[0:01]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:15]Nam mô Bổn
[0:22]Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:32]Nam mô
[0:37]Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:47]Hôm nay ta học bài thứ ba: Tu viện là cơ sở hoằng pháp, cái tựa nó là như vậy.
[0:54]Bởi vì bài thứ hai là gì? Đúng rồi, tu tập.
[1:06]Rồi đây bài thứ ba là cơ sở hoằng pháp. Tại sao cái bài thứ ba là cơ sở hoằng pháp, tụi con biết không? Bởi vì tụi con tu rồi lúc đó mới dạy người khác, tức là nước đầy rồi phải tràn. Nó là một cái khuynh hướng tự nhiên của cái người tu học mà không phải riêng vấn đề tu tập tâm linh giải thoát đâu. Mọi việc trên đời đều giống như vậy, cái gì đầy rồi phải tràn. Nếu mà ta tu tập cái phần mình nó đầy đủ, ích lợi, viên mãn, an lạc, hạnh phúc, tự nhiên nó khuất hiện xuất hiện một cái khuynh hướng là ta muốn san sẻ. Khuynh hướng nó tự nhiên lắm. Ít có ai mà ví dụ lòng mình đã đạt được sự an lạc trong chánh
[1:52]pháp, có cái kết quả trong chánh pháp rồi lại giấu một mình ở trong am, trong cốc ẩn tu, thường là không như vậy. Nên cái người mà ẩn tu á, một là cái vị đó họ là siêu Bồ Tát, họ ở một chỗ nhưng mà bí mật có thể giáo hóa được cách nào đó trong cái tâm linh của họ, hoặc là họ thấy cái duyên họ đời này chưa xong, họ ẩn tu nhưng mà gieo duyên một cách bí mật. Đó, hoặc đó là trường hợp ẩn tu, hai là ẩn tu bởi vì thấy mình tu chưa xong, vậy đó. Còn đa phần khi mà ta có được ích lợi từ chánh pháp thì ta đều muốn san sẻ. Nhưng ích lợi cỡ nào thì bắt đầu ta muốn san sẻ? Đây là vấn đề. Vấn đề ở chỗ này:
[2:35]ví dụ có người muốn san sẻ sớm và thấy mình tu như vậy đời mình tu mà được hạnh phúc trong chánh pháp nên muốn chia sẻ, muốn nói cho mọi người biết, muốn gieo duyên, muốn giáo hóa, muốn hoằng pháp; có người thấy cỡ này chưa đủ, ráng tu cho nó chứng chứng thêm chút nữa rồi mới hoằng pháp. Đây cũng là cái nhận định riêng của mỗi người thì ta không có trách. Vấn đề này ta không có phê phán là: ủa, thầy tu sao thấy thầy chưa đắc đạo mà thầy bày đặt đi giáo hóa? Rồi có người mình nói: ủa, sao thầy không lo giáo hóa đi mà cứ ngồi tu hoài? Cái điều này ta không đánh giá. Nhớ cái phần này là duyên của mỗi người, ta không có phê bình, không đánh giá.
[3:14]Mà chỉ có một điều ta hiểu điều này là khi một người tu mà cảm thấy bản thân mình có ích lợi rồi thì tự nhiên xuất hiện cái khuynh hướng thích hoằng pháp, giáo hóa. Đó là tự nhiên. Riêng thầy ở trong bài này thì quan điểm của thầy là thế này: là cố gắng làm sao mình vừa tu vừa hoằng pháp là cực kỳ có lợi. Cực kỳ có lợi cho cả hai. Là mình tu cho đúng đường rồi mình vén khéo trong cái sức tu của mình mà mình giáo hóa, thì cái giáo hóa đó mình được cái phước, cái phước đó nó trở lại giúp cho cái việc tu của mình. Mà cái việc tu của mình có tiến bộ thì cái việc giáo hóa tự nhiên nó sâu sắc hơn, nó lại hiệu quả hơn.
[4:02]Mà cái việc giáo hóa nó hiệu quả hơn nó tạo cái phước ngược trở lại vô tâm mình để mình tu tốt hơn. Mình tu tốt hơn thì mình lại giáo hóa hiệu quả hơn, cái nó thành một cái gì? Một cái vòng tuần hoàn, một vòng một cái vòng gọi là tuần hoàn tốt đẹp.
[4:19]Nên cái chủ trương của thầy là ta nên vừa tự lợi, vừa lợi tha. Ta chỉ sai là thế này, trong cái tự lợi vừa tự lợi vừa lợi tha đó ta chỉ sai một cái là ta tu sai, tức là việc tu hành của ta bị nhầm đường. Thì khi ta đi vào công việc giáo hóa, hoằng pháp, ta có gieo rắc tà kiến ở trỏng. Thì khi ta gieo rắc tà kiến á, nó bị cái nghiệp, nó quay trở lại tâm ta, ta sẽ bị khó tu, rồi tâm ta sẽ bị hư. Đó là cái lo lắng nhất. Cho nên là cái việc giáo hóa nó đem lại cái phước cho ta để ta dễ tu, nhưng nó đòi hỏi cái việc tu ta phải hết sức là đúng đắn, chân chính. Vì cái việc hoằng pháp nó lại bắt nguồn từ nơi cái tu tập của ta,
[5:15]cho nên nó cần ta chỉnh đốn cái sự tu tập của mình cho kỹ một chút để cho cái việc giáo hóa được hiệu quả mà chúng sinh được lợi ích. Ta tu sai, ta dạy sai, ta đọa, chúng sinh mất phương hướng, nguy hiểm. Nhưng mà thế nào là tu đúng? Ta quay trở lại này chút xíu. Thế nào là tu đúng? Cầm micro đó nói cho thầy vài điểm nhỏ thôi, vài điểm sườn thôi. Bổn Thanh là ai kìa?
[5:48]À con, hay ha. Thế nào là tu đúng nè? Nói ngắn gọn thôi chứ nói thì mênh mông á. Nam mô A Di Đà Phật, kính bạch Thượng tọa, theo suy nghĩ của con thì tu đúng có nghĩa là mình tu theo chánh pháp.
[6:05]Tu theo tu theo những lời Phật dạy ạ. Phật dạy tới ngàn kinh lận con. Con nói sao cho nó vô trong chi tiết chút xíu, cái điểm nào biết chắc là mình tu đúng? Dạ thưa Thượng tọa, có nghĩa là mình ăn nói thật làm thật ạ. Nói thật làm thật. Đưa tụi con chuyền, Chân Thành là ai? Trả lời đi con.
[6:38]Thế nào là tu đúng? Dạ mô Phật. Dạ thưa thầy, theo con á thì tu đúng là tu theo đúng những lời của Đức Phật đã chỉ dạy và tu đúng những giáo lý cũng như Trả lời giống như... giống Bổn Thanh. Dạ. Vạn Hiếu là ai? Dạ mô Phật. Thưa bạch Thượng tọa là theo con nghĩ là tu đúng là mình tu đúng theo những cái giáo lý, chánh pháp của Đức Phật và hành trì trong cuộc sống tu hành của mình.
[7:15]Nhiều khi tụi con bất ngờ quá, thôi thôi tụi con ngồi xuống. Trí Giác, tên này ghê quá, Trí Giác nè.
[7:25]Tu đúng là tu làm sao con?
[7:32]Mô Phật, kính bạch Thượng tọa. Dạ tu đúng là mình đi trên con đường của Đức Phật. Chứ không lẽ đi trên đường ma hả? Dạ thực hành. Thôi ngồi xuống, điều này tụi con bị bí một chút, bị bí. Thật ra nó có giáo lý đạo Phật thì mênh mông á, tụi con nói trong một câu nó không ra. Nhưng mà tụi con nhớ hai điều, nếu tụi con thực hiện được hai điều này tụi con dạy chúng sinh được, bắt đầu dạy chúng sinh được: Thứ nhất là phải thông hiểu nhân quả cho kỹ.
[8:10]Thứ hai là mọi cái con đường tu tập đều hướng tới cái vô ngã. Hai cái đó thôi là tụi con đi đúng chánh pháp. Chứ còn nói chánh pháp là gì thì tụi con giảng mười năm chưa hết mà. Nhưng mà bây giờ nói rút lại cho gọn để đừng lạc đường á, thì nhớ thứ nhất là phải rất hiểu nhân quả. Thì tụi con hiểu nhân quả tụi con mới quan sát mọi điều trong cuộc sống, biết người đó tại sao như vậy, người kia tại sao như vậy. Và khi tụi con nhìn cái đó, tụi con sáng sáng sáng ra bắt đầu nó hiện ra nhiều đề tài để giảng cho người ta. Nhớ giùm sư phụ nhớ giùm thầy điều này, khi mà tụi con hiểu nhân quả sâu, sau này tụi con có nhiều đề tài để giảng, nhiều đề tài để giảng, nhớ giùm thầy đó.
[8:55]Còn tụi con hiểu nhân quả ít, sau này mình tìm đề tài giảng cực lắm. Tất cả các giảng sư đều khổ sở ở chỗ gì? Tìm đề tài để giảng.
[9:08]Có một tờ báo nhờ một cái ông rất là trí thức, cứ viết một bài ngắn ngắn mỗi kỳ cho cái đặc san đó, là mỗi tháng. Thầy đọc qua thầy nói ông này năm bài nữa là hết ý, đúng năm bài sau là không bao giờ ông viết được nữa. Tìm một cái chủ đề để nói rất khó. Tất cả các giảng sư bạn bè của thầy gặp đều than câu đó. Nói con giảng bài này xong lần sau con không biết con giảng bài gì. Tất cả đều giống nhau như vậy á. Nhưng mà nếu tụi con hiểu sâu nhân quả thì tụi con sau này có rất nhiều đề tài để giảng. Ví dụ tụi con nhìn thấy cái người mập thù lù cái tụi con giảng được một bài: Tại sao mập?
[9:50]Hồi nãy Thầy nói đụng chạm ai hả con? Thanh Thảo hả? Thầy không có cố ý nói con nha, không vậy nói con vô tình thôi không có biết. Rồi ví dụ như tụi con gặp một người rất là xinh đẹp mà cô độc, tự nhiên không có bạn không bè, không có người thân gì hết, tụi con tư duy cái nhân quả nó như thế nào? Tụi con khi tư duy nhân quả tụi con phát hiện ra rất nhiều điều nhân quả kỳ lạ trong cuộc sống này, và điều đó làm cho tụi con có đề tài để mình giảng được một bài. Cho nên cái hiểu nhân quả cực kỳ là có lợi cho cái việc tu của mình và cái việc giáo hóa, hoằng pháp về sau. Còn cái vô ngã thì nó là cái tiêu điểm chung để ta hướng ta đừng đi lạc đường.
[10:34]Tu gì tu, phải hướng về cái vô ngã. Vì sao vậy? Bởi vì mình không hướng về vô ngã tức là cái chấp ngã nó sẽ tồn tại. Cái chấp ngã tồn tại bắt đầu nó hiện ra cái tướng của cái chấp ngã là gì? Kiêu mạn, hơn thua, tham lam, ích kỷ, giành giật, sân si, thù dai, đủ thứ trò hết. Rồi cái cuộc đời của mình ấy nó nó không có cái thánh tính hiện ra. Ví dụ tụi con trụ trì chùa này dòm chùa bên cạnh là thấy ghét rồi: "Sao chùa đó Phật tử nhiều, chùa tui Phật tử không nhiều?". Đó những cái bản ngã. Còn nếu mình đi đúng con đường vô ngã, chùa mình he que không có ai tới trơn mà bên kia đông đông đông, mình cũng vui theo người ta. Mình nói:
[11:16]"Thôi, miễn sao chúng sinh có chùa đến là được". Rồi mình ít duyên thì thôi mình cứ vậy cũng được, mình mừng. Rồi đến nỗi bên chùa kia đông quá họ không có chỗ để xe họ chạy qua cho nhờ để xe giùm, mình mở cửa cho người ta để xe. Thôi đi qua đây đi cầu, ở trong đây có nhà vệ sinh không ai đi hết vô đây, còn qua bên đó cứ qua bên đó mà cúng chẳng sao cả, là do mình tu đúng đường vô ngã. Cho nên lòng mình hoan hỷ nhẹ nhàng, không cầu, không mong, không hơn, không thua, mà mình hoan hỷ được với mọi người hết. Cho nên cái cái hay của con đường vô ngã là vậy. Cho nên tu gì tu, nhớ phải hướng về vô ngã.
[11:51]Mọi pháp môn nào mà hướng về vô ngã thì pháp môn đó đúng với lời Phật dạy. Còn trong cái pháp môn đó mà không bao giờ nói tới chữ vô ngã thì tụi con trốn đi đừng tu pháp đó. Nói thiệt một câu vậy đó. Như Thầy có dặn các đệ tử, các Phật tử, đi nơi này nơi kia nghe giảng rồi học đạo, mà nếu ông Thầy đó không bao giờ nói tới chữ vô ngã thì đừng bao giờ quay lại gặp ổng nữa. Kiếm ông Thầy khác. Nha, đi tìm ông Thầy nào mà thường nói về vô ngã thì đó là bậc chân sư của thời đại và mãi mãi. Cho nên tụi con cũng vậy, tụi con phải tư duy rất nhiều về cái vô ngã. Cái vô ngã nó làm thành đạo đức, vô ngã nó làm thành tâm linh, vô ngã nó đưa đến giải thoát.
[12:35]Cho nên hai cái điều mà gọi là tu đúng chánh pháp: một là hiểu sâu nhân quả, hai là hướng về vô ngã, xong. Nếu đúng như đó rồi thì trong đời tu mình cứ nó cứ tăng trưởng cái pháp lạc, cái lợi ích, bắt đầu mới đi tới việc hoằng pháp. Mà hoằng pháp nó là hoằng pháp vi gia vụ,
[12:58]nó là cái chuyện tự nhiên như hơi thở của cái người tu sĩ. Mà hoằng pháp nghĩa là gì? Trả lời. Ai giơ tay? Hôm nay chùa là cơ sở để hoằng pháp, hoằng pháp nghĩa là gì? Tâm Nhã 20 điểm trả lời cái coi. Không trả lời được trừ bớt điểm từ từ đó nha.
[13:24]Dạ mô Phật, thưa Thượng tọa, theo con nghĩ hoằng pháp là
[13:30]có nghĩa là mình
[13:36]đưa giảng cho các Phật tử nghe về giáo lý của Đức Phật và khiến cho họ đi theo con đường của Đức Phật mà tu học theo đúng con đường của Ngài. Thì con cũng hiểu sơ sơ đó. Thì cũng ý ý như vậy đó, nhưng mà bây giờ tụi con có cái nhìn nào sắc hơn không? Thôi cũng được, thôi con ngồi xuống. Phước Huệ. Hoằng pháp là gì? Dạ mô Phật, kính bạch Thượng tọa. Theo con nghĩ hoằng pháp là mình dùng những sự hiểu biết của mình về giáo lý của Đức Phật để truyền đến cho Phật tử tu theo tu tập theo con đường của Ngài. Thì tàm tạm cũng được. Ai có ý gì khác bổ sung không con? Thiền Tính hả? Dạ Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[14:23]Kính bạch trên Thượng tọa, theo suy nghĩ của riêng con là một ngôi chùa hoằng chánh pháp là mình chỉ cho những Phật tử biết về nhân quả và chỉ dẫn cho họ những phương pháp hành truyền những những phạm vi mà của họ.
[14:41]Con nói gì Thầy không hiểu. Nói cao siêu quá hả, thấp thấp lại bớt coi.
[14:49]Dạ mô Phật là hoằng truyền chánh pháp là con theo riêng con, khả năng con thì con sẽ giúp một người nào đó biết đi chùa và biết quy Tam Bảo và có thể khuyên họ niệm Phật và tùy theo nhân duyên họ tu theo môn nào thì mình chỉ dẫn. Ừ, con quên cái vô ngã rồi. Quên cái vô ngã rồi. Viên Khánh hả? Hoằng hoằng pháp là gì? Dạ Nam Mô A Di Đà Phật, dạ kính bạch trên Hòa thượng. Dạ theo con suy nghĩ của con là người mà hoằng pháp trước tiên là phải theo học theo giáo học giáo lý của Đức Phật, phải thấm nhuần và nghĩ sâu xa hơn rồi thực hành trong thời gian tu hành, rồi bắt đầu khi hoằng pháp thì đem tất cả những sự hiểu biết và trong
[15:35]sự tu học của mình rồi giáo pháp cho tất cả những tất cả những người điều, mọi người đều biết được và đem cái sự thực tế của mình đang tu hành được á để cho người ta biết rằng là cái đó là thực tiễn hơn chứ không phải là đem về cái cao siêu hay là cái cái cao xa hơn Hòa thượng. Ừ ừ thôi. Nói chung là tụi con cũng đều hiểu hiểu gì đó ha. Rồi thôi cho tràng pháo tay cho tay chung.
[16:08]Như cái chữ Nho hoằng nghĩa là gì? Hoằng là gì? Làm cho lan rộng, thấy không? Hoằng nghĩa là làm cho lan rộng. Pháp là chánh pháp là đạo pháp, Phật pháp gì đó đại khái, làm cho Phật pháp lan rộng. Lan rộng là lan sao? Lan vào lòng người, đúng vậy. Có nghĩa là hoằng pháp có nghĩa là làm cho nhiều người được hiểu Phật pháp, tin Phật pháp, thực hành theo Phật pháp, sống theo Phật pháp để họ có thể mà giữ gìn Phật pháp.
[16:43]Cái cách mà làm cho mọi người hiểu Phật pháp, tin Phật pháp, tu theo Phật pháp thì nó có nhiều cách. Mà đa phần ta hiểu rằng để làm cho người ta hiểu, tin Phật pháp thì thường phải dùng ngôn ngữ là nói, thường là như vậy. Thường là dùng ngôn ngữ.
[17:05]Thầy cũng muốn hỏi hoài cho tụi con trả lời cho quen mà sợ mất thời gian. Thầy định nói lại: hoằng pháp nghĩa là làm cho Phật pháp được lan rộng. Nghĩa là làm cho nhiều người biết đến đạo pháp. Làm cho nhiều người biết đến đạo pháp cũng nghĩa làm cho họ hiểu được Phật pháp, tin được Phật pháp, tu theo Phật pháp, sống theo Phật pháp để càng ngày càng có nhiều người nối tiếp mà giữ gìn mạng mạch của Phật pháp, vậy. Nhưng mà cách để làm cho người ta tin hiểu Phật pháp, sống theo Phật pháp thì đa phần ta hay dùng cái biện pháp, phương tiện là ngôn ngữ. Ngôn ngữ thì gồm có nhiều cách để dùng ngôn ngữ,
[17:47]ví dụ như là như là nói, hoặc là viết, hoặc là tranh ảnh, chiếu phim, vân vân nhiều cái. Thì cái ngôn ngữ nó nhiều loại, nhưng mà trong cái nói này nó cũng có cái hai loại, ít nhất có hai loại. Trong cái nói, chưa nói tới viết á. Trong cái ngôn ngữ này để truyền đạt đạo lý nó gồm hai loại là đàm đạo và giảng thuyết. Thế còn cái thứ ba nữa là dạy, như bây giờ mình đang ngồi là dạy. Còn thuyết giảng là không phải là một lớp học bắt buộc mà là những cái buổi giảng chung chung, trong đó không có cái tính học thuật chuyên môn, không có sâu, rồi giảng ở đại trà cho Phật tử, cho quần chúng là thuyết giảng.
[18:35]Còn cái đàm đạo là với một số ít người trong cái thân tình, nó không đòi hỏi phải đạo mạo, nghiêm trang lắm, nhưng mà cái đàm đạo rất là quan trọng. Muốn hoằng pháp giỏi thì phải đàm đạo giỏi. Vì có cái khóa thứ mấy đó không biết ở đây nè Thầy có dạy cái môn hoằng pháp. Và trước khi đi vào thuyết giảng thì dạy cái phần đàm đạo kỹ lắm. Đàm đạo tức là hỏi qua đáp lại hỏi qua đáp lại, người ta không biết gì mình hỏi hoặc người ta hỏi mình đáp, vậy. Cái phần đàm đạo giỏi thì cũng có thể là làm cho người ta về với chánh pháp được. Cái phần đàm đạo rất là quan trọng. Như ta nhớ trong 10 đại đệ tử của Đức Phật,
[19:14]có một người mà nghị luận, đàm đọa đạo rất giỏi là ai? Ai? Ai? Đúng rồi, Ca-chiên-diên. Ngài Ca-chiên-diên cái hỏi đáp của Ngài là kinh khủng luôn. Nghĩa là, trong nghĩa là nghĩa là mà cái cái cái nghị luận đàm đạo như vậy thì không phải đông người, mà Ngài gặp những người cực kỳ là có đầu óc sừng sỏ như vua, chúa, quan, tướng rồi là những người mà rất là khó tin á, gặp Ngài là Ngài đốn ngã hết, thuyết phục được hết, rất là hay. Còn ai là người thuyết pháp hay? Đúng rồi, Phú-lâu-na Mãn-từ-tử. Đó là cái người ở dòng Thích Ca, đó là cái người mà đến xây cái bờ rào, cái bức tường quanh cái cây mà cây cây Vô Ưu ở cái vườn Lâm-tỳ-ni nơi Đức Phật.
[19:59]Ông về đó ông giữ vùng đó, ông giáo hóa vùng đó, thuyết pháp rất hay. Nên trong cái phần mà ngôn ngữ này, ta nhớ gồm có nè: đàm đạo, giảng thuyết và dạy học. Và khi chúng ta làm công tác hoằng pháp thì ta phải giỏi luôn cả ba cái đó. Ví dụ người, một người khách, hai người khách họ đến họ ngồi uống trà, họ hỏi qua đáp lại, mình cũng phải cái lời lẽ mình cũng phải hết sức là thuyết phục họ dù là chỉ là những câu nói trả lời ngắn gọn và rất là giỏi. À rồi cái phần thuyết giảng, phần thuyết giảng này là khó nhất. Khó nhất là vì sao? Vì trong một cái đại chúng mà nghe giảng, họ không hề bị bắt buộc phải ngồi nghe.
[20:37]Họ thích thì nghe, không thích thì bỏ về. Cho nên cái phần thuyết giảng này là sợ nhất. Còn cái phần dạy học là dễ hơn vì sao? Vì tụi con bị bắt buộc. Ví dụ bây giờ là giáo thọ đang dạy tụi con dám bỏ đi không? Không, phải không? Bỏ là bị đuổi khỏi trường luôn, tại khi đăng ký vào trường mọi sự ràng buộc rất là chặt chẽ, từ thầy tổ nơi nọ, tụi con là những người xuất gia. Cho nên cái kỷ luật kỷ cương á. Còn cái buổi hoằng pháp á, nhiều khi Tăng Ni lẫn lộn mà có khi là cư sĩ là chính, à chứ không phải là người xuất gia. Mà người cư sĩ thì không có gì ràng buộc họ. Nghe đã tai thì ngồi nghe, không đã tai bỏ về à.
[21:14]Mà ngay cả mấy cái buổi mà học hạ cũng vậy nữa. Có lần ở Kim Cang đi, hôm đó thầy đến thầy thầy giảng một bài, thầy giảng một bài nó luôn ba tiếng đồng hồ từ sáng tới trưa, thì nghỉ khoảng giữa một lần cái rồi đi về. Thì thầy cũng nghĩ là bình thường thôi, lúc đó các vị trụ trì các nơi về học học hạ Thích Kim Cang. Khi thầy về nhà rồi cái một thầy trong đó mới mới nhắn tin, mới gọi điện thoại nói chuyện với thầy. Thầy nói: "Hôm nay, hôm nay thầy giảng cái thầy cô không bỏ về." Thầy nói: "Ủa sao có chuyện bỏ về?" Nói: "Dạ có." Tức là họ ngồi nghe mà họ chán tai, họ lén lén họ luồn ra sau đi về hết, tới chừng cuối buổi còn mười mấy người ngồi.
[21:51]Thầy thầy hết hồn luôn, tức là nó vẫn lỏng lẻo. Còn ở nơi cái lớp Tăng Ni sinh tụi con về trỏng nó ổn định hơn nên nhiều khi giáo thọ nói dở chút không sao bởi vì tụi con bị bắt buộc phải ngồi đó không dám đi đâu. Còn mà cái hoằng pháp là cái buổi giảng á cho cư sĩ á thì nó là một thử thách cái tài năng của giảng sư. Cái giảng sư mà giảng dở là buổi sau không còn ai nghe. Nên cái đó mới là khó. Rồi à hồi đó thầy dạy cái lớp hoằng pháp tới khóa mấy đây không biết, sau này cái Tăng Ni ra trường đều giảng được, về chùa mình đều giảng được hết, tốt. Gặp gặp thầy lại khoe, nói: "Dạ, học với thầy rồi bây giờ tụi con huynh đệ tụi con
[22:28]về ai giảng cũng được hết." Mà điều thầy không biết giảng hay không, giảng còn ai nghe không không biết. Nên là nên cái hoằng pháp nó gồm có ngôn ngữ và hành động. Thì ngôn ngữ gồm những điều đó, rồi viết lách. Tụi con viết bài hay, viết thơ hay, à viết những bức thư hay cũng hay, giống như là thầy Viên Minh, sư Viên Minh ở bên Nam tông đó, ổng có một bài gọi là "Thư thầy". Ổng không biết ổng viết thư cho người đệ tử nào ở nước ngoài á, cái tập thành một tập như nè mà lời văn cực kỳ hay, ổng người Huế đó, văn chương hay lắm. Và cái tác phẩm đó một thời gian rất là nổi tiếng, sau này thì bây giờ ít ai nhắc tới, chứ thời nó mới ra nổi dữ lắm.
[23:01]Rồi có những bài văn viết, hoặc là cô Như Thủy ở Thường Chiếu, cái nghề viết của cổ cũng rất là hay. Hồi nãy là Hòa thượng Trưởng ban cũng nhắc tới cái tác phẩm của thầy, gọi là cái "Quan điểm trụ trì". Hồi đó là lúc đó thầy mới thọ Tỳ-kheo được có một năm à, hình như qua năm thứ hai, là lúc đó một vị thầy lớn có việc phải đi dạy cái bài trụ trì trong một cái mùa hạ. Rồi ông thầy ổng quay lại thầy: "Ê, viết giùm cái tài liệu trụ trì." Thế là thầy ngồi thầy viết một mạch rẹt cho thầy ổng cầm đi ổng giảng, thì bữa đó ổng giảng rất là thành công. Thì trong cái ngôn ngữ này có phần viết. Bây giờ tụi con viết có thể đưa lên mạng được.
[23:34]Giờ cái mạng nó nó hỗ trợ cho việc hoằng pháp của người ta rất là nhiều. Rồi những truyện tranh, có những bức tranh mà dán trên tường: à nhân này thì quả này, nhân này thì quả này vậy đó, đó. Rồi hành động. Hành động là cái gì? Hành động là đó, tụi con nhớ hoằng pháp gồm có ngôn ngữ và hành động chứ không phải nói nói lắm bớp lắm bớp bớp bớp bớp hoài hoài, quan trọng còn cái hành động nữa. Tại vì hành động là gì? Hành động là cái minh chứng cho cái ngôn ngữ này. Hành động tức là đời sống và những việc làm của ta để chứng minh rằng cái ngôn ngữ này, ta nói được thì ta làm được. Hành động. Hành động là gồm những điều gì để hoằng pháp
[24:15]làm cho người ta tin Phật pháp, hiểu Phật pháp, theo Phật pháp, yêu kính Phật pháp? Thì ngoài ngôn ngữ còn có cái hành động, thì hành động là gồm những điều gì?
[24:30]Hành động là gồm điều gì? Tập khí công hả? Nhớ lát xuống tập khí công nữa nha các con. Kỳ này có đem một võ sư chuyên nghiệp luôn dạy tụi con luôn. Hành động là gì? Hành động để hoằng pháp gồm những việc gì? Không ai không ai. Trung Hậu.
[24:55]À trưởng lớp thì con thấy ai chấm ai mà trả lời tốt tốt con đánh dấu vô nha để báo qua bên sư giáo thọ cho thêm điểm vậy nè. Dạ, dạ Mô Phật. Con con thưa sư Hòa thượng. Hành động là người như là người xuất gia, mình đi ra ngoài đường, mình đi
[25:18]trang nghiêm như là Đức Phật, thì cái đó cũng là một cái hành động để cho người đời nhìn thấy là tốt đẹp. Nó hiểu đó chứ không phải không, nhưng mà điều nói vô chi tiết quá. Nha. Tức là cái đạo hạnh của mình phải không? Cái giới luật của mình, cái oai nghi của mình cũng là một trong những hành động để thuyết phục người ta người ta tin với đạo. Nó hiểu đó chứ không phải không đâu. Nha. Để chứng minh cho cái này. Nha. Rồi ai có ý kiến gì khác không? À Thánh Nghiêm, chà, tên ghê ha. Nam Mô A Di Đà Phật. Kính thưa trên Thượng tọa, hành động là mình làm từ thiện. Từ thiện hả con? Dạ, Mô Phật. Làm từ thiện xã hội phải không? Đúng, đấy ý đó cũng hay đó.
[25:59]Đúng, rất là hay, hai ý vừa rồi đều rất là tốt. Rồi, còn ai có ý gì nữa? Thôi, thôi vậy cũng tạm được đó. Nghĩa là nhiều cái việc làm ha. Trong đó ví dụ như nội cái mình giữ đàng hoàng, trang nghiêm, hiền lành, thanh thoát cũng là một cái sự thuyết phục người khác tin vào đạo. Hoặc là mình tác động thực sự vào xã hội gồm có những việc làm từ thiện, tốt tốt. Chùa mình hay làm từ thiện này cái nọ cũng là một cái mà mà minh chứng cho lòng từ bi của nhà Phật. Nó vậy. Mà nói một điều nữa, ví dụ như bây giờ nhiều khi địa phương họ cần xây cái nhà tình thương, tình nghĩa, cái nơi mà họ dễ kêu nhất lại chùa.
[26:39]Tại vì cái lòng của quý thầy quý cô mình chứ cũng sẵn lòng hiền lành, từ bi mà cũng sẵn có cái tình yêu nước, gắn bó với dân tộc. Mấy thầy mình dễ kêu vì quý thầy cô mình hiền lành rồi vì đạo pháp cũng là dân tộc nên dễ. Nói nè trên chùa thầy chứ cũng vậy, người ta tới kêu hoài à, xây nhà tình nghĩa, xây nhà tình thương là chùa mình cũng sẵn lòng đóng góp. Đó là những hành động đó, còn nhiều nữa, không phải nhiêu đó không. Nhưng mà đại khái tụi con phải nhớ hoằng pháp là như vậy, hoằng pháp. Mà chùa là một cơ sở hoằng pháp là thứ nhất là do mình tu tu giỏi, thứ hai là bắt đầu tụi con nói giỏi và làm giỏi.
[27:21]Và bây giờ đó là hoằng pháp, mình đem được cái cảm xúc đối với đạo cho cho nhiều người. Nhiều người là ai? Đối tượng mà để một ngôi chùa giáo hóa là ai?
[27:38]Đối tượng để một ngôi chùa giáo hóa là ai con?
[27:48]Huệ Nhật. Nay có Huệ Nhật, có Huệ Nguyệt, hay ha. Huệ Nhật.
[28:01]A Di Đà Phật, con kính bạch Thượng tọa, đối tượng của đối tượng của hoằng pháp là chính Tăng Ni sinh là người hoằng pháp,
[28:19]Là những những a những người Phật tử. Dạ. Những người Phật tử và những người... Rồi được rồi, tới người khác. Liên Trí là ai?
[28:39]Đối tượng mà để một ngôi chùa ta phải hoằng pháp là ai? Dạ Mô Phật, con kính bạch trên Thượng tọa, theo con hiểu thì a đối tượng để hoằng pháp là bất kể từ già, trẻ, lớn, bé. Giống như nếu mà người trẻ, trẻ em thì mình cũng có thể mở những khóa tu để dạy cho em từ căn bản từ lúc còn nhỏ biết làm việc thiện, thương yêu vật hay là biết hiếu thảo cha mẹ. Còn đối với người trung niên mình mình giảng dạy những cái bài về hiếu thảo với cha mẹ hay làm lành lánh dữ. Còn đối với người già thì mình dạy cho họ biết niệm Phật, tin sâu về Phật pháp để một ngày nào đó mình thân tâm được thanh tịnh thì mình lúc mất thì mình có thể vãng sanh về Tây Phương Cực Lạc.
[29:34]Nãy giờ tụi con nói không ai nói chữ "vô ngã" hết trơn, tụi con quên mất cái cái điều đó rồi hay sao? Rồi thôi được rồi thế này, nhưng mà bây giờ tụi con nói là già trẻ lớn bé gì giáo hóa hết phải không? Nhưng mà nếu già trẻ lớn bé không ai tới chùa hết thì tụi con giáo hóa ai? Thực ra đó, nói như con nó rộng quá, già trẻ lớn bé, cả thế giới này đều là già trẻ lớn bé cả. Cho nên cái ta đặt cái mục tiêu lại thế này, là đối tượng mà để một ngôi chùa giáo hóa hoằng pháp chính là dân quanh vùng đó, nơi mà có cái ngôi chùa xuất hiện. Chùa giống như một cái trạm phát sóng giùm cho Giáo hội, nha, cho Phật pháp.
[30:18]Phát sóng ra được bao nhiêu thì cái dân chung quanh vùng đó là đối tượng chính để ta giáo hóa. Hôm trước thầy có nói là trong đạo Phật mình nó không có cái kỷ cương giống như bên Thiên Chúa. Thiên Chúa họ đặt mỗi vùng cái nhà thờ đều rải đều, rải đều, và mỗi nhà thờ đó chịu trách nhiệm một cái vùng nên nó phủ đầy hết. Còn ta có nhiều khi hai ngôi chùa đến buồn buồn cất sát nhau chơi vậy đó, sát vách luôn hai bên. Có không? Ừ, có những ngôi chùa như thế. Có những nơi mà chen chúc chen chúc nhau chùa quá chừng luôn, như là cái vùng mà ở Vạn Hạnh, Đại Tòng Lâm đó, ngoài ngoài Bà Rịa - Vũng Tàu. Hoặc cái vùng mà núi non nước của Đà Nẵng vậy đó,
[30:57]là núi đẹp quá rồi cái chen chen chen vô, rồi không biết Phật tử đi chùa nào cũng chả biết nữa. Rồi có những cái vùng toàn chùa không, cái vùng mà mà ngoài Lâm Đồng đó, vùng Lâm Đồng cũng vậy, có những cái cái vùng như vậy rất là nhiều chùa. Cho nên rồi không biết là giáo hóa làm sao. Cho nên cái nguyên tắc của ta đó là ngôi chùa ở đâu thì là ta giáo hóa quanh vùng đó. Nhưng tuy nhiên do cái đặc thù của đạo Phật là không có sự phân bố đều đặn từ Giáo hội, mà các chùa tự phát nên có nhiều chùa gần nhau. Nên khi mà ta giáo hóa quanh vùng là ta cũng đụng cái chùa kế bên ta họ cũng đang giáo hóa quanh vùng, thì cái việc đó nó hơi tế nhị thôi
[31:36]tính sau, rồi tính sau, vấn đề đó nó sẽ dàn xếp cách khác. Bây giờ ta cứ đặt vấn đề là cái nơi cái vùng mình có mình mình thì ta phải giáo hóa quanh cái vùng đó. Đó là đối tượng chính của một ngôi chùa. Tuy nhiên trong đạo Phật nó còn có cái tức cười nữa là có khi là cái ngôi chùa đó trở nên có uy tín, tiếng tăm thì cái đối tượng mà tìm đến để họ giáo hóa đó, ở các vùng khác kéo về rất nhiều. Đấy nó cũng trường hợp nên đạo Phật rất là là lỏng và lại linh động, ta dùng cái chữ lỏng nó cũng kỳ mà dùng chữ là rất là linh động, uyển chuyển. Có những ngôi chùa nằm ở đây chứ sự thật đâu từ ngoài ngoài
[32:16]Bắc người họ cũng kéo về để họ học hỏi hết, lạ vậy. Nhưng tuy nhiên ở trên quan điểm của Giáo hội và của quản lý nhà nước thì cái ngôi chùa mình nằm ở đâu thì mình giáo hóa vùng đó là tiện lợi nhất, đó là ưu điểm nhất. Còn có hai cái trường hợp ngoại lệ, là trong một cái vùng đó tới hai ba ngôi chùa nằm cạnh nhau, thì đây là vấn đề phải khéo léo; hoặc trường hợp cá biệt thứ hai là một cái ngôi chùa ở cái vùng đó nhưng mà lại là nổi tiếng và dân ở nhiều nơi kéo về để học hỏi. Đó là hai trường hợp cá biệt, riêng biệt, còn cái quan điểm chung là chùa ta ở đâu thì ta giáo hóa cho dân quanh vùng ở đó, đó là cái quan điểm như vậy, ổn định là như vậy.
[33:00]Có một lần thầy mới thì mới giảng cho quý thầy, thầy mới nói thế này: Khi mà thầy về với ngôi chùa để trụ trì thì việc đầu tiên quý thầy làm là cái gì?
[33:15]Thì cũng ngơ ngác không biết chuyện gì, nói đòi sửa chùa, xây chùa, quét chùa, vô nhà dọn nhà vệ sinh đồ gì đó, nói không, việc đầu tiên quý thầy phải làm là quý thầy leo nóc chùa trước. Nói gì, đứng nóc chùa cái dòm ra hết tầm mắt, phóng tầm mắt ra chung quanh hết, mà mắt mình thấy được cái ngôi nhà nào trong phạm vi mà mình thấy thì độ hết sạch, không còn sót cái ngôi nhà nào hết, phải tìm mà độ cho hết những ngôi nhà đó về với chùa hết. Tụi con leo, tụi con có hay leo nóc nhà không? Ráng tập leo, cho nên tụi con, bởi vì thầy mới dạy tụi con tập khí công để nữa tụi con về chùa tụi con leo nóc chùa nha, việc đầu tiên là vậy.
[33:54]Mai mốt đi học về là đầu tiên là sau khi chào sư bà, thầy mình xong là leo nóc chùa, nói: "Chuyện gì vậy?", nói: "Dạ, đó là cái giáo thọ dặn con vậy, phải leo nóc chùa."
[34:08]Thì cái việc mà đối tượng của ta là dân quanh vùng, nhưng mà dân quanh vùng đó nó gồm bao nhiêu loại người? Hả? Cái dân quanh vùng của ta là gồm bao nhiêu loại người tụi con đoán xem? Bài hôm nay thầy không giảng nhiều mà thầy hỏi nhiều. Nguyên Thông là ai? Nam
[34:35]Mô A Di Đà Phật, kính thưa thầy là dân quanh vùng là có thể khoảng một trăm, hai trăm cho đến năm trăm người, và cũng tùy theo là người đó độ có thể là trong đạo Phật cũng có thể là đạo Chúa. Đúng rồi. Cái gì nữa con? Dạ, ừ dạ rất nhiều đạo có thể nằm chung trong một vùng đó. Ừ. Dạ khi nếu ta tiếp xúc và ta họ để hóa độ thì ta có thể tiếp cận từ từ rồi đem giáo lý của đạo Phật mà truyền chứ không có thể bắt ép người ta theo được liền. Ừ. Ừ có những biện pháp phải không? Dạ. Khéo léo, khôn ngoan, rồi đó. Đó không, con giỏi đó, cái câu này hay đó, con làm trụ trì được rồi đó. Thấy không, nhằm đó, tuy con không cao mà ai cũng phải ngước nhìn.
[35:21]Thôi được rồi. Tụi con biết cái câu mà mà slogan không, quảng cáo cho cái sản phẩm gì không? "Tuy bạn không cao mà ai cũng phải ngước nhìn"? Con? Bia, đúng, giỏi ta, này có uống bia nè, biết. Cái chai bia lùn á, lùn, có quảng cáo slogan nó quảng cáo cười lắm: "Tuy bạn không cao mà ai cũng phải ngước nhìn." Đúng như vậy hen, cái dân quanh vùng ta rất là nhiều thành phần. Có những người họ đã là Phật tử rồi. Đó, nên mà thậm chí đó là những người Phật tử ruột của chùa luôn rồi, như vậy. Và có những người không có đạo nào. Có những người ghét tôn giáo luôn! Và có những người của đạo khác. Và của những người có đạo khác họ cũng mấy thành phần:
[36:05]tuy họ đạo khác nhưng họ cũng mến chùa; rồi có những người ở đạo khác nhưng rất ghét đạo Phật. Đó, rất nhiều thành phần, rất là phức tạp. Rồi có người trí thức, có người ít học, và có như gì đó, Liên Trí gì đó là: già, trẻ, lớn, bé, xong hết, đủ luôn.
[36:23]Và cái tham vọng của ta, cái mục tiêu của ta tự đặt ra cho mình là giáo hóa hết cái người người dân quanh vùng theo Phật. Đó cái mục tiêu của chùa là như vậy. Tuy đặt cái mục tiêu như vậy nhưng mà nó không phải là một ngày một bữa, mà nó có cái tức cười lắm nha, hồi đó cái thầy thầy suy nghĩ như vầy, thầy suy nghĩ là: thôi thì mấy thầy ở miền quê đó thì giảng cho cái dân mình nghe, dân ở cái làng đó nghe; người ở huyện thì giảng cho dân huyện nghe; người ở thành phố thì giảng cho dân thành phố nghe. Thầy nghĩ là người miền nào giảng cho dân miền đó, nhưng mà thật sự không phải vậy. Thực tế không phải vậy. Thực tế ví dụ tụi con về một cái ngôi chùa quê,
[37:08]mỗi lần sám hối cái tụi con giảng 45 phút, thì như vậy là xong bổn phận. Với với sự phân công của Giáo hội, tụi con về tụi con giữ một ngôi chùa trong làng, buổi sám hối tới tụi con giảng 45 phút, thôi vậy là hết bổn phận và đúng sự phân công. Nhưng mà thực tế không phải vậy. Thực tế không phải vậy nghĩa là sao? Tức là bài giảng có 45 phút mà giảng hay quá, cái dân ở đó hay quá, thì bài giảng nó tung lên mạng một cái tụi con nổi tiếng cả thế giới liền. À, nó không có biên giới! Lạ như vậy, nó không có biên giới. Tụi con có thể thành gọi là top ten liền không biết lúc nào, hay top teo gì thầy cũng không biết nữa.
[37:46]Bất ngờ, cho nên vì vậy là cái sự phân công về việc hoằng pháp trong đạo Phật nó cũng không có ranh giới, không có nguyên tắc, không có phân cấp rõ ràng mà hết sức là linh động. Tuy nhiên mình cũng không có vọng cầu, mình chỉ mong rằng hễ mỗi một bài thuyết pháp của mình trong mỗi ngày sám hối chỉ cần 45 phút thôi, nhưng mà bài đó làm cho cái người Phật tử đến với chùa họ thỏa mãn, họ vui thích, họ cảm xúc, họ có niềm tin thêm là thành công, chỉ như vậy, mình chỉ mong như vậy thôi. Nhưng mà đâu ngờ rằng hễ mà tụi con chỉ đạt được cái bài đó thôi thì cả cái tỉnh bắt đầu người ta tìm tới luôn, nó vượt vỡ biên giới liền.
[38:25]Thì thôi, thì duyên nó vậy thì cứ vậy, nó thành vậy cũng gọi là sự thành công. Nhưng tuy nhiên trong đầu mình thì cái mục tiêu của mình cũng chỉ là giáo hóa dân quanh vùng, mình chả tham vọng. Nhưng mà hễ mà nơi cái vùng mình mình giáo hóa tốt, nơi cái chùa mình mình giáo hóa tốt, tự nhiên nó vượt khỏi biên giới nó đi tùm lum hết trơn. Cái đặc tính của đạo Phật là như vậy. Mình cái cái cái mình không có không gò ép được. Thì ở đây ta vừa nói là cái đối tượng mà để một ngôi chùa phải giáo hóa hoằng pháp là dân quanh vùng. Dân quanh vùng, thì bây giờ đó có những Phật tử người ta đã là họ đã là Phật tử thuần thành của chùa thì họ thường xuyên tới lui,
[39:05]những ngày chiều họ tới chùa tụng kinh, tới ngày sám hối 14, 30 họ tới chùa sám hối, thì lúc đó ta thuyết pháp cho họ nghe thì được rồi. Nhưng mà bây giờ thầy hỏi tụi con câu này: Làm sao tụi con tăng cái số tín đồ lên giống như cái mục tiêu của mình là độ hết dân quanh vùng, vì có nhiều người không tới, không tới chùa? Làm sao để thu hút thêm được nhiều người đến chùa? Cách nào? Cái này câu này phải hỏi lớp trưởng này nha, Tâm Lộc phải không? Làm sao để mà mà tụi con nghĩ ra cách nào để thu hút nhiều người đến chùa hơn? Đây mới là tất cả các thầy trụ trì đều bị câu hỏi này dằn vặt nha, trăn trở vì câu này hết.
[39:51]Làm sao thu hút được nhiều người tới chùa? Tụi con mà trả lời được câu này đúng rồi là cuộc đời giáo hóa trụ trì của tụi con là thành công. Dạ Mô Phật, bạch Thượng tọa, con xin trả lời ạ. Để thu hút nhiều Phật tử đến chùa thì trước hết đó là những người gần chùa nhất là mình phải
[40:14]dạy, hướng dẫn cho họ... Họ gần chùa họ không thèm tới chùa, họ gây lộn với chùa không à con. Dạ, thì nếu mà chùa mà có tâm hướng dẫn những cái vị Phật tử xung quanh chùa tốt thì tiếng lành sẽ đồn xa, và những cái người xung quanh đó sẽ lần lượt biết đến chùa và tới chùa nhiều hơn. Đó là một ý, đúng. Rồi, tiếp đi con.
[40:46]Dạ, rồi tiếp theo nữa là dạy cho những em bé nhỏ quanh chùa biết đến chùa lạy Phật, rồi ăn chay. Nó không thèm tới rồi con lấy gì con dạy? Dạ, thì hằng hằng ví dụ như mấy ngày rằm, ngày lễ gì lớn á thì mình có thể gởi những
[41:08]cái quà tặng liên quan đến việc giáo dục làm cho bé vui thì sẽ thích đến chùa hơn. Ví dụ như những cuốn sách nhỏ nói về đạo đức giáo dục.
[41:25]Rồi được rồi, thôi con ngồi xuống đi. Cho tràng pháo tay. Đừng hỏi nữa.
[41:35]Dịu Đồng là ai?
[41:42]Làm sao để thu hút được nhiều người tới chùa? Dạ, kính bạch trên Thượng tọa, con xin trả lời câu hỏi của Thượng tọa. Nam Mô A Di Đà Phật. Đối với một vị trụ trì thì
[42:08]trước trước hết là mình phải
[42:15]sống hài hòa với... Sống hài hòa. ...người dân xung quanh vùng. Người dân chung quanh. Này hơi cao siêu ha. Cái này khó. Tạo điều kiện cho họ có niềm tin để đến chùa, thầy dạy họ... Là sao thầy không hiểu? Nó hơi cao siêu.
[42:35]Nhớ đây nè, tụi con nhớ, rút kinh nghiệm sau này tụi con giảng. Ví dụ cái cô vừa nói là sống hài hòa, nó tạo niềm tin với người dân chung quanh, cái câu đó nó đã tới rõ nghĩa chưa? Tới chưa? Chưa. Tụi con phải nói kỹ hơn, chi tiết hơn. Sau này tụi con đi thuyết pháp nhớ điều này. Tụi con mà giảng ở ngang mức độ này từ từ người ta ngủ hết vì cứ nói tổng quát. Phải nói rõ hơn sống hài hòa là làm cái việc gì, thì cái bài pháp mình nó mới rõ ra, nó sinh động lên, người ta nghe người ta mới thích thú. Nhớ đây cái ngang cái chỗ này thầy truyền cái kinh nghiệm giảng dạy tụi con nghe chút xíu đó. Này nói còn tổng quát lắm, thôi được rồi thôi ngồi xuống đi.
[43:16]Nhớ kinh nghiệm. Cái câu mà làm sao thu hút được nhiều Phật tử tới chùa là nỗi trăn trở của tất cả Tăng Ni. Cho nên ngừng ngang câu này thầy hỏi tụi con thật nhiều. Tuệ Thảo là ai?
[43:32]Mà trong bài làm tụi con mà ai mà viết cái câu này ý này thật hay là Ni sư chấm nhiều điểm nghe Ni sư, vì câu này là quan trọng nhất. Dạ Mô Phật, thưa thầy, con xin trả lời. Theo con á thì nếu mà mình muốn giáo hóa danh quanh dân ở quanh vùng á thì mình sống hòa đồng, luôn luôn từ bi hỷ xả. Hòa đồng, luôn luôn từ bi hỷ xả này hơi cao quá. Nói tổng quát. Dạ, mình giúp đỡ được cuộc sống của những người xung quanh. Ví dụ như người ta... Tức là mình rất giàu phải không? Mình giúp đỡ cuộc sống người xung quanh. Dạ không, về mặt tinh thần thì mình có thể giúp cho người ta, còn về mặt vật chất thí dụ như mình có thể là kêu gọi những người
[44:06]Phật tử có của thì người ta sẽ giúp cho những người không của. Đúng rồi, tức là mình kêu người này giúp người kia. Dạ Mô Phật. Bắt đầu hơi mở ra cái ý rồi đó. Bắt đầu tụi con bắt đầu lọt vào bài từ từ rồi đó. Rồi được rồi, thầy cảm ơn. Còn ai nữa không? Ai đeo kiếng nè? Trung Thiên kế bên luôn coi.
[44:28]Thiện hay Thiên? Thiện hả? Dạ, dạ Mô Phật. Dạ Mô Phật thưa thầy, dạ ý con cũng giống ý mấy chị nè. Con thấy con thấy có nhiều nhiều nhiều vị sơ cũng tổ chức mấy á mấy cuộc từ thiện, với lại khi rằm Trung Thu hay là những cái mùng một hay là rằm thì mình tổ chức thì con theo ý là vì có thực mới vực được đạo, cho nên thấy mấy vị tổ chức ăn uống hoặc là làm làm cơm đồng tặng, đã thu hút được từ Phật tử tới chùa rất là đông thưa thầy. Rồi lựa lúc đó mình thuyết giảng cho mấy vị Phật tử nghe luôn thầy. Đúng rồi, đúng rồi ý con hay đó, rất là hay. Dạ. Dạ vâng, dạ với lại... Đó đó tức là đó, tụi con có nghe trăn trở như vậy sau này tụi con mới thành công.
[45:10]Đó, bắt đầu tôi gợi ý đây là điều tụi con phải quan tâm. Tại có nhiều chùa về cứ ông thu thù lù ngồi trong chùa không chả làm gì cả, thiêu cái ngôi chùa luôn. Mà phải làm sao thu hút về rồi mới giảng dạy, phải không ạ? Nên nói chùa là một nơi hoằng pháp, nhưng không ai tới lấy gì hoằng pháp. Nên đầu tiên để có thể hoằng pháp được là phải thu hút. Thì thu hút nãy giờ nói nói như đó là là đó, bắt đầu có ý rồi đó, thấy không? Ai có ý gì hay nữa không? Cô này, tên gì? Bấm nút. Phước Đức hả? Ồ khiếp vậy ta? Dạ Mô Phật. Kính bạch Thượng tọa, con xin trả lời là nếu mà muốn thu hút được Phật tử vùng gần vùng trong khu vực của chùa mình thì trước nhất là mình người tu phải biết
[45:54]không tranh là không tranh giành những sự hơn thua với những người khác... Không tranh. ...để cho người ta biết rằng đạo Phật là cái đạo mà đem lòng thương yêu chứ không phải là hơn thua. Không tranh nghĩa là ai làm gì làm mình không đụng tới nữa phải không? Dạ mình không tranh giành sự hơn thua... Không tranh giành sự hơn thua, tức là không làm gì hết? Dạ mình làm nhưng mà mình để chứng minh được cái quan điểm của mình là đúng thôi, chứ mình không có tranh giành để người khác biết rằng... Cái này rất là tế nhị, nó nằm trong một tình huống rất là đặc biệt, chứ nó không phải là cái quan điểm tổng quát để thu hút người. Dạ, mình chỉ...
[46:27]Không không, không cái đó là một trường hợp khác, sau này thầy kể câu chuyện khác. Ý này nó không phải vào trong điểm nhấn của cái cái cái ý của câu hỏi này nha. Liên Cúc là ai? Tụi con ráng trả lời thật nhiều cái câu này để sau này tụi con sáng cái ý ra. Vì đây là mấu chốt nè. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, kính bạch thầy. Làm sao để thu hút được Phật tử về chùa nhiều đông hơn thì trước tiên cái thứ nhất cũng như cô Tâm Lộc nói lúc nãy là mình phải hóa độ những người dân ở chung quanh chùa. Sau đó là mình xin phát hành thêm hoặc phát triển thêm kinh sách để lưu chuyển đến nhiều nơi. Do đó mà người ta hiểu được và người ta...
[47:11]Tức là có cái thư viện. Mô Phật. À đúng rồi, ý đó hay. Đó, cái thư viện cũng là một cái quan trọng lắm. Thôi ngồi xuống đi, nha, được rồi. Sau này thì tụi con phải có rất nhiều sáng kiến về trong cái vấn đề mà thu hút người. Mà khi người ta đến rồi thì mình làm cái gì để giữ chân người ta thích, người ta yêu mến mãi, bền vững, chứ không phải đến rồi thấy không có gì làm sao người ta không tới nữa? Nên cái đầu tiên là thu hút, rồi sau đó là mình có cái cách hoằng pháp nào để người ta yêu mến đạo, yêu mến chùa mãi mãi. Cái vấn đề lại cái khó như vậy. Vậy tụi con thấy giữ chùa cực không? Cực lắm nha, và suốt cuộc đời tụi con phải vất vả điều này.
[47:53]Nhớ như vậy, đừng bao giờ nghĩ đi tu là an nhàn. Đi tu tụi con cực hơn người đời một trăm lần. Chớ nói: "Ờ thôi tôi bỏ việc đời tôi vô chùa tu", đó là một điều khờ dại, vì vô chùa cực gấp một trăm lần ở ngoài đời. Vì người đời đó họ không có ý thức về cái nhân quả tội phước, họ muốn sống sao họ sống, kệ, chả ai bắt buộc. Nhưng người tu rồi là đếm tội đếm phước từng giây. Hôm trước ta nói cái này rồi phải không? Người tu rồi là đếm tội đếm phước từng giây. Nên cái việc hoằng pháp là cái việc mà ta phải làm để tạo phước cho mình, để đền ơn Phật, để giáo hóa chúng sinh, để làm tròn trách nhiệm đối với đạo pháp, đối với dân tộc.
[48:34]Nên cái cách thu hút thì nãy giờ tụi con có gợi ý rồi, những ý đó đều tốt, cứ ghi vào bài. Những ý mà các bạn mình nói đều là cách để gieo duyên. Và nó còn có một cái khó nữa là
[48:47]là có những người không chịu tới chùa, tụi con gieo gì gieo nó không tới chùa. Nên là nơi chùa có cái điều gì lợi ích, hấp dẫn rồi mới thu hút được cái người cái người dân.
[49:04]Mình làm mọi cách cho người ta đến, nhưng mà đến nơi người ta thấy có lợi ích. Và cái lợi ích này nó lại làm cho người ta đến, người ta đến người ta gặp được cái lợi ích, cái lợi ích làm cho người ta đến, nó thành một cái vòng tuần hoàn tốt đẹp. Nên tụi con đủ cách để thu hút người ta tới, nhưng mà người ta tới rồi không thấy gì lợi ích người ta lại bỏ à. Cho nên phải đến chùa phải được cái lợi ích. Mà cái lợi ích đó là gì? Cái lợi ích chính là cái gì? Là, là tinh thần, là, là đạo lý, là sự tu hành, là sự an lạc, sự thư giãn, rồi nhẹ tâm hồn. Nó ít nhất là người ta đến chùa người ta nhận ra được một cái gì đó thanh thản
[49:39]tâm hồn, bớt lo âu cái đã, đầu tiên là cái đó gọi là cái phần ít nhất. Cái là người ta đang mệt mỏi, chạy xe vô chùa cái lòng họ buông xả xuống liền. Vì sao? Vì cái khung cảnh chùa nó, nó thanh thoát, vì những người ở trong chùa mặt ai cũng hiền lành, họ yên tâm. Đó là đầu tiên. Mà rồi, rồi ví dụ đến chùa cái cơ sở chùa tương đối tiện nghi tối thiểu, nhà vệ sinh sạch sẽ, không có bẩn thỉu, họ yên tâm. Rồi ví dụ như có nước sạch để uống, có cái ly sạch để uống, và khi họ qua gặp nhằm bữa cơm thì có một bữa cơm ăn được mời mọc đàng hoàng, chứ không có phải là phải cầu xin, phải năn nỉ hay bị coi thường,
[50:19]rồi rút về rón rén, mà hễ mà tới bữa cơm là luôn luôn có người mời đàng hoàng. Tiếng chào cao hơn mâm cỗ mà, cái lời mời nó quý hơn đó là cái đạo lý. Rồi bắt đầu mới, rồi cái lợi ích lớn hơn nữa là cái đạo pháp, nghe được một bài pháp hay là ngồi nói chuyện một buổi đàm đạo. Đó là chưa phải là một buổi giảng pháp, thì vô tình thôi, là có ngồi nói chuyện: "Ờ, đạo hữu đâu tới vậy?", "Dạ đến chùa", "Thôi ghé thăm ngồi đây chơi, uống miếng nước trà, lát mời ăn bữa cơm chay nha!", rồi ngồi hỏi đạo hữu sao, gia đình sao, vân vân, "đến chùa có việc gì không?". Tức là người ta không hỏi thì mình hỏi. Còn nếu người ta hỏi thì mình đáp,
[50:56]còn người ta không hỏi gì hết, ngơ ngơ mình hỏi hỏi tới, hỏi tới. Đó là cái cách đàm đạo. Ghi vô đi con. Cái cách đàm đạo là gồm hai điều: hoặc người ta hỏi và mình đáp rất là, là trí tuệ, ừ thiện xảo, khéo léo; hoặc là người ta ngơ ngơ không hỏi gì hết thì mình phải hỏi. Mình hỏi hết câu này, hỏi câu kia nhẹ nhàng để lần lần cho người ta thắc mắc về đạo lý và mình giải thích đạo lý cho người ta nghe. Cho nên cái người mà hoằng pháp trong cái công tác đàm đạo phải biết hỏi và biết đáp. Đó, vậy. Rồi khi mà trong cái buổi đàm đạo đó cái người ta hiểu được đạo lý một chút rồi thì mình hỏi điện thoại người ta,
[51:39]hỏi địa chỉ người ta để giữ cái mối liên lạc với chùa liền, chụp hình luôn. Nhớ, thời đại bây giờ nó khác hồi xưa. Không, thầy nói thật, thầy nói thật á, tụi con lúc nào phải có cái điện thoại smartphone bên người. Không, thầy nói thầy nói nghiêm túc á. Thiếu tiền thì về, thì gọi điện thoại cho thầy. Rồi thầy cho mượn.
[52:04]Rồi tụi con trả góp mà tính lãi ít thôi, lãi suất thấp, không có việc gì nha. Bây giờ nó là phương tiện, chứ không phải là để tám, tại vì nếu tụi con mà dùng điện thoại để tám thì tụi con mất điện thoại liền. Tụi con chỉ dùng điện thoại trong Chánh pháp thôi. Người ta đến, mình nói chuyện xong mình chụp điện thoại, giữ số điện thoại, giữ địa chỉ người ta trong đây, lưu luôn trong đây. À lưu đây rồi, ừ tới cái ngày mai là ngày sám hối 14, bấm gọi điện thoại người ta trước, nói: "Ờ, sao cô rảnh không? Mai mời cô tới chùa sám hối." Đó, nhớ bây giờ là phải như vậy, bây giờ là phải... Vì người ta quên rồi, nhưng mà được một lời mời thôi
[52:41]người ta sắp xếp công việc người ta sẽ tới. Mà tới đó thì gặp một bài giảng, hôm đó mình đã chuẩn bị một bài giảng 45 phút không nhiều, và cái bài sám hối cực kỳ dễ hiểu, nha. Tụi con, cái hồng danh tụi con phải cải cách lại, hoặc là một số nghi thức sám hối phải cải cách lại. Tại vì hồng danh là dành cho cái người quá thuần, quá thuần thành trong đạo, người ta lạy mà không cần biết gì, không cần hiểu gì, tại toàn chữ Nho không. Nên đến ngày nay là không còn phù hợp nữa vì nhiều người mới quá, cho nên tụi con phải đổi cái nghi thức sám hối lại. Như chùa thầy, thầy cũng phải soạn lại nghi thức sám hối hết.
[53:15]Và nhờ thầy soạn lại cái nghi thức sám hối mà thu hút được rất đông cái giới trẻ, sinh viên, trí thức tới chùa. Vì sao vậy? Vì cái bài sám hối thầy, thầy soạn cả hai hình thức luôn, một là để tụng và hai để hát nữa. Hát, phát nhạc lớn lên, hát theo rần rần, các em cực kỳ thích. Có ai nhớ cái bài sám hối hát sao, hát giùm thầy một đoạn coi, quên mất? Đó, hát cái bài nhạc vào ngày sám hối nghe rất thích luôn, theo cái nhạc hiện đại mà mấy em hòa, mọi người cầm cái bản rồi hát theo, người ta rất là thích. Cho nên khi tới chùa rồi họ được nhiều cái thích thú, lợi ích, hấp dẫn, đầy tính đạo lý. Nhưng mà cái hình thức thật là hấp dẫn, hợp với thời đại.
[54:00]Cái bài mà sám hối bằng nhạc đó, nghĩa là khi thầy soạn nhạc xong thầy đưa cho à... lúc đó thầy tự đánh hòa âm luôn, rồi thầy tự đánh piano. Thầy là người biết đàn nha tụi con, đừng dòm mặt khờ khờ vậy, chứ biết đánh đàn guitar, đánh piano, viết nhạc, sáng tác nhạc được, và hát cũng hơn tụi con chút, hơn một chút xíu thôi.
[54:29]Đại khái như vậy. Tức là ta phải cải cách rất nhiều để thu hút Phật tử. Nhớ có những cái điều mà những nghi thức mà họ các sư tổ dùng mấy trăm năm qua ngày nay không còn phù hợp, mà chỉ phù hợp với những người cực kỳ thuần thành. Mà những người mới ở trong thời đại mới, họ yêu thích những cái điều mới của cuộc sống hiện đại, Tây phương thì họ không quan tâm nữa. Cho nên ta phải mở một con đường về nghi thức để, để đến được với cái tâm tình của những người thời đại ngày hôm nay, mà nhất là giới trẻ. Cho nên khi mà đến chùa để được lợi ích, tụi con phải giăng một cái bẫy trong chùa ra đủ thứ chuyện:
[55:11]từ một cái miếng trà ngon, từ cái nhà vệ sinh sạch sẽ, từ bữa cơm chay thân tình ấm áp, những buổi nói chuyện đàm đạo, đó là lợi ích, những buổi thuyết giảng và những nghi thức tụng niệm tụi con phải cải tổ hết toàn bộ ngôi chùa lại, thành lại một cái môi trường cực kỳ hấp dẫn, nghĩa là ai đến chùa rồi cũng đều cảm giác ấm áp, yên lòng, tin tưởng, hạnh phúc và tiến bộ.
[55:40]Đó, cái sự thu hút bền vững là như vậy. Nên đây buộc tụi con phải động não dữ lắm, chứ không còn cái chuyện mà hồi xưa mình học với thầy mình sao về mình sống y y như vậy, cứ giữ nề nếp đều đều đều đều vậy, chùa tiêu luôn đó con. Nhớ, mỗi thời đại là mỗi mới. Và ngày hôm nay vậy, tụi con phải cải cách rất nhiều nơi ngôi chùa mình để thu hút rất mạnh, và phải dặn đệ tử mình: "Sau này tụi con còn phải hấp dẫn hơn thầy nữa!". Nói đệ tử của mình sau này giữ chùa phải dặn: "Tụi con phải làm những điều gì hấp dẫn hơn là thầy đã làm trong thời đại, thời kỳ vừa qua!". Nhớ như vậy, để thu hút mọi người và thu hút một cách bền vững.
[56:16]Rồi cái mà để được lợi ích này ngoài cái nghi thức hay nè, cái cơ sở hạ tầng tiện lợi của chùa nè, mình nghèo mình tiện lợi theo nghèo, mình giàu mình tiện lợi theo giàu. Ngoài những việc làm từ thiện, tác động bên đó, đi thăm viếng, tặng quà,
[56:36]thuyết giảng, cuối cùng là cái bài thuyết giảng, và nãy như cái hành động là một cái đời sống mình đạo hạnh, nghiêm trang, đàng hoàng để giữ cái niềm tin cho người ta. Đó, bao nhiêu cái yếu tố, bao nhiêu cái yếu tố trên mọi phương diện để thu hút người Phật tử về, khó lắm chứ không phải đơn giản. Đây là cái điều mà mọi người trăn trở, làm sao thu hút được Phật tử về. Thì đó, rất nhiều yếu tố mới có thể thu hút được mọi người về chùa và họ về chùa một cách bền vững, chứ không phải về rồi cái bỏ đi. Có những con người đó, họ thấy chùa hay là tự họ tìm về. Có những con người biết chùa hay nhưng mà làm biếng, không về thì làm sao?
[57:26]Mình hết sức cố gắng để xây dựng cái chùa mình thành một cái điểm tâm linh rất là tốt đẹp cho mọi người. Và có những người họ nhận thức ra điều đó, họ gắn bó với chùa luôn, nhưng có người biết mà cũng làm biếng thì làm sao? Ai trả lời coi. Chân Thuần?
[57:48]Chân Thuần. Ừ.
[57:55]Dạ mô Phật, con thưa Thượng tọa giảng sư, theo con thì có một số Phật tử thuần thành thì người ta tự động đến chùa để sinh hoạt. Còn một số người tuy biết lợi ích của việc đến chùa nhưng mà người ta không có về thường, hoặc là người ta làm biếng đến thì mình có nhiều cách để mình mình chia sẻ cái lợi ích trong Phật pháp. Ví dụ như là gia đình người ta có có tang sự thì mình đến để mình... Tức là mình mong cho người ta có người chết phải không? Ý là vậy. À à. Dạ, gia đình người ta có việc tang sự hoặc ốm đau thì mình đến... Đúng rồi, hễ nghe báo tin có người chết mừng, đó là cơ hội mình. Ừ. Dạ, mình đến mình à...
[58:39]thưa Thầy, theo con là mình đến mình chia sẻ chứ không phải là mình... Thì mình đến mình chia sẻ và mình hỏi thăm người ta bệnh hoạn hoặc là những gia đình mà người ta neo đơn thì mình cũng đến hỏi thăm giúp đỡ. Và... Thì đây cũng là một cách. Thôi con ngồi xuống đi. Dạ, mô Phật. Đây nè, Thầy vừa nói có hai hàng Phật tử. Có những người có trí tuệ, có căn lành, họ biết cái chùa mình là chùa tốt thì là họ tự gắn bó. Nhưng có những người biết là chùa tốt mà họ không gắn bó, họ lười, họ thiện căn không nhiều thì tụi con dùng cái số người mà có thiện căn để mà kèm cặp, nhắc nhở cái người ít thiện căn. Tổ chức ra cái gì?
[59:21]Ra đạo tràng liền. Vấn đề tổ chức đạo tràng thì một bài khác Thầy sẽ giảng. Nhưng mà đây cũng là một gợi ý, ta dùng cái người mà thuần thành để độ cái người không thuần thành, chứ trực tiếp mình làm không nổi đâu vì mình nhiều việc quá. Và thêm nữa Thầy đưa cái điện thoại, ai tới chùa rồi tụi con đều cố gắng xin số điện thoại, chụp hình, xin địa chỉ hết, lưu hết. Mà mình thấy vắng là mình bấm điện thoại mình hỏi thăm liền. Đó, mà nhớ cái điện thoại đó nó không có lỗi nữa. Còn cái điện thoại mà đi tám chuyện mới là có lỗi, còn điện thoại mà để nhắc nhở, giáo hóa, kêu người ta tới chùa, đó là một điện thoại tốt.
[59:55]Nên nếu mà tụi con không có tiền về chùa tụi con ở mà tụi con không có tiền mua smartphone thì hỏi sư cô giáo thọ nha.
[1:00:06]Rồi hồi nãy có người vừa nói về cái lớp thư viện phải không? Phải sư cô không? À, cái thư viện. Thư viện cũng là một cái phương tiện rất quan trọng. Ta có một cái phòng đọc sách, hoặc là mượn sách tùy theo cái khả năng tụi con. Nếu mà cái chùa mình lớn, cái phòng đọc sách lớn, tụi con có cả cái quản... quản thư, là người thủ thư, được chuyên nghiệp, được đào tạo đàng hoàng bởi vì cái quản lý thư viện khó lắm chứ không phải dễ, phải học qua một khóa. Đó là nếu có một cái thư viện, còn nếu mình đơn giản hơn, để ai ngồi tới đọc thì đọc, cứ mở sách ra đọc thoải mái, có mất một hai cuốn chả sao, đem về cũng đọc chả làm gì.
[1:00:40]Đó, thì có cái thư viện. Mà cái quan trọng của cái thư viện là cái gì? Cái điều quan trọng nhất của cái thư viện là cái gì? Ai giơ tay lên nói? Con là nói sách phải không? Đứng lên. Ai có ý kiến gì khác? Thôi được rồi. Ủa đứng lên, chưa cho ngồi. Ai có ý kiến gì khác?
[1:01:03]Tức là ý con là sách hay phải không? Cái nguồn sách dồi dào, phong phú, hay. Cái quan trọng nhất của cái thư viện là cái đó phải không? Đó là một ý, đứng đó. Còn ai có ý kiến gì khác?
[1:01:18]Ai có ý kiến gì khác? Cứ nói. Dạ thưa Thầy, thư viện phải thoáng mát với lại sạch sẽ, ý là ngồi trong đó mà tạo cảm giác thoải mái cho người đọc thì thư viện sẽ đông người tới. Bắt đầu hay rồi đó, bắt đầu tới rồi đó. Đó, cái đó, cái cơ sở vật chất. Còn Thầy thì Thầy quan trọng cái ghế ngồi. Cái thư viện sao ngồi không muốn đứng lên nữa. Cái cái ghế này nè, cái ghế tụi con ngồi, rất nhiều người thợ mộc trên người tạo dáng, vẽ hình, vẽ kiểu thiết kế đủ thứ trên thế giới nhưng mà thật ra rất ít cái ghế mà ngồi lên thoải mái thích ngồi lâu được. Vì vì sao? Vì cái kiến thức về sinh lý, về cái nhân trắc học người ta ít.
[1:02:05]Cái người thợ mộc họ không học được về cái xương, sọ, cơ của cái người con người nên người ta tạo ra cái ghế rồi dòm thấy đẹp chứ ngồi vô rất khó chịu. Nên muốn lập cái thư viện, đầu tiên tụi con đi lựa mua ghế mà muốn mua ghế tụi con phải leo lên ghế tụi con ngồi mấy tiếng đồng hồ đó. Ngồi mà thấy mấy tiếng đồng hồ thoải mái rồi đứng lên mới nói với người ta tôi mua ghế này. Còn ngồi một chút xíu muốn đứng lên liền thì kiếm cái khác để ngồi nữa, vậy đó. Còn ai cự cự kệ người ta. Thôi con ngồi xuống. Đó, quan trọng để ý cái cơ sở. Tức là thế này: Khi mà hôm nay ta nói rằng cái chùa là cơ sở hoằng pháp
[1:02:39]thì ta nghĩ tới cái đối tượng để ta hoằng pháp là ai? Là... Là? Dân quanh vùng, đúng rồi. Mà lòng của ta nghĩ tới dân quanh vùng thì ta nghĩ tới nhiều thành phần, nhiều đối tượng. Và ta nghĩ có những người đã gắn bó với chùa và cái người chưa gắn bó với chùa và ta tìm cách làm sao thu hút được mọi người đến chùa. Thu hút đến chùa thì người ta phải được cái gì? Lợi ích từ từ nơi chùa. Tức là tâm tụi con nãy nghĩ gì nãy giờ? Nãy giờ Thầy nói bao nhiêu điều đó là tụi con nghĩ gì á? Hả? Toàn là nghĩ cho cho người Phật tử không, đúng không ạ? Tâm tụi con toàn nghĩ cho cái lợi cho người Phật tử không thì trong đầu tụi con đã có cái gì rồi?
[1:03:20]Cái nhân lành được đồ chúng đông đảo tụ hội, nhớ điều đó ghi vô. Còn cái lòng tụi con nãy giờ không nghĩ được những điều đó, tụi con không có cái nhân để đồ chúng tụ hội đông vậy. Thì sau này chùa mình tự nhiên nó cứ vắng vắng không biết tại sao. Tại vì tụi con không có nhân thì không có quả. Mà cái nhân ở đây cái nhân ở đây là nãy giờ mình đến nghĩ toàn chuyện hoằng pháp, nghĩ đến dân quanh vùng, nghĩ đến tâm tình mọi người, nghĩ đến đủ thành phần, nghĩ đến làm sao người ta tới chùa được nhiều lợi ích. Cái đầu tụi con toàn nghĩ cho mọi người không thì nó nó động lên tới chư thiên, chư Phật và thấy rằng tụi con là những người có lòng.
[1:03:56]Và Thầy nói thêm một điều nữa: Khi mà người ta đến chùa đông đừng nghĩ là do tài tụi con. Đừng nghĩ: "À, do mình học cái bài quản lý tự viện, mình học hết các mánh lới để mà dụ Phật tử đến chùa ha, mình hết rồi cho nên bây giờ Phật tử mình đông", đừng nghĩ như vậy. Vì sao vậy? Vì cái việc mà Phật tử tới chùa nhiều hay không là còn do quyết định của... Phật nữa. Nha, của Phật, của chư thiên, của hộ pháp, của Bồ Tát, chứ không phải do tài của mình đâu. Nhớ điều này, đây là một bí mật về tâm linh. Mặc dù tụi con làm tất cả đầy đủ bổn phận hết, các phương pháp gì, kỹ thuật đủ hết rồi, nhưng mà Phật không cho cũng không ai tới chùa,
[1:04:39]hoặc Phật cho ít thì người ta tới ít, Phật cho tới đông thì người ta tới đông. Đây là một điểm tâm linh bí mật mà tụi con phải tin điều này, phải hiểu điều này. Trong cuộc đời giáo hóa của Thầy, Thầy cảm nhận điều này rất là rõ. Cái việc mình tu tập tiến bộ hay không, việc mình giáo hóa thành công hay không, sự thật mình được một sự kiểm soát bí mật của chư Phật chứ không phải do tài của mình, nhớ. Nhưng mà bổn phận của mình thì phải làm làm tất cả đầy đủ những những cái điều trong đạo lý như vậy, nhớ. Nên là... Khi mà muốn hoằng pháp thì phải thu hút được người ta. Thì trong các thu hút của người ta,
[1:05:18]rồi làm cho dọn cái ngôi chùa mình thật là hay để người ta tới gắn bó. Rồi có những người người ta không thèm tới chùa, mà trong khi những người khác tụi con đã giáo hóa được nhiều rồi, lần lần dân quanh vùng mình đã giáo hóa được nhiều, nhưng vẫn còn sót một số người vì một lý do gì đó mà họ vẫn không đến chùa thì tụi con làm sao? Tức là cái việc này nó trải qua rất nhiều năm rồi, mình ở chùa đã 5 năm, 10 năm, nhiều người mình đã giáo hóa được rồi, tức là sau nhiều năm mình giáo hóa, dân quanh vùng rất là ổn định rồi, nhiều người đến chùa, chùa bắt đầu là đông, những lễ hội đều rất là đông. Cái bài lễ hội là một bài khác nữa.
[1:05:57]Nhưng mà vẫn còn có một số người ta gọi là chúng sinh can cường á, không thèm tới chùa, thì tụi con làm sao? Thọ Lạc. Dạ Nam mô Nam mô A Di Đà Phật. Kính bạch giảng sư, theo ý của con là... Giờ nhắc ở trình độ cao đó ha, viết tờ giấy đẩy qua kêu quơ tập qua cho đọc, không có nói miệng, hay như vậy đó. Dạ không.
[1:06:30]Thưa ý của con là trước tiên thì mình phải làm những gì mà mình có thể giúp cho những người đó rồi dần dần từ từ người ta biết tới thì người ta sẽ đi vào ạ? À, tức là ý mình cứ trù cho người ta có người chết rồi mình tới mình nhận làm đám tang không, tụng đám tang không? Ý làm vậy chứ gì? Cái gì con đây nói nè? Nãy ai nói đâu đây nè. Ờ đây nè. Trời ơi, thôi thôi ngồi xuống đi con. Đó. Thì nhớ như vậy, thì con phải canh cánh trong lòng cái câu này giống như là ngài A Nan á: "Như nhất chúng sinh vị thành Phật, chung bất ư thử thủ Nê hoàn." Tức là lòng tụi con phải nghĩ như vậy, như là ngài A Nan phát nguyện.
[1:07:13]Tức là trong cái dân quanh vùng mình còn có người chưa biết đạo thì mình làm sao xem như mình chưa tròn cái bổn phận của một người trụ trì, của một người xuất gia theo Phật. Và tìm chăm chăm những cái người đó và hỏi han những người Phật tử chung quanh tại sao vậy, rồi có khi nhờ người Phật tử tới gieo duyên hoặc đích thân mình tới mà thăm viếng, nhớ. Nên trong thời gian đầu, khi mà giáo hóa dân quanh vùng, thường là tự tụi con phải cất công trực tiếp đi thăm viếng các gia đình quanh chùa. Sau này mà khi Phật tử đông rồi đó thì ta mới nhờ người này đi thăm người kia, người này tác động với người kia, người này gieo duyên cho người kia,
[1:07:52]tức là những người có thiện căn, những người thuần thành thì họ đi giáo hóa những người sơ cơ mà tụi con không cần phải trực tiếp. Nhưng ở giai đoạn đầu của cuộc đời người làm trụ trì thì tụi con phải trực tiếp mà đến nơi này đến nơi kia gặp gỡ, giáo hóa, thăm viếng trước, gieo duyên trước nha, gieo duyên trước. Mà nếu may mắn họ có người chết thì mình tới mình nhận cái đám đó mình tụng luôn là hết sức may mắn. Này thầy giảng trong đây Phật tử về đừng có kể ra nha. Đó, cái việc mà thăm viếng gieo duyên rất là rất là quan trọng. Rồi khi mà bắt đầu có Phật tử rồi, thì ta để ý cái điều này, làm cho Phật tử phải
[1:08:37]dành thêm thời gian của họ đến với chùa. Thì trong cuộc sống của một con người, cái quỹ thời gian của người ta không phải là nhiều. Người ta có nhiều việc của gia đình, của việc làm ăn mưu sinh, sinh sống, lễ nghĩa, họ hàng, thăm viếng rất nhiều. Thì mà nào giờ họ không có dành cái thời gian đó cho chùa, thì bây giờ tới lúc là mình giống như là mình giáo hóa và ép họ phải chia một bớt thời gian trong cuộc đời họ dành cho chùa vào những lúc nào? Vào những lúc nào? Đúng là những ngày sám hối, tháng hai lần. Bên Thiên Chúa là họ tới bốn lần, phải không? Sáng Chủ nhật hay sáng thứ Bảy gì đó. Còn bên đạo Phật mình thường một tháng có hai lần,
[1:09:17]thì mình ráng thuyết phục là người Phật tử ngày sám hối phải đến với chùa, mình nói làm sao cho người ta yêu quý cái ngày sám hối. Đó là cái thứ nhất. Mà tụi con nghĩ làm sao người ta yêu quý, yêu thích cái ngày sám hối, không vắng mặt? Tụi con nghĩ cái phương tiện này và tụi con viết vô trong bài làm giùm thầy. Hôm nay vì thời gian không có nhiều nên thầy không giảng. Nhưng mà tụi con phải trong cái bài làm sắp tới là tụi con phải nêu ra cái điều gì làm cho Phật tử cực kỳ thích đến ngày sám hối. Nha. Tức là cái nghi thức sám hối nó phải rất là hấp dẫn. Trong cái ngày sám hối đó phải có một bài thuyết
[1:09:52]giảng ngắn, đừng dài, đừng khờ mà giảng dài. Ngắn thôi, 30 phút tới 45 phút thôi. Và trong buổi sám hối đó phải có một buổi trà, ăn chè, xôi gì đó. Đó, nếu mà nói chùa nghèo không đủ thì chạy lên gặp ni sư giáo thọ đây, xin đậu, xin xôi nếp về nấu chè nha. Rồi cái buổi đàm đạo cái gì đó, nghĩa là tụi con phải làm mọi cách làm sao cho người ta rất yêu thích cái ngày sám hối. Đó là thành công thứ nhất. Mà duy trì được như vậy cái ngày sám hối thành công rồi, bắt đầu tụi con mở thêm cái lớp thuyết giảng giáo lý vào Chủ nhật hàng tuần, không lệ thuộc ngày sám hối nữa, vì ngày Chủ nhật là người ta nghỉ, thế là mình tổ chức cái lớp giáo lý.
[1:10:29]Cái lớp giáo lý đó chủ yếu là cái lớp đạo đức cho trẻ là chính, lớp giáo lý cho người lớn là phụ, tại vì người lớn ta sẽ dạy trong cái ngày sám hối. Nhưng mà lớp đạo đức dành cho trẻ hàng tuần vào ngày Chủ nhật là điều mà tất cả cha mẹ đều thích. Nhớ như vậy. Vì cha mẹ nào cũng sợ con hư hết, đó là tâm lý, và ta nắm cái tâm lý đó mà ta khai thác để ta hoằng pháp. Ta mở một cái lớp đạo đức cho con trẻ. Đầu tiên, cái đạo đức con trẻ đầu tiên họ dạy về biết có hiếu với cha mẹ thì cha mẹ rất hài lòng. Mà đó là cái đạo đức căn bản của con người. Làm người mà không có hiếu với cha mẹ thì làm gì nữa?
[1:11:06]Cho nên cái bài đạo đức đầu tiên mà cứ nhắc đi nhắc lại mãi là trẻ phải có hiếu với cha mẹ. Cho nên cha mẹ rất thích đẩy con vô chùa để học cái lớp đó. Là khi ta dạy ta giáo hóa được cha mẹ rồi thì ta mở cái lớp đạo đức cho trẻ thì cha mẹ bưng con mình tới chùa liền, như vậy. Rồi những lễ hội, những cái buổi thuyết giảng thì ta tùy cái chuyện... của chùa mà ta ta tổ chức. Còn cái lễ hội thì sau này ta học bài riêng. Như vậy, tổ chức lễ hội tại vì tổ chức lễ hội nó phức tạp, như vậy. Rồi lễ quy y Tam bảo, khi mà người ta hiểu đạo rồi thì ta mới mời họ quy y Tam bảo. Ta dùng cái chữ "mời" là hơi quá đáng vì trong đạo Phật không có mời.
[1:11:47]Không có mời, nhưng mà ta nói cách nào để họ hiểu rằng cái quy y Tam bảo rất là quan trọng vì một lần ta quỳ trước Phật mà ta thề trọn đời đời làm đệ tử của Phật thì sau này mình có luân hồi tái sinh, cái duyên đó cứ dẫn dắt mình đi mãi trong chánh pháp. Còn nếu mà không có dự buổi lễ quy y, dù có nói cho hay, có hiểu cho hay rồi mai mốt lạc ngoại đạo ráng chịu á. Cho nên mình thuyết phục mọi người, mình dùng cái chữ "mời" đó mình thuyết phục mọi người phải quy y Tam bảo. Mà trong cái lễ quy y Tam bảo đó, thầy con nhớ là mình lưu vào trong cái sổ viết và lưu vào trong máy vi tính hết: chụp hình người đó, địa chỉ người đó,
[1:12:25]cái số điện thoại, tên tuổi và mọi cái gì là... Nghĩa là sau khi vi tính hóa thông tin rồi thì từ đây về sau họ có trốn đằng trời mình cũng tới mình kéo ra. Nhớ giùm thầy cái đó. Nhớ nghĩa là cái lễ quy y là như vậy nha, chớ đừng có ghi sơ sài. Mà sau này trong cái vi tính ví dụ trong một cái gia đình đó họ cùng quy y với nhau thì mình bật một người ra thì nó hiện luôn người đó là gia đình nào. Hễ bật cái người cái người chồng thì hiện luôn cái thông tin người vợ là ai luôn. Hễ bật cái người cha thì những người con là ai luôn. Tức là cái thông tin về cái quy y càng lúc nó càng chặt chẽ như vậy.
[1:13:01]Và phải có cái phần mềm. Hồi đó thầy cũng có nhờ người viết cái phần mềm về quy y nhưng mà nó vẫn chưa nhiều, để sau này thầy sẽ nhờ viết lại cái phần mềm. Nếu mà viết xong thầy sẽ phổ biến cho tụi con về, tụi con cài trong máy của chùa. Thế là ai mà tới xin đăng ký quy y rồi mình chụp cái hình bỏ vô đó, địa chỉ gì, điện thoại gì, gia đình ở đâu, có bao nhiêu người con cái gì mình ghi hết vô. Từ từ vì không còn sót người nào trong gia đình đó phải quy y hết, không sót người nào. Tức là khi mà đã lọt vào cái quy y Tam bảo rồi thì tụi con quản lý thế là không trốn đi đâu được hết trơn. Nói thì nói đùa thôi, nhưng có nghĩa là thế này,
[1:13:32]có nghĩa là khi một người đã quy y chùa rồi thì chùa có trách nhiệm với người đó, trách nhiệm tinh thần với người đó suốt cả cuộc đời. Có những lúc họ buồn họ trốn đi đâu mất, mình tìm không ra. Mà biết đâu khi mình tìm ra được, mình cứu được cuộc đời họ trong những lúc quẫn bách, khó khăn, phải không ạ? Đó, như vậy. Ý là như vậy, nhưng mình phải hiểu là trên cái giá trị tinh thần là một người quy y rồi mình gắn bó với người đó suốt cả cuộc đời của họ, ý là như vậy. Trừ những người mà quậy quá rồi thôi, còn tương đối nào đó đều cố gắng vậy. Vì chùa là nơi hoằng pháp cho nên là
[1:14:09]nhiều khi như nãy tụi con nói là hội gồm các đạo khác nữa thì ta cũng phải mở một cái kênh để cho người tôn giáo bạn họ được tự do mà tìm hiểu về đạo Phật. Vì trong tương lai, trong cái thời đại mà thông tin bùng nổ là các đạo cọ xát so sánh với nhau rất là nhiều, vì ta cũng mở lòng để ta nghiên cứu tôn giáo bạn và ta cũng mở con đường để cho người của tôn giáo bạn đến nghiên cứu ta. Đó, ta tạo điều kiện hết sức là thoải mái. Mà cái điều này nó cũng có một cái ý hay nữa là trong cái tình tự dân tộc là cái tình đoàn kết của dân tộc. Tức là khi mà mình gặp nhau cái người tôn giáo bạn thì mình nói câu này, mình nói:
[1:14:50]"Đạo nào cũng là người Việt, Việt Nam, cũng sống trong luật pháp của Việt Nam, cho nên chúng ta phải yêu thương đoàn kết với nhau." Và cái tình yêu dân tộc trên ở bình diện này nó cao hơn cái tình yêu tôn giáo. Lúc nào ta cũng nói câu đó để cho mọi người đoàn kết với nhau. Vì tất cả mọi tôn giáo đều mắc cái bệnh giống nhau: đạo mình là số một, đạo mình ngon hơn các đạo khác và đạo mình hơn cả quốc gia. Đó là cái tâm lý mà các tôn giáo đều bị thì ta hiểu rồi ta cố gắng vượt khỏi cái tâm lý đó. Ta ta nói đặt cái tình yêu Tổ quốc lên trên, tình yêu tôn giáo thấp xuống một bước. Tất cả tình yêu của các tôn giáo đều phải gói trong cái tình yêu
[1:15:32]Tổ quốc thì như vậy các tôn giáo sẽ đoàn kết với nhau trong một quốc gia hòa bình, yên vui thế này, chung tay mà xây dựng. Ví dụ như về trong cái tôn giáo đó thì đấng giáo chủ có thể là số một. Ví dụ như nói Đức Phật, Đức Phật thì không ai hơn, không một lãnh tụ nào hơn cả. Nhưng mà nếu nói trên bình diện tôn giáo thì tôn giáo phải nằm trong lòng của dân, của dân tộc. Tình yêu dân tộc phải cao hơn tình yêu tôn giáo. Nhưng mà nói về về cái lòng tôn kính đối với giáo chủ thì cái lòng tôn kính này là tuyệt đối, không một lãnh tụ của đất nước nào có thể hơn được Đức Phật cả, đó là điều đương nhiên.
[1:16:09]Nhưng mà trong tình cảm tôn giáo thì ta phải ép cái tình cảm tôn giáo thấp hơn cái tình cảm dân tộc. Đó, đây là cái khéo léo mà ta đi được con đường này ta sống rất là hay, ta sống rất là vui, nhớ. Còn có nhiều người bị nhầm lẫn: "Đức Phật tôi là số một không ai bằng, cho nên đạo tôi là số một không có cái gì bằng", ta thua liền, ta gây ra một sự rạn nứt liền, ta gây một sự bất hòa trong xã hội, trong đất nước liền. Nên ở đây vậy, giáo chủ mình là số một, Đức Phật mình là tuyệt đối không ai hơn. Nhưng ta xếp, ta nén cái tình cảm tư tôn giáo ta thấp dưới cái tình cảm Tổ quốc để tạo ra một sự gì?
[1:16:45]Đoàn kết hài hòa với tất cả tôn giáo bạn. Nên khi ta thấy một ông cha, một linh mục, một sơ hay mục sư hay là một cái giáo sĩ đạo nào tới, ta đều niềm nở tiếp đón. Vì sao? Trước hết vì chúng ta cùng là người Việt Nam. Hiểu như vậy. Đó là cái quan điểm mà đối với các tôn giáo bạn, ta mở một con đường để họ tới hoặc là họ là người họ của đạo khác tới thì ta không kỳ thị và trong cái cách nói chuyện của ta, ta vẫn tôn trọng cái đạo của bạn, đó để cho làm chi, thì họ tự nhiên họ yêu quý đạo của ta. Đó là cái tâm lý. Có một lần vậy, có một cái bà sơ đó dắt rất nhiều cái cô gái mà bắt đầu mới vào trong Thiên Chúa đó, đi vào lên thăm chùa thầy.
[1:17:30]Thì trong suốt buổi nói chuyện, thầy toàn nói bằng giáo lý của của của Thiên Chúa không à. Thầy dẫn lời: "Ờ, Chúa Giêsu nói câu này, Chúa Giêsu nói câu kia." Không bao giờ thầy nói tới một câu đạo Phật. Và họ đem hết mọi cái thắc mắc của họ ra thì thầy cũng chỉ dùng giáo lý Chúa Giêsu thầy nói trả lời, không bao giờ thầy dùng câu đạo Phật nào hết. Thì đến cuối cùng có một cái cô, cô mới ngạc nhiên cô hỏi: "Thầy hiểu Chúa tới mức độ như vậy sao thầy lại đi tu theo đạo Phật?" Biết thầy trả lời làm sao không? Thầy nói: "Đây là ý Chúa." Hết đường trả lời luôn, tức là thầy cứ Chúa không. Nhưng mà từ đó về sau về, họ trong lòng họ nghĩ về đạo Phật khác.
[1:18:08]Trong một buổi nói chuyện với thầy, thầy chỉ nói bằng đạo lý của Thiên Chúa nhưng mà lại thầy lại là một nhà sư đạo Phật. Đến nỗi mà hỏi cái câu mà: "Thầy hiểu Chúa tới mức độ như vậy mà sao thầy lại bỏ đi tu theo đạo Phật?" Thầy cũng không cần thầy nói là: "Đạo Phật hay hơn nữa", thầy chỉ nói: "Tại đây là ý Chúa." Họ hết đường trả lời, nhưng từ đó về trong lòng họ, họ yêu mến đạo. Họ nghĩ như vậy đạo Phật có cái gì cực kỳ đặc biệt, mà họ cứ thắc mắc tại vì thầy không bao giờ nói về đạo Phật cả trong suốt buổi nói chuyện. Họ cứ thắc mắc, thắc mắc, thắc mắc là họ bí mật tìm hiểu đạo Phật. Cái đó mới là cái trúng mánh của mình.
[1:18:41]Đó cái lợi của mình là cái họ bí mật họ nghiên cứu đạo Phật, chứ không cần mình giảng, họ tự họ tìm hiểu. Rồi gặp ông sư kỳ lạ quá, ổng hiểu Chúa tới mức độ đó mà ổng vẫn đi tu theo đạo Phật. Vậy đạo Phật là cái gì? Âm thầm họ lên mạng họ tìm hiểu. Nên bây giờ rất nhiều linh mục, rất nhiều ma sơ hiểu biết đạo Phật rất cặn kẽ. Thầy có lần thầy gặp một ông ờ ông linh mục Thiên Chúa từ bên Úc về, ổng đeo cái thánh giá ở đây nè, nhưng mà nếu mà không có ai cái ổng cởi cái áo ngoài ra, ờ trong đeo hình tượng Phật. Lạ lùng. Mà khi có người ổng xếp cái áo lại thì ở ngoài chỉ là cây thánh giá. Rất là lạ, rất là lạ vậy ha.
[1:19:24]Nên ờ trong cái việc mà hoằng pháp vậy đó, ta cũng quan tâm tới người của của tôn giáo bạn. Đó nha vậy. Ừ thì
[1:19:35]hồi nãy thầy có nói về cái nghi thức rồi phải không? Tụi con nhớ cái phần nghi thức cải cách là cực kỳ quan trọng nha, phải ghi thành bài làm cho kỹ, ghi rõ cái này. Rồi ờ hồi nãy thầy vừa nói tới cái lớp đạo đức dành cho trẻ.
[1:19:50]Thì nhưng mà trẻ nó có hai loại: loại thiếu nhi và cái loại thanh niên. Thanh niên là cái lớp mà đang tuổi năng động, tuổi yêu đương, tuổi phấn đấu, lý tưởng, học hành, dấn thân, cống hiến, phụng sự. Thì cái lớp thanh niên tụi con tổ chức cái lớp khác, có thể là tụi con không đủ sức dạy, nhưng mình mình mời thêm người về dạy cho cái lớp thanh niên nó nó học được nhiều kỹ năng sống hơn. Ví dụ lớp võ thuật, sau này thầy sẽ nói về lớp võ thuật, lớp học bơi, lớp về âm nhạc, âm nhạc trong đạo Phật ta rất là thiếu, ta phải cần bổ sung rất là gấp. Nơi tụi con có ai biết đánh đàn không? Đó, thua hẳn. Bữa nào mà có điều kiện thầy đánh đàn cho tụi con nghe.
[1:20:32]Rồi lớp võ thuật, lớp bơi lội, ừm những cái lớp về điện gia dụng. Thanh niên phải biết sửa điện, sửa nước, chứ đụng chuyện cứ gọi điện thoại gọi thợ tới ha. Hư cái cầu chì thanh niên phải biết sửa, nước nó rỉ phải biết bắt lại. Những cái kỹ năng đó mình tạo cho thanh niên nhiều kỹ năng trong cuộc sống mà chùa dạy điều đó thì người ta sẽ rất mến chùa, cho người ta những kỹ năng thực tế trong cuộc sống. Còn thiếu nhi thì chủ yếu là dạy đạo đức để làm cái nền cho các em lớn dậy. Còn người lớn thì khi mà người ta thuần thành người ta mến đạo mà người ta rảnh rỗi có nhiều thời gian để dành cho chùa thì ta
[1:21:09]tổ chức những đạo tràng tu tập, những cái khóa tu tập. Mình hay gọi là bát quan trai á, nhưng mà bát quan trai từ xưa tới giờ nó đơn điệu, buồn tẻ lắm, tụi con phải cải cách lại. Cải cách lại làm sao mà những cái khóa tu tâm linh đó mà nguyên một ngày hay hai ngày gì đó phải cho nó lợi ích hơn, sinh động hơn, mới mẻ hơn, sâu sắc hơn, chứ đừng có tẻ nhạt, buồn chán, cuối cùng chỉ còn những người già. Đây là cái tình trạng mà các chùa hay bị. Mở khóa tu bát quan trai chỉ còn những người không còn gì để suy nghĩ, không còn gì để làm, không còn gì để sống nữa thì mới tới tu khóa bát quan trai. Đạo Phật mất hết sinh khí.
[1:21:45]Hồi đó vậy thầy có giảng cho cái ngôi chùa đó, cũng mới đầu ông thầy ổng mời giảng lớp bát quan trai. Thầy ngồi trên bục giảng mà dòm dưới trắng bóc. Cái gì trắng? Đúng vậy, đầu bạc sạch. Nhưng mà thầy cứ kiên nhẫn thầy giảng. Thầy giảng lần này bắt đầu nó có cái đốm đen, bắt đầu nó đen từ từ, đen từ từ, đen từ từ, cho tới ngày hôm nay thì đen thui. Không biết mấy người già chắc họ chết hết rồi sao, không còn thấy nữa. Toàn đầu đen mà bây giờ là lớp trẻ bắt đầu nó xanh luôn chứ không phải đen nữa con. Bắt đầu lớp xanh tới là lớp trẻ, thì mỗi một buổi giảng của thầy là toàn là lớp trẻ tới rất là nhiều.
[1:22:18]Đó nên ờ là là mà đó mới là tương lai của đạo pháp. Nên vì vậy mà khi tổ chức các lớp bát quan trai cho những người già tu tập, tụi con phải nhớ thay đổi nội dung lại. Phải sáng tạo thay đổi nội dung, bàn với nhau. Hôm nay mình ngồi được học chung lớp như vậy thì mình nói mình nói: "À bây giờ tỷ ơi, muội muốn mở một cái lớp bát quan trai, bây giờ coi làm hướng có góp ý gì không?" Nhiều khi bà góp ý rồi bả cũng chạy lại bả phụ cho mình một cái buổi nào đó phải không? Tụi con là cả một cái số mà mấy chục người đây nè, tụi con hợp tác với nhau để mà hoằng pháp cho phụ với nhau mà giáo hóa rất là hay, thấy không?
[1:22:52]Một người làm là bao nhiêu người nhúng tay vô phụ. Rồi tới khi mai mốt mình làm là bao nhiêu huynh đệ nhúng tay vô phụ, thấy không? Đời đẹp vô cùng, trên đời đẹp có gì hơn thế? Người người người yêu người súm lại mà cùng ăn. Rồi
[1:23:09]bây giờ nó có một cái vài tế nhị chút xíu trong cái việc hoằng pháp là ví dụ cái khu vực đó nhiều chùa. Đó thì tụi con nhường nhịn ủng hộ để cùng nhau giáo hóa. Mà ví dụ cái ngôi chùa đó họ còn có cái ý hơn thua, họ rất sợ mình nổi thì tụi con cố gắng làm sao? Mình mình nói là mình ủng hộ họ giáo hóa cho bên đó, mình chỉ là người phụ thôi, để tránh cái sự xung đột. Mình nhường một bước để tránh sự xung đột. Còn hai bên đều năng nổ nhiệt tình giáo hóa giống nhau thế nào cũng có ngày cãi lộn nhau. Đúng không ạ? Cho nên là từ ban đầu tụi con phải nhìn thấy cái nguy cơ đó mà mình lui lại một bước, mình xếp hàng lui lại,
[1:23:50]nhường cho người đó giáo hóa, mình ủng hộ vị đó giáo hóa. Có Phật tử mình dắt qua cho bên đó giáo hóa luôn. Như vậy đó mà sau này cái phước tụi con rất lớn. Tụi con hãy tin vào thầy điều này. Còn cái người mà ngu đó mới nghĩ là phải giành, mình phải giành Phật tử vậy chùa mình mới đông. Sau này chùa tụi con vắng tanh. Còn mà mình có Phật tử mình nhường luôn cho cái vị đó luôn, mình cúng dường luôn cho vị đó luôn. Vậy đó mà sau này Phật tử chùa tụi con rất là đông. Bởi vì thầy nhìn nơi cái nhân quả nơi thầy thầy biết mà. Có một lần cái ngôi chùa đó có cái giỗ tổ rất là lớn thì họ đã sắp xếp một buổi giảng cho một vị giảng
[1:24:26]sư rồi, một vị giảng sư cũng nổi tiếng. Thì vô tình thầy không chả biết nữa, thầy cũng quên mất thầy tới thầy thăm thì còn khoảng một tuần nữa là tới buổi giảng. Thấy thầy tới mừng quá, ông thầy trụ trì ổng nói: "Thôi tôi sắp thỉnh thầy một buổi giảng nữa, cũng cùng lúc đó luôn là ở bên chùa này ông thầy kia giảng, bên chùa này thầy giảng." Thầy nói: "Không. Chi? Phải dồn hết thính chúng qua cho một cái hội giảng, để cho hội giảng kia được nghiêm trang, long trọng. Chứ nếu chia đôi như vậy, bên nào cũng ít thì buổi giảng nó không hay. Cho nên thầy chỉ dồn một buổi giảng cho vị đó thôi. Rồi nếu mà chúng quan có tới, chúng quan sẽ tới buổi sau,
[1:25:02]sáng hôm sau để dự cái lễ giỗ chính thức thôi, chứ không tới nữa." Nhưng mà lúc nào thầy cũng muốn như vậy, muốn cho ai giảng thì người đó giảng được đông, chứ thầy không cần. Nhưng mà nhờ cái tâm thầy như vậy, cho nên thường là hễ thầy đi đâu giảng là Phật tử không có bỏ, cái pháp hội tương đối nó cũng đông đông, đầy đầy, chứ không đến nỗi là hoe hoe, vắng vẻ, ế, không có bị ế. Là ờ bởi vì cái tâm thầy từ nhiều kiếp như vậy, hễ biết ai mà giảng sư là thầy lúc nào cũng kêu: "Đi nghe đi, đi nghe đi, dồn qua đó nghe." chứ thầy không giảng. Vậy đó mà mình được cái phước. Cho nên cũng vậy, trong cái việc mà hôm nay em nói:
[1:25:37]"Ngôi chùa là cơ sở hoằng pháp, ta phải thu hút được nhiều về người về chùa. Mà khi về chùa thì ta tổ chức rất là nhiều điều lợi ích cho họ." Đó, bao nhiêu điều, cả cuộc đời tụi con phải giáo hóa, bao nhiêu thành phần. Bây giờ đặt vấn đề tế nhị là cái khu vực có nhiều chùa thì luôn luôn nó cũng ngầm trở thành một sự cạnh tranh. Thì tụi con phải là cái người đầu tiên mà mà mà nhường nhịn nha. Nhường nhịn ủng hộ cho chùa kia nổi lên. Nói: "Thưa thầy, nhường riết ủng hộ người ta riết rồi chùa mình ế rồi vắng làm sao?" Cứ vui vẻ ế, vắng. Cứ vui đi, rồi Phật cho con cái khác. Nha. Thôi, đại khái hôm nay bài nó là như vậy nha.
[1:26:21]Có một số điều thầy không nói rõ tụi con phải tự viết ra cho kỹ. Như vậy, rồi bây giờ ta hồi hướng rồi qua bên kia ta học khí công, học võ. Chúng sinh vô biên thề nguyện độ.
[1:26:40]Phiền não vô tận thề nguyện đoạn.
[1:26:51]Pháp môn vô lượng thề