Lời giảng: Ngũ Uẩn 06 - Hành Ấm 1

[0:00]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:15]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca

[0:24]Mâu Ni Phật.

[0:29]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:42]Mời quý Phật tử ngồi xuống. Quý thầy, quý cô ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta nghe tiếp loạt bài Cấu trúc tâm lý theo cái nhìn của đạo Phật. Và hôm trước ta nghe cái bài Tưởng ấm. Cái bài hôm trước nghe có dễ hiểu không ạ? Bài này thầy không hy vọng là dễ hiểu, bài này là về Hành ấm, một cái cấu trúc tâm lý ở tầng sâu hơn. Và thầy không hy vọng là được nhiều người hiểu đâu. Bài này khó. Ai mà nghe về Hành ấm mà hiểu là người cực kỳ trí tuệ. Ai nghe bài này mà không hiểu là cực kỳ dễ thương, không sao cả.

[1:36]Khó. Mà ta hiểu được Hành ấm thì ta hiểu gần hết về cái tâm lý con người. Thì nói gần hết là về cấu trúc thôi, chứ còn những hoạt động của tâm lý tại sao người ta có thái độ này, tại sao người ta có ý nghĩ kia, tại sao ta có thành kiến nọ thì còn phải nhiều bài về sau nữa. Nên cái loạt bài này là ta học về tâm lý, học xong cái này ta trở thành nhà tâm lý rồi. Thì như ta đã biết là Phật chia cái cấu trúc thân tâm con người thành năm phần là ngũ uẩn ha, hay gọi là năm ấm: là sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Ai cũng thuộc, mấy này phải thuộc nằm lòng. Thì chúng ta đã đi qua phần sắc ấm, thọ ấm, tưởng ấm rồi, bây giờ ta đi qua phần hành ấm.

[2:28]Thì ngay cái chữ "hành ấm" nó đã cho ta cái khái niệm là sự hoạt động, phải không? Hành tức là hành động. Vì vậy, mọi cái hoạt động của tâm,

[2:42]mọi cái hoạt động của tâm đều xuất phát từ hành ấm này. Mà tâm ta thì rất nhiều cái hoạt động, cho nên hầu như toàn bộ tâm đều thuộc về hành ấm. Hầu hết bộ não ta đều thuộc về hành ấm. Còn cái thức ấm, tức là cái biết á, thì nó đan xen lẫn lẫn lẫn với hành ấm ở các nơi hết, từ trong những cái cấu trúc nhỏ nhỏ của những cái khu vực tế bào của não đều có thức ấm xen vào hết. Nghĩa là ở đâu có hành ấm, ở đó có thức ấm; ở đâu có hành ấm, ở đó có thức ấm. Cái biết ở đâu, cái hành động ở đó; cái cái hành động ở đâu, cái biết ở đó, vân vân. Cái cấu trúc nó phức tạp. Nghe thầy nói bắt đầu thấy mệt chưa ạ?

[3:34]Cái này rất là trừu tượng, cho nên ta phải nghe bằng cái trí tuệ của mình. Và nhất là những người nào mà có tu tập thiền định, tâm mình có lắng sâu, có kiểm soát được tâm thức, thì nghe những khái niệm này dễ hiểu hơn. Còn những ai mà những ngày thiền mình trốn á, đợi ngày giảng mới tới nghe, thì không hy vọng lắm. Hằng ngày ta phải tinh tấn tu tập thiền định. Hằng ngày ta phải cẩn thận suy xét tâm hồn của mình. Kiểm soát hết mọi thứ, biết đúng, biết sai, biết nhân, biết quả, biết trước, biết sau, biết sâu, biết cạn, thì tự hiểu về cái tâm lý của mình, tâm hồn của mình và có sự kiểm soát của thiền

[4:20]định lắng được tâm, thì lần lần ta mới hiểu được cái tâm hồn của chính mình. Thực sự á, có nhiều điều nơi chính mình mà mình không thấy, không? Mình không thấy. Có một lần thì Khổng Tử đi với các học trò gặp một cái cậu bé đang tranh cãi với nhau, mấy cậu bé. Thì Khổng Tử mới bước vào giống như là để hơi... hơi nhiều chuyện can thiệp vào. Cái đứa bé lại mới hỏi: "À thì ra ông ngài là Khổng Khâu đấy hả? Nghe nói ngài uyên bác lắm. Cái nói vậy cho ngài cho con hỏi ngài một điều được không?" Khổng Tử nói: "Ờ thôi con cứ hỏi, ta trả lời." Nói: "Dạ thưa ngài, trên trời có mấy vì sao?" Khổng Tử bó tay liền. Nói là nói:

[5:11]"Chuyện trước mắt không hỏi, mà đi hỏi chuyện đâu xa xôi." Nói: "Trước mắt? Như vậy trước mắt ngài có bao nhiêu cái lông mi?" Bẻ quất hai câu liền. Cái ngài cũng lúng túng liền. Cái thằng bé nó nói: "Ủa, vậy mà ai nói ngài cái gì cũng biết?" Nói: "Hỏi chuyện xa ngài không biết, hỏi chuyện gần trước mắt ngài cũng không biết. Gần nhất ngay nơi mình, mình không biết." Thì lúc đó là Khổng Tử bị bị đuối lý. Ngài mới bỏ đi, ngài nói với học trò là: "Hậu sinh khả úy", tức là kẻ sinh sau mà rất là đáng sợ, lanh quá, kiểu như nói giống như nói ngang ba làng nói không lại vậy, nó giống như vậy. Mà cái câu chuyện cho ta thấy thế này:

[5:49]cái lông mi trước mắt mình, mình không biết. Và thực sự có nhiều điều nơi chính mình mà mình không biết. Thầy nói ví dụ như cái ngay ở trong thấy mình, cái tim, gan, phèo, phổi mình có ai thấy chưa ạ? Không thấy. Mình chỉ thấy ở đâu? Thấy trong hình của người khác thôi phải không ạ? Ví dụ như vẽ ra thì thấy, chụp ra thì thấy, mổ xẻ ra người khác thấy, còn chính mình nằm ngay trong lòng mình, mình không thấy. Đó là cái vật chất á, cái thân xác á. Còn sâu kín hơn nữa là cái hệ thống tâm lý cực kỳ phức tạp mình càng không biết gì cả. Hoạt động não bộ càng không biết gì cả. Mà vì sao vì mình không biết?

[6:30]Bởi vì cái biết của mình không sáng, không sâu. Cái biết của mình không sáng, không sâu nên mình không tự biết chính mình. Nên cái người mà gọi là giác ngộ hoặc là một người gọi là thật sự sáng suốt là người tự biết chính mình trước. Cái khó là như vậy. Ông bà mình hay nói câu này: "Việc người thì sáng, mà việc mình thì thì quáng." Ta có nghe câu này chưa ạ? Nha, "việc người thì sáng, mà việc mình thì quáng". Là trên đời này hầu hết chúng ta, ví dụ như bây giờ bên hàng xóm, bên nhà hàng xóm hai vợ chồng gây gổ nhau, gia đình bất hòa, mình ngồi bên đây mình bình luận chính xác. À. Vì cái ông đó ổng nói câu gì, vì bà vợ cái tính bả làm

[7:18]sao, nên gia đình nó xảy ra như chuyện như vậy. Nếu không thế này, ông kia không thế này, bà không thế kia thì gia đình ấy rất là an vui, rất là hạnh phúc, phải không? Nói tới khi mà chính gia đình mình gây lộn nhau một cái thì sao? Cũng gây ỳ xèo luôn, rồi bắt đầu ông hàng xóm lại ngồi bình luận lại rất hay. Vậy, ví dụ như chúng ta nhìn một người ta nhìn một người ta thấy người này nét mặt thanh tú, gương mặt sáng đẹp, mắt sáng, môi son, vân vân, vậy đó. Nhưng mà có một cái vết nám chỗ này, cái cái dáng đi nó hơi khuỵu khuỵu chỗ kia, tức là con người chứng tỏ sức khỏe có phần nó bị yếu, gan bị yếu, phổi bị teo, đại khái vậy.

[7:58]Mình nhìn mình biết, nhưng mà chính nơi mình có hai ba cục sạn nằm trong thận thì chưa phát hiện. Cho đến khi nào đau lăn lộn rồi mới đi siêu âm, phải nhờ cái máy siêu âm nhìn vô mới thấy mấy cục sạn nằm ở trong thận á. Còn một bậc giác ngộ ở trong đạo tự thấy hết cơ thể mình,

[8:20]tự thấy hết thân của mình bên trong á, từ trên não đi xuống dưới. Não nằm thế nào, ở trong mình cái lưỡi chìa ra thụt vô sao, tim đập thế nào, phổi thế nào, một đống ruột bầy nhầy như thế nào thấy hết. Thấy hết, tự biết hết. Cái biết nó sáng đến như vậy, cái biết nó sáng là thấy được hết từ trong mình. Thấy từng cái mạch máu nó đập, nó nhảy thế nào, thấy rõ. Và có những bậc mà họ đắc đạo cao siêu, họ thấy luôn vị trí của các huyệt đạo vô hình. Tại sao mà bên cái y học của Đông phương có nguyên hệ thống huyệt đạo, phải không ạ? Châm huyệt Bách hội nè, Linh đài, rồi cái Mệnh môn, Thận du, rồi Tâm du,

[9:02]Phế du, rồi Túc tam lý, những cái huyệt đó mổ xẻ giải phẫu không thấy.

[9:10]Không thấy, nhưng nó có tác dụng và chụp hình bằng cách mà chụp màu ra được. Ví dụ sau khi mà bên Đông y người ta công bố về hệ thống huyệt đạo và sự chữa trị của nó, với những kết quả cụ thể, các nhà khoa học bèn phải đi tìm, là họ cứ chích một cái thuốc màu vào trong những vị trí đó thì họ thấy là khi mà cái nước màu đó chạm đến chỗ huyệt đạo thì nó biến mở biến hình. Và họ biết nằm ở đó là cái huyệt đạo. Và cái huyệt đạo đó được ghi rõ trong sách y lý ngày xưa của Đông phương. Vô hình, mổ ra không thấy nó là cái gì hết, nhưng mà nó có tác dụng. Nó có một hệ thống cái trường điện học, từ lực gì của cái huyệt đạo đó mà nó ngấm ngầm nó chi phối cả cơ thể này.

[9:56]Cho nên cơ thể này ngoài cái cấu trúc là cơ, gân, thịt, bắp, nội tiết tố, dịch đủ thứ hết, còn có một hệ thống lực vô hình, cái lực điện, lực vô hình ngấm ngầm chi phối hết cả con người mình mà nó có những điểm gọi là huyệt đạo. Rồi hồi xưa bên Tiệp Khắc á, người ta có chế được cái máy dò huyệt, tức là cầm cái bút như thế này, đưa lên con người cái vùng mà mình nghi có huyệt, để lên hễ nào đúng cái huyệt là đèn ở đây sáng lên, không cần chạm tới da. Tiệp Khắc đã chế được từ rất lâu và cũng dựa vào cái lý thuyết về huyệt đạo của Đông phương. Vậy ngày xưa ai là người nhìn thấy huyệt đạo? Tức thấy được cái vô hình.

[10:34]Ta thì hoàn toàn không thấy, nhưng mà những người mà họ tu có mức thiền định sâu, ngồi như thế này, sự thật thấy từ gan ruột phèo phổi mình biết rõ luôn, biết rõ hoạt động bên trong của mình. Còn mình chỉ biết da thôi, mình chỉ nhìn biết da bên ngoài. Còn cái người mà họ có bậc mà cái thức ấm họ sâu, khi mà qua tới bài thức ấm thầy sẽ nói lại này một lần nữa, cái thức ấm họ sâu thì họ biết được hết toàn bộ cơ thể của mình, gan ruột phèo phổi bên trong. Và ngày xưa có những bậc đắc đạo siêu họ thấy luôn cái hoạt động của huyệt đạo vô hình hoàn toàn, vẫn thấy luôn. Mức độ giác ngộ rất sâu. Đó. Và khi mà cái người mà họ thấy được rõ như vậy thì họ nhìn

[11:14]tất cả chúng sinh họ không còn nhìn thấy cái da bên ngoài nữa, mà hễ nhìn ai họ thấy luôn, họ hiểu luôn đó là gì? Là ruột gan phèo phổi xương thịt như vậy. Còn cái lớp da cực kỳ mỏng, vài dem, vài phần của milimét che bên ngoài chỉ là cái gì? Chỉ là cái che đậy hình thức cho vui thôi. Lột cái lớp da này chút xíu, lớp da cực mỏng, mỏng như tờ giấy lột ra một cái thì là cái gì? Là phim kinh dị liền, phải không? Gương mặt cực kỳ đẹp thì lột lớp da chút xíu mỏng mục ấy ra nhìn vô là kinh hoàng liền ha, thấy là đâm đầu ta chạy trốn hết, mà tất cả chúng ta đều là như vậy. Cái vẻ bên ngoài che cho vui thôi, còn bên trong giống nhau.

[11:57]Mà để có được cái cái biết đó phải là sức định rất là sâu, sức tỉnh rất là sâu. Mà đó chỉ là thân thôi, còn cái cấu trúc của não bên trong? Cái não thì cũng có thể mức ngộ sâu thì thấy, nhưng mà cái hoạt động của não, cái hoạt động của nó từng ý niệm phát sinh, từng ý niệm phát sinh vô số ý niệm sôi trào thì sự thật vẫn vô hình với tất cả chúng ta. Chỉ có những bậc cực kỳ giác ngộ thì mới có thể thấy được những cái hoạt động của nội tâm đó. Và chính vì vậy mà Đức Phật mới đưa ra cái năm cấu trúc đơn giản cho ta thấy là: sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Đưa ra một cách chắc đưa ra như vậy cái tổng quát đơn giản,

[12:43]nhưng mà để hiểu được cái cấu trúc về sắc, thọ, tưởng, hành, thức này thì ta phải tu cả một đời, hiểu được một phần nhỏ. Nên hôm nay khi mà nói về hành uẩn thì biết rằng ta đã chạm tới một cái hang ổ của nội tâm, chạm tới cái hang ổ của ngã chấp, chạm tới cái phần sâu thẳm của tâm hồn của mình. Nên vì vậy hết sức là khó nha. Nãy giờ thầy mới đi dạo đầu, sàng qua sàng lại giới thiệu chưa bước vô miếng nào, tại vì thầy biết mà thầy bước vô sớm mọi người sẽ mau ngủ nha, mau ngủ sớm, khó. Giờ thế này, giờ thầy hỏi nha: 3 cộng với 15,5 bằng mấy? 3 cộng với 15,5 là bằng mấy? Ừ, là 18,5 phải không ạ?

[13:34]Cái gì cho ta biết kết quả đó? Cái gì? Cái tính toán ở trong đầu phải không ạ? À, cái tính toán trong đầu. Cái tính toán đó mình có thấy nó không? Không. Nhưng mà khi ta muốn thì ở trong đó nó làm việc phải không ạ? Làm việc và nó đưa kết quả ra tưởng ấm. Khi mà thầy hỏi 3 cộng với 15,5 là mấy thì ta tính toán, ta không thấy cái cái sự tính toán đó, nhưng mà hành ấm hoạt động liền và nó đưa kết quả ra tưởng ấm là 18,5 rồi ta mở miệng ta trả lời với thầy: "Dạ, 18,5", phải không? Rồi bây giờ thầy nói câu này: Đến tuổi nào thì người ta mới được quyền đi bỏ phiếu?

[14:18]Ở đâu có câu trả lời lẹ vậy? Trong ký ức phải không ạ? Mình có nghe điều này, có học được điều này phải không? 18 tuổi mới đủ tuổi công dân. Nên khi thầy hỏi: "Bao nhiêu tuổi mới mới đủ tuổi đi đó?" thì ta làm gì? Ta lục tìm trong ký ức phải không ạ? Mà cái lục nó nhanh quá, phải không em? Thầy vừa nói xong cái trả lời liền, cái chớp mắt nó lục trong ký ức ra nó đưa câu đó ra tưởng ấm. Cái câu trả lời có liền là mười 18 tuổi rồi mở miệng trả lời với thầy liền. Thì cái mà hoạt động như nãy thầy nói, cái tính toán cộng hai con số lại là của cái ấm nào? Hành ấm. Rồi khi mà thầy hỏi cái lục tìm ký ức liền lại cái ấm nào? Hành ấm luôn.

[15:03]Cái lục tìm ký ức thì có phải không phải hành ấm ạ? Ví dụ cái trí nhớ của ta, ký ức của ta là người mà 18 tuổi mới đủ quyền công dân đi bầu thì cái đó gọi là ký ức, là trí nhớ, nằm ở một cái kho và nó hơi tĩnh, yên tĩnh. Còn cái lục lọi đi tìm đó là cái động, là của hành ấm. Nhưng mà ta lục rất nhanh, ta lục rất nhanh vì sao? Vì hành ấm ta còn tốt và cái ký ức ta chưa bị xóa, cho nên chớp mắt ta lấy cái đó ra trả lời liền, hoặc là nó được nhắc đi nhắc lại nó nằm gần ở đâu đó. Còn ví dụ như hỏi chứ: "Hai Bà Trưng lên ngôi năm nào?" Nhiêu a?

[15:44]Ai trả lời năm 40 là đúng rồi. Mà tại sao trả lời nhanh như vậy? Vì có học và đã được nhắc nhở đâu vài lần cái nó nhớ, nó gần, nó nằm gần ở bên ngoài của ký ức, nằm ở bìa ngoài vì nó được lôi lên hoài, cho nên người ta lôi vào rất nhanh, lấy ra rất nhanh. Còn có nhiều người ví dụ như học mấy mươi năm trước phải không ạ, từ hồi nhỏ, nhưng bây giờ sao? Nó xa quá, nó chìm trong ký ức sâu rồi, nó vẫn còn đấy chứ chưa có mất. Nhưng mà nó chìm sâu quá, hành ấm ta còn tốt, lục lục lục mà lục chưa thấy liền và có khi ta gọi là quên. Có khi ta gọi là quên, sự thật là vì ta lục tìm không thấy vì nó chìm quá sâu, không được nhắc lại.

[16:23]Nhưng mà nếu ví dụ như ta đắc định cao siêu hoặc là ai thôi miên ta, cái ta lục sâu lục sâu lục sâu vào trong kho ký ức của chính mình, ta lấy ra được: "À, năm 40 Hai Bà Trưng lên ngôi." Ta lục, ta tìm được, phải không? Rồi đó là cái hoạt động của hành ấm ta không thấy, ta không thấy nữa đó. Hỏi Hai Bà Trưng lên ngôi năm nào ngơ ngơ ngơ quên. Chữ quên thì nó không phải quên mà là nó chìm sâu và lục không tới, hành ấm ta bới ra không tới. Do cái hành ấm ta cũng có hạn, cái năng lực của hành ấm ta có hạn. Rồi ví dụ như ta gặp một cái người quen cũ quên mất tên, có trường hợp đó chưa ạ? À, quên mất tên.

[17:09]Là vì sao vậy? Vì sao ta quên mất tên? Vì ngày xưa biết tên đó nhưng mà lâu quá không gặp, rồi cái tên đó nó chìm vào những tầng sâu của ký ức và những thông tin mới nó đè lên, nó đè lên đè lên, bây giờ gặp lại cái mặt đó mình biết là quen, quen rồi đó, nhưng mà cái tên thì lục không ra. Ví dụ mình vừa thoáng gặp người đó cái mình, thật ra rất lâu không gặp lại và chẳng bao giờ mình để ý tới người đó, tự nhiên là mười mấy năm vừa gặp cái mình nhớ tên liền, thì đó là gì?

[17:44]Có phải là người có trí nhớ tốt không ạ? Phải không? Ta gọi là người có trí nhớ tốt, tức là lục tìm trong ký ức cực nhanh phải không ạ? Mà lục tìm mà cực nhanh thực sự nó là một phần của thần thông, nhớ giùm thầy nha. Nên những người mà có cái trí nhớ kỳ diệu, lục tìm rất nhanh thì thực sự cái hành ấm họ hơi phi thường á, mà nó gần như là thần thông. Ví dụ như ngài A Nan suốt một đời ngài nghe Phật hễ nói qua tai rồi không bao giờ quên điều gì nữa thì ta cứ gọi ngài là năng lực ký ức phi thường. Nhưng mà ở đây không phải là ký ức phi thường mà khả năng lục tìm của ngài phi thường, mà khả năng lục tìm của ngài phi thường là khả năng của gì?

[18:28]Của hành ấm, mà cái hành ấm của ngài là phi thường mà hành ấm cũng là thần thông, nhớ như vậy giùm. Hành ấm cũng là nơi phát sinh ra thần thông, nhớ vậy. Nên hành ấm bình thường của chúng ta nó chưa phát sinh ra thần thông. Ví dụ bây giờ thầy muốn uống nước thì cái hành ấm thầy sẽ điều khiển cái cơ thần kinh, cơ tay, cơ chân là cầm ly nước lên uống, là hành ấm á. Nhưng mà nếu một người có thần thông thì họ muốn cái ly này bay lên, nó bay lên. Đó là thần và cũng chỉ là hành ấm, nhưng hành ấm năng lực nó lớn như vậy. Cho nên cái người mà ta lục tìm trong ký ức mà lục chậm là hành ấm ta yếu, mà lục nhanh là hành ấm phi thường,

[19:11]nó đều là dấu vết của thần thông hết chứ không phải là không. Nên cái hành ấm cực kỳ là là tinh tế mà vi diệu như vậy. Ví dụ thế này: Giờ ta đi ta đi may đồ Tết,

[19:28]Cái cái con gái mới hỏi mẹ, nói: "Mẹ ơi, năm nay là con nên mặc may bộ đồ tết như thế nào?" Thì người mẹ đứng trầm ngâm một chút, mới nói rằng: "Con model mới thì con nên may cái cái kiểu này nó sẽ đẹp. Ví dụ cái tay bên trái thì nó dài tới cổ tay, tay bên phải nó ngắn ngang qua cái đầu cùi chỏ, quần thì một cái ống thì lên tới đầu gối, ống thì tới mắt cá. Sẽ đẹp hơn. Ví dụ vậy. Thì ở đâu mà bà mẹ có cái hình tượng đó?

[20:02]Ở đâu bà mẹ có hình tượng đó? Nó là sáng tạo không? Hình dung tạo hình ở trong đầu, tức là tạo hình ở trong đầu. Và cái tạo hình đó rồi nó đưa ra tưởng ấm thì bà mẹ sẽ sẽ hình dung ra hiện ra hình cũng cái bộ đồ mới, model mới gồm có một cánh tay ngắn, cánh tay dài, cái ống quần ngắn, ống quần dài, vân vân ha. Ống bên đây màu xanh, ống bên kia màu đỏ, ví dụ vậy. Gì vậy? Thì đó cái cái mà đưa ra hành cái tưởng ấm cho bà hình dung ra được cái đó gọi là tưởng ấm, nhưng mà cái tạo hình nó nằm sâu hơn, nó thuộc về thuộc về cái ấm nào? Hành ấm. Chính hành ấm đã tạo hình. Rồi cái hình đó được gửi ra tưởng ấm

[20:46]và bà mẹ nhìn cái hình ở trong tưởng ấm rồi bà diễn tả cho con gái nghe. Con gái nghe mẹ mình nói xong thì té xuống xỉu một cái, cái phịch, dạ rồi xong. Như vậy vậy là ta đã hiểu về hành ấm chút chút rồi phải không ạ? Và những hoạt động đó ta có thấy không? Không. Hoàn toàn không thấy, chỉ khi nào nó đưa ra tưởng ấm thì ta mới nhìn thấy hình ảnh của nó, như vậy. Ví dụ bây giờ một người bạn hỏi mình nói: "Anh có nhớ cái bài nhạc mà Bên Kia Sông Đuống không?" phải không? Ai đó phổ thơ của nhà thơ Hoàng Cầm gì đó. Cái mình mới trầm ngâm cái bắt đầu mình mới hát lên. Ai có biết bài đó không nhỉ? Thầy cũng chả biết nữa.

[21:28]Hoặc là bài bài gì? Có một bài hồi xưa mà thầy hay nghe mà: "Anh đi tìm em chứ em ở nơi đâu" đó, "vượt qua bao nhiêu núi bao nhiêu đèo sâu" rồi đó. "Anh đi tìm em chứ em ở nơi đâu? Vượt qua bao nhiêu núi bao nhiêu đèo cao mà chỉ mong em" gì đó đại khái. Hồi đó hồi đó nhớ, hồi đó hoạt động thanh niên á thầy còn nhớ mà đây. Lúc mà đi học trong lớp cái ông thầy ổng kêu ai đứng lên hát cái thầy đứng lên thầy hát cái bài đó, giờ quên mất rồi, đại khái vậy. Nhưng mà thế này, là khi người ta hỏi cái bài đó rồi ở đâu có bài đó? Thứ nhất là lục tìm trong ký ức phải không ạ? Và trong ký ức nó có cái giai điệu của nó và sau đó

[22:13]ta tạo thanh, hành ấm nó tạo cái âm thanh đó ra. Rồi sau đó mới đưa ra tưởng ấm và tưởng ấm nó vang cái bài hát đó lên trong đầu mình, mình thấy rất rõ và mình hát ra. Theo cái tưởng ấm đã vang ra cái mình mới cất tiếng mình hát ra bên ngoài. Cái chuỗi hoạt động trước đó là gì? Lục tìm trong ký ức, rồi tạo cái âm thanh ra, rồi đưa âm thanh đó ra tưởng ấm, rồi miệng ta hát ra. Đúng không ạ? Nên mà cái chuỗi tâm lý đó rất là nhanh. Mà đều là của của hành ấm. Đó, hôm trước ta đã nhớ cái câu ta nói là: Hành ấm thì tạo ra, và tưởng ấm thì hiện ra. Nhớ không ạ? Thì nhớ nguyên tắc đó giùm thầy. Nhớ cái đó rồi là ta sẽ hiểu được, và những hoạt động của hành ấm ta không thấy.

[22:58]Nhớ như vậy nha. Hoạt động hành ấm là chủ yếu hoạt động của tâm lý ta, hoàn toàn ta không thấy đường đi nước bước của nó. Và hoạt động rất là mạnh, chi phối hết tất cả như vậy. Nãy giờ thầy nói sơ sơ như vậy đã hình dung được chưa? Được rồi phải không ạ? Rồi bây giờ ví dụ như là bây giờ cái điều khiển cơ thể phải không? Ừ, như bây giờ thầy đang nói như vậy là cái gì điều khiển? Cái gì? Hành ấm.

[23:26]Hành ấm điều khiển. Nhưng mà để phát ra được một câu nói như thế này gồm những hoạt động gì? Giờ cái thần kinh nó tạo âm ra miệng phải không ạ? Lưỡi đánh lên đánh xuống, mở ra mở vô, mở ra, cười, răng nhe bao nhiêu, lưỡi thò bao nhiêu, lật lên lật xuống làm thiệt lẹ, phải không? Tạo ra từng câu nói, phát ra từng cái âm. Nhưng mà đặt từng câu là ở đâu? Hành ấm. Mà cái câu đó cái ý tưởng, đạo lý của nó, câu trước câu sau, ý tứ này thế kia như vậy là ở đâu? Cũng hành ấm cả. Mà có cần phải đi qua tưởng ấm hình dung luôn trước không? Không luôn, không cần. Cho nên trong cái câu nói mà thầy đang nói thế này,

[24:05]đang diễn thuyết liên tục thế này thì tưởng ấm bị bỏ qua. Tưởng ấm bị bỏ qua. Hành ấm trực tiếp điều khiển để thầy phát ngôn luôn. Và trong đó tay chân thầy quơ nữa, sao? Vừa điều khiển tay, vừa điều khiển chân nữa, phải không ạ? Đó, hành ấm đạo diễn, điều khiển tất cả. Giờ hai võ sĩ đấu nhau, thấy bu vô đánh nhau rần rần rần rần, đánh ì xèo hết trơn, thì là cái gì điều khiển tay chân họ? Cũng hành ấm. Và lúc đó họ còn thời gian để suy nghĩ không? Không. Ngừng lại suy nghĩ là họ đánh mình vỡ mồm liền phải không ạ? Hả, không có suy nghĩ. Mà dường như là phản ứng tự nhiên rất nhanh, cực nhanh. Tức là do cái phản xạ trong luyện tập, nó đã huân tập sâu.

[24:50]Những cái hệ hoạt động mà điều khiển tay chân như thế đã thành thành thạo, đỡ phải tính toán, nhưng mà vẫn là hành ấm điều khiển. À lúc đó bỏ qua tưởng ấm luôn, không cần hình dung trong đầu nữa. Chỉ là liên tiếp, liên tiếp, liên tiếp, tung đòn ra liên tiếp để hạ đối thủ như vậy. À thì ta thấy cái đòn đánh, có những người họ đánh nhanh đó, đánh đánh vèo vèo vèo vèo như vậy, điều khiển tay chân như vậy thì như vậy ta thấy cái sức hoạt động của hành ấm này chậm hay nhanh? Cực nhanh. Như mình vừa gặp một người là mình đã nhớ tên, ví dụ, hoặc là khi mình diễn thuyết mình nói chuyện cái câu nói nó tuôn tuôn tuôn ra, ừ như là không có cần phải sắp xếp.

[25:31]Hoặc là hai võ sĩ đấu nhau đánh vèo vèo vèo vèo, không cần phải tính toán thì ta biết rằng cái tốc độ làm việc của hành ấm rất là rất là nhanh. Nhưng mà ta không ngờ nó còn nhanh hơn nữa, nhanh hơn cả triệu lần cái ta thấy. Bên trong nó nhanh lắm. Đó là hành ấm. Thì bây giờ thêm một cái mảng của hành ấm này nữa nè, mới là ghê, là tình cảm, thương, ghét cũng là của hành ấm. Ừ. Khi ta thương ai, ta ghét ai, ta thương điều gì, ta mến điều gì, ta chán điều gì, ta căm ghét điều gì cũng là của của hành ấm luôn. Nên hành ấm bao luôn cả một cái mảng tình cảm rất là lớn của chúng sinh. Nhá. Ngoài nãy là những điều khiển những hoạt động của tâm,

[26:15]của thân, à lục lọi suy tìm hết, nhưng bây giờ còn tới cái phần nữa là phụ trách luôn cả cái phần thương ghét nữa, nên hành ấm hơi ôm đồm. Chứ nếu mình chia ra, mình có thể chia ra khác là những cái hành ấm hoạt động và phần tình cảm thương ghét riêng. Nhưng mà Phật đã ghép chung rồi, Phật ghép chung vì Phật thấy rằng cái thương ghét đó nó cũng là một loại hành động, một loại hoạt động của tâm. Cho nên Phật ghép nó vô luôn trong cái hành ấm. Ừ và ta cứ yên trí như vậy. Và cái sức mạnh của tình yêu, ghét này khủng khiếp, nó chính là động lực để ta sống trên đời này. Nhớ như vậy. Cái tình cảm yêu ghét chính là động lực để ta sống trên đời này.

[26:56]Ví dụ bây giờ một người chiến sĩ khi mà lên đường chiến đấu, cầm khẩu súng, đeo cái ba lô, vắt mình cái bi đông nước, ít lương khô, đi vào chiến trận, đi theo đoàn quân đi vào chiến trận thì còn có hy vọng ngày về không? Thực sự là không đâu, đi vào cõi chết nữa, không hy vọng. Mặc dù trước khi đi chia tay bố mẹ, nói: "Dạ, bố mẹ giữ gìn sức khỏe, con sẽ về chăm sóc bố mẹ." Rồi chia tay người yêu: "Em ở nhà em đừng có chồng đừng có bồ nhé, anh sẽ về cưới em", vân vân. Nói thì nói thôi, chớ khi mà đã xách súng đi rồi thì không hi vọng quay về. Thì khi họ đi như vậy, họ yêu một cái và họ ghét một cái.

[27:38]Họ yêu cái gì? Yêu cái gì? Yêu nước, yêu tổ quốc, đó. Họ ghét cái gì? Phải, ghét kẻ thù, kẻ xâm lược. Thấy không, có cái yêu cái ghét và cái yêu cái ghét đó biến thành gì? Cái sức mạnh chiến đấu mà đến nỗi gì coi thường cả cái sinh mạng của mình, cái tính mạng của mình. Tính mạng của mình ai mà không yêu, vậy mà cái yêu ghét kia nó mạnh hơn và họ vượt qua cái yêu cái tính mạng mình. Yêu bố mẹ, yêu người yêu, nhưng mà còn một cái yêu ghét lớn hơn nữa là yêu đất nước và căm thù cái kẻ xâm lược, vân vân. Thế là lên đường chiến đấu. Nên cái yêu ghét này nó là động lực của sự sống dễ sợ lắm chứ không phải là không.

[28:22]Còn ví dụ như khi mà không có cái tình cảm lớn như là yêu thương đất nước, ta phải trở lại với đời thường, ta phải sống với cái cuộc sống bình thường thế này, đang trong hòa bình thì chỉ còn có gì? Công ăn, việc làm, bạn bè, học hành phải không ạ? Nhà cửa đó thì bắt đầu cái yêu cái ghét nó lại hướng về trong những điều đó. Và ta khổ vì thương, khổ vì ghét, vì đủ thứ những chuyện như vậy. Và nó cũng là là cái sức mạnh để ta sống. Nhưng mà khi nào thì ta biết mình yêu thương, khi nào thì ta biết mình là là thù ghét?

[28:59]Ví dụ tại sao là một cái người thanh niên lớn lên, bỗng nhiên biết mình thương cô hàng xóm? Dấu hiệu nào hiện ra?

[29:08]Sao nhìn mọi người giống như ngây thơ không biết gì cả kìa. Trời, quá rành đi chứ, quá chừng đi mà tại sao giống ngây thơ. Anh Kiên!

[29:20]Bởi vì nó nó báo ra cái tình thương yêu thật sự nó nó sâu lắm nhưng nó mạnh và nó báo ra tưởng ấm, nó báo ra thọ ấm. Ừ. Nó báo ra tưởng ấm là cái gì? Cái cô hàng xóm nó cứ cái hình của cổ cứ hiện ra trong tưởng ấm của mình, đúng không ạ? Đó. Ừ rồi bố mẹ sai nó: Con lấy cho cho cho mẹ cái cái cái mâm bát đi con. Bưng ra té cái rầm. Nói con làm gì? Nói tại con không nhìn thấy con đường đi, chứ mắt mày mở trao tráo, con chỉ nhìn thấy một hình ảnh trong tâm á, cái cô hàng xóm hiện ra, cô che mất đường đi, nó đi bị vấp ngã cái ầm. Là thứ nhất là hình ảnh là tưởng ấm, nó báo qua tưởng ấm. Thứ hai là nó báo qua thọ ấm, phải không?

[30:01]Là người mình cứ cứ xốn xang, cứ run rẩy rồi người nó cứ rờn rợn. Thầy cũng không biết là sao nữa, không biết thầy diễn tả lát nó trật. Đại khái. Nói sao ta? Coi coi. Nói sao nè? Giờ có ai có kinh nghiệm kể giùm thầy coi nó cái cảm giác lúc đó nó làm sao? Cái cái thọ ấm á, cái cảm giác nó hiện ra như thế nào nhở? Nói làm sao nhở? Nói làm sao? Thôi mệt quá, mấy người biết rồi thôi khỏi nói nữa. Đại khái vậy, à đây. À thì cái vậy cái là biết mình à biết mình đã yêu. Ừ. À có một cái ông nhạc sĩ nói: Khi đã yêu thì mơ mộng nhiều. Đại khái như vậy đó, do mình mơ mộng mới biết mình đã yêu. Khi đã yêu thì mơ mộng nhiều, mơ ngày mai pháo nhuộm đường đi.

[30:50]À lúc lúc làm đám cưới người ta có nổ pháo bây giờ cấm pháo rồi. Khi khi đã yêu thì lo sợ nhiều. À khi đã yêu thì lo sợ à có cảm giác lo sợ cho nên biết là mình đã yêu. Khi đã yêu thì lo sợ. Lo ngày mai nắng nhạt à lo ngày mai nắng nhạt màu tươi, lo tình yêu không đến tim người. Lo mình yêu mà người ta không biết á, đại khái vậy, cũng lo đủ thứ. Đó đó, nó thêm cái lo sợ nữa. Phải không?

[31:24]Là nhờ nó báo qua tưởng ấm, nó báo qua thọ ấm, thế là mình biết mình đã đã yêu và mình mới tuyên bố với bố mẹ: Thưa bố mẹ, con đã biết yêu. À thế là bố cầm cây rượt cho chạy một hơi, đại khái là vậy. À như vậy, như vậy đó là những cái hoạt động của hành ấm mà nó báo qua tưởng ấm, báo qua thọ ấm hoặc là báo qua cơ thể sắc ấm à ta biết rằng bên trong hành ấm đang đang hoạt động, phải không ạ? Ví dụ bây giờ mình đi thì mình biết rằng hành ấm đang điều khiển cái chân mình đi, à mình mình giặt vò quần áo là mình biết là hành ấm đang điều khiển tay chân mình giặt vò quần áo, hoặc là mình à mình hình dung,

[32:12]mình suy luận thì mình đọc trên tưởng ấm, mình biết là hành ấm đang đang hoạt động, hoặc là mình sợ, mình rung, mình nhớ, mình tương tư, mình biết là ở trong đó có cái tình cảm thương ghét, đại khái là như vậy. Nhờ những biểu hiện qua sắc ấm, qua tưởng ấm, qua thọ ấm mà ta biết rằng hành ấm đang đang hoạt động. Nhưng có một loại hoạt động của hành ấm không báo qua cái gì hết, đang âm thầm hoạt động ở trong, không báo. Ví dụ như là nhịp tim ta, tim đập. Tim đập này nó có hai phần: một là nó là cái hệ thần kinh tự động của tim; và hai, có hành ấm chui xuống dưới điều khiển ở dưới. Cho nên cái hệ mà tim co bóp á,

[33:00]mạch nhảy á làm cho mạch nhảy, tim này nó nó hai phần: một là có cái điều khiển của hành ấm từ trên não xuống, hai là tại nơi tim có những cái tế bào tự động nó co bóp. Do đó, ví dụ như khi ta ngủ, hành ấm vẫn chỉ đạo tim hoạt động, rồi tim vẫn tự động hoạt động, nhưng mà khi khi ta sợ lên một cái, tim nó làm sao? Đập nhanh lên liền, hoặc có khi mà hoặc có khi mà ta vừa nhìn thấy một ai cái ta đứng tim sững luôn, có không? Có ai gửi cho thầy biết? Nói có thì phải báo chứ, phải khai báo chứ, tức là ngày xưa có gặp ai cái đứng sững người, tim như dừng lại, phải không ạ, đất trời như băng giá? À cô này có nè.

[33:43]Vậy có, vậy là cô đã vừa nói là có, hỏi ai thì không nói.

[33:50]Như vậy khi ta nhìn thấy một người hay ta thấy một sự kiện, xem một cuốn phim kinh dị, gì đó thì tự nhiên tim nó đập lên hoặc là nó nó nó sững lại trong một giây phút nó không bóp nữa, vậy từ mắt nó đi vào não, ý niệm truyền xuống tim, nó phá hoại hoặc là kích động, nó tác động vào hoạt động của tim, nó đi theo con đường từ mắt vào não vào tim. Cho nên tim mà ta không thấy nha, nó không hiện ra sắc ấm, không hiện ra tưởng ấm, không hiện ra thọ ấm, nhưng mà hành ấm vẫn hoạt động âm thầm. Vậy bây giờ ruột co bóp để mà tiêu hóa, đố ai biết của cái gì? Xuống tới ruột rồi thì hành ấm can thiệp rất ít, mà cái sự co bóp của ruột để tiêu hóa

[34:33]thức ăn hầu như tự động của sắc ấm, hầu như tự động của sắc ấm, nhớ như vậy. Rồi những hoạt động của nội tiết tố như là gan tiết ra mật, những hệ tuyến thượng thận rồi vân vân nhiều cái nội tiết tố, nội tiết tố của tuyến giáp thì hầu như là cơ thể tự động. Nhưng nhưng vẫn bị hoạt động của hành ấm tác động là nơi tuyến yên á. Tuyến yên ở trên nó thuộc về hành ấm rồi, nhưng mà nếu tuyến yên nó bị tác động, tuyến yên nó điều khiển xuống dưới hết các nội tiết tố, các tuyến nội tiết ở phía dưới liền. Ví dụ như là tuyến yên mà mạnh lên, nó kích động lên cái tuyến giáp sẽ mạnh lên, kích động lên cái tuyến thượng

[35:17]thận nó sẽ mạnh lên thế nào, vân vân. Mà tuyến yên thì thuộc là thuộc về hành ấm ở trên. Cho nên vì vậy nói tại sao mà nói là giữ tâm hồn thanh thản thì ta sẽ được khỏe mạnh hơn? Bởi vì cái tuyến yên của hành ấm nó hoạt động điều hòa, nó cũng điều khiển xuống các nội tiết tố phía dưới hoạt động tốt hơn. Cho nên cái người mà cứ căng thẳng là người sẽ dễ bệnh hơn. Điều đó đúng không ạ? Điều đó ai cũng công nhận phải không ạ? Cho nên trong trường hợp này là nói cái tâm thanh thản, tức là hành ấm ta lắng dịu, ta cũng dễ khỏe mạnh hơn, còn hành ấm ta hoạt động căng quá, ta cũng rất là dễ sinh bệnh tật là vì vậy.

[35:56]Nghe những điều này thấy thực tế phải không ạ? Thực tế. Bây giờ ta học cái này nữa mà cũng thú vị, cái chú ý của hành ấm, cái chú ý. Cùng một lúc ta đang có rất nhiều hoạt động của thân và tâm, phải không ạ? Như đang ngồi như vậy là ta đang, bây giờ liệt kê ra hết coi ta đang làm những gì? Ai nói đúng thầy khen hay. Thứ nhất là đang lắng nghe, phải không ạ? Lắng nghe thì cái lắng nghe đó là của tai, nhưng mà cái lắng á là của của hành ấm á, nghe là của thức ấm. Thức ấm hôm nay ta chưa học, nhưng mà nghe là của thức ấm, mà lắng nghe là của hành ấm. Phân biệt ra được không ạ? Vì thế này, cái nghe không cần chú ý,

[36:46]người ta cứ ngồi yên ta không chú ý á thì chim vẫn hót, gió vẫn thổi, mọi người vẫn nói lao xao, tai ta nhận được hết, đúng không ạ? Thì cái đó là thức ấm. Nhưng bắt đầu tự nhiên ta chỉ chú ý vào tiếng chim thôi, thì cái mà chú ý lắng nghe vào tiếng chim đó là cái gì? Hành ấm. À. Ta phân biệt rồi nhá. Còn bây giờ mắt thấy là thức ấm. Mắt kể là cảnh vật cứ hiện ra thì mình phải phải thấy, tự nhiên phải không, không cần chú ý mắt ta vẫn thấy. Cái thấy là thức ấm, nhưng mà nhìn, chăm chú nhìn là hành ấm rồi. Bắt đầu có cái chăm chú nhìn vào một đối tượng nào đó là hành ấm, hai cái đó gần sát nhau nên ta hay nói là: À tôi nhìn thấy anh.

[37:31]Thế là mình ghép cả hành ấm và thức ấm vào đó rồi. Tức là tôi thấy anh nhưng mà tôi có chăm chú nhìn nữa thì cái đó là hành ấm rồi nên tôi nhìn thấy anh. Còn ví dụ nói là: Con hãy nhìn dòng sông đi. Thì cái đó là làm sao? Lúc đó con bé nó chưa thấy dòng sông, phải không ạ? Thì bố nói: Con hãy nhìn dòng sông. Thì mới động tới cái hành ấm: Con đưa cái chú ý về phía dòng sông. Chứ hồi nãy giờ con chú ý đâu á, con mắt chú ý vào đường, xe chạy, con chú ý vào cây, con chú ý vào hoa, nhưng mà có dòng sông sau lưng rất đẹp, bố này: Này con à, hãy nhìn dòng sông. Không có chữ thấy nha. Thằng bé nghe rồi cái nó mới quay lại, nó mới đem cái chú ý của nó nó xoay

[38:09]về phía dòng sông và nó, sau đó thì nó nó thấy dòng sông, phải không ạ? Sau đó thì đôi mắt mới thấy dòng sông, đó là cái thức ấm, nhưng mà nhìn để chú ý là thuộc về hành ấm. À. Vậy ta phân biệt được chưa? Những điều này rất là tinh tế và rất là thú vị, phải không ạ? Mà dễ ngủ không? Nghe dễ ngủ không? Nên hôm nay ta nói những điều hết sức là tinh tế mà chưa từng phải được nghe đâu, nên ta ráng chăm chú. Mà nếu mà ta nghe hết những loạt bài này rồi, về nhà ta làm một nhà tâm lý học. Ta về làng xóm mình á ta mở ra: Nhà tâm lý học đại tài, nha. Mọi người có gì đến đây cần tư vấn thì mình sẽ sẽ giải thích mọi điều nha.

[38:51]Hai vợ chồng gây gổ nhau, hãy đến đây mình sẽ tư vấn giải tỏa tâm lý, nói về ngũ uẩn cho họ nghe. Khi mà họ nghe xong ngũ uẩn rồi thì họ không còn sức để mà chiến đấu cãi nhau nữa vì quá mệt rồi, hiểu không? Đại khái vậy.

[39:09]Bây giờ nói cái chú ý này vui lắm. Ví dụ như bây giờ thầy nói ví dụ bây giờ ta đang đi, à ví dụ bây giờ thầy ta đang đi thế này. Ta đang đi thế này thì bao nhiêu là cử động, ha? Lúc đó là bao nhiêu cái hoạt động nói thầy nghe coi? Thấy không? Phân tích ra, đúng rồi. Tức là cái điều khiển xuống chân ta bước, phải không? Bước nhiều khi ta bước theo thói quen. Ví dụ cái người bước theo thói quen nó lộ cái tính tình người đó ra nha. Ví dụ người đi mà xốc xếch xếch xếch là ta biết ngay là cái người này không, trong tâm họ không ổn. Còn người đi họ bước đi họ chuẩn mực, ta biết rằng cái người này họ, họ là người đàng hoàng trong cuộc sống.

[39:45]Nhìn cái tướng đi không là biết rồi đó. Và cái tay họ cũng vậy. Ví dụ như cái cái tay họ đánh một cách nào đó nó chừng mực thì ta biết rằng người này họ kiểm soát tâm hồn. Còn mà đi mà cứ Như vậy là biết ngay cái người này họ cũng không kiểm soát tâm hồn họ, họ buông lung, buông lung. Rồi đó là tay chân thôi, tay chân rồi bắt đầu cái mắt của họ. Ví dụ người họ đi mà đôi mắt họ điềm đạm, họ nhìn cái con đường rõ ràng để cẩn thận, còn đôi mắt mà nhìn lại. Người này tâm họ rất là động. Đó là thầy nói bên ngoài. Bây giờ trong cái tâm, lúc đang đi suy nghĩ cái gì? Có đi mà tâm thanh tịnh không? Không, tâm suy nghĩ muôn thứ chuyện ở trong đầu á.

[40:25]Chỉ trừ cái người mà nhiếp tâm trong thiền thì đi kinh hành mới mới là thanh tịnh. Còn đa phần ta vừa đi vừa suy nghĩ đủ thứ chuyện trong đó. Như vậy lúc đó cái gì làm ta chú ý nhất? Cái gì? Cái gì làm ta chú ý nhất? Tùy mỗi người, phải không ạ? Tùy mỗi người. Tùy mỗi người lúc đó đó. Có người đang đi cái bỗng nhiên thấy đường sá gồ ghề thì cái chân mình cứ để ý con đường, phải không ạ? Đặt bước chân sao cho nó chính xác, đừng giẫm phải nước, đừng có bị vướng phải đá. Lúc đó họ chú ý vào đó. Rồi có người đang đi cái trong đầu mình đang nghiệm câu chuyện hay. Đang nghiệm câu chuyện hay thì đi thì đi chứ không còn

[41:04]thấy ai, không còn thấy đường thấy sá gì đó, cứ mải mê chú ý vào trong cái câu chuyện ở trong đầu của mình. Có không ạ? Nhưng mà có người thì thì đã đang chú ý như vậy, bỗng nhiên trên đường đi nó xuất hiện một tờ giấy hình Bác Hồ xanh xanh. Cái lập tức cái chú ý nó đi về đâu?

[41:26]Nghĩa là trong đầu này đang có bài thơ nó hiện ra, nghĩa là à có bài thơ nó hiện ra vậy đó, có bài thơ gì nó nó nó hiện ra rất là hay hoặc bài nhạc hiện ra. Nhưng vừa có cái tờ giấy xanh xanh có hình Bác Hồ trên đó, tất cả mọi sự chú ý nó biến mất liền, bỏ hết, chú ý vô cái tờ giấy đó liền, phải không? Cái chú ý nó chạy vô đó liền. Hồi nãy thì đang chú ý cái đầu mình hoặc là hồi nãy nè đi nhìn qua thấy à cái cái mấy cái người đó mặc đồ đẹp quá ha mình chú ý người đó, đi qua nhìn thấy à chú ý chiếc xe ai mới mua đẹp quá nha, chú ý. Nhưng vừa có một tờ giấy xanh xanh hiện ra thì tất cả các quên mất liền, chú ý nó chui vào đó liền.

[42:02]Và sau đó thì sao ạ? Sau đó thì sao?

[42:09]Sau đó thì bắt đầu ta nhìn quanh coi có ai rớt gần đó có ai thấy không ha. Nếu mà sau khi không còn ai thấy nữa, chỉ một mình mình thấy thì mình bắt đầu mới Thì đại khái là vậy. Như vậy cùng một lúc, cùng một lúc con người ta hoạt động rất là nhiều thứ, phải không? Từ tâm tới thân nhúc nhích nữa. Nhưng mà ta chỉ thường chú ý được một một cái mà thôi. Giống như trên màn hình vi tính vậy đó, cái điểm mà con con trỏ đó, con trỏ nó chạy cái cursor nó chỉ một cái thôi, một chỗ mà thôi. Đó, ta chỉ chú ý vào điểm nào ta nhấp chuột cái là nó bung cái hiện hình ra, nó xử lý vấn đề. Thì cũng vậy, cùng một lúc ta hoạt động rất nhiều lĩnh

[42:49]vực, nhưng mà chú ý thì chỉ vào một cái mà thôi. Một lát nữa ta sẽ trở lại cái chú ý này để ta biết cái bí mật của thiền định, cái phương pháp tu thiền nó liên quan tới cái chú ý này như thế nào, ha. Ví dụ bây giờ đang ngồi nghe thầy giảng như vậy thì có nhiều hoạt động, nhưng mà ta đang chú ý vào cái gì? Tai nghe, phải không? Mắt mắt nhìn thầy, tai nghe thầy, mắt nhìn thầy. Hết chưa? Chưa. Trong đầu nó đang theo dõi diễn biến của lý luận của thầy nữa. Trong cái diễn biến lý luận đó mình có đối chiếu với những cái hiểu biết của cá nhân mình coi ông thầy này nói có đúng hay không. Có hợp lý hay không?

[43:34]Với cái hiểu biết từ xưa bao nhiêu chục năm mình đã chất chứa, ngày hôm nay nghe ông thầy này nói mình đối chiếu lại có đúng hay không. Mà nếu rằng thấy đúng thì sao? Chấp nhận, phải không? Rồi có những điều ông nói vượt hơn cả cái biết của mình thì mình thán phục. Mà ông cứ nói càng lúc càng hay hơn cái mình biết thì lần lần mình sao? Mình chấp nhận, mình quy phục, tâm mình thuận theo, bớt cái đối chiếu từ từ. Chứ ban đầu nghe mình có đối chiếu so sánh với kiến thức mình đã có. Cho đến khi mà nghe mà hoàn toàn bị thuyết phục lâu ngày thì từ đó về sau bớt đối chiếu mà cứ thu nạp và chấp nhận, thu nạp và chấp nhận.

[44:10]Lúc đó lòng mình đã thuần đối với thầy là mình đã thấy thầy mình hết sức là dễ thương, phải không? Còn trước kia mà ngày đầu tiên mà nghe thì phải canh ông thầy này ổng giảng chỗ này có đúng không, cái điểm kia hợp lý chưa, phải không? Cho nên cùng một lúc khi nghe pháp ngoài cái tay chân mình nhích qua nhích lại thì thôi bỏ đi ha không nói, gãi gãi đồ thều khều móc móc đồ thôi bỏ hết đi. Nhưng mà chỉ còn cái là tai nghe, mắt nhìn thầy và trong tâm đang vận động xử lý cái đạo lý mà mình đang đưa vô, xử lý như vậy. Như vậy cùng một lúc cái chú ý đó có phải là làm ba điều không? Có phải cái chú ý được chia ra thành là

[44:48]tai nghe, mắt nhìn và xử lý cái lý luận đạo lý không? Có phải không? Phải chia làm ba không? Không. Chú ý không bao giờ chia ra được nhiều phần, chú ý có một cái à. Vậy tại sao đúng là lúc đó đối với việc nghe pháp ta có ba phần hoạt động chính? Một là tai nghe, hai là mắt nhìn và ba là xử lý cái lý luận đó, phải không? Chấp nhận dung nạp cái lý luận đó. Điểm nào hiểu, điểm nào chưa hiểu rồi xử lý cái lý luận nó rất là nhiều, xử lý cái đạo lý được nghe đó rất là nhiều. Mà chú ý thì không chia ra, chú ý chỉ tập trung một chỗ thôi. Như vậy nghĩa là gì? Khó chưa? Bắt đầu khó rồi đó. Đó, thầy đưa cho bài toán vậy.

[45:34]Thì bây giờ thầy cho một cái gợi ý dễ hiểu hơn. Ví dụ bây giờ thầy để cái mũ ở đây và thầy lấy cái mũ. Bao nhiêu cái hoạt động nằm trong cái này? Thứ nhất là mắt thầy phải phải nhìn. Thứ hai là phải điều khiển cái cái tay. Thứ ba, xử lý khoảng cách để đưa cái tay cho đúng, không điều khiển nó nắm lại. Thứ ba là cái mà xử lý khoảng cách thò cái tay. Ví dụ cái mắt thầy thấy rồi đó, tay điều khiển rồi đó, nhưng mà thầy thò ra nắm ở đây là vì cái đầu xử lý sai. Nhưng mà vì đầu xử lý đúng nên thầy điều khiển cái tay đúng với cái tầm, cái khoảng cách do mắt thấy. Và mắt nó đưa vào não, nó cho biết khoảng cách.

[46:19]Và cái khoảng cách đó giúp cho não mình cái hành ấm nó xử lý đưa cái tay ra vừa đúng với khoảng cách đó. Như vậy là mấy phần? Ít nhất là ba, phải không ạ? Một là mắt, hai là cánh tay và ba là não xử lý, phải không? não xử lý. Mà nó chỉ nằm trong một cái chú ý mà thôi. Một cái chú ý thôi, không có tách ra. Vậy nghĩa là sao? Nghĩa là cái chú ý này là sao? Trở lại tờ giấy xanh xanh kỳ diệu lúc nãy. Ví dụ như khi ta đi đường á, đang để ý thả hồn mơ mộng bỗng nhiên thấy tờ giấy xanh xanh, ta chú ý vào nó liền thì bao nhiêu cái bao nhiêu cái hoạt động xảy ra trong cái chú ý đó? Chú ý thôi chứ chưa nhặt bỏ túi rồi nha.

[47:04]Bây giờ là mới cái chú ý thôi. Là cái gì? Bao nhiêu cái tâm nó hiện diễn ra trong cái chú ý đó? Tức là khi mà nhìn thấy tờ giấy xanh xanh thì điều đầu tiên của ta là một loạt các phân tích liền: thứ nhất, có phải tiền hay không, đúng không ạ? Phải không? Thứ hai, nếu đã đúng tiền rồi, tiền này mệnh giá bao nhiêu, đúng không ạ? Và thứ ba nữa là gì? Khoảng cách của mình tới cái tờ tiền đó đủ gần đủ xa an toàn chưa? Rồi sau đó nhìn quanh nhìn quất để coi có ai thấy mình nhặt tiền không, đừng ai thấy mới nhặt, thấy kỳ quá. Tức là ừ trong một cái chú ý đó, diễn biến của tâm lý xảy ra rất là nhanh. Và nó bộc lộ con người của mình lúc đó nha.

[47:49]Nếu mình là người Phật tử mà đã học đạo lý không tham, vừa nhìn thấy tiền thì cái đầu mình nghĩ cái gì? Không biết ai rơi, phải không ạ? Tội nghiệp quá. Nếu mà mình tìm gặp được họ, mình sẽ tìm cách trả lại. Nếu không gặp được họ để trả lại thì mình làm phước gì đó cho họ có phước, là người Phật tử. Còn nếu mình không phải Phật tử thì sao? Mình rất là mừng, vì bỗng nhiên không phải tốn công mà bỗng nhiên tự nhiên có được một số tiền. Cái tâm đó là tâm tâm tham, cũng là tâm ác. Nhưng mà người Phật tử thì không. Thành thử ra cũng nhìn thấy tờ tiền, chú ý tới nó, diễn biến một loạt các tâm lý nó xảy ra.

[48:26]Và cái xảy ra đó nó theo quan điểm của mình. À, chốc nữa ta bắt đầu ta nói tới cái hệ thống quan điểm, tính tình, khuynh hướng trong tâm mà nó chi phối cả cái tâm lý của ta nữa. Nhưng mà bây giờ để ý cái chú ý giùm thầy. Cái chú ý ghê lắm. Là ví dụ như cả một rừng người như thế này, giờ thầy đang nhìn vậy, bây giờ bây giờ thầy đang chú ý ở đâu? Thầy nhìn xuống đây, đố ai biết. Ví dụ bây giờ thầy này nè, để thầy nói cái này rồi một lát thầy sẽ phân tích lại hồi nãy giờ ba cái chú ý mà chia ra ba bốn á. Ví dụ bây giờ thầy nhìn như thế này là thầy cùng một lúc thầy chú ý hết cả một cả một hội chúng như thế này và thầy không thấy rõ ai hết.

[49:07]Tại vì thầy nhìn chung một loạt. Cái chú ý của thầy á giống như nó zoom nó zoom ra rộng ra. Cái zoom của cái camera nó cũng gợi ý cho ta về cái chú ý này. Nó zoom rộng ra cái thầy nhìn hết một loạt hội chúng và thầy không nhìn thấy rõ ai hết. Bây giờ thầy zoom sát lại từng người thầy nhìn thấy: "À, cái cô này thế này." Và thầy không còn chú ý được mọi người nữa. Thì như vậy cái chú ý nó có thể gì? Tập trung lại một một điểm nhỏ, một phần việc nhỏ, hoặc có thể là nó zoom xa ra để cùng một lúc mà nó thấy luôn một lúc nhiều nhiều phần việc, nhưng chỉ có một cái cái chú ý đó mà thôi. Đồng ý không ạ? Rồi, ta trở lại cái cái nghe pháp.

[49:51]Cái nghe pháp thì tai ta nghe, mắt ta nhìn và

[49:58]bên trong não ý căn của ta đó, xử lý những đạo lý, ba cái cùng lúc. Thì như vậy cái chú ý đó có phải là nó chia ba không? Không, mà nó là gì? Một, nhưng mà nó cùng một lúc nó tập trung vào ba. Giống như bây giờ thầy cùng một lúc thầy nhìn cả một hội chúng nè, bây giờ nói thầy chú ý ai, nói thầy chú ý một nghìn con người này, phải không ạ? Nhưng mà khi thầy zoom sát lại thì thầy chú ý còn có một người. Thì cái chú ý mà ta nghe pháp cũng vậy. Ví dụ bây giờ tai nghe thầy, mắt nhìn thầy và trong đầu đang xử lý những cái đạo lý của thầy đang nói là ba. Nhưng bây giờ bỏ hết chỉ còn nghe thôi, chỉ chú ý vào cái nghe thôi,

[50:37]nghe giọng thầy nói thôi và không cần biết thầy nói đúng sai, không cần biết thầy nói đạo lý gì nữa và cũng không nhìn thầy nữa, không nhìn mặt thầy đẹp xấu gì nữa và cũng không xử lý đạo lý luôn, không cần biết đạo lý đúng sai, chỉ nghe thầy nói, nghe thầy nói, chú ý nghe thầy nói thôi, thì cái đó là cái chú ý là làm sao? Nó chỉ zoom vào một một phần thôi. Hoặc là có người không thèm nghe thầy luôn, không thèm xử lý đạo lý luôn, chỉ nhìn thôi, chăm chăm nhìn thầy thôi, có không? Ai mà hư vậy trời! Tức là chỉ chăm chăm nhìn thầy coi cái miệng thầy nhóp nhép nhóp nhép nhép nó coi có dễ thương hay không à, sao nay răng này thấy kỳ kỳ quá,

[51:11]hôm nay mặt thầy không biết đánh rửa mặt chưa, vân vân. Cứ cái dòm mặt thôi, chỉ chăm chăm, còn tai bỏ, đầu óc xử lý đạo lý bỏ, như vậy là cái zoom đó nó gom lại một cái. Còn cái zoom nó rút ra xa một cái thì nó tới ba phần, phải không ạ? Nó ba phần là tai nghe đạo lý, mắt nhìn thầy nói và đầu xử lý cái đạo lý đang đưa vào. Mà nếu zoom ra xa hơn chút nữa thì cái gì? Thấy được rộng hơn, thấy cả cái khung cảnh thầy ngồi phía sau, phải không ạ? Rồi bên cạnh mình người ta đang người ta đang nhúc nhích cái gì đó, vừa nghe, phải không? Như vậy, cái chú ý thì chỉ có một, nhưng mà tùy mức nó zoom xa, zoom gần và bỗng nhiên cái chú ý đó nó bao gồm một hoạt động hay nhiều hoạt động.

[51:55]Hiểu chưa ạ? Khó hiểu không? Khó, phải không ạ? Đúng như vậy. Nhưng mà nếu ta hiểu được thì ta là người tinh tế trong tâm lý, ta là người tinh tế trong tâm lý. Bây giờ tới thiền nè, thầy nói về thiền cái chú ý mới sợ nè. Khi ta ngồi thiền thì ta chú ý cái gì?

[52:17]Khi ta ngồi thiền thì ta chú ý cái gì? Theo cái công phu mà ta được dạy, phải không ạ? Công phu mà ta được dạy là ta biết toàn thân, phải không ạ? Giữ thân mềm mại, biết bất động, rồi sau đó ta quán thân vô thường, rồi sau đó ta biết hơi thở thở ra vào. Nhưng mà trong cái công phu thiền nó hơi zoom ra xa chứ nó không phải một cái. Nó không phải là chỉ biết cái hơi thở thôi, mà Phật bắt ta phải zoom ra xa. Cái chú ý zoom ra xa nó bao hàm mấy vấn đề là à biết cảm giác toàn thân tôi thở vào, cảm giác toàn thân tôi thở ra. Như vậy là vừa biết thở mà vừa gì? Biết toàn thân. Thì cái đó cái zoom cái chú ý nó bị zoom ra xa một

[53:02]chút xíu, nó gom hai phần vô trong, đúng không ạ? Nó vậy. Nhưng mà rồi bỗng nhiên có vọng tưởng khởi lên, nó kéo cái chú ý mình đi vào cái vọng tưởng đó và mình trôi theo. Nói là: "À, thưa thầy, con ngồi thiền vọng tưởng quá, con trôi theo." Cái chữ "trôi theo" nghĩa là gì? Nghĩa là cái chú ý đó đã chú ý vào vọng tưởng và không còn chú ý vào thân và hơi thở mình nữa. Nhớ nha, đó. Như vậy, một cái người mà tu tiến bộ nghĩa là cái chú ý đó làm sao? Thường chú ý được vào, an trú lại nơi thân và hơi thở. Còn cái người mà tu kém nghĩa là cái gì? Cái chú ý đó làm sao? Nó bị bị chú ý vào, bị lạc, bị chú ý vào vọng tưởng, phải không ạ? Vọng tưởng.

[53:58]Ví dụ ta đang ngồi, có người đi đến gần ta nghe đánh lách tách lách tách, cái ta lắng tai nghe cái tiếng đó: "Ủa đang ngồi thiền cái đây mới nghe lách tách?" Thì cái chú ý là làm sao? Nó đã chạy rồi, phải không ạ? Thay vì nó đang an trú trong hơi thở, bỗng nhiên cái chú ý nó chạy qua cái tiếng kia. Và cái đó, giây phút đó cũng gọi là ta thất niệm ha, ta bị lạc, lạc ra khỏi thiền.

[54:19]Như vậy, điểm lại thiền là cái gì? Chính là cái gì? Cái chú ý mà thôi. Cái chú ý an trú tại đâu? Vì để gọi rằng ta thiền tốt hay là thiền còn kém, phải không ạ? Nên cái điều này thầy nói sớm được không? Không ai hiểu hết. Nên khi mà vô, ví dụ vô một người dạy thiền nói: "À, vô đây nghe, anh để cho cái chú ý anh chỗ này, chú ý vô kia", nghe người ta không hiểu. Phải đến giờ này thì mới nói được. Tức là phải qua một quá trình người ta ngồi thiền rất lâu, hiểu, thực hành thiền khổ lên cực xuống rồi mà nghe cái bài năm uẩn này, bắt đầu nghe tới cái phần chú ý này thì ta mới thấy thì ra yếu chỉ của thiền chỉ là cái gì?

[54:59]Chỉ là sự chú ý mà thôi. Chú ý vào cái gì mà thành thiền, mà chú ý vào cái gì thành ra loạn, chỉ vậy thôi. Nhưng mà tại sao biết rồi mà làm không được? Vì cái chú ý đó nó bị chi phối bởi nhiều yếu tố. Nói như vậy, bây giờ khi ta thiền thì hiểu rồi đó, vậy ta muốn cái chú ý ta ở đâu? Ta muốn ở đâu? Khi ta thiền thì ta muốn cái chú ý của ta lúc nào nó cũng nằm nơi thân và hơi hơi thở, nhưng mà cái chú ý nó có theo cái muốn ta không? Không. Khi có vọng tưởng khởi lên cái nó chạy theo. Như vậy, cái chú ý nó có hoàn toàn theo ta muốn không? Không, đây là vấn đề. Ai hiểu được cái chỗ này là hiểu được một bí mật

[55:51]lớn của con người, của tâm hồn con người. Điều ta muốn không được. Cái chú ý không phải là cái theo cái ý muốn của ta. Ai hiểu được điều này là hiểu được bí mật lớn của tâm hồn con người. Cái chú ý thôi chứ còn nhiều cái nữa, tức là hành uẩn của ta còn rất nhiều cái hoạt động mà không hề theo ý muốn của ta. Ví dụ như có một anh chàng đó ảnh thương cô gái đó thì cái tình duyên đó nó ngang trái gì đó, giữa hai bên gia đình bất đồng không môn đăng hộ đối gì đó, rồi cô đó nói những cái câu làm cho anh rất là tự ái lúc đó, và anh lấy dao ra anh kê ngón tay anh chặt cái bực ngón tay, thề không bao giờ yêu cô đó nữa.

[56:35]Nhưng thề thì thề, yêu thì vẫn yêu, về thì vẫn nhớ. Nghĩa là cái tình cảm đó nó không theo ý muốn mình. Có không ạ? Đó, thấy không, mấy người này rành ghê, nói có liền, đúng, đúng như vậy. Nói à Nói bây giờ nói bây giờ mẹ kêu con ra mẹ hỏi: "Con thấy cái thằng đó làm sao? Nó có nó nó nó học cái tới đâu rồi?" Nói: "Dạ, ảnh học mới lớp 9 rồi bỏ học." "À, hiện nay nó đang làm nghề gì?" Nói: "Dạ, đang đi xin việc chưa được." "Rồi, thế bố mẹ nó gia đình có gia giáo không?" "Bố mẹ cũng không đàng hoàng lắm." Rồi. "Rồi bây giờ là nó nói chuyện có chửi tục không?" Nói: "Dạ, lâu lâu cũng có chửi tục." "Nó có nghiện rượu không?" "Dạ,

[57:16]con thấy ảnh cũng có nhậu hoài." "Ủa tại sao con thương nó?" Nói: "Dạ, không biết." "Vậy con thấy con thương là sai đúng?" Nói: "Dạ, sai." "Vậy con đừng thương nữa nha?" "Dạ, vâng." Nhưng mà sao? Cũng cứ thương. Cho nên, cái tình cảm nằm trong hành uẩn của ta, có nhiều khi nó hoạt động không theo ý muốn của ta, phải không ạ? Ta muốn là một chuyện, mà hành uẩn là vẫn đi một chuyện khác. Để biết được điều này là biết được bí mật của con người. Cũng như cái chú ý cũng vậy. Ta muốn chú ý vào điểm này, nhưng mà bỗng nhiên cái chú ý nó đi quẹo qua đường khác. Nhiều đứa học sinh vào lớp học cũng muốn học giỏi,

[57:57]cũng muốn ngồi nghe thầy cô giảng bài rồi để tiếp thu mà học giỏi cho có bằng các bạn, nhưng mà ông thầy nói vài câu rồi là bắt đầu nó xao lãng. Bắt đầu đầu óc nó nghĩ lên những điều khác và tâm nó chạy qua những điều khác. Ông thầy, cái mạch lý luận của ông thầy nó không nghe và nó không hiểu bài và nó làm bài không được, giải bài toán sai bét. Và lúc đó ta trách nó: "Tại sao mày học không chăm chú, tại sao con học dở?" Không phải vì nó học dở. Vì những bài toán mà ông thầy dạy không phải quá khó. Ví dụ ông thầy ổng dạy bài toán hình học, ổng nói trong một tứ giác, tức là một cái hình có bốn cạnh, mà nếu có hai cạnh đối diện

[58:37]mà nó vừa song song mà vừa bằng nhau thì tứ giác đó là hình gì? Hình bình hành, phải không ạ? Khó không? Không hề khó, quá dễ hiểu đi. Trong một tứ giác mà nếu có trong tứ giác đó có hai cái cạnh đối diện nhau mà nó vừa song song mà vừa bằng nhau, độ dài bằng nhau, vừa song song với nhau thì chắc chắn tứ giác đó là hình bình hành. Không có gì là khó hết, nhưng mà lúc mà nó vô bài toán nó không nhớ lại điều đó. Vì sao? Vì lúc ông thầy ổng nói đi nói lại câu đó, nó không còn chú ý vào nữa, mà cái chú ý đó đã chạy theo qua chuyện khác rồi. Nó không muốn, nó vẫn muốn nghe bài đó, nhưng mà vì lý do gì đó cái chú ý nó chạy tạt

[59:20]qua khác mà nó biến thành đứa trẻ học dở. Chứ không phải là cái điều đó vượt khỏi tư duy của nó, không hề vượt khỏi tư duy, nhưng vì cái chú ý nó chạy qua chỗ khác. Cái gì làm cho cái chú ý nó chạy qua chỗ khác? Cái gì làm cho ta lúc ngồi thiền mà ta không còn chú ý được vào hơi thở và thân mà bị vọng tưởng kéo, mặc dù ta rất muốn ở lại với thân mình và ở lại với hơi thở mình? Nhưng cái gì đã làm ta chú ý qua điểm khác, ai biết?

[59:49]Nghiệp, hoan hô, một câu trả lời. Còn cái gì nữa?

[59:55]Còn cái gì nữa?

[59:59]Thứ nhất là nghiệp, đúng như vậy. Nghiệp phước giúp cho ta cái chú ý đi theo ý muốn của ta. Cái người mà nghiệp nặng thì cái chú ý không đi theo ý mình, cái tình cảm không đi theo ý mình, chú ý không theo ý mình. Nó chạy lung tung, làm cho mình là người không an trú trong thiền định, làm cho mình học không giỏi, làm cho mình xử lý vấn đề không tập trung, không nhanh, không sắc bén, làm cho mình giống như là một người kém khả năng giữa cuộc đời này vậy. Nhưng mà thật sự không ai kém hơn ai đâu, không ai hơn ai kém ai, chỉ vì cái chú ý nó chạy tầm bậy làm cho ta không tập trung, không xử lý vấn đề sâu sắc,

[1:00:39]không hiểu được vấn đề cặn kẽ, chỉ vì cái chú ý nó chạy bậy. Mà thứ nhất là do nghiệp. Đó, thôi nói câu nghiệp là tổng quát rồi, nhưng bây giờ nói kỹ hơn chút xíu nữa. Rồi tạm ngừng đây cho mọi người suy nghĩ, thầy bắt đầu đi tiếp hành uẩn, lát thầy trở lại qua vấn đề khác. Nhen, cái chú ý là ghê gớm lắm. Ai mà hiểu được nhiều về cái chú ý này là người đó hiểu phần lớn tâm hồn con người đó nha. Cái hành ấm này là hang ổ của ngã chấp. Ta thấy mình có cái tôi ở đây, sự thực đó chính là gì? Chính là hành ấm đó, hành ấm. Chính là hành ấm làm cho ta có cảm giác mình có một cái tôi ở trung tâm. Vì những ý niệm đó, nó cứ xử lý từ trong bộ não mình ra làm

[1:01:25]cho mình thấy có cái ta rất rõ, khác với mọi người. Và cái ta đó Phật nói nó không có thật, bởi vì nó là sự kết hợp giữa sắc, thọ, tưởng, hành, thức, mà nhất là hành ấm. Hành ấm làm cho cái ta nó hiện rõ lên, làm cho thấy mình có cái ta trung tâm, không rõ nó là gì, nhưng mà nó hiện hữu rất rõ. Mà hành ấm là gì? Hoạt động liên tục. Nếu mà nói theo não bộ là sóng, là hoạt động sóng với tần số rất là cao, rất là nhanh, dày đặc và nhiều loại tụ lại, kết hợp lại nên như có một cái ta trung tâm. Cũng giống như là ta cầm một cái vòng lửa, ví dụ như ta cầm cây đuốc, cây đuốc ta quay, ta thấy có một cái vòng lửa phải không ạ?

[1:02:13]Nhưng sự thực có cái vòng lửa không? Không, chỉ là cái gì? Chỉ là cây đuốc, nhưng vì cây đuốc quay nhanh quá nên ta có cảm giác có một cái vòng vòng lửa. Thì cũng vậy, cái tôi không có thật, nhưng mà vì hành ấm hoạt động nhanh quá, ta lúc nào cũng cảm giác mình có một cái, có một cái tôi, có một cái ta. Vì cái ta này mà trong đó chứa đựng tình cảm, thương ghét đủ thứ, nên bắt đầu mới phát sinh ra phiền não, tự ái khi có ai đụng tới nó. Ví dụ bây giờ à ta giơ tay phát biểu: "Nói thưa thầy, cho con phát biểu", đưa tay lên, mình đứng lên. Có người nói: "Cái bàn tay đưa lên ở đâu móng tay xấu hoắc mấy ngày

[1:02:55]không rửa, trông nó thối thế." Thế mình sao? Tự ái, phải không ạ? Đụng tới cái tôi của mình. Đụng cái tôi rồi ai chê tới đụng. Nhưng ví dụ cũng vậy, mình vừa đứng lên: "Thưa thầy cho con phát biểu", mình đứng lên, cái mọi người nói: "Trời, đâu người ở đâu mà đẹp đâu thế này, người ở đâu đến đây như là tiên sa mà cá lặn thế này, đẹp thế này" thì ta làm sao? Sung sướng. Ta đụng tới cái tôi đó thì ta sẽ phiền não hay là sẽ sẽ sung sướng, đụng tới cái tôi, mà cái tôi đó không có thật. Cái tôi đó không có thật, nó chỉ là sự hoạt động rất nhanh của hành ấm. Nên vì vậy, những bậc Thánh khi mà tâm họ thanh tịnh,

[1:03:30]hành ấm họ lắng đọng, chứ thầy chưa nói dứt hết, dứt hết hành ấm nha. Chưa nói, mà thầy nói là hành ấm lắng đọng thôi, họ thường xuyên cảm nhận rất rõ cái tôi này không có thật. Họ thường xuyên thấy rõ điều đó. Nên bây giờ ta lại ta chửi mắng họ, họ nhìn ta, họ không động, tâm họ rỗng bốc à, vì họ thấy không có cái tôi. Rồi ta lại ta khen họ lên mây xanh, ta khen nói: "Thưa thầy, thầy là tất cả cuộc đời con, thầy là cứu tinh của đời con, thầy là ánh sao dẫn đư- dẫn lối cho con đi trên cuộc đời mà tăm tối, phiền não này. Nhờ có thầy mà con có được cuộc sống, nhờ có thầy mà con có tất cả những cái cái điều tốt đẹp trên cuộc đời này." Nói nói,

[1:04:14]người cười tỉnh bơ à, tại không có đụng vô, không có lọt vô được. Không có thầy bà gì ở đây trơn, không có tôi. Vì sao? Họ cái hành ấm của họ nó lắng, nên cái tôi nó như tan vỡ. Mặc dầu chưa dứt hết á, tại vì dứt hết ngã chấp vô minh thành A La Hán rồi, nhưng vị đó họ chưa thành. Nhưng mà hành ấm nó lắng rồi, cái cảm nhận thường xuyên của họ là không có cái tôi. Cho nên mình thấy họ sống rất thanh thản và giống như là đạo đức vậy, giống như đạo đức. Thế thì bây giờ đưa cho họ một núi tiền thì chỉ là gánh nặng, để họ phải xử lý cho đúng thôi, chứ họ không bao giờ xem cái tiền đó là sở hữu của mình,

[1:04:52]vì cái tôi không có thì lấy làm gì có cái của tôi. Ví dụ bây giờ cho họ một cái nhà rộng mênh mông, họ bước vô thì giống như bước vô một cái nhà của ai thôi. Thì thôi duyên đã sống thì cứ sống như vậy, à duyên ở thì cứ ở như vậy, nhưng trong đầu không bao giờ nghĩ nhà này của mình. Vì sao vậy? Cái tôi còn không có, lấy đâu cái nhà này là của tôi. Mọi cái không có. Cho nên cái người mà khi cái hành ấm mà lắng xuống rồi, cái điều họ thấy một cách trực tiếp rõ ràng: cái tôi không có. Mà do họ thấy nha, chứ không phải do mình mình suy nghĩ á. Ví dụ như chúng ta, mình đang còn phàm phu, nghe Phật dạy, Phật dạy là:

[1:05:30]không có gì là ta, không có gì là của ta. Mình tin Phật, phải không ạ? Mình kính tin Phật nên mình chấp nhận cái đạo lý đó, chấp nhận thôi chứ không có thấy. Không có thấy, nên khi ai mắng mình, mình ráng kềm chế. Đáng lẽ mình phiền não nhưng mình nghĩ là Phật đã dạy: "Không có cái tôi", cho nên thôi đừng phiền não, mình kềm chế. Thì cũng có được một phần đạo đức là do kính yêu Phật, do vâng lời Phật dạy. Còn cái người mà họ tu thiền đến mức độ lắng tâm được sâu rồi, tự họ thấy không có cái tôi, họ thấy chứ không phải là hiểu, không phải là chấp nhận. Chính vì họ thấy, cho nên họ ứng xử như vậy,

[1:06:07]sống thanh thản như như mây trôi, như nước chảy, như hư vô, sống cuộc đời rất là đẹp là như vậy. Mà hạnh phúc cũng là như vậy, hạnh phúc cũng là như vậy. Hạnh phúc là khi nào mà ta không còn thấy có cái tôi nữa, thì đó là hạnh phúc, hạnh phúc vô lượng nha. Còn mọi hạnh phúc khác ta đi tìm chỉ là đi tìm cái thọ ấm tạm bợ thôi. Thọ ấm ví dụ: Ồ đi đây chơi cho vui, ồ coi xem phim này hay lắm, ồ món này ngon quá, ồ cái cô kia hát ngọt ngào. Tất cả những cái điều đó chỉ là tạo nên một cái thọ ấm tạm bợ, cái cảm giác tạm bợ rồi sẽ mất, trôi qua. Mà nếu cái cái cảm giác đó mà khởi đi khởi lại nhiều lần thì nó sinh cái gì?

[1:06:47]Nhàm chán. Nhàm chán. Nên cuộc đời này không có gì vui thật, không có gì hạnh phúc thật lâu bền. Chỉ khi nào cái tôi ta tan vỡ, sống mà không thấy có cái tôi, đó mới thực sự là hạnh phúc, đó mới thật sự hạnh phúc nha. Ta cố gắng nha. Vậy. Cũng không khó hiểu lắm phải không ạ? Cũng cũng vừa vừa. Khó không? Thế không sao, hễ mà cái này khó thì cái khác nó dễ.

[1:07:18]Khó hiểu thì sẽ dễ dễ ngủ, vậy thôi, bù lại không sao cả.

[1:07:27]Bây giờ nè, ta để ý nè, hồi nãy ta nói đó, hành ấm hoạt động á một phần theo ý muốn của ta và đa phần không theo ý muốn của ta. Mà cái người cái người mà bệnh thì hành ấm nó càng lúc nó càng hoạt động tự động. Cái người mà bệnh, bệnh đến nỗi bệnh tâm thần thì hành ấm dường như hoàn toàn tự hoạt động, không còn có cái ý muốn can thiệp được vào nữa. Và hành ấm nó hoạt động theo nghiệp, theo bệnh luôn. Ví dụ bây giờ ta thấy một cái người ta gọi là điên, họ đi ra đường, họ mặc đồ diêm dúa, họ đứng họ múa may, hoặc thậm chí họ xé quần xé áo ra, họ đi lang thang ngoài đường như vậy. Thì cái người này thực sự là hành ấm điều khiển cái người đó

[1:08:21]đi theo nghiệp rồi, chứ họ không còn ý muốn được nữa, hết ý muốn rồi. Còn nếu mà ta ta thấy còn hoạt động theo ý muốn mình, tức là mình còn còn tỉnh táo, chưa bị điên nha. Ví dụ bây giờ nói rằng à hôm nay mà mình muốn đến Di Đà để ngồi thiền nghe pháp, và sau đó thì mình lấy xe, mình rủ mọi người cùng đến ngồi thiền nghe pháp, thì như vậy mình là người làm sao? Mình đang khỏe mạnh, đang tỉnh táo. Rồi bây giờ mình muốn hôm nay đến Di Đà ngồi thiền nghe pháp, muốn rồi đó, nhưng mà bỗng nhiên lại xách xe đi vào cái quán karaoke, thì nghĩa là làm sao? Nghĩa là làm sao? Bắt đầu hơi hơi tưng tửng rồi.

[1:09:13]Tức là muốn một đường mà làm một nẻo là hơi tưng tửng rồi. Còn nếu Mình không còn khởi được cái ý muốn tốt lành nữa, không còn muốn đi về Di Đà ngồi thiền nghe pháp nữa, mà chạy cuồng làng cuồng xóm, vừa chạy vừa la vừa hét thì nghĩa là sao? Đã hoàn toàn điên rồi. À, cho nên bây giờ ta có ba hạng người nha: một người muốn đi chùa và đi chùa; một người muốn đi chùa mà lại đi đi chơi; và một người không còn muốn đi chùa được nữa, làm những chuyện không kiểm soát được nữa là người điên, là ba hạng người. Thì như vậy ta ở hạng người nào? Người thứ nhất nha. Cố gắng giữ hạng người thứ nhất, đừng để mà muốn đi chùa mà lại xách xe đi

[1:10:02]chơi là bắt đầu hơi tưng tưng, là cái nhân của sự điên loạn rồi nha. Muốn làm điều tốt, quyết làm điều tốt cho được. Để làm chi? Giữ cái nhân tỉnh táo sáng suốt đời này và đời khác. Còn muốn điều tốt mà lại làm một điều sai, không tốt thì rõ ràng là ta bắt đầu nhân cách bị rối loạn. Rồi bây giờ, giấc mơ đến từ đâu?

[1:10:29]Giấc mơ đến từ đâu? Có phải giấc mơ của ta đến từ một cái cõi mộng xa xôi ở trên trời đến không ạ? Chớ ở đâu? Có ai nhớ cái lúc mà ta bắt đầu nằm chiêm bao chưa? Không phải không ạ? Khi mà chiêm bao rồi thì mới biết mình đã trong chiêm bao. Và trong chiêm bao đều tưởng là thật. Đến khi tỉnh dậy rồi mới biết rằng cái cõi này nó thật quá, nó cụ thể quá, còn cái giấc chiêm bao nãy nó mờ mờ, phải không ạ? Cảnh nó mờ hơn, nên mình biết kia là mộng và đây là thực. Nhưng mà khi đang còn ở trong mộng thì ta cứ tưởng mộng là là thực. Vì sao? Vì ta chú ý vào cái cảnh mộng đó, cái chú ý ta tập trung vào cảnh mộng đó hết, không còn chú ý vào những gì khác nữa.

[1:11:19]Mà ở đâu hiện ra cái giấc mộng? Ở đâu hiện ra giấc mộng? Thường thường cái giấc mộng nó tới bốn loại: giấc mộng nhớ lại quá khứ, một tiền kiếp nào quá khứ; giấc mộng báo điềm ở tương lai; à một giấc mộng mà tiếp xúc với cái người ở thế giới bên kia; và cái thứ tư là giấc mộng do chính hành uẩn mình tạo ra nha. Mà hôm nay ta học cái thứ tư này, tức là cái giấc mơ do chính tâm ta tạo ra và chính hành uẩn tạo ra. Và hành uẩn tạo ra mọi điều trong giấc mộng như như thật. Vì hành uẩn có khả năng tạo ra cái gì? Tạo ra hình ảnh phải không ạ, tạo ra âm thanh, tạo ra mùi hương, tạo ra đủ thứ điều trong đó.

[1:12:08]Nghĩa là trong cuộc sống này có cái gì, hành uẩn đều tạo ra được trong tâm ta như thế hết, và tạo như thật. Và ta có điều khiển được giấc mộng không? Giống như một nhà văn mà có thể viết cuốn truyện theo ý mình không? Không, hoàn toàn không. Giấc mộng tự nó đi con đường, tự nó đi cái diễn biến của nó phải không ạ? Và hành uẩn lúc đó nó tự tạo ra giấc mộng theo ý nó. Ta hoàn toàn không còn biết gì nữa, không còn muốn gì được nữa, chỉ chú ý, cái chú ý ta bị lôi theo giấc mộng, lôi theo cái diễn biến của giấc mộng. Ví dụ như ví dụ như trong ta nằm mộng, ta thấy một người đến nói chuyện rồi dắt ta đi chơi,

[1:12:49]đi qua cảnh này cảnh kia rồi ta té xuống một cái, giật mình choàng tỉnh dậy. Thì cái việc mà ta gặp người đó, là mộng; người đó dắt ta đi chơi qua cảnh này cảnh kia, mộng; ta té, mộng. Ta không hề muốn, ta không hề biết trước cái sự việc ta sẽ được người đó dắt đi chơi, ta không biết trước là ta sẽ bị té, hoàn toàn không biết trước và không muốn gì cả, hành uẩn tự dựng lên hết tất cả cái kịch bản đó để dắt ta đi. Và có những kịch bản đôi khi hợp lý và có những kịch bản của giấc mộng bất hợp lý. Nhưng ta sao? Không xử lý gì được. Ta thụ động hoàn toàn trong giấc mộng đó, nghĩa là hành uẩn lúc đó nó đi theo một cái quy luật gì đó ta

[1:13:33]không biết và nó tự tạo một giấc mộng để đưa ta vào cuộc sống mộng đó mà thôi. Tuy nhiên có một phần cũng do nghiệp. Nếu phước ta nhiều thì thường là hành uẩn tạo cho ta những cái mộng lành, mộng đẹp; còn nếu nghiệp ta nặng thì thường hành uẩn tạo cho ta cái giấc mộng gì? Giấc mộng dữ, giấc mộng xấu. Tức là ở đời ta đã khổ rồi thì mộng cho ta thêm một nỗi khổ khác nữa, cũng vì nghiệp. Nhưng mà ở đây phải hiểu rằng giấc mộng tự nó đi con đường của nó, hoàn toàn ta không biết trước, không đoán trước, không ai đoán trước được giấc mộng diễn biến thế nào. Và đó chính là gì? Chính là hành uẩn. Cho nên hiểu điều thế này:

[1:14:19]hành uẩn một phần hoạt động theo ý muốn của ta và đa phần hoạt động không theo ý muốn của ta. Mà nếu nhiều phần của hành uẩn không theo ý muốn ta nữa thì ta bắt đầu trở thành cái gì? Bệnh hoạn nha, bắt đầu trở thành bệnh. Nên ở đây ta phải kiểm soát mình chỗ này: là ta thường muốn làm những điều tốt và ráng làm cho bằng được những điều tốt thì ta giữ cái hành uẩn khỏe mạnh. Hành uẩn nó sẽ cứ đi theo ý muốn ta mãi là chỉ làm điều tốt. Còn nếu mà ta muốn những điều xấu, hoặc ta muốn những điều tốt mà không chịu làm điều tốt thì hành uẩn từ từ thoát ra khỏi ý muốn của ta đi xa luôn, thoát ra khỏi sự kiểm soát của ta đi xa luôn và nó tự hoạt động theo ý nó luôn.

[1:15:06]Ta dần dần bệnh từ từ, bệnh từ từ. Đúng không ạ? Đúng như vậy. Ví dụ như có người nghiện rượu, mà những khi tỉnh lại rất là hổ thẹn vì cái cơn say của mình và lòng rất muốn sao? Muốn sao? Bỏ rượu. Nhưng nhưng khi ai rủ, ai mời, cái cơn thèm nổi lên lại quay lại. Nghĩa là cái người này có khi muốn điều tốt nhưng mà không làm, thì sau này cứ mãi như vậy, gieo cái nhân là hành uẩn tự hoạt động không đi theo ý muốn mình nữa. Ví dụ sau này mình có muốn điều tốt, hành uẩn vẫn không hoạt động điều tốt, tự nó đi theo đường của nó và ta bắt đầu rơi vào trạng thái gì? Tâm thần, hoảng loạn, điên, nhớ như vậy.

[1:15:54]Và bây giờ đó, thứ nhất là hành uẩn hoạt động theo nghiệp, ha? Nghiệp. Nghiệp là thế này. Ví dụ tại sao hôm nay ta đi chùa? Tại sao hôm nay người bạn ta lại đi chơi? Là do hành uẩn phải không ạ? Hành uẩn nó quyết định là ta đi chùa, còn cái hành uẩn ông kia quyết định đưa ổng đi chơi. Tại sao hai cái quyết định của hai hành uẩn khác nhau? Vì sao? Vì nghiệp nha. Ta gieo cái nghiệp tu hành, cho nên ngày hôm nay ta quyết định đi chùa; còn cái người kia họ gieo cái nghiệp đi chơi, đi trôi lăn, nên họ quyết định đi chơi. Cho nên hành uẩn hoạt động theo nghiệp. Ừ rồi ví dụ ta gặp một người, bỗng nhiên

[1:16:46]ta có niềm tin với người đó, ta có niềm tin với người đó, à ta hợp tác làm ăn hay ta nghe lời người đó khuyên bảo và cuộc đời ta thành công. Vì sao? Vì nghiệp. Ta có cái nghiệp lành, ta có cái ân nghĩa với người đó, cho nên ta gặp tự nhiên ta tin. Nhiều khi người khác không tin á, nhưng mình tin. Nhưng mà cũng có trường hợp ngược lại, ta gặp người đó ta tin rồi người đó lừa ta luôn, cũng là gì? Nghiệp. Cho nên cái hoạt động quyết định của hành uẩn lúc này là do nghiệp chi phối. Tại sao có người nói: "Nói má cứ tin cái ông đó hoài, con dòm mặt đó không được nha, con thấy ông đó là tay lừa đảo",

[1:17:27]nhưng bà mẹ cứ tin và bị lừa, nhưng người con gái thì không bị lừa. Thì ở đây là nghiệp đã che mờ cái bà mẹ, khiến thúc đẩy cho bà mẹ tin vào một đối tượng sai lầm. Nghĩa là nghiệp nó điều khiển, chứ bình thường thì bà mẹ cũng rất là khôn, cũng đoán trước đoán sau, biết này biết kia, nhưng mà nghiệp nó tới rồi, hành uẩn nó thúc đẩy đi theo, cho nên quyết định một cái quyết định sai lầm. Như vậy đó, thứ nhất là hành uẩn hoạt động theo nghiệp. Thứ hai, hành uẩn hoạt động theo thói quen, thói quen. Ừ ví dụ như là cứ buổi sáng thức dậy thì ta làm gì? Ta làm gì? Đó, cái người thói quen ngồi thiền thì đi ngồi ngồi thiền,

[1:18:15]người thể dục thì đi thể dục, người thì thích uống một ly cà phê, ha. Là đại khái là thói quen phải không ạ? Thì thôi cái đó dễ hiểu rồi. Hoặc là bây giờ ta gặp người ăn xin, cái ta làm sao? Ta làm sao? Ta mắng, ừ ta nói: "Không chịu lo đi làm ăn mà cứ đi ăn xin ăn bám xã hội", thì đó là gì mà khiến ta làm như vậy? Vì thói quen phải không ạ? Thói quen là ta không cho tiền ai hết, ai xin tiền mình ghét, là thói quen. Còn có người ngược lại, thấy người ăn xin thì sao? Móc tiền cho, vì cái thói quen. Thói quen là dĩ nhiên nó do quan điểm nhưng mà là thói quen, ta lặp lại cái thói quen. Hành uẩn hoạt động theo thói quen. Bây giờ cái này mới ghê nè:

[1:18:57]hành uẩn hoạt động theo kiết sử. Kiết sử. Kiết sử là cái gì? Kiết sử là một từ chuyên môn trong đạo Phật do Phật nói. Và kiết sử nó định hình tâm hồn ta. À ví dụ như người đó có kiết sử tham, người đó có kiết sử sân, người đó có kiết sử si, người đó nghi, người đó ái, thì những cái kiết sử nó đóng trong đó, nó nó định hình trong tâm hồn ta, điều khiển ta. À, nên đa phần hành ấm hoạt động theo kiết sử. Ví dụ cái người có tham, có kiết sử tham, thì bây giờ nói chuyện với ai sàn qua sàn lại cái là nghĩ cái lợi cho mình thôi, muốn làm sao đem cái lợi về cho mình. À, ví dụ làm ăn thì nghĩ sao phần mình phải được hơn, người kia phải kém, à.

[1:19:50]Rồi cứ ngồi cứ nghĩ trong đầu kinh doanh này, kinh doanh kia để làm sao mà được lợi, được nhiều tiền, được giàu lên, tức là kiết sử tham. Cứ hoạt động đi theo cái hướng đó. Hoặc là người có kiết sử sân thì lúc nào cũng nổi giận, à, cũng thù ghét, cũng bực bội, nóng nảy, cũng tự ái. Kiết sử sân nó định hình tâm hồn ta và họ làm gì cũng theo kiết sử đó, nghĩa là ai nói vài ba câu là cũng muốn gây gổ, muốn chửi người ta, là cái sân nó thúc đẩy. Còn cái người mà ví dụ như cái kiết sử sân người ta nhẹ hoặc là bậc thánh diệt hết kiết sử sân rồi thì không bao giờ tâm hồn lay động, không bao giờ nói một điều gì hay làm một điều gì có thể bộc lộ cái

[1:20:29]nóng nảy ra được nữa, hết rồi, vì kiết sử nó tan vỡ rồi. Còn cái người còn kiết sử sân thì những cái đó kiết sử điều khiển tâm hồn mình, điều khiển cuộc sống của mình. Cho nên cái mà nói rằng hành ấm hoạt động theo kiết sử là điều quan trọng nhất. Điều rất là quan trọng, chính là nằm ở chỗ đó đó. Nhẹ hơn kiết sử gọi là triền cái, triền cái là lớp bao che. Ví dụ khi ta ngồi thiền mà ta được chánh niệm tỉnh giác thì cái triền cái tham, sân nó phá trước, nhưng mà cái gốc kiết sử tham sân chưa hết. Cái gốc kiết sử tham, sân á nó nặng hơn, phải chứng thánh mới hết, còn chứng thiền chưa hết. Chứng thiền thì mới tạm hết triền cái tham, sân thô.

[1:21:13]Ví dụ bây giờ cái người đó họ bắt đầu an trú tâm được, lắng được trong chánh niệm tỉnh giác, tâm rỗng rang, sáng tỏ thì hết tham liền, là hết triền cái tham. Nè bây giờ có đem tiền, đem gì dụ vô ích, hoặc là đến chửi mắng họ, chọc họ nổi giận vô ích, hết rồi, vì cái triền cái sân, tham nó tan vỡ. Nhưng mà gốc kiết sử nằm trong còn ạ? Gốc kiết sử ngầm còn, tức là khi đụng một chuyện gì đó sâu xa, họ vẫn còn muốn điều gì chứ không phải là hết. À, vẫn còn cái bực gì đó nằm sâu xa gọi là kiết sử. Đến khi nào mà chứng thánh á, chứng từ Nhị quả Tư-đà-hàm hoặc là Tam quả A-na-hàm thì cái gốc tham sân, cái kiết sử bứng sạch sẽ không còn

[1:21:54]nữa, vĩnh viễn không còn nữa, thì người đó mới hết hẳn hoàn toàn. Nên ở đây chứng thiền và chứng thánh khác nhau. Nhưng mà chứng thiền nó cũng diệt được cái triền cái tham, sân, còn chứng thánh thì dứt luôn cái kiết sử tham, sân, dứt sạch luôn. Nên ở đây ta hiểu như vậy, là: hành ấm hoạt động theo kiết sử. Hành ấm hoạt động theo sinh lý cơ thể. Ví dụ, cái người mà thiếu i-ốt, thiếu i-ốt, cái tuyến giáp của họ hoạt động không mạnh, nhiều khi bị sưng phù lên người ta gọi là bướu cổ, u bướu, và cái tuyến giáp đó nó không tiết ra được cái chất thyroid, cái nội tiết tố thyroid, thyroid 3, thyroid 4 để đưa lên não, thì cái não nó hoạt động lờ đờ, lờ đờ.

[1:22:47]Người đó hoạt động không mạnh, hành ấm hoạt động không mạnh, người này xử lý công việc chậm chạp, kém; nhận thức sự việc chậm chạp, kém; mà ta gọi là người này không thông minh, chỉ bởi vì cái thyroid này nó kém quá. Do đó, cái hành ấm của ta hoạt động theo sinh lý cơ thể. Ngược lại, cái người mà cái tuyến giáp nó hoạt động mạnh quá, thyroid nó sản xuất ào ào ào vào trong não, ta gọi là người này bị bệnh gì? Ở đây có ai bác sĩ không? Gọi là bệnh cường giáp. Tức là tuyến giáp hoạt động mạnh quá, nó giải phóng cái thyroid mạnh vào trong não, người này tâm hồn cực kỳ xáo động, cứ xáo động nằm ngủ không yên,

[1:23:27]không ngủ được vì nó cứ suy nghĩ, suy nghĩ, suy nghĩ liên tục, liên tục, căng thẳng. Và khi suy nghĩ căng thẳng, căng thẳng như vậy, nó kích động hàng loạt các cái bản năng khác trỗi dậy: bản năng dục khởi dậy, bản năng sân khởi dậy, cái sự ích kỷ khởi dậy, cái tự ái khởi dậy. Cho nên cái tuyến giáp là sinh lý cơ thể nhưng nó ảnh hưởng vào trong hoạt động của tâm hồn, vào trong hành ấm luôn. Thì nếu cái người mà tuyến giáp yếu thì họ giống như vừa hiền lành, thì họ lờ đờ, mà cũng giống như là kém thông minh, mà dễ ngủ. Còn cái người mà tuyến giáp hoạt động mạnh quá thì thấy như họ lanh, hơi dữ, khôn và mất ngủ.

[1:24:12]Nó lệ thuộc cái sinh lý cơ thể, nó khác với một người bình thường có tu tập: vừa hiền lành, lờ đờ, hiền lành nhưng cực kỳ thông minh, cực kỳ đạo đức và ngủ rất ngon. Đó, nên ta nhớ đó. Nếu mà theo sinh lý cơ thể, nó đi theo hẳn một phía: lờ đờ, hiền hiền, ngu, dễ ngủ. Còn nếu mà theo hoạt động cường giáp mạnh á thì sao? Lanh, hơi dữ, khôn, khó ngủ. Còn bậc thánh không phải hai cái trường hợp bệnh này thì sao? Lấy cái tốt nhất, phải không? Hiền lành, khôn, ngủ ngon. Đó là những người mà tu thiền á. Nên những người mà về khóa thiền Di-đà thì là người mà lấy mấy cái mà ngon lành nhất bỏ túi mình, không bị cường giáp cũng không bị nhược giáp.

[1:25:01]Đó là cái hành ấm hoạt động theo theo sinh lý của cơ thể như vậy. Rồi còn cái tuyến, tuyến thượng thận hoặc là cái estrogen của người nữ. Cái người nữ á mà khi cái nội tiết tố của buồng trứng estrogen hoạt động mạnh thì thứ nhất là nó kích thích cái cơ thể họ, cái lớp mỡ dày, họ đầy đặn cơ thể, ngực họ to hơn và hoạt động não cũng thông minh hơn, nhưng đồng thời cái đòi hỏi về dục của họ cũng mạnh hơn, như vậy. Còn cái người mà cái estrogen nó yếu á thì ngược lại: người khô gầy, ngực nhỏ, đầu óc cũng ít linh hoạt và cũng ít đòi hỏi cái dục và cái cuộc sống gia đình gọi là hạnh phúc gia đình nó bị ảnh hưởng.

[1:25:50]Nhưng mà cái người mà tu thiền á thì sao? Thì lấy cả hai. Cái nào ngon thì mình lấy. Ví dụ là người estrogen hoạt động rất là mạnh, người rất là đầy đặn, khỏe mạnh nhưng rất khôn ngoan và không có dục, không ham muốn vì họ tu. Nên nhớ vậy, nếu mà hành ấm hoạt động theo sinh lý á thì nó có cái group của nó, có nhóm của nó, có cái khuynh hướng, còn một bậc thánh tu hành, một bậc biết tu hành thì không có theo nhóm nữa, mà cái gì ngon thì mình bỏ túi ôm xài, nó vậy nha. Người nam cũng vậy, nam mà những tuyến nội tiết về sinh dục của họ hoạt động mạnh thì cũng vậy là người râu rậm, đầy vạm vỡ, rồi lanh lợi, khôn ngoan mà cái dục cũng mạnh.

[1:26:28]Nhưng mà những bậc thánh thì ngược lại. Ví dụ Tổ Đạt Ma râu sao? Ngài rất là rậm, ngài rất là vạm vỡ, phương phi, nhưng mà không có dục nữa. Đó, nó ngược. Nên cái người có tu thì họ không bị chi phối bởi sinh lý cơ thể, họ thoát ra. Khi mà cái định vào được rồi thì nó không bị cái sinh lý cơ thể điều khiển, còn cái người bình thường không có tu thiền, không có định thì cái hành ấm bị sinh lý cơ thể điều khiển rất là nhiều nha, và ta nô lệ cho cái sinh lý cơ thể, hiểu là như vậy.

[1:27:03]Bài này có khó hiểu không? Nhưng cũng dễ ha, cũng hiểu được chứ không phải không, không đến nỗi. Nhưng mà ta thấy nó tinh tế phải không ạ? Ta nghe Phật pháp mà nghe đến những bài này mọi việc nó tinh tế, sâu sắc, ta hiểu ta vỡ ra được nhiều vấn đề và ta biết được mình nhiều hơn, phải không ạ? Biết được mình nhiều hơn. Từ đây về sau, tâm mình hoạt động thế nào mình cảm thấy mình hiểu được nó hơn. Từ trước đến giờ có một cái điều là chính mình mình không hiểu mình, phải không ạ? Nhưng ngày hôm nay khi mình đi vào những điều như thế này, mình cảm thấy mình hiểu mình nhiều hơn. Và khi hiểu mình nhiều hơn,

[1:27:38]mình sẽ hiểu mọi người nhiều hơn, hiểu con người nhiều hơn. Và hiểu con người nhiều hơn để làm chi? Để yêu thương được nhau nhiều hơn, chấp nhận được nhau nhiều hơn, khoan dung nhau nhiều hơn, tha thứ nhau nhiều hơn, nhưng mà quyết liệt làm sao? Giáo hóa nhau, hóa độ nhau nhiều hơn chứ không có bỏ mặc. Cái đó ý là như vậy. Thôi bây giờ, theo như lời hứa thì trước khi nghỉ thì thầy trả lời câu hỏi nha, trả lời câu hỏi. Ai thắc mắc trả lời, đừng đưa nhiều quá không còn thời gian. Con có một người thân làm nghề y, nghề mổ, nên đụng chạm đến nhiều người, mong sư bảo cách làm sao người đó vừa làm đúng nghề không bị...

[1:28:18]Cái việc mà giải phẫu á, nó là thế này: nếu vì ta cứu người thì cái động cơ là tốt, cái kết quả là tốt, nhưng mà việc mổ xẻ cũng làm ta đau thì nó cũng là một cái nghiệp. Nhưng mà ta cân đối hai cái điều đó, nếu mà cái việc cứu nó sống được một mạng người nó quan trọng thì cái mổ xẻ làm người ta đau chút đỉnh nó vẫn là cái nhỏ, cho nên vẫn cộng lại hai cái vẫn là làm coi là làm phước. Chỉ trừ trường hợp là cứ muốn ai gì cũng kêu vô mổ để mình nâng tay nghề lên hay để mình tính điểm hay là để mình có thêm thu nhập thì nó thành ác à, nhiều khi mổ sai, không đáng mổ mà cứ bắt người người ta mổ, cái đó phải theo lương tâm của mình.

[1:29:00]À con coi cái hương linh đã như thân quyến mình có được không ạ? Được thôi nha, cái đó lòng từ bi tốt. Rồi sau này ví dụ con chết rồi, con con nó không cúng nữa thì có sao không ạ? Thì mới ban đầu thì vong linh họ cũng đến họ nhắc, kêu chút xíu, rồi sau đó họ không cúng nữa thì họ bỏ đi chỗ khác, vậy thôi. À sư phụ ơi, lúc sáng sư phụ có nói đi chùa một mình là không tốt, nhưng mỗi lần con đi chùa đều rủ bạn nhưng bạn con không đi. Như thế con có xấu không, sư phụ?

[1:29:28]Không, người bạn xấu chứ mình không có xấu nha, mình rủ là tốt rồi. Những chiến sĩ đi chiến trường bị nhiễm chất độc da cam để lại bao di chứng khổ đau cho các thế hệ sau. Vậy ở đây có thể dùng luật nhân quả để giải thích được không ạ? Nếu giải thích bằng luật nhân quả thì giải thích thế nào cho thỏa đáng ạ? Nó như thế này, thực sự là cái chất độc da cam á, ta bị di chứng nó cũng là một cái cái nghiệp của mình. Nhưng mà cái nghiệp của ta đều có kẻ gây ra. Ví dụ bây giờ ta bị giật món đồ cướp thì phải có cái kẻ gây nghiệp là kẻ ăn cướp rồi ta mới bị mất món đồ. Và cái kẻ gây nghiệp đó nó trùng với lúc ta trả nghiệp, nó giật được.

[1:30:07]Còn lúc ta không trả nghiệp, nó giật không được à. Nhưng mà hai cái đó, cái duyên nó hợp lại là cái người đó tới lúc tạo nghiệp và ta tới lúc trả nghiệp thì đó công việc nó thành, ta mất cái món đồ. Cũng như vậy, có những kẻ rải chất độc da cam để tạo nghiệp và có người tới lúc phải phải trả cái nghiệp, bị cái di chứng chất độc da cam. Còn cái nhân quả mà người đó đi chiến đấu cho Tổ quốc, nó là một cái phước khác còn nằm đó, còn nằm đó. Và ta chỉ mong thế này, những anh chiến sĩ trên đường chiến đấu đều thật lòng yêu nước thì phước họ sẽ lớn. Còn nếu họ gượng gạo chiến đấu thì nhiều khi phước họ cũng không phải là lớn.

[1:30:47]Nhưng mà ta hy vọng rằng họ đều yêu nước, vì hy sinh cho dân tộc thì cái phước vẫn còn nằm đó chưa hết nha. Còn cái nghiệp đành phải có lúc trả. Nhưng mà họ trả nghiệp vất vả quá thì cả xã hội ta phải làm sao? Phải ráng mà mà giúp đỡ, đó là cái cái bổn phận của xã hội. Cũng đừng có nói thấy người kia bệnh lăn lóc ngoài đường nói tại nghiệp trả thôi mình đi luôn không được, phải đứng lại giúp người ta, đưa người ta vào bệnh viện là vậy, ừ. À đến giai đoạn quán thân vô thường, lúc con quán thì con lại quên thân, rồi có lúc đang quán lại chạy theo vọng tưởng khác, tức là cái cái chú ý của con á, chú ý con bị nghiệp nó dắt, hồi nãy thầy nói rồi ha, hiểu điều đó, ừ.

[1:31:28]Khi con ngồi thiền khoảng 10 phút thì con hay bị buồn ngủ. Con đối trị bằng cách thở sâu vào vài ba phút con tỉnh lại, đó có phải là oan gia trái chủ không? Sao mà mê cái chữ oan gia trái chủ quá vậy không biết nữa. Thì đúng rồi đó, khi mà ta thở mạnh ta chữa được cả vọng tưởng và hôn trầm. Ví dụ ta vọng tưởng nhiều quá ta thở hơi mạnh hơn nó cũng bớt vọng tưởng, ta hơi buồn ngủ ta thở mạnh hơn nó cũng bớt hôn trầm nha, đúng chứ không phải sai. Rồi sau khi nó xong rồi ta bắt đầu tự nhiên thở êm lại. Con đang tu pháp môn Tịnh Độ, nay con tu Thiền nữa có được không? Được thôi, đâu có sao đâu. Và khi ta tu Thiền rồi thì bỗng nhiên mình

[1:32:08]mình sẽ thấy cái mà nhiếp tâm trong cái thanh tịnh, vô niệm, vô ngôn á rất là hay. Còn có phải tụng Lăng Nghiêm mà ma về nhiều không? Chắc họ về họ nghe thôi, không sao đâu nha. Hằng ngày con thường mở băng đĩa của sư phụ để nghe giảng, ban ngày con vừa làm việc vừa nghe nhưng tối con thường nằm để nghe, như thế có mắc tội không? Nếu mà mình khỏe mạnh á mà mình nằm nghe thì mình có cái lỗi. Nhưng lúc đó mình làm việc cả ngày mệt quá nên mình phải nằm, tại vì không muốn không nghe thì không có lỗi nha. Nằm mà nghe vẫn tốt hơn nằm mà nghĩ bậy, tốt hơn. Nhưng mà nếu ta khỏe thì nên ngồi nghiêm nghiêm, ngồi nghiêm nghiêm mà nghe, ừ.

[1:32:49]Khi con ngồi thiền người con nóng dần lên, khi thì nóng mặt, sau lưng, có khi cả người con rất khó chịu, không thể ngồi tiếp. À con ngồi 15 phút là nóng không chịu được, bởi vậy phải buông lỏng toàn thân nha. Biết nhiều ở dưới bụng để cho hơi nóng liễm xuống dưới, lực nó liễm xuống dưới thì ta cái nóng đó đó tức là cái nhân điện mình phát sinh, nội lực phát sinh. Nhưng mà nội lực đó nó không liễm được vào ở dưới phần âm, ở dưới đan điền cho nên nó chạy lung tung làm mình khó chịu. Bây giờ ta buông lỏng toàn thân, biết nhiều ở dưới bụng thì cái nội lực mà nó phát sinh đó nó liễm dần, nó lắng dần,

[1:33:19]nó giấu ở dưới bụng thì ta sẽ rất là khỏe mạnh mà lại không khó chịu, như vậy, ừ. Thưa thầy, không biết người ta chết rồi thì thiêu là tốt hay là chôn xong rồi 3 năm lại bốc lên là tốt? Mà thiêu thì họ nói là nóng. Ở ngoài Bắc này có cái có cái lạ là cứ chôn xong rồi 3 năm bốc lên. Người nước ngoài họ kinh khiếp vì cái cái tục lệ này lắm, mà trong Nam cũng không có. Trong Nam mà động mồ động mả là sợ lắm, chôn là cho yên luôn. À ngoài Bắc hay bốc lên nên có cái cô dâu mà người Ukraina về đây đó, ở thấy ở đây cứ 3 năm đào bốc lên sợ chết khiếp luôn, nói mà họ nói là man rợ, mình thì nói như vậy mới là có hiếu.

[1:34:00]Lịch sự trong Nam thì không có đâu, chôn chôn luôn à, từ từ vậy. Thì chôn vậy nói chôn chôn thiêu, nói thiêu thì nóng. Thực sự là chôn nào cũng có vấn đề hết. Phật đã nói chết là khổ mà, sinh lão bệnh tử cái nào cũng khổ hết. Lúc thiêu á thì cái thân đốt nóng linh hồn cũng bị nóng luôn, cũng nóng bức lắm, nên lúc đó phải hộ niệm dữ lắm, phải hộ niệm. Nên vừa rồi có một cô đệ tử của thầy bị mất vì ung thư, lúc đem vô lò thiêu thì lò thiêu không có cho ai vô tới sát cái lò hết, thầy phải giành thầy vô, thầy đứng ngay cái lò thiêu thầy thì hộ niệm suốt mấy tiếng đồng hồ luôn, vì thầy biết lúc đó là cô rất là nóng.

[1:34:35]Nên thầy phải dùng hết sức thầy niệm Phật để cho nhờ cái sức hộ niệm á cho cô bớt nóng, nó vậy. Nhưng mà sau đó rồi thì khỏe, rồi thôi, yên, không có gì. Còn chôn á thì nó không bị nóng nhưng mà làm sao? Bắt đầu côn trùng nó rúc rỉa, nó ngứa mà gãi không được, cũng vậy đó. Mà cái nào nó cũng khó chịu, chỉ có cái khi người nào mà tu mà không chấp thân nữa, thân mình không còn là mình nữa mà tâm thanh tịnh thì mới không bị ảnh hưởng bởi cái tác động vào nơi thân, chứ còn không là đều bị. Mộ mình nằm đó mình cứ nghĩ mình ở đó, ai đụng tới là mình khó chịu, mình giận, rồi nhiều thứ lắm, ừ. Cho nên ráng mà tu để đừng chấp thân là vậy đó nha.

[1:35:18]Nhà con đang thờ ảnh Phật Di Đà mà hằng ngày con tụng kinh của thầy, như vậy con phải thay qua hình Thích Ca cho linh được không? Một Phật là tất cả Phật nha, người nào vậy. Giờ con đến tuổi cần lập gia đình nhưng biết Phật pháp, biết được đời là bể khổ, con không muốn lập gia đình nhưng bố mẹ con thì nói phải lập gia đình rồi có con cái. Theo sư phụ, con có nên làm thế nào cho đúng ạ? Sư phụ có một câu trả lời à, ai hỏi tới vấn đề này sư phụ có một câu trả lời duy nhất à.

[1:35:52]Có câu trả lời làm sao? Ừ, không trả lời. Con mà lấy vợ rồi trước sau con cũng chết, vợ con cũng chết, nha, thì có một câu trả lời đó à. Hỏi thầy gì hỏi chứ đừng hỏi mấy chuyện này. Ví dụ hỏi hai người yêu nhau thì thầy sẽ kêu là đừng yêu nữa. Hai người mà lấy nhau, tính lấy nhau thì thầy nói đừng lấy nữa. Mà hai người lấy nhau rồi mà tính ly thân thì thầy xúi ly luôn. Nói chung là gặp thầy đừng hỏi mấy câu đó. Rồi, thôi ta nghỉ nha, chúc quý Phật tử an vui. Lần sau ráng tinh tấn nha, vậy. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả

[1:36:43]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.