[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bái bạch Thượng tọa cùng chư thiền đức Tăng Ni. Kính thưa toàn thể Phật tử cùng... Hôm nay, có đầy đủ nhân duyên chùa chúng ta đã thỉnh được Thượng tọa Thích Chân Hạ Quang về giảng pháp cho toàn thể Phật tử chúng ta được thấm nhuần mưa pháp để hiểu liễu ngộ chân thường. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Toàn bộ Phật tử chúng ta trang nghiêm đứng dậy để niệm đức danh hiệu Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni ba lần ạ.
[0:47]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:16]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:28]Con xin cung thỉnh Thượng tọa an tọa và kính chư tôn thiền đức đồng an tọa, quý Phật tử an tọa. Nam
[1:39]Mô Đạo tràng Giáo chủ Bản Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính ngưỡng bái bạch trên Thượng tọa, trụ trì chùa Phật Quang, ờ cùng toàn thể chư tôn đức. Kính thưa toàn thể quý vị lãnh đạo chính quyền và các Phật tử gần xa. Hôm nay, tại chùa Văn Giang đây, quý thầy cùng các Phật tử chúng con vô cùng hân hoan được cung nghinh Thượng tọa quang lâm bản tự. Giờ này, đạo tràng của chúng con đã được trang nghiêm thanh tịnh. Chúng con hết lòng thành tâm để thính cung nghinh Thượng tọa ban lời pháp nhũ cho hàng Tăng Ni, Phật tử chúng con được ân triêm công đức. Nam Mô Bản Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Dạ, cám ơn thầy. Kính chư tôn ngồi. Thỉnh sư cô ngồi đi.
[2:28]Dạ thỉnh sư cô ngồi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. À hôm nay, a ta nói chuyện với nhau cái đề tài vui vui một chút he. À Đường đời, đường đạo he. Cái tựa đề hôm nay là như vậy: Đường đời, đường đạo.
[2:49]Đạo cũng là con đường. Ta nói đường đạo tức là con đường tu hành tâm linh đó, còn đường đời là con đường mà ta ta phải sống như thế này. Thì hai con đường đó có cái gì giống nhau, có cái gì khác nhau không? Ta nghe để ta đánh giá và tự mình biết rằng tại sao mình phải tu. Tại sao mình đã sống trên đời với rất nhiều bổn phận rồi, vậy mà vẫn còn phải bước thêm trên con đường đạo? Đó, vì sao như vậy?
[3:22]Cái đường đời á mà đi mà đông á thì khó đi, phải không ạ? Ví dụ một cái đường lộ thôi, mà nếu đông quá thì thế nào cũng tắc đường kẹt xe. Đó, nên đường đời cái tính chất của nó là càng đông thì càng khó đi. Mà đó là nói về đường lộ, chứ trên cái con đường danh lợi mà càng đông á thì càng sao? Càng tàn ác. Người ta tranh giành nhau, mưu hại nhau, và
[3:58]đối xử với nhau tàn tệ để dành cho một mình mình. Cái đường đời là như thế. Nên cuộc đời coi vậy chứ à nhiều khi ngẫm lại một đời người ta thấy buồn. Bởi vì cái tình người, cái lòng người nó cạn. Con người ta ích kỷ.
[4:20]Cứ sống ở trên đời mà không biết thương nhau. Nên con người cứ càng đông thì cứ tưởng là hễ đông thì vui, nhưng không, cứ càng đông thì lại càng buồn. Đây là điều rất là lạ của đường đời. Ví dụ như ở nhà quê á, nhà thưa ít người á, vậy mà cái tình người nó đậm.
[4:44]Đêm hôm sớm tối có gì cứ gọi nhau, có miếng gì ngon cũng mời nhau, có không ta? Thầy không biết, thấy ở trong Nam thế, không biết ngoài Bắc có vậy không? Có không thầy? Có phải không? Ồ, vậy là cũng tuyệt vời. Thầy không sống nhà quê miền Bắc, ở trong Nam thì thấy vậy, ví dụ như ở xa xa, có nấu gì ngon cái ới ới kêu nhau tới ăn, hoặc là bưng đến. Nên cái tình người nó ấm áp. Rồi nhưng mà ở thành phố, chen nhau mà ở, nhưng mà hai cái nhà sát nhau quanh năm không bao giờ nói chuyện với nhau, không biết tên nhau. Vì ví dụ như là như thầy vậy thì hồi nhỏ á thì thì thì thì sống thành phố nó nó sống lâu nó lớn lên nó có hàng xóm.
[5:25]Nhưng bây giờ lớn lên, cái thầy về thành phố thầy có cái nhà làm công ty, nằm lọt giữa cái phố phường đông đúc. Đúng là cái nhà sát bên mình có khi mình nhìn qua thấy họ, có khi họ liếc qua thấy mình, chẳng chào nhau, chẳng nói chuyện. Rồi thầy cứ canh hễ mà nhà ai có đám tang cái thầy tới thầy cho người tới thăm, mình đặt vòng hoa tới viếng để mình gieo duyên với hàng xóm. Chứ còn nếu không chẳng bao giờ có dịp để gặp nhau, chẳng ai muốn gặp nhau. Nên thầy cũng cầu mong hàng xóm thầy sao nhà nào cũng có người chết á, làm đám tang á, để thầy tới lấy cớ tới viếng, chứ còn không có cơ hội nào để mà gặp nhau cả.
[6:04]Rất là kỳ lạ, cái xứ hễ càng đông thì càng buồn và càng đông nó càng lạnh lẽo, chẳng hiểu sao nữa. Cho nên cái đường đời nó kỳ. Còn ví dụ như bây giờ ở ngoài ngoài Trường Sa, ngoài Trường Sa thì có các anh bộ đội đóng trên đảo, có những người dân sinh sống trên đảo. Nhưng mà thầy nghe kể lại ví dụ như khách mà đến viếng đảo Trường Sa, vô trong doanh trại hết gạo, cái là mấy anh bộ đội anh chạy qua nhà dân anh lục tứ tung trong nhà hết trơn, anh tìm có gạo, cơm gì anh lấy cho khách ăn. Tức là cái nhà này ăn cơm nhà kia, nhà kia ăn cơm nhà nọ, bộ đội ăn ở đâu cũng được hết. Tức là nguyên cái đảo như một cái nhà chung.
[6:45]Mặc dù là mỗi gia đình riêng riêng. Nên cái nơi cái đảo mà thưa vắng ít người á thì người ta sống rất là có tình. Nhưng mà nếu về thành phố mà đông chen chút rồi là bắt đầu người ta thủ thế với nhau, e dè với nhau, đối phó với nhau, cạnh tranh với nhau. Cái đường đời nó kỳ lạ như vậy. Nhưng mà bây giờ bước vào đường đạo cái ngược lại: Càng đông thì càng thì càng dễ đi. Càng đông thì càng dễ đi. Ví dụ bây giờ ví dụ bây giờ với một cái khuôn viên miếng đất bằng cái đất của chùa thế này mà bao nhiêu con người này mà ngồi đây sinh sống thì làm sao? Cỡ chừng bao nhiêu con người này ở trong cái khuôn viên đất này thì chuyện gì xảy ra?
[7:35]Tới chiều thế nào cũng có vài người chết. Nhưng mà nếu là ở trong chùa tu hành thì bao nhiêu con người đây ở đây thì sao?
[7:48]Ấm áp, hạnh phúc, và cái người này nhìn người kia mà tinh tấn, cố gắng tu hành. Vì sao vậy? Vì cái đạo tâm, cái lòng từ bi, cái sự hướng thiện nó có tính lây lan. Ta ví dụ bây giờ nếu mà không phải là một buổi thuyết pháp mà chỉ là một buổi mà ngồi ăn thôi, ta rất khó chịu khi mà ngồi ăn đông như thế này, phải không ạ? Ngồi mình ngồi mà đứa nhìn người kia nhìn, đây mình ăn người kia người ta cũng ăn, người này nói một tiếng người kia nói tiếng khó chịu. Nhưng mà ở trong cái khung cảnh mà cái tâm ta vì đạo, vì kính Phật trọng Tăng, vì hướng đến cái tâm linh giải thoát cao siêu thì cứ càng thấy nhiều người mà giống như ta như vậy thì ta lại càng sao?
[8:36]Càng phấn chấn, tinh tấn. À, đó con đường của ta đi là là đúng rồi. À, nhiều người cùng đi theo và nếu ai giải đãi thì có người người nhắc nhở. Cho nên ta càng lùa nhau mà mà đi tới, dìu nhau mà mà đi tới. Nó khác với cái con đường đời hễ mà đông là tắc đường, kẹt xe, chen chúc, rồi tranh giành, cãi cọ. Còn con đường đạo mà hễ càng đông đi càng nhanh. Lạ vậy, càng đông đi càng nhanh. Ta càng làm được nhiều điều phúc thiện, ta càng tinh tấn tụng kinh, lễ Phật, tọa thiền. À, chứ một mình mình cái nhiều khi lại giải đãi. Nên có những người tu cái a nói thấy chùa ở chùa động tâm bận việc quá, cái a xin ra ở cốc một mình.
[9:24]Ở mấy tịnh thất một mình, nói là ở tịnh thất một mình sẽ a nó yên tĩnh dễ tu. Nhưng sự thật khi ở thất một mình 5 năm, 10 năm rồi, cái tâm đạo nó mất dần mất dần mất dần, nó giống như người đời luôn. Nhiều người bị lắm. Tại vì đi có một mình, mà đường đạo đừng đi một mình, mà đường đạo đi càng đông thì càng có sức mạnh, càng vui. Nên vì vậy là nếu ta
[9:50]đi trên con đường đời thì
[9:55]đi bao nhiêu đó không biết, có thể là càng đông càng khó đi, nhưng nếu ta bước trên con đường đạo thì đừng đi một mình. Nhớ như vậy. Đi càng đông càng có sức mạnh, càng dễ đi, nên đi trên con đường đạo đừng đi một mình. Có nghĩa là đi chùa đừng đi một mình. Được không ạ? Quý Phật tử đi chùa mà nếu đi mình là mình ác, hẹp hòi.
[10:27]Hôm nay ai đi nghe pháp đi một mình giơ tay lên cho thầy. Để thầy bắt quỳ nhang.
[10:36]Á, đi chùa mà đi một mình mình có lỗi lớn với Phật. Phải đem cả nhà mình đi, nha. Nếu không đem hết cả nhà cũng phải rủ được thêm một vài người trong nhà mình đi. Để chi vậy? Trong nhà mình là cái nhà thế gian, là con đường đời, nhưng mà có nhiều người cùng đi chùa với mình thì cái nhà thế gian nó biến thành cái nhà đạo á. Cái con đường đời bỗng biến thành con đường đạo. Vợ chồng cùng tu với nhau, cha mẹ con cái cùng tu với nhau, cái nhà hạnh phúc vô cùng. Thầy nghe nhiều người kể lại cái gia đình không hạnh phúc. Bỗng nhiên chồng biết đạo, vợ biết đạo, cái con cũng biết đạo. Từ một mái nhà nó lủng ca lủng củng đủ thứ chuyện bất đồng, bỗng nhiên hạnh phúc.
[11:26]Người này nhường người kia một chút, người này lắng nghe người kia một chút, người này hiểu thêm người kia một chút, bỗng nhiên cả nhà an vui hạnh phúc trong cái mẫu số chung là Phật pháp. Nên vì vậy, nếu trên đường đời à ta có thể đi một mình, ta có thể cô đơn và đôi khi chấp nhận một cái nỗi buồn vời vợi nào đó. Nhưng trên con đường đạo, đừng đi một mình, và hãy đi đông người vì đó là sức mạnh, nhớ nha, là cái thứ nhất. Trên con đường đời thì người nào mà mạnh hơn, người nào khôn hơn thì người đó làm sao? Thắng, phải không ạ? Đó. Khoan khoan, đừng vỗ tay chưa hiểu hết đâu. Nghĩa là cái người mà vào cái thời xưa đó,
[12:18]luật pháp chưa có đó, thì cái người nào mà có sức cơ bắp nhiều thì người đó đè bẹp người khác, thống trị người khác. À, mà đôi khi dù cho mình ác, mình sai, nhưng người khác đành phải chịu vì mình mạnh hơn. Rồi đến cái xã hội phức tạp hơn chút, thì người nào khôn hơn thì người đó thống trị người khác. Đó là cái con đường đời. Nhưng mà ở trong con đường đạo, thì ai mới là người thống trị?
[12:53]Trên con đường đạo,
[13:00]người có đức mới là người thống trị, phải không ạ? Người có đức chứ không phải là người khôn, người mạnh. Ví dụ như bây giờ, nếu nói về tài sản thì quý Phật tử so với quý thầy đây là quý Phật tử nghèo hơn hay giàu hơn quý thầy?
[13:19]Quý Phật tử nghèo hơn quý thầy? Ồ, quý thầy tuyệt vời! Quý thầy giàu quá hả?
[13:30]Không, thầy hỏi về tài sản vật chất á, thì quý Phật tử với quý thầy đây ai giàu hơn? Vẫn có người nói chùa giàu hơn là sao nhở? Không biết quý thầy đây giàu khiếp như vậy à? Hả? Không, thầy đang hỏi tài sản vật chất, tiền bạc á.
[13:50]Thầy giàu hơn hả? Ô, ngó ngộ quá hả? Ngộ quá ha! Chớ như thầy đây là thầy nghèo nhất á. Ừ. Thực sự thì quý thầy làm sao mà mà giàu bằng Phật tử được? Hả? Phật tử giàu hơn, phải không? Ờ. Tại vì quý thầy á, ví dụ có bao nhiêu tài sản á, quý thầy để xây chùa cho chung, đúc tượng cho chung, làm những Phật sự chung. Còn mình có tiền mình đem mình chôn dưới nền gạch á. Thấy bên ngoài mình không có gì chứ lòng đất mình đào lên được mấy mấy trăm lạng vàng ở dưới. Còn quý thầy có ít tiền lo tu bổ chùa chiền để cho thập phương đến chiêm bái, phải không ạ? Ừm. Cho nên đừng thấy thầy mập mạp, to béo vậy mà nói thầy giàu, không phải.
[14:39]Thầy nghèo chớ làm sao mà giàu được. Nhưng quý Phật tử thấy quý thầy thì lòng mình làm sao? Cung kính, phải không ạ? Mình vâng lời, mình nghe quý thầy dạy dỗ.
[14:53]Thì như vậy là mình khôn hơn quý thầy nhiều, tại ở ngoài đời mà, mình đấu tranh mình quen rồi, quý thầy không có quen. Mình tiền của nhiều hơn quý thầy nhiều, nhưng mà bước vào trong con đường đạo mình quỳ xuống dưới chân quý thầy là tại vì cái gì? Vì cái gì? Vì cái đức của quý thầy lớn hơn mình, đúng không ạ? Quý thầy dám bỏ thế gian để bước vào con đường tu hành. Cái tóc đáng lẽ phải để model, cạo luôn. Bộ đồ đáng lẽ là hàng hiệu, vất luôn, nha. Cứ chiếc áo ca-sa đơn sơ, giản dị, vui với lời kinh tiếng kệ. Nha, mà sống tu hành, rồi có kinh nghiệm tu hành đó mà mà dạy dỗ chúng sinh. Thì cái đức của quý thầy vượt lên,
[15:43]nên ta ta quỳ xuống trước quý thầy, và đó là con đường đạo. Còn con đường đời thì sao? Cái người phải khôn, phải mạnh, có quyền lực thì mới là người chiếm ưu thế, mới là người thống trị. Còn đối ở trong con đường đạo, thì ta quỳ xuống trước cái cái đạo đức, hai cái đó khác nhau. Đúng không ạ? Đúng nó vậy. Đó, cái đường đời và đường đạo khác nhau là như vậy. Và bây giờ vậy,
[16:15]ta đi trong con đường đời là ta đi trong buồn, vui, thương, ghét. Những cái cảm xúc nó thay đổi, phải không ạ? Khi bị buồn, khi được vui, khi thì thương, khi khi thì ghét. Còn trong con đường đạo, ta đi trong cái gì?
[16:35]Ta đi trong sự tĩnh lặng. Khác nhau. Trong đường đời ta đi trong buồn, vui, thương, ghét nghĩa là sao? Nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 có câu này: "À, nếu trên đường tình à ta lẻ loi một mình thì sẽ trên đường đời ta có mi, buồn ơi." Tức là nếu mà ổng thất tình á, đại khái nếu trên đường tình ta lẻ loi một mình là ta bị bồ bỏ rồi, bị người yêu bỏ, thì trên con đường đời đi một mình đó ta ta sẽ rất là là buồn. Đó. Nên sống trên cuộc đời là vậy, khi buồn, khi vui, khi thương, khi ghét mà cái hỉ nộ ái ố dằn vặt tâm hồn ta mãi.
[17:21]Ta cứ xét từ nhỏ đến lớn. À, trong gia đình, khi thì được bố mẹ khen, khi thì bố mẹ phạt, phải khóc khóc ròng. Đi vào trường cũng vậy, khi thì được điểm nhiều, khi thì bị điểm ít, buồn. Lớn lên chút nữa, bắt đầu mà biết có cái tình cảm nam nữ, rồi cái tình cảm nam nữ đó nó nó nó nó nó day dứt tâm hồn ta. Đến khi mà có bắt đầu bước vào cuộc đời sự nghiệp thì cạnh tranh, đối phó, đấu đá, vất vả; rồi những người ta yêu thương phải xa ta; thậm chí có những người phải chết nửa chừng trong cuộc đời; vân vân. Tức là nhiều cảnh bi lụy. Rồi thấy vui đó, rồi buồn đó. Cuộc đời thật sự đẫm đầy nước mắt. Cái tiếng cười rộn vang như vậy không đủ lấp đi những tiếng khóc
[18:18]ai oán vang lên đây đó trong cái cuộc đời khổ đau này.
[18:26]Thì cái tâm hồn của con người, sự thực là cái trái tim con người, bộ não con người đến lúc nào đó nó quá tải. Quá tải, chịu không nổi. Thì con người mới hiểu một điều đi trên con đường đời khi buồn, khi vui, khi thương, khi ghét, cái tâm cái sự dao động đó nó làm nó cày nát cái tâm hồn ta, nó làm mệt mỏi tâm hồn ta. Và thấy là vui, sự thực vẫn là gì? Vẫn là một sự mệt mỏi, nhọc nhằn. Khổ thì đúng là mệt mỏi, nhọc nhằn thì biết rõ rồi. Vui thực sự cũng mệt mỏi, nhọc nhằn. Cái vui coi vậy cũng tạm bợ. Mà Đức Phật hay nói vậy, Đức Phật nói cái dục của thế gian, cái vui của thế gian thực sự cái giá mà để mua được nó đắt hơn nhiều.
[19:19]Trong một bài trong Trung Bộ Kinh, Đức Phật nói như vậy. Cái dục lạc của thế gian để có được nó phải chấp nhận đánh đổi nhiều cái nguy hiểm hơn nhiều. Vậy Đức Phật thật là sâu sắc. Giờ ngồi ngẫm đi ngẫm lại, ta thấy thực sự đúng như vậy. Cứ ngồi mà để ta mua được một niềm vui, coi ta tốn bao nhiêu tiền, bao nhiêu công, rồi có đáng hay không? Có đáng hay không? Ví dụ như à ta nghe cái bài nhạc mà Triệu đóa hoa hồng. Ở đây ta có nghe chưa ạ? Nhạc của Nga đó, Triệu đóa hồng. Cái chuyện kể rằng có một cái anh gì đó, cái anh họa sĩ, phải không ạ? Ảnh mê một cái cô ca sĩ. Thế nhưng mà cô ca sĩ dĩ nhiên là thường là
[20:04]ở một đẳng cấp tiền bạc nó cao hơn anh họa sĩ nghèo. Và anh muốn lấy lòng cô, muốn được cô quan tâm với anh một chút thì anh đã vui rồi. Để mua được cái sự quan tâm một chút đó thì anh làm cái gì? Trong bài nhạc nói cái gì nhở? Bán hết sự nghiệp phải không? Bán hết tài sản, mua một triệu đóa hoa hồng vì biết cô này thích hoa hồng để tặng cho cô, để gây cho cô được một cái chú ý về anh một chút, để cho mà nhờ vậy anh mãn nguyện. Chỉ vậy thôi, và cái giá đó cao không? Giá cao quá. Một cái gọi là một cái niềm vui, tìm được một cái niềm vui nhỏ bé giữa cuộc đời này, sự thực ta đánh đổi lớn lắm, ta đánh đổi lớn lắm.
[20:46]Nên có cái câu chuyện, có câu chuyện vui trên báo. Có một cô vợ nửa đêm nằm mở mắt ra không thấy ông chồng mình đâu. Cổ mới đi tìm thì thấy ông chồng ngồi dưới nhà, ở dưới lầu, ông ngồi bên một ly rượu, hút điếu thuốc và ánh mắt buồn bã. Cô mới hỏi: "Ủa, có chuyện gì mà anh xuống anh ngồi dưới này buồn bã như vậy một mình không lên ngủ?" Anh chồng mới nói: "Em nhớ 20 năm trước không?" Nói: "20 năm trước là mình lần đầu tiên mà mình thương nhau không?" Nói: "Nhớ." "Em có nhớ là lúc đó mình bị ba em bắt gặp không?" Nói: "Nhớ." "Em có nhớ lúc ba em dí súng vào mặt anh và nói câu này: 'Một là anh cưới con gái tôi, hai là anh đi tù 20 năm' không?" Nói:
[21:30]"Nhớ." "Bây giờ là đúng 20 năm, đáng lẽ hôm nay anh ra tù được rồi."
[21:42]Nói nói vậy người ta tội nghiệp mấy cô vợ, nhưng mà không biết chuyện nó vậy. Thì có nghĩa là để theo đuổi một cái hạnh phúc, theo đuổi một cái hạnh phúc vậy đó mà ta nghĩ rằng hạnh phúc lắm, ta đem cả cuộc đời, cả trái tim, vất vả đủ thứ để vun đắp cho nó, nhưng mà cái kết quả là một cái gì đó là mà ông chồng ổng nghĩ rằng lẽ ra ổng nên đi tù 20 năm hơn là ổng cưới vợ. Không biết chuyện gì đó, đại khái mình không hiểu, thầy cũng không hiểu lắm, tại thầy cũng không có vợ. Không biết quý thầy có hiểu hay không, để hỏi lại quý thầy coi. Nhưng mà bây mai mốt thì người ta phải đặt lại câu chuyện ngược
[22:24]lại nha, vì ông chồng ở nhà ổng cũng vậy, cũng khủng khiếp như vậy chứ không phải là lỗi tại mấy bà vợ không. Nhưng mà điều đó có nghĩa thế này, có nghĩa là cái tình yêu nam nữ cho ta cái cảm giác hạnh phúc khủng khiếp lắm. Ta đánh đổi cả cuộc đời đi theo để tìm lấy nó, nhưng mà sự thật lại khiến không phải vậy, không phải vậy. Rồi một bữa tiệc vui, à đông người đến vui vẻ, nhưng mà để được một cái buổi tiệc vui, cái giá phải trả, cái tâm phải lo rất là nhiều, rất là rất là nặng nề. Cho nên là nhiều điều khác nữa, nhiều điều khác nữa trên cuộc sống này, để giành được một cái địa vị, chiếm được một cái quyền lợi, lấy được một trái tim,
[23:07]thật ra cái công sức mà ta đổ vào, cái giá lớn hơn nhiều. Và cái nguy hiểm, cái tội lỗi mà ta gây ra để chiếm được cái điều đó cũng chồng chất ở phía sau. Nên Đức Phật mới nói rất là rõ cái dục lạc của thế gian coi vậy chứ cái giá đó nó đánh đổi rất là cao và cái nguy hiểm, cái tội lỗi mà nó chực chờ để đánh để mà có được nó cũng rất là lớn. Nó rất là hay như vậy. Nên là đi trên con đường đời, cứ buồn, thương, giận, ghét làm trái tim ta mệt mỏi. Ở cái tuổi mà cái sức khỏe ta còn á, khoảng từ ba mươi mấy bốn mươi mấy á, người ta còn chịu được cái buồn thương giận ghét. À thậm chí người ta dùng cái chữ thú đau thương,
[23:54]tức là cuộc đời có buồn như vậy nó mới có ý vị. À, có bị khổ như vậy thì mới ý vị, có cực khổ như vậy mới ý vị, nhưng qua khỏi 40 rồi, bộ não bắt đầu mệt, trái tim bắt đầu mệt, người ta mới thấy rằng những cái xao động của tâm thức đó thực sự là quá tải đối với tâm hồn của một con người. Những cái lo toan vất vả miếng ăn miếng mặc, những cái bất đồng trong gia đình cãi qua cãi lại, nó quá tải với tâm hồn của một con người. Mà còn biết bao nhiêu điều bất ngờ với những tai ách, là những cái nghiệp đâu quá khứ bất ngờ đổ ập xuống. Đang sống yên lành, ta đang dành dụm được chút ít tiền trong nhà, đứa con đi bị tông gãy chân,
[24:38]chi phí của nó lấy sạch hết tất cả tiền dành dụm trong nhà. Và cái đó nó đè nặng lên tâm hồn ta, thành một nỗi lo. Phải không ạ? Ví dụ, tiền mình để trong túi, cái lòng mình nó nhẹ. Tiền mình giấu trong tủ, vậy sao mà lòng mình nhẹ, vì mình có cái dự trữ. Mà có cái tai họa ập xuống nhà, phải lấy hết ra mà tiêu, lúc trong cái tủ không có tiền dự trữ là trái tim nặng rồi, lòng cứ lo lo hoài. Mà sống trên đời là như vậy, phải lo toan, phải dự trữ, phải nhìn xa, phải dành, phải dụm. Phải như vậy, nó rất là rất là cực. Nên cái xao động cái xao động của cuộc đời coi vậy chớ cày nát tâm hồn ta. Biết có đúng không thầy nói vậy không biết có đúng không mấy
[25:25]người lớn lớn tuổi có đồng quan điểm với thầy không ạ? Mấy người trẻ có thể không thấy, trái tim còn khỏe, bộ óc còn khỏe, còn chiến đấu được, chớ lớn tuổi một chút hiểu rất rõ điều này. Tất cả những cái nỗi buồn, niềm vui, cái thương, cái giận, cái ghét đều là là áp lực đối với đối với con người hết. Có những đứa trẻ nó sống trong đời nó thấy cái buồn vui giận ghét này chưa đủ đô với não nó, với tâm nó, nên nó cần thêm đô bằng cách gì?
[25:59]Uống thuốc lắc. Uống thuốc đó nó kích động thần kinh hoạt động rất là mạnh và và cái thuốc lắc nó kích động thần kinh để cho nó buồn hơn, nó vui hơn, giận hơn, nó ghét hơn, cường độ mạnh hơn. Như vậy nó thấy đã hơn. Nhưng mà được 3 năm thôi. 3 năm thôi tìm lên chùa nói: "Thưa thầy, con không thể ngủ được nữa, giấc ngủ con mất rồi." Mặt mày thì chao dao, đôi mắt nhìn xa vắng thất thần. Hỏi: "Trước đây con có dùng cái gì? Con có có dùng ma túy không?" Nói: "Dạ có, con có dùng thuốc lắc. Giờ thì con bỏ rồi, nhưng mà cái hệ quả là bộ não con hư mất rồi. Bộ não con hư rồi con không ngủ được. Và không ngủ được rồi, con không còn minh mẫn để làm việc.
[26:43]Giờ tới tuổi con phải gánh vác trách nhiệm đối với gia đình, bố mẹ con thì già. Mà con phải làm, nhưng mà con không còn tỉnh táo, không còn não bộ để làm. Mà dầu học được thành tài, nhưng đi làm không được, không còn năng lực, mất hết bởi vì lỡ dùng thuốc lắc, hư bộ não." Nên 3 năm sau biết liền, biết cái áp lực của cái cảm xúc, cảm giác đánh vào tâm hồn phá hư bộ não. Còn tất cả chúng ta, ta không dùng thuốc lắc, cho nên thì ta tốn thêm 20 năm, ta mới hiểu được điều này. Thằng bé nó dùng thuốc lắc để nó kích động cái buồn thương giận ghét cho nó mau, cho nó mạnh thì 3 năm bộ não hư, nó hiểu ngay rằng hiểu ngay rằng cái áp lực của buồn vui,
[27:26]giận ghét trong thương ghét trong cuộc đời này phá hư bộ não, bây giờ lấy lại không được. Còn người đời chúng ta, ta không dùng thuốc lắc, ta cứ để cho cuộc đời tạo nên nỗi buồn, cứ để cuộc đời tạo nên niềm vui, cứ để con người cho ta niềm thương, cứ để con người cho ta cái nỗi ghét, thì ta mất 20 năm, 25 năm, 30 năm, ta mới ngộ ra một điều: những cái buồn vui thương ghét đó đè nặng lên tâm hồn ta, làm quá tải tâm hồn ta, cày nát tâm hồn ta. Tới lúc đó ta mới thấy rằng là thực sự con đường đời rất mệt mỏi và ta phải bước vào con đường đạo, đúng như vậy. Vì con đường đạo, Phật cho ta, quý thầy quý cô cho ta một sự bình an, tĩnh lặng.
[28:15]Đúng không ạ?
[28:19]Ta đến với mái chùa yêu thương, ta quỳ trước Phật. Bao nhiêu lỗi lầm ta sám hối với Phật. Phật yêu thương ta, Phật lắng nghe tất cả, Phật tha thứ cho ta và Phật cho ta con đường để thoát khỏi lỗi lầm đó. Rồi ta gặp quý thầy quý cô, những người mà từ bỏ thế gian này, những người không còn ham muốn điều gì với cuộc đời này, những con người mà lòng từ bi trải rộng, những người đó dạy cho ta những cái bước chập chững buổi đầu của sự tu hành. Ta biết lễ Phật, ta biết niệm Phật, ta biết tụng câu kinh, ta biết chấp tác công quả, ta biết bắt chân ngồi thiền, tập định, như vậy. Rồi những khi lòng ta lại phiền não dấy lên,
[29:13]à quý thầy quý cô an ủi, khuyên lơn, nhắc nhở, biết ta biết bình tâm lại và đi tìm trở lại cái sự tĩnh lặng. Cho nên, đáng yêu biết bao nhiêu là ngôi chùa thiêng liêng của ta, đáng kính biết bao nhiêu là Phật, là Pháp, là Tăng của ta. Phải không ạ? Vì con đường đạo là tĩnh lặng. Mà bây giờ ta mới hiểu một điều rằng sự tĩnh lặng mới chính là mới chính là hạnh phúc. Đúng, giỏi. Sự tĩnh lặng mới đúng là hạnh phúc, đúng vậy. Còn cái buồn vui, thương ghét thực sự chỉ là đau khổ. Cho nên, nếu có một người nào đó, một ngày nào đó đến nói với ta rằng,
[30:06]đến nói với ta là nói với ai kìa? À ví dụ như nói với thầy đi nha. Ví dụ thấy thầy ở đây đẹp trai đến nói với thầy: "Thầy ơi, em yêu thầy."
[30:17]Thì thầy biết điều gì xảy ra? Hễ có cái chữ yêu là cái chữ ghét cũng đi đâu đó. Và hễ yêu hễ ghét thì sao, nó là cái gì? Cũng chỉ là đau khổ. Cho nên thầy mới trả lời thế này: "Em ơi, thầy không dám nhận tình yêu của em." Bởi vì sao? Vì yêu là chết ở trong lòng một ít, Xuân Diệu đã nói rồi. Vì thầy đến đây bước vào con đường đạo hãy tìm sự tĩnh lặng vượt qua yêu ghét, đúng không thầy? Thấy thầy đẹp trai quá hơi lo đấy nhỉ.
[31:00]Hoặc là một cô gái nào cũng vậy, ngày nào đó có một người con trai quỳ xuống dưới chân mình đưa cho mình cái hộp, cái hộp có cái gì trỏng vậy các con? Có cái nhẫn hả? Sao mấy người này rành quá há, giỏi ghê, thật thầy cũng không biết trong hộp có cái gì nữa. Thì ta phải hiểu cái gì?
[31:24]Tâm hiểu lúc nếu mà mấy đứa con gái con à, có một người nào quỳ xuống chân tụi con, đưa tụi con cái hộp và nói câu gì đó thầy ở xa xa thầy nghe cũng không rõ nữa. Nói câu gì? Thường nói câu gì? Lúc đó nói câu gì vậy? Nói câu gì? Cầu hôn gì đó hả? À vì Thầy đứng xa xa Thầy nhìn Thầy cũng chẳng biết nói câu gì làm nhép nhép á. Cái cô kia Thầy thấy cổ ẹo qua ẹo lại cổ xúc động lắm thì Thầy không biết. À nhưng bây giờ mình hiểu đạo rồi thì mình mình phải trả lời thế này, chứ đừng có bắt chước cô kia mà bẻ tay ẹo qua ẹo lại kỳ quá à, rồi cái ổng biểu ổng dắt đi mất tiêu luôn. Mình đừng để ổng dắt. Mình mới hỏi, "Trong hộp này có gì?"
[32:03]Ổng mở ra cho mình coi, cái mình nói, "Không, em không cần cái này, em cần cái xâu chuỗi." Cho xâu chuỗi lấy ngay, rồi mở ra, chứ còn cho mấy cái cái này không cần. Bởi vì sao? Vì cái nhẫn bé bé này chứ sự thật nó là gì? Một đời mệt mỏi. Lúc đó là buổi tối nào đó ta lại ngồi tưởng nhớ hai mươi năm trước, đáng lẽ giờ này được ra tù rồi, bây giờ vẫn còn cái gông đeo ở đây. Cái buồn vui thương ghét cuộc đời mệt mỏi như vậy. Nên đạo cho ta sự tĩnh lặng. Thấy sự tĩnh lặng như không có gì. Như không có gì, nhưng mà cái người đi qua cuộc đời rồi mới hiểu cái tĩnh lặng đó mới là hạnh phúc. Còn bình thường không biết.
[32:51]Bình thường không biết, ví dụ thấy người tự nhiên bỏ đi tu, nói: "Trời ơi sao người khổ quá vậy nè." Đa số là như vậy đúng không ạ? Có những gia đình vậy, bố mẹ không hiểu được chiều sâu này, thấy đứa con đi xuất gia, trời ơi nhảy đong đổng lên và làm quá chừng quậy tan nát cái chùa, kiện thưa tùm lum. Thầy bị nè, chùa Thầy đó, mấy em xuất gia rồi ôi gia đình thưa Thầy từ địa phương ra tới Trung ương, quá chừng. Thì vì cứ tưởng là đi tu vào trong chùa là buồn, tại trong đó không có gì trong á, tĩnh lặng. Đó, những người đó chưa tỉnh ngộ. Không thấy rằng cái cuộc đời, cái đường đời buồn vui thương ghét này thực sự là đau khổ.
[33:32]Còn nơi mái chùa, trong đó cái sự tĩnh lặng, nhưng mà tĩnh lặng đó không phải là rỗng không, không phải là hư vô. Mà cái tĩnh lặng của chùa là gì? Là từ bi, là trí tuệ, là giải thoát, bình an, là hạnh phúc. Cho nên hiểu rồi thì đúng là trước sau gì ta cũng phải bước lên, đi trên con đường đường đạo nha. Đó là vậy.
[34:05]Nếu ta đi trên con đường đời thì ta phải tính toán, mưu toan. Đúng không ạ?
[34:14]Phải tính toán. Tính bữa nay ăn gì, mai ăn gì, bữa nay làm gì ra tiền, tiền nó chia ra bao nhiêu phần, phần để dành cái gì, cho ai đầu tư, mua bán gì, bán có lãi được bao nhiêu, lỡ không lãi thì phải giật người ta chỗ này mượn chỗ này vay đắp kia giật, tính đủ thứ trong đầu. Đúng không ạ? Không biết Thầy nói có đúng không biết, vì Thầy cũng không rành lắm. Thầy đoán vậy đó. Phải tính toán, phải mưu... Tính toán tức là Thầy nói là chưa có tội, bắt đầu mưu toan có tội rồi đó. Bắt đầu có sự lợi dụng, có sự lừa gạt, có sự à lừa đảo, có sự dối gian. Là mưu toan. Mà tính toán rồi thế nào cũng mưu toan.
[34:52]Đúng không ạ? Ít có người nào mà nói, "Dạ, con sống trên đời thì buộc con phải tính toán vậy thôi." Không. Tính toán quen rồi sẽ tới mưu toan. Cho nên từ cái tính toán là bận tâm, quen rồi bắt đầu bước vào tội, tội lỗi dần dần mình không hay. Như có một người vậy, cái người này là chuyên môn nói dối để gạt người ta. Thì cái nói dối mà gạt người ta ít tiền bạc thì cũng thì cũng có tội đó, mà cũng chưa phải là nghiêm trọng. Nhưng nói riết, nói riết ổng quen miệng, một ngày kia cái ổng nhận ổng là đại tá công an để mà chạy giấy tờ lo cho người ta. Mà biết mà nói dối mà nhận đại tá công an thì sao? Nghiêm trọng rồi phải không?
[35:37]Vấn đề nó là nghiêm trọng rồi, đụng tới pháp luật lớn rồi, bị bắt liền. Thì cứ quen miệng nói dối thấy không sao, mà cứ tăng dần cái mức độ nói dối để lừa dối người ta lên chút, lên chút, cho tới cái ngày mà dám nhận làm đại tá công an thì nó vượt quá giới hạn. Đụng tới, thách thức pháp luật quá nặng rồi, thế là công an bắt liền. Chứ còn trước đây cũng lừa chút đỉnh, cũng dối chút đỉnh thì trách qua trách lại hoặc là hẹn đi khất lần vậy thôi. Nhưng mà đã giả danh đại tá công an rồi người ta bắt mất liền. Tức là nó tới tới hạn. Thì ta cũng vậy, sống trên đời ban đầu ta chỉ là tính toán, à phải tính thế này, tính thế kia để có sống, có được lợi.
[36:17]Nhưng mà tính riết nó quen cái tâm rồi bắt đầu nó bước dần qua cái gọi là gọi là mưu toan. Là nó bước vào sự gian dối. Nên ta cứ sống qua một đời rồi thế nào trong tâm mình cũng có điều bất thiện, có điều ác lẫn ở trong đó. Khó chạy khỏi. Cái người nào mà tính toán mà không bước vào cái mưu toan là phải người có bản lĩnh dữ lắm mới giữ lại được mình như vậy, giữ lại được lòng mình là không bước vào cái gian dối. Đó phải là những người Phật tử thuần thành. Tức là có giữ giới, là biết điều thiện tới đâu, điều bất thiện tới đâu, có cái ranh giới rõ ràng, không giẫm qua. Còn người đời mà không quy y Tam Bảo,
[37:01]không giữ gìn năm giới cấm, không thấy cái ranh giới đó, nó cứ mờ mờ mờ mờ. Mới ban đầu chỉ là tính toán, lo toan, nhưng mà cái ranh giới không thấy, nó bước qua cái mưu toan là bắt đầu có sự gian dối lẫn ở trong mà ta không hay, ta bước qua ranh giới rồi không hay, mình rơi vào cái bất thiện rồi, bước vào cái tội rồi không biết. Đời là như vậy. Còn con đường đạo thì sao? Con đường đạo thì sao? Đường đạo là thanh thản, bất cần.
[37:36]Thanh thản, bất cần.
[37:42]Thuở ban đầu mà khi dựng lên Tăng đoàn, Đức Phật sống bằng cái gì?
[37:53]Đi xin ăn. Bất cần, ghê chưa? Không nấu, không nướng, không tích trữ gì hết, cứ sáng ôm bát đi xin. Là bất cần, ai cho thì ăn, không cho thì nhịn. Cho nhiều ăn nhiều, cho ít ăn ít, vậy thôi, bất cần. Và sống ngày hôm nay chẳng cần biết ngày mai mình đi xin có nữa hay không. Và chính cái thanh thản, bất cần cho miếng ăn là từ đó thanh thản bất cần với bất cứ điều gì trên cuộc đời này. Vì miếng ăn là căn bản của cuộc sống mà. Đối với miếng ăn mà thanh thản, bất cần được thì trên đời không còn gì ràng buộc mình nữa. Cho nên vì vậy, cái chánh mạng tức là cái sinh kế đó của một vị Tỳ kheo phải là ăn xin.
[38:44]Ăn xin chứ không có mưu tính, không có mưu toan, kinh doanh, đó gọi là chánh mạng. Bây giờ mới hỏi, "Ủa, như vậy là ngày nay quý thầy, quý cô không ai còn chánh mạng phải không ạ? Tà mạng hết sao? Không ai thấy ôm bát đi hết, không thấy quý thầy cô ôm bát đi xin nữa. Như vậy là quý thầy, quý cô ngày hôm nay đã trái lời Phật dạy là không đi xin ăn. Như vậy quý thầy, quý cô có mưu toan, có tính toán, có kinh doanh, có tích trữ. Vì không còn chánh mạng, không còn chánh mạng như vậy không đúng Bát Chánh Đạo, như vậy quý thầy, quý cô ngày hôm nay tu không đắc được, đúng không ạ?"
[39:24]Thật ra quý thầy, quý cô ngày nay cũng cũng đi xin, cũng đi xin chứ không khác gì, chẳng kinh doanh gì. Chùa quý thầy có kinh doanh gì không ạ? Vậy quý thầy sống bằng gì? Dạ? Quý thầy sống bằng gì, hỏi thật á? Dạ? Hướng đạo, tức là quý thầy dạy cho Phật tử rồi Phật tử cúng dường phải không ạ? Đúng vậy. Còn Trí Minh, con sống bằng gì? Khất thực? Con đi xin hả? À, nhờ Phật tử cúng dường cũng là hình thức xin phải không ạ? Nhưng mà thay vì ôm bát thì Phật tử nhiều khi ôm nguyên cả bao gạo đến chùa. Thầy cũng khất thực, mà Thầy khất thực bằng điện thoại di động.
[40:15]Thấy chùa thầy thiếu gì cái thầy lấy điện thoại qua, mà thầy gọi thì thầy mắc cỡ, cái thầy nhắn tin thôi. Nhắn tin rồi thí dụ như ai mà làm lơ luôn không trả lời là thầy biết cái người đó không cho. Còn cái người nào cho thì tự nhiên thầy thấy họ gọi lại hoặc là họ nhắn tin. Nên thầy cũng xin, nhưng thay vì ôm cái bát thì thầy ôm cái điện thoại ùa nó khỏe hơn. Nhưng bản chất nó cũng là xin. Cũng là xin. Và thầy cũng chẳng kinh doanh gì được, chẳng kinh doanh, thầy có cái công ty văn hóa để kinh doanh nhưng mà sự thực không phải, cái công ty văn hóa là để lấy pháp nhân cho những những bài giảng cái đĩa thôi, để xin giấy phép có pháp nhân thôi.
[40:50]Cho nên là cái lời lỗ cũng không tính, ngày hôm nay thì lỗ nặng rồi, vì Phật tử cứ lên mạng mà nghe cho nó khỏe, nên làm thì không ai mua nữa, nên công ty tiêu rồi, nhưng mà vẫn phải duy trì để giữ cái pháp nhân cho những cái cái bài những cái sản phẩm thôi vậy á. Nên đại khái là thật sự quý thầy quý cô bây giờ không thể ôm bát đi khất thực nhưng cũng là sao? Cũng xin ăn đó à. Mà hình thức khác. Và khi xin như vậy thì trong đầu quý thầy quý cô cũng không tính toán được là Phật tử sẽ cho nhiều, sẽ cho ít, phải không à? Không tính được. Và cái mà không tính được mà cũng chẳng cần tính luôn, đó chính là gì?
[41:32]Chính là thanh thản, bất cần. Còn nếu mà xin mà day dứt quá: "Trời ơi sao người ta cho ít vậy nè? Trời ơi làm sao mà xây được cái nhà này? Sao xây được cái chuông kia?", là bắt đầu có cần mà không thanh thản. Cho nên cái chỗ này là cái ranh giới mong manh mà quý thầy quý cô phải giữ á. Quý thầy quý cô giữ là tuy không ôm bát đi khất thực, sống ở chùa nhờ Phật tử cúng dường thì cũng là khất thực, mà phải giữ cái tính chất của nó, cái cốt lõi của vấn đề là thanh thản, bất cần thì là mình đúng với chánh mạng của Phật dạy ngày xưa. Còn nếu mà trong đây mình có cái cần, cái cần là tính toán đó. Cần nói Phật tử thí dụ đưa cúng đưa cái bao thơ nói:
[42:21]"Con cúng dường thầy để phụ thầy thí dụ xây cái bếp", cái mở mở ra coi có 2 triệu. Nói: "Trời ơi sao cúng có 2 triệu? Ở đây thầy xây tới 20 triệu lận". Đó, cái đó là động rồi phải không? Cái đó là nó mất chánh mạng liền, là vì mình cần. Nên đây là cái xin của trong trong nhà Phật là xin mà không ép á. Xin mà không ép, ai phát tâm bao nhiêu cũng được, giống như mình ôm bát đi á, ai múc muỗng cơm cũng mừng, rồi ai múc muỗng canh cũng mừng, là không ép. Người ta múc muỗng cơm nói: "Thôi cho muỗng nữa đi", không có chuyện đó. Không có cái chuyện mà ôm bát múc muỗng cơm rồi nói: "Ăn không đủ thôi cho muỗng nữa đi", không, nếu chưa thấy đủ đi qua nhà khác.
[43:02]Chứ không có nơi một người mà ép người ta phải cúng theo ý mình. Thì Phật tử bây giờ quý thầy cô không ôm bát, quý Phật tử tới cúng thì quý thầy cô cũng không thắc mắc nha. Cúng nhiều hay cúng ít gì cũng được hết, không ra giá. Rồi khi quý thầy cô đi cúng gì cũng không ra giá, tại vì nó là thanh thản, bất cần thì mới đúng với chánh mạng của Phật. Còn trong con đường đời ta phải mưu toan, tính toán. À bây giờ mới nói thế này, nói: "Thưa thầy, để cho thầy được thanh thản bất cần, tụi con phải mưu toan tính toán. Phải không à? Tụi con phải bươn chải, phải cày, tụi con mới có tiền mới cúng cho thầy, rồi thầy mới ngồi đó mà thầy thanh thản bất cần.
[43:48]Đúng không ạ?" Có người đã nói như vậy á.
[43:53]Giờ trả lời sao?
[43:57]Có ai cúng thầy mà ngồi trong bụng mà nói câu đó không? Hả? Ai mà trong bụng nói câu đó cúng thầy không nhận nữa à nha.
[44:08]Đây thầy nói cho nghe, đây là một bí mật á.
[44:14]Chính vì quý thầy cô thanh thản, bất cần, ta ở bên ngoài phải bươn chải vất vả để cúng dường, ta phải sống mà cúng dường. Nhưng mà chính nhờ sự thanh thản bất cần đó mà ta sẽ gặp may trong con đường mưu sinh của mình. Quý thầy cô biến thành ruộng phước cho ta, đem cho ta cái may mắn. Còn nếu quý thầy cô mà cũng động tâm, cũng mong cầu thì ta cúng quý thầy cô xong ta về ta không gặp may, đường mưu sinh của ta bất lợi liền. Nhớ điều đó. Cho nên cứ ngồi nói: "Nhờ có tụi tui mà bươn chải cực khổ nên quý thầy cô mới là ngồi không mà thanh thản bất cần, chớ nên đường đời này cần lắm", không phải đâu.
[44:55]Trong cái sâu xa của tâm linh, chính vì quý thầy cô chân chính tu hành đúng lời Phật dạy là thanh thản, bất cần mà mỗi một đồng ta cúng vào trong chùa đó biến thành cái phước, bí mật âm thầm hỗ trợ ta ở phía sau. Vậy đó mà con đường mưu sinh của ta hanh thông, bước tới. Có đôi khi gặp xui rồi hết, mà cái may từ từ nó có nhiều hơn. Nên ta phải đi tìm những người mà thanh thản bất cần để cúng dường. Thì đó là ruộng phước để ta gieo trồng cái công đức của mình. Nhớ như vậy chứ đừng chê nha, đừng trách. Nhưng mà nói như vậy để hiểu thế này, ai sống trên cái đường đời gian nan, vất vả này cũng phải nghĩ
[45:41]tới một cái ngày mà ta bước trên con đường đạo thanh thản, bất cần để giải thoát. Còn con đường đời đi mãi sao? Đi trong cái lo toan, tính toán rồi mưu toan. Lúc nào đó cũng bước vào, dẫm vào tội lỗi. Nhớ vậy nha.
[46:02]Đường đời thì xoay quanh bản ngã. Nó giống như có cái bùng binh vậy đó, nó có cái vòng xoay á. Cuốn vào đó rồi ta cứ quay quanh bản ngã. Đường đạo thì sao? Ra khỏi cái vòng xoay đó, thoát ra khỏi bản ngã, rời xa bản ngã.
[46:23]Giống như một cái xoáy nước, ở dưới nước, bất cứ cọng rác nào trôi vào đó bị cuốn cuốn cuốn vào rồi nó hút vào mất. Đó là con đường đời. Ta bị xoáy, cuốn vào trong cái vòng xoáy của bản ngã. Mà bản ngã là cái gì? Bản ngã chẳng là cái gì cả, chỉ là một cái sự xoáy động. Nhưng cái xoáy động đó nó hút ta mạnh, thế là ta vì nó mà ta yêu, vì nó mà ta ghét, vì nó mà ta khổ, vì nó mà ta vui, vì nó mà ta nhọc nhằn cực khổ cả một đời này và những đời khác. Còn đường đạo là gì? Rời xa cái xoáy nước đó, thoát đi, thênh thang đi về với đại dương bao la.
[47:06]Đường đời xoay quanh bản ngã. Vì cái tôi này mà ta
[47:13]sống, vì cái tôi này mà ta đi tìm danh, tìm lợi, vì cái tôi này mà ta đi tìm tiếng khen, lời chê, vì cái tôi này mà ta ta hơn thua, ta ganh tị, ta oán hờn, cũng vì cái tôi này. Nên ta khổ đau và ta gây nên không biết bao nhiêu là tội lỗi, nghiệp chướng. Còn đường đạo, rời cái tôi này, thoát ra đi.
[47:39]Nên con đường đạo là mênh mông, bao la, vời vợi, cao siêu. Biết như vậy rồi, nhưng mà dễ thoát khỏi cái vòng xoáy của bản ngã hút ta vào không? Dễ không? Không, khó vô cùng. Ta như một cọng rác đã rớt vào cái vòng xoáy rồi và vòng xoáy đang cuốn ta. Ta đang bị trôi theo vòng xoáy rồi. Một lúc nào nữa là bị cuốn tuột xuống dưới vào địa ngục luôn, đi vào sinh tử luân hồi mãi mãi. Bây giờ, cái cọng rác nó rất khó để mà thoát khỏi cái vòng xoáy đó để theo dòng sông ra biển cả, rất khó. Muốn mà ta cứ nghĩ như mình một cọng rác mà đang bị cái vòng xoáy nước nó rút, bây giờ làm sao để thoát khỏi vòng xoáy mà vượt về với đại dương?
[48:30]Bằng cách nào?
[48:35]Bằng cách nào?
[48:38]Bằng cách... Bằng cách... mang gót tới quỳ trước quý thầy quý cô đây nha. Quý thầy cô chỉ cho con đường. Nói: "Ủa vậy quý thầy quý cô thoát ra rồi hả?" Quý thầy cô cũng chưa thoát đâu. Nhưng quý thầy cô có con đường và không đắm mê. Quý thầy quý cô thực sự chưa chứng Thánh, cho nên vòng xoáy của bản ngã vẫn đang cuốn hút chứ không phải không. Nhưng quý thầy cô ý thức điều đó, ý thức là đang có một cái bản ngã, một cái vô minh đang lôi kéo mình và quý thầy quý cô đang chiến đấu với nó từng ngày, đang từng ngày chiến đấu. Mỗi khi quý thầy quý cô lễ bái, tụng kinh, tọa thiền, kiểm soát tâm, chấp tác công quả đều ý thức được cái tham,
[49:25]cái sân, cái si trong tâm mình mà diệt trừ, dành rất nhiều thời gian để học kinh Phật, dành rất nhiều thời gian để soi rọi lại tâm hồn mình. Mà chính nhờ sự cúng dường của quý Phật tử, quý thầy quý cô thanh thản, bất cần nên mới dồn tâm dồn sức mà tìm con đường thoát ra khỏi bản ngã. Dù có thể quý thầy quý cô chưa thoát ra, nhưng quý thầy quý cô có con đường, có tinh tấn, có cố gắng, nên ta nương theo quý thầy quý cô để mà cùng đi ra. Theo quý thầy quý cô mà đi ra khỏi cái vòng xoáy của bản ngã hiểm ác đó. Còn chứ nếu mà không có con đường để thoát ra khỏi cái vòng xoáy hút của bản ngã này, thực sự ta cứ sống vì cái tôi.
[50:16]Mà cái tôi đó hư ảo. Ai khen mình mừng, ai chê mình giận. Rồi khi nào mà có tiền nhiều thì vui, ít tiền thì buồn. Rồi cứ mong cầu đủ thứ điều trên cuộc đời này. Nhiều lắm, nhiều lắm, cứ xoáy quanh cái bản ngã. Mà hỏi bản ngã là gì? Cái tôi là gì? Thực sự giống như cái xoáy nước á. Cái xoáy nó mất rồi không có gì nữa, nó chỉ là cái rỗng không phải không à? Ta ta đứng trên bờ ta nhìn cái xoáy nước, nó là cái gì? Không là gì, nhưng mà nó có sức mạnh rút ta vào, cuốn ta vào, hút ta vào trong đó. Bản ngã cũng vậy, chẳng là cái gì cả. Phật dạy bản ngã không là gì cả. Bản ngã phù du như khói sương, thân tâm cát bụi ở ven đường,
[51:01]một lòng theo Phật tìm vô ngã, pháp giới chỉ là một khối thương. Cái pháp giới chỉ là một khối thương, đó là đại dương bao la mà cái cọng rác của ta phải đi tìm về. Còn cái bản ngã nó không có thật, nhưng mà khi nó xoáy lên rồi nó rút ta vào trong đó, vào trong mê đắm, đọa lạc. Con đường đạo là con đường thoát khỏi cái, rời xa khỏi cái cái bản ngã đó. Cho nên hiểu được điều này là ta đã có một bước tiến rất xa trên con đường tu hành. Bị cuốn vào trong bản ngã hay là rời xa bản ngã? Đây là hai con đường, hai đường rẽ rất là lớn mà cái người nào phải ngộ cho được điều này, phải ngộ cho ra điều này.
[51:50]Thấy cái tôi đang ràng buộc ta, cuốn hút ta và một cái khát khao mãnh liệt rời xa khỏi cái tôi. Ý thức điều này cho rõ là người này đã bước vào bậc hiền, người này đã bước vào bậc hiền. Đây là một người đệ tử Phật chân chính. Thầy chưa dám nói là chứng thánh, nhưng mà ý thức được điều này đã là một bước tiến rất xa. Còn bình thường, mọi người không hiểu điều này. Bây giờ ví dụ ta gặp một người căn cơ rất là thấp, mới nói rằng: "Anh có ý thức rằng anh đang bị bản ngã ràng buộc không? Anh đang bị cái tôi anh trói buộc không?" Ông đứng ngơ ngơ, ông không hiểu. Đúng không ạ? Nói: "Tôi không hiểu." Nói: "Anh nói thì tôi không hiểu.
[52:32]Tôi không biết cái tôi là cái gì, bản ngã là gì." Còn cái người mà ý thức: "À thực sự có một cái tôi, một cái ta nào nó vô hình, nó âm thầm chẳng là gì mà nó cuốn cuộc đời ta, nó trói buộc cuộc đời ta" thì cái người đó thực sự đã là một bậc căn cơ rất là cao rồi. Cho nên trong cái hội chúng ta ngồi đây cũng vậy. Nếu mà nghe thầy nói những điều này về cái con đường đời cuốn hút vào bản ngã và con đường đạo rời xa bản ngã mà nghe mà hiểu được, hiểu thôi chứ không chứng, hiểu được thì người này thực sự đã là một người đệ tử Phật. Đệ tử Phật khá khá rồi đó, tốt rồi đó chứ không phải dễ đâu. Ai hiểu rồi giơ tay lên cho thầy.
[53:15]Ai giơ tay lên đi bước vô chánh điện quỳ nhang luôn. Bị giơ tay lên là bị bản ngã lừa rồi nha.
[53:26]Đường đời đưa ta đến đâu? Đưa ta đến tái sinh luân hồi. Đường đạo đưa ta đến đâu? Đường đạo đưa ta đến chấm dứt tái sinh, giải thoát. Là đi trên con đường đời
[53:44]Đi trên con đường đời này ta tạo nhiều nghiệp chướng, bị vô minh, bản ngã dẫn dắt và ta phải tái sinh ở kiếp khác để trả nghiệp của mình.
[54:00]Cái sự xuất hiện của ta ở một kiếp khác, cái sự tái sinh ở ta một cái đời kế tiếp nó hình thành bởi hai yếu tố.
[54:10]Một cái yếu tố là do cái tâm ta còn ái luyến nên nó thúc đẩy ta phải tái sinh. Một yếu tố thứ hai là cái nghiệp thiện ác mà ta đã gieo với chúng sinh, cái nợ mà ta đã gieo với chúng sinh, ta phải tái sinh để trả lại. Đó là hai yếu tố. Cho nên con đường đạo dạy ta cũng hai điều. Một: dạy ta làm chủ tâm hồn mình để đừng bị ái luyến, đắm nhiễm. Đó là một yếu tố tái sinh. Hai: con đường đạo dạy ta đừng gieo oan trái, tội lỗi, nợ nần với chúng sinh để không bị trì, không bị kéo trở lại mà phải tái sinh luân hồi. Đó là đó vậy đó. Cho nên nhớ hai yếu tố, hỏi: "Tu làm gì? Tu là làm gì để chấm dứt tái sinh?" Hai điều.
[55:04]Một là tu tâm, hai là tu nghiệp trong cái đối với chúng sinh của mình. Tu tâm là đừng để tâm mình Sao, thầy mới nói nhớ không? Nhớ chưa? Hồi nãy thầy vừa mới nói, giờ thầy hỏi lại kiểm tra. Tu tâm để đừng có tái sinh nghĩa là đừng để cho tâm mình bị cái gì? Bị gì? Ái luyến, đắm nhiễm. Vì ái luyến, đắm nhiễm là yếu tố của tái sinh. Cái thứ hai là tu nghiệp, nghĩa là làm gì? Đừng có đừng để gì?
[55:41]Đừng để biến thành nợ nần, oan trái, khúc mắc, hận thù với với chúng sinh mà phải đầu thai để trả lại. Hai đó, nhớ là tu tâm và tu nghiệp. Hai điều đó nha thì ta chấm dứt tái sinh. Đó là con đường đạo. Còn đi trong con đường đời, ta bị hai điều đó mãi. Một là tâm ta cứ ái luyến, đắm nhiễm; hai là nghiệp ta cứ gây oan trái với chúng sinh mà phải gặp lại để để trả nợ nhau. Gặp lại để trả nợ nhau nên cứ phải tái sinh. Đó. Rồi nãy giờ ta thấy hai con đường đời và con đường đạo là hai lối rẽ khác nhau, đúng không ạ? Nhưng mà thật sự hai con đường đó gần nhau. Hai con đường đó gần nhau nghĩa là sao?
[56:33]Thầy nói ví dụ như là:
[56:37]Quý thầy, quý cô có thể sống được không nếu mà không ai cúng? Sống được không? Không. Cần đời, cần có những người Phật tử sống đời sống tại gia, có làm ăn, có kinh tế cúng dường cho chùa, quý thầy, quý cô mới có miếng ăn mà tu hành, mà giáo hóa. Cho nên rõ ràng là đạo cần đời, đúng không ạ? Nhưng mà đời cần đạo không? Không có đạo chết liền. Không có đạo lý, ta làm sao? Ta là kẻ ngu si, tăm tối và ác độc. Ta cứ sống mà khổ đau, mà dằn vặt, mà trói buộc. Là sống trên đời không thương nhau, sống trên đời cứ làm khổ nhau, rồi cái nỗi khổ đó cứ ràng buộc ta, lôi cuốn ta, lôi kéo ta đi mãi. Cho nên ta cần một cái chỗ nương tựa về tâm linh.
[57:33]Mà cái nơi nương tựa về tâm linh đó chính là gì? Là mái chùa yêu thương của ta, là quý thầy, quý cô khả kính của ta. Ta có thể là vất vả ngoài thế gian, nhưng mà đến lúc rảnh rỗi ta đến chùa, ta ngồi bên mái hiên chùa, nhiều khi quý thầy, cô đi đâu vắng không biết, nhưng mà ta cứ ngồi bên mái hiên chùa nhìn vào trong chánh điện thấy Phật ngồi từ bi, hương trầm tỏa ngát, lòng mình tự nhiên trầm lắng xuống. Ta có một cái cõi để ta đi về, ta có một chốn để ta nương tựa tâm hồn. Nên đạo là như thế. Đó là chưa nói mà ta nếu ta hiểu nhiều đạo lý hơn nữa, ta thực hành tu tập nhiều hơn nữa thì cuộc đời ta vượt lên trên một bước tiến khác hẳn.
[58:21]Cho nên đời cần đạo để làm gì? Để nương tựa tâm hồn. Đời cần đạo để làm gì? Để được sự hỗ trợ về về tâm linh, về đạo lý. Đời cần đạo để làm gì? Để có được sự gia hộ bí mật từ từ các vị thánh ở trên cao. Nhớ như vậy. Những vị thánh ở trên cao, những vị Bồ Tát, những vị Phật lòng mênh mông như là vũ trụ, thần thông, trí tuệ bao la hơn cả hư không mà chúng ta là những đứa con lỗi lầm, nhỏ bé. Ta tôn kính Phật, ta nương tựa Phật và ta được Phật gia hộ. Trong cuộc sống này đôi khi ta có cái điều sai bỗng nhiên ta được nhắc nhở. Trong cuộc sống này đôi khi ta có những điều xui, bất hạnh bỗng nhiên ta được che chở.
[59:22]Những cái che chở, những cái thoát những cái tai nạn bất ngờ, những may mắn bất ngờ thực sự có bóng dáng của Phật ở trên từ bi gia hộ cho ta. Cho nên đời cần đạo là vì thế. Đời cần đạo, thầy nhắc lại, cần cái gì? Cần một nơi để ta nương tựa tâm hồn. Đời cần đạo là cần cái gì?
[59:46]Cần cái tâm linh, đạo lý để ta sống tốt trong cuộc đời này. Đời cần đạo là cần cái gì? Cần sự gia hộ của của ơn trên, đúng không ạ? Đó, đời cần đạo là như vậy. Vậy đạo cần đời để làm gì?
[1:00:09]Đúng vậy, đạo sẽ là vô nghĩa nếu cái đạo đó không giáo hóa được chúng sinh, phải không ạ? Đạo sẽ là vô nghĩa nếu không làm cho mọi người yêu thương được nhau. Đạo sẽ là vô nghĩa nếu cánh cửa chùa quanh năm đóng chặt.
[1:00:29]Và quý thầy, quý cô sẽ là những người à trốn đời, ở không và vô ích. Nhưng vì có con người, có biết bao nhiêu con người đang sống ngoài kia, có những trái tim, những tâm hồn ở trên cuộc đời này biết bao nhiêu đầy dẫy ngoài kia đang sống, đang yêu thương, đang buồn, đang vui, đang giận, đang ghét, biết bao nhiêu cái cõi lòng sẵn sàng mở ra để đón nhận cái đạo lý. Cho nên quý thầy, quý cô phải phải nghĩ tới những chúng sinh ở chung quanh mình, phải vì những chúng sinh ở chung quanh mình mà mà cất công, mà vất vả, lặn lội mà dấn thân mà giáo hóa. Vì chúng sinh mà tác vô thỉnh hữu. Vô thỉnh hữu tức là người bạn không cần mời.
[1:01:22]Thường thường ai mời mình mới tới nhà, ai không mời mình không tới, đúng không ạ? Nhưng mà quý thầy, quý cô thì phải ngược lại, không mời cũng tới gõ cửa.
[1:01:36]Ví dụ như ở Chí Minh tất cả những nhà chung quanh đây con đã tới hết chưa? Hả? Tới hết rồi? Gương mẫu. Cho tràng pháo tay. Tất cả những nhà trong thôn xóm quý thầy, quý thầy đã tới hết chưa? Tới chưa?
[1:01:59]Tức là thầy nói khi thầy mới về chùa thì thầy cũng đi hết làng để hướng đạo cho họ. Ngày nay mọi việc đã ổn thỏa phải không? Mọi người đều biết về với với chùa. Đây ta có những bậc Bồ Tát vĩ đại đang ngồi đây. Những người mà vì chúng sinh tác vô thỉnh hữu, không đợi chúng sinh mời. Nhiều khi người ta không ưa thầy chùa nữa. Nhưng mà tới cứ gõ cửa làm quen. Phải không ạ? Và cũng mong cho nhà người ta có ai chết để mình tới mình tụng kinh giùm để làm quen. Phải không ạ?
[1:02:30]Đó, đó là phải gieo duyên với cực khổ. Đó. Đó. Cái chùa để làm gì? Để tu. Phật để làm gì? Để ta lạy. Nhưng mà không phải ngừng cái cuộc đời tu hành ở nơi đó. Đạo không phải chỉ nở hoa nơi đó, mà cái hoa đạo là nở nơi gì? Nở trên cánh đồng bất tận của thế gian này. Đóa sen nở ở đâu? Không phải nơi cái ao chùa đâu. Mà đóa sen nở trong tâm hồn, trong trái tim của biết bao nhiêu con người ở những làng, những xóm kia đang chờ đợi ánh dương soi. Mà ai đem ánh dương soi vào tâm hồn của mọi người? Chính là quý thầy, quý cô. Phải không ạ? Cho nên đạo cần đời là thế, đời cần đạo là thế, và cuộc đời này đẹp biết bao nhiêu, phải không ạ?
[1:03:25]Sống trên đời có những điều cao thượng. Có những điều cao thượng của cuộc đời, ví dụ như là một người yêu thương được đất nước của mình, một người yêu thương được cái thế giới của mình, hoặc có những người yêu thương được cả loài vật. Đó là những điều cao thượng. Ví dụ bây giờ, hôm rồi về có ông ông tướng, ông tướng ông a ông vào trong chùa Phật Quang, ông kể câu chuyện. Ông nói hôm đó là trong chiến tranh, bom đánh rất là ác liệt và ông đang đi để thị sát chiến trường. Bỗng nhiên nghe cái tiếng mà máy bay tới bỏ bom thì ông đang đi ông không rành, bỗng có một người lính ôm ông lôi ông vào trong cái cái ngách hào và người đó đứng bên ngoài cái cổng cái
[1:04:18]cửa ngách đó để che cho ông, hễ mà có mảnh bom văng thì người đó chết trước. Rồi sau đó thì khi cái trận bom càn đi qua thì ông lại người đó lại bước ra cho ông đi ra và ông đi tiếp làm cái nhiệm vụ chỉ huy của mình. Còn người lính đó ông không nhớ mặt, không biết tên, và không bao giờ gặp lại. Con người mà lấy thân mình để che cho ông, nhỡ có bom có đạn thì che cho cái người mà cái người đó biết cái ông là người cấp chỉ huy mà cũng không phải chỉ huy anh ta. Mà anh lấy thân mình để che chắn rồi đi mất, cuộc đời không gặp lại. Đến bây giờ ông không biết cái người lính đó đã chết hay còn sống. Và trong lòng ông cứ muốn một lần để gặp lại.
[1:05:00]Cái câu chuyện cảm động lắm. Thầy nghe rồi thầy cũng muốn viết một bài nhạc về nó, nhưng mà chuyện của người ta mình viết thì nhiều khi nó kỳ, chứ thấy cảm động quá. Và những điều như vậy là những điều gì? Những điều cao thượng trên cuộc đời này. Những điều cảm động lắm, những điều cao thượng trên cuộc đời này. Khi người ta vì cái đất nước này, vì cái bình yên của Tổ quốc, vì độc lập thống nhất tự do Tổ quốc mà người ta dám hy sinh cả thân mạng mình, phải không ạ? Rồi trong cái chiến trường á, trong cái chết trong đường tơ kẽ tóc mà dám lấy thân mình để che chắn đạn cho thủ trưởng. Những cái tâm hồn đó nó vượt khỏi đời thường.
[1:05:38]Mà nhiều khi sống trong cuộc sống bình thường này ta giành nhau từng cái chút lợi, chút danh, ta thấy tầm thường. Bây giờ nghe lại cái câu chuyện của cái người lính đó, ta thấy mình hèn hạ, mình kém cỏi. Phải không ạ? Nên trong cuộc đời này, trong đời thường này, sự thực có nhiều điều cao thượng lắm chứ không phải là không. Tuy nãy giờ ta nói rằng đường đời là khổ đau, là hẹp hòi, là chen chúc, nhưng mà trong cuộc đời này cũng còn biết bao nhiêu những cái tấm gương cao đẹp để cho ta noi theo, ta học hỏi.
[1:06:16]Nhất là với những người mà sống có trái tim yêu nước, yêu nhân loại, yêu bao la cả chúng sinh này, đẹp lắm chứ không phải không. Thế còn con đường đạo thì sao?
[1:06:31]Coi chừng ạ. Tại vì nếu ta đi không đúng con đường đạo, ta sẽ bị nhầm lẫn để trở thành thụ động, buông xuôi và bỏ mặc cho những điều xấu nó nó tung hoành giữa cuộc đời này. Đó là cái lỗi của người tu.
[1:06:52]Nãy giờ ta nghĩ là đường đạo là cao siêu và đường đời là thấp kém, nhưng coi chừng có lúc ngược lại. Thầy tu có dám lấy thân mình che đạn cho một người khác không? Coi chừng có khi không ạ. Nhưng mà cái người lính kia có. Phải không? Người lính đó trẻ mới lớn lên có khi chưa biết đạo, nhưng trong chiến tranh chỉ biết cái ông kia là thủ trưởng một đơn vị nào đó và dám kéo ông xuống, nhét ông vào trong cái hầm, mình nằm ở ngoài hầm để lỡ có trúng trúng mình chết. Cái đó nó vĩ đại mà có khi quý thầy cô làm không được ạ. Rồi bây giờ sống giữa đời mà ta nhỏ nhoi, ta hẹp hòi, ích kỷ, ta thấy hổ thẹn với những người chiến sĩ vô danh đó.
[1:07:32]Những người bây giờ chẳng ai biết tên, chẳng ai nhớ mặt, nhưng họ vĩ đại lắm. Còn ta tu mà nếu ta thụ động, buông xuôi, để mặc cho cái ác nó tung hoành ở ngoài đời này, ta có lỗi với Phật, ta có lỗi với mọi người, ta có lỗi với tổ tiên, ta có lỗi với chư tổ trong đạo, có lỗi với tổ tiên của đất nước này. Cho nên vì vậy hãy coi chừng. Ví dụ nói đường đạo là tĩnh lặng, là bình an, là hạnh phúc. Ta chỉ nhầm một cái thôi, ta biến thành thụ động, buông xuôi liền và mình trở thành vô ích giữa cuộc đời này. Cho nên hãy coi chừng. Nói rằng con đường đạo cao siêu, nhưng nhớ nó chỉ cao siêu với cái tâm hồn vô
[1:08:20]ngã nhưng mà tràn đầy từ bi, dấn thân, hoằng hóa. Và đường đạo nó tĩnh lặng, nó sẽ biến thành vô nghĩa rỗng không nếu ta thụ động, buông xuôi. Nhớ như vậy. Nha.
[1:08:39]Đường đời á thì có pháp luật, có vũ lực của Nhà nước để bảo vệ sự bình yên cho cộng đồng. Phải không ạ? Là có anh lính cầm súng để bảo vệ đất nước, có anh công an cầm súng để mà ngăn chặn tội phạm. Đó là vũ lực, đó là pháp luật. Còn đường đạo có cái gì? Đường đạo có cái gì? Đường đạo có sự tự giác. Phải không ạ? Đường đạo có sự tự giác. Nghĩa là đạo lý cho con người cái niềm tin nhân quả và con người biết chọn điều thiện, điều ác mà sống. Sống làm sao đừng để cái quả báo nó trở lại với mình. Ta chửi người một câu đó thì nếu lúc người khác chửi ta câu đó, ta chịu được không? Nếu mà nhắm chịu được thì cứ chửi người ta.
[1:09:36]Còn nhắm chịu không được thì đừng chửi người ta. À ta lấy cây ta đập người một cái cho đau, lúc nào đó có người đập ta lại một cái như vậy ta thích hay không? Nếu thích thì cứ đập người ta. Mai mốt sẽ có người đập mình cho thích. Còn nếu ta không thích, đừng đập người khác. Nếu gặp cái người khổ
[1:09:56]rồi ta bỏ mặc ta đi luôn thì đến lúc nào đó ta khổ mà người thấy ta rồi cũng chép miệng bỏ mặc đi luôn. Mà nếu được như vậy thì ta cứ sống kiểu đó. Còn nếu ta thấy nếu ta khổ mà bị người bỏ mặc, ta không chịu được thì bây giờ thấy người khổ ta đừng đừng bỏ mặc. Hãy mở một bàn tay giúp đỡ. Thì đó là nhân quả. Vì ta hiểu nhân quả như vậy nên ta biết chọn con đường để sống, biết chọn cái cách để sống. Và lúc đó hiểu rằng người tức là mình, mình tức là người. Mình đối xử với người làm sao thì sẽ có câu chuyện trở lại với mình như thế, nên mình tức là người, người tức là mình, đối xử với người như đối xử với chính mình. Và đó là gì?
[1:10:44]Đó là sự tự giác. Đạo cho ta sự tự giác. Nhưng mà bao nhiêu người hiểu được cái tự giác này? Đông không? Không. Nên chính vì không phải ai cũng đủ sức mà có được cái sự tự giác trong đạo lý này nên phải cần cái gì? Cần pháp luật để giữ gìn cái trật tự cho cái xã hội, cần cái khẩu súng của người chiến sĩ giữ gìn đất nước này, cần cái khẩu súng của người công an để giữ gìn cái trật tự cho cho xã hội này. Đó. Nhưng nếu mà cứ chỉ bằng pháp luật và khẩu súng coi vậy chứ vẫn vẫn không hoàn hảo, mà xã hội vẫn cần thêm cái gì? Sự tự giác. Con người ta không phải vì sợ pháp luật hay sợ vũ lực sự trừng phạt mà mà không dám làm ác,
[1:11:38]mà phải vì người ta yêu điều thiện nên người ta không thích làm ác. Đây mới là một xã hội đẹp. Xã hội đẹp là một xã hội, ta nhắc lại, là xã hội đẹp là một xã hội mà con người yêu điều thiện nên không thèm, không bao giờ làm điều ác. Nhớ như vậy nha. Chứ còn không phải là vì sợ sự trừng phạt của pháp luật mà không dám làm điều ác. Hai cái đó khác nhau. Nhưng trong xã hội này vẫn còn những con người chỉ vì sợ pháp luật mà không dám làm điều ác, cho nên pháp luật phải cần, phải tồn tại để giữ gìn cái sự bình yên cho xã hội. Nhưng song song với cái pháp luật đó, ta cần xây dựng cái đạo lý tự giác cho con người để cho con người yêu cái điều thiện mà tránh xa điều ác.
[1:12:32]Đó là con đường đời, con đường đạo như thế nha. Đường đời thế gian này tiến bộ nhờ vào cái điều gì?
[1:12:44]Nhờ vào cái gì? Nhờ vào khoa học kỹ thuật. Phải không ạ? Khoa học kỹ thuật. Cho nên nhờ khoa học kỹ thuật mà hai thầy của ta đây có hai cái điện thoại cầm tay thật đẹp. Hai thầy của ta đây có chiếc xe máy thật ngon lành để đi Phật sự, phải không ạ? Nhờ đó là nhờ khoa học kỹ thuật. Mà đường đạo tiến bộ nhờ cái gì?
[1:13:16]Đường đạo tiến bộ nhờ tâm linh thiền định nha. Ở khoa học kỹ thuật, con người phải vắt óc ra suy nghĩ tính toán mà chế tạo, còn con đường đạo, con người phải nhập định, phải tĩnh lặng tâm hồn để tìm thấy được trí tuệ, giác ngộ, hai ngược nhau hẳn luôn. Cho nên nếu ta bước vào con đường đạo, ta thấy quý thầy giữ tâm rất kỹ, giữ tâm tĩnh lặng rất kỹ, ta biết rằng quý thầy đang đi khơi dòng khơi cái dòng giác ngộ cho đời từ cái nội tâm của mình. Bởi vì chỉ từ cái nội tâm tĩnh lặng đó, cái tâm linh mới khai mở, quý thầy mới có cái đạo lực sâu xa mà giáo hóa chúng sinh. Nó khác với con đường đời, người ta phải tính toán,
[1:14:08]phải chế tạo để có nhiều sản phẩm mà mà mà kinh doanh, mà buôn bán, còn con đường đạo, quý thầy phải tĩnh lặng, quý thầy mới có những bài pháp mà mà giáo hóa. Hai cái đó khác nhau. Nhắc lại nha: ở con đường đời, con người ta phải suy tư, phải động não để chế tạo mà có sản phẩm đem ra bán, còn trong con đường đạo, quý thầy phải tĩnh lặng, nhập định mới có những bài pháp mà thuyết cho đời. Tức là cũng là một sản phẩm, bài pháp cũng là một một sản phẩm, mà sản phẩm đó
[1:14:47]sản xuất từ một nội tâm thiền định tĩnh lặng. Còn người đời thì sản phẩm có từ một nội tâm gì? Tính toán ha, chế tạo rất là căng thẳng, cạnh tranh nhau rất là vất vả để đưa ra những sản phẩm tốt nhất, giá chấp nhận được mà cạnh tranh, còn trong con đường đạo, quý thầy phải thi nhau mà ngồi thiền nhập định để đưa ra những bài thuyết pháp hay. Bây giờ quý thầy cạnh tranh nhau, nói: "Ông thầy đó sao thuyết hay mà tôi thuyết không hay?", thì quý thầy phải cạnh tranh bằng cách gì? Nhập định, ngồi thiền. Càng thiền được chừng nào thì cái bài pháp quý thầy càng hấp dẫn chừng nấy nha, nó khác với người đời là phải suy nghĩ rất nhiều để có những sản phẩm
[1:15:32]mà cạnh tranh, còn quý thầy cạnh tranh nhau bằng những bài pháp. Mà cạnh tranh không lại thì làm sao ạ? Ví dụ như bài pháp mình không hay, bài pháp của ông thầy kia hay hơn thì phải làm sao ạ? Ở người đời thì người ta phải quảng cáo, phải không? Phải lên mạng, lên đồ, giăng bảng ngoài đường để quảng cáo là cái máy này hay hơn, nhưng mà bây giờ ở trong đạo, ví dụ lỡ bài pháp mình không hay hơn ông thầy kia thì mình bằng cách nào? Ai biết? Quý thầy nghĩ sao ạ? Có phải quảng cáo không ạ?
[1:16:09]Thầy có câu trả lời thế này, thầy nói: "Nếu mà bài pháp mình không hay bằng ông thầy kia thì lại mời ông thầy kia giảng". Đây là câu trả lời vĩ đại nhất vũ trụ này.
[1:16:23]Cái tâm đó là tâm gì? Không hơn thua, phải không ạ? Tâm đó là tâm gì? Tâm tùy hỷ với người giỏi hơn mình thì cái người đó mới thành Phật được, nên thầy sẽ thành Phật. Ta kiếm một ông thầy này mà ta lạy nha. Thầy trả lời được một câu vĩ đại. Đạo Phật cần những con người biết trả lời câu này thì đạo Phật mới tiến bộ. Nha, hồi nãy thầy hỏi một câu để thử lòng thôi. Thầy hỏi: "Nếu bài pháp ông thầy kia hay hơn bài pháp mình thì làm sao?". Thầy nhử, thầy nhử để xem cái tâm hơn thua người ta thế nào, nhưng thầy đã trả lời một câu của một con người vượt khỏi sự hơn thua. Đây là một con người chân tu, cao cả, quý Phật tử phải kiếm thầy để mà lạy á.
[1:17:06]Quý Phật tử nhớ nha, nương tựa nơi quý thầy, quý cô mà tu hành. Ví dụ như thấy thầy giảng hay không? Đừng tưởng là thầy mới là giỏi vì thầy giảng hay, lãng đãng đâu đó có những quý thầy, quý cô nhiều khi ít thuyết pháp, mà nhiều khi giảng không hay bằng thầy, nhưng nhiều khi tâm hồn vĩ đại hơn thầy, phải nhớ điều đó nha. Nhớ mà thừa sự quý thầy, gần gũi học hỏi quý thầy, chúng ta sẽ được rất là nhiều nhiều công đức, nó như vậy. Cuối cùng, đạo để làm gì? Đời để làm gì?
[1:17:43]Cái bài hôm nay ta nói về đường đời, đường đạo, so sánh đường đời, đường đạo để làm gì? Để ta biết ứng dụng đạo vào trong cuộc cuộc đời để sống trong cuộc đời này cho cho tốt, cho đẹp, và để làm gì? Để thoát khỏi cuộc đời. Nhớ nha: đạo cho ta cái cách để sống giữa cuộc đời cho đẹp, cho tốt, và rồi ta bay lên vượt khỏi cuộc đời. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:18:12]Hôm nay thầy rất là hạnh phúc khi gặp được quý thầy, quý cô ở đây. Thấy như vậy thầy mãn nguyện. Thôi ta nghỉ nha. Nam mô Đạo tràng Giáo chủ Bản Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính ngưỡng bái bạch trên Thượng tọa, trụ trì chùa Phật Quang. Vừa rồi sau 2 tiếng, chúng con đã được lắng lòng để nghe những lời pháp nhũ vô cùng trí tuệ thâm sâu và tình thương bao la của Thượng tọa truyền đến cho toàn thể hội chúng của chúng con. Chúng con cũng hết lòng khắc cốt ghi tâm và nguyện đem những cái điều Thượng tọa dạy bảo để ứng dụng trong cuộc sống, trong tu tập để hầu tiến tu đạo nghiệp và lợi ích cho chúng sinh cũng như lợi ích cho thân bằng quyến thuộc.
[1:19:03]Chúng con cũng nguyện cầu hồng ân Tam Bảo, các vị Bồ Tát, các vị tổ sư gia hộ cho Thượng tọa pháp thể bình an, tuệ đăng thường chiếu và mãi là cây đại thụ Bồ Đề để tỏa bóng mát che chở cho chúng con được ân triêm công đức. Và chúng con cũng xin cung thỉnh Thượng tọa cùng hồi hướng ạ.
[1:19:30]Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả, đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.
[1:20:16]Ta đi trong đời, một đời nặng mang biết bao nhiêu nợ ân sâu.
[1:20:26]Ơn cha ơn mẹ, từ khi ấu thơ bồng bế nâng niu dịu dàng.
[1:20:36]Ơn cô ơn thầy, bài học sớm hôm đưa bước chân qua tuổi thơ.
[1:20:47]Trăng soi bên thềm, mặt trời ban mai gió ru câu hát êm đềm.
[1:20:59]Phật pháp bao la như trời xa, soi vào cuộc đời tươi thắm nghìn hoa.
[1:21:09]Từ đó ta đi trong bình minh, yêu thương vạn loài thiết tha đượm ấm.
[1:21:19]Lòng biết ơn xin như biển khơi, dâng cả cuộc đời lên Đấng Từ Bi.
[1:21:29]Đỉnh núi hay con sông lặng trôi, cho ta trời đất tinh khôi đẹp ngời.
[1:21:42]Mang ơn đường xa mưa gió, ai cho một bát cơm đầy. Trong cơn buồn đau khăn khó, ai chia sẻ chiếc vai gầy. Cây trong mùa thu thay lá, dặt dìu câu hát xa xăm.
[1:22:21]Đi qua
[1:22:33]trong đời, hiểu rằng đời ta đã mang vô vàn ơn sâu.
[1:22:42]Công ơn cha mẹ, tựa như núi cao biển lớn mênh mông vời vợi. Thênh thang sân trường, bài học bóng roi hoa bướm cho ta tuổi thơ.
[1:23:03]Trăng thu êm đềm, mùa hè cơn mưa tiếng ve thương nhớ vô bờ.
[1:23:15]Và tiếng chuông ngân ngôi chùa xa, đưa người tìm về xuân thắm nghìn hoa.
[1:23:25]Từ đó tim ta như mở ra, yêu thương được từng cánh chim ngọn lá.
[1:23:35]Lòng biết ơn xin như trùng dương, đem cả cuộc đời nương bóng Từ Bi.
[1:23:46]Dòng suối trôi qua khu rừng mơ, núi xanh trời đất tinh khôi đẹp ngời.
[1:23:59]Phong sương người nơi biên giới, nông phu ruộng lúa vơi đầy. Chân ai miền xa đi tới, chia nhau tình nghĩa sâu dày. Mang ơn nhiều nên đâu dám làm người không biết thương yêu.