[0:02]Tụi con có nghe lạnh không? Hả? Did you feel cold? Is it cold? Có lạnh không?
[0:14]Mấy nay sư phụ ăn ít quá cái người bị thiếu calo nên nó hơi lạnh lạnh. I am sorry.
[0:23]Nhưng năm nay cũng không lạnh lắm á. Những năm xưa cái mùa này ở trên núi lạnh dữ lắm á. Gió chướng nó thổi ầm ầm. Rét. Ngồi nói chuyện nó cứ run cầm cập cầm cập. Trái Đất bị nóng lên rồi nó cũng dễ.
[0:43]Hồi nãy cái bài hát, bé bé tên gì hát hay dễ sợ vậy?
[0:50]Cái gì Huyền Thiện hả? Thí Huyền Thiện. Hát hay ghê nhỉ. Giọng ngân giọng ngân rung là tốt ghê. Mới thấy cái thời buổi này á, cái âm nhạc là một cái văn hóa rất là quan trọng của của loài người, của thế giới, mà từ ngàn xưa là như vậy. Từ ngàn xưa âm nhạc đã là một phần của cuộc sống. Khi người ta có cái cảm xúc, khi cái trình độ ngôn ngữ người ta đã phát triển thì từ cái cái văn xuôi, văn nói, bỗng nhiên người ta tô điểm nó trở thành thơ và cao hơn nữa thì biến thành nhạc. Cho nên từ ngàn xưa là như vậy. Nhưng mà cái âm nhạc của những thời xưa nó đơn giản, cho nên tùy theo vùng, nên mỗi vùng ta sẽ nghe một loại
[1:49]một cái cái cách âm nhạc khác nhau, một loại âm hưởng khác nhau, mỗi vùng miền khác nhau và mỗi thời đại khác nhau. Có một lần có một cái
[2:03]có một cái cô đó, cô là con của một nghệ sĩ cải lương cũng nổi tiếng. Cô đến cô đề nghị sư phụ viết nhạc cải lương, vọng cổ. Nghe dòm mặt mày biết hát cải lương không mà kêu viết nhạc cải lương. Thì sư phụ mới từ chối. Cổ mới nói dễ lắm thầy. Thầy cứ đặt lời thôi, chứ còn nhạc thì nó đã có sẵn. Nghe cái câu đó thì rất là thất vọng. Rất là thất vọng, thì ra là nhạc không có cái thay đổi, không có biến điệu, không có đa dạng. Cứ cái điệu đó rồi chỉ đổi lời, à rồi hát ráng hát biểu diễn cho hay. Cho nên người ta có thích cải lương, có thích vọng cổ thì cao lắm 100 năm rồi ai cũng phải sợ. Đó vậy, đó là như vậy đó.
[2:57]Hát nghe tới nghe lui đúng là đời ông sơ mình cũng nghe, ông cố mình cũng nghe, ông nội mình cũng nghe, tới mình cũng nghe, tới con mình cũng nghe, rồi con mình nó hết nghe rồi, hết sợ. Đúng không? Cô Thu Hổ trước là mê vọng cổ lắm đúng không? Dưới Cà Mau nghe hoài hoài. Giờ nghe không nổi cái âm nhạc này. Còn à một số quốc gia khác, ví như nhạc của Trung Quốc, nhạc của vùng Ả Rập, nhạc của vùng Ấn Độ, nó cũng có cái âm hưởng khác, khác nhau hết vì cái nó phản ánh cái sức thông minh và đời sống văn hóa của mỗi vùng như vậy. Tuy nhiên ở cái vùng Âu Châu, kéo dài từ Pháp qua Đức, qua Áo, qua Ý, vân vân, Tây Ban Nha
[3:42]thì họ khai phá ra một cái cái âm nhạc nó thành một hệ thống như là một khoa học.
[3:51]Cái nhạc lý của Tây phương á nó là một hệ thống như là khoa học và như là toán học. Hoàn toàn là biến thiên, nó thay đổi, thực sự là nhạc cõi trời cũng chỉ cỡ đó mà thôi. Đến nỗi nhiều khi người ta nghe những nhạc của Tây phương, nghe những bài hợp xướng, những bài hòa tấu, người ta thấy mấy người này họ ở đâu cõi trời họ họ đến cái Trái Đất này để họ để lại cái nền âm nhạc này cho cái cho nhân loại, cho thế giới, rồi họ lại ra đi. Cái cái âm nhạc của hệ thống âm nhạc Tây phương cực kỳ vĩ đại. Và bởi vì cái hệ thống âm nhạc của Tây phương nó quá vĩ đại, quá chặt chẽ, quá khoa học nên lần lần nó chinh phục hết cả thế giới.
[4:39]Cái âm nhạc nước nào rồi lần lần cũng phải đi theo âm nhạc Tây phương. Vì sao? Vì cái tính khoa học, tính chặt chẽ của nó, tính logic của nó. Nó là cảm xúc, nhưng cái cảm xúc đó có công thức, có nguyên lý, chứ không có cảm xúc bừa bãi. Nên lần lần là nước nào vậy rồi cũng phải đi theo cái âm nhạc của Tây phương, chứ không có hát theo cái trí nhớ, không hát theo cảm nhận nữa, mà phải được quy chuẩn đàng hoàng. Và như ta biết, Đạo Công giáo vậy, Đạo Kitô vậy, một cái mảng lớn, cái quan trọng của họ chính là âm nhạc. Mấy ông nhạc sĩ mới là người truyền giáo. Và những cái lời lẽ lạ lùng, đặc biệt nó nằm trong mấy bản nhạc á.
[5:28]Họ vinh danh Chúa, ờ họ vinh danh cái đạo lý, nó nằm trong âm nhạc á. Cái âm nhạc nó còn nhiều hơn cái lời của ông linh mục giảng nữa. Nên thành một mảng rất là quan trọng. Và khi ta nghe các bài nhạc thánh ca của họ, ta mới thấy cảm cái sự phong phú về cái giáo lý của họ. Như sư phụ nhớ hồi đó, hồi đó hồi xưa hơn 30 năm trước sư phụ có chiếc Lambretta. Không biết tụi con có biết Lambretta không? Rồi. Chiếc đó đi ngon lắm á, nó 150 phân khối, nó là tay côn, bóp số bóp cái ambraya rồi mới lên số được. Đi ngon, nhưng mà đi 1 tiếng thì phải vô tiệm sửa 3 tiếng, tại nó cũ quá không có đồ thay. Thì mà ở cái cái vùng dưới Long Điền nó có một tiệm duy
[6:18]nhất để sửa, cho nên đi vòng vòng rồi cũng vô nhà đó, đi vòng vòng đã rồi cũng vô đem xe vô nhà đó sửa. Sửa thì gặp một cái anh đó, ảnh cũng vô sửa sửa xe. Hỏi ra thì ảnh là giống như một cái vai trò gì, không quả gì trong một cái nhà thờ ở đó. Và khi nói chuyện, từ từ nói tới giáo lý rồi nói tới âm nhạc. Ảnh khoe bên ảnh có một bài nhạc rất là độc đáo là bài Noel Không Có Chúa. Ồ, cái cái tựa mình nghe sốc liền, Noel mà không có Chúa. Nghe nghe lạ lạ, nghe có cái mùi này nó hơi thiền đấy.
[6:54]Cái sư phụ mới hẹn là Noel tới là thầy xin phép được tới nhà thờ thăm cha và dự cái lễ để nghe bài hát đó. Dạ ảnh hẹn, tức là lấy số điện thoại, địa chỉ của nhau tới vậy. Cái cái Noel ta hãy tới, tới tới chơi, vô nhà thờ thăm cha. Thăm cha rồi ngồi để nghe hát cái bài, xin luôn cái bản nhạc sheet. Hồi đó không có vi tính mà không có cái in như vậy đâu. Ta viết tay rồi ta photo ra cho nhau là mừng lắm rồi, chứ không có như bây giờ là cứ lên máy gõ là bay ra hết, không có, hồi đó không có, chỉ bắn photo. Thì ừm sau khi nghe họ hát rồi thầy đem về đánh lại. Thật ra thầy không thích về cái giai điệu.
[7:33]Cái giai điệu thì bây giờ nếu được phép thầy sẽ sửa lại hết, mà thôi sửa lại mít lòng. Nhưng mà cái lời nó rất là lạ. Cái lời là Noel này không có Chúa, không có Chúa trong nhà thờ, bởi vì Chúa mắc đi tới chỗ gầm cầu để thăm những cái người vô gia cư. Ở đó, Chúa đi vào bệnh viện thăm những người bệnh nhân mà Giáng sinh rồi không thể về nhà để dự Giáng sinh với gia đình được. À Chúa mắc đi đến những cái vùng hẻo lánh, xa xôi, nơi những con người nghèo nàn mà đời sống họ chưa được tử tế. Cái bài cực kỳ hay, cái ý vậy, mà đó là ý của ông nhạc sĩ. Nhưng mà nó nó làm phong phú, đa dạng lên cái giáo lý của họ.
[8:16]Nên thấy âm nhạc rất là quan trọng. Sau này sư phụ đi hỏi khắp nơi không ai biết bài đó hết, rất ít chỗ nào biết bài đó. Mặc dù ở cái vùng đó thì cái nơi cái nhà thờ đó thì người ta rất thích, nhưng ở nhiều nhà thờ khác không ai biết bài đó. Có vẻ bài đó cũng không nổi tiếng lắm, nhưng cái ý cái lời rất là hay, cái tựa rất là sốc. Ừm. Và cái âm nhạc trở thành một cái một cái mảng quan trọng trong cái đời sống tâm linh, tín ngưỡng của cái đạo của họ và nhiều đạo khác cũng như vậy. Bên Đạo Phật của ta á thì bị kẹt một cái, gì biết không? Trong cái giới Sa-di cấm ca hát. Thế là các thầy mình không đi vào thế giới âm nhạc và cũng không khuyến khích ca hát.
[9:01]Cho đến khoảng a đầu thế kỷ 20 thì có một số cư sĩ do họ có một cái tiếp xúc nhiều với cái đời sống của Tây phương, họ mạnh dạn đưa cái âm nhạc vào dần dần dần dần. Đó, thì quý thầy cũng không cản, như vậy. Tuy nhiên ta phải hiểu thế này: là Phật ngày xưa không cho hát nó có hai lý do. Lý do thứ nhất là thường âm nhạc chỉ là để hát nhạc tình cảm trai gái, nên điều đó nó làm bận tâm người tu không đáng, đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, khi một khúc nhạc hay mà ta chăm chú, tự nhiên trong tâm mình nó cứ hay bị lặp đi lặp lại, nó phá vỡ cái chánh niệm thiền định của mình. Vì vậy Phật không cho. À.
[9:48]Tuy nhiên, nếu ta dùng cái âm nhạc đó mà ta tải cái đạo lý á thì ta làm cho ta nuôi dưỡng cái đạo tâm của mọi người lớn lên rất là hiệu quả. Mà không biết trời xui đất khiến thế nào thì sư phụ lại là người có biết âm nhạc. Biết âm nhạc và biết đủ để soạn nhạc à và soạn nhạc đủ để gọi là nhạc hay, không biết nói gì có ai ghét không cà? Mà mà nhạc sư phụ có hay không cà? Không, tụi con hỏi hỏi thiệt á, hỏi thiệt có hay không? Hay ha. Vỗ tay tức là là khen lịch sự hay là thôi cũng được, rồi. Nên khi bắt đầu mà sư phụ đến với Đạo Phật thì lần lần cái cảm xúc nó dâng lên và sư phụ cứ sáng tác nhạc,
[10:42]Thì hồi sáng á, khi mà nghe cái báo cáo về cái hoạt động của đạo tràng, chúng thanh niên mà khi trình bày là chúng thanh niên và đạo tràng cả nước, rất nhiều các vị cán bộ và những vị chức sắc giáo hội trong đầu khởi lên cái suy nghĩ là cái ông này ổng gầy gầy, ốm ốm, xấu xấu mà ổng làm gì mà dụ người ta dữ thần vậy kìa? Lý do tại sao? Lý do tại sao? Cũng là cũng là music, âm nhạc. Âm nhạc rất là quan trọng chứ không phải là không đâu. Tụi con là lớp trẻ, có trí thức, tụi con có cơ hội tiếp cận với được nhiều thể loại âm nhạc, mà bây giờ đến chùa bắt tụi con tụng cái điệu ngũ cung, vọng cổ như hồi xưa
[11:31]chắc là tụi con trốn chùa hết, không có tới, không đủ kiên nhẫn để tới chùa mãi. Cứ một cái điệu rền rền, cổ cổ nó chịu không nổi. Nhưng mà rất may là ta có nhiều bài nhạc nó phong phú hơn, ví dụ cái bài Meditation hồi nãy, cái giai điệu nó biến điệu cực kỳ phong phú luôn. Nên cái người mà hòa âm như Trần Vũ phải rất giỏi mới có thể phối nhạc được cái bài đó chứ không phải là dễ, tại vì Sư Phụ viết biến điệu liên tục và làm cho bài nhạc rất là sang, rất là khó hát nhưng cái điệu nhạc rất là sang. Cái điệu đó nó thỏa mãn được kể cả cái người Tây phương mà am hiểu âm nhạc cũng phải nể phục, cũng phải rất là thích.
[12:09]Này hơi khen nha, hơi tự khen quá đó, nhưng mà nó vậy.
[12:15]Và cái điều là đồng điệu là thầy trò ta đều có vẻ yêu âm nhạc. Những bài kinh được biến thành nhạc đi tụng khắp nơi thì nhiều người cứ nghĩ rằng: "Cái này cho mấy đứa trẻ thôi chứ mấy bà già không thích." Xin lỗi à, ta đem ra miền quê, mấy bà già tụng kinh nhạc còn nhiều hơn trẻ luôn, thích đi chùa vì cái kinh tụng nhạc của Phật Quang ta. Thành ra là mấy cụ đã rất tiến bộ, nhưng nào giờ mấy cụ bị dìm hàng, không cho hát. Bây giờ gặp được nhạc Phật Quang hát vang rền trời đất và hát hay hơn tụi con nhiều, hát hay hơn tụi con nhiều. Ta không ngờ khi mà âm nhạc đến rồi, nó thỏa mãn được cái cảm xúc
[13:03]và cái trí tuệ cũng như cái enjoyment, cái sự tận hưởng của chúng ta về cái đẹp của âm thanh, cái nghệ thuật âm thanh như vậy. Và thật ra trong Phật tử của mình cũng có nhiều người biết hát như là ca sĩ, như mấy em sáng giờ hát như ca sĩ. Phật tử của mình hát rất là hay, cái giọng ngân rung đồ rất là chuẩn, vậy. Ta có nhiều người ca sĩ. Nhưng, nữa cũng nhưng nữa, hát hay thì hay nhưng nhạc lý không rành lắm,
[13:37]nhạc lý không rành.
[13:43]Và làm cho Sư Phụ rất là buồn, tại vì âm nhạc nó là một ngôn ngữ và đã là ngôn ngữ rồi nó có ngữ pháp của nó. Còn chúng ta đang hát nhạc theo cái kiểu mà nghe rồi bắt chước hát lại, giống như nói tiếng Anh mà giọng gì? Giọng bồi đó. Mấy người đi bán hàng rong ở vùng Hội An đồ nghe nói riết rồi nói đi nói lại, họ nói mình hiểu, mình nói lại họ cũng hiểu, nhưng mà trong lòng cái người khách Tây họ than trời ở trỏng á, mình nói trật cù trì hết trơn à. Nhưng mà thôi, họ thông cảm vì họ cũng hiểu ý mình muốn gì, nhưng mà chuẩn thì không chuẩn vì sai ngữ pháp. Thì cũng vậy, nghĩa là ai hát rồi con hát theo
[14:23]được thì đó là bài học đầu tiên của âm nhạc. Âm nhạc có nhiều bài, tức là nhiều trình độ, và hầu hết tất cả chúng ta dừng lại ở bài học thứ nhất, đó là nghe rồi bắt chước hát lại. Phải không? Tất cả tụi con đều như vậy, nghe rồi bắt chước hát lại, chứ chúng ta chưa bao giờ bước qua cái bài thứ hai, bài học nhạc lý thứ hai. Chúng ta dừng ở bài thứ nhất, bài học thứ nhất nghe rồi bắt chước hát lại cho tới ngày chúng ta vô hòm luôn, không bước qua bài thứ hai. Và đây là một cái thiệt thòi rất là lớn, giống như là chúng ta không tiếp cận được với một nền văn minh lớn, một nền nghệ thuật lớn, một sự tiến bộ lớn của nhân loại.
[15:10]Tụi con có hát bài Kinh Hòa Bình không cà? Có hát chưa? Có không? Giương mắt ngơ ngơ chưa biết hả? Trời ơi! Bài nổi tiếng vậy mà không biết hả? Tối mai, phải không con? Tối mai chúng ta sẽ hát bài Kinh Hòa Bình với sự góp giọng của 1000 người. Đứng bên đó một đội, đây một đội, kia một đội, dưới này một đội. Ta sẽ hát bài Kinh Hòa Bình với 1000 giọng hát. Và bài Kinh Hòa Bình là bài của Thiên Chúa, nhưng ngày mai ta sẽ hát. À, lý do?
[15:49]Này kể lại nữa, là như đêm đêm 1 tháng 10 vừa rồi, lúc đó là Sư Phụ đang ở Sài Gòn, đêm đó tự nhiên Sư Phụ nằm mơ thấy mình đi đến một cái một cái giống như cái nhà thờ xưa, có cái ngôi mộ lớn lớn mà cũng xưa xưa, mà Sư Phụ đến đó đứng rất nghiêm chỉnh để hát cái bài Kinh Hòa Bình của Thiên Chúa. Tại bên Thiên Chúa ở Việt Nam có cái bài Kinh Hòa Bình, bài Kinh Hòa Bình là Peace Prayer của Thánh Francisco, Thánh Francis ở cái xứ Assisi của bên Ý á. Ông sống vào thế kỷ thứ 13 và ông được phong là thánh, trong đó ông có cái bài kinh để lại cho cả thế giới, bài Kinh Hòa Bình. Thì các nước họ đều viết thành nhạc hết.
[16:34]Ở Việt Nam mình cũng vậy, đến Việt Nam thì rất nhiều nhạc sĩ đều viết cái nhạc cái bài Kinh Hòa Bình đó dịch qua Việt Nam, và mỗi bản dịch cái lời nó khác nhau hết. Nhưng trong đó thì cái lời của cái bài của linh mục Kim Long là nổi tiếng, hầu như được sử dụng hết, và chính Sư Phụ cũng thuộc bài đó, từ nhỏ cũng đã thuộc bài đó. Cái ý nó hay, mình đọc nghe cảm động lắm: "Lạy Chúa từ nhân, xin cho con biết mến yêu và phụng sự Chúa trong mọi người. Lạy Chúa, xin hãy dùng con như khí cụ bình an của Chúa. Để con đem yêu thương vào nơi oán thù, đem thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đem chân lý vào chốn lỗi lầm.
[17:25]Để con đem tin kính vào nơi nghi nan, chiếu trông cậy vào nơi thất vọng..." Bài dài dài dài như vậy, đại khái vậy. Hồi đó có lúc mà Sư Phụ còn ở Thường Chiếu, có linh mục Cha Thống tới thăm, ổng cũng hát bài đó, Sư Phụ cũng hát theo, đàn cho ổng nghe. Rồi mấy lần mà có các đoàn nhà thờ lên đây chơi thì mình đều hát cái bài đó chung với họ, vì ai cũng biết cả. Trong giấc mơ Sư Phụ thấy mình đi đến cái mộ đó đứng nghiêm túc hát cái bài đó, và hát được hai câu đầu thì vô số các thiên thần họ rộ lên, nổi lên và họ hát cái bài đó bằng một cái melody khác, hay hẳn lên, và họ hát lấn làm không cho Sư Phụ hát được
[18:06]nữa, Sư Phụ đành phải dừng lại để nghe họ thôi, nghe cái giai điệu đó và giật mình thức dậy trong nửa đêm. Thì Sư Phụ cũng mệt, cũng làm biếng, thì cứ nằm trên giường cứ lẩm nhẩm lẩm nhẩm cái điệu đó lại để nhớ. Thì lẩm nhẩm một chút mình cũng ngủ quên mất. Ngủ quên sáng dậy thì quên, quên cái giấc mơ, không nhớ, lo làm việc của mình. Lúc đó Sư Phụ đang viết cái bài Đêm Của Muôn Đời Sau để dành cho lễ mà khuya mùng 8 này tất cả chúng ta sẽ hát á, đang viết bài đó. Nên quên mất cái bài trong cái giấc mơ của mình. Cứ đến chiều tối đi thăm Sư Bác Như Giáp bị bệnh thì nói chuyện qua lại nhắc tới nhà thờ, Sư Phụ mới sực nhớ giấc mơ:
[18:45]"A, đêm hôm tự nhiên mình đến thăm một cái nhà thờ có cái mộ và hát bài đó rồi thiên thần họ lấn át không cho hát nữa." Lúc đó ngồi kể đó ai cũng lấy làm lạ, và Sư Phụ nghĩ có lẽ thiên thần muốn muốn viết lại, muốn nhờ Sư Phụ viết lại bài Kinh Hòa Bình của Thánh Francisco với cái melody của cõi trời.
[19:07]Nên bắt đầu Sư Phụ viết, viết rồi cũng nhờ đánh đánh lại, Sư Phụ đánh lại cái bài nhạc đó, đánh lại rồi viết những đoạn đầu, giao cho thầy Pháp Tâm làm tiếp, rồi Sư Phụ sửa tới sửa lui thành cái bài hoàn chỉnh rồi mình đưa cho nhạc sĩ họ làm nhạc, rồi mình thu này kia nọ bài Kinh Hòa Bình. Vừa rồi thì mình mới thu nhạc, phát rồi đem tặng các nhà thờ, đại khái như vậy. Thì ngày mai, tối mai chúng ta sẽ 1000 người cùng hát cái bài đó. Thì đó là điệu nhạc của cõi trời, đó là điệu nhạc cõi trời. Mà điệu nhạc cõi trời là như vậy, nó có quy chuẩn, nó có ngữ pháp, nó có công thức, có nhạc lý rất là rõ ràng.
[19:50]Và chúng ta đi vào cái thế giới âm nhạc chúng ta phải đi đến cái nhạc lý đó, lý thuyết đó, cái quy chuẩn đó, cái ngữ pháp của âm nhạc đó, chứ chúng ta không thể dừng lại ở bài nhạc thứ nhất là cứ nghe người khác hát rồi bắt chước rồi hát lại. Họ ngừng cái mình cũng ngừng theo. Hổng biết vô lúc nào, thấy họ thấy họ mở miệng mình nghe được cái chữ đầu rồi mình bắt chước mình ráp theo, còn nếu họ im họ không hát nữa thì mình cũng im luôn. Nhưng mà nếu mình biết nhạc lý thì họ dừng kệ họ, mình nhìn cái bài nhạc mình biết lúc nào hát, lúc nào dừng, lúc nào kéo dài, lúc nào kéo ngắn, lúc nào dồn dập, lúc nào thưa.
[20:23]Nó được ghi trên bài nhạc và nhìn vô mình biết hết. À, nên ta đi vào âm nhạc là phải dần dần đi tới mức độ đó, chứ không thể mình dừng mãi ở bài bài học số 1 là nghe người ta hát rồi bắt chước hát lại. Nãy giờ Sư Phụ nói lòng vòng vậy để làm gì?
[20:42]Để báo cho tụi con một tin buồn
[20:47]là chúng ta sắp sửa phổ cập học về âm nhạc trong khắp tất cả các đạo tràng và chúng thanh niên.
[20:58]Và chúng ta học theo kiểu khoa học nên không cần khiếu. Không cần nói: "Con hát dở", không cần, không cần. À con con vụng về, không cần, cứ chăm chỉ. Học giống như học toán vậy thôi. Cứ chầm chậm học, chầm chậm học rồi ai cũng phải giỏi. Nên là chúng ta sẽ nâng được, phổ cập được cái âm nhạc mình đi theo tôn giáo bạn. Chứ mình nhìn thấy tôn giáo bạn họ giỏi âm nhạc quá mà mình không ra gì cũng rất là tủi thân, rất là tủi thân. Tụi con không biết gì về âm nhạc thì tụi con không có tủi thân. Tại sao tụi con không biết âm nhạc thì tụi con không tủi thân? Tại vì mình thuộc loại điếc không sợ súng.
[21:44]Mình không biết gì để sợ. Còn cái người mà họ không điếc, họ rất sợ súng nha. Nên cái người mà hiểu âm nhạc rồi thì khi mà mình nói tới âm nhạc mà không biết nhạc lý, không biết nhịp, không biết phách, không biết cung, không biết âm giai cực kỳ khó chịu, cực kỳ khó chịu. Lâm Ánh Ngọc đâu rồi cà? Hồi sáng hình như chưa có Lâm Ánh Ngọc đây phải không con? Có không con? Đi về rồi hả? Hả?
[22:15]Đi về rồi hả con? Ồ, phải có đây nghe sư phụ mắng cho một trận. Lâm Ánh Ngọc là một người có khả năng tạo ra một cái melody đẹp. Nên nhiều Lâm Ánh Ngọc viết nhiều bài nhạc á mà nghe cái melody sư phụ rất là thích. Nhưng mà hỏi tới đã không biết nhịp, không biết phách, đọc bài nhạc không biết nốt. Trời ơi sư phụ căm thù, căm hờn. Thế là sư phụ bắt lại, tới ngồi đó sư phụ dạy. Dạy học cùng với mấy người bạn. Học rồi sư phụ nghĩ thôi ôi sư phụ đã truyền đạt được rồi, thôi, sư phụ không dạy nữa, sư phụ lo việc mình không. Mấy năm rồi tới chừng gặp lại, không biết gì luôn, cũng như chưa bao giờ biết gì.
[22:58]Sao kỳ vậy ta? Sư phụ là người rất là giỏi truyền đạt. Sư phụ là người rất là giỏi về dạy.
[23:12]Hồi xưa sư phụ đi học vậy là cứ ban ngày học, buổi tối là sư phụ tập hợp cái lớp mình lại, sư phụ phụ đạo lại cho bạn mình. Nhưng mà chỉ cần buổi sáng sư phụ học sư phụ hiểu rồi thì buổi tối sư phụ dạy lại như một ông thầy, sư phụ dạy chắc như vậy đó. Mình đã hiểu rồi là dạy lại như là ông thầy, dạy rất kỹ và làm cho các bạn mình hiểu rất là nhanh. Sư phụ rất là giỏi về giờ truyền đạt, nhưng cả đời của sư phụ dạy nhạc đâu người ta điếc tới đó, không ai biết gì hết. Ngồi kỳ lạ vậy ta, sao kỳ. Sao mình cả đời dạy nhạc là thất bại. Hồi sư phụ bỏ nhà đi tu là lúc đó đang dạy một lớp nhạc đó chứ. Cũng may là mình bỏ dở chừng, cho nên mình người ta không biết gì là
[23:55]người ta đổ thừa là tại mình bỏ đi tu, chứ nếu mình mà ở đó mình dạy tiếp người ta chửi chết, tại vì người ta sẽ không biết gì. Không biết tại sao là sư phụ dạy nhạc cứ thất bại. Lý do là tại vì sư phụ tự học hầu hết, mà mình hiểu cái nhạc lý theo kiểu của mình. Sau này sư phụ viết nhạc đưa cho các nhạc sĩ làm hòa âm, gặp anh Bảo Phúc, anh Vi, anh Bảo Chấn này nọ đưa cho hòa âm. Thì lúc mà có những bài mà chính sư phụ phải thu hát, mấy ổng ngồi đó mấy ổng nghe, rồi mấy ổng kiểm tra kiểm âm rồi vân vân mình hát. Nhưng cái cách mấy ổng mà nói về cái nhạc lý nó khác với sư phụ. Hai người không hiểu nhau, sư phụ giả vờ hiểu
[24:35]cái ngôn ngữ họ, nhưng sự thực không hiểu. Tại vì sao? Tại vì các nhạc sĩ họ được học trong nhạc viện đàng hoàng theo chuẩn của quốc tế, còn sư phụ được học ở trong rẫy của nhà quê nơi chính mình, nên hai người không hiểu nhau. Nhưng mà mình giả vờ, thôi coi như hiểu rồi, cũng thu cho xong bài nhạc cho rồi. Cho nên bài nhạc thì viết rất là chuẩn, mọi cái kiến thức về âm nhạc thì thông hết, cho nên mấy ông nhạc sĩ rất là nể sư phụ, tại vì cái gì cũng biết hết, nhạc lý rất là vững, nhưng cách mình hiểu về nhạc lý theo một cách của mình không giống họ. Mà sư phụ dạy không bao giờ thành công, không biết tại sao.
[25:10]Mà cái đau khổ nhất là các thầy, cô mình kinh chùa ta thì thường là nhạc tụng, mà các thầy, cô mình thì dừng ở bài học thứ nhất, là nghe hát rồi sao? Bắt chước hát theo. Dừng ngang đó suốt cuộc đời, không lẽ từ từ già rồi tới chết vô hòm rồi cũng dừng ở bài số một. Cho nên sư phụ rất là ray rứt. Nên vừa rồi sư phụ mới bắt đầu dạy nhạc cho các thầy, cô, bắt đầu dạy bài thứ hai. Cái bài thứ nhất là nghe hát rồi bắt chước hát lại thì chúng ta đã học cả đời rồi. Bây giờ bắt đầu bước qua bài thứ hai, học về nhịp phách thì sư phụ mới phát hiện ra là lý do tại sao sư phụ thất bại.
[25:50]Là hồi xưa khi bắt đầu mà sư phụ học lại cái nhạc lý nhịp phách, sư phụ chỉ học trong một ngày. Qua tới ngày thứ hai, bắt đầu sư phụ viết được hợp xướng. Rồi rảnh rảnh qua tuần sau bắt đầu sư phụ sáng tác được bài nhạc đầu tiên. Bài Đóa Sen Đại Từ: "Vì chúng sinh bên dòng sông Hằng Hà, Đức Phật giáng thân, Người như đài sen thơm ngát". Đó đã viết được bài đầu tiên. Sau sau một tuần ôn lại nhạc lý là học làm được liền. Còn học về nhịp phách, một ngày một là giỏi liền, là viết được hợp xướng liền. Đem ra hát cái bài Lá Đỏ, lúc đó là cái văn nghệ ở địa phương á, là sư phụ cho một cái anh đó ảnh hát solo,
[26:30]cái giọng ảnh hay lắm, hát và đằng sau là sáu cô hát cái hợp xướng. Nó là: "Gặp em trên cao lộng gió, lộng gió rừng Trường Sơn, rừng Trường Sơn ào ào lá đỏ". Hồi đó, sau này khi mà bắt đầu mời anh Tạ Minh Tâm về hát, mời ảnh hát lại bài Lá Đỏ, sư phụ phải dựng lại đúng cái hợp xướng đó. Dựng lại đúng hợp xướng đó cho ảnh hát cái bài đó là cái hợp xướng là lúc đó sư phụ viết bài đó năm 17 tuổi á. Bắt đầu sư phụ ôn lại và sư phụ viết tiếp một cái đoạn phía sau. Thấy nó nó lơ lửng cái bài đó không đã, sư phụ mới viết tiếp bài: "Bao nhiêu năm qua tình vẫn..." Bị sư phụ hát cái giọng cao, viết cái giọng cao cho
[27:12]ảnh quá trời, bị cái giọng cao quá đi, sư phụ viết lên tới nốt la: "tình vẫn còn vương. Hẹn ước Buôn Hương ai có chờ? Trong đêm trăng lên vẫn nhớ về người, tình yêu non nước, lá vẫn rơi không thôi". Sư phụ viết cho cái giọng của anh Tạ Minh Tâm, mình hát theo không nổi, ảnh cao quá đi. Mình đo ni đóng giày cho ổng hát bài đó. À lúc mà viết xong rồi thì nó vi phạm bản quyền thì của nhạc sĩ Hoàng Hiệp. Lúc cũng nhờ cái nhạc sĩ cụ cụ gì ở ngoài Hà Nội bấm máy biết gọi điện thoại cho ông Hoàng Hiệp để xin phép ghép thêm một đoạn sau, thì ổng nằm liệt giường ổng hết biết cái gì rồi, may còn đứa con trai.
[27:52]Cái người con trai gật đầu đồng ý cho ghép thêm thì ta mới có bài mà anh Tạ Minh Tâm hát bài Lá Đỏ có cái hợp xướng của sư phụ đã viết hồi mấy chục năm trước á, thêm cái đoạn ghép ở phía sau. Thì đó, lúc đó sư phụ chỉ học cái đó chỉ một ngày một là sư phụ giỏi suốt đời, viết sáng tác luôn. Đến khi mà sư phụ dạy lại, sư phụ cũng tưởng ai cũng như mình. Sư phụ dạy rồi xong nhịp phách vậy nha, rồi buông ra một cái rồi không ai biết gì nữa. Sư phụ mới phát hiện ra tại sư phụ học nhanh quá. Cho nên bây giờ bắt đầu sư phụ kéo giãn nó ra 50 lần. Kéo giãn ra 50 lần. Tức là dạy các thầy, các cô là phải thực hành một
[28:27]cái điều điểm đó thôi, một cái bài tới 50 lần. Thì từ hôm nay thì các thầy, các cô mình đã bắt đầu đi vào bài học thứ hai, đã hiểu về âm nhạc, đã hiểu về nhịp phách từ từ, nên lát nữa tụi con có thể đến gặp các thầy, cô kêu hát cho tụi con nghe, ngon lành luôn, ha.
[28:46]Bắt đầu thành công là sư phụ hiểu tại sao là sư phụ đã dạy nhạc thất bại cả một đời, rồi hiểu lý do là tại sư phụ đi gấp quá. Nên ngày hôm nay là mở ra cái cách mà dạy rất là căn bản và dạy ai cũng học được, kể cả anh Thông đâu rồi? Anh Thông đâu rồi? À rồi, anh Thông cũng sẽ học được luôn, ha. Bắt đầu sẽ hát được luôn nha. Còn anh Nguyễn Tấn Vinh là ngon lành, sẽ là học ngon lành nha, không có sợ nha.
[29:18]Rồi, và với cái cách này, với cái giáo trình mà sư phụ đang dạy đây, tất cả tụi con đều sẽ giỏi nhạc, đều sẽ giỏi nhạc. Và đó là cái chương trình vậy. Bắt đầu là ta sẽ phổ cập âm nhạc một cách chuyên nghiệp cho tất cả đạo tràng và chúng thanh niên của mình. Đó là tin rất buồn của tối hôm nay nha.
[29:53]Ở đây có Quyên, pháp danh là Hội Anh Duyên, là người phụ trách cái phòng thu nè, là người học nhạc viện ra đàng hoàng, đây là người rất là giỏi nhạc lý nè. Đây. Con đứng lên con chào... Đó con đứng chắp tay chào các phật tử đi con. Đâu mất rồi?
[30:17]Đây là người mà tốt nghiệp nhạc viện đàng hoàng đó, cho nên các chùa mình là hay hay đến phòng thu của Quyên để mà thu. Thì vừa là người điều khiển máy và người giỏi nhạc lý, cho nên mới kèm các thầy mình học á. À mới chắp tay chào, rồi giỏi giỏi. Rồi rồi thôi cảm ơn, con nói vậy đó. Nhưng mà vì người hơi hơi hơi bề bộn cho nên sư phụ không có cho đi hát, chỉ là ở phòng thu thôi chứ không ấy.
[30:48]Cho nên nãy giờ sư phụ nói vòng vòng để báo một tin, người ta là tin mừng tin lành, mình đây tin buồn. Mọi người sẽ chuẩn bị tinh thần học âm nhạc nha. Vì sư phụ tính là thôi mình tu thôi, làm phước thôi được rồi, ráng ngồi thiền giỏi rồi ráng học tiếng Anh là đã là giỏi quá rồi, thì thôi đừng đi sâu vào âm nhạc nó mất thời gian, nhưng sư phụ khó chịu quá. Khó chịu quá! Cứ để lâu hoài thấy mình cũng hay hát hay hò mà không ai hiểu sâu nhạc lý, kể cả những người cũng đi hát, lên sân khấu hát lấy tiền đó, đi hát làm nghề đó mà nhạc lý hiểu không sâu sư phụ khó chịu, cho nên đến lúc phải dừng điều
[31:22]đó lại, phải ai cũng phải nắm vững nhạc lý, nó là như vậy. Bây giờ ta nói qua đạo lý tu hành chút xíu.
[31:36]Ờ các khoa học họ mới khảo cổ, họ đào được nhiều cái bộ xương. Và khi đào được mỗi bộ xương như vậy họ tìm cách họ thử, phát hiện cái ADN, cái gen của các bộ xương, bộ xương người, và họ phát hiện ra là từ ngàn xưa Trái Đất này không phải chỉ có một giống người. Chúng ta là một giống người từ bên Mỹ, bên Pháp, bên Âu, Nam Mỹ, Ấn Độ gì đó là tuy màu da khác nhau, hình dáng khác nhau nhưng mà ADN của ta vẫn là một giống người Homo sapiens. Nhưng mà khi mà đào lên các bộ xương người khác á thì phát hiện ra là trước đây có những giống người khác. Cũng là con người, cũng có sức thông minh nhưng mà là một loại người khác.
[32:27]Và họ cũng phát hiện rằng là chúng ta cũng bị lai cái gen của cái loại người kia mà cái giống người đó tuyệt chủng mất rồi, không còn không còn tồn tại. Nhưng mà một số gen của họ có để lại cho cái giống người của chúng ta ngày hôm nay. Nên nếu mà chúng ta gặp một người nào mà gương mặt kỳ kỳ coi chừng người này có lai cái gen của cái người kỳ kỳ kia, Neanderthal gì đó không biết. Cái tên gì đó quên mất đại khái là vậy, cái tên Neander gì đó Neander đại khái vậy, cái giống người. Nhưng mà tại sao họ tuyệt chủng mất đi? Vì các nhà khoa học mới phân tích cái gen của họ và phát hiện ra một điều thế này:
[33:07]là cái gen này nó khiến cho họ sống tách biệt với nhau. Còn cái gen của người Homo sapiens hiện nay đó là cái gen chúng ta có cái gen trong người là chúng ta thích gắn bó với nhau, chúng ta có tính bầy đàn nó cao hơn cái cái giống người tuyệt chủng kia. Và các nhà khoa học họ có mơ hồ, họ kết luận rằng chính vì họ không có tính bầy đàn, chính vì họ không có gắn bó, chính vì họ không có cái tính hỗ tương tập thể cộng đồng cao nên họ tuyệt chủng. Còn cái giống người chúng ta tồn tại được bởi vì chúng ta có cái đặc tính sinh học, tâm lý và cái tính xã hội, chúng ta có tính hỗ tương, tính cộng đồng, tính gắn bó mạnh hơn nên con người giống người này tồn tại.
[34:02]Tìm ra như vậy và chúng ta thấy như vậy. Như trong cuộc sống hiện nay vậy, chúng ta về chùa, chúng ta cảm thấy hạnh phúc. Tại sao về chùa mà ta thấy hạnh phúc?
[34:18]Chúng ta về chùa cái không gian không có rộng mà người thì đông, cơm ăn thì không ngon, cơm không ngon thôi mích lòng nhà bếp nha, nhà bếp nấu cơm ngon thấy mồ mà. Cơm thì thôi cũng ngon nha, đại khái vậy, nhưng không gian chật hẹp, tối ngủ thì cái phương tiện không có đầy đủ, nhưng mà ta thấy vui, thấy hạnh phúc, tại sao vậy? Tại sao?
[34:47]Tại sao? Chỉ bởi vì ta về đây ta...
[34:55]Ta nhận ra một điều là cái sự yêu thương nó phủ trùm nơi nơi mọi người, ta thương được mọi người và mọi người cũng thương ta, đúng không ạ? Và cái tính cộng đồng, cái tính gắn bó, cái tính hỗ tương nó cao làm cho ta thấy hạnh phúc. Đây là cái cái chìa khóa, đây là cái mấu chốt á. Và chính cái cái cái sự yêu thương gắn bó giữa con người với nhau làm cho cái cuộc đời này đáng sống.
[35:28]Cái yêu thương lẫn nhau làm cho cuộc đời này đáng sống. Nên ở đây tại sao cái yêu thương làm cho cuộc đời này đáng sống và làm cho ta thấy vui? Bởi vì khi ta thương nhau, ta có cái cách đối xử với nhau nó đàng hoàng. Đúng không ạ? Ví dụ ta ta ta thương, ta thương một người nào đó ta không bao giờ nói nặng, ta không bao giờ hành hạ, ta không bao giờ ngược đãi, ta không bao giờ làm cho người đó phải phiền lòng, bị tổn thương, bị gì hết, mà khi ta thương ai thì ta cố gắng làm cho người đó hài lòng, được vui vẻ, được tôn trọng, được đầy đủ, được ấm no. Nên khi ta thương nhau thì ta đem lại lợi ích, hạnh phúc, niềm vui cho nhau.
[36:12]Cái ý nghĩa của tình thương yêu là chỗ đó. Ta thương nhau thì lúc nào ta cũng cố gắng đem cái lợi ích, cái hạnh phúc, cái niềm vui, cái hạnh phúc cho nhau, đó là nguyên tắc. Cho nên vì vậy, ở đây vậy, chúng ta cam kết chúng ta thương nhau bởi vì chúng ta cam kết trước trước Đức Phật. Trong mỗi bài kinh tụng, trong mỗi bài kinh tụng chúng ta đều hứa với Phật, chúng ta yêu thương tất cả chúng sinh. Và khi chúng ta buông bài kinh xuống thì là lúc chúng ta thực hành cái lời cam kết đó, cái lời mà chúng ta đã nói với Phật. Cho nên khi ta buông quyển kinh xuống rồi chúng ta nhìn nhau, chúng ta đối xử với nhau tốt đẹp và điều đó hạnh phúc bắt
[36:58]đầu xuất hiện ở trong cộng đồng của của chúng ta. Có những cái tình thương mà không phải nó nhiều như vậy, tình thương nó chỉ có hai người thôi và nó cũng theo cái nguyên tắc đó, ta thương ai thì ta phải đem lại lợi ích, niềm vui, hạnh phúc cho người đó. Thì khi chỉ có hai người và họ cũng phải cam kết với nhau, họ cam kết với nhau và họ thành cái những cặp vợ chồng, thành tạo thành những gia đình. Đó là cái cái cái bản năng tự nhiên nhưng nó cũng phải đi theo nguyên tắc á, hễ thương nhau là phải có cái cam kết vậy. Hoặc là cái cam kết bằng cái lời hứa, bằng tin nhắn, bằng những bức thư và cuối cùng là cái cái cái cái giấy đăng ký kết hôn.
[37:41]Họ đăng ký, nghĩa là cuối cùng là vào pháp lý luôn. Cái lời hứa đâu chỗ nào vắng vẻ không ai biết hoặc là những tin nhắn điện thoại không ai biết nhưng cuối cùng phải kết thúc lại ở chỗ cái tờ giấy kết hôn là phải cam kết. Là cái cam kết trong hôn nhân nó cũng vậy, cũng phải lo cho nhau, đem đến niềm vui, hạnh phúc, lợi ích cho nhau, ý là như vậy và nó làm một cái gia đình có tính pháp lý. Còn chúng ta đến với đạo, chúng ta cũng cam kết điều đó, cam kết chung chung với tất cả mọi người và nó không có thành một cái ký kết, nhưng chúng ta đang cố gắng thực hiện điều đó. Buông quyển kinh xuống rồi mọi người cố gắng lo cho nhau.
[38:18]Cái người đã quen với chùa rồi thì lo cho cái người mới đến chùa. Lúc nào ta cũng để ý chung quanh mình xem mọi người cần cái gì là chúng ta lập tức mà mà hỗ trợ. Rồi đến khi ta rời khỏi chùa chúng ta về nhà chúng ta mang theo cái lời cam kết đó đến với cái cộng đồng của mình, đến với cuộc sống, đến với gia đình, đến với xóm làng, đến với cơ quan, đến với đồng nghiệp, đến với tất cả mọi người, chúng ta thực hiện cái lời cam kết mà chúng ta đã cam kết với Phật là con nguyện yêu thương tất cả chúng sinh. Và đó là lý do mà hồi sáng các các thầy trong Giáo hội và các cán bộ không hiểu được. Nói ủa cái chùa Phật Quang làm gì mà làm dữ thần vậy?
[39:03]Vừa làm từ thiện vừa chăm sóc bà mẹ Việt Nam Anh hùng, người già neo đơn, đi đắp đường, đi vá đường, dạy đạo đức thiếu nhi, làm đủ thứ chuyện trên đời hết trơn á, ở đâu mà năng lực dữ vậy? Ở đâu mà cứ làm dữ thần vậy? Mà chùa Phật Quang thì dòm biết là nghèo, dòm mặt cái ông này biết nghèo, mà ở đâu mà xúm nhau mà làm dữ vậy? Thật ra chỉ bởi vì chúng ta cam kết với Phật. Chúng ta cam kết với Phật nên chúng ta đem cái tình yêu thương đó cho tất cả mọi người, đó là cái quan trọng.
[39:36]Và trong cái cuộc đời này, để chúng ta tồn tại, để loài người tồn tại chúng ta cần cái sự gắn bó, tương tác và đối xử tốt với nhau trong tình yêu thương, cái nguyên tắc nằm nhiêu đó. Đối xử với nhau tốt đẹp trong tình yêu thương, chìa khóa nằm ở đó. Và chúng ta tập như vậy, chúng ta tập là ráng đối xử với mọi người trong trong tình yêu thương, giúp ai được cái gì ráng giúp. Hôm gặp cái ông ông giáo viên người Anh ổng dạy tiếng Anh, ổng ổng tìm đâu tài liệu kể ra chín nguyên tắc của cái người mà hạnh phúc, thì thầy mới bổ sung, sư phụ mới bổ sung cái thứ 10. Họ nói đủ thứ trơn là có ý chí rồi đại khái theo kiểu người đời.
[40:21]Cái sư phụ mới nói còn cái nữa: ready to help, sẵn sàng giúp đỡ người khác. Cái này mới là chìa khóa của hạnh phúc, còn mấy cái kia phụ thôi. Ví dụ anh kiên trì, anh nhẫn nhục đồ thì cũng đúng vậy, nhưng mà nếu anh thiếu cái ready to help thì anh không bao giờ có hạnh phúc. Người hạnh phúc chính là người ready to help, lúc nào cũng sẵn sàng giúp đỡ người khác á.
[40:48]Thì khi ta nói chúng ta sẵn sàng giúp đỡ người khác là chúng ta nói khơi khơi, chúng ta nói chung chung, nhưng mà đi vào trong cuộc sống thực tế rồi thì người khác là ai? Người khác là ai? Người khác là ai? Ta chia ra rất nhiều loại, nhưng hôm nay thôi mình tạm chia ba loại: Một là người bằng mình, hai là người hơn mình, ba là người thấp hơn mình. Chia làm ba loại. Chia làm ba loại. Dạ vâng, nghĩa là ta đối xử tốt với người khác. Cái người khác đó là ba thành phần: một là bằng mình, hai là hơn mình, ba là kém hơn mình. À. Bằng mình là bằng cái gì? Hơn mình là hơn cái gì? Kém hơn mình là kém hơn cái gì? Nhiều loại.
[41:35]Ví dụ ta gặp cái người bằng tuổi ta, họ không bà con gì với mình, tức là họ bạn mình, giống như mình coi như bạn. Người hơn ta, ta coi như anh, chị, ông, bà, cô, bác. Thấp hơn ta, ta coi như em, út hoặc là con, cháu. Thì mỗi ba cái người như vậy khác nhau. Như vậy, thì ta có cái lối đối xử tử tế với họ cũng khác. Ta không thể ta đối xử tốt với họ như một người em mà đem cái thái độ đó đối xử với cái người già. Phải không ạ? Không phải. Ví dụ như mình thấy một một một đứa bé vậy đó, nó nó lơ ngơ lơ ngơ, cái mình lại mình nói: "Ờ em ở đâu đây?" Ăn nắm tay kéo vô: "Ngồi xuống đây ăn đi nha." Rồi mình lấy cho cái miếng bánh gì đó ngồi ăn, rồi nói:
[42:17]"Đừng đi đâu nha, để lát kiếm." Nhưng mình gặp người già mình cũng lôi vô, mình đè ép ngồi xuống: "Ngồi đây nha, đừng có đi nhúc nhích đâu nha." Mình nói y như vậy thì lại là tổn thương. Cho nên thật ra là ba người mình đối xử tốt, nhưng ba thái độ khác nhau. Rồi đó là tuổi tác, rồi cái gì nữa? Trình độ học vấn, trình độ văn hóa: người học bằng mình, người học cao hơn mình, và người học thấp hơn mình. Mình đối xử có phải khác nhau? Mặc dù lúc nào mình cũng ready to help, nhưng mà đối xử khác. Rồi hoặc là cái người họ học ngang mình, họ trong một lớp đi, bạn học bằng mình, bạn học giỏi hơn mình, và bạn học kém hơn mình, rồi đối xử tốt là đối xử làm sao?
[42:56]Đấy. Hoặc là bây giờ nói là mình đối người khác có ba người: có người họ giàu bằng mình, họ có tiền ngang bằng mình, có người họ giàu hơn mình và có người họ nghèo hơn mình, thì ba người đó mình đối xử tốt là đối xử làm sao? Tại vì cái người giàu hơn mình á, mình nói là: "À tôi giúp anh nha", họ không cần mình giúp, họ giàu hơn mình. Nhưng mà cái người nghèo hơn mình họ cần mình giúp thật. Còn cái người bằng mình, mình giúp hay không giúp, có qua có lại thế nào thì nó lại khác. Cho nên trong cuộc sống này vậy, cuộc sống nó đáng sống bởi vì chúng ta thương nhau. Mà chúng ta thương nhau thì ta có trách nhiệm với nhau,
[43:33]muốn đem lại lợi ích, hạnh phúc, niềm vui cho nhau. À, nhưng trong cái nhau đó, con người có ba loại: bằng mình, hơn mình và kém mình. Và mỗi một loại như vậy, ta có một thái độ thích hợp. Mà cái thái độ thích hợp đó là làm sao thì hôm nay ta không đủ thời gian để phân tích, nhưng Sư phụ chỉ gợi ý thôi, gợi ý là như vậy. Nhưng miễn làm sao trong cái cuộc đời bôn ba, phức tạp, đông đảo, rối rắm này, lúc nào ta cũng gì? Ready to help. Lúc nào ta cũng sẵn sàng giúp đỡ, yêu thương người khác. Và đó là chìa khóa của mọi điều hạnh phúc, vậy thôi. Và chúng ta muốn tiến xa hơn nữa vào con đường tu tập giải thoát cũng phải đi qua cái cửa này:
[44:19]ready to help, lúc nào cũng sẵn sàng giúp đỡ người khác. Mà cái chữ "khác" này tới ba thành phần, và vì vậy ta phải khéo léo, tinh tế, sâu sắc và phù hợp, thích hợp. Không thể nói khác không thấy người này giống người kia, người kia giống người nọ. Không thể đối xử người già giống em bé, em bé giống người già, khác nhau. Mọi thành phần nó nhiều, nhưng miễn sao trong trái tim mình đầy ắp cái cái yêu thương, năng nổ và sự giúp đỡ. Ngày mai rồi ngày kia chúng ta sẽ đón tiếp nhiều người hơn về đây để dự lễ. Và các thầy, các cô mình thì không đủ sức để mà đón tiếp, chăm sóc cho mọi người. Đó là lý do mà chùa cần tụi con, cái lớp thanh niên của tụi con.
[45:08]Ví dụ như khi người ta nghe kể chùa mình, ví dụ cái lễ vừa rồi tới năm mươi mấy nghìn người thì họ nghĩ chùa mình giàu lắm, mới đủ chi phí mà lo cho năm mươi mấy nghìn người về đây dự lễ miễn phí. Không bao giờ chùa đòi một cái đồng tiền nào cả. Ai muốn cúng thì cúng, không cúng thì thôi, tùy tâm. Tinh thần của chùa là hoàn toàn miễn phí, họ nghĩ mình giàu. Nói: "Không, chùa mình không giàu. Chính tấm lòng của tụi con mới là giàu." Nên Sư phụ có nói chuyện với các thầy cô, nếu căng ra từng đồng, cái gì cũng tính ra tiền hết, không bao giờ chùa mình tổ chức nổi những cái đại lễ như thế này. Chúng ta tổ chức được cái đại lễ này bởi vì chúng ta giàu
[45:50]tình yêu thương, chứ chúng ta không phải giàu tiền bạc. Tụi con về đây vậy, tụi con thực hành cái yêu thương mà tụi con đã hứa với Phật để đem cho mọi người. Tụi con đem cái sức trẻ, tụi con đem cái tinh thần tụi con, sự sáng suốt, sự thông minh tụi con để phục vụ cho mọi người về đây dự lễ. Và khi mọi người về, nhiều khi họ chưa biết ông Phật là ai, chưa biết cái đạo lý của Phật dạy là cái gì, nhưng mà họ nhìn thấy được tụi con, họ tiếp xúc trực tiếp với tụi con và họ nhìn họ thấy được cái tình yêu thương là đây. Đây, những những cái người, những cái em này, những thanh niên này phục vụ cho mọi người vô vụ lợi.
[46:32]Và họ hiểu rồi, từ cái tình yêu thương của tụi con, từ cái sự phục vụ tận tụy của tụi con, họ họ hình dung ra được, họ hiểu ra được, họ vỡ ra được: trên đời này thật sự có một loại tình yêu thương không điều kiện, không vụ lợi. Nên tụi con chính là cánh tay nối dài để đem cái từ bi của Phật đến cho mọi người. Và Sư phụ rất cám ơn tụi con ở điều này, rất cám ơn tụi con ở điều này. Chứ Sư phụ cũng không đủ sức phục vụ hết, quý thầy, quý cô cũng không đủ sức phục vụ hết, nhưng mà giờ có tụi con. Nên vậy, lễ nào tụi con cũng phải về trước để phân công, để chuẩn bị mọi thứ. Và và rồi tụi con sẽ lo cho mọi người. Áo mới may đã phát chưa cà?
[47:15]Chưa hả?
[47:19]Là sao?
[47:24]Do năm nay mấy năm dịch á cái kinh tế khó khăn, nên mọi năm thường thường là cái Homis bên các cô sẽ sẽ sẽ tặng cho tụi con một người hai cái áo phải không? Mọi năm. Năm nay chỉ một thôi, đúng rồi, năm nay chỉ một bởi vì kinh tế khó khăn. Và không có quần, tụi con mặc áo thôi, không cần quần nha. Đây. Màu rất là đẹp. Và cái người mà tài trợ chính là cô Dung Như Huệ phải không? Hình như phải Dung Như Huệ. Dung Như Huệ đứng lên cho các em nhìn thấy gương mặt. Đây cũng là một chủ cửa hàng thời trang đã cúng dường toàn bộ những cái áo này. Tụi con thấy màu đẹp không ạ? Lựa dữ lắm á, bàn dữ lắm á, bàn qua bàn lại không biết
[48:03]bao nhiêu cái áo mẫu rồi mới được cái áo này. Cho nên áo này sẽ rất là đẹp, tụi con mặc áo này là đủ rồi, không cần Thôi thôi thôi. Rồi chừng nào mới phát? Bây giờ luôn hả? Ồ, hay nhỉ. À cho nên chỉ là thanh niên thì tụi con sẽ được cái áo này, còn người già yêu cầu ngồi yên, không có bon chen nha, người lớn tuổi không có bon chen ở đây.
[48:30]Nãy giờ thì như vậy chúng ta mấy hai mấy một thứ nhất là luôn chuẩn bị tinh thần để học âm nhạc nha, phải đi vào nhạc lý nghiêm túc, chuyên nghiệp, đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là Sư phụ cám ơn tụi con đã về đây để tụi con thực hành cái từ bi của Phật, mà giúp chùa trong những dịp đại lễ. Và rồi tụi con mang cái thực hành đó, mang cái tình yêu thương và sự tử tế đó để về lại với gia đình, với cộng đồng, với cơ quan của mình mà áp dụng với với mọi người, làm cho cuộc đời ngoài kia đẹp hơn, nha, cuộc đời đẹp hơn ngoài kia. Sư phụ rất cám ơn tụi con. Thôi bây giờ nói vậy thôi. Bây giờ còn mấy cái màn hát nữa phải không con?
[49:08]Một vở kịch, nghe nói vở kịch hấp dẫn lắm á, ha? Phải không? Nghe nói vở kịch hấp dẫn. Bây giờ phát áo chưa hay là đợi xong kịch? Xong kịch phải không? À! Nghĩa là ai coi cho tới hết kịch thì mới được phát áo phải không? À thì ra vậy, rồi rồi, thôi cám ơn nhá, thôi thì chúc mừng. Chúng con xin thành kính tri ân những lời giáo huấn cao quý của Sư phụ. Con xin thành kính cung thỉnh Sư phụ quang lâm về hàng ghế danh dự để chứng minh cho buổi văn nghệ cũng như kịch kể chuyện Đỉnh Núi Tuyết tối ngày hôm nay ạ.