[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:24]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì coi như ngày 20 này là thi tốt nghiệp thì chúng ta chỉ còn học bài này với bài nữa là hết cái môn này cũng là chấm dứt luôn. Rồi mình cũng chia tay luôn. Bài này là bài thứ chín Quan điểm Phật sự thì mình cố gắng học bài nữa là được 10 bài, chẵn chẵn một hộp băng nha. Còn về việc mà làm bài thi thì như thế này, có hai cách: Một á là quý thầy cho bốc thăm trong lớp là chọn một trong 10 đề tài, 10 đề tài đã học, làm một bài luận về đó. Còn cái này cái thứ hai á là chọn một đề tài mà tôi chưa dạy.
[1:14]Thì người nào mà chọn cái này á thì cầm chắc hai điểm, cộng thêm chắc hai điểm. Nếu mà chọn đề tài dưới á, tức là trong quan điểm Phật sự thì có một cái điều gì đó cũng thuộc về Phật sự mà tôi chưa giảng, chưa kịp giảng vì nghỉ sớm đó, mà quý thầy nghĩ ra quý thầy viết một đề tài về nó thì cầm chắc cộng thêm hai điểm. Ví dụ mình được làm được ba điểm thì được hai điểm là năm. Nếu làm tám điểm được hai điểm nữa 10 điểm, mà nếu làm 10 điểm thì được 12 điểm luôn. Đó là cái này cái thứ hai. Còn cái bình thường thì là cái chọn một trong 10 đề tài đã học, có cách như vậy. Thì quý thầy cứ làm luận tự ở nhà ở phòng làm rồi tới cái ngày 20 gì đó nộp luôn.
[1:52]Nộp rồi tôi thu bài về tôi chấm thôi. Làm đề thứ hai là sướng nhất á, dễ có điểm. Cái môn này có thể là tới thực ra tới ba bốn chục bài lận nhưng vì không còn thời gian rồi thôi, cho nên còn nhiều đề tài mới quý thầy tha hồ suy nghĩ. Hôm nay chúng ta học bài thứ chín là Những nguyên tắc của sự đoàn kết hay là đặt cái từ gọn một chút là Hợp tác.
[2:21]Hợp tác để làm Phật sự chứ không phải chúng ta hợp tác để làm những chuyện gì khác vì đây là bài Quan điểm về Phật sự. Chúng ta còn nhớ cái khái niệm Phật sự là gì? Cái bài đầu tiên á Phật sự, Phật là Phật là Phật, sự là việc, tức là việc của Phật chứ không phải việc của mình. Mà Phật sự có nghĩa là những cái việc của đạo mà đem lại lợi ích tinh thần cho chúng sinh, cho những người đệ tử Phật, cho tất cả chúng sinh, mà lợi ích tinh thần là chủ yếu, chúng ta nhớ vậy. Việc làm nó có lợi cho đạo, có lợi cho tất cả chúng sinh. Đó là cái định nghĩa Phật sự, và tính chất của Phật sự chúng ta ôn lại một chút:
[3:06]thì đó là việc chung hay việc riêng? Việc chung phải không? Việc chung ở đầu vào và việc chung ở đầu ra. Chung ở đầu vào, chung đầu ra là làm sao? Chung đầu vào tức là khi làm việc Phật sự thì là phải chung tay góp sức của của nhiều người. Và khi đem lại lợi ích thì ai hưởng? Cũng là của chung mà hưởng. Nó như vậy chúng ta định nghĩa về Phật sự là như vậy, và tính chất của Phật sự là là góp công góp sức nhiều người và khi đem đến lợi ích thì là cũng của nhiều người. Mà có khi cái người làm Phật sự lại không hưởng gì cả, có khi như vậy. Tức là cái người mà tổ chức Phật sự, xây dựng điều này, tổ chức nọ nọ vậy, có khi không có được lợi ích gì hết,
[3:52]họ chỉ được cái phước thôi, còn người được hưởng là những người khác. Có khi như vậy. Nhưng cũng có khi nó đem đến cái quyền lợi cho những người làm Phật sự thì chính cái này mới rắc rối nè. Cái mà đem đến danh lợi cho cái người đi làm Phật sự thì người ta cũng sẽ hợp tác với nhau làm mạnh dạn lắm, đến khi có quyền lợi rồi người ta tranh giành nhau cũng khủng khiếp lắm. Nên cái Phật sự này cũng có cái mặt trái của nó. Còn những trường hợp mà khi làm Phật sự mà mình không được hưởng gì hết thì nó trong sáng hơn, mà cái đó hiếm, hơi khó. Cho nên cái việc Phật sự á nói là việc chung vì vậy rất cần cái sự hợp tác của nhiều người,
[4:34]mà cái sự hợp tác tốt đẹp á thì nó lại cần ở cái tinh thần đoàn kết. Hễ có tinh thần đoàn kết thì việc mà hợp tác làm Phật sự mới được lâu dài, bền bỉ và có hiệu quả. Việc Phật sự càng lớn á thì cái tinh thần hợp tác, cái tình đoàn kết phải thật là mạnh, thật là chắc; còn những việc Phật sự nhỏ thì đơn giản hơn hay không cần nhiều. Ở đây đó, cái việc mà hợp tác á thường hay gặp trở ngại là vì cái tình đoàn kết của chúng ta ít. Mà tại sao chúng ta bị mất cái tình đoàn kết? Dĩ nhiên nó có nhiều nguyên nhân. Chúng ta kể sơ một chút xíu. Một là nguyên nhân vì cái tư lợi. Thứ nhất là vì bản thân mình có cái tâm tư lợi,
[5:19]tức là mình cùng làm Phật sự với nhiều người nhưng trong lòng mình ngấm ngầm, ngấm ngầm là đi tìm quyền lợi. Lúc nào đó mà có quyền lợi là mình giành lại liền, hết cho mình liền. Nên cái tâm tư lợi đó rồi mình phải tách ra khỏi mọi người, hoặc là mình phải gạt bỏ chà đạp người khác lại để giành giật quyền lợi về cho mình. Cho nên cái tâm tư lợi đó làm cho cái tinh thần đoàn kết mất, sự hợp tác tan vỡ. Hoặc là cái tâm tư lợi của người khác. Khi cùng nhau làm Phật sự mà làm thời gian cái mình phát hiện ra cái người cộng sự với mình ổng không có làm vì đạo, mà ổng làm để ổng kiếm Phật tử, kiếm tiền bạc, kiếm danh tiếng cho riêng ổng,
[5:56]cái mình ngại quá thôi mình cũng tách ra không làm chung nữa. Cho nên mình cũng vì cái tư lợi người đó mà mình bỏ mình không làm việc Phật sự nữa, hoặc là mình tách ra làm riêng chỗ khác nên không có hợp tác, là tâm tư lợi. Mình nói tổng quát là có những điểm như vậy. Nhưng mà nó có một cái khuynh hướng nữa là cái sự chia rẽ tự nhiên của người Việt Nam mình, cái khuynh hướng chia rẽ kỳ lắm. Chúng ta thấy đó, cái người ở những quốc gia mà cái tinh thần đoàn kết lớn thì họ có làm nên những việc Phật sự rất là lớn để đời lại. Ví dụ bây giờ mình bước sang Đài Loan mình đến Phật Quang Sơn mình hết hồn luôn.
[6:36]Hòa thượng Tinh Vân ổng ổng trụ trì, cai quản cả một cái núi gọi là Phật Quang Sơn, gọi là Phật Quang Tự thì khủng khiếp lắm: Tăng Ni đông, Phật tử đông, chùa viện đầy mà bao nhiêu là cái chánh điện, những cái thư viện, những đại học, trường học, thiền đường, thiền viện, kể cả những khách sạn, nhà hàng ở trong đó. Có cả những cái phòng kỹ thuật vi tính, những người đến đó hợp tác là những tiến sĩ, kỹ sư, bác sĩ đầy hết trong đó. Họ làm những công trình khủng khiếp mà làm ra được cái công trình văn hóa cao là cái Phật Quang Đại Từ điển, mà ảnh hưởng của cái hội Phật Quang này đến khắp cả thế giới.
[7:16]Mà mình thấy cái công trình làm lớn được như vậy là do sự hợp tác của nhiều người, dĩ nhiên ban đầu cũng là cái đức của Hòa thượng Tinh Vân. Nhưng mà cũng cái tốt nữa là tinh thần Tăng Ni ở đó có cái sự đoàn kết, hợp tác rất là tốt mới chung tay góp sức làm được những cái công việc như vậy. Hoặc bây giờ mình sang Trung Hoa mình du lịch, mình sẽ gặp những ngôi cổ tự khủng khiếp không thể tưởng tượng được, lớn dữ dội lắm. Mình thấy mà xây được ở những cái Ngũ Đài Sơn, Phổ Đà Sơn, vân vân, những cái nơi mà cổ tự trùng trùng điệp điệp. Như ở Sài Gòn mình cái chùa Vĩnh Nghiêm mà thuộc loại là hàng lớn
[7:54]nhất nhì nhưng bằng chừng cái cổng tam quan ở bên chùa người ta. Cả một cái chùa như vậy chỉ bằng cái cổng tam quan thì mình phải hiểu rằng cái chùa bên trong nó cỡ nào, phải không? Gấp mấy chục lần như vậy nữa. Mà để được những công trình lớn như vậy thì mình hiểu là cái tinh thần đoàn kết, hợp tác của người Trung Hoa ngày xưa rất là chặt chẽ. Mà bây giờ cũng vậy, bây giờ những cộng đồng của người Hoa họ sống ở đâu họ đoàn kết dữ lắm, họ giúp đỡ nhau để làm ăn, làm nên kinh tế. Còn người Việt Nam mình ở trong nước chia rẽ, đi ra nước ngoài cũng chia rẽ tiếp, cũng hơn thua cũng vậy hoài, không biết tại sao vậy.
[8:29]Hoặc là chúng ta qua bên Tây Tạng vậy, thì Tây Tạng Đạo Phật là quốc giáo, bây giờ thì coi như thuộc nội thuộc của Trung Hoa rồi. Nhưng mà ngày xưa là một đất nước quốc giáo, họ xây dựng nhiều tu viện lớn, nhiều đền đài lớn. Vua cũng là một nhà sư luôn, Ban Thiền Lạt Ma với Đạt Lai Lạt Ma. Nên họ có tinh thần đoàn kết tốt và chung tay góp sức xây dựng tu viện, những cái đền đài của họ rất là lớn. Còn cái khuynh hướng chia rẽ của người Việt Nam mình nó là một cái gì mà nhiều người cũng nhìn ra mà chúng ta không có một phương pháp giáo dục từ trong gia đình tới nhà trường để thay đổi điều đó lại.
[9:07]Nên tồn tại trong người Việt Nam mình hoài. Mấy chục năm trước chúng ta nghe ông bà mình hay người Nhật thuật lại cái lời của người Nhật họ nói thế này: một người Việt Nam thì hơn một người Nhật, hai người Việt Nam thì bằng hai người Nhật, ba người Việt Nam thì thua ba người Nhật. Người Nhật họ đoàn kết dữ lắm. Họ đi làm ăn nước này nước kia ở bên trong họ có thể cạnh tranh với nhau, nhưng mà ở bên ngoài luôn luôn họ bênh vực, bảo vệ lẫn nhau trước cái đã. Người Việt Nam mình không được. Người Việt Nam mình trong nước ngoài nước gì mà hễ đụng hục hặc vì quyền lợi là chống nhau liền, không nói gì hết, bất kể.
[9:43]Có một người Mỹ họ vừa viết họ viết về nước mình mà vuốt, vừa viết vừa vuốt. Nói rằng truyền thuyết mà bắt nguồn của dân tộc Việt Nam từ một cái truyền thuyết là Mẹ Âu Cơ sinh ra 100 trứng, nở ra 100 con, sau đó thì 50 con theo cha xuống biển, đi về đồng bằng, về phía biển đồng bằng; 50 con theo mẹ Âu Cơ lên lên núi. Thì họ nói rằng cái truyền thuyết đó nó đã báo một cái điềm cho dân tộc Việt Nam là họ luôn luôn là người chia rẽ. Họ nói hay, phải không? Luôn luôn là người chia rẽ. Nhưng mà cũng nói rằng ở trong cái chia rẽ đó luôn luôn họ khát khao được đoàn tụ. Tại vì xa nhau thì thì nhớ, mà gặp nhau thì gây lộn, rồi lại bỏ đi.
[10:37]Bỏ đi xa nhau thì lại lại nhớ, nhớ nhau tìm về thì quánh lộn. Cái người Việt Nam vậy không biết sao kỳ. Cho nên tôi nói là đề nghị là chúng ta phải dựng lại cái truyền thuyết của Việt Nam vào thế kỷ 21 là 50 con trên núi và 50 con dưới biển là đến ngày về lại bắt tay bắt mặt mừng, ở chung nhau không thèm đi nữa. Bữa nào quý thầy viết lại cái truyền thuyết mới, truyền thuyết Mẹ Âu Cơ mới của thế kỷ 21. Nên cái người Việt Nam mình khuynh hướng chia rẽ nó tiềm tàng tiềm tàng rồi nó lọt vào trong Phật giáo. Tại vì khi đi tu chúng ta cũng là người Việt Nam đi tu, nên trong đạo Phật mà đặc biệt đạo Phật Việt Nam
[11:17]mình, cái khuynh hướng chia rẽ cũng mạnh lắm. Chùa này với chùa kia, tông phái này với tông phái kia cũng thích chia rẽ nhau. Muốn thay đổi quan điểm đó là đòi hỏi lại một sự giáo dục mới từ trong gia đình. Tức là cha mẹ phải là những người ý thức cao về cái sai lầm của mình về điều này. Cha mẹ là người có tinh thần đoàn kết với đồng bào dân tộc vững chắc, bắt đầu mới thủ thỉ dạy cho con mình trong từng bữa ăn cái cách để cho con mình đoàn kết với bạn bè, mình sống một đời đoàn kết với làng xóm, thương yêu người đồng bào, dân tộc, quê hương đất nước của mình. Ở trong gia đình phải dạy như vậy thì sau này con
[11:55]mình lớn lên mới trở thành những người đoàn kết. Nhưng ở trong đây hỏi quý Phật tử ai là người dạy con được như vậy? Có ai? Hầu hết là mình quên phải không? Hầu hết là chúng ta đã quên dạy con điều đó. Cho nên muốn xây dựng lại điều này là chính người lớn phải làm lại, mà do người Phật tử mình hiểu điều này trước, từ đây mình tâm nguyện đoàn kết lại và dạy cho con mình biết đoàn kết với mọi người, với đồng bào, với dân tộc. Trước khi nó đoàn kết thương yêu với cả cái thế giới, cả cái nhân loại này. Rồi trong nhà trường cũng vậy, nhà trường mình cũng chưa có cái phương pháp để dạy cho học trò có cái tình thương yêu,
[12:35]đoàn kết với đồng bào, với dân tộc, nên phải cải cách. Phải cải cách sâu sâu đậm. Từng thầy cô giáo phải có cái tinh thần đoàn kết mới, phải thấy được cái sai đã qua để mà tạo lại một cái huyền thoại mới về người Việt Nam. Tạo một huyền thoại mới là người Việt Nam từ ở mọi miền của đất nước, từ đồng bằng, trên núi, dưới biển đã tụ hội về với nhau mà để gặp lại mẹ Âu Cơ và cha Lạc Long Quân trở lại trong một ngày hội tưng bừng của đất nước lại. Mình viết lại một huyền thoại mới cho quê hương mình là từ ngày hôm nay. Mà muốn viết lại như vậy thì từng người Việt Nam mình phải ý thức về tình đoàn kết.
[13:18]Mà để cho khắp cả đất nước mình ý thức thì người trong đạo Phật, đệ tử Phật mình phải ý thức trước điều đó. Phả vào lòng dân tộc mình một cái khuynh hướng đoàn kết mới để viết lại huyền thoại về dân tộc Việt Nam. Không có chống đối nhau nữa. Mình không có chống đối nhau vì lý do tôn giáo, vì lý do chính trị. Vì lý do chính trị nặng lắm. Nghĩa là đất nước chúng ta qua nhiều cuộc nội chiến. Ngày xưa là cũng thời chúa Trịnh chúa Nguyễn cũng đánh nhau. Rồi hồi trước 75 chúng ta cũng bị phân hoá rồi cũng gây chiến tranh. Rồi sau cuộc chiến tranh rồi kẻ được người thua rồi cũng phân hoá, cũng chia rẽ khủng khiếp, sâu sắc về ý thức hệ chính trị.
[13:59]Ngày hôm nay vậy, chúng ta viết lại cái huyền thoại cho dân tộc để vượt qua cái điều chia rẽ đó, để cho người dân chúng ta vậy, quên đi quá khứ, thương yêu gắn bó với nhau trở lại. Chúng ta mong mỏi điều này xảy ra như vậy. Bây giờ chúng ta trở lại vấn đề Phật sự là chúng ta muốn thành tựu được những Phật sự lớn thì tăng ni và Phật tử cũng phải là đoàn kết hết mực chân tình. Còn nếu không có tình đoàn kết thì chúng ta không làm được Phật sự lớn, hoặc làm được những cái nhỏ nhỏ thôi trong tạm bợ. Vì sắp sửa chia tay, sắp sửa chia rẽ thì Phật sự cũng xong rồi thì thôi nghỉ, tốt đẹp. Đang làm nửa chừng mình chia rẽ thì Phật sự sẽ đổ vỡ, vậy.
[14:43]Bây giờ chúng ta nói những nguyên tắc của sự đoàn kết. Là thứ nhất, là gạn lọc tâm hồn mình thoát khỏi cái tâm vị kỷ tư lợi. Như nãy chúng ta vừa nêu cái nguyên nhân, thì bây giờ mình phải gạn lọc. Thì gạn lọc cái sự cái cái tâm vị kỷ tư lợi khỏi tâm mình thì bằng hai phương pháp, đúng hay là bằng ba lận. Thứ nhất là bằng cái phát nguyện, thứ hai là bằng thiền định, thứ ba là bằng hành động, nhưng mà chúng ta nói hai cái đầu thôi, là phát nguyện với thiền định. Là sự thật á là như bây giờ quý thầy nhìn vào tâm mình, quý thầy có thấy mình có tâm tư lợi không? Có thấy có không? Có không? Có không? Không thấy đâu.
[15:27]Nói có là quý thầy khiêm tốn đó, chứ bây giờ nhìn vô không thấy đâu. Không, nói thật á, là quý thầy có khiêm tốn và dũng cảm thì tự nhận mình là thấy mình có tâm tư lợi. Nhưng mà bằng con mắt của mình nhìn vô không thấy. Đúng không? Đúng không? Không thấy đâu. Chưa thấy được đâu. Nhưng mà vì khi tôi hỏi, quý thầy trả lời có là vì quý thầy khiêm tốn thôi, chứ không ai thấy. Nhưng mà mình như vậy mới thấy nè. Mình nghe Phật dạy là tất cả chúng ta đều có cái chấp ngã ghê gớm, mà tới chứng A-la-hán mới hết. Bây giờ mình chứng chưa? Chưa phải không? Vì vậy mình biết mình còn chấp ngã. Mà hễ còn chấp ngã thì chắc chắn mình suy luận biết
[16:09]là mình còn tâm vị kỷ tư lợi, phải không? Thì như vậy, hễ là bằng tự cái trí mình mình nhìn vô tâm mình mình không thấy mình có tâm tư lợi, nhưng mình dựa vào lời Phật dạy á thì mình biết chắc là mình còn tâm tư lợi. Đúng không? Chắc không? Phải không? Hợp lý không? Đó, nó là như vậy. Và như vậy mình không thấy mình có tâm tư lợi nhưng vì mình tin lời Phật dạy nên mình biết mình còn tâm tư lợi. Và để vượt qua tâm này thì mình dùng lời phát nguyện. Tức là mỗi đêm khi chúng ta lạy Phật, chúng ta phát nguyện là xin chư Phật mười phương Tam Bảo gia hộ cho con thoát được tâm vị kỷ tư lợi. Để cho con đời này và mãi muôn đời sau
[16:56]chỉ sống để làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, đem lại cái vinh quang cho Phật pháp. Con không cầu con không có cầu cho riêng mình một chút danh chút lợi gì cả. Thì mình cứ lời phát nguyện như vậy mỗi ngày mỗi ngày như vậy thì khoảng bao lâu thì bắt đầu thành tựu? Bao lâu? Quý thầy đoán coi. Chừng bao lâu? Kiên trì mỗi ngày như vậy, quý thầy đoán chừng bao lâu thì bắt đầu mình thoát được? Mấy? Mấy? Ba năm. Rồi, một người ba năm. Còn người? Có ai trả thêm ca tiếng nữa không? Mấy? Mười năm. Rồi, có ai trả thêm tiếng nữa không? Ba năm với mười năm. Không, quý thầy nói cũng đúng đó. Ba năm là thuộc hàng đại căn, Bồ Tát. Là ba năm hết.
[17:49]Còn mười năm là trung bình. Trung bình. Còn tệ thì cả đời chưa hết. Thành thử quý thầy ra hai cái giá cũng chính xác. Thường thường á khi mình phát nguyện như vậy suốt ba năm chưa nhúc nhích gì hết. Tâm tư lợi vị kỷ còn nguyên, khủng khiếp chưa. Cứ chân thành phát nguyện mười năm rồi bắt đầu mình mới thấy hết. Khi đụng chuyện làm mình thấy không còn mong muốn gì cho mình nữa. Mà nó lỡ nó xui có một cái thế này: hễ khi mình nguyện qua tới mười năm rồi á, mà nó hết cái tâm tư lợi rồi đó, thì nó hết luôn năm chục kiếp luôn. Cái sức mạnh của lời phát nguyện nó đi luôn một hơi cả năm trăm kiếp luôn đó.
[18:29]Nó thành rồi. Còn khi mà nó chưa thành nó cứ xìu xìu hoài. Mà nó thành rồi nó đi luôn một hơi mấy trăm kiếp. Cái lời nguyện mà chân thành của nhiều năm á. Ví dụ như lòng từ bi cũng vậy. Như bây giờ mình chưa thấy mình có lòng từ bi, cái mình phát nguyện thương yêu chúng sinh, phát nguyện quán tưởng chân thành, ba năm chưa nhúc nhích, năm năm chưa nhúc nhích, bắt đầu mười năm mình mới thấy mình có lòng thương yêu con người. Khi mình nhìn ai mình thấy cái lòng thương yêu thực sự nó khởi ra một cách tự nhiên không cần tác ý. Thì nó cũng xui vậy, hễ mà nó khởi rồi nó đi luôn một lèo năm, sáu chục kiếp luôn.
[19:02]Hơn cả trăm kiếp nữa. Đời nào sinh ra là lòng mình tràn trề tình thương yêu con người. Mà cái kiếp đầu tiên mà huân tập từ bi đó, thấy mười năm chưa nhúc nhích là vậy. Là như vậy. Cho nên lời phát nguyện rất là hay. Hoặc là chúng ta thấy mình đãi đãi, mình tu hành lười lười, mình phát nguyện siêng năng tinh tấn cũng vậy. Phát nguyện ba năm, năm năm rồi hễ mà gõ kẻng không ai nhắc cũng ngủ tiếp. Nhưng mà cứ chân thành phát nguyện tới mười năm rồi đó, thì lúc đó mình dậy mình đi mình lay huynh đệ. Mà nó được rồi cái nó đi luôn một hơi là năm, sáu chục kiếp luôn. Nó vậy đó. Nên những cái lời phát nguyện về cái tâm nguyện nó thành
[19:37]tựu, nó thành tựu dai khi mình bền bỉ phát nguyện. Vì vậy đó là một phương pháp là gạn lọc tâm hồn mình bằng lời phát nguyện. Cái thứ hai để gạn lọc tâm mình là bằng thiền định. Bằng thiền định, khi mình định sâu, mình lắng vào thiền định thì tâm niệm khởi lên mình thấy mình không bị chạy theo. Thì lúc đó mỗi khi mình làm việc gì mà mình có cái ý đồ của tư lợi, cái mình phát hiện ra. Ví dụ như mình thấy ở nơi đó chưa có chùa chiền, Phật tử thì nhiều người cũng chưa biết đạo, mình mới bàn với một vài huynh đệ: "Thôi về đây cất cái chùa để mà sống tu giáo hoá với cảnh nó cũng đẹp. Rồi sau ở đây về với sau này nhiều nơi cũng sẽ tập trung tới tu học".
[20:18]Mình nghĩ như vậy thì ai cũng thấy đó là điều tốt cho đạo, bắt đầu mới vận động quyên góp, xin phép rồi cất chùa. Nhưng mà đang làm nửa chừng thì mới bàn bàn nhau trong ý mình khởi lên một niệm là: để rồi nữa cái mình tìm cách mình cho huynh đệ để mình trụ trì. "Trụ trì chùa đây ngon à, Phật tử ở đây cảnh đây đẹp nữa, Phật tử tới đông nhiều ngon à". Cái tâm tư lợi nó nhốm lên cái mình thấy liền. Vì mình có thiền định mình tách ra liền. À thấy tâm này tâm tư lợi, thôi mình bỏ liền, sám hối bỏ liền. Là nhờ thiền định, nên khi cái niệm của tư lợi khởi lên, mình phát hiện kịp buông nó ra. Đó là phải nhờ hằng ngày hằng giờ mình tinh tấn thiền định như vậy.
[20:57]Đó là hai cách như vậy. Đó là một những nguyên tắc của sự đoàn kết. Cái nguyên tắc kế tiếp là chúng ta thường cầu nguyện cho mọi người giỏi hơn mình, thành công hơn mình và mình chỉ xin làm người giữ vai trò phụ giúp mà không thích đứng ở vai trò chính. Phải có cái tâm nguyện này, đây là một trong những nguyên tắc của sự đoàn kết. Sở dĩ mà chúng ta khó đoàn kết là vì mình hay thích giữ vai trò chính. Mà vai trò chính chỉ có một người, mà ai cũng đòi hết thì thế nào cũng phải cấu xé nhau, chia rẽ nói xấu chỉ trích nữa. Như hôm trước vậy, có cô nghệ sĩ Kim Cương cô lên núi chơi, rồi đêm cô ở lại.
[21:41]Thì ai lên núi tới chơi mà những người những nhân vật đặc biệt thì tôi cũng hay mời nói chuyện cho chúng nghe để chúng mở mang thêm kiến thức. Thì tôi mới mời cô nói chuyện về cuộc đời nghệ sĩ của cô thôi, chứ mình cũng không có rành lắm. Hồi nhỏ thì mình cũng ngồi xem cô coi đóng kịch đóng gì cũng thấy mọi người cũng khóc lên khóc xuống vậy á. Thì giờ thôi cũng cô nói về, thì cũng thấy bất ngờ cái là cô làm việc thiện rất nhiều và rất sâu sắc, nên buổi nói chuyện thật sự là phải nói có đạo vị. Chớ ban đầu tôi cũng không ngờ là có đạo vị như vậy, nhưng mà không ngờ là cô làm việc thiện một cách sâu sắc và quá lâu dài.
[22:15]Rồi sau đó thì cô nói chuyện về đời nghệ sĩ thì nhiều cái vinh quang và cay đắng, nhiều chuyện tức cười lắm. Có cái điều mà nó liên quan đến đạo lý một chút này là cô nói á, thì trong một vở kịch thì vai chính có một người chứ đâu có hai người. Diễn viên thì đông mà vai chính chỉ có một à. Cho nên ngấm ngầm trong lòng mọi người vẫn có cái tranh giành, ganh tị với nhau khủng khiếp. Đó là mặt trái của nghệ người sĩ, của nghệ thuật. Thì nghe cô nói tôi ngẫm nghĩ lại mọi việc trên cuộc đời và cả trong đạo cũng vậy. Mà mọi chuyện chia rẽ, đổ vỡ cũng bắt đầu từ đó. Nghĩa là cái vị trí mà ở top á, ở top thì có một à,
[22:52]nhưng mà nhiều người đeo đeo giành cho nên nhiều khi rớt nó gãy lộp độp hết trơn. Thì trụ trì có một người thôi, làm sao một chùa mà hai ba ông trụ trì được phải không? Mà ai cũng muốn cái điều đó thì thế nào cũng phải đấu đá nhau. Vì vậy, chúng ta biết trước điều đó nó làm đổ vỡ, làm tổn hại cho Phật pháp, từ bây giờ mình giữ cái phận mình, là thường phát nguyện là mong huynh đệ giỏi hơn mình để mình đứng sau lưng mình phụ giúp, mình chấp nhận làm chiếc bóng thôi. Mà phải giữ cái hạnh này suốt đời. Là sao? Là ví dụ thế này. Ví dụ khi mà huynh đệ sau này ra trường, mỗi người đi mỗi nơi học rồi hợp tác làm việc Phật sự.
[23:32]Thì mình nghe nói có người, huynh đệ kia lãnh cái chùa mà có một mình loay hoay à. Mình nghe mình ổng cũng không biết mình ở đâu, nhưng mình nghe tin đó mình lật đật chạy tới, mình nói thôi rồi, huynh làm trụ trì đi, tôi tôi làm tri sự cho, tôi tri khách cho. Đó. Mình ở tới khi nào mà thấy chùa cũng ổn định, có thêm người rồi mình xách gói đi nữa. Qua chùa khác, nghe đâu ổng mở lớp dạy mà không có giáo thọ, nói được rồi, huynh để tôi tôi phụ làm giáo thọ cho. Để sắp xếp kiểm tra việc học hành của tăng chúng đồ, làm ít bữa ổn định có người thay thế tốt rồi, xách gói đi nữa. Nghĩa là cứ ai cần mình tới mình phụ thôi,
[24:05]chỉ đứng vai trò phụ thôi, mà mình nguyện giữ cái hạnh này suốt đời. Hễ ai mà nói thôi bây giờ huynh làm trụ trì thế tui, là nửa đêm mình xách gói đi mất, không thèm ở lại. Mình phát nguyện như vậy. Ở đây ai dám phát nguyện như vậy? Ai dám phát nguyện lang thang đi phụ thiên hạ vậy? Ai dám giơ tay lên? Thấy không? Đâu có ai dám. Nó ghê gớm và nó khó vậy chứ không phải vậy. Giờ hỏi lại một câu nè: Ai dám phát nguyện cái hạnh lang thang đi giúp huynh đệ? Thấy không? Lần thứ hai cũng không đó. Đó là lý do đó. Đó là lý do mà mà mình chia rẽ. Còn bây giờ mình suy nghĩ lại, mình chấp nhận làm vai trò phụ thôi thì đạo Phật sẽ không chia rẽ.
[24:51]Đó là nó tránh được cái mầm mống chia rẽ, mà mình phát nguyện một cách chân thành, chứ không có giả bộ. Chứ không có giả bộ ví dụ phát nguyện đi làm được mười năm, bắt đầu nói thôi bây giờ bắt đầu tới lúc mình phải làm trụ trì chánh rồi nha, không làm phụ thiên hạ nữa, thì lúc đó là cái hạnh đó mình không giữ được suốt đời. Đó, làm sao trong tâm lại mong huynh đệ mình giỏi hơn, làm vai trò chính, mình đứng vai trò phụ. Phát nguyện như vậy hằng ngày. Bây giờ hỏi lần thứ ba nè: Vậy ai dám phát nguyện điều này, giơ tay lên coi? Uổng, cư sĩ giơ không. Được, nói quý thầy được một người. Rồi ai nữa?
[25:29]Đâu ráng người thứ hai nữa coi, quý thầy coi. Trời, đưa tay lên rút xuống liền vậy. Đi phụ chừng tháng thôi hả? Thấy không? Nên quý thầy ráng suy nghĩ về điều này lại, là suốt đời nguyện làm đứng vai trò phụ thôi. Giúp cho huynh đệ mình làm được Phật sự tốt, mình không làm vai trò chính. Cái hạnh này phải cho thuần. Rồi đến một ngày nào đó, cái tự nhiên phước nó tới. Thì phước mỗi người tới chậm, nhanh khác nhau. Thì có người lâu, có người mau. Thì tự nhiên khiến tới lúc mình phải trụ trì. Tại vì mình chân thành mình nguyện làm phó, làm phụ. Rồi tới lúc phước nó đủ rồi cái tự nhiên có người thỉnh mình trụ trì,
[26:12]mà mình không thể từ chối được nữa vì cái phước nó đến rồi. Thì tới lúc đó là mình phước nó đủ, mình làm vai trò chính mà không do cái tâm tham vọng, không do cái mưu mô, không do tính toán, mà do phước đến tự nhiên thì rất là tốt. Thì nếu trường hợp mình đứng vai trò chánh á, thì mình nhớ thêm nguyên tắc nữa là phải biết tôn trọng mọi người. Thì việc hợp tác đoàn kết với huynh đệ để làm việc Phật sự mới có thể tốt đẹp được. Ví dụ bây giờ mình làm trụ trì rồi sau đó mình mở một cái khóa tu học cho tăng ni ngắn hạn trong vòng bốn tháng. Mình cũng mời một số huynh đệ mình tới phụ. Những người mà ngày xưa mình nhớ học ở Thiên Khánh á,
[26:59]có cái người dữ nhất cái mình cho làm giám viện coi về kỷ luật. Cái người mà hiền nhất á thì mình cho người đi làm giáo thọ để năn nỉ. Rồi có cái người nào mà mình thấy hồi xưa mà ăn tốt, khỏe nhất mình cho làm tri khố giữ nhà bếp. Mình biết huynh đệ mình mà. Còn ai mà có kinh nghiệm mà giấu đồ ăn vụng thì mình cho nghĩa là kiểm soát đơn của chúng thì không còn ai giấu được nữa, tại ổng kinh nghiệm đầy mình rồi, không ai làm được nữa. Còn người nào mà ngày xưa chuyên môn mà viết thư lén đi ra bên ngoài, bây giờ mình cho người kiểm duyệt thư thì không có ai gởi thư bu lọt. Tại ổng kinh nghiệm đầy mình, đi đường nào, đưa qua hàng rào,
[27:37]đưa qua Phật tử, đưa qua gói đồ gì, thơ giấu trong đó mình biết hết. Cho nên mình mời nhiều huynh đệ mình về phụ, nghĩa là mở cái lớp cho tăng ni tu học. Thì không ai qua mặt được nữa. Nhưng mà lúc đó mình đứng vai trò chính nhưng mà mình tôn trọng mọi huynh đệ của mình, thì người ta thấy người ta đứng vai trò phụ mà người ta có giá trị, người ta không bị coi thường, thì như vậy cái tình đoàn kết hợp tác nó được được lâu bền, phải không? Chứ còn bây giờ mình ỷ mình đứng vai trò chính, trụ trì, rồi mình coi những người đến dưới mình, mình coi thấp hơn mình một chút, trong tâm mình mình nghĩ họ thấp
[28:09]hơn mình một chút, thì việc hợp tác sẽ không lâu dài, tình đoàn kết sẽ mất liền. Nên ở đây cái nguyên tắc để tạo thành sự đoàn kết chỗ này nữa là ở chỗ là là mình chỉ nguyện đứng vai trò phụ để tránh cái sự đấu tranh, giành giật trong Phật pháp. Và cái thứ hai, cái thứ kế tiếp là nếu lỡ mình phải đứng vai trò chính thì mình phải khéo léo biết tôn trọng mọi người, để cho những người mà hợp tác với mình họ có thấy họ có cái nhân phẩm. Họ có nhân phẩm. Nhân phẩm họ có cái phẩm giá, họ có cái giá trị, chứ không có coi thường. Tôi quên định nghĩa cái chữ tự trọng. Có người hay nói là: "Người sống phải có lòng tự trọng".
[28:54]Rồi không có dịp nói thôi sẵn đây nói không để quên. Lòng tự trọng là gì? Nếu mình định nghĩa theo kiểu là tự tôn trọng chính mình thì đúng không, đúng đạo đức không? Nó sai á, thành ra tự cao. Cho nên cái chữ: "Người sống phải có lòng tự trọng" thì lòng tự trọng này không phải là là mình tự tôn trọng mình. Nên mình chạy theo chữ nghĩa, mình định nghĩa cái đạo cái hạnh niệm trật liền nha. Lòng tự trọng nghĩa là thế này, tức là mình sống đừng để cho người ta khinh dễ mình, khinh dễ mình. Mà bằng cách là không làm điều sai, còn người ta nghĩ xấu mình do người ta hiểu lầm thì không phải lỗi mình.
[29:37]Chúng ta nhớ nha, cái tự trọng là mình sống không làm điều sai để cho người ta không khinh rẻ mình. Định nghĩa của lòng tự trọng là vậy. Liên quan chút nhắc chừng để sợ quên. Dĩ nhiên cái câu này mà phân tích ra thì nhiều lắm thành một bài đó, quý thầy hôm nào viết luôn một bài hoặc đi giảng một bài về lòng tự trọng đi. Này bài mới không đụng hàng.
[30:01]Chúng ta nói thêm số nguyên tắc đoàn kết nữa là chúng ta phải hiểu cái lợi ích, cái mục tiêu của việc Phật sự là làm lợi ích cho số đông của chúng sinh. Vì làm lợi ích cho số đông cho nên phải cần nhiều người hợp tác. Và vì vậy, chúng ta thích hợp tác để làm việc Phật sự lớn. Nên đây là cái tâm thích hợp tác. Nếu không có tâm thích hợp tác, mà mình cứ thích làm một mình thì không có tạo thành cái Phật sự lớn được. Mà Phật sự là để làm gì? Là để làm lợi chúng sinh. Do cái tâm vị tha của mình, nghĩa là do cái hạnh nguyện vị tha. Cho nên mình muốn làm việc Phật sự lớn, mà muốn làm phật Phật sự lớn thì phải phải có hợp tác.
[30:46]Mà muốn có hợp tác thì phải có cái tâm thích hợp tác. Nên từ đây về chúng ta nhớ một cái nguyên tắc nữa là trong tâm mình luôn luôn thích hợp tác với các huynh đệ khắp nơi khắp chốn hết để cùng nhau làm những Phật sự lớn, chứ không có thích là làm một mình mình. Đó là cái tinh thần hợp tác đoàn kết. Mục đích khác nữa là khi làm một Phật sự gì đó, chúng ta nghĩ vì báo ơn Phật, vì làm rạng cho danh dự của Phật pháp, của đạo Phật mà chúng ta làm nên được những Phật sự lớn. À ví dụ như là chúng ta hợp tác với nhau, mình soạn nguyên một cái tài liệu về về giáo lý mới lại. Ví dụ trước đây chúng ta có một số cái giáo lý
[31:34]đạo Phật như là Phật học phổ thông của Hòa thượng Thiện Hoa soạn, hoặc là Phật học tinh yếu của Hòa thượng Thiền Tâm soạn, vân vân, có một số hoặc là Đức Phật và Phật pháp của Đại đức Narada soạn, nghĩa là có một số nghĩa là cũng có một số tài liệu, số giáo lý rồi. Nhưng mà sau này chúng ta thấy qua cái thế kỷ 21 thì triển khai đạo Phật theo như cái trình tự đó, theo phương pháp đó không còn thích hợp nữa. Rồi chúng ta mới bàn với nhau nhiều người, nhiều người giỏi hợp soạn lại một cái chương trình giáo lý mới để có thể tổ chức cho học cho cư sĩ nè, học cho tăng ni mới vào đạo nè, học cho đoàn sinh gia đình Phật tử nè.
[32:16]Bởi vì cái chương trình giáo lý của đoàn sinh gia đình Phật tử cũng cũ lắm rồi, chương trình cũng không còn thích hợp nữa. Bây giờ mình soạn lại. Làm sao có thể áp dụng được nhiều môi trường như vậy? Người mới đến đạo, cư sĩ mới đến đạo phải học, người mới xuất gia vào chùa cũng phải học, đoàn sinh gia đình Phật tử phải học. Thì công trình đó nếu làm được thì cũng rất có lợi ích cho đông người, mà để ảnh hưởng lâu dài thì mình biết một người soạn không nổi. Cho nên mình họp bàn nhiều người giỏi mà có tinh thần hợp tác, phân công nhau từng đoạn, từng chương, từng bài, chọn bàn bạc. Khi một người viết đưa ra cho nhiều người cùng tham khảo rồi
[32:52]sau đó sẽ gửi đi rộng rãi mọi nơi tham khảo ý kiến, rút trở về lại để tổng kết biên tập lại trước khi cho ra. Nghĩa là công trình nó soạn rất là kỳ công, rất lâu dài, ví dụ như vậy. Thì đó là vì nghĩ đến lợi ích số đông chúng sinh nên chúng ta hợp tác. Và chúng ta nghĩ làm công việc đó để báo đền ân Phật, để làm rạng danh cho đạo, nên chúng ta hợp tác. Vì vậy là gọi là cái tinh thần thích hợp tác. Chúng ta nghĩ như vậy mà thích hợp tác. Một những nguyên tắc mà để đoàn kết nữa là thế này: là khi mà hợp tác với các huynh đệ của mình thì chúng ta thấy có người người nào cũng có ưu điểm, rồi người nào cũng có khuyết điểm, phải không?
[33:38]Trên đời không ai hoàn toàn hết, trừ Đức Phật thôi. Vậy mà Đức Phật nói trên thế gian này không ai hoàn toàn được khen khen, cũng không ai hoàn toàn bị chê. Đức Phật còn nói như vậy. Ngay cả Đức Phật á là một bậc nghĩa là toàn giác hoàn hảo vậy á, mà thời Đức Phật giáo hóa còn bị chống đối dữ dội. Trời, ngoại đạo âm mưu chống ngài đủ cách, giết hại ngài luôn, cũng tìm cách như vậy. Giết ngài không được, giết qua tới đệ tử ngài, ngài Mục Kiền Liên. Nên chúng ta thấy là sống trên đời nó không bình yên. Thì bây giờ huynh đệ mình hợp tác với nhau, mình phải hiểu một điều chắc chắn ông huynh đệ mình mà
[34:13]ổng làm việc mình đây, ổng có điểm hay và cũng có điểm dở. Thì ở đây, cái điểm nào hay của người huynh đệ mình, mình phải phát huy, phải khen ngợi.
[34:25]Còn điểm nào dở, mình khéo léo nhắc nhở, góp ý để huynh đệ mình khắc phục. Thì như vậy cái việc hợp tác để làm Phật sự mới lâu bền. Còn ví dụ như nếu cái ưu điểm người ta mình lơ, mình không khen, mà khuyết điểm người ta mình cứ moi móc mình chỉ trích thì chắc chắn là đổ vỡ, phải không? Ví dụ như người huynh đệ đó khi bình thường á họ có cái nhược điểm là lề mề, ví dụ vậy, tới giờ ăn phải kêu mới xuống ăn, tới giờ tụng kinh phải la hét rồi mới lấy y đi tụng kinh. Nhưng mà hễ mà gặp Phật tử mà nói chuyện thì đâu ra đó, đạo lý nói đâu người ta nghe đó, ủng hộ chùa. Thì người này có cái ưu điểm đó mà có nhược điểm kia, phải không?
[35:04]Thì bắt đầu hễ mà công việc mà đụng tới ngoại giao thì mình giao ổng, góp ý thêm, rồi nói: "Thôi, huynh lo việc này, huynh lo việc tiếp khách, ngoại giao để ủng hộ Phật sự thì huynh đứng lo việc đó nó ổn mặt đó. Huynh làm rất là khéo. Huynh có cái duyên với chúng sinh". Thì mình chân thành mình khen, mình phát huy luôn. Rồi nhưng mà sau đó mình nói: "Tới giờ ăn hay tới giờ tụng kinh huynh chịu khó đi đúng giờ giùm chút nha. Như vậy là dễ thương lắm á". Mình khen ổng vậy cái không được? Chứ còn ví dụ như mình thấy ai làm được việc cái mình nắm đầu mình kéo xuống, không cho người ta nổi lên. Thì đạo Phật mình nhìn vô là sao?
[35:39]Thấy cũng là lấp thấp lè tè lè tè à. Tại vì ai nổi lên bị người khác kéo xuống. Còn ở đây á, trong tinh thần hợp tác, ai nổi lên mình đưa ghế cho nó đứng lên thêm chút nữa, hoặc là còn muốn cao nữa hả, mình đưa thang lại cho leo tuốt lên luôn, ủng hộ luôn, không có sao hết. Ví dụ mình thấy người đó là người có thể làm giáo thọ tốt, nghĩa là ổng giảng giải tốt nè, ổng kiểm soát bài vở, ổng chấm điểm đâu đó chặt chẽ, làm giáo thọ tốt, thì mình phải tìm cách cho người ta phát huy cái tài năng đó. Hoặc là mình tổ chức lớp ở chùa cho ổng dạy, hoặc là mình đi mình gặp cái chùa khác mình thấy có lớp học thì mình giới thiệu ổng lại, mình nói: "Ở đây có lớp học hả?
[36:18]Ờ, tôi có ông huynh đệ ổng dạy giỏi lắm, ổng giáo thọ ổng dạy chặt chẽ đàng hoàng, ổng dạy ở đâu là người ta nên người ở đó á". Rồi mình nói: "Mời ổng dạy đi, tôi tôi giới thiệu cho", tức là mình đi làm cò mồi cho huynh đệ mình ổng làm ăn, cho ổng phát huy cái khả năng của ổng, mà ổng tiến bộ luôn. Thì như vậy ổng ổng sẽ được uy tín, rồi ở người ngoài đạo Phật họ nhìn vô họ thấy đạo Phật đồ sộ kỳ vĩ vì có nhiều người nổi bật lên, phải không? Đó là cái danh dự chung của đạo. Còn hễ ai mà thấy hơi ngóc nổi lên cái mình kéo xuống. Ví dụ như có ông thầy ổng có tiếng tụng kinh hay, Phật tử mến. Không biết giờ Phật tử còn mê tiếng tụng kinh không chứ khoảng chừng 20
[36:56]năm trước á, ông thầy nào mà tụng kinh mà tiếng hay là đắt hàng lắm. Phật tử cưng lắm. Lén lén vô gặp thầy cúng dường, dúi cho bánh mì với đồ ăn thoải mái lắm. Còn thầy nào tụng kinh dở là đói ráng chịu. Hồi xưa vậy. Giờ mình thấy ông huynh đệ mình nếu mình còn tâm đố kỵ á, thấy ổng tụng kinh hay cái có người Phật tử lại: "Hỏi thưa thầy, trong chùa mình có ông thầy tụng kinh hay nhất đâu thầy?". "Ổng ừ có gì đâu hay. Thì được có cái tụng kinh chứ gì đâu. Sống bê bối thấy mồ, dở". Đó, mình chê một tiếng cái người kia người ta xuống tâm liền, phải không? Người ta đang thích, xuống tâm. Đó. Hoặc là thấy mấy Phật tử cứ đeo đeo theo ông thầy
[37:35]đó quá cái mình gặp mấy Phật tử mình nói xấu: "Ổng vậy chứ bùa bịch lung tung chứ hay ho gì". Cái người kia người ta rợn, người ta sợ: "Trời, nghe ông thầy có bùa hết hồn". Còn cái ông thầy ổng mới ngạc nhiên, ổng nói: "Ủa, bữa trước thấy cô Phật tử gặp mình coi săng sái, đoan đả lắm, bữa nay sao thấy xớ xá lơ lơ đi mất tiêu, kỳ?". Không hiểu tại sao, đâu biết là bị nhiễm độc rồi, bị tuyên truyền mất tiêu. Thầy thử đạo Phật mình nó cứ thấp lè tè hoài. Còn ở đây á, mình hiểu cái tinh thần hợp tác đoàn kết á, mình nói: "Ủa, huynh tụng kinh hay hả? Phật tử khen quá hả? À được, mình lấy băng cassette lại,
[38:05]huynh tụng vô giùm tôi, tôi đem tôi cho mấy bà già trầu nghe". Tại mấy bà già trầu bộ khoái nghe tụng kinh hơn là khoái nghe giảng pháp. Nghe ông Chân Quang giảng pháp bả chê, giờ nghe huynh tụng kinh bả khoái, thôi bây giờ huynh vô đây rồi mình truyền. Tức là thấy người ta có cái hay mình nghĩ cái cách để làm sao đem cái hay người ta làm lợi cho đạo. Mình cò mồi, mình tiếp thị, mình phát huy rồi làm cho người ta nghĩa là phát huy cái tài năng người ta lên luôn, vậy. Nhưng mà bên cạnh đó cái nhược điểm người ta, mình biết cái nhược điểm này sẽ làm người ta đổ vỡ, nên mình ráng nhắc nhở khéo léo.
[38:41]Ví dụ như ông huynh đệ mình vậy, ổng giỏi cái việc mà sắp xếp trong chùa, là giỏi có thể làm tri sự á, phân công người này, phân công người kia, lập kế hoạch, chương trình, giỏi, làm tri sự được, thì mình cũng cho giới thiệu sắp xếp cho ổng làm tri sự, rồi việc được việc lợi. Nhưng mà ổng có cái ổng kênh đời, ổng mà đứng ổng chỉ huy ổng ra lệnh là y như ổng làm ông nội người ta á. Là đó, thì mình thấy giỏi cái này mà nó thua mặt kia, nhưng mà mình phải khéo giữ lại, chứ mình mới nói nhắc nhở, mình nói cái tâm kiêu mạn á, sau này nó làm cho mình ô nhiễm, với lại cái thái độ mà mình không tôn trọng người khác,
[39:17]sau này mình mất phước làm tăng, mình coi thường người khác quá, cái thái độ mình coi thường người khác sau này mình phải hoàn tục, thôi huynh cố gắng, nghĩa là huynh cố gắng suy nghĩ việc sắp xếp chùa, nhưng mà ráng nhã nhặn khéo léo lại, đừng có nạt nộ người ta, chứ mình cũng chưa có đẻ ra người ta bữa nào, ráng đừng có tổn phước chết á. Nghĩa là mình phát huy người ta cái giỏi, nhưng mà ráng nhắc trong cái tình thương yêu, nhắc cái dở người ta lại. Ở đây á, cái việc mà nhắc nhau trong tình thương yêu á, huynh đệ mình sẽ nghe, nhưng có cái mình chỉ trích là ai cũng ghét hết. Mình chỉ trích trong cái ác ý, ai cũng bực.
[39:54]Ví dụ cái người đó họ có cái tánh là dễ tin, nghĩa là trong túi có được một trăm hai trăm ngàn, có người vô cái than thở vài tiếng móc ra đưa hết, rồi họ trốn đi mất tiêu, họ mượn rồi trốn đi luôn. Biết có tật dễ tin, cái mình mới chọc, mình mới chọc người ta: "Anh anh giờ anh có cái chùa, anh mà nữa anh có cái chùa người ta nói vài tiếng dám đưa chủ quyền cho người ta đi cầm ngân hàng luôn á, dám lắm." Mình nói mà xỉa xói người ta bực lắm. Còn ở đây mình nói bằng lòng thương yêu, thì mình nói rằng cái làm việc Phật pháp phải cẩn thận, bởi vì tiền bạc của Tam Bảo mình dùng cho đúng việc, nhiều người có tâm lừa đảo họ đến họ lợi dụng, nên thôi huynh cố gắng...
[40:33]Mình nói bằng tình thương yêu huynh đệ mình nghe à. Nhưng mà cái khó á, cái đầu của mình nó méo mó là mình thích thấy thích ác ý, hễ ai mà có điểm dở dở mừng lắm, để mình rêu rao mình công kích. Cái tâm đó tâm bậy, nên ráng vượt qua điều đó. Ví dụ thường là những cái người huynh đệ mình có những cái nhược điểm, dù họ hay nóng nảy, hay tự ái, hay thiếu kiên nhẫn trong việc Phật sự. Nhất là cái nóng nảy á, làm việc nhiệt tình quá rồi bắt đầu nổi nóng xung thiên lên, rồi cãi quậy tùm lum hết trơn, thì đó là cái nhược điểm mà mình biết, nhược điểm đó sẽ làm cho nhiều người khác bất mãn. Ví dụ bây giờ đi, mình muốn cất cái ngôi chùa,
[41:13]làm một cái Phật sự, thì mình phải sao, phải kêu gọi Phật tử phụ chứ, chứ một mình mình cất đâu có nổi. Rồi phải hợp tác thêm nhiều, nhờ quý thầy bên đây ủng hộ, bên kia ủng hộ, người liên hệ bên xây dựng, bên vật liệu, bên vật tư, bên kiến trúc, rồi bên liên hệ bên giấy tờ, có nhiều người như vậy. Nhưng mà có cái ông thầy ổng đi lo giấy tờ, tới chừng ổng gặp khó khăn tại vì thủ tục hành chánh nhà nước thì cũng rắc rối lắm, tới chừng ổng bực quá, ổng xin hoài không được, ổng đứng giữa ủy ban ổng chửi bung thiên tùm lum hết trơn á, thì rồi sao, bể luôn thấy không? Thì người ta tức người ta đâu thèm cho giấy nữa.
[41:48]Cho nên trường hợp nhưng mà mấy vị như vậy cái mình phải khuyên, phải khuyên là: "Thôi, huynh ráng kiên nhẫn, chắc bên chính quyền người ta cũng có cái lý do gì đó mà mình chưa hiểu, mình chưa hiểu hết luật pháp nhà nước, mà mấy ông chính quyền chắc cũng chưa hiểu mình, thôi mình cứ ráng kiên nhẫn mình bày tỏ thiện chí thêm. Chừng nào mà bí quá hết đường binh rồi thôi lúc đó mình mới cất trái phép rồi ổng phạt gì đó ổng phạt. Còn bây giờ thì thôi ráng kiên nhẫn tới cái mức cuối cùng đi." Nghĩa là biết huynh đệ mình có cái nhược điểm, khi làm Phật sự mình ráng khuyên lơn bằng tình thương yêu, để cho cái việc hợp tác với nhau được lâu bền.
[42:22]Còn nếu mình thấy huynh đệ có nhược điểm mà mình không có nhắc á, là nửa bể nha, bể là ráng chịu á. Mình khen cái hay của huynh đệ mình là một cái tốt rồi, mình phát huy là cái tốt rồi, nhưng mà phần nhược điểm mà nếu mình không giúp huynh đệ mình khắc phục nữa là bể hết cả đám luôn á. Ví dụ như bây giờ cái ông đó ổng đứng ra ổng cự ổng chửi chính quyền tùm lum hết rồi Phật sự mình làm được không? Thì thôi, chia tay nhau ai về chùa nấy ở rồi làm gì được nữa, phải không? Chính quyền họ tưởng mình chống đối, đâu biết là tại ổng nóng tánh ổng nói bậy vậy thôi, chứ sau về ổng cũng hối hận. Thì đó là những cái mà vì lợi ích chung, mình phải góp ý huynh đệ mình là như vậy.
[43:02]Một điều nữa là nguyên tắc để tạo thành sự đoàn kết nữa, là chúng ta quý trọng và hợp tác với tất cả đệ tử Phật, không có phân biệt tông phái. Hiện nay đạo Phật mình thì chia ra rất nhiều tông, mâu thuẫn lớn nhất là giữa Nam tông và Bắc tông, tức là bên Nguyên thủy và Bắc tông Đại thừa. Thì mỗi bên đều có cái lý do để nghĩ rằng mình đúng nhất, và bên kia dở hoặc sai, cho nên không ưa. Lấy ví dụ, khi mà đi tu á thì chúng ta đều chọn một cái nơi mà mình nghĩ rằng là nơi tu đúng nhất, phải không? Ví dụ có hai ngôi chùa, mình đi qua đi lại đi qua đi lại, cuối cùng thấy cái chùa này đúng nhất thì mình mới vô, phải không?
[43:40]Còn cái người khác lại thấy cái chùa kia đúng nhất rồi mới vô. Thì khi mình thấy mình đúng nhất như vậy thì mình thấy nơi khác là sao? Là sai. Cái tâm lý nó tự nhiên, phải không? Ví dụ mình chọn cái tông này mình tu, thì mình nghĩ cái tông kia là sao? Dở. Đó là tâm lý. Mà khi mình nghĩ người ta dở, người ta sai, mình còn cái tôn trọng người ta không? Còn không? Không. Nghĩ người ta sai rồi đâu có tôn trọng. Mà khi mình không tôn trọng người ta mình có thương người ta không? Cũng không luôn. Mà mình không thương người ta thì người ta có thương mình không? Cũng không luôn. Rồi đạo Phật sẽ, sẽ tan nát hết là vậy.
[44:19]Mà nó từ cái tâm lý ban đầu là cái mình nghĩ mình đúng nhất. Mà ông thầy mình ổng cũng nói vậy, ổng nói: "À, con tu đây là đúng địa chỉ rồi đó, ở đây là đúng nhất, không còn ở đâu nữa hay hơn nữa." Ông thầy mình ổng cũng nói vậy, làm mình yên trí: "Ờ, đây là đúng nhất." Nên mình nhìn ở đâu cũng thấy thấp thấp hơn chút, nên mình không có cái lòng quý mến. Mình không hổng thương người ta, người ta hổng thương mình. Bên kia họ cũng nghĩ như vậy, rồi cuối cùng đạo Phật chia manh chia mún hết, từ cái suy nghĩ đơn giản ban đầu là mình là đúng nhất. Bây giờ mình suy nghĩ lại chút, chưa chắc mình đúng nhất.
[44:52]Ví dụ bên Nam tông là các vị bảo thủ, trân trọng, giữ gìn cái truyền thống từ ban đầu rất kỹ, là những bộ kinh Nikaya giữ rất kỹ, không cho sai. Và quý vị đó mới thấy rằng bên Bắc tông Đại thừa là giảng những bộ kinh không phải Phật thuyết, cho nên cho rằng đó là Bà-la-môn ngoại đạo. Thì nghĩ như vậy nên các vị đó coi thường quý thầy Bắc tông. Mình đến mình gặp quý sư Nam tông á, mình chắp tay mình xá nhưng quý sư không có xá lại. Tại nghĩ quý sư mới là người Sa-môn chân chính, còn bên đây cạo đầu cạo vậy chứ không phải Sa-môn chân chính rồi không cần chào lại, họ suy nghĩ vậy. Không biết quý thầy có gặp chưa? Có gặp chưa?
[45:34]Phải không, mình chào người ta không chào lại phải không? Nó vậy. Bên Bắc tông Đại thừa mình cũng vậy, nhưng mình đỡ hơn chút, tại bên Đại thừa thì bao dung hơn. Bên Bắc tông Đại thừa thì mình có cả cái tạng A-hàm, cũng Nikaya mình cũng học luôn, rồi học cúng kinh Đại thừa luôn. Nhưng mà mình nghĩ mình là Đại thừa, bên kia là Tiểu thừa, mình cũng hơi coi thấp người ta một chút. Nhưng mà mình không đến nỗi quá khinh thường, không đến nỗi quá khinh thường, bên Đại thừa thì bao dung hơn chút. Nhưng mà như vậy, bởi vì không tôn trọng nhau, nghĩ mình hay hơn, nên đạo Phật cũng chia rẽ. Nhưng bây giờ mình suy nghĩ lại, suy nghĩ lại là ví dụ bên
[46:10]Nam tông, các sư có cái hay là giữ kỹ được truyền thống. Cái hay của Đại thừa là phát triển, nhưng mà nếu cái sự phát triển đó mà không có truyền thống để giữ, không giữ cái gốc á, coi chừng phát triển đi bậy, đi mất luôn á. Nên nhờ quý sư giữ cái gốc, mà dù Đại thừa có phát triển tới đâu cũng không có sai lạc. Rồi bên Nam tông cũng vậy, cũng nên suy nghĩ rằng là bên Đại thừa các vị tu là có cả cái tạng... thì đó là bước đầu của sự đoàn kết trong Phật giáo. Hoặc là ví dụ như trong Bắc tông Đại thừa có nhiều tông phái, giờ mình vào chùa mình chọn Tịnh Độ tông mình tu, nghe ở nơi khác có Thiền tông.
[46:54]Thì ông thầy mình ổng cũng nói Tịnh Độ tông là hay nhất, vào cái thời mạt pháp này một câu niệm Phật A Di Đà là vãng sinh, còn tu Thiền tông thì nguy hiểm. Đó. Mình nghe ông thầy nói vậy thì mình thấy tông mình hay, nhưng bây giờ mình suy nghĩ lại một chút. Thì Tịnh Độ có cái hay Tịnh Độ, Thiền tông có cái hay Thiền tông. Nghĩ vậy nên mình không có coi thường, mà mình vẫn quý trọng các tông phái khác. Bên Thiền tông cũng vậy, ví dụ mình tu Thiền thì đừng nghĩ: "Ôi, Tịnh Độ là dành cho mấy bà già, căn cơ thấp." Đừng nghĩ như vậy, mà phải nghĩ rằng Tịnh Độ có cái hay của Tịnh Độ. Ví dụ cái niệm Phật miên mật là cái tâm khiêm hạ,
[47:33]với lại cái sự cảm ứng của chư Phật rất là vi diệu. Nên người đó bổ sung thêm vài điểm nữa thì rất là độc đáo, vân vân. Thì mình có có nghĩ như vậy thì làm cho đạo Phật chan hòa lại. Ví dụ như tôi vậy, tôi thì cũng dĩ nhiên là tu Thiền, nhưng mà gặp ai niệm Phật tôi mừng lắm. Vì người đó có tu và họ biết kính trọng chư Phật họ mới niệm Phật. Chính vì vậy mình từ từ mình không còn tông phái nữa. Và có những cái Phật sự lớn mà đòi hỏi phải sự chung tay góp sức của tất cả mọi tông phái, chứ không có riêng một hai chùa, một hai tông phái mà được. Là ví dụ như lúc nào đó làm tổ chức một đại hội Phật giáo để san
[48:15]định kinh điển, hoặc là xây dựng một cái ngôi đền biểu tượng chung cho đạo Phật của cả nước, thì không phải là một tông phái được quyền làm chuyện đó, mà phải tập hợp hết toàn bộ tông phái lại là để mà lấy ý kiến mà cùng làm một điều gì đó tượng trưng cho một biểu tượng, cái sự thống nhất, đoàn kết chung của đạo Phật. Tuy có nhiều tông phái, nhưng vẫn chung nhau ở điều nào đó. Thì những cái Phật sự mà lớn lao như vậy, ví dụ mình xây một cái biểu tượng đi, Chọn một cái núi nào đó mình xin phép, lúc đó mình đắp nguyên một cái tượng đài cực kỳ đẹp, trên đó thờ Phật và những cái lối đi, những cái hoa văn hoặc những
[48:54]cái kiến trúc kỳ lạ, tân kỳ mà những thế kỷ xưa không thể làm được, chỉ có thế kỷ 21 mới làm được, mà cái ý nghĩa của cái tượng đài đó là tượng trưng cho Đạo Phật Việt Nam của thế kỷ 21, trong đó có sự góp mặt của nhiều tông phái ví dụ vậy. Ví dụ những cái Phật sự lớn như vậy thì phải đoàn kết chung, thì cái tinh thần hợp tác, tôn trọng lẫn nhau là điều quan trọng. Trong Phật sự, thì chúng ta nên giúp đỡ những người làm được việc, đừng sợ họ nổi bật rồi mình bị lu mờ. Đây là cái tâm lý ghê lắm á, tâm lý là hễ thấy người khác nổi cái mình cứ tưởng mình lu mờ, rồi mình hay cản, là gọi là tâm đố kỵ á, mình cản trở, vì vậy Đạo Phật không có mạnh lên được.
[49:40]Nên ở đây như hồi nãy chúng ta nói, là mình phát huy ưu điểm của huynh đệ, thì chỗ này là chỗ là, hễ huynh đệ nào mà thấy làm được việc, hoặc là công khai hoặc bí mật, mình hỗ trợ thêm cho họ làm. Ý này giống hồi nãy, mình không nói dài. Một nguyên tắc nữa là mình chủ động mình mời gọi sự đoàn kết trước, chứ mình không đứng ở một chỗ mà chờ đợi người ta tới. Khi mình có một cái Phật sự gì quan trọng là mình chủ động đi kêu từng người từng người tới để làm. À ví dụ như mình thấy là là có những cái cuốn sách quan trọng trong Đạo Phật cần phải dịch ra tiếng Việt, mà biết một người dịch thì khó khăn,
[50:24]khó khăn, nên mình phải kêu gọi mọi người lại cùng dịch, thì đó gọi là tinh thần hợp tác, là mình chủ động mình đi gọi đi mời. Và những có những người họ có khả năng và có tinh thần hợp tác, nhưng họ không có thấy công việc, nay nhờ mình mời cái họ đến cùng nhau bắt tay làm việc. Thì như vậy mà thành tựu được những Phật sự. Như chúng ta nhớ hồi xưa như ngài Cưu-ma-la-thập hay là ngài Huyền Trang dịch kinh á, cái pháp hội dịch kinh của các ngài cả ngàn người, được vua bảo trợ. Các ngài phân công chặt chẽ lắm, người thì dịch, nhiều người dịch từng đoạn từng đoạn, rồi người biên tập, chỉnh lại những câu văn.
[51:04]Rồi ngài Huyền Trang, ngài Cưu-ma-la-thập thì là biên tập cuối cùng, kiểm tra cuối cùng, coi lại ý tứ cuối, rồi người khắc chữ, người in người cái nọ. Họ làm việc cật lực lắm và những người phục vụ nên một cái hội dịch kinh phải cả ngàn người. Việt Nam mình chưa có. Như ở Huệ Quang thì thì có dịch được cuốn là Huệ Quang Từ Điển á, cũng là một công trình hợp tác nhiều người, nhưng mà cũng không quá đông, không quá đông. Như tôi nhớ hồi xưa về Hòa thượng Huệ Hưng á, lúc Hòa thượng còn sống, Hòa thượng là Trưởng ban Tăng sự Trung ương, thì Hòa thượng chủ trương là phải lập một cái tu viện chuyên tu chung cho cả Giáo hội.
[51:45]Vì ở mỗi nơi, mỗi chùa hoặc mỗi tông phái có cái chỗ tu rồi, nhưng mà chưa có một tu viện chuyên tu chung. Cái đường lối như thế nào đó, sự tổ chức thế nào đó thì Hòa thượng bắt đầu bàn bạc với nhiều người. Ý Hòa thượng là cái tu viện đó đó mở rộng cửa, ví dụ quý thầy, quý cô tu là ở nơi này nơi kia đi làm Phật sự rồi lúc nào đó mình cảm thấy mình cần nhập thất, mình xin về cái tu viện đó mình ở nhập thất 3 tháng rồi lại ra đi, hoặc đến đó xin nhập thất 6 tháng rồi ra đi. Mà khi đến đó được nuôi ăn nuôi ở, có cái nề nếp, có thời khóa chặt chẽ, có đường lối hướng dẫn kỹ lưỡng, thì không cần biết tông phái nào,
[52:26]đến tu cái gì đó sẽ được có người hướng dẫn chặt chẽ. Người nhập thất 1 năm, người nhập thất 2 năm nuôi hết. Cái tâm nguyện Hòa thượng là như vậy. Thì như vậy Hòa thượng chủ động, Hòa thượng đến gặp từng vị tôn túc trong Giáo hội để nêu ra cái ý này. Cái ý này quý thầy thấy hay không? Hay không? Quá hay phải không? Ví dụ mình bất kỳ mình ở chùa nào, mình đệ tử ai, tông phái nào không cần biết, nhưng mình biết là ở nơi đó có một cái tổ ấm của Đạo, của Giáo hội. Mình lang thang mình đi làm giảng sư, đi làm giáo thọ, mình đi đủ chùa chỗ hết làm từ thiện, giờ tự nhiên cái phước tới mình phát tâm tu, mình chạy về, nói:
[53:04]"Con xin đăng ký xin nhập thất 6 tháng." Ở đó người ta sau khi kiểm tra giấy tờ mình, thì đúng mình là có nguồn gốc, không cần biết quen ai, kiểm tra giấy tờ, à có bổn sư xuất xứ rồi quý vị gọi điện thoại về quê quán mình à xác nhận đúng rồi nhận nuôi tu liền 6 tháng. Bắt đầu mình vào đó bỏ hết, lại theo một thời khóa mới, sẽ có một vị thiền sư gì đó hướng dẫn trong đó chặt chẽ. Cái tu viện vậy quá lý tưởng cho Giáo hội, phải không? Nên Hòa thượng thấy ý tưởng đó hay, Hòa thượng đi gõ cửa từng vị tôn túc vậy á. Thì suốt thời gian đó tôi biết chuyện đó, tôi biết chuyện đó bởi vì những cái chương trình
[53:40]vậy là tôi cũng có bàn với Hòa thượng nhiều. Nhưng mà tiếc thế này, tiếc là có nhiều vị tôn túc chưa có hình dung được cái sự cần thiết của một tu viện chuyên tu như vậy. Cho nên nghe Hòa thượng kêu gọi thì cũng ậm ừ nhưng mà không mạnh dạn đóng góp, góp công góp sức. Rồi có một vị tôn túc thì có khả năng nhưng thẳng thừng từ chối. Rồi khi Hòa thượng đến gặp cái vị Hòa thượng kia mới nói rằng: "À thầy có kỷ cương, có nề nếp, cũng có kinh nghiệm, có chúng, giờ nhưng mà dù sao cái này cũng chỉ một tông của thầy, giờ thầy vui lòng hợp tác với chúng tôi, chúng ta lập một tu viện chuyên tu chung cho Giáo hội."
[54:22]Thì cái vị Hòa thượng kia thẳng thừng từ chối: "Thôi, chúng tôi không hợp tác." Thì cũng có những chuyện buồn. Cho nên đến lúc mà Hòa thượng bị bạo bệnh, Hòa thượng tịch, Hòa thượng vẫn mang một cái cái ấp ủ, cái tâm nguyện mà vẫn chưa thành được. Đó là điều đáng tiếc. Hòa thượng mới đặt cái nền tảng ở Đại Tòng Lâm á. Lúc đó Hòa thượng định giao cho tôi, mà năm đó tôi mới 30-31 tuổi, không có dám, không có dám lãnh một cái tu viện như vậy vì mình biết rằng mình không đủ sức để mà kêu gọi đoàn kết mọi người lại. Vì những cái vị khác mình mới 10 tuổi hạ mà những vị khác họ 20 tuổi hạ, 25 tuổi, 30 tuổi hạ mình nói đâu nghe, phải không?
[55:06]Ví dụ dù mình nắm chặt đường lối mình biết á, nhưng mình nói người ta không nghe là không hợp tác được. Phải nói với nhau nghe. Đó là lý do mà tôi từ chối không nhận cái trách nhiệm Hòa thượng giao, và tôi lang thang đi, nhưng mà tôi vẫn giữ cái cái tâm nguyện đó. Nên sau này khi lên núi mà lập cái tu viện là cũng vì để đền ơn Hòa thượng á. Nên tôi mới thờ Hòa thượng ở cốc là vậy, để đền ơn Hòa thượng, mà cũng là để chuộc lại cái lỗi đối với Hòa thượng vì lúc Hòa thượng giao mà tôi không nhận, lơ ra, thấy Hòa thượng buồn. Nhưng mà biết sức đó mình làm không nổi, cái việc chung của Giáo hội mình chưa đủ uy tín để làm.
[55:42]Thôi vậy thôi đành chịu thua. Nhưng mặc dầu biết cái ý tưởng nó rất là hay, cực kỳ hay. Cho nên sau này biết đâu quý thầy lớn lên quý thầy làm được cái tu viện như vậy, cũng bắt chước Hòa thượng, mình đi chủ động đi mời gọi, rồi nhiều huynh đệ cùng nhau hợp tác để xây dựng một tu viện chuyên tu như vậy cho Giáo hội, ai cũng có thể đến nhập thất được, không cần biết người đó ở đâu. Vậy. Có một nguyên tắc để đạt được sự đoàn kết nữa là thế này, là khi mà xong Phật sự có cái sự thành công, thì chúng ta nên nên đổ thừa cho ai?
[56:21]Ví dụ như là mình hợp tác với nhiều người, sau đó mình xây dựng ra được ngôi chùa to, đẹp, ở nơi đó Phật tử, Tăng Ni tới vân tập, tu hành rất là tốt đẹp, là rất là phát triển. Thì có người tới mới khen: "Nhìn thầy hay thiệt á, thầy mở cái ngôi chùa đây xây đẹp mà người ta tới tu đông thiệt, thầy hay thiệt." Lúc đó mình mới trả lời: "Thầy mà không làm chuyện này con thấy không ai làm được đâu." Nghe câu đó thì mích lòng hàng xóm, mích lòng hàng xóm. Thì mình phải trả lời làm sao? Trả lời là: "Trước hết là nhờ sự gia hộ của của Tam Bảo. Thứ hai đó là nhờ ông thầy mập mập đó đó, ông đó ổng giỏi về kiến trúc.
[57:06]Nhờ ông thầy ốm ốm đó đó, ổng giỏi về điều công." Đổ thừa người này, đổ thừa người kia, rồi cuối cùng: "Rồi nhờ Phật tử đàn na mọi người đều ủng hộ người chút chút, cho nên Phật sự này thành, chứ thầy cũng chả có công lao gì đâu con ơi." Mình trả lời như vậy đó thì mới bền. Thì cái câu trả lời mình cuối cùng nó sẽ tới tai huynh đệ mình hết, thì người ta nghe người ta thấy là là mình biết tôn trọng cái công lao người ta, phải không? Phải không? Nên nó có một cái dở trong cái người viết lịch sử vậy. Ví dụ như trong cuộc chiến tranh chống quân Nguyên đi, biết bao nhiêu là máu xương đã đổ, nhưng mà người ta lấy cái người chủ yếu ra người ta ca ngợi
[57:43]hoài, ví dụ như Đức Trần Hưng Đạo ví dụ vậy, người ta ca ngợi hoài. Nhưng mà sự thực là công lao của biết bao nhiêu người trong đó, ai cũng giỏi khủng khiếp lắm mới thành được. Thì ở đây vậy, hoặc là ví dụ như bây giờ có thầy nào đó đi giảng, giảng hay, cái Phật tử thích, Phật tử khen. Phật tử mới nói: "Nào giờ con nghe nhiều người giảng mà chưa thấy ai giảng hay như thầy. Công nhận là là không biết thầy học ở Thiền Khánh ra làm sao mà thầy giảng hay thiệt." Thì lúc đó mình trả lời làm sao? Nói: "Tại con không biết chứ hồi học ở Thiền Khánh là thầy giỏi nhất á con. Giỏi giỏi không ai bằng. Nên thầy mà chỉ có thầy mới giảng được vậy thôi chứ không ai
[58:23]giảng được vậy." Mình nói như vậy là nghe mích lòng không? Mích lòng, phải không? Thì mình phải trả lời làm sao? Thứ nhất là do... Tam bảo gia hộ. Hễ đổ thừa Phật trước cái đã. Hễ là trả lời cái gì, hễ thành công đổ thừa đổ thừa Phật trước. Dạ. Thứ hai là gì? Thứ hai là do là nhờ quý thầy giáo thọ dạy dỗ khéo léo, nhờ quý thầy trong ban giám hiệu, thầy trụ trì nuôi nấng thầy. Nhờ các huynh đệ kềm kẹp ăn hiếp thầy bao lâu. Nhờ vậy mà thầy mới có bắt chước các vị mà thầy giảng được chút đỉnh, cũng vài câu giáo lý. Chứ thầy vậy chứ quý thầy kia con chưa nghe, chứ con nghe quý thầy kia giảng còn hay hơn nữa.
[59:07]Mình nói như vậy thì cái tình đoàn kết thân ái lâu dài, phải không? Chứ còn hễ mà được cái tốt đẹp cái mình ôm về cho mình hết, thì việc đó rồi cũng tới tai huynh đệ, rồi sẽ chia rẽ nhau, mích lòng. Nên ở đây đó, cái khéo của tinh thần đoàn kết đó là mình biết cái công lao của huynh đệ hợp tác để mà đẩy về cho họ hết, còn phần mình không nhận gì hết, là mình sẽ được hợp tác lâu dài. Còn mà mình muốn nhận công cho mình thì sẽ sự hợp tác sẽ đổ vỡ sớm. Đây là điều quý thầy nhớ nha. Cái câu này chứ cái chỗ này chứ dễ bị vấp lắm đó, đa số bị vấp. Thấy mình làm được điều gì người ta khen cái mình nhận công lao của mình.
[59:50]Giờ phải là đổ công lao cho người khác, mình tập nó thành thói quen ở trên miệng mình. Hễ ai khen một tiếng là đổ thừa liền, hễ ai khen một tiếng đổ thừa liền. Quý thầy phải tập như vậy cho quen. Đó là đến nỗi đến nỗi một lúc nào đó mà ai khen, "Sao thầy đẹp trai quá?" cái mình nói, "Ờ, nhờ Phật gia hộ con." Đó, đại khái là phải quen cái miệng như vậy đó. Ừm, phải quen cái miệng.
[1:00:12]Ví dụ như nói bữa nay mình đi vô nấu cơm, nấu cơm ngon, người ta nói, "Sao nay thầy nấu cơm ngon rồi cũng phải nhờ Phật gia hộ?" Đó, tập cho quen miệng rồi thứ hai nữa là nhờ Phật tử cúng đồ ăn ngon, ví dụ vậy. Nhờ cái bếp xây khéo, vân vân. Nhờ ví cuối cùng đó là nhờ người ăn quá khéo nên nó ngon, nhờ vậy luôn. Nghĩa là không có gì của mình hết mà toàn nhờ người ta. Giống như khi mình giảng hay vậy, thì mình đổ thừa người này, đổ thừa người kia đã, cuối cùng mình nói là nhờ người nghe. Vì nếu mà không có người nghe đến nghe một cách chăm chú, thì thầy giảng cũng không nổi con ơi. Đó, nghĩa là giảng mà dòm xuống thấy có người
[1:00:48]chăm chú nghe thì thầy giảng mới nổi. Cho nên là cái công mà tụi con nghe thầy giảng hay, chứ sự thật là nhờ tụi con ngồi nghe đó. Đó, nghĩa là mình đổ thừa công lao hết cho mọi người thôi, không còn gì của mình hết. Thì nãy giờ tôi cũng đổ thừa hết quý Phật tử rồi đó nghe.
[1:01:07]Rồi trong Phật sự đó, nó sẽ có những cái cái đụng chạm, cái bất đồng. Thì phải kiên nhẫn, không có tự ái mà giữ bền bỉ. Chắc chắn là như vậy. Ví dụ bây giờ mình nói là mình tổ chức Phật sự là đi cứu trợ ở một cái miền nào đó, thì mọi người đồng ý với nhau tổ chức đi cứu trợ, nhưng mà mình thì đòi đi đường xe, huynh đệ đòi đi đường ghe, còn ông nữa đòi đi trực thăng, ví dụ vậy, thì cãi nhau, cái giận bỏ không làm nữa, thì Phật sự không thành, phải không? Mua sắm đồ hết trơn rồi cái cuối cùng không thành, tại vì ông đó ông đòi tôi phải đi trực thăng tôi mới cứu trợ, còn đi xe đò tôi không cứu trợ, ví dụ vậy.
[1:01:51]Mình phải kiên nhẫn chịu đựng với nhau, như vậy. Hoặc là ví dụ như xe đang trên đoàn xe chở mình là người biết địa điểm, tới nơi mình liên lạc với chính quyền hết rồi, rồi sau đó cái mình dẫn cái đoàn đi. Đi nửa chừng cái bắt đầu ngồi trên xe nói chuyện qua lại một lát từ từ mới tới cãi nhau. Mới đầu chỉ nói chuyện bánh mì phô mai thôi. Cái người đó, bánh mì có phô mai này sao vẽ con bò cười? Con bò biết cười cái gì? Nói, "Huynh ngu quá, người ta vẽ con bò cười rõ ràng." Bắt đầu ngồi chuyện cãi nhau cái mình kêu tài xế dừng xuống, mở cửa chạy lên đón xe đò đi ngược về ngủ. Thì nguyên đoàn xe đứng chơ vơ. Bác tài xế ổng đâu biết đường ổng chạy,
[1:02:26]còn mình cũng còn cái người ở lại trên xe cũng không biết đâu nữa. Không lẽ chở đồ về? Cái thôi quẹo vô cái xóm nào kêu dân tới cho hết luôn. Thì như vậy cái người dân mà được cho họ không phải là người nạn nhân. Phải không? Cái người nạn nhân được thông báo rồi họ đang ngồi họ xếp hàng họ chờ ở chỗ đó, mà chờ từ sáng tới chiều không xe nào tới, thôi đi về luôn. Thì như vậy quả báo gì xảy ra? Qua đời sau có những điều mình làm không thành công. Nghĩa là những điều mình mong đợi, mình mơ ước, mình chờ dài cổ không bao giờ thành công. Là vì mình đã vì một chút nóng giận, mình đã làm cho bao nhiêu người chờ, chờ đợi hoài công.
[1:03:05]Đó, nên cái quả báo dữ lắm. Trong cái Phật sự á, thì thường là được phước lớn và cần sự hợp tác, mà nếu mình vì tự ái mà mình bẻ gãy, bỏ ngang thì đời sau cái sự thành công mình cũng đổ vỡ, mà có khi nghiệp báo rất là nặng. Do đó là chúng ta phải kiên nhẫn. Nói ví dụ như sau này lớn lên quý thầy đi giảng cũng vậy. Lúc quý thầy đi giảng không phải là mọi chuyện suôn sẻ, sẽ có nhiều người tìm cách công kích, chống đối dữ lắm. Thì phải lì, phải kiên nhẫn. Nếu mình cảm thấy mình giảng đúng với đạo lý rồi, phải lì. Chứ còn thấy người ta chống tôi quá, tôi ghét tôi nghỉ giảng không thèm giảng nữa, ai lỗ cho biết.
[1:03:45]Không biết ai lỗ không biết, nhưng mình mình đã không hoàn thành được Phật sự. Vì vậy phải kiên nhẫn như vậy. Chớ quý thầy chưa thấy, không biết quý thầy có biết cái sự mà tôi phải chịu đựng sự chống đối khủng khiếp. Khủng khiếp. Bây giờ chưa có cái đón đường đâm thôi chứ, chờ đón đường đâm hay xe tông thôi chứ. Chống dữ dội lắm. Nhưng mà cứ phải kiên nhẫn. Tại vì những cái điều mà tôi muốn gửi gắm lại cho quý thầy chưa xong, cứ phải ráng giảng hoài. Chớ nữa quý thầy vài năm nữa quý thầy đứng lên quý thầy giảng hay rồi thì tôi nghỉ cho rồi cho nó khỏe. Lúc đó ai chống thì chỉ đó, thôi mấy thầy đó,
[1:04:22]Trung Hiếu nè, An Môn, Minh Trí gì lại giảng, chống gì đó đó. Lệ gì đó, đây ba bốn Lệ gì đó. Chống gì chống quý thầy ráng khiêng gánh nghe, chứ tôi không biết đâu. Phải kiên nhẫn cái việc đó. Cái mà bất đồng quan điểm với nhau còn đỡ, mà gặp sự chống đối, công kích, triệt hạ mới nặng nề. Nhưng mình phải ráng mà chịu đựng, kiên nhẫn, chứ không có bỏ cuộc, vì Phật pháp là phải như vậy. Một nguyên tắc của sự đoàn kết nữa là chúng ta đừng làm điều gì mà rời xa đạo lý. Không làm, làm điều gì nhớ cân nhắc đúng đạo lý. Tổ chức một lớp học, mình cất cái chùa hay gì đó, trong đó không có tâm danh lợi mà chỉ thuần vì đạo,
[1:05:05]thì sau này ví dụ có ai họ thắc mắc điều gì họ tới hỏi, mình có đạo lý mình trả lời, không có sợ. Chỉ sợ ban đầu mình làm sai, tới chừng người ta hỏi không biết đường trả lời á. Mà nhờ cái làm cái gì cũng đúng đạo lý á, nên mình có cái sức mạnh mà mình tồn tại và giữ được sự đoàn kết với mọi người. Còn mình làm cái gì mà không đúng đạo lý, sau này sẽ tan vỡ, sự đoàn kết nó không có bền. Thì một nguyên tắc của sự đoàn kết nữa là cái này. Là thường thường con người ta khi gian khổ thì chung lưng đấu cật, phải không? Khi thành công rồi thì sao? Có vinh quang rồi thì thì giành giật, cấu xé, chia rẽ.
[1:05:47]Đó là cái tâm lý muôn đời của con người. Như trong chiến tranh vậy. Trong chiến tranh ăn bờ ngủ bụi người ta thương nhau lắm. Mà khi chiến thắng rồi, có vinh quang, có quyền lực rồi, bắt đầu lại tranh giành với nhau, loại trừ nhau. Thì có mấy bộ phim hoặc là mấy câu chuyện á mình để ý, có cái ông đó ổng biết, ổng lớn tuổi ổng biết ở đó có cái hầm vàng, ổng mới tổ chức một cái nhóm, thế là băng rừng vượt suối vào cái khu rừng rậm đó mà đào. Thì trên đường đi đó mọi người thương yêu đoàn kết lắm, tại không biết con cọp nó vồ mình lúc nào, không biết con rắn nó cắn mình lúc nào. Là phải chăm sóc giấc ngủ nhau,
[1:06:26]phải đốn củi nấu cơm rồi phải luồn lách băng đồi lội suối cực khổ. Tới chừng tới được cái hầm vàng, khui ra rồi thì sao? Tìm cách giết nhau để mà mình chiếm đoạt một cái hầm vàng này. Nên có câu chuyện chúng ta nhớ là ba người đi tìm được cái cái hầm vàng, thì hai người này mới nháy nhau giết cái người kia. Giết một người, giết xong. Rồi cái hai người kia mới còn lại mới chuẩn bị sắp xếp thì một người mới nói, "Bây giờ anh ở đây anh giữ, tôi đi ra ngoài tôi mới kêu xe cái đồ, kêu người thêm, vô mua bao mua đồ để mình vô bị vô bao gói kín để không ai biết là vàng rồi mới chuyển về được, mướn xe ngựa,
[1:07:06]xe bò đi trong rừng về." Thì ổng nói, "Ờ, anh đi tôi giữ nha." Thì một người đi đó, ổng đi là ổng đã bí mật kêu người quay về giết thằng này. Còn ông này thì đã trộn thuốc độc sẵn vô cho cơm ông này. Hầm vàng thì vẫn trơ nguyên. Tới chừng ông này ổng trở về, ổng sai người giết ông này xong, ổng cười ha hả, ổng đắc thắng, cơm nước ổng ăn, ăn xong chết sạch hết, hầm vàng vẫn còn nguyên nằm đó. Thì cái câu chuyện đó nó nói cái tâm lý vậy, trong gian khổ người ta đoàn kết, nhưng khi có quyền lợi người ta cấu xé liền. Thì bây giờ trong Phật sự cũng vậy, lúc ban đầu mình làm một cái Phật sự gì đó cực khổ lắm, nhưng mà sau này có khi có cái phước,
[1:07:44]có quyền lợi, ví dụ khi ngôi chùa thành hoặc là khi cái tông môn đó đó thịnh, nhiều người đổ xô về cung kính tôn trọng cúng dường, lúc quyền lợi nó tới rồi thì coi chừng lúc đó mình không còn cái tâm thương yêu huynh đệ như ban đầu nữa, bắt đầu cấu xé. Thì ở đây là để tránh cái điều đó là từ ngay buổi ban đầu mình phải tâm nguyện. Mình phải tâm nguyện trước là ngày hôm nay chúng con trong gian khổ chúng con chung lưng đấu cật để hoàn thành Phật sự. Mai sau này nếu có quyền lợi, chúng con vẫn nguyện là không hưởng, vẫn nghĩa là đem cái lợi ích đó cho mọi người mà chúng con nguyện vẫn tiếp tục thương yêu nhau như từ thuở ban đầu.
[1:08:31]Như vậy. Ờ trong cái đời sống thôn quê hay đời sống dân gian cũng vậy, có những cặp vợ chồng trong gian khổ thương nhau, đến khi giàu lên chút cái bắt đầu ông chồng ổng bỏ vợ. Nói là giàu đổi bạn sang đổi vợ vậy. Nên có cái câu: "Ai ơi chua ngọt đã từng, gừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau." Quý thầy có biết câu đó không? Biết không? Quý thầy biết là hơi nguy hiểm đó.
[1:09:04]Vì cái ở ngoài đời cũng vậy, mà trong đạo cũng vậy. Cho nên vì vậy là mình phải chuẩn bị tâm hồn mình trước ngày đó. Nhưng mà tại sao trong vinh quang mình giành nhau? Tại sao? Tại vì mình nghĩ rằng vinh quang này đủ rồi, cái đích cuộc đời mình tới đây là được rồi. Bắt đầu mình phải lo hưởng nên phải lo giành. Đó là do cái trí tuệ mình ít quá, nên cái chí nguyện của mình nó nhỏ quá.
[1:09:31]Ví dụ bây giờ nói như cất cái chùa thôi, cất cái chùa quy tụ được một, hai ngàn Phật tử tới tu tập thì mình thấy: "Rồi, mãn nguyện cuộc đời tôi vậy được rồi." Bắt đầu tranh giành huynh đệ để giữ mình trụ trì một ngôi chùa đó thì là do cái trí mình ít quá, mà mình chỉ thấy cuộc đời chỉ có ngôi chùa đó. Cái trí mình ít nên cái chí nguyện của mình nó nhỏ. Còn nếu người mà có cái trí tuệ lớn á, ví dụ cất được ngôi chùa xong, quy tụ được một, hai ngàn người về tu thì cái người mà có trí lớn họ thấy cái điều này là hạt bụi. Vì sao? Vì thế giới tới sáu tỷ mấy người mà hơn năm tỷ người chưa biết Phật pháp,
[1:10:11]thì một cái chùa mà tụ hội được một ngàn, hai ngàn người này có là cái gì không? Không đáng kể. Phải tiếp tục đấu tranh suốt cuộc đời còn lại để mà xây dựng Phật pháp, đem Phật pháp đến cho mọi người nữa. Nên vì họ có cái trí họ nhìn lớn nên cái tâm nguyện họ lớn, nên dù có được thành công vinh quang gì chút đỉnh không đáng kể, không phải là chỗ để ngừng lại mà giành giựt với nhau. Tiếp tục bước tới lo cho Phật pháp nữa. Thì như vậy, do mình có cái nhìn xa vậy nên mình không hưởng thụ để giành giựt cấu xé nhau. Còn do cái trí mình ít, cái tâm nguyện mình nhỏ, mới được ngôi chùa một, hai ngàn người vân tập
[1:10:49]là đã thấy lớn rồi giành giựt với nhau. Đó, lý do cũng là như vậy nữa. Nên ở đây chúng ta phải có cái tâm nguyện là trong gian khổ cũng như khi có vinh quang vẫn thương yêu san sẻ với nhau. Và chúng ta phải có cái trí để thấy rằng cái Phật sự mà dù có làm được vẫn chưa đáng là bao so với cái nỗi khổ đầy ắp trên trần gian này. Và chúng ta suốt cuộc đời, kiếp này và kiếp khác tiếp tục phấn đấu đi tới nữa, như vậy. Giờ phần thứ ba này: chúng ta cảnh giác những âm mưu chia rẽ. Thì có những cái đạo khác họ luôn luôn có ý muốn phá đạo Phật vì thấy là nơi đất nước Việt Nam mình đạo Phật chiếm số đông.
[1:11:36]Nhưng họ biết cái số đông này coi vậy chứ nó èo uột, yếu đuối, chia rẽ, lạc lỏng, lung tung, không có gì đáng kể. Phá sơ sơ là nó sẽ tan. Thế là họ tìm cách họ đưa tiền, họ kích động, họ xúi giục để chia rẽ đạo Phật mình ra. Thì có những cách chia rẽ là bằng cách lập thêm một giáo hội nào mới đó. Ví dụ mình có một giáo hội ổn định, thế họ đẻ ra thêm giáo hội khác nữa để chống giáo hội này. Thì có nhiều người do có tiền bạc, có phương tiện kích động nên họ lôi cuốn được nhiều tăng ni và Phật tử theo. Thì sau đó à gặp nhau hỏi: "Anh giáo hội nào? Anh giáo hội nào?" Hễ mà cùng giáo hội thì mới nói chuyện, mà khác giáo hội là bắt đầu hầm hầm dòm nhau muốn đánh lộn.
[1:12:20]Thì điều này thấy đau lòng không? Quá đau lòng. Cùng là con Phật mà chấp cái giáo hội mà không còn thương nhau nữa. Đây là điều hết sức vô lý mà không ngờ đây là âm mưu của ngoại đạo. Hiện nay chúng ta đang bị điều này. À hiện nay có những thế lực từ bên ngoài họ vừa chỉ đạo ở bên tôn giáo khác và họ cũng chỉ đạo thành lập một giáo hội khác trong trong đạo Phật để mà chia rẽ đạo Phật ra luôn. Mà Phật tử tăng ni mình nhiều khi ngây thơ, nghe dụ dỗ cái theo, đâu ngờ rằng đằng sau nó là một thế lực của ngoại bang và ngoại đạo âm mưu chia cắt, gây biến động đất nước này và phá vỡ manh mún đạo Phật ra.
[1:13:05]Rất là đau lòng. Quý thầy phải hết sức cảnh giác điều này. Mình đi theo là mình rơi vào âm mưu của ngoại đạo mà không hay. Rồi có những người mà họ tới họ chê bên này, họ chống bên kia, họ gây, họ tung hỏa mù. Thế là họ thấy trong đạo Phật có người nào nổi lên cái họ bôi nhọ người đó sập xuống liền. Thì như vậy đạo Phật không có nổi lên được. Hồi nãy là mình nói người trong đạo Phật tự mình kéo nhau xuống, ai nổi lên người khác kéo xuống nên nhìn đạo Phật thấy thấp lè tè, không thấy cao lớn kỳ vĩ. Thì bây giờ ngoại đạo cũng vậy. Họ thấy người nào trong đạo Phật nổi lên, họ giả bộ họ cũng là Phật tử,
[1:13:42]họ bôi nhọ, họ công kích, họ đè người đó xuống để đạo Phật không phát triển được. Nên đâu ngờ những cái chuyện mà chống đầy rẫy trong Phật pháp không ngờ cũng là âm mưu của ngoại đạo mình không hay. Vì họ thông minh mà họ tinh vi, họ đủ phương tiện, đủ quyền lực hết. Nên đây là điều chúng ta cẩn thận thoát ra, đừng chạy theo họ. Hoặc là họ đến họ gây hiểu lầm giữa bên này, bên kia, họ xúi tông này chống tông kia, họ nói tông bên kia chê tông này dở, qua tông kia nói tông này chê tông kia dở cho hai tông ác cảm rồi họ xúi hai bên đánh nhau, họ cung cấp vũ khí, tiền bạc cho hai bên đánh nhau, làm đạo Phật rã rời đi.
[1:14:20]Chúng ta cảnh giác á, có những người đem danh lợi ra nhử mình bỏ đi sự hợp tác với huynh đệ. Ví dụ như mình đang tổ chức cái lớp giáo lý với huynh đệ, tập hợp được tăng ni và Phật tử một cái vùng đó lại học giáo lý là một tuần vậy được ba, bốn ngày. Đang tổ chức tốt vậy, có người lại họ mới kêu mình ra họ nói: "Bây giờ thầy bỏ vụ này đi, thầy qua bên cái phường, cái quận bên kia tôi cất cho thầy cái chùa. Ở đó thầy trụ trì, thầy muốn gì tôi cung cấp thầy cái đó hết." Mình nghe thích không? Thích. Cái mình bỏ đi. Bỏ đi qua bên kia thì ổng nói gì mình phải nghe cái đó. Tiền đâu chưa thấy, chùa đâu chưa thấy,
[1:14:59]nhưng mà ổng sai mình làm gì mình phải làm cái đó trước. Lấy danh lấy lợi nhử mình, phá vỡ cái sự hợp tác. Cho nên cái việc mà mình đang mở lớp giáo lý thành công bất ngờ bị biến động, bị rạn nứt, đình trệ lại, mình đâu có ngờ là cái âm mưu từ bên ngoài phá, họ đem danh đem lợi ra nhử mình. Nên trong Phật sự mấy chỗ này phải rất là cảnh giác. Rồi bản thân mình cũng vậy mà huynh đệ cũng vậy, hễ mình nhìn thấy huynh đệ nào mà có dấu hiệu ngã lòng thì mình phải nhanh chóng tìm hiểu, giải thích, lôi kéo trở lại, hàn gắn lại. Chứ nào giờ ổng đang nhiệt tình phụ với mình lo lớp giáo lý, bữa nay bắt đầu mình thấy ổng đổi tánh,
[1:15:36]thấy ngơ ngơ, liếc liếc, lơ lơ, làm lơ lơ láo láo, đứng nhìn trời hiu quạnh, thấy không có không còn nhiệt tình như lúc trước nữa, thì mình biết đã có cái sự tác động nào ngấm ngầm rồi. Hoặc là ai đem danh đem lợi ra mua chuộc, hoặc là ổng bị ma-đăng-già, ma-đăng-trẻ gì ở đâu thả bùa, thả gì rồi, thì tới lui phải hỏi: "Nói thiệt huynh nói thiệt với tôi nghe đi, có ai nói gì huynh không? Có ai đem rủ huynh đi trụ trì đâu?" À, "Rồi có ai hứa là là sắm xe Dream, nhà lầu cho huynh không? Rồi có ai hứa là là nhờ huynh chuyện gì mà duy trì nòi giống gì cho huynh giùm không? Phải nói thiệt cho tôi nghe đi." Nói vậy đó.
[1:16:17]Thì ở đây là bản thân mình cảnh giác nhưng mình phải huynh đệ mình cũng bị ngã lòng mà kịp thời lôi kéo họ lại, hàn gắn lại, nói những chuyện đời coi mộng ảo, danh lợi phù vân. Cái Phật sự mà mình lo cho tinh thần, giáo hóa mọi người, chúng sinh đó, cái đó mới là cái công đức. Còn những cái phù vân khác coi vậy chứ có rồi mất. Con người ta cũng vậy, vinh quang, giàu sang rồi cũng mất, có gì đâu. Huynh ráng vững tâm lại, thôi vô đi lạy Phật với tôi. Đó thấy không? Mình cũng cảnh giác là những cái giáo lý, những giáo điều mà gây kiêu mạn này cũng gây chia rẽ. Ví dụ mình đến học với ông thầy nào mà ổng nói
[1:16:57]ổng nói rằng chỉ có giáo lý ổng là hay, ổng chê hết giáo lý khác là mình cũng cảnh giác, né xa ra. Né. Vì nếu mình đi theo đó thế nào mình cũng gây chia rẽ, như nãy chúng ta nói vậy. Hồi xưa vậy tôi nhớ vậy, khoảng đây khoảng gần hai chục năm trước á có ông thầy, ông Thượng tọa đó ổng cũng truyền bá cái pháp môn. Trời ơi, đọc sách ổng tôi sợ luôn! Toàn bộ kinh Phật gì, pháp môn gì đưa ra ổng chê hết. Rồi những cái phương pháp của chư Tổ, chư Thiền ổng chê hết, chỉ có mình ổng đúng. Tôi đọc cuốn đó xong tôi sợ luôn, tôi nói cái pháp môn này quá nguy hiểm. Quá nguy hiểm là phá hết đạo Phật, mà chính bản thân ổng dạy
[1:17:35]cũng không đúng nữa, người ta tu theo ổng cũng không thành. Bằng cớ là hai mươi năm qua nhiều người đổ vỡ, không thành công, mà có nhiều người bị bị trầm trọng, nặng nề nữa, tôi không có tiện nói tên. Nó có những pháp môn như vậy. Nhưng mà do cái phước Phật pháp còn nên họ cũng không gây ảnh hưởng được lắm. Họ tu theo thất bại rồi thôi họ bỏ lần rồi thôi cũng được. Đó là cái mình cảnh giác âm mưu bên ngoài, còn giờ mình cảnh giác chính mình. Là ví dụ như mình muốn giành phần hơn, mình muốn nổi bật, mình có cái tư lợi ngấm ngầm thì cái này là phải bỏ, đây là phần mình phải bỏ. Hồi nãy mình nói rồi.
[1:18:11]Hoặc là có người có cái tật, cái này có cái tật coi nhiều khi không ác ý mà thành cái tật, vui miệng là hay chỉ trích, hay nói xấu, hay suy diễn xấu, hay kết tội, hay bắt bẻ người khác. Cái này cũng gây chia rẽ nữa. Cái mình dòm đâu mình không thấy ưu điểm người ta, mà dòm thấy thấy khuyết điểm không à. Mà dễ suy diễn thành điều xấu hay kết tội hay bắt bẻ người khác lắm. Ví dụ như mình nhìn thấy huynh đệ mình có cái thẹo trên đầu, cái mình ngồi mình nghĩ: "Thằng này xưa quậy dữ á. Hồi quánh lộn đâu có thẹo." Mình chưa biết ất giáp trơn cũng kết tội người ta. Đó, đó là cái cái bệnh mà đúng ra mình phải suy nghĩ ngược lại.
[1:18:50]Mình đó biết đâu hồi xưa này ổng nhảy xuống sông ổng cứu ai rồi ổng phải cành cây ổng bị thẹo nhưng mà ổng cứu được một người. Mình phải suy nghĩ theo cái chiều hướng tốt cho người ta, chứ suy nghĩ xấu. Còn ví dụ như huynh đệ mình khi nói chuyện vui cái ổng cười, cái mình ngồi phòng bên: "Cười nham nhở." Đâu biết là ổng trong cái sảng khoái, vui tươi, ổng cười với nhau phải không? Đó là cái vậy. Còn hoặc là mình gặp cái người Phật tử ổng có cái tật cái chân đi cà nhắc, cà nhắc. Cái nói: "Ừ đi không nên thân mà cứ cà nhắc đi khoe đi, khoe biểu diễn thời trang hoài." Mình ác cảm. Nhưng mà biết đâu mình phải suy nghĩ ngược lại, nói:
[1:19:30]"Tội nghiệp ổng, ổng đi đứng khó khăn mà ổng còn ráng tới lui tới chùa để tu tập." Nè, cũng một cách á, nhưng mà hễ tâm mình tốt á mình suy diễn cho người ta cái tốt đẹp, còn hễ tâm mình xấu, tật cái miệng mình xấu, hễ mở cái miệng cái nói xấu thiên hạ. Nó thành cái bệnh, giống như có câu chuyện vui á. Có anh chàng đó ảnh lại nhà ai nói chuyện qua nói chuyện lại lát thế nào ổng cũng trù người ta một câu. Nên người ta sợ ông này lắm. Có một lần đó có ông đó ổng ăn tân gia thì nể tình hàng xóm phải mời. Phải mời mà dặn: "Suốt bữa này anh đừng có nói câu gì giùm tui nha. Nhà tui ăn tân gia lỡ gì anh xui tui tội nghiệp tui."
[1:20:04]Cái cái ông này ổng ngồi ổng làm thinh ổng không nói gì hết. Suốt bữa ăn ổng ngồi thinh không. Cái cuối cùng cái thấy ông này xong bữa tiệc tân gia rồi mà ông này ổng không nói câu gì, ông chủ nhà ổng mừng quá! Ổng nói: "Anh tốt thiệt, tốt thiệt." "Nó, không, tui nghe lời anh suốt ngày tui không có nói á. Dù tui thấy cái cửa này hơi nhỏ, lỡ khiêng cái hòm không được á."
[1:20:27]Nó thành cái tật à, hễ mở miệng là toàn nói chuyện xúi quẩy người ta. Thì mình cũng vậy, cái nếu mình có cái miệng mà đó thôi mình ráng lấy kềm lấy đồ mình bẻ qua bẻ lại cho nó hết, đừng có cái tật mà hễ nói xấu nghĩ xấu người ta vậy. Một cái cảnh giác chính mình nữa là nhiều khi lòng mình lạnh nhạt, ít thương ai, nên không có thích hợp tác với ai. Có những người sinh ra trên đời lạ lắm nha, lòng lạnh nhạt, ít thương ai, quý thầy hay bị. Bên người nữ thì hay có tình cảm hơn, chứ người nam hay bị cái lòng lạnh nhạt, ít thương ai. Nhiều đời tu hành khổ hạnh đó, kiếp này lòng lạnh lùng, ít thương ai.
[1:21:04]Trong chúng mình có ai có cái đó không? Dòm coi có ai lạnh lùng.
[1:21:12]Đừng hé, mà đừng có lạnh lùng, băng giá với ai hết á. Nhớ bài thơ hông? "Anh nỡ lạnh lùng đến thế sao?
[1:21:22]Tâm tui tan nát tự hôm nào. Giờ đây đã nát càng thêm nát, muốn nói mà sao vẫn nghẹn ngào." Biết thơ của ai hông ta? Hả? Bán Dạ phải không? Thấy hông? Mấy bà, mấy cụ này còn rành đó, nó vậy đó. Hay vậy đó, còn biết là Bán Dạ nữa không. Hoặc là có người mà thích làm vua một cõi nên tự tách ra. Là ví dụ mình cứ thích mình ở làm vua thôi nên thích đi trụ trì cái chùa, không có thích ở chung với ai, với huynh đệ. Đó là cái tâm mà thích làm vua một cõi, tự tách ra làm cho đạo Phật không còn cái màu sắc đoàn kết nữa. Đây cũng là một cái tâm dở. Trừ trường hợp có người có số cô độc, ví dụ như tôi vậy, tôi là bị cái số cô độc.
[1:22:07]Chứ hồi tôi về chúng là tôi nguyện thề chết sống ở trong chúng không đi đâu á, nhưng rồi bị đuổi, rồi phải đi. Thì đúng là số cô độc rồi, thôi lặn lội lên núi ở một mình rồi cái tự dựng lập lấy. Nên sự thật không muốn, không muốn mà cái số nó khiến vậy đành chịu. Còn quý thầy ví dụ không có bị cái số cô độc, thì mình ráng mình hợp tác với huynh đệ để ở chung chùa, cùng làm được những Phật sự tốt. Thì đạo Phật mình như vậy mới mạnh. Cứ năm bảy người ở chung chùa, năm bảy người chung một chùa, cái chùa đó sẽ hoạt động mạnh. Rồi mình ai cũng nhường nhau đó, cứ đổ thừa thôi huynh làm trụ trì tui không làm đâu, thì đạo Phật mình sẽ đẹp vô cùng.
[1:22:43]Còn năm bảy người ở chung chùa mà tối ngày gườm gườm nhau giành chức trụ trì, thì ba bốn bữa chùa động đất nó sập. Bên ngoài không thấy động đất mà chùa tự nhiên thấy sập. Rồi một cái điều này nữa là giành tín đồ cũng làm đạo Phật chia rẽ, giữ tín đồ cũng làm đạo Phật chia rẽ. Ví dụ thấy tín đồ Phật tử của chùa kia, bữa mình gặp, nói: "Cô đi đâu đó?" Nói: "Dạ, con đi lại chùa thầy con." Nói: "Cô biết ông thầy đó làm sao không mà đi hoài?" Nói: "Dạ sao?" "Ổng có ba vợ, năm con." Trợn mắt: "Sao thầy nói thầy con vậy?" "Ờ tại cô không biết chớ tôi tôi biết rành ổng từ nào giờ, ổng đi tu hồi nào tôi rành lắm."
[1:23:19]Thì làm cho Phật tử người ta nhờn bớt phải không? Người ta hoang mang, không biết ông thầy mình có thiệt sao mà ông này nói chắc như đinh đóng cột. Mà sự thật là do cái tâm giành tín đồ mà nói xấu nhau, làm đạo Phật chia rẽ tan nát hết. Rồi giữ tín đồ cũng vậy nữa. Ví dụ mình Phật tử lại quy y mình, cái nói: "Tụi con quy y thầy là biết một mình thầy thôi nha, không đi chùa nào lang thang, đời này ma quỷ nhiều lắm nha con, không có nha. Coi ngoài chứ tức là đầu trọc thầy chùa vậy chứ ở trong là lòng lang dạ sói, chỉ có thầy đây là tâm Bồ tát, con lại đây đừng đi đâu hết." Thì mình chửi các chùa khác như vậy rồi chùa khác họ nghe được họ có thương mình không?
[1:23:53]Đâu ưa, rồi cũng là đổ vỡ. Cho nên gọi là giành tín đồ cũng gây chia rẽ, mà giữ tín đồ cũng gây chia rẽ. Cho nên ở đây nói mọi cái của chung hết. Nên khi mà làm lễ quy y, tôi dặn điều đó kỹ lắm. Nói quý Phật tử quy y với thầy thì thầy là Bổn Sư, nhưng mà không phải là chỉ biết có một mình thầy. Là trên đường đời vạn nẻo, quý Phật tử đi đâu bất cứ đâu mà gặp quý thầy, quý cô nào mà tu hành chân chính là đều phải thừa sự, cung kính, tôn trọng, học hỏi, cúng dường như đối với thầy không khác. Mà nếu gặp một vị nào mà xuất sắc vượt bực, thì còn hơn thầy càng tốt nữa, phải như vậy. Mình phải có cái tâm như vậy,
[1:24:31]không giành tín đồ, không giữ tín đồ, mà luôn luôn xây dựng chung hết, thì như vậy đạo Phật mới đoàn kết như vậy. Chúng ta nhớ một cái điều nữa là: Đạo lý vô ngã là nền tảng của đoàn kết. Chúng ta tu pháp môn này pháp môn kia, nhưng mà làm ơn tu thêm cái vô ngã giùm. Là muốn tu vô ngã thì chúng ta nhớ tới cái phẩm Hoa trong Tương Ưng Bộ Kinh. Quý thầy học phẩm Hoa Tương Ưng Bộ Kinh rồi nhớ không? Nhớ không? Nhớ gì không? Nhớ chắc nhớ cái gì hoa hoa đó hả? Không nhớ hả? Trong đó là Phật ví dụ là như một người trôi trên dòng thác, là thấy bên bờ có những sợi dây đó, mới chụp lại nhưng mà nó đứt, nó rớt, vì nó không có chắc.
[1:25:16]Thì cũng vậy, là năm ấm chúng ta như những sợi dây giòn bở, mình không biết mình chụp thì mình cũng sẽ sao, nó đứt và mình trôi tiếp vào khổ đau, luân hồi tái sinh. Cái Phật ví dụ đó hay không thể tưởng được. Mà tại sao nó hay? Phải tu mới biết. Quý thầy phải ngồi thiền tu vào trong từng định từng mức định, rồi thấy rõ từng cái ấm từng cái ấm mình, và biết tức là phải buông từng ấm buông từng ấm, mới nhớ lại ví dụ của Phật hay không thể tưởng tượng được. Cái ví dụ rất là thơ mộng, lãng mạn, nên thơ, nhưng mà không ngờ đạo lý sâu lắm, không thể tưởng tượng. Quý thầy hãy nhớ suốt đời cái phẩm Hoa đó, cái người mà trôi mà chụp sợi
[1:25:58]dây nó đứt đi luôn, để đừng bao giờ chấp giữ một cái ấm nào của mình. Vì khi quý thầy vào trong thiền định nó sẽ lộ ra từng ấm mình thấy, mà không được giữ chỗ nào hết. Đến lúc nào tâm hoàn toàn rỗng rang, thanh tịnh, còn lại một cái biết bất động thôi, thì xin thưa nó vẫn là thức ấm, không giữ cái biết đó, không giữ cái biết đó, cứ nó tới đâu buông buông mất luôn. Giống như quý thầy nghe trong cái bài Gắn Bánh Xe đó, tức là: "Đừng nghĩ mà xuân tàn hoa rụng hết, Đêm qua sân trước một cành mai." Quý thầy nghe bài đó chưa? Bài Gắn Bánh Xe. Như vậy, hiểu thêm cái đó nữa. Chấp nhận buông hết, không cần giữ một cái gì
[1:26:39]hết, không cần hy vọng một cái gì chứng đắc hết, vậy đó người đó mới có thể vô ngã được. Còn khi mình tu mà mình vẫn còn hy vọng một cái gì tồn tại để nắm giữ, không ngờ mình nắm lầm cái năm ấm, không ngờ nắm lầm sợi dây bên bờ sông rồi trôi đứt đi mất, phải như vậy. Thì đó, dù tu pháp môn gì tu, nhưng mà nhớ mình để ý cái vô ngã làm cái điểm chung để cho Phật giáo được đoàn kết lại.
[1:27:08]Điều thứ sáu chúng ta nói hôm nay là: Tầm cỡ của Phật sự phải tương đương với mức độ hợp tác. Tức là có những Phật sự nhỏ hay ngắn hạn thì đơn giản, ví dụ mình đi cứu trợ một chuyến về thôi nghỉ, không có gì nữa. Nhưng nếu mình tổ chức một cái cái hội từ thiện lâu dài của Phật giáo thì hoạt động cả năm bảy chục năm, thì việc mà hợp tác là điều quan trọng, cho nên phải lựa những cái người cộng sự chín chắn, có đạo đức, bền bỉ để làm cái Phật sự lớn. Ví dụ như là mình xây dựng một cái trường đại học của Phật giáo, thì mình phải cái trường đại học nó có thể nó tồn tại một hai trăm năm, thì như vậy mình cũng phải tìm những người
[1:27:49]cộng sự mà họ chín chắn, vững vàng để hợp tác. Nghĩa là cái Phật sự mà càng lâu dài, càng lớn thì cái đòi hỏi cái mức độ hợp tác càng rộng rãi và bền bỉ.
[1:28:01]Thì ở đây có một Phật sự lớn nhất. Đố ai biết?
[1:28:15]Cái Phật sự lớn nhất đó là xây dựng Phật pháp cho toàn thế giới. Đó là Phật sự lớn nhất. Vì nó lớn nhất, cho nên cái Phật sự này phải đòi hỏi sự đoàn kết hợp tác rộng rãi nhất trên toàn thế giới. Nghĩa là tất cả mọi tông phái, mọi đệ tử Phật cả tại gia, xuất gia trên khắp thế giới đều phải hợp tác với nhau, đoàn kết với nhau để xây dựng Phật pháp cho cả cái hành tinh này. Đây là Phật sự lớn nhất. Nhưng mà muốn như vậy, thì nãy chúng ta trở lại nguyên tắc căn bản là đừng có cái tông phái nào mà nghĩ mình hay nhất, phải khiêm tốn, nguyên tắc căn bản. Bây giờ hiện nay trên thế giới á thì mỗi khu vực hay mỗi nước á đều có một cái giáo hội.
[1:29:04]Giờ Việt Nam mình có giáo hội, bên Lào cũng có giáo hội, Miên, Thái Lan, Miến Điện, Tích Lan, Nê-pan, qua tới Âu châu: Anh, Pháp, Bỉ, Đức, qua Mỹ, Úc, Tân Tây Lan đều có giáo hội Phật giáo hết. Thì đó là tốt. Tuy nhiên, những cái giáo hội đó chưa có một cái cái sự thống nhất lại, hợp nhất lại như là những cái đạo khác. Ở bên Thiên Chúa họ có một cái Vatican họ thống nhất hết toàn bộ cái đạo của họ lại. Dù ở một giáo xứ xó xỉnh nào là cũng được sự điều khiển trực tiếp của Vatican. Bên đạo Phật không có. Đạo Phật là mỗi vùng vậy, mỗi nước đều có giáo hội riêng, mà ngay cả giáo hội cũng không biết hết từng cái chùa nữa,
[1:29:46]cũng không có cũng cũng lỏng lẻo, không biết hết. Thì ở đây chúng ta nhớ thế này, là nên kết hợp lại dần dần. Đó là khuynh hướng lâu dài cho Phật giáo thế giới đó. Ví dụ, Việt Nam có một giáo hội, Lào có giáo hội, Miên giáo hội, sau này ba cái giáo hội đó gom lại thành một giáo hội luôn, chung cho ba nước Việt, Miên, Lào luôn. Đó là lý tưởng. Hoặc là Miến Điện có một giáo hội, Thái Lan có một giáo hội, ngày nào đó hai giáo hội đó hợp tác lại thành kết hợp lại thành một giáo hội chung luôn. Đó là cái lý tưởng của Phật giáo. Hoặc là bây giờ Bỉ, Anh, Pháp, Đức, Ý rồi có giáo hội Phật giáo, về những cái hội đó kết hợp lại thành chung một giáo hội Âu châu luôn.
[1:30:26]Đó là lý tưởng nhất. Tuyệt đối đừng tạo thêm giáo hội mới. Vì nếu tạo thêm giáo hội mới là cứ gây phân hóa, mà con người ta khoái ra cái mới. Sau này ví dụ quý thầy đi nơi này nơi kia nhớ mình có sẵn cái giáo hội mình cứ tới đó mình tham gia, không cần lập thêm giáo hội mới, và khuyến khích các giáo hội hợp tác lại lần lần. Còn kỵ nhất là gì? Trong một vùng, trong khu vực mình đẻ thêm ra giáo hội để rồi cạnh tranh tín đồ, tranh giành xây dựng lực lượng chống nhau. Hiện nay đất nước mình đang bị tình trạng đó, là đang có giáo hội, bất ngờ đang xuất hiện thêm một giáo hội nữa, mà giáo hội mới nói mình là mới chánh thống.
[1:31:08]Thì ai cũng nói mình chánh thống chứ có ai nói mình là tà thống đâu. Nhưng mà như vậy làm gây chia rẽ trong Phật pháp. Mà thậm chí là người ở giáo hội này lại chống người giáo hội kia, gặp nhau hỏi: "Anh ở giáo hội nào?" Nói: "Tôi ở giáo hội A, vậy anh không phải giáo hội tôi." Vậy không nói chuyện. Mình thấy đau lòng. Cùng là đệ tử Phật mà không thương nhau. Ở đây, nó có một cái công đức là từ đây về sau khi chúng ta thấy bất cứ một cái tăng ni hay Phật tử nào mà có ý phân biệt giáo hội, hay là họ tạo lên giáo hội mới gây xung đột giữa các giáo hội, thì bất cứ người nào trong chúng ta, dù là tại gia cư sĩ hay là xuất gia tăng ni, đều phải ngăn cản quyết liệt.
[1:31:55]Chúng ta phải giải thích quyết liệt cho đến khi nào họ từ bỏ cái việc mà gây chia rẽ xung đột trong Phật giáo, đó là cái công đức lớn. Ví dụ như khi họ đến nói chuyện với mình, họ rủ rê để cho mình ngả theo họ để họ lôi kéo lực lượng mà mình không chấp nhận, mình im lặng không chấp nhận, mình không có ngả theo cái lực lượng mới của họ, thì như vậy là mình mới được phân nửa công đức á, mình không ngả theo cái sai. Muốn được trọn phần công đức á, mình phải biết mở miệng khuyên họ chấm dứt cái việc làm đó đi. Dứt việc làm mà kêu gọi thêm một giáo hội mới, tổ chức giáo hội mới để rồi gây xung đột,
[1:32:35]chia rẽ trong Phật giáo đi, mà mình phải thuyết phục tới khi nào họ từ bỏ luôn. Nghĩa là mình theo dõi họ tới cùng. Hễ khi mình phát hiện được một người nào trong đạo Phật mà có cái tư tưởng là gây giáo hội mới, kéo lực lượng, mình phải khuyên họ bỏ. Mà khuyên một lần là phải chưa xong, cứ tiếp tục theo dõi coi họ còn cái ý tưởng đó hay không. Mà cứ tới lui mình khuyên bảo hoài cho tới ngày nào họ chấm dứt cái việc gây chia rẽ đó đi thì lúc đó mới là xong, mà người làm được như vậy công đức rất là lớn, đó là gây tạo được sự hòa hợp cho tăng chúng. Chúng ta thấy á nếu trong cái ngũ nghịch đại tội
[1:33:14]có một cái tội mà để đọa địa ngục vô gián là phá hòa hợp tăng. Cho nên cái người mà gây giáo hội mới để rồi gây xung đột giáo hội, đó là người mang tội phá hòa hợp tăng. Bây giờ ngược lại, à cái tội đó là đọa địa ngục vô gián á, bây giờ ngược lại mình quyết liệt mình ngăn cản người đó tới cùng, ngày này không được, tuần tới, tuần tới không được, tuần tới nữa cho tới ngày nào người đó bỏ cái ý đồ đó đi, bỏ ý đồ gây giáo hội mới để mà gây xung đột thì cái phước mình cũng rất là lớn. Nếu mà cái tội kia đọa địa ngục vô gián thì cái phước này phải đi đâu? Sinh về cõi trời liền. Nó là như vậy. Đây là cái tâm gọi là tâm bảo vệ Phật pháp,
[1:33:56]bảo vệ Chánh pháp, không để gây ra chia rẽ. Ở đây, vì vậy hôm nay chúng ta nói với nhau bài đoàn kết hợp tác để làm Phật sự, mà trong đó chúng ta có nêu ra những nguyên tắc của sự đoàn kết, chúng ta cảnh giác những âm mưu gây chia rẽ. Cuối cùng, chúng ta nói đến một Phật sự lớn nhất là xây dựng Phật pháp cho toàn thế giới, và chúng ta cảnh giác việc mà gây ra nhiều giáo hội để gây xung đột, chia rẽ trong Phật pháp là điều không nên. Chúng ta quyết tâm cản. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nguyện đem công đức này
[1:34:43]hướng về khắp tất cả
[1:34:51]đệ tử và chúng sanh