[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:28]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:40]Mời quý phật tử ngồi xuống.
[0:44]Hôm nay chúng ta học bài Kim Cang thứ 18, và thêm hai lần nữa thì chúng ta hết cái bộ kinh Kim Cang này. Quý phật tử nghe mệt không ta hả? Nghe tới đây mệt chưa? Dài quá cũng ngán hả? Thực sự á, cái kinh Kim Cang á, chúng ta qua mười mấy bài học với nhau như vậy, chúng ta thấy nghĩa lý kinh rất là thâm thúy. Tuy nhiên, cái lời kinh ngày xưa quá đơn giản, dễ gây hiểu lầm. Và khi mà hiểu lầm thì chúng ta có thể tu sai cho bản thân mình và làm cho Phật pháp suy đồi luôn cũng có đó. Kinh Kim Cang như vậy rất là đáng ngại. Vì vậy, chúng ta chịu khó học hỏi cho kỹ.
[1:37]Chúng ta thấy rằng thế này, là
[1:41]nếu mà chúng ta hiểu sơ sài á, nghe trong kinh nói gì cũng không, rồi mình thấy tu theo đạo Phật là làm sao cho an nhàn, đừng làm gì hết, thì là lần lần bỏ được cái thế gian này để đi tìm sự giải thoát. Chúng ta thường dễ bị hiểu lầm lắm. Đa số hầu hết chúng ta đến với Phật pháp, đến với Phật giáo Đại thừa hay đến với Thiền tông, đều bị một cái hiểu lầm lớn như vậy. Cứ nói rằng là à mình tham lam, mình sân si, rồi mình lăng xăng, cứ làm đủ thứ chuyện trên đời rồi bị cuộc đời ràng buộc, cho nên bây giờ phải dừng tay tạo nghiệp, không làm gì nữa để rồi thoát ra khỏi cuộc đời, được giải thoát. Đa số chúng ta hiểu một cách đơn giản như vậy, nhưng sự thực không hề như thế.
[2:36]Thật ra, vô lượng kiếp chúng ta đã tạo cái nghiệp ràng buộc trôi lăn, chúng ta đã cột lấy chính mình. Bây giờ thì không thể ở không mà tự nhiên các cái vòng dây đó đứt hết. Bây giờ chúng ta lại ngược lại, cũng phải vất vả mà cắt bỏ những cái vòng dây ràng buộc đó đi thì chúng ta mới có thể giải thoát. Chỉ khác có một điều là trong vô lượng kiếp đó, chúng ta có khi á chúng ta tạo nghiệp rất là gay gắt, quyết liệt, thành thử nó tạo thành cái nghiệp luân hồi rất là nặng; nhưng cũng có khi chúng ta làm được một số điều thiện cái nó lại cởi trói bớt. Nên tuy vô lượng kiếp gọi là tạo nghiệp trong vô lượng kiếp nhưng không phải là
[3:26]chúng ta tốn bằng đúng cái thời gian vô lượng kiếp á để mà cởi trói mình. Vì lúc trước chúng ta tạo nghiệp một cách vô ý, vô ý thức, nên có khi nó cái vòng siết nó rất là chặt, cũng có khi cái vòng siết nó rất là lỏng. Và bây giờ chúng ta đi tìm sự giải thoát, đi tìm sự giác ngộ, thì không phải tốn cái thời gian vô lượng kiếp như thế vì chúng ta có chủ ý, có quyết tâm để mà cắt bỏ những cái vòng dây oan trái đó. Chỉ có một điều là chúng ta quyết tâm hay không thì thời gian nó ngắn lại. Và cũng đừng hiểu lầm rằng là ở không, không làm gì hết thì sẽ giải thoát, mà thực sự chúng ta lại rất là vất vả.
[4:13]Chỉ có cái khác là trước kia chúng ta tốn công để tạo nghiệp, bây giờ thì vất vả để cởi trói, đó. Và vất vả như thế nào cho đúng thì đó là điều mà kinh Kim Cang đã nói suốt trong mười mấy lần chúng ta học với nhau như vậy. Chúng ta phải vất vả gấp ngàn lần á để rút ngắn thời gian. Làm việc gì? Để tạo phước, để giúp người, để dẫn dắt người tu hành. Và những điều đó tạo thành cái công đức giúp chúng ta thoát khỏi những cái ràng buộc mà chính chúng ta đã gây tạo. Nguyên tắc là như vậy. Nên vì vậy là cái người đến với đạo Phật mà nếu chúng ta hiểu lầm rằng chúng ta ở không, dừng tay tạo nghiệp, không làm gì nữa thì sẽ giải thoát, thì đó là hiểu sai.
[5:06]Còn bây giờ hiểu đúng, chúng ta mới biết rằng để giải thoát, để giác ngộ thì cái sự cực khổ, vất vả là chờ đợi chúng ta ở phía trước. Là chúng ta bước vào đó, bước vào Phật pháp á với tất cả cái quyết tâm và khổ cực, nói trước như vậy, chứ không hề sung sướng. Ai nghĩ rằng mình tu cho sung sướng là hiểu sai.
[5:32]Tuy nhiên có một điều là thế này: nãy giờ chúng ta nói với nhau rằng để tìm được cái sự giác ngộ, giải thoát, chúng ta phải vất vả để tạo công đức, đó là cái tiền đề, phải không? Đó tiền đề, ai cũng phải chấp nhận điều này. Cái phước là cái giải phóng chúng ta. Là sao vậy? Sống trên đời vậy, đến chừng tuổi này, chúng ta đều thấy rằng ở trên đời này nếu không có phước là sống rất là vất vả, phải không? Ví dụ như cái người đó bệnh không có tiền mua thuốc, mình thấy rất là thương tâm. Hoặc là đói không có tiền mua gạo ăn, rất là thương tâm. Hoặc là nhiều khi những bộ đồ mặc đã cũ, mình cần bộ đồ mới để cho nó có vẻ mà mua không nổi, rất là thương tâm.
[6:18]Những điều đó làm chúng ta thấy thấy thấy xé lòng, mình thương những người thiếu phước như vậy. Và sống trên đời này chúng ta chưa nói một Phật pháp cao siêu gì hết, chỉ cần làm sao cho con người ta có thêm phước cái đã, bớt vất vả cái đó, đã là cái quý rồi. Và Phật pháp phải làm cho được điều đó, nghĩa là chúng ta đến với Phật pháp chúng ta khoan nói cái chuyện là giải thoát, giác ngộ cao siêu, nhưng mà phải làm sao tăng thêm được phước cho mình một chút. Yêu cầu trước mắt là như vậy, là để giải phóng chúng ta khỏi những cái bức bách tầm thường của cái đời sống này. Mình có ăn, có mặc, thoải mái một chút, đừng quá bức bách.
[7:03]Đó là cái phước giải phóng chúng ta. Rồi khi mà phước lớn nữa thì đem đến cho chúng ta nhiều cái giá trị của con người hơn nữa, là chúng ta được vinh quang hơn, là đem đến nhiều giá trị của con người hơn, và phước rất lớn như các vị thánh thì có thể giải thoát luôn. Nhưng mà cái chỗ mà gọi là phước rất lớn á, thì chỉ có kinh Kim Cang mới chỉ cho chúng ta cái cách để làm cho chúng ta đạt được cái phước rất lớn. Chứ thường là chúng ta chỉ đạt được những cái phước tầm tầm, nhỏ nhỏ rồi hưởng hết, vậy thôi. Chỉ có kinh Kim Cang mới dạy cái con đường đó là làm phước mà mà quên công đi. Kinh Kim Cang hay là như vậy, là cảnh giác chúng ta,
[7:49]làm thức tỉnh chúng ta khỏi cái ảo tưởng chấp công. Từ một cái con người chúng ta không làm được điều gì tốt đẹp cho cuộc đời, trở thành một người làm được nhiều điều tốt đẹp, rồi chúng ta bị cái chấp công, cái hãnh diện, cái tự hào. Bây giờ kinh Kim Cang dạy chúng ta xóa bỏ điều đó. Nên cái cái quý của Kim Cang là chỗ này. Cái mà kinh Kim Cang đáng để chúng ta tôn thờ chính là cái chỗ này, chỗ nhắc chúng ta một cái điểm là nhiều khi chúng ta không để ý, nhưng đó là chìa khóa để mở ra những chân trời thênh thang, bất tận. Trong cái việc mà để chúng ta quên đi cái công, quên công, thì chúng ta có nhiều cách.
[8:31]Ừ, hoặc là đối với cái người mà có cái trí tuệ, có cái lý trí dứt khoát, thì chỉ cần là quên công là quên mất liền. À ví dụ như một lần nào đó chúng ta làm được một Phật sự lớn là cùng với quý thầy đi về cái miền quê nào đó cất một cái cầu, xây cái cầu, như vậy. Đến mình nói với chính quyền địa phương mình phát tâm bắt cái cầu qua cái sông. Và để làm được cái việc đó, chúng ta phát tâm, ừ chúng ta Thấy thương người ta quá, mình có mấy chiếc xe, mình bán bớt luôn, mình giữ lại một chiếc xe để đi. Thì cái chuyện đó là mình hạn chế bớt cái nhu cầu của mình để giúp người ta, ví dụ như vậy. Thì đối với một cái tâm hồn bình thường á,
[9:21]cái chuyện đó làm cho mình nhớ hoài, mình vui. Nhưng mà với một người khi nghe kinh Kim Cang này rồi, có trí tuệ rồi, có lý trí rồi, ai nhắc tới mà nói: "Trời ơi, chị hay ghê đó. Chị xe đang đi như vậy cũng cần ghê mà chị dám bán ra, chị bỏ để mà xây cái cầu quê thì chị thiệt hay." Thì cái lòng mình dửng dưng á, vì mình đã quên rồi, vì mình có trí tuệ. Mình chỉ nói với người bạn: "Quên đi chị, đừng nói tới." Và lòng mình không hề tự hào. Cái người đó là người thiện căn rất dày, là nói quên một tiếng là quên mất liền, không để trong tâm nữa. Nghĩa là dù đó là cái nhu cầu của mình hằng ngày mà mình đã
[9:58]nhường đi, thì đó là người có trí tuệ, là gọi là căn cơ đại thừa á, là chỉ cần nói quên là mất liền trong tâm. Nhưng mà còn đa phần trường hợp chúng ta không phải là một con người dứt khoát như vậy được, thì chúng ta cần một cái lý luận, chúng ta cần cái lý luận để có thể quên được cái công của mình. Thì ở đây, có một lần chúng tôi cũng có nói, nhưng hôm nay nhắc lại một chút, là thế này: Thường là công đức nào cũng có cái người chính và cái người phụ, chứ không phải là chỉ có một người mà làm nên được cái điều tốt đẹp. Ví dụ một giảng sư đi, ngồi trên bục giảng, thì mọi con mắt đều nhìn cái người giảng sư đó,
[10:42]và người giảng sư đó là cái người chính, cái người quan trọng nhất để nói lên bài thuyết pháp, và chúng ta có cảm giác rằng chỉ cần một người đó thôi là tạo nên điều tốt đẹp, phải không? Tại vì người đó là con người xuất hiện một mình trước mắt mọi người. Nhưng mà thực sự có phải vậy không? Có không? Không, không có. Bây giờ nếu không có một cái chùa rất là dễ thương đẹp đẽ như thế này, thì chúng ta có cái chỗ để ngồi giảng không? Không, phải không? Rồi không có bao nhiêu người tổ chức chăm lo, không có ông thầy trụ trì trí tuệ, độ lượng, không có bao nhiêu Phật tử giúp đỡ để ngày nay mà là quý thầy được ăn, được học, được tu, thì không có bài giảng.
[11:28]Rồi bao nhiêu vị thầy, bao nhiêu tổ sư đã để lại những giáo pháp nối tiếp đến bây giờ, thì chúng tôi mới là người học được, rồi những vị thầy đã dạy dỗ cho mình, rồi biết bao nhiêu Phật tử đã giúp đỡ mình, rồi sự gia hộ bí mật của Tam Bảo đối với mình, rồi những người đệ tử, những Phật tử nào đã trợ duyên, đã phụ giúp đủ thứ việc, nấu cơm cho ăn, rót nước cho uống, đủ thứ chuyện hết. Cho nên, một bài giảng mà được trình bày, thấy một người trình bày giống như là chỉ cần một người, nhưng sự thực đếm lại là chung quanh đó không biết mấy trăm mấy ngàn người mới tạo thành một bài giảng, mà mấy trăm mấy ngàn người có mặt á.
[12:09]Còn mà chư thiên vô hình, chư Bồ-tát, chư Phật vô hình gia hộ mới có thành một bài giảng. Nên vì vậy, chúng ta phải có cái trí tuệ để nhìn thấy là một cái công đức nào không phải bao giờ một người làm được, mà đằng sau là biết bao nhiêu người góp sức. Khi hiểu như vậy rồi, tự nhiên mình không còn chấp công nữa. Thì đó là do căn cơ chúng ta thấp, chúng ta phải nhìn, phải quan sát, phải lý luận để thấy rằng không bao giờ có một cái công đức mà thành tựu bởi một người và chúng ta quên được công. Thì ở đây, khi chúng ta nói tới việc quên công, chúng ta cần cả hai như vậy. Hoặc chúng ta căn cơ đại thừa, nói quên công, coi như không, là nó mất liền.
[12:51]Hoặc là chúng ta phải lý luận một chút như vừa rồi hồi nãy cũng vậy. Hoặc là như là chúng ta bán nửa căn nhà của mình đem cúng một cái gì đó, làm một việc từ thiện, một việc rất là lớn, rồi chúng ta tưởng rằng chỉ một việc mình làm, nhưng mà có phải một việc mình làm không? Một người mình làm không? Cái gia tài nửa căn nhà nó của một mình mình không? Đếm ra lại coi chừng nhiều đó, như của cha mẹ mình để lại cũng có nữa. Hoặc là trong suốt quá trình làm ăn để mà tạo nên được căn nhà đó, biết bao nhiêu người đã góp sức. Ngay như một ông chủ nè, nói một ông chủ mở một cái hãng xưởng làm giàu, nên bây giờ tài sản ổng lớn, là ổng bỏ ra 3 tỷ ổng làm một cái
[13:29]công đức thật lớn, thì cứ tưởng một mình ổng vinh quang, nhưng không, cái gia tài của ổng có được là không biết bao nhiêu mồ hôi nước mắt của công nhân, của 500 công nhân mà làm dưới tay ổng á. Những người đó đổ mồ hôi xót con mắt mới tạo ra đồng tiền lời cho ông chủ, mà người đó thì lãnh được lương tháng mấy trăm ngàn đó thôi, bảy tám trăm ngàn, một triệu gì đó. Còn bao nhiêu lời ông chủ hưởng rồi ổng lấy qua 3 tỷ ổng làm, ổng vinh quang, nhưng không, công sức của rất nhiều người. Hiểu như vậy để chúng ta biết rằng, khi chúng ta làm được một công đức nào đó, chúng ta suy cho đến tận nguồn tận ngọn là chúng ta sẽ thấy rằng
[14:04]không phải những điều chúng ta làm được là bởi một mình mình. Hiểu như vậy rồi, chúng ta dễ quên, dễ quên công. Thì đó là cái người chính hiểu như vậy. Còn cái người mà phụ để tạo nên công đức á, thì cũng nghĩ ngược lại, là nghĩ nếu không có cái người mà đứng ra đầu đàn để làm được cái công đức, thì mình là người phụ giúp cũng không biết phụ cho ai, cũng không có tạo thêm được công đức, phải không? Cả người mà chính, người phụ, ai cũng quên công thì Phật pháp làm sao? Hưng thịnh. Cuộc đời này sẽ? Sẽ rất là vui. Hôm trước chúng ta nói vậy, chính những cái điều mà chấp công á, kể công á, làm cho cuộc đời này nó khổ, nó loạn lên.
[14:49]Thì ngược lại cũng vậy, sống trên đời này ai cũng biết thương yêu, ai cũng biết tạo phước, và ai cũng quên công hết, thì cuộc đời này rất là đẹp. Nhớ điều đó như vậy. Rồi đến cái đoạn này. Khi mà đoạn trước là nói về
[15:08]Đức Phật không có thuyết pháp rồi. Đức Phật thuyết pháp 45 năm mà ngài nói ngài không có thuyết pháp gì hết. Thì ngài Tu-bồ-đề ngài, ngài hiểu được, hiểu được, nhưng mà ngài bỗng nhiên ngài động tâm, ngài lo cho chúng sinh đời sau, là nghe đến chỗ đó, tuệ mệnh Tu-bồ-đề thưa với Phật rằng: "Chẳng biết về những đời sau có được nhiều chúng sinh tin hiểu khi nghe đạo lý này chăng?" Cái thắc mắc rất là, rất là chính đáng, rất là chính đáng. Ngài cái ưu tư đó rất là là quảng đại, cái lòng lúc nào cũng nghĩ đến chúng sinh. Cái chỗ này cái câu cũng ngắn, nhưng mà sự thực là một bài học rất là lớn. Ai mà có cái tâm trạng này mới hiểu được tấm lòng của ngài
[15:58]Tu-bồ-đề, là một người khi làm bất cứ việc gì đều nghĩ đến nhiều người khác, đều nghĩ đến nhiều chúng sinh. Chúng ta nói ví dụ như là thầy trụ trì Từ Tân chúng ta đây, khi trùng tu ngôi Tam Bảo này cũng vậy, là anh em với nhau, cho nên chúng tôi được thầy trao đổi rất nhiều về cái ngôi chùa như thế này, và chúng tôi rất là nể cái tấm lòng của thầy, là mỗi khi làm một cái góc, một cái cạnh gì, thầy đều nghĩ tới Phật tử và nghĩ tới nhiều năm sau. Không dám nghĩ là nhiều thế hệ sau, nhưng mà nhiều thế hệ, nhiều năm sau này, ví dụ như là thầy không còn, thì ngôi chùa này vẫn được sử dụng tốt như thế nào, và nghĩ đến khi Phật tử đến
[16:42]về tu được những cái điều tiện lợi, thoải mái như thế nào khi đến đây. Đó là tấm lòng lúc nào cũng nghĩ đến cho đông con người và lâu dài về sau, chúng ta thấy cái người có tâm lớn đều như vậy. Và những cái bậc thầy, những bậc tông sư cũng đều giống nhau như vậy, là khi làm một điều gì, khi nói một câu nào đều ưu tư, đều trăn trở cho nhiều thế hệ về sau, chứ không bao giờ vì cái lợi ích trước mắt. Đó, ví dụ như một cái người mà chỉ nghĩ tới mình, chỉ nghĩ tới lợi ích của chính mình thì đã là dở rồi. Rồi người cao cả hơn làm điều gì cũng nghĩ đến lợi ích nhiều người là cao cả, nhưng mà còn cao cả hơn nữa
[17:25]là cái người mà nghĩ đến lợi ích của nhiều chúng sinh, những thế hệ về sau. Đó là cái tâm hồn rất là rất là lớn. Thì ngài tuệ mệnh Tu-bồ-đề là như vậy. Ví dụ như là một cái người xuất gia vậy, có một cái chú điệu thôi, chú mới xuất gia, chú học đạo, nhưng mà cái người này có tâm hồn lớn, nên khi học một bài kinh, ví dụ tụng tới bài kinh Viên Giác, trong cái bài kinh đó chú đọc thì chú thấy cái đoạn nào hay, cái đoạn nào khó hiểu, rồi chợt chú suy nghĩ đến là làm sao để cho những người sau mà đọc tới những cái đoạn kinh này được dễ hiểu, dễ ứng dụng, và chú ước mong rằng chú sẽ dịch ra cho rõ ràng, bởi vì bản văn xưa lúc nào cũng khó hiểu.
[18:15]Hoặc là một tăng sinh khi mà học đến bộ Nikaya cũng vậy. Nikaya là kinh từ thời Đức Phật á, rất là cô đọng và lặp đi lặp lại rất là khó hiểu. Thì một vị này mới nghĩ làm sao cho nhiều đời sau người ta có thể hiểu rành mạch cái bộ kinh quý giá này, chứ còn để cái lời mà nguyên văn từ bản kinh mấy ngàn năm vậy, khó hiểu quá, khó hiểu quá. Thì những cái mà hễ làm việc gì cho mình đều nghĩ đến những người khác, thì đó là những tâm hồn lớn hết. Chúng ta cũng cố gắng như vậy. Ở đây lát nữa chúng ta sẽ nghe Đức Phật phản bác, nói rằng không có chúng sinh. Nhưng mà trước hết cái câu nói của ngài Tu-bồ-đề
[18:57]không biết sau này có nhiều chúng sinh hiểu nổi chỗ này hay không? Hiểu nổi là thuyết pháp mà lại không còn có thuyết pháp, làm bao nhiêu công đức mà lại không có công đức. Ngài lo lắng, ưu tư. Thì có thể là cái ưu tư của ngài so với Đại thừa sẽ được Đức Phật chỉnh sửa, nhưng cái tấm lòng của ngài thì tất cả chúng ta phải học. Mỗi khi chúng ta làm một điều gì là trong cuộc đời này, hãy nghĩ đến nhiều người khác. Không biết điều gì, kể cả ngồi ăn một miếng cơm, cũng hãy trải tấm lòng mình đối với mọi người. Ăn một miếng cơm mà cũng nghĩ đến mọi người là làm sao? Là làm sao? Thôi hãy tự mọi người hãy hãy tư duy nha.
[19:43]Vậy nhưng mà đó là bài học. Thì Cái việc mà ngài Tu Bồ Đề động tâm lo lắng cho chúng sinh vị lai không hiểu nổi cái đạo lý là độ cho vô số chúng sinh mà không thấy độ ai hết, tạo vô số công đức mà quên công, và đặc biệt cái điều này là biết ơn cái sự quý kính của mọi người với mình nhưng lại vẫn xem mình như cỏ rác. Thì cái trung đạo này ngài sợ là người sau không hiểu nổi. Hôm trước chúng ta có nói rồi phải không? Tại vì thường á, chúng ta sẽ bị kẹt một trong hai cách như thế này: Là ví dụ khi mình đã đạt được một cái vinh quang nào đó thì nhiều người trân trọng, quý kính. Thì khi người ta trân trọng,
[20:31]quý kính mình, mình biết ơn cái sự quý kính của người ta. Mình biết ơn. Vì khi biết ơn cái sự quý kính của người ta, mình chấp nhận cái sự quý kính của người ta, cũng có nghĩa là mình tự công nhận mình là sao? Mình là là ngon lành, phải không? Mình ngon lành, nên người ta quý kính như vậy là đúng và mình biết ơn điều đó, nên kẹt liền. Còn mà nếu mà nói theo kinh Kim Cang là mình coi mình không ra gì, mình không có gì là vinh quang hết, thì khi mà người ta đến quý kính mình thì mình sao? Mình quay lưng coi thường, phải không? Cả hai thái độ đó đều là lỗi. Thì cái trung đạo rất là khó lách, một cái cửa rất là hẹp để chúng ta lách chui qua đó mới là đúng.
[21:20]Là vẫn biết ơn sự quý kính của người nhưng vẫn xem mình như cỏ rác. Thì cái trung đạo này nó có một cái khe hẹp mà nói chung mập mập như chúng ta không ai chui qua được hết. Phải ốm chút nữa, ốm dẹp dẹp chút nữa mới lách qua được. Là cái chỗ: phải làm được rất nhiều công đức, phước đến tràn đầy, mọi người quý kính, biết ơn sự quý kính đó, nhưng mà vẫn coi mình như cỏ rác, vẫn thấy mình chưa làm được gì. Cái cửa nó dẹp lép có hai phân, ai mình đây cũng dày bốn, năm tấc, chui không qua. Ráng tu sao dẹp dẹp nữa mới lách qua chỗ đó được nha. Đến đây đó, Phật mới mở ra một cái đạo lý mới là: Phật bảo, "Này Tu Bồ Đề, đó chẳng phải là chúng sinh mà cũng không phải là không
[22:09]chúng sinh." Phật ngôn, "Tu Bồ Đề, bỉ phi chúng sinh, phi bất chúng sinh. Hà dĩ cố? Tu Bồ Đề, chúng sinh giả, Như Lai thuyết phi chúng sinh, thị danh chúng sinh." Nghĩa là: Vì sao? Vì Như Lai đã nói chúng sinh tức là không phải chúng sinh, đó gọi là chúng sinh. Nghe giống thần chú không? Nói chung không hiểu! Nhưng mà đại khái cái chỗ này là đến gần cuối cuốn kinh thì chúng ta gặp cái đạo lý làm mình sảng hồn là coi chúng sinh như như không. Tới cuối kinh nè, mới gặp cái đạo lý mà làm mình giật mình, hết hồn mà không nói sớm. Lẽ ra ngay từ đầu á là nói sớm là không có chúng sinh nào hết, nhưng mà không.
[22:58]Nên cái hay của kinh Kim Cang là chỗ này, thì sự chín chắn này. Chứ nếu mà đọc ngay từ đầu mà nói chúng sinh là không thì có lẽ bài kinh này không nên đem ra giảng. Nhưng mà cái hay của kinh này là đợi đến gần cuối kinh, là ở những đoạn đầu mọi người đã hiểu rất là vững là vất vả tạo nhiều công đức mà quên công thì tới cuối này mới được nói đến chỗ là không có chúng sinh, coi chúng sinh như không. Cái này nếu cái đạo lý này mà nói ra sớm, người ta chưa làm được nhiều công đức, chưa có cái phước dày mà bảo phải xem chúng sinh như không thì là một đại họa cho Phật pháp. Cũng may là tới cuối kinh rồi mới nói.
[23:45]Cho nên là nhờ chúng ta hiểu được những đoạn đầu nên chúng ta không có gây họa cho đời tu của mình, cũng không có gây cái đại họa cho Phật pháp. Tại sao mà nếu coi chúng sinh như không thì gây thành một đại họa cho cuộc đời và cho Phật pháp? Tại sao?
[24:11]Tại sao?
[24:15]Tại vì nếu mà xem chúng sinh như không á thì tâm từ bi làm sao?
[24:22]Tâm từ bi làm sao? Biến mất liền, phải không? Chúng ta tu theo Phật pháp thì một cái tâm hạnh cực kỳ quan trọng là tâm từ bi.
[24:37]Nếu không thương yêu được tất cả mọi người, mọi loài thì chúng ta không phải đệ tử Phật. Không phải. Nên cái nội tâm mà thương yêu tất cả mọi người là một cái tâm hồn quan trọng, một cái điều kiện chính yếu để làm đệ tử của Đức Phật. Có thể chúng ta chưa thương yêu được nhiều, nhưng chúng ta phải biết rằng tâm từ bi là là quý giá. Phải biết như vậy. Có thể chúng ta chưa thương yêu được nhiều nhưng mà tâm từ bi vẫn là cái đích sáng để mình nhắm đến. Còn những người nào mà đã huân tập được tâm từ bi, lòng thương yêu tràn đầy rồi thì người đó đang tắm mình trong hào quang của Phật, thì không có lo nữa.
[25:30]Và nếu không có tâm từ bi thì chúng ta không phải đệ tử Phật. Mà một cái đạo mà không có tâm từ bi thì cái đạo đó không đáng có mặt trên cuộc đời này. Đạo đó nên dẹp bỏ. Để chi cho vướng bận. Người ta có một cái tín ngưỡng mà không có đạo đức thì rất là rất là uổng phí. Nên vì vậy tâm từ bi là điều kiện quan trọng, mà nếu chúng ta nhìn mọi người mà thấy như không thì lập tức chúng ta không thể thương yêu được, phải không? Chúng ta chỉ thương yêu khi thấy có chúng sinh mới thương yêu, còn ở đây nhìn trước mặt mình một rừng người mà thấy không có ai hết thì rõ ràng tâm chúng ta làm sao? Khô cạn liền.
[26:16]Lòng thương yêu biến mất liền. Và đây là một cái đại họa cho bản thân chúng ta. Thiện tâm trong lòng chúng ta mất hết. Và nếu ai cũng như vậy thì cái thiện pháp trên cuộc đời này biến mất hết. Và cuộc đời này chỉ còn lại là một sa mạc khô khan, không ai thương ai hết. Nghĩa là sống với nhau mà nhìn nhau như nhìn không khí, như nhìn cỏ rác thì đúng là một đại họa cho cuộc đời. Mà thực sự thực sự đã có nhiều người bị như vậy, bản thân chúng tôi cũng đã từng tu nhầm như vậy. Hồi đó, chúng tôi mới đến với Phật pháp, lúc còn cư sĩ chưa có đi tu
[27:05]thì rất là tinh tấn. Tại lúc đó khi gặp được Phật pháp rồi mừng và xác định đây là con đường mình phải đi và mình phải xuất gia luôn. Nên tuy chưa có vào chùa nhưng mà đã chuẩn bị mọi điều, phải hành trì thực hành chuẩn bị mọi điều. Thì trong đó là lúc nào cũng cố gắng ứng dụng lời Phật dạy. Trong cái ứng dụng lời Phật dạy có một cái là xem cuộc đời này là là huyễn hóa như một giấc mộng. Nên lúc đó là tuy cũng sống trong cuộc đời, vẫn đi, vẫn đứng ngoài đường, vẫn học tập nhưng mà lặng lẽ ngồi một góc nhìn cuộc đời như một giấc mộng. Lúc nào cũng giữ tâm như vậy để để ứng dụng mà tu gọi là tu thiền á, nên nhìn mọi người vậy,
[27:54]nhìn mọi người trước mặt mình như hư không, như một giấc mơ, và thấy tâm mình có yên thiệt và nghĩ rằng mình đi đúng hướng, nên phát triển cái con đường đó. Lúc nào cũng xem cuộc đời như một giấc mộng, thân tâm mình cũng như là hư giả, tất cả mọi người, mọi vật đều là hư ảo hết, tất cả đều là không. Hồi đó nhớ có tu như vậy, nhưng mà không ngờ đó là một cái sai lầm lớn trong cuộc đời và phải trả giá. Vì sao vậy? Bởi vì cái nguyên tắc căn bản á khi đến với Phật pháp, bước đầu tu tập là phải tạo phước rất nhiều, phải thương yêu rất nhiều. Khi nào mà tích lũy đến tràn đầy đó, không còn chỗ chứa nữa đó, làm được nhiều điều cho cuộc đời
[28:39]đó, vô số chúng sinh chịu ơn mình á thì mới được thấy chúng sinh là không. Phải đến giai đoạn đó. Mà đến chừng nào mới được? Đến chừng nào mới đạt được cảnh giới đó? Tu hết đời này xong chưa? Chưa. Vậy mà mới mới đến với đạo, chưa tạo được công đức gì nhiều cho đời, chưa mấy người đã chịu ơn của mình mà đã lật đật xem chúng sinh là hư ảo. Cho nên lúc đó thấy thì mình đang tinh tấn, nhưng kỳ thực là những cái thiện tâm ngầm ngầm đang biến mất mà không hay. Vì vậy chúng tôi cũng phải trả giá cho cái cuộc đời tu hành của mình chứ không phải là không. Nhưng mà nhờ như vậy, nhờ đi qua những cái sai lầm như vậy nên rút được kinh nghiệm.
[29:27]Và đến khi mà có cái duyên để trình bày đạo lý với tăng ni hay Phật tử, thì chúng tôi luôn luôn đặt cái nền tảng cho mọi người rất là kỹ: phải thương yêu cái đã, đừng có vội xem cuộc đời là không, mà phải thương yêu cho tràn đầy, phải tạo công đức cho tràn đầy hết. Mà đến khi nào mà thế gian này ngập tràn cái ơn của mình, mà người ta cứ đòi kiếm mình để tôn sùng, thì lúc đó mới được quyền thấy chúng sinh là là không, thấy những người mà tới mà cứ đòi kính ngưỡng mình á, lúc đó mới thấy là không được. Chứ còn nếu mà chưa thương yêu tràn ngập hết thế gian này, chưa tạo cái phước tràn ngập thế gian
[30:14]này mà đã xem chúng sinh là không, là một cái hiểu lầm rất là lớn, gây thành một đại họa: tâm từ bi mình biến mất, những cái điều thiện trong lòng mình đang mất hết, và cái điều thiện mà mất rồi thì đường giải thoát đóng lại. Vĩnh viễn không thể giải thoát được khi mà điều thiện không còn trong tâm hồn của mình nữa. Mà tại sao điều thiện không còn trong tâm hồn mình? Bởi vì mình không còn thương yêu ai. Mà tại sao mình không còn thương yêu ai? Bởi vì mình thấy ai cũng là không. Thì ở đây kinh Kim Cang vậy, tới đoạn cuối, sau khi mà dạy chúng sinh làm vô số điều công đức tràn ngập hết cuộc đời mà biết không chấp công rồi, tới chỗ này gỡ luôn cái chấp luôn.
[31:02]Chỗ mà ngài Tu Bồ Đề ưu tư là sau này chúng sinh ai là người hiểu nổi, thì cái chỗ mà ngài ưu tư về chúng sinh đó, chỗ đó Phật gỡ ra luôn không có chúng sinh, để đừng ưu tư. Thì tại chỗ này chúng ta sẽ hơi lo lắng một chút. Nói ưu tư vì chúng sinh là tốt chứ, tại sao Phật xóa cái chỗ ưu tư đó luôn? Tại sao vậy?
[31:34]Ưu tư cho vận mệnh của Phật pháp, ưu tư cho những chúng sinh đời sau là một điều thiện chứ, một người sống rất có trách nhiệm chứ. Mà tại sao tới đó Phật lại gỡ ra luôn?
[31:49]Bởi vì, bởi vì là khi một người mà đã có bề dày thương yêu chúng sinh và tạo rất nhiều công đức thì nó đã thành cái đà, nó thành cái đà. Cho nên cái lợi ích tự nó sẽ duy trì, chớ đừng có chấp nữa, đừng chấp nữa. Tới lúc đó mà cứ chấp có chúng sinh để mình độ, có chúng sinh mình thương yêu, có chúng sinh quý kính lại mình thì lại là một cái chấp công bí mật trong tâm. Chấp có chúng sinh cũng chính là chấp công. À, đây là một điều bí mật. Cho nên vì vậy khi mà chúng ta tạo phước mà đúng hướng, có bề dày và quên công thì cái công đức đó tự nó sẽ lan truyền đời đời đi, lan truyền đời đời và khi chúng ta chết,
[32:44]cái ảnh hưởng đó vẫn tiếp tục được duy trì. Chỗ này nó đi vào sâu ở trong cái đạo Bồ tát chứ không còn cái đạo của phàm phu, chỗ này hơi khó hiểu một chút. Cái đạo Bồ tát nè, thường thường á ví dụ chúng ta học vô số những giáo lý là những giáo lý của con con người, nên chúng ta nói đạo Phật trong xã hội nè, đạo Phật trong đời sống gia đình, chúng ta học về Tứ thánh đế, 12 nhân duyên, về nhân quả, về luân hồi, tất cả những đạo lý đó là cho chúng ta, là những phàm phu. Nhưng mà khi vượt khỏi phàm phu rồi, thành một vị Thánh rồi, thì trên đó lại có những đạo lý khác nữa. Những đạo lý đó cao siêu hơn, này chúng ta chưa học
[33:23]tới, những đạo lý đó còn mênh mông bất tận nữa. Thì ở chỗ này bắt đầu bước qua cái đạo lý của Bồ tát nên hơi khó hiểu, lẽ ra chúng ta không nói, nhưng mà vì kinh Kim Cang nói tới nên chúng ta phải nói luôn một chút xíu. Là ở chỗ này: Khi nào thì một vị Bồ tát có đủ cái công đức để mà đến một ngày nào đó chắc chắn đạt được thành Phật? Khi nào thì một vị Bồ tát chưa đủ công đức đó, phải làm thêm? Là cái chỗ này, đây là bí mật của đạo Bồ tát. Chỉ khi nào một vị Bồ tát mà khi xây dựng một cái đạo lý
[34:07]và cái đạo lý đó nó tồn tại vĩnh viễn, là khi mà cái vị Bồ tát đó mất rồi, nhưng mà cái điều tốt đẹp đó tự nó có sức mạnh duy trì mãi trên cuộc đời này, không bao giờ hết, là dường như vĩnh viễn, thì cái vị Bồ tát đó sẽ đạt được cái quả vị bất thoái chuyển, tiến mãi lên trên con đường Phật đạo. Còn nếu cái vị Bồ tát mà chưa đủ duyên, cái đạo lý mà mình xây dựng cho thế gian nó bị một cái nghiệp gì ngăn che nên tồn tại được một thời gian rồi tắt, không còn tồn tại nữa thì vị đó chưa đạt được cái quả vị bất thoái chuyển, vị đó còn phải xuống trần gian rất nhiều, cực khổ dựng lại mọi điều, làm lại hết.
[34:54]Để đến khi nào mà đạt được cái ảnh hưởng của cái điều tốt đẹp lan truyền trên đời đến vô tận thì vị đó có thể không cần trở lại, vị đó sẽ sống ở cõi khác mà xây dựng Phật pháp. Nên đây là một trong những cái nhân quả, cái đạo lý của Bồ tát mà người phàm phu chúng ta chưa hiểu hết. Những điều đó rất là lớn. Thì ở chỗ này, khi mà ngài Tu Bồ Đề với cái tâm có trách nhiệm lo lắng cho chúng sinh, thật ra cái lo chúng sinh nó cũng là cái ưu tư, có trách nhiệm nhưng vẫn có thể trở thành cái chấp công. À, đây, đây là chỗ bí mật. Cái người có trách nhiệm với mọi người vẫn làm có thể là một người chấp công.
[35:40]Chúng ta hãy xem điều này: Là bây giờ ví dụ như chúng ta vào chùa, chúng ta tu hành rồi công quả, đến những ngày lễ lớn chúng ta phụ việc. Thì trong đó chúng ta sẽ thấy có một vài người rất là nhiệt tình, chuyện gì cũng lo toan hết, nhưng mà cũng là người rất nóng nảy. Cái người nhiệt tình nhưng cũng là người rất nóng nảy, đụng tới là họ sực nạt liền, nhưng mà lại là một người lo toan đủ chuyện cho chùa. Thầy nhờ chuyện gì là cũng săng sái làm, chuyện gì cũng gánh vác, nhưng mà đụng tới là nạt người này mắng người kia liền, rất là nóng nảy. Có không? Tại sao? Đó, đó lại là cái tâm lý đó. Cái nhiệt tình cũng tạo thành cái nóng nảy. Vì sao vậy?
[36:30]Vì trong cái nhiệt tình đó chúng ta đã chấp công. Chấp công, nghĩa là làm được nhiều việc cho thầy rồi nhưng cũng thấy mình có công. Vì thấy mình có công nên bản ngã tăng lên, và khi bản ngã tăng lên thì nóng nảy, sân, dễ sân. Đó, thì cái chỗ mà một người nhiệt tình với công việc, nhiệt tình với chúng sinh, nhiệt tình với cuộc đời cũng bí mật là người chấp công. Mà khi chấp công thì bản ngã tồn tại, bản ngã tồn tại thì nổi nóng. Và chính vì điểm này mà đến chỗ này Đức Phật mới gỡ bỏ chỗ đó ra. Nghĩa là làm vô số công đức rồi, đến cuối cùng giờ này ngài Tu Bồ Đề lại tiếp tục rất là nhiệt tình, rất có trách nhiệm:
[37:19]biết chúng sinh đời sau hiểu nổi không? Đức Phật nói không có chúng sinh. Ngay đó gỡ bỏ cái chấp công bí mật liền, và để cho dù có nhiệt tình cũng không chấp công. Làm được nhiều việc, không có chấp công và không có sân si. Nên vì vậy là từ đây về sau, trong cái cuộc sống này, hoặc chúng ta làm việc ở chùa hoặc chúng ta về gia đình mình, hoặc là chúng ta ở cơ quan, ở công sở, chúng ta cũng giữ cái nhiệt tình như thế đối với cuộc đời, nhưng mà đừng có chấp công để đừng có nổi nóng nha. Nhiều khi người ta thấy: Ồ, cái ông đó được việc thiệt nhưng mà ổng dữ quá. Vậy là mình không hiểu kinh Kim Cang.
[38:03]Phật tử của mình hiểu kinh Kim Cang á là người ta nhìn sao người ta nói rằng: Trời, đó là một con người siêng năng, tận tụy và và hiền lành. Đó là người đệ tử là được chấm 10 điểm về cái môn kinh Kim Cang. Ừ. Còn mà người ta khen: Ổng nhiệt tình thiệt mà ổng dữ quá, thì người đó làm sao? Được 2 điểm, môn này phải thi lại nha. Học Kim Cang năm ngoái năm nay là phải thi lại môn này. Nên rất nhiệt tình, rất tận tụy với cuộc đời mà không thấy mình làm gì cả, không thấy ai được lợi ích của mình, không chấp công nên không sân si. Đây là cái chỗ mà cái chấp còn chút xíu để có thể biến thành sân si mà ngài Tu Bồ Đề đại diện ngài ngài hỏi, và Đức Phật gỡ bỏ luôn:
[38:50]không có chúng sinh. Cái chỗ này cũng rất giống lại cái giai thoại mà chúng ta đã từng kể ở đầu kinh Kim Cang, là khi vua Lương Võ Đế mà hỏi Bồ Đề Đạt Ma ha, là: "Trẫm in kinh rất nhiều, cất chùa rất nhiều, độ tăng rất nhiều, vậy có công đức gì chăng?" Khi ổng hỏi thì ổng đã biết có công đức chưa? Biết tỏng tòng tong rồi, không không có công đức sao làm, phải không? Nhưng ổng muốn nhận được một lời khen từ một vị mà được đồn rằng đây là một vị thánh tăng đắc đạo từ bên từ bên Tây Trúc sang. Tổ Bồ Đề Đạt Ma là hình như là người người Ba Tư, Iran á. Thì ổng muốn nhận được một lời khen từ kim khẩu của một vị thánh nên ổng khoe.
[39:42]Chứ làm sao ổng biết không có công đức? Cái câu hỏi quá đơn giản. Hỏi thực ra để mà không hỏi, hỏi để chờ khen chứ không phải là hỏi thiệt. Mà chúng ta sẽ nghe cái câu trong cái câu ông nói là in kinh rất nhiều nè, cất chùa rất nhiều, độ tăng rất nhiều, chúng ta hơi thắc mắc cái chữ gì? Chữ độ tăng. Độ tăng nghĩa là đưa người ta đi xuất gia, giúp cho người ta xuất gia. Một ông vua mà giúp cho người ta xuất gia rất nhiều. Làm chỗ này chúng ta hơi thắc mắc xuất gia thì xuất gia, mắc mớ gì ông vua phải cho người ta xuất gia. Thì ra là ngày xưa muốn xuất gia thì phải được vua cho phép. Khủng khiếp chưa?
[40:25]Thời xưa thời xưa không có cái chuyện là ai muốn đi tu thì đi nha, phải được vua cho phép á. Tức là vua phải kiểm tra người đó có đạo hạnh, đủ sức giữ giới thì mới cho cho đi tu. Còn người lôi thôi không được cho. Bởi vì sao? Vì sợ cái ông thầy trụ trì trong chùa ổng hiền quá, mấy đứa nào cà chớn gì ổng cũng cho ổng vô tu rồi nó không chịu đi lính, không chịu đi phu, không chịu làm ăn đóng thuế, nó cạn cái ngân sách quốc gia đi. Mà cái nguồn lực lao động là sức mạnh quốc gia mà. Bây giờ đó, cái sức lao động không cần lắm bởi vì người ta làm bằng đầu óc và máy móc, nhưng hồi xưa cái sức của tráng đinh đó rất là quan trọng đối với quốc gia,
[41:08]mà cứ xúm nhau đi tu mà không đóng thuế thì tài nguyên quốc gia cạn liền. Cho nên phải đích thân là vua quan cho phép. Đời nhà Lý chúng ta cũng vậy. Đời nhà Lý mà đạo Phật gây được ảnh hưởng qua tới đời Trần tốt đẹp là chính bởi vì vào thời đó ai muốn xuất gia phải được đích thân vua Lý Thái Tổ cho phép. Khủng khiếp chưa? Cho nên hồi đó đi tu dễ không? Khó, và hễ ai đi tu hầu hết là là một tu sĩ chân chính. Vì vậy đạo Phật rất là thịnh. Đời nay á chúng ta không có điều đó nữa, chúng ta không bị ai kiểm tra. Nghĩa là ông thầy mà ổng thấy thằng nhỏ nào được được á, thôi cho xuất gia đi mà. Cho đây thầy tu nữa, nữa thầy cho đi học Ấn Độ nè ha, cái ổng dụ dụ cái cho đi.
[41:53]Và cái người xuất gia dễ dãi tràn lan như vậy nên bây giờ chúng ta đành phải chấp nhận một cái thực trạng là tu sĩ không có chất lượng cao. Tức là mình không có hàng Việt Nam chất lượng cao như hồi xưa, không có.
[42:14]Mà đây là điều mà đừng có đổ thừa. Ngày xưa giữa cái chính quyền và triều đình và Phật pháp gắn bó là một, nghĩa là ông vua ổng có trách nhiệm đối với Phật pháp. Và chính vì cái sự khắt khe của ổng nên Phật pháp hưng thịnh và người nào mà xuất gia rồi thì triều đình nuôi. Cái chùa đó là được nuôi, chỉ chăm lo tu, học và giáo hóa, à ít có phải bận tâm. Còn bây giờ thì người tu thì muốn mạnh xuất gia thì được xuất gia, xuất gia rồi ráng làm quen Phật tử kiếm tiền, kiếm tiền ráng đi học làm sao đó rồi làm sao đó làm. Cho nên là thì ở chỗ này là ngài
[42:55]vua Lương Vũ Đế khi hỏi câu đó có chấp công không? Quá chấp mới đem ra hỏi. Chứ nếu người quên công là không đem chuyện đó ra hỏi. Nếu mà người quên công thì hỏi câu gì? Lúc đó bây giờ quý Phật tử tưởng tượng mình là vua Lương Vũ Đế ha, ngồi trước mặt Tổ Bồ Đề Đạt Ma ha. Tưởng đi mình hỏi câu gì? Ai nói câu nào được cho hay là cho mười điểm.
[43:27]Tưởng tượng hỏi một câu cho hay đi, cho mười điểm. Còn không là thưởng ngay chiếc xe Wave của Maroc.
[43:39]Thôi, tự mọi người suy nghĩ nha, không nói nữa. Nhưng đại khái như vậy, chính vì thấy cái chỗ chấp công của vua Lương Vũ Đế mà Tổ Bồ Đề Đạt Ma trả lời là: "Không". Như vậy cái chữ "không" này có phải là không công đức không? Mà là không cái gì? "Đừng chấp công". Cái chữ "không" là không phải không công đức mà thôi, đừng chấp công nữa. Mà ngài nói thẳng thắn quá, ngài nói tàn nhẫn quá, ngài tàn bạo quá. Cho nên là tới bây giờ vẫn nhiều người hiểu lầm cái chữ "không" đó. Cuối cùng người ta xúm nhau là cứ giảng cái chữ "không" đó tùm lum. Là nhiều người đã giảng cái chữ "không" của Tổ Bồ Đề Đạt Ma là không có nhân quả
[44:17]luôn, không có công đức luôn, làm quá chừng phước mà không công đức luôn. Hiểu lầm, sự thật không phải. Tức là ngài muốn khuyên một câu nhẹ nhàng là thôi, công đức á chắc là có đó nhưng mà đừng chấp công thì mới giải thoát. Đáng lẽ ngài nói một câu mười mấy chữ như vậy giùm á thì đỡ cho vua Lương Vũ Đế. Nhưng mà ngài tàn bạo á, nói có một chữ một: "Không". Thế là ông vua xịu mặt xuống hết muốn tiếp và ngài từ giã cung vua ngài ra đi luôn.
[44:49]Ở chỗ này chúng ta thấy nếu mà chúng ta trong cái nhiệt tình tận tụy mà bỏ được cái chấp công là nên cái chỗ mà xem chúng sinh như không á là chính bởi vì cái lòng thương đã tràn đầy, đó thì mới được. Còn nếu không mà chúng ta xem chúng sinh như không á, lập tức đạo Phật sẽ đi theo con đường thụ động, Tiểu thừa liền. Tiểu thừa là gì?
[45:16]Từ một giáo lý nguyên thủy nha, chúng ta có hai cách hiểu: hiểu một cách theo Tiểu thừa và hiểu một cách theo Đại thừa. Hiểu theo Tiểu thừa, tức là mình tu mà ít có trách nhiệm với cuộc đời, đạo đức không lớn lắm, từ bi nhỏ, không có năng nổ gọi là Tiểu thừa. Còn hiểu theo kinh Kim Cang mà chúng ta nói hôm năm ngoái năm nay á là hiểu theo Đại thừa, nghĩa là rất là vất vả, làm rất nhiều điều cho cuộc đời, tâm từ bi rất lớn là hiểu theo Đại thừa. Cho nên cái xem chúng sinh như không mà vội vàng á là chúng ta tự mình mất tâm từ bi, mình làm cho đạo Phật đi theo con đường thụ động và đạo Phật suy đồi luôn.
[46:01]Đạo Phật suy đồi là ở chỗ là tăng ni không còn cố gắng độ chúng sinh nữa. Ví dụ như một ngôi chùa nằm ở đây, nhưng mà những cái nhà chung quanh không có theo đạo Phật, đó là đạo Phật đang đi vào giai đoạn suy đồi á.
[46:16]Còn đạo Phật mà đi vào giai đoạn hưng thịnh á thì chuyện gì xảy ra? Là ví dụ một ngôi chùa nằm ở đây thì chung quanh á làm sao? Theo đạo Phật sạch.
[46:29]Và chưa, cũng chưa, chưa gọi là hưng thịnh. Mỗi một người Phật tử, mỗi một cái gia đình, cái ngôi nhà của người Phật tử nằm ở đâu thì chung quanh đó làm sao? Cũng phải theo đạo Phật sạch. Lúc đó mới gọi là đạo Phật hưng thịnh. Có chưa? Hàng xóm mình theo đạo chưa? Hay vẫn còn gây lộn với người ta? Phải phải nghĩ đến chuyện đó, nghĩa là cái nhân duyên mà cái ngôi nhà mình nằm ở cái địa chỉ đó là mình phải thấy đó là một một sứ mạng. Bao nhiêu năm qua mình ở cái xóm đó, ở cái đường đó, ở cái địa chỉ là 70/2 đó, đường gì đó, đường Trần Văn Đang hay gì đó ví dụ vậy, đường 70/2. Thì hồi xưa mình nghĩ nó là một cái ngẫu nhiên,
[47:19]nhưng không, định mệnh, ngày hôm nay hiểu Phật pháp rồi, đây là một định mệnh. Nghĩa là làm sao cho những ngôi nhà chung quanh phải phải theo Phật hết. Đó mới là gọi là không phải chỉ có chùa mới chức năng mà phổ biến Phật pháp mà chính từng người cư sĩ cũng trở thành một sứ giả, cũng trở thành một thành trì và cái ngôi nhà của cư sĩ cũng là một ngôi chùa. Lúc đó Phật pháp mới gọi là hưng thịnh. Vậy được chưa? Được chưa? Được nha, ráng. Có ai ở nhà 70/2 không?
[47:55]Thì hồi nãy chúng ta nói là xem chúng sinh là không để tránh cái chấp công, nhưng mà bây giờ nếu chúng ta xem chúng sinh là thật thì chuyện gì xảy ra? Xem chúng sinh là thật thì chuyện gì xảy ra? Thì thì vô số nhân duyên ràng buộc lẫn nhau từ vô lượng kiếp làm chúng ta bận tâm, bận tâm. À, cái chỗ này mới là kẹt á. Xem chúng sinh như không á thì mất tâm từ bi, mà xem chúng sinh là thật á thì chúng ta nặng trĩu tấm lòng. Bởi vì sao? Một người nào đối với mình cũng có cái duyên và mình cũng phải có một cái đối xử gì đúng, chính đáng, đúng mức để giải quyết cái ân nghĩa ngày xưa, nên tạo thành một sự ràng buộc.
[48:44]À, ở đây là cái chỗ chúng ta phải hiểu: xem chúng sinh là thật thì đúng là tâm chúng ta chìm trong cái cái ân nghĩa vô lượng đời, mà xem chúng sinh như không thì mất tâm từ bi. Cái trung đạo là gì?
[49:03]Trung đạo là gì? Trung đạo là cái chỗ trung đạo này hơi kỳ cục, là phải thương yêu chúng sinh tràn đầy mới được quyền xem chúng sinh là không, là phải gỡ hết, phải giải tỏa hết, phải tạo thành ơn nghĩa ngược trở lại đối với chúng sinh hết, rồi lúc đó mới được quyền xem chúng sinh là không. Ngày xưa á mình chịu ơn nghĩa của mọi người, cả một con chó trong nhà xem nhà mình cũng chịu cái ơn nó, cả một người ngày xưa mời mình một bát nước ven đường mình cũng chịu cái ơn nữa. À bây giờ phải lật ngược lại là đem ơn nghĩa ngược lại đến với tất cả chúng sinh, là giúp hoặc vật chất hoặc bằng giáo pháp mà
[49:48]làm sao cho cuộc đời này tràn ngập cái ơn nghĩa của mình. Đó là phải như vậy tới lúc đó mới được xem chúng sinh là không, mới có quyền. Là phải làm lợi ích cho chúng sinh vô tận rồi mới được quyền xem chúng sinh là không. Có một lần chúng tôi giảng cái bài cái tựa đề là Người Được Quyền, biết quý Phật tử nghe chưa nhỉ? Nghe chưa? Chưa. Về kiếm cái băng đó nghe nha, Người Được Quyền. Nghĩa là chúng ta chỉ được quyền khi mà chúng ta đã làm cái điều gì đó xứng đáng. Cũng vậy, cái chỗ mà xem chúng sinh là không nó là một cái biện pháp của đạo đức để không chấp công khi mà ta đã từ bi tràn đầy và công đức gieo trên chúng sinh là vô lượng.
[50:32]Tới chừng đó mới xem chúng sinh là không. Đó. Ví dụ như là một ngày nào đó chúng ta gây được ảnh hưởng trên cả thế giới, cả thế giới biết tới mình, nói là ngưỡng mộ mình thì lúc đó là lúc mà chúng ta dễ bị cái gì? Dễ bị cái cái hãnh diện, cái tự hào, cái cao ngạo. Đó là lúc mà phải xem kinh Kim Cang, nghĩa là không có chúng sinh, không có thế giới để đừng chấp công. Tới chừng đó, bây giờ thì sao? Giờ khoan. Ở chỗ này là chỗ mà phải xem như không những cái thành tích mà mình đã đạt được mà quên luôn những người mà mình đã làm cho họ được lợi ích. Cái chỗ này chỗ khó. Cái lý không này nó sẽ trở thành nguy hiểm nếu chúng ta xem chúng
[51:22]sinh như không mà chúng ta chưa làm lợi gì cho ai cả. Ấy là lúc này công đức mất, tà kiến xuất hiện và Phật pháp suy đồi. Vì vậy ở đây chúng ta ai là người có quyền xem chúng sinh là không?
[51:38]Ở đây ai? Ai? Chưa có ai hết. Chưa có ai. Chưa có ai gieo được ơn nghĩa vô tận với chúng sinh hết cho nên chưa ai xem chúng sinh là không được hết. Tuy nhiên nói như vậy thì nói chứ chúng ta phải tập dần dần vì biết đâu một ngày mai không phải kiếp này mà ở kiếp khác, người nào đó hoặc là tất cả chúng ta ở đây đều thành những vị thánh xuất sắc mà ảnh hưởng tràn lan khắp cả trái đất này. Biết đâu được phải không? Dù kiếp này chưa làm được nhưng mà cái người này năm kiếp sau làm được. Thì sao, phải không? Giờ này thấy mình bình thường ngồi là một thính chúng ở trong cái hội chúng này, nhưng biết đâu năm kiếp sau thì người này
[52:19]là một vĩ nhân của thế giới, không biết chừng được. Gieo cái nhân trong năm kiếp cũng dám thành được. Thì lúc đó phải nhớ lại năm kiếp xưa có một lần ngồi ở đây nghe kinh Kim Cang giùm. Là thấy chúng sinh là không, thế giới là là không để quên công đi. Đấy tới chừng đó như vậy. Bây giờ chúng ta nghe tới cái đoạn này là ngài Tu-bồ-đề
[52:45]lúc đó khi mà Đức Phật nói không có chúng sinh thì ngài Tu-bồ-đề hỏi: Như vậy cái pháp mà vô thượng chánh đẳng giác mà Đức Phật chứng là không có chứng gì chăng? Đức Phật nói: Đúng thế! Đúng thế, này Tu-bồ-đề. Đối với vô thượng chánh đẳng giác ta không chứng dù một pháp rất nhỏ nào để gọi là vô thượng chánh đẳng chánh giác. Lại nữa, này Tu-bồ-đề, pháp đó bình đẳng không cao không thấp nên gọi là vô thượng chánh đẳng giác. Bởi vì biết tu tập tất cả pháp thiện mà vẫn không thấy có ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả nên chính là chứng vô thượng chánh đẳng chánh giác. Một loạt Đức Phật trả lời và cái chỗ này là những cái
[53:27]cốt lõi nhất, tinh hoa nhất của Đại thừa Phật giáo. Cái đoạn này thiệt là hay. Chỗ mà Phật không thấy mình chứng một pháp nào dù rất nhỏ thì ở đây nè, chúng ta để ý chỗ này, khi mà một người tu hành mà tâm bắt đầu có tiến bộ, khi ngồi thiền á tâm bắt đầu đạt được cái vắng lặng, trí tuệ được khai mở. Lúc đó tâm mình rất là sáng, mình thấy rỗng mà sáng, thanh tịnh, niệm không khởi và có trí tuệ, đọc tới đạo lý nào cũng biết hết, nhìn vào cuộc đời chuyện gì cũng soi sáng được hết. Thì cái chỗ này là chúng ta dễ bị xuất hiện cái tâm lý tự hào về thành quả tu tập của mình. Và cũng vì trong kinh điển ca ngợi chỗ này quá,
[54:12]ca ngợi cái người nào mà ngồi thiền tâm được định, người nào có trí tuệ soi sáng biết được mọi chuyện người đó là thánh. Thì khi mình tu đạt được đúng y như kinh nói thì mình thấy mình là thánh. Thì khi mình thấy mình là thánh thì có kiêu mạn chưa? Có rồi, phải không? Thì đó. Nhưng mà cũng có những người khi họ đạt được cảnh giới đó họ không hề kiêu mạn nha. Cũng có những người như vậy, khi tâm vào thanh tịnh, trí tuệ phát sáng, nhìn đâu biết đó mà không kiêu mạn. Ha, hai trường hợp khác nhau. Lý do tại sao? Lý do tại sao? Thì lý do vì như thế này. Những chỗ này chúng ta nói trước cho nhiều người chúng ta tu cũng
[54:54]chưa tới, nhưng mà vì nghe kinh Kim Cang là buộc phải trình bày. Lý do thế này. Có người đó nghe nói rằng là anh anh ráng tu thiền đi nha, anh ráng ngồi thiền một ngày năm, mười tiếng, đi, đứng, nằm, ngồi anh ráng tinh tấn nhiếp tâm nha. Rằng anh tinh tấn như vậy anh có thể khai ngộ, anh nhập được định, anh chứng đạo, anh thành thánh là thiệt không có gì quý bằng trên thế gian này. Hoặc là mình nghe một vị thầy nào dạy như vậy, cũng khuyến khích như vậy cái mình hết sức cố gắng. Là bước chân á đi từng bước, từng bước chậm rãi lúc nào cũng giữ tâm mình thanh tịnh. Mỗi ngày đều tinh tấn bắt chân kiết già ngồi tọa thiền.
[55:32]Rất là tinh tấn, rất là cố gắng. Thì cái người đó có khi đạt được. Bất ngờ tu ba năm sau cái tâm bừng chứng ngộ, bừng ngộ ra, tâm rỗng rang, thanh tịnh, sáng suốt chuyện gì cũng biết hết. Thì người đó rất dễ bị tự hào, kiêu mạn.
[55:50]Kỳ lạ như vậy. Còn một người đi một con đường khác là lại siêng năng làm các việc công đức, lại không có tinh tấn tu thiền như người kia mà chỉ siêng năng tạo các việc phước, thương yêu chúng sinh, giữ gìn sự khiêm hạ, rồi ai khổ thì giúp, ai chưa biết Phật pháp thì giúp cho người ta biết Phật pháp. Tu thầm lặng và phải mất 10 năm bắt đầu tâm mới thanh tịnh. Hai con đường khác nhau. Một người kia quyết chí ba năm là đạt được sự thanh tịnh, tâm nhập định liền. Một người tới 10 năm khi ngồi thiền tâm từ từ mới vắng lặng, vọng tưởng bắt đầu vơi bớt, tâm sáng tỏ giữ được chánh niệm thường xuyên. Hai người đi hai con đường khác nhau,
[56:31]một người ba năm thành tựu, một người 10 năm thành tựu. Thì cái người mà ba năm á do tinh tấn quyết liệt có khi đạt được rồi thì kiêu mạn xuất hiện luôn. Còn một người 10 năm á bởi vì do làm các công đức cho nên cái công phu bị chậm trễ, tới 10 năm mới thành thì người này tâm thanh tịnh mà bình thản lắm, không có thấy mình chứng, lòng rất là nhẹ nhàng, không kiêu mạn. Hai con đường khác nhau, hai con đường khác nhau. Thì cái người nào có thể là bị lui sụt? Người nào? Cái người tu ba năm á có thể bị lui sụt là do có kiêu mạn bí mật bên trong. Mà nếu chúng ta cũng vậy đó, nếu mình ham chứng đạo quá,
[57:14]mình quyết tâm mình tu tập để chứng đạo, hoặc là mình sẽ điên vì cố gắng quá sức mà công đức chưa đủ, hoặc là công đức đủ nên chứng sớm luôn thì vẫn bị kiêu mạn. Và khi kiêu mạn thì lúc nào đó sẽ lui trở lại là một người phàm phu tầm thường. Còn cái người đi con đường rất là chậm là tạo phước trước cho nhiều, thương yêu chúng sinh thật nhiều, rồi bắt đầu mới song song cái đó vẫn ngồi thiền thì việc chứng ngộ chậm hơn, nhưng khi chứng rồi lòng rất là bình thản, thấy như không có gì. Cái người đó mình vẫn thấy hiền lành như mọi ngày và hiền hơn hồi xưa nữa. Thấy hiền như hư vô á, chứng mà không thấy mình chứng,
[57:56]cái người đó sẽ không bao giờ bị thoái chuyển, không bao giờ bị lui sụt, và đi mãi cho đến cái ngày giải thoát hoàn toàn. Nên chính cái người mà chứng mà không thấy mình chứng á là người đó đi rất là bền. Và đây là chỗ mà kinh Kim Cang nói: Ta không chứng một pháp nào dù rất là nhỏ. Đây là điều rất là, rất là đặc biệt.
[58:21]Hai con đường này đó, chúng ta nhớ nha, để mình chọn con đường đi. Mình chọn cái con đường đi, đi chậm. Nhưng mà khi thành tựu rồi, không có bị phản ứng phụ, nghĩa là không có bị cái kiêu mạn khởi lên. Chứng mà không thấy mình chứng. Con đường đó 10 năm, 20 năm. Con đường đó do thương yêu con người rất nhiều, do tạo phước rất nhiều thì mới đạt được con đường đó. Còn bây giờ đó, chúng ta có đạt được cái gì đó, thật ra cũng chưa có rốt ráo, nhưng mà lại dễ thấy mình là hơn người khác. Mà khi thấy mình là hơn người thì cái sự kiêu mạn đó nó đã dọn đường cho một cái sự thoái lui ở vị lai. Chỉ có một vị thánh á thì mới thoát được cái tâm
[59:03]trạng này, một vị A-la-hán, một vị Phật á. Đây là một cái nghịch lý nha, chúng ta nghe cái điều này. Chúng ta lắng tai nghe cái điều này, cái nghịch lý kỳ cục của đạo Phật. Một cái vị thánh á, khi mà tâm được thanh tịnh á thì biết mình là thanh tịnh và biết chúng sinh là loạn động, biết không? Biết sao không biết. Biết mình đang có trí tuệ rất là sáng, biết chúng sinh là mê mờ vô minh, biết không? Biết sao không biết, không biết làm sao mà dạy. Tức là cái biết về cái sự khác biệt giữa một vị thánh và một chúng sinh là vẫn biết rõ ràng. Biết tâm mình vắng lặng cực kỳ như hư vô và biết chúng sinh trước mặt mình đang loạn động, biết rõ, biết rất rõ.
[59:50]Biết trí tuệ mình rất sáng nè, chuyện gì mình cũng hiểu hết nè và biết chúng sinh trước mặt mình đang mê mờ vô minh chuyện gì cũng chưa biết hết tơ tường tận. Biết rất rõ, biết rất rõ nhưng mà sao? Vẫn thấy mình với chúng sinh là một, không khác nhau. Đây là điều lạ không? Đây là cái nghịch lý. Thế là cái công đức á đã đưa đến sự khác biệt giữa hai người, một vị thánh và một vị phàm phu. Tức là công đức làm cho một người này vượt trội lên thành một vị thánh khác biệt với phàm phu, nhưng cái đạo đức thì làm cho vị thánh đó thấy mình vẫn bằng như một người phàm phu không khác. Chúng ta đã đồng ý chỗ này chưa?
[1:00:37]Chúng ta phân biệt hai cái tại sao có cái tâm trạng nghịch lý đó, nghĩa là thấy khác, thấy mình hơn hẳn chúng sinh nhưng mà vẫn thấy mình bằng chúng sinh. Bởi vì hai cái khái niệm: một là công đức, hai là đạo đức. Chúng ta nhắc lại nha. Chính cái công đức đã làm nên sự khác biệt giữa một vị thánh và một một phàm phu, nhưng chính cái đạo đức đã làm cho một vị thánh thấy mình cũng như một một phàm phu, không thấy hơn người. Chúng ta đồng ý chỗ này chưa? Chịu chưa? Chịu nha. Đây là một chỗ rất là lạ mà toán học không có giải thích được. Ví dụ trong toán học, 10 so với 5 thì làm sao? 10 thì chúng ta vẽ cái vòng là chúng ta đánh cái dấu là 10 thì lớn
[1:01:24]hơn 5, nhưng trong đạo Phật thì 10 vừa lớn hơn vừa bằng 5. Chuyện này phi toán học nhưng mà lại chính là đạo học. Ai chịu cái đạo học kỳ cục này thì đi theo, còn không chịu thì có quyền bỏ đạo Phật. Nó nói, "Tôi tu tôi phải ngon hơn à. Vì nói tôi tu xong rồi bắt tôi bằng người khác không chịu, tôi bỏ cái đạo Phật này." Phải chấp nhận một cái nghịch lý kỳ cục đó. Tu cho đã đời, cho cực khổ xong rồi, sáng suốt hết rồi, chuyện gì cũng được rồi thấy mình bằng như một người phàm phu chưa tu, chịu không chịu thì thôi à, nghỉ chơi. Và cái chỗ này là chỗ mà trong kinh Kim Cang nói một câu rất là thú vị, "Này Tu Bồ Đề,
[1:02:13]thị pháp bình đẳng vô hữu cao hạ. Cái pháp đó bình đẳng không có cao thấp." Tức là cái giáo lý kỳ cục này là một giáo lý mà đem đến sự bình đẳng, làm cho người ta không còn thấy cao thấp với nhau nữa. Ai chịu theo, không theo thì thôi, ráng chịu. Mà đoạn này có một giai thoại trong nhà thiền thú vị, lần đó ngài Đại Huệ, ngài Đại Huệ là một thiền sư rất là xuất sắc, mà lúc mà ngài chưa có triệt ngộ để bước ra mà dạy chúng á thì ngài là một thiền sinh nhưng mà giỏi lắm rồi, ổng trí tuệ khủng khiếp. Rồi lần đó, ngài mới đến nương với ngài Văn Chuẩn, ngài Văn Chuẩn cũng là một thiền sư rất là có tiếng tăm, một vị thánh đắc đạo.
[1:02:58]Thì ngài Đại Huệ đến làm học trò ngài Văn Chuẩn, thì hôm đó ngài mới cầm cuốn kinh Kim Cang ngài xem, ngài Đại Huệ đó cũng cầm cuốn kinh Kim Cang đọc. Thì ngài Văn Chuẩn đi ngang mới thấy thì mới hỏi, "À con đọc kinh đó là kinh gì vậy?" Nói, "Dạ thưa thầy, con đọc kinh Kim Cang." Thì ngài Văn Chuẩn mới nói, "Trong kinh Kim Cang có cái câu là: Pháp đó bình đẳng không có cao thấp. Thế tại sao nhìn ra ngoài, chúng ta thấy núi Vân Cư cao mà núi Bảo Phong bên kia thấp?"
[1:03:32]Tức là ngài Văn Chuẩn mới thử cái trí tuệ của người đệ tử mình. Tức là đem một câu kinh Kim Cang mà chỉ ra bên ngoài thực tế, vì cái lý thuyết trong kinh nó ngược với thực tế. Coi coi cái người đệ tử mình xoay trở, hiểu như thế nào. Nghĩa là trong kinh nói rằng pháp đó bình đẳng không cao thấp, nhưng mà nhìn ra bên ngoài kìa, núi Vân Cư thì cao, bên kia núi Bảo Phong thì thấp. Hỏi câu đó, thì ngài Đại Huệ trả lời thế này. Chúng ta nghe nha. Ngài trả lời là ngài nói thế, "Pháp đó bình đẳng không cao thấp."
[1:04:09]Ngài lặp lại lấy đúng câu kinh Kim Cang ngài trả lời, tỉnh queo, không nói nữa, không giải thích nữa. Ai hiểu?
[1:04:26]Ai giải thích được chỗ này tặng liền một chiếc xe Honda của Congo liền.
[1:04:38]Nó như thế này: Tức là ngài Văn Chuẩn á mới lừa đệ tử mình, lừa đệ tử mình. Nói rằng trong kinh nói, "Pháp đó bình đẳng không cao thấp", cái ngài mới chỉ ra bên ngoài, "Nhưng tại sao núi Vân Cư cao, núi Bảo Phong thấp?" Mà ngài Đại Huệ, ngài có cái sức ngộ trong tâm, ngài không thèm bị ông thầy lấy cảnh để gạt mình. Ông thầy ổng lấy cái ngoại cảnh để ổng coi coi trong một lúc bị dí như vậy mình có bỏ cái tâm để chạy ra ngoài cảnh hay không. Bởi vì cái bản lĩnh của một người tu là thế này, trong bất cứ tình huống nào, không bao giờ bỏ cái nội tâm thanh tịnh của mình, không bao giờ rời khỏi cái nội tâm thanh tịnh của mình.
[1:05:20]Đó là bản lĩnh tu hành. Chúng ta định nghĩa chỗ này, muốn hiểu cái giai thoại đó, chúng ta phải hiểu chút xíu. Để gọi là một người có đạo lực hay một người có bản lĩnh tu hành, cái điều quan trọng là trong bất cứ tình huống, bất cứ câu hỏi, bất cứ sự thử nghiệm luôn luôn mình không bao giờ bị cái câu hỏi, câu thử nghiệm đó kéo chạy ra khỏi cái tâm thanh tịnh của mình. Ở đây, ngài Văn Chuẩn mới gạt đệ tử mình bằng cách muốn kéo ngài Đại Huệ ra khỏi cái tâm, mới chỉ ra ngoài bên cảnh. Coi coi cái bản lĩnh người đệ tử mình giữ được cái tâm nó nhiêu cỡ nào. Nhưng mà không ngờ là ngài Đại Huệ giữ được, phải không?
[1:06:00]Ngài Đại Huệ ở lại với tâm của mình, ngài không thèm chạy ra hai cái ngọn núi của ông thầy mình chỉ. Nghĩa là ông thầy mình ổng chỉ Đông, chỉ Tây thây kệ ổng, mình giữ cái tâm thanh tịnh và trả lời một câu, "Pháp đó bình đẳng không cao thấp", nghĩa là ngài không chạy ra bên ngoài. Ông thầy ổng chỉ trỏ thì kệ ổng. Tức là bản lĩnh của người đệ tử. Như vậy được chưa? Ngon lành, nhưng ông thầy chê.
[1:06:28]Ông thầy chê. Ông thầy chê chỗ này, đây câu chê của ông thầy, "Con hãy buông lỗ mũi ra để thở.
[1:06:38]Con hãy buông lỗ mũi ra để thở." Nghĩa là cái câu trả lời của ngài Đại Huệ đó, "Pháp ấy bình đẳng không cao thấp" nghĩa là ngài giữ được cái tâm thanh tịnh của mình không chạy ra ngoài cảnh, nhưng mà ông thầy chê là, "Con nắm cái lỗ mũi mình chặt quá, thở không được. Nắm lỗ mũi mình chặt quá thở không được. Phải buông ra để thở cho dễ", nghĩa là sao?
[1:07:00]Nghĩa là cái tâm thanh tịnh đó hôm trước chúng ta có nói chưa? Tâm mà không phải là tâm. Khi nào thì được quyền nói tâm không phải tâm? Khi nào? Khi tâm đã thanh tịnh thì phải thấy tâm đó là không để không chấp. Thì ngay chỗ này ngài Đại Huệ quên. Ngài Đại Huệ quên, nên ngài ở lại giữ cái tâm thanh tịnh, không bị ông thầy mình lừa chạy ra ngoài cảnh, nhưng mà ngài thấy cái tâm đó thanh tịnh thật, ông thầy nhìn ra, ngài Văn Chuẩn nhìn ra: "Con phải thấy cái tâm đó là không luôn, con phải buông lỗ mũi để thở." Nhưng mà ngài Đại Huệ ngay câu đó cũng không ngộ, không ngộ. Sau này ngài Văn Chuẩn tịch. Trước khi ngài Văn Chuẩn tịch,
[1:07:44]ngài Đại Huệ mới mới than, nói bây giờ thầy tịch rồi ai dạy con để con có thể sau này đạt được triệt ngộ? Thì ngài Văn Chuẩn có chỉ qua ngài Viên Ngộ. Có chỉ qua ngài ngài Viên Ngộ Khắc Cần, nói: "Con qua bên đó, thầy của con đó." Thì đúng là sau này ngài Đại Huệ qua ngài Viên Ngộ và đạt được triệt ngộ. Cái câu chuyện nó dài, nhưng mà đó là một câu chuyện cũng liên quan tới kinh Kim Cang nên hôm nay chúng ta nhắc với nhau một chút. Tức là pháp ấy bình đẳng không có cao thấp. Ừ. Cái này đó nó giống thế này. Cái pháp ấy bình đẳng không cao thấp, tức là một cái giáo pháp nó siêu thoát khỏi trần gian
[1:08:24]mà vẫn không ngạo nghễ với trần gian, vẫn thương yêu độ lượng với trần gian. Nó giống như một người lớn tuổi sau khi mình sống tới 60 tuổi, 70 tuổi rồi, chuyện đời biết hết rồi. Chuyện hơn thua, phải trái, đúng sai của cuộc đời rành quá rồi, biết hết rồi và nhìn lại cái đàn em đi sau mình, nhìn lại đàn em, con cháu đi sau mình thì cái tâm nó khởi một cái tâm thế này: Là mình biết nhiều hơn mấy đứa này, biết nhiều hơn. Mấy đứa bây giờ còn hơn thua, hiếu thắng, còn chạy đua, còn danh còn lợi. Cái đó mình đã trải qua hết rồi, biết hết rồi, nhàm chán rồi và thấy nó tầm thường rồi, biết hết, nhưng mà vẫn thương yêu đàn em của mình.
[1:09:10]Biết cái đàn em đang đi vào cái giai đoạn sai lầm của cái tuổi trẻ hơn thua, hiếu thắng đủ điều, nhưng mà vẫn thương yêu đàn em của mình. Cái tâm trạng của một người lớn là biết rất nhiều mà vẫn độ lượng. Đó là cái tâm trạng giống y hệt như cái chỗ kinh Kim Cang nói pháp đó bình đẳng không cao thấp. Là một vị thánh vượt khỏi trần gian rồi, nhưng mà không ngạo nghễ với trần gian, vẫn hạ mình trước cuộc đời. Cái đạo lý này rất là giống nhau. Nghĩa là cái tâm trạng của một người già 6 70 tuổi, 7 80 tuổi nhìn cái đàn em và cái tâm trạng đó giống như cái tâm trạng của một vị thánh vượt khỏi trần gian rồi,
[1:09:51]nhưng thương yêu, vẫn hạ mình trước trần gian. Có giống như vậy không mấy vị lớn tuổi? Giống không? Mấy vị bạc đầu á. Kể cả những người bạc đầu mà đã nhuộm luôn, hỏi luôn. Nhuộm đen. Phải không? Là khi mình đi qua rồi, biết hết cuộc đời, nhưng mà mình, cái người nào mà vẫn thương yêu được cuộc đời, không chán cuộc đời, không cao ngạo với đàn em của mình thì người đó là đạt được cái yếu chỉ chỗ này, là pháp ấy bình đẳng không cao thấp, giống như vậy. Ai đạt được cái tâm trạng đó là người đó rất gần với kinh Kim Cang này. Mình biết rất nhiều nhưng mà vẫn hạ mình, vẫn thương yêu cái đàn em của mình.
[1:10:34]Là như vậy đó. Ừ. Nó giống như một cái nhà khoa học lỗi lạc, càng giỏi chừng nào thì lại càng khiêm tốn chừng nấy. Cũng giống như vậy đó. Ừ. Nên ở đây chúng ta thấy nà, chính cái đạo đức nó xuất hiện kèm theo cái trí tuệ lúc mà người ta chứng đạo, lúc chứng đạo nó có hai cái xuất hiện: một là trí tuệ xuất hiện, hai là đạo đức xuất hiện. Và chính cái đạo đức nó kèm theo trí tuệ nên một bậc thánh cứ thấy mình là là nhỏ bé, là thấp hèn. À. Đây là cái, chính cái đạo đức. Cho nên ai tu á mà thấy mình bằng Phật thì là đúng hay sai? Sai. Ông thánh á thì ổng thấy mình bằng một phàm phu, nhưng mà nếu mà phàm phu mà thấy mình bằng ông thánh thì sao? Là loạn nha.
[1:11:29]Nó trật. Cho nên vậy, Phật thì thấy mình là tất cả chúng sinh, nhưng mà chúng sinh chúng ta đừng thấy mình bằng Phật nha, năn nỉ điều đó. Ai mà thấy mình bằng Phật là là trật lất nha. À. Nên ở chỗ này vậy, có một lần vậy, có một lần chúng tôi gặp một cái người Phật tử, một cái cô Phật tử, gặp cổ cứ đứng nhìn cổ cười mỉm chi, không nói, không chào. Thường thường là Phật tử gặp thầy thì sao? Chắp tay chào và quý thầy cũng chắp tay đáp lễ, vậy. Nhưng mà cô này cô gặp cô cười duyên. Cái hơi ngạc nhiên, nhưng mà nghe nói là cổ là Phật tử thuần thành, có pháp danh đi chùa cũng năm sáu chục năm. Thôi, hơi ngạc nhiên nhưng mà thôi không không không hỏi.
[1:12:08]Cái một lát thì cô lại cô cũng giải thích lý do luôn. Cô nói là: "Con không chào thầy vì con thấy con bằng thầy theo tinh thần kinh Kim Cang." Cười, lúc đó cũng mỉm cười thôi chứ sao giờ. Tại vì cô học không biết ông thầy nào ông dạy kiểu kỳ khôi. Quý thầy á thì thấy mình bằng Phật tử là quý thầy có đạo đức. Nhưng mà quý Phật tử á mà thấy bằng quý thầy là sao? Trật. Cũng vậy, một ông thánh á, ổng có đạo đức, ổng thấy mình bằng với người phàm phu, phải không? Là đạo đức. Nhưng phàm phu mà thấy mình bằng ông thánh thì lại là vô đạo đức, phải không? Cẩn thận chỗ này một chút giùm. Nên vậy ví dụ nói là nghe nói nghe đồn nói:
[1:12:51]"Tất cả chúng sinh đều có Phật tánh, chúng Phật chúng sanh đồng thể", khoan tin mấy câu đó. Bởi vì nguyên tắc của đạo đức thì nó khác. Nguyên tắc của đạo đức á là Phật thấy mình không chứng gì hết nên Ngài thấy mình như tất cả chúng sinh. Ngài nhẹ nhàng, hiền lành vậy. Mặc dầu Ngài rất là uy nghi, nhưng mà trong tâm Ngài, Ngài không thấy mình là gì cả, như chúng sinh, như mọi chúng sinh thôi. Nhưng mà mọi chúng sinh thì làm ơn đừng thấy mình bằng bằng Phật, vì cái đó là là vô đạo đức. Nhớ điều đó giùm. Chớ tu mà nếu ai bơm cho mình một cái giáo lý nói là hãy xem mình bằng với Phật thì hãy hiểu rằng người này hiểu sai về về đạo đức, về đạo lý, nhớ như vậy.
[1:13:32]Hiện nay cũng có nhiều cái giáo phái trong Đạo Phật hay giải cái kiểu đó lắm, giải là hãy xem mình bằng Phật. Thì những giáo lý như vậy giết chết người ta hết, làm phá vỡ đạo đức hết. Thì nhớ cái đạo đức nó vậy, nó có đi chứ không có lại. Là vị thánh thấy mình bằng chúng sinh, đó là đạo đức. Nhưng mà chúng sinh mà thấy mình bằng vị thánh, vô đạo đức. Đấy, nhớ như vậy, khẳng định như vậy. Ừ. Cái chỗ này đó, khi mà
[1:14:03]kinh Đại thừa sở dĩ khó hiểu á là vì cái yếu tố đạo đức lồng vào rất là mạnh, cho nên là Đạo Phật dường như bị nghịch lý là vậy đó. Cái công đức làm nên sự khác biệt, nhưng cái đạo đức thì lại làm cho đưa đến sự bình đẳng là như vậy. Khi thì Phật tuyên bố mình đã chứng ngộ, phải không? Thì Ngài nói Như Lai đã chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác rồi Ngài mới đi tuyên thuyết, mà lúc thì nói không có chứng gì hết dù một pháp rất nhỏ. Nên nếu mà chúng ta không hiểu cái yếu tố đạo đức á, chúng ta sẽ không hiểu được Đại thừa Phật giáo. Nói gì cũng "không" là vậy. Thực ra nói gì cũng "không" là không phải có một cái lý không kỳ cục, cao siêu.
[1:14:43]Nói gì cũng không là vì đạo đức, nhớ như vậy nha. Nhớ như vậy. Nhớ Đại thừa chính là sự nâng cao đạo đức, nên ai hỏi mình Đại thừa là gì, nói là sự nâng cao đạo đức. Nói vậy là không trật, không trật. Còn ai trả lời khác là biết người ta chưa hiểu được Đại thừa Phật giáo, nhớ như vậy. Ừ. Ví dụ vậy, bây giờ hai cán bộ nhà nước đi, chức quyền lớn. Là hai người một ông làm chủ tịch tỉnh, một ông làm cục trưởng gì đó. Rồi hai ông lại về lại thăm bạn bè, ví dụ trong một cái buổi hội họp mặt bạn bè, họp mặt truyền thống. Thì những người kia thì là bình thường thôi, nhưng mà trong đó hai người là làm chức lớn.
[1:15:25]Thì bạn bè mới giới thiệu: "À xin trân trọng giới thiệu các bạn là hai người bạn chúng ta, bây giờ một người đã làm tới chủ tịch tỉnh, một người làm tới cục trưởng cục..." Cục gì ta? Nhiều cục quá, không biết cục gì. Đại khái vậy, có cái cục gì đó, có cái cục gì đó, đại khái. Là đây chủ tịch tỉnh. Bây giờ chúng ta nghe này nha, một cái ông chủ tịch tỉnh này ổng có đạo đức, ví dụ nếu một cái ông mà không có đạo đức á thì sao? Bạn bè vỗ tay thì ổng cũng vỗ tay, vỗ tay à đại khái là ổng cũng thấy mình là ngon lành. Là bạn bè ngày xưa cùng học một lớp với nhau, bây giờ đứa nào cũng cứ làm ăn sàn sàn vậy thôi,
[1:16:04]còn mình bây giờ làm cục trưởng, ví dụ vậy. Nhưng mà còn cái ông chủ tịch ổng đạo đức thì cái câu trả lời thế này nè: "Ôi chức tước gì anh ơi, chỉ là đầy tớ của dân mà chưa xong." Đó là chính lý do gì mà làm cho ổng thấy ổng thấp? Cái chức của ổng, cái công đức của ổng làm cho ổng thành cái chức lớn, phải không? Bạn bè đều nể. Nhưng mà cái gì làm cho ổng lại thấy ổng: "Ôi đầy tớ của dân mà chưa xong"? Cái gì? Chính đạo đức, phải không? Đó. Chính cái công đức làm nên sự khác biệt, nhưng chính cái đạo đức làm thành sự bình đẳng. Thấy rất giống như vậy. Như vậy kinh có khó hiểu không? Không khó hiểu.
[1:16:43]Rất giống với những điều bình thường trong cuộc sống, mà chỉ bởi vì mình không có đối chiếu được nên mình thấy kinh nói lạ, chứ cũng giống y như đời, không khác gì đâu. Những cái đạo đức chuẩn mực đều giống nhau. Những chân lý đều giống nhau như vậy hết, không có... ừ. Chúng ta nghe một cái câu cuối trong cái bài này, là "Dĩ vô ngã, vô nhân, vô chúng sinh, vô thọ giả, tu nhất thiết thiện pháp, tức đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề." Nghĩa là cứ dựa trên cái quan điểm mà không có ngã, không có nhân, không có chúng sinh, không có thọ giả, mà tu tất cả điều thiện thì sẽ chứng được Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.
[1:17:25]Cái định nghĩa này là tóm hết toàn bộ Đạo Phật trong đó luôn. Nên là thôi bây giờ nếu mà mình không có thì giờ để học kinh nhiều, nghe lải nhải nói hoài chán quá, thì lấy một kinh, một câu này thôi, về thờ, tụng và thực hành thì bảo đảm thành Phật, một câu một. Nghĩa là nguyên bộ kinh Kim Cang rút cái câu này ra xài, được rồi. "Dĩ vô ngã, vô nhân, vô chúng sinh, vô thọ giả, tu nhất thiết thiện pháp, tức đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề." Câu đó đủ xài, rồi. Được chưa? Cái pháp thiện ở đây là gì?
[1:18:06]Chúng ta nghe chỗ này hơi hiểu lầm. Chúng ta đừng tưởng cái pháp thiện là mình bố thí nha. Pháp thiện là gì? Là Bát Chánh Đạo. Phải tu cho đủ Bát Chánh Đạo mới gọi là pháp thiện. Và muốn hiểu Bát Chánh Đạo thì mình nghe ở đâu? Tứ Thánh Đế. À, như vậy bắt đầu rắc rối rồi đó. Hồi nãy tính nói một câu này xài, không cần phải nghe nhiều, nhưng mà không ngờ là lại sao? Lại bắt đầu phải nghe nhiều trở lại. Vì cái chữ pháp thiện, nhưng mà sự thực là vô số điều để tu hành. Ví dụ Lục Độ cũng là pháp thiện, phải không? Tứ Nhiếp Pháp cũng là pháp thiện, Bát Chánh Đạo cũng là pháp thiện, Tứ Chánh Cần cũng là pháp thiện,
[1:18:47]Thất Giác Chi cũng là pháp thiện, Thiền Định cũng là pháp thiện, vân vân. Bố thí cũng là pháp thiện, nhẫn nhục cũng là pháp thiện. Cho nên nói rằng, tu nhất thiết thiện pháp, tu tất cả pháp thiện thì bắt đầu vấn đề lại không đơn giản nữa, lại phải bắt đầu thôi, mua băng về nghe tiếp. Nhiều thứ, nhất thiết này nó nói tất cả, nhiều, thôi về mua băng nghe tiếp. Tính là một câu đủ xài, nhưng mà không ngờ trong một cái câu này nó lại chứa toàn bộ giáo lý Đạo Phật trong đó hết. Nên thôi, mua băng mua sách về xem nữa. Nhưng mà cái quan trọng là ở chỗ là phải dựa trên cái quan điểm là không có ngã, không có nhân, không chúng sinh, không thọ giả mà tu cái pháp thiện.
[1:19:36]Đó, là như vậy. Nên ở đây, chúng ta để ý chỗ này: là chúng ta cực khổ làm tất cả điều thiện nhưng mà không chấp ngã nhân, đó là con đường đưa đến đến chứng ngộ. Nhớ như vậy. Làm tất cả điều thiện mà không chấp ngã, chấp nhân là đưa đến chứng ngộ. Nó khác với cái chủ trương là không chấp ngã, không chấp nhân rồi không làm điều thiện gì hết. Nhớ khác nhau nha, khác nhau. Không làm điều thiện để không ngã nhân là sai, phải làm điều thiện mà không ngã nhân mới là mới là đúng. Và cái điều thiện này là cái giá trị của con người. Vừa rồi trên cái báo Tuổi Trẻ Chủ Nhật có một cái câu chuyện, nói rằng có hai anh em ở nhà nghèo, vì nghèo quá nên phải đi ăn cắp cừu.
[1:20:29]Đỡ, không ngờ bị hàng xóm láng giềng họ bắt được, họ mới khắc hai cái chữ S và T lên trên mặt. Chữ ST trong tiếng Anh có nghĩa là "steal" là ăn cắp. Khắc hai cái chữ đó. Cái người anh nhục nhã bỏ làng đi luôn, bỏ làng. Thì ổng qua chỗ khác ổng làm ăn cũng rất là thành công, ổng giàu lên. Mà người ta cứ hỏi: "Ủa bác bác, cái chữ ST trên mặt bác là gì?" Mỗi lần ai hỏi ổng ổng đau nhói vì cái tuổi thơ nghèo hèn và nhục nhã của mình, không trả lời được. Còn người em thì không thèm đi đâu hết, ở lại đó làm ăn. Tiếp tục mang cái chữ ST đó mà ở lại làng xóm làm ăn, làm giàu và làm rất nhiều việc phước.
[1:21:14]Ai nghèo sẵn sàng giúp vì nhớ tới cái tuổi thơ cơ cực của mình, cho nên ai cũng thương và giúp người cả một đời. Thì một lần đó, có một đứa bé nó mới hỏi một ông già, cái ông già mà ngày xưa mà mà mà bắt cái tay đó mà mà mà khắc cái chữ đó. Đứa bé nó hỏi đúng cái ông già: "Này bác bác, cái ông đó, cái ông nhà giàu đó ổng có cái chữ ST trên mặt là cái gì vậy?" Cái ông già này chính tay ổng khắc chữ chứ ai khắc, ổng ngồi ổng trầm ngâm ổng nói: "Bác cũng không biết, nhưng mà chắc là cái chữ Saint là thánh." Tại trong cái chữ thánh nó cũng có chữ ST trong đó. Thì cũng hai chữ ST mà ngày xưa là "steal" là ăn trộm,
[1:21:55]bây giờ cũng hai chữ ST đó mà thánh, bởi vì sao? Bởi vì nói: "Nhìn vào hành động của ổng thì bác thấy như vậy, chứ bác cũng không biết." Mà ổng là người thò tay khắc chữ mặt người ta. Cái câu chuyện này nghĩa là gì? Nghĩa là thánh hay ăn trộm, nó không phải nằm nơi cái cái hình dáng của mình mà chính nằm nơi cái hành động và đời sống của mình, như vậy. Cái câu chuyện nho nhỏ nhưng cho chúng ta một cái ý niệm, nghĩa là cũng vậy, cái gọi là thánh ở trong Đạo Phật cũng nằm đặt trên cái tiêu chuẩn là làm rất nhiều điều thiện, phải không? Phải thương người, phải giúp người. Đó, dù để chữ ST hay không ST thì chính cái thương người giúp
[1:22:42]người mà không ngã, không nhân đó, đó chính là là thánh. Mà chỗ đây Phật gọi là: "tức đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề", khẳng định như vậy. Rồi bởi cái hành vi đó, ông anh thì ổng trốn đi bởi vì ổng nhục nhã cái danh hiệu, còn ở đây người em đối diện với điều đó để thay đổi. Cho nên cái điều chúng ta gọi là tu nhất thiết thiện pháp, làm tất cả những điều thiện là điều gì? Thì điều thiện có nhiều điều để làm lắm, nhưng mà trong đó có một điều ít tốn tiền nhưng mà phước lại lớn, là gì? Là đem Phật pháp đến cho người chưa biết, đem luật nhân quả đến cho người chưa chưa tin, chưa hiểu, đem từ bi đến cho những tâm hồn còn còn khô cằn,
[1:23:38]đem cái sự hiền lành đến cho những người còn hung dữ. Những cái điều đó không tốn nhiều tiền nhưng mà phước rất là lớn, phước rất là lớn. Ví dụ chúng ta đơn giản, làm cái người hàng xóm bên cạnh chúng ta thôi, ngày mai là họ sẽ có một cái trận nhậu và sau trận nhậu đó sẽ có một trận đánh nhau, nghiệp đã quy định. Trong cái tháng đó là tử vi quy định là sẽ có một trận đánh nhau và ngày mai chuyện đó xảy ra, nhưng mà không ngờ ngày hôm nay mình đã đến thăm trước và mình ngồi mình tán dương Tam Bảo, mình nói về nhân quả và mình nói về sự kềm chế nội tâm, nói về đạo đức thì trong một chút đó bỗng nhiên
[1:24:21]chuyển cái nghiệp trong tâm của ông ta. Qua ngày mai, trận nhậu cũng có, nhưng mà rồi chuyện gây gổ xảy ra, nhưng mà nhờ ngày trước đó chúng ta đến nói về nhân quả, nói về sự hiền lành, về sự từ bi và công đức của Tam Bảo, thế cái người này kềm chế được. Thay vì đã xô xát, nhưng kềm chế ổng bỏ đi, ổng không ở đó gây gổ. Và như vậy là cái việc mà chúng ta đem một chút đạo lý đến cho một con người nó tránh được một cái tai họa cho cái gia đình đó ngày hôm sau. Và bây giờ mình không biết là ai sẽ có tai họa thì chúng ta bổn phận là còn sống ngày nào, chúng ta đem đạo lý đến cho mọi người trên cuộc đời này
[1:25:00]hết và tránh đi không biết bao nhiêu tai họa cho cuộc đời này. Và công đức từ đó mà nên. Nó không tốn nhiều tiền lắm, nhưng mà phước rất là lớn. Vậy. Và chúng ta thấy cái người á, ví dụ cái tâm chúng ta, cái duyên chúng ta còn ít á, chúng ta xem trong họ hàng của mình, ai chưa biết Phật pháp thì tới mà tới mà thanh toán cái người đó, làm cho họ phải biết Phật pháp. Đó, rồi tâm hồn mình lớn hơn chút nữa, mình coi coi làng xóm láng giềng của mình ai chưa biết Phật pháp thì tới tới xử lý người đó, làm cho người đó phải biết Phật pháp. Còn nếu tâm hồn chúng ta lớn hơn nữa, như những vị tăng ni xuất gia hay những
[1:25:47]người có duyên lớn, trông chỗ nào ở đất nước ta chưa biết Phật pháp thì chúng ta phải nguyện làm một một sứ giả đem cái điều thiện tới nơi đó. Dù có khi chúng ta vất vả, có khi chúng ta cực khổ, có khi chúng ta tốn kém, nhưng chúng ta nguyện là sẽ đem đem Phật pháp đến cho mọi người. Thì đây là công đức lớn nhất. Vì sao vậy? Cái vui mà người ta có được do có được tiền, nó không bền, tiền hết là hết vui. Nhưng mà khi đạo lý rớt vô trong tâm người ta rồi, người ta vui mãi mãi. Cho nên hãy vì cái niềm vui lâu dài và lớn lao cho mọi người mà chúng ta chịu cực để đem Phật pháp đến cho mọi người. Mà đem bằng cách nào thì tùy khả năng của mỗi người, phải không?
[1:26:35]Tùy duyên chúng ta, phải không? Bây giờ tại sao như vậy, chúng ta hãy suy luận từ một cái điều nhỏ như thế này, từng điều nhỏ, ví dụ ở trong cái bệnh viện đó, hôm đó có một cái ca cấp cứu nguy kịch, phải mổ và cái kíp mổ đó gồm một bác sĩ với ba bốn nhân viên y sĩ, y tá đó phụ trách. Và khi mà đấu tranh vật lộn với tử thần trong ba tiếng đồng hồ thì cứu được cái người đó, người đó sống lại. Và ở bên ngoài thì gia đình người đó mừng rỡ, sung sướng. Vợ người đó, con người đó hạnh phúc vô cùng vì người đó là trụ cột gia đình. Thì cái người bác sĩ với cái kíp mổ đó, sau khi mà cứu được bệnh nhân rồi,
[1:27:17]đưa vào phòng hồi sức rồi, thì ông này ổng đi về, cái tâm ổng lúc đó như thế nào? Cái ông bác sĩ đó. Vui thì chưa chắc vui, nhưng mà nó có một cái là thanh thản, vì mình làm xong bổn phận trong một ngày. Trong một ngày thôi chứ ngày khác lại cũng có những ca mổ như vậy, tức là ngày nào cũng đều đều và ổng không thấy gì đặc biệt, ổng chỉ nghĩ là mình làm xong bổn phận thôi. Và cái điều gọi là làm xong bổn phận đó làm cho ổng cảm thấy thanh thản trong ngày hôm đó, đêm đó ngủ ngon, không có dằn vặt. Đó là một chuyện. Bây giờ nếu suốt một đời mà chúng ta luôn luôn làm trọn vẹn cái bổn phận của mình đối với mọi
[1:27:58]người, luôn luôn đem niềm vui đến cho mọi người, giúp mọi người thoát ra khỏi sầu muộn, nguy hiểm, khổ đau, tang tóc, suốt một đời vô số những chuyện như vậy thì tâm mình là cái gì? Lúc mà chết tâm đó là tâm gì? Tâm đó tâm gì? Nó không còn là tâm thanh thản nữa, mà cái tâm đó là tâm cực kỳ an vui, hạnh phúc. Mà tâm cực kỳ an vui, hạnh phúc thì cõi này không chứa được. Cõi nào chứa? Tại vì cái cõi này á nó không có cái tình trạng nó không duyệt cho cái trạng thái mà cực kỳ an vui, hạnh phúc. Ở cái hành tinh này đó, nghĩa là mấy cái ông mà ông quan mà ổng cai quản cái hành tinh này đó, ổng chỉ duyệt cho những
[1:28:43]cái tâm nào mà vui vui vừa vừa, có vui có buồn lẫn lộn. Ổng nhìn vô tâm nào mà có vui có buồn lẫn lộn thì nói: “Ờ, cái người này cho ở Trái Đất này được.” Nhưng mà còn nếu tâm người nào mà cực kỳ an vui, hạnh phúc thì không thuộc thẩm quyền ổng, ổng sẽ ký duyệt chuyển qua ở chỗ khác. Chỗ nào? Thiên đường, cõi Phật. ...tay mình là chữ:
[1:29:14]ăn cắp, steal, ăn cắp. Ở đây mình có cái chữ đó trên mặt không? Soi gương coi. Có không? Coi kỹ là có. Coi kỹ chúng ta ai cũng có hai cái chữ ST trên mặt. Nghĩa là sao? Thật ra mình đã ăn cắp quá nhiều điều trên cuộc đời này. Có không? Có. Chúng ta đã ăn cắp quá nhiều điều trên cuộc đời này. Ví dụ như cái gỗ cái bàn ghế chúng ta ngồi, chúng ta ăn cắp từ rừng. Ghế nhựa mình đang ngồi, nói: “Tôi không ăn cắp, tôi ngồi ghế nhựa”, ăn cắp từ lòng biển, khí, khí đốt, dầu mỏ lên làm thành. Chúng ta ăn cắp cái công lao của người làm đường, chúng ta ăn cắp không khí để thở. Nói chung mặt mình có chữ ST, bảo đảm, không trật đường nào.
[1:30:02]Và bây giờ chúng ta phải làm sao cho cái chữ ST đó trở thành chữ Saint, priest. Nên xin chúc cho mọi người nha, từ đây làm sao, sống làm sao, tu làm sao để cho ai cũng có chữ, chữ Saint trên trên mặt. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả,
[1:30:47]đệ tử và chúng sinh
[1:30:54]đều trọn thành Phật đạo.