làm gì thì nhanh chóng quay trở lại thiền định liền. Mà sự thực là đừng có nói là vị thánh mà có lúc ở không, không có lúc nào ở không hết. Cho nên khi mà thầy hỏi: "Khi một bậc thánh ở không rảnh rang thì nghĩ gì?", đó là câu hỏi gài bẫy, vì không có bậc thánh nào ở không hết. Không làm gì không phải là không có việc gì làm, mà lúc đó là lúc tạm ngưng để phục hồi năng lực lại mà làm tiếp. Còn ta khi ở không thì sao? Kiếm chuyện bày trò vui cho nó giết thời gian. Cái chữ mà "giết thời gian" nó nó ác độc vô cùng. Nhớ nha, hễ cái gì mà giết là nó ác độc, giết thời gian cũng ác độc vô cùng.
[1:11:34]Cho nên ta bày trò gì mà nói: "Có chuyện gì làm để giết thời gian", đó là người ác độc. Hễ cái gì mà nghe nói tới giết là ác độc. Giết người là ác đã đành rồi, mà giết thời gian cũng ác như vậy nha. Còn giết gì nữa không? Còn nhiều thứ giết mà hễ giết là ác độc, rồi đại khái vậy. Khi một bậc thánh bận bịu thì vị đó nghĩ gì?
[1:12:02]Bận tức là làm nhiều việc mà không có thời gian để nghỉ ngơi, thì nghĩ gì?
[1:12:12]Ta nghĩ gì? Ta nghĩ gì nếu ta làm việc nhiều quá, không có thời gian để nghỉ ngơi thì ta nghĩ gì? Ta làm sao? Kể công à. Ha! Than trời trách đất: "Sao đời tôi mà cực quá vậy nè, tôi làm hết cho mọi người mọi người có biết không, không? Tôi nuôi mọi người cực quá này nọ." Đó, kể công, than trời trách đất. Còn bậc thánh thì sao? Bậc thánh thì nghĩ gì? Bậc thánh nghĩ rằng, thật ra mình có làm nhiều như thế này cũng chưa gánh được hết cái sự cực khổ của chúng sinh trên cõi đất này. Phải không ạ? Chúng sinh trên cõi đất này phải làm lụng rất là vất vả, không có thời gian để tu, không có thời gian để học.
[1:13:00]Và mình có làm bận thêm, dù có làm bận thêm gấp đôi, gấp ba, vẫn chưa gánh được hết mọi cái cực khổ trên trên cuộc đời này. Cho nên không có gì để than, không có gì để khoe. Và có cơ hội để làm lụng, để bận rộn là một hạnh phúc. Không có chuyện gì làm, đó mới là điều đau khổ. Có những người rơi vào tình trạng thất nghiệp, không có chuyện gì làm, có không ạ? Có. Lúc đó thấy làm sao? Cực kỳ đau khổ. Giống như mình sống vô ích. Không có lương là đành rồi, nhưng vẫn bị cái cảm giác giống như mình là người vô ích giữa xã hội, cái đó đau khổ lắm, cái đó mới là đau khổ. Mà lý do tại sao mình thất nghiệp thì nó có cái nguyên nhân nhân quả,
[1:13:45]thầy nói rồi, mấy bài giảng trước thầy nói rồi, hôm nay không nói lại. Hôm nay nói cái vấn đề là: Khi một bậc thánh bận rộn thì nghĩ gì? Thì nhớ như vậy, bậc thánh suy nghĩ như vậy: Nghĩa là còn được làm việc là là hạnh phúc, dù làm việc nhiều cũng là là một điều may mắn, chứ nếu mà ở không, chết á. Ở không là trở thành người vô ích liền. Rất là hạnh phúc khi mà còn có việc để làm, nên không dám kể công, không dám khoe khoang, không than trời, không trách đất. Vậy đó nha, vậy. Ta có suy nghĩ giống như vậy không ạ?
[1:14:20]Bậc thánh thường suy nghĩ điều gì?
[1:14:24]Thật ra nếu là một bậc thánh cao siêu thì chẳng suy nghĩ gì cả. Nhưng mà thôi, ta nói bậc thánh thấp thấp là nếu nói suy nghĩ thì không có đáng lắm, mà dùng cái chữ "tác ý" chính xác hơn. Bậc thánh thường tác ý điều gì?
[1:14:42]Thầy thầy nói điều này, mọi người sẽ xem lại tâm mình, cái điều mà bậc thánh thường tác ý. Vì nếu mà điều thầy sắp nói ra mà ai nghe thấy bình thường thì mình đang trên con đường tu tập tiến bộ. Nếu cái điều thầy nói ra mà mọi người nghe chấn động thì mình cực kỳ phàm phu. Đây nè, bậc thánh thường tác ý điều này: Thấy không có gì là ta.
[1:15:11]Thân này không phải ta, tâm này không phải ta, chẳng có gì là ta. Trong từng hơi thở vào, trong từng hơi thở ra, trọn niềm tôn kính Phật. Có biết bài kệ này chưa ạ? Người nào mà chưa biết là phải tham gia đạo tràng tu tập nha. Đây là bài kệ lúc nào? Lúc vào vào thiền phải tụng bài này. Ta tụng bài này vì sao? Vì đó là bài suy nghĩ của thánh. Ta phải tác ý giống như thánh tác ý: Thân này không phải ta, tâm này không phải ta, chẳng có gì là ta. Mà không phải đợi cái lúc vào thiền mới tác ý điều này, mà thường xuyên trong cuộc sống, bậc thánh thường tác ý điều này: Chẳng có gì là ta. Chẳng có gì là ta.
[1:16:05]Nghe câu này thấy sao ạ? Thấy sao ạ? Thấy bình thường không? Nếu thấy bình thường, mình sắp làm thánh rồi đấy. Nhưng mà nếu mình thấy chấn động, thấy kỳ thì nào giờ mình phàm phu quá. Ta thấy vì sao vậy? Bởi vì cái người phàm phu, cái chấp ngã họ rất nặng. Nặng cho nên họ tranh giành, họ hơn thua, họ đố kỵ, họ sân hận, họ căm thù, rất là nặng, vì cái tôi quan trọng quá. Cho nên khi mà nghe nói tới câu: "Không có gì là ta", họ chấn động, họ không chịu, không chấp nhận được, không thấy đó là bình thường, mà thấy khó chịu vì nó đánh vào ngay ngay cái cái điểm yếu của họ, ngay cái cái trung tâm của sự phiền não, vô minh của họ.
[1:16:54]Họ khó chịu lắm. Nghe nói mà không có gì là ta, họ chịu không nổi, vì họ quen cái gì? Tham lam, giành giật, hơn thua, ích kỷ, độc ác. Còn nếu ta nghe nói không có gì là ta, mình thấy: "Ờ, đúng, có gì là ta đâu", thì mình đã đi được một phần trên con đường của thánh rồi. Vì mình đã thường tác ý điều này nhiều, đã thường nhiếp được tâm trong thiền định, thường suy nghĩ về chẳng có gì là ta. Thân này chết rồi thành cát bụi; suy nghĩ khi có khi không, khi đúng khi sai, khi tốt khi xấu, khi động khi tịnh, loạn tùm lum, chẳng có gì thật là ta cả. Trong giấc mơ, ta không điều khiển được tâm mình, nó muốn mơ cái gì là nó mơ, nó muốn tạo ra cái gì nó tạo, phải không ạ?
[1:17:31]Trong đời sống, mình muốn nó định, tâm này cũng chẳng định được. Tâm này không phải ta. Nên suy cho cùng, tâm này không phải ta. Mà một bậc thánh khi tâm nhiếp được thanh tịnh thì càng thấy chẳng có gì là ta, thấy rất là rõ. Nên khi nghe cái câu mà nói rằng: "Chẳng có gì là ta", thấy nó rất bình thường, rất đúng, rất hợp lý thì người này đã bước được một bước trên con đường làm thánh. Còn mà ta nghe câu: "Không có gì là ta", ta chấn động, ta khó chịu vì nào giờ cái ta quan trọng quá, cái tôi này là tất cả, tôi yêu thương, tôi thù hận, tôi phải có, tôi phải giành, tôi phải giật, tôi phải hơn, nhiều quá, nghe cái câu mà:
[1:18:08]"Không có gì là ta", khó chịu. Còn nói không có gì là ta mà thấy đó bình thường thì phải biết rằng mình là đệ tử của thánh rồi đấy, vì bậc thánh thường tác ý như vậy. Bậc thánh khi thấy người ta đến quỳ kính mình thì cái tác ý đầu tiên là cho nó chẳng có gì là ta. Cũng cười cười, cũng tôn trọng cái sự quý kính của người khác đối với mình, nhưng thật sự trong lúc đó thấy không có mình, thấy không có gì là ta. Vì không có gì là ta cho nên gửi hết tất cả cái sự kính quý của người đó lên trên cho Phật. Và cầu Phật gia hộ cho cho mọi người, còn mình không có gì cả. Không có gì ta, không có gì. Khi bậc thánh thấy ai lại lạy mình thì lại càng thấy không
[1:18:56]có ta, không có gì là ta để nhận cái lạy này cả. Cho nên gửi cái lạy đó lên cho Đức Phật, cầu phúc cho chúng sinh, cầu Phật gia hộ cho cái người đó được nhiều may mắn, được nhiều phúc lành. Chứ còn mình không có gì cả, mình có cái tôi đâu mà lạy không lạy, quý kính hay là yêu thương hay thù ghét, chẳng có gì là ta cả. Bậc thánh thường tác ý như vậy. Và khi làm mọi việc, quý vị, làm được mọi việc nên một cái công trạng gì, nên một công trình gì hay, lúc đó làm sao? Cũng chẳng có ai làm, chẳng thấy có ta để làm, mà đó là nhân duyên, là công lao của của nhiều người, nên không có kể công, không nhớ công, không tự hào.
[1:19:45]Nên tuy làm được nhiều việc mà mình nhìn vô gương mặt của một bậc thánh, mình thấy điềm đạm, hư vô, cứ giống như chưa từng làm điều gì. Còn chúng ta khi ta làm được việc gì hay hay, cái mặt mình câng câng lên một chút, cũng mất ba ngày mới hết. Vì ta vừa làm được ha, được điều gì đó ngon lành, điều gì hay. Đó. Tuy là chưa đến nỗi mà mà nhảy lên như các cầu thủ bóng đá vừa mới sút vô gôn người ta, chưa đến mức độ như vậy, nhưng cũng câng câng hết vài ba ngày vì mình vừa làm được cái điều gì. Còn bậc thánh làm được một việc gì rất là giá trị với cuộc đời, nhưng mà ta nhìn vô giống như chưa từng làm
[1:20:25]điều gì, không có gì, trong tâm không có gì, không giữ điều gì, không chấp điều gì, quên công mình mất rồi, thấy như chưa từng làm gì, có gì là ta đâu. Thân này không phải ta, tâm này không phải ta, chẳng có việc gì của ta làm cả, chẳng có gì là ta cả. Ta có suy nghĩ giống vậy chưa ạ? Có không? Nếu có là thánh rồi đó nha, có là thánh rồi đó.
[1:20:53]Bậc Thánh thường tác ý tôn kính Phật. Đừng nghĩ là tâm bậc Thánh là hư vô, không có đâu. Bậc Thánh thường tác ý tôn kính Phật. Cứ qua khỏi công việc bận này thôi, rảnh chút xíu nhớ tới Phật liền là tác ý tôn kính Phật. Cho nên mới có cái bài hát để nhắc mọi người đó: "Từng ngày con nhớ Phật, dịu dàng nơi cõi lòng, dìu tà trăng lửng lơ..." Cái gì nữa thì thầy quên mất rồi. Đại khái vậy đó. Rồi thường tác ý yêu thương chúng sinh. Khi mà mắt nhìn thấy mọi người là dặn lòng mình ồ phải yêu thương hết mọi người. Nha! Mắt mở nhìn thấy mọi người là tự nhắc mình liền, nhắc mình yêu thương chúng sinh. Đó là bậc Thánh tác ý như vậy. Chứ ta thấy đông người ta khó chịu:
[1:21:43]Sao mà chật quá, sao đông quá, mọi người giành hết chỗ ngồi của tôi, vân vân, thấy chưa. Nhưng bậc Thánh thì không. Bậc Thánh mở mắt nhìn thấy mọi người là phải nhắc mình phải yêu thương mọi người, sợ quên. Đó là bậc Thánh. Ta có như vậy không ạ? Có không? Hừm. Bậc Thánh có một cái này là có cái trí tuệ nhìn suốt từ quá khứ cho đến vị lai. Cái nhìn của một bậc Thánh, nãy ta nói nãy giờ bậc Thánh nghĩ gì là ta nói ở mức độ thấp, chứ phải nói là bậc Thánh thấy gì mới đúng. Thì đây là bậc Thánh thấy gì? Bậc Thánh nhìn cái gì thấy suốt từ quá khứ đến vị lai. Thấy từ nhiều kiếp của quá khứ cho đến nhiều kiếp của tương lai.
[1:22:26]Thấy ví dụ nhìn một người mà biết được, đoán được quá khứ người này đã sống như thế nào nên bây giờ mới có hình hài này, mới có tính cách này, mới có cái phước báu này. Và thấy người đó sống như thế nào, làm như thế nào cũng biết ngay cái ảnh hưởng nhân quả này nó phải kéo dài tới mấy chục kiếp sau nữa là gì. Nhìn trên nhân quả, không phải là bằng thần thông đâu, mà trên nhân quả nhìn việc gì cũng thấu đáo từ nhiều kiếp quá khứ cho đến nhiều kiếp của tương lai. Cho nên cái nhìn rất là rộng, rất là thoáng, không có hẹp hòi. Không phải chỉ nhìn một cái trước mắt mà để yêu thương, để ghét bỏ, không có nhìn ít ỏi mà phải nhìn suốt từ quá
[1:23:06]khứ cho đến vị lai nên lòng rất là rất là bao dung. Biết cái gì nó cũng có cái nguyên nhân của nó. Thấy người ta có lỗi cũng có nguyên nhân của cái lỗi. Thấy người ta khổ đau thì phải có nguyên nhân của khổ đau. Vậy mà lòng rất là bao dung, mặc dầu lúc nào cũng an trú trong hiện tại. Lúc nào cũng an trú trong hiện tại, lúc nào cũng an trú toàn thân, biết rõ toàn thân, biết thân vô thường trong từng phút giây của hiện tại, nhưng nhìn vấn đề là nhìn suốt từ nhiều kiếp của quá khứ cho đến nhiều kiếp của vị lai. Mặc dầu lúc đó vẫn đang an trú trong hiện tại. Ta hiểu điều này không ạ? Ồ, vậy là quá giỏi, bằng Thánh rồi.
[1:23:51]Hiểu là bằng Thánh rồi. Quá giỏi rồi. Bậc Thánh có cái đặc biệt nữa là rất kỹ tính, nhưng mà lại khoan dung. Kỹ từng điều, không thích có sự sơ suất. Cái bàn để cho ngay, cái dép để cho đúng chỗ, không có để bẩn điều đó. Và nhất là nhà vệ sinh không được hôi. Bậc Thánh kỹ lưỡng lắm. Từ cái nếp quần, nếp áo, đâu đó cho nó đàng hoàng. Từ cái đưa tay, đưa chân cho nó chững chạc. Nhưng mà lại bao dung, chứ không phải đụng đâu trách người ta đó. Nhắc thì nhắc, sửa thì sửa, dạy thì dạy, nhưng không có ghét, không bực khi chúng sinh chưa thể kỹ như mình. Bậc Thánh rất là kỹ lưỡng, khác với bà già chồng khó tánh.
[1:24:41]Ấy quên, ở đây là bà già chồng hơi nhiều ạ. Khác với những người khó tính: kỹ nhưng rồi bắt bẻ, trách móc, làm cho cái không khí gia đình nó nặng nề, phải không ạ? Bậc Thánh thì kỹ, nhưng mà không làm cho cái không khí gia đình, không làm cho cái không khí cộng đồng mình nó nặng nề. Làm cho người ta thấy lỗi, người ta sửa, người ta tiến bộ hơn, nhưng mà không căng thẳng. Cái khéo của bậc Thánh là là như vậy nha. Bậc Thánh có thích nhạc không ạ? Có phải Thánh đâu mà biết Thánh thích nhạc. Bậc Thánh có thích về mỹ thuật không ạ? Vậy là Thánh hết rồi đó nha, biết hết rồi đó. Phải nói thế này: bậc Thánh tôn trọng nghệ thuật.
[1:25:34]Biết tôn trọng cái hay, cái đẹp của cuộc đời nhưng không nghiện. Người ta nghe nhạc mê mẩn, sướt mướt, bậc Thánh biết à đó là cái âm thanh hay, âm thanh đẹp. Biết là cái nét vẽ hay, nét vẽ đẹp. Biết nhưng không chấp và không nghiện. Và không cầu kỳ, không đòi hỏi. Ví dụ cái nhà mình nó chưa thể đẹp, kệ nó, tại vì nó chưa thể đẹp. Chứ không đau khổ phải làm sao cho đẹp, phải vay mượn làm sao cho đẹp, không phải như vậy. Thầy nhắc lại thế này: một bậc Thánh thì tôn trọng nghệ thuật, biết cái hay, cái đẹp của cuộc đời nhưng không nghiện, không đắm chìm. Có thể hát rất hay nhưng không không đắm chìm trong cái lời ca tiếng hát.
[1:26:22]Có thể vẽ rất hay nhưng không đắm chìm trong cái nét vẽ đó. Bậc Thánh là người tôn trọng các kiến thức khoa học. Rất tôn trọng. Ví dụ nghe nói là một nhà toán học: rất tôn trọng. Nghe đó là một công trình nghiên cứu thành công: rất tôn trọng. Nhưng không dừng ở khoa học. Vì sao vậy? Vì còn phải đi tìm một cái điều cao siêu hơn là sự giác ngộ phi thường. Mà nơi cái sự giác ngộ phi thường đó, tất cả mọi kiến thức của vũ trụ nằm trong bàn tay. Nhưng mà khi chưa đạt được sự giác ngộ phi thường thì mọi kiến thức gì của cuộc đời này bậc Thánh đều tôn trọng, không có bài bác. Nhớ như vậy. Nên nếu ta nghe một người nào nói rằng:
[1:27:09]À, tôi biết Đạo Phật rồi, tôi bài bác hết mọi công trình khoa học, thì biết người này không phải Thánh. Người này hiểu lầm. Tại vì bậc Thánh rất tôn trọng các công trình, các kiến thức khoa học. Nhưng không dừng ở đó thôi, vì còn phải đi nữa, còn phải đi lên tới cái tâm linh xa xôi khác nha. Cái gì mà làm cho bậc Thánh thích nhất? Nếu không nghiện nghệ thuật, không dừng ở khoa học thì bậc Thánh yêu thích cái gì nhất? Thiền định nha. Bậc Thánh cực kỳ mê, cực kỳ yêu thiền định. Cho nên nếu ai cũng mê, cũng yêu thích thiền định thì người đó giống Thánh nha. Còn người nào nghe nói thiền cái lảng lảng tránh tránh,
[1:27:53]để tôi đi giám thiền rồi mắc đi mua đồ, ở nhà có việc bận lảng lảng tránh tránh không thiền thì người đó phàm. Người đó xa rời với với bậc Thánh nha. Phải nhớ một điều vậy: bậc Thánh rất yêu thích thiền định. Mà khi bậc Thánh yêu thích thiền định để đi tìm sự chứng ngộ như vậy thì đó có phải là quyết tâm mà đi tìm sự chứng ngộ cho mình không? Có không? Dĩ nhiên là có, nhưng lúc đó mình không phải là mình nữa, mà mình lúc đó là gì? Là một chúng sinh như mọi chúng sinh. Cho nên ta có bổn phận độ tất cả chúng sinh đắc đạo, trong tất cả chúng sinh đó có mình. Cho nên mình phải có bổn phận làm cho mình được giác ngộ.
[1:28:41]Mà nếu lỡ mình không kịp giác ngộ mà ở đâu đó có người giác ngộ trước thì sao? Hết sức là vui mừng. Miễn có một chúng sinh giác ngộ, thoát khổ đau là vui mừng, vì mình cũng như mọi chúng sinh đều bình đẳng. Cái thấy mà thấy mình không quan trọng hơn người khác nữa là cái thấy của một bậc Thánh. Còn cái phàm phu của chúng ta là gì? Là lúc nào cũng thấy mình quan trọng hơn người khác. Mình phải làm thầy trước người khác, mình phải đắc đạo trước người khác. Nhưng khi một bậc Thánh họ vượt lên rồi thì mình không còn quan trọng hơn người khác. Người nào đắc đạo sớm cũng đều tốt cả. Người nào giải thoát trước cũng đều tốt cả.
[1:29:28]Vì mình cũng như mọi người, không có khác biệt nhau. Cái mà không còn thấy mình quan trọng hơn người khác nữa, cái thấy rất vĩ đại của một bậc Thánh mà ta đạt được tới chỗ này rồi thì ta gần là Thánh rồi đó nha, phải ăn mừng đi đó. Nói là: À, tôi suy nghĩ được đúng như vậy rồi đó là tôi là Thánh rồi đó nha. Có ai nói vậy không? Nếu có nói như vậy thì ta phải đi khám ngay tâm thần nha.
[1:29:59]Cái khó nữa là của bậc Thánh là gì? Cái trách nhiệm suốt đời của một bậc Thánh là gì? Là giữ gìn đạo tâm cho người khác, giữ gìn cái lý tưởng tu hành cho người khác. Cái trách nhiệm nặng nhất của một bậc Thánh chỉ là nhiêu đó thôi, mọi việc khác chỉ là phụ. Trong khi mình vừa tu mà vừa giữ gìn đạo tâm cho bao nhiêu người khác, đó là bổn phận thiêng liêng nhất trên cuộc đời này. Và điều bậc Thánh lo nhất là gì? Cũng vậy, lo chúng sinh mất đạo tâm. Nha! Mất đạo tâm là mất hết, đóng lại con đường đi về nơi cao thượng. Cái điều phải, điều trách nhiệm nhất của bậc Thánh là xây đắp đạo tâm cho mọi người, và cái điều lo lắng nhất của bậc Thánh cũng chỉ là gì?
[1:30:51]Là sợ chúng sinh mất đạo tâm. Ta nhớ giùm điều này. Bậc Thánh chỉ là vậy, mọi việc khác chỉ là phụ. Cái giữ gìn đạo tâm cho mọi người mới là quan trọng. Và như vậy, ai mà cứ đi phá đạo tâm của người khác thì người đó là gì? Người đó là ác quỷ. Giết người ta coi vậy chứ chưa ác bằng phá mất đạo tâm của người ta. Cái mà cứ đi nói bậy nói bạ, rỉ tai, nói xấu điều này, nói xấu điều kia làm cho mọi người lung lay, mất niềm tin, không tu được nữa, cái điều đó thực sự ác còn hơn giết một mạng người. Cái đó thật sự là ác quỷ. Mà bậc Thánh vì sao ta kính phục Người? Bởi vì một bậc Thánh cứ lo suốt đời giữ gìn đạo tâm
[1:31:40]cho người khác, đừng để người khác lung lay. Để cho người khác lúc nào cũng phải giữ được niềm tin, giữ được lý tưởng tu hành mãi mãi. Nhớ như vậy. Vậy hôm nay ta hỏi lại một câu cuối cùng: Bậc Thánh nghĩ gì? Thì ta trả lời sao? Câu trả lời cuối cùng: Bậc Thánh chẳng nghĩ gì cả. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:32:12]Để ta hồi hướng, nghỉ.
[1:32:20]Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả,
[1:32:34]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.