[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay mình nghe phẩm Diệu Âm. Tuần trước, trước phẩm Diệu Âm thì mình đã nghe phẩm Dược Vương
[0:23]thành diễn tả cái hành vi, cái công hạnh của một vị Bồ Tát mà sau khi đắc đạo đã đốt thân để cúng dường Phật. Thì cái ý nghĩa đó chúng ta đã tham cứu qua. Ngoài những cái ý nghĩa mà chúng ta đã biết thì cái phẩm Dược Vương chuẩn bị cho cái phẩm Diệu Âm này. Muốn học được cái phẩm Diệu Âm này thì phải biết qua cái phẩm Dược Vương. Cái hình ảnh, cái hành trạng của một người mà tự đốt thân mình để cúng Phật nó còn nói lên cái ý nghĩa là một khi mà chúng ta
[1:08]hiểu được đạo lý, một khi chúng ta hiểu được con đường Phật pháp cao siêu, lý tưởng giải thoát vĩ đại thì chúng ta không xem cái thân này là của mình nữa. Mà cái thân này là thân của Tam bảo, của chúng sinh. Cái ý nghĩa này thì nó quá triệt để, quá lớn lao, cho nên nhiều khi không dám giảng cho người cư sĩ, Phật tử nghe là vậy. Cái ý nghĩa nó quá triệt để. Thường thì người cư sĩ còn bận chuyện gia duyên, còn nhiều trách nhiệm bổn phận, cho nên mình phải sống để lo cho gia đình mình, cho vợ chồng, cha mẹ, con cái, anh em, vân vân. Còn với người xuất gia và với hàng Bồ Tát, nhất là sáu phẩm cuối cùng này nói đến những cái hành
[2:09]trạng vĩ đại của Bồ Tát, thì nơi cái ý nghĩa của người xuất gia như của Bồ Tát đắc đạo thì chúng ta mới dám nói là cái thân này không còn phải là của mình nữa, mà là của tất cả chúng sinh, mà là của chư Phật.
[2:28]Như vậy khi mà nói thân này không phải là mình, mà là của chúng sinh, là của chư Phật thì từ đây mình sống để làm gì? Sống để làm gì? Không phải sống để ăn.
[2:43]Sống để tạo phước, chữ tạo phước là cũng vì mình nữa đó. Tại vì phước là phước cho mình.
[2:51]Chỉ vì chúng sinh mà sống. Chỉ vì làm cho Phật pháp được thấm nhuần trong cuộc đời này mà mình sống. Làm sao đem lại an lạc, hạnh phúc, đạo đức cho mọi người mà mình sống, chứ mình không còn những mục tiêu của của cá nhân mình nữa, không còn định cái hướng gì cho cuộc đời mình nữa. Cho nên cái ý nghĩa nó quá triệt để mà nhiều khi quý thầy không dám nói. Nói ra như vậy là nó có những cái nhiều khi sẽ bị phê bình. Phê bình sao? Phê bình nói giống như là gây nên cái sự cuồng tín. Chỗ này không hiểu sẽ gây nên cái sự cuồng tín giống như các tôn giáo khác vậy đó. Như có một số tôn giáo cuồng tín và bạo lực trên thế giới, họ cũng có một cái số lý luận tương tự.
[3:40]Họ nói rằng người nào mà như vì Chúa mà chết hay vì thánh Allah mà chết thì sẽ được lên thiên đường, đừng coi cuộc sống này là mình nữa mà hãy hiến cuộc đời mình cho Chúa, cho thánh Allah. Rồi cứ đừng sợ chết, cứ cầm gươm mà vô chiến đấu đánh đại hoặc là ôm ôm bom vô nổ nhà người ta, như vậy sẽ được lên thiên đường. Nó rất giống, Phật tử thấy không? Nó rất là giống với những cái lý luận của các giáo phái cuồng tín. Mà các giáo phái cuồng tín hiện nay là làm cho thế giới điên đầu, sợ hãi nhất. Thì cái đoạn của phẩm Dược Vương cũng vậy. Nếu mà không khéo thì chúng ta sẽ gây nên cái tình trạng cuồng tín trong đạo Phật trở lại.
[4:23]Gây nên cái tình trạng cuồng tín là như thế nào? Nghĩa là à tôi học cái phẩm Dược Vương, người dám đốt thân cúng Phật, bây giờ tôi có thể vì đạo Phật tôi liều mạng làm tất cả. Sẽ gây nên cái xu hướng cuồng tín và nguy hiểm. Cho nên ở đây vì lý do đó mà lần trước quý thầy ngần ngại không dám nói cái ý nghĩa này. Nhưng mà hôm nay vì giảng cái phẩm Diệu Âm cho nên phải nói lên cái ý nghĩa lại phẩm Dược Vương đó, nhưng mà giải thích cho rõ để chúng ta hiểu được ý nghĩa phẩm Dược Vương mà vẫn không trở thành một người cuồng tín. Phải giải thích lại. Nghĩa là cái hình ảnh mà đốt thân cúng Phật của Bồ Tát Dược Vương nhắc chúng
[5:05]ta một bài học, nó nhiều bài học lắm nhưng mà đây là một bài học: thân này không còn của mình nữa. Và như vậy mình không được quyền sống cho mình, không được quyền sống một cách ích kỷ, phải luôn luôn sống vì người chung quanh, vì Phật pháp mà sống. Nhưng mà trong cái ý nghĩa vì mọi người, vì chúng sinh, vì Phật pháp, chúng ta luôn luôn dựa vào cái đạo đức, dựa vào nền tảng của luật nhân quả để hành động, chứ không phải là mù quáng làm liều như một số tôn giáo khác. Họ không có một cái nền tảng đạo đức dựa từ cái giáo lý nhân quả, họ cứ liều mạng làm bừa, đôi khi họ gây nên cái đau khổ cho chúng sinh khác,
[5:46]nhưng mà họ nghĩ rằng việc làm này đẹp lòng Chúa, đẹp lòng thánh Allah là đủ, chứ họ không cần con người, mặc dù là con người đau khổ bất cần. Đây là chỗ mà khác nhau giữa đạo Phật và các tôn giáo khác. Chúng ta cũng vậy, chúng ta cũng không coi thân mình là của mình nữa. Khi cần chấp nhận chết, dám chết. Điều này giống, nhưng mà ở chỗ thế này: mình có cân nhắc, có suy xét trên đạo lý nhân quả. Điều gì đó mà nó đem lại cái hòa bình cho cuộc đời, đem lại cái niềm vui, cái hạnh phúc, không đem lại đau khổ cho con người thì mình mới làm. Cho nên đây là chỗ khác nhau. Phật tử hiểu. Mình sống vậy cũng rất triệt để, rất vị tha,
[6:32]không còn vì mình một chút, nhưng mà không có cái liều lĩnh và độc ác. Phân biệt lại chút xíu: không có cái liều lĩnh và độc ác, cái gì cũng có chín chắn suy xét bằng lý trí, bằng cái sự phán đoán rất cao, và luôn luôn hiền từ, hiền lành, thanh bình. Đây là chỗ khác biệt. Phật tử hiểu. Cho nên từ đây về sau, nếu mà chúng ta nghe đến một cái giáo lý nào đó mà kêu gọi mình quên mình để phụng sự cho đạo thì mình phải cẩn thận tách ra liền, coi chừng họ dụ một lát từ từ mình trở thành con người cuồng tín sai lầm. Còn hiểu cho đúng thì đúng là hình ảnh đốt thân cúng dường là mình sống cũng quên mình vì đạo, nhưng cái quên mình đó trong cái hiền
[7:27]lành, trong cái phán đoán kỹ lưỡng, không có liều lĩnh. Rồi bắt đầu để chuẩn bị qua phẩm Diệu Âm chúng ta nhắc thêm. Thì người cái đó là cái cái quan điểm, cái tâm nguyện căn bản để chúng ta làm tiếp những cái gì, những cái công hạnh tiếp trong Phật pháp. Mà những cái công hạnh của sáu phẩm sau này thì nó cao ghê lắm, nó không phải là chuyện bình thường của cư sĩ hay là của người tu mà thấp thấp như chúng tôi làm không nổi. Những cái sáu phẩm cuối cùng này nói chuyện trên mây, chuyện của Bồ Tát làm trong nhiều kiếp mà phóng trùm khắp thế giới, quá mênh mông, quá vĩ đại. Ý nghĩa thì rất là, mình giảng cái ý nghĩa thấp đó thì cũng rất là thấp,
[8:10]rất là gần gũi để mình tu được, nhưng mà ý nghĩa cao thì mấy phẩm sau này cực kỳ cao. Thì qua tới phẩm Diệu Âm, thì một Bồ Tát coi như không còn không còn là gì của mình nữa hết, chỉ vì chúng sinh, vì Phật pháp, thì bắt đầu làm việc Phật pháp là làm cái gì? Làm cái gì?
[8:35]Bây giờ Đức Phật Thích Ca phóng từ nơi nhục kế phóng ánh sáng trùm khắp muôn ức na-do-tha hằng hà sa cõi Phật ở phương Đông. Qua vô số cõi đó có thế giới tên là Tịnh Quang Trang Nghiêm, nước đó có Phật là Tịnh Hoa Tú Vương Trí Như Lai, vân vân. Và trong cái pháp hội đó có một vị Bồ Tát tên là Diệu Âm, từ lâu đã trồng các cội công đức, cúng dường gần gũi vô lượng trăm nghìn muôn ức Phật, được các tam muội: diệu tràng tướng tam muội, pháp hoa tam muội, tịnh đức tam muội, tú vương hý tam muội, vân vân. Tam muội là gì? Hôm trước giảng rồi. Tam muội là gì?
[9:21]Không tham, sân, si. Đúng là cây quạt mạnh quá nó bay lên trên. Bay tai này qua tai kia.
[9:32]Chữ tam muội á, xuất phát từ tiếng Ấn Độ, từ tiếng là Samadhi là chánh định. Tức là mình nhập được một cái định mà hiện được một thần thông, hiện thành một thần thông. Ví dụ nói du hý tam muội là người có thể ngồi nhập định rồi xuất cái thân mình đi vân du khắp nơi. Còn như hiện Nhất Thiết Sắc Thân tam muội là có thể hiện thân mình cùng khắp đủ loại hình tướng, là một loại thần thông. Ví dụ như nói là Vô Lượng Quang tam muội là người đó nhập vào cái định đó rồi thì phóng ánh sáng trùm khắp. Đó là một loại thần thông. Đó, như vậy. Còn tụi con được tam muội gì?
[10:15]Mấy đứa nhỏ nè. Làm được pizza tam muội không?
[10:24]Khi ánh sáng của Phật mà soi đến cái cõi đó
[10:31]thì cái vị Bồ tát đó mới xin đức Tịnh Hoa Tú Vương Trí Phật để sang cõi Ta-bà mà lễ lạy, cúng dường đức Thích Ca Mâu Ni Phật. Có một đoạn này: Đức Tịnh Hoa Tú Vương Trí mới nói rằng... cái lời nói này mình thấy nó có vẻ hơi thừa, nhưng mà ở trong kinh ghi thì mình cứ giải thích: "Ông chớ có khinh nước Ta-bà, sinh lòng tưởng là hạ liệt. Này thiện nam tử, cõi Ta-bà kia cao thấp không bằng, các núi đất đá đầy dẫy sự dơ xấu, thân Phật thì kém nhỏ, các chúng Bồ tát thân hình cũng nhỏ, mà thân của ông cao đến bốn muôn hai nghìn do tuần." Ở các thế giới khác, cái thân hình của của con người ở đó rất là lớn.
[11:15]"Thân của ta sáu trăm tám muôn do tuần, thân của ông tốt đẹp thứ nhất, trăm nghìn muôn phước, sáng rỡ đặc biệt lạ. Cho nên ông qua chớ khinh nước kia hoặc ở nơi Phật, Bồ tát cùng cõi nước mà sinh lòng tưởng cho là hạ liệt." Nhưng cái đoạn này làm chúng ta nể cái trí tuệ của người xưa. Thường á là chúng ta chỉ dựa vào cái tiêu chuẩn của mình mà đánh giá ở các nơi khác.
[11:42]Như những cái tôn giáo mà bình thường ở trong thế giới cổ xưa á, họ dựng nên hình ảnh của một cái vũ trụ là lấy trái đất mình làm gì? Trung tâm. Họ nhìn lên thấy trái đất này lớn nè, thấy mặt trăng mặt trời nho nhỏ, các sao lấm chấm lấm chấm quay quanh thì họ nói là trái đất này lớn nhất. Còn trăng, sao, trời gì, mây gió gì nhỏ và vây quanh thôi. Nó là thường con người ta do thiếu hiểu biết nên cho mình là hơn cả. Đến khi mà khoa học phát triển, tức là trí tuệ người ta nâng cao, thì nhìn vào vũ trụ mới thấy trái đất mình nó như là một... một hạt bụi nhỏ, không đáng, không đáng kể, mà vũ trụ bao nhiêu thiên thể mới vô cùng lớn.
[12:30]Khi có trí tuệ rồi người ta mới thấy mình nhỏ. Còn mà lúc chưa có trí tuệ thì ai cũng tưởng mình cao. Cho nên cái lòng khiêm hạ luôn luôn là biểu lộ của trí tuệ, còn người mà thiếu trí tuệ đó, mà mình nói nặng là người ngu si đó, thì luôn luôn là người tự cao.
[12:54]Như Newton nè, ông là nhà bác học ai cũng nể, mà ông nói câu rằng: Càng nghiên cứu thì ông càng thấy rằng ông quá ngu dốt. Đó là con người trí tuệ là vậy đó. Thì khi họ càng nghiên cứu sâu vào cuộc đời và vũ trụ, họ mới thấy nó còn quá nhiều vấn đề lớn lao hơn, vi diệu hơn mà trí tuệ con người không vươn tới nổi. Họ cảm nhận được cái điều họ chưa biết. Chúng ta nhớ như vậy. Cái người có trí tuệ là người cảm nhận được cái điều mà mình chưa biết. Chưa biết, nhưng biết nó có cái gì đó là người có trí tuệ. Còn người không có trí tuệ đó, không cảm nhận được cái điều đó, cứ tưởng những gì mình đã biết là tất cả, là đủ rồi.
[13:45]Đó, đó là sự phân biệt giữa người có trí và người chưa trí, không trí. Và điều đó nó đưa đến hai cái thái độ khác nhau là khiêm hạ hoặc là tự cao. Đó. Ở đây đó chúng ta đọc đoạn này là chúng ta mới nể trí tuệ của người xưa. Là nếu chỉ là một con người với cặp mắt bình thường, cái trí hiểu biết bình thường thì vẫn nghĩ rằng trên thế gian này con người là nhất, phải không? Con người là nhất, đâu nhìn thấy ai hơn mình nữa. Vậy mà cách đây bao nhiêu ngàn năm, đã có người nói rằng cái cõi Ta-bà này con người nhỏ bé, xấu xí. Còn ở những cái thế giới nào đó vi diệu nào đó khác, chúng sinh cao lớn, đẹp đẽ hơn nhiều và thế
[14:30]giới của mình rất là tầm thường, hạ liệt. Nên cái người mà dám thấy được cái mình nơi mình còn kém, còn dở và nhận ra được ở nơi khác nào đó có cái gì hay hơn thì người đó trí tuệ không tầm thường, không tầm thường. Và đây là điều làm cho chúng ta càng cảm kích đối với đạo Phật. Và mình cảm thấy vui mừng vì mình được là đệ tử của đạo Phật vì chỗ này, trong khi các tôn giáo khác họ không nhìn thấy được điều đó. Họ vẫn chỉ thấy nơi có thế giới này, có thế giới này với con người ở đây là nhất. Mà nơi đạo Phật thì đã thấy được có thế giới rất nhiều thế giới trong vũ trụ vi diệu, tốt đẹp hơn thế giới này.
[15:14]Đây biểu lộ cái trí tuệ của những vị thánh trong đạo Phật rất là rất là lớn. Mà cái điều này nhỏ như vậy nhưng cho chúng ta bài học lớn. Đây là một đoạn nhỏ, nhưng mà cho chúng ta bài học lớn
[15:31]là chúng ta phải cảm nhận được những gì mà mình chưa biết để luôn luôn thấy mình là nhỏ bé, còn kém, còn dở. Ví dụ như là mình cảm nhận điều gì mà mình chưa biết?
[15:53]Như là khi mình đọc kinh đọc sách, mình thấy công hạnh của một vị A-la-hán là cái tâm bất động, tự tại, không một cái sự xúc phạm nào có thể làm tâm các ngài lay động được. Mình mình tư duy về điều đó. Mình mường tượng mình nhận được cái tâm đó như thế nào mà đã có thể làm cho tâm hồn của một vị Bồ tát, vị A-la-hán thanh tịnh, bất động như vậy mà mình thấy lại mình chưa có. Mình tư duy để mình cảm nhận được cái hay của một cái nội tâm bất động như vậy. Hoặc là mình đến mình nghe một vị nào đó giảng, ví dụ như thầy trụ trì của chúng ta ở đây, thì mình thấy rằng cái hiểu biết của thầy, cái trí tuệ của thầy từ những cái học tập và cái
[16:44]tu hành có được làm cho mình cảm động. Thì những cái đó là mình chưa làm được, nhưng mà mình cảm nhận được cái hay của một con người đã tích lũy được cái công đức từ nhiều kiếp cũng như trong kiếp này mà mình chưa đạt được. Không hiểu làm sao mà thầy có thể uyên bác như vậy, vân vân. Đó, những cái mình mình cảm nhận được những cái mà mình chưa vươn tới được, chưa đạt tới được nhưng mình nhận được cái hay, cái sâu sắc của nó, đó là cái bắt đầu của trí tuệ. Và mình thấy được cái thân phận mình còn tầm thường, còn kém, còn nhỏ. Do đó nó tạo cho chúng ta có cái thái độ khiêm hạ, không bao giờ thấy mình là hay.
[17:28]Và thái độ khiêm hạ là nền tảng của mọi đức hạnh để chúng ta tiếp tục xây dựng những công hạnh khác. Ở đây là đừng có khinh cái cõi này nhỏ mà coi thường.
[17:44]Vì sao nơi cái thân nhỏ bé này mà có những cái không thể coi thường?
[17:52]Vì nó có ba điều, nó nhiều điều lắm nhưng nó có ba điều tiêu biểu nơi những con người nhỏ bé này. Nơi con người nhỏ bé này có ba cái điều không nhỏ, ba cái điều rất lớn. Điều thứ nhất là gì? Ai nói được khen hay.
[18:19]Điều thứ nhất là: Phiền não ghê gớm. Thân thì nhỏ chút xíu à mà cái sân lên tới trên mây. Cái sân mình lớn hơn cái sân banh á, sân đá bóng á. Cái lòng tham của mình thì vô hạn. Thân mình thì nhỏ hơn cái cây cột ngoài đó, nhưng mà cái lòng tham mình thì chứa đầy năm châu bốn biển. Ví dụ ai mà ký giấy tặng mình trái đất này, mình hỏi: Thôi cho luôn cái mặt trăng đi chứ để chi nữa. Cho nên không đừng có khinh thường mấy cái người nhỏ nhỏ con vậy. Nhỏ vậy chứ mà thù hận dai dẳng, tham lam vô hạn chứ không phải vừa đâu, coi chừng đó. Cái điều thứ hai nữa mà đừng có coi thường mấy cái người nhỏ con này là cái gì?
[19:05]Hồi nãy mới chê, thôi bây giờ khen: Là tuy họ nhỏ con nhưng họ có thể đạt được một cái trí tuệ vô biên bằng sự tu hành chân chính, và cái trí tuệ đó nó không có lệ thuộc vào hình dáng nhỏ hay lớn. À tuy họ nhỏ như vậy đó, nhưng nếu họ tu đúng đường thì cái trí tuệ đó có thể hiểu biết được mọi điều trong vũ trụ này. Cho nên đừng có coi thường mấy người nhỏ nhỏ. Chịu chưa? Nghe vậy chịu chưa? Cho nên mình ráng tu.
[19:39]Mình ráng tu để có thể vượt khỏi cái thân phận tầm thường nhỏ bé của mình. Chứ so với các vị thiên tử ở trên trời, thân họ cao lớn ngút ngàn, hoặc là ở một thế giới khác, cõi đất lớn hơn và con người lớn hơn, con người lớn họ đẹp hơn, "thân của ông mà tốt đẹp thứ nhất, trăm nghìn muôn phước, sáng rỡ đặc biệt lạ", tức là họ đẹp vô cùng, đẹp rất là đẹp. Mà mình thì coi... chưa... Tuy ở đây thì coi ai cũng đẹp thiệt nhưng mà so với họ còn rất xấu, chưa gì hết. Nó cái thứ hai đó là cái tuy nhỏ mà có thể đạt được trí tuệ vô biên. Như các vị A La Hán hay là Đức Phật của chúng ta vậy. Như kinh nói thì thân hình cũng nhỏ
[20:32]nhưng một khi đã đắc đạo rồi có thể biết vô số điều trong vũ trụ, biết bao nhiêu cõi giới, cõi nào có những chúng sinh loại nào, ở dưới địa ngục bị đọa đày đọa ra sao, ngạ quỷ sống vất vơ vất vưởng thế nào, trên trời chư Thiên hưởng phước bao nhiêu tầng lớp cõi trời cõi trời thế nào đều biết hết. Cho nên cái trí tuệ đó nó không lệ thuộc vào hình dáng. Và như vậy nơi cái hình dáng nhỏ bé này chúng ta làm sao để vượt qua được cái phiền não ghê gớm của mình, tu làm sao để tăng trưởng được cái trí tuệ vô biên của mình. Cái điều thứ ba nữa là tuy nơi cái hình hài này nhỏ bé nhưng có một cái nó vô biên là cái gì?
[21:15]Thì như mình nói rồi, là Phật tánh. Phật tánh vô thượng. Cho nên cái Phật tánh đó không lệ thuộc vào vào hình dáng nhỏ hay lớn, bình đẳng tất cả. Đó là cái lý do mà Đức Phật Tịnh Hoa Tú Vương Trí nhắc ngài Diệu Âm, nhắc là thừa thôi vì trí tuệ của Bồ Tát là dư biết. Trong kinh phải nói như vậy để chúng ta học hỏi. Và ngài Diệu Âm nè, chúng ta thấy ngài học được cái hạnh khiêm hạ ở cái câu thứ hai, Diệu Âm Bồ Tát bạch với Phật rằng, "Thế Tôn, con nay qua cõi Ta Bà đều là do thần lực của Như Lai, do thần thông du hí của Như Lai, do công đức trí tuệ trang nghiêm của Như Lai." Ngài có đủ thần thông để làm việc này, từ nơi cõi nước ngài qua cõi nước
[22:10]này, ngài dư sức để làm, nhưng mà ngài vẫn nói là do thần lực của Phật. Như vậy nói như vậy là khiêm tốn nhưng mà đúng hay sai? Đúng hay sai? Ứ.
[22:33]À ví dụ ví dụ trên cuộc đời này như ừm
[22:38]như trong trường khi con giải toán phải không? Khi con làm được cái bài toán nào đó thì cái mọi người khen, người ta nói: "Nhờ thầy tôi chứ không phải là do cái sức của tôi." Thì đó là lời nói khiêm tốn, phải không? Rất là tốt, nhưng đúng hay sai?
[23:01]Đúng là do sức mình mình mới giải, nhưng mình vẫn nói là của thầy, thì đó là biểu lộ cái đạo đức khiêm tốn, nhưng mà đúng hay sai? Đúng, tại sao? Ứ.
[23:16]Ai ai ai ai giảng giải giùm? Đúng rồi đây là cái chỗ khéo nè. Mặc dù á là cái khả năng hiện tại là chính do mình, mình mới làm được điều đó phải không? Mới giải được bài toán. Nhưng mà nếu chỉ nhìn vào lúc đó thì người đó là người vô ơn, không có cái trí tuệ nhìn trước nhìn sau, thì mới nhận là mọi việc là từ khả năng mình làm được. Và chính cái cái thiếu trí tuệ và thiếu lòng biết ơn đó, làm cho mình có thái độ tự cao, nghĩ cái gì cũng là tự mình do mình. Còn cái người hiểu biết đúng á, nó luôn luôn đưa đến sự khiêm tốn là vậy. Ngài tu đến cái mức độ đó, ngài muốn sang cõi Ta Bà, ngài nhập định cái bay qua liền, chỉ cần,
[24:02]nhưng mà ngài vẫn nói là nhờ thần lực của Phật, nhờ công đức của Phật. Thì điều này á là nói thật, vì cái sự giáo hóa của chư Phật từ bao nhiêu đời ngài mới thành được sự nghiệp của ngài. Ngài đang sống trong cái cái sự che chở của chư Phật, và khi ngài làm việc gì trong Phật pháp, đều có sự hỗ trợ âm thầm của chư Phật. Đây mới là điểm quan trọng. Bất cứ chúng ta làm việc gì trong Phật pháp, đều luôn luôn nhận được sự gia hộ âm thầm của chư Phật. Và người có trí thì phải thấy điều này. Chỉ có người không có trí thì mới không thấy, tự cho mình làm được. Ngay như cả quý thầy làm việc đạo cũng vậy.
[24:50]Nhiều khi cất được cái chùa, đào tạo được bao nhiêu tăng ni tu học là thì cũng là tự mình làm thôi, tự mình phải vận động quyên góp để cất, rồi tự mình soạn bài soạn vở để giảng dạy cho tăng ni, không thấy dính dáng gì với một thế giới vô hình nào hết, nhưng luôn luôn có sự gia hộ âm thầm của chư Phật. Và nếu ở đây cái vị thầy đó biết điều đó, có đủ trí tuệ cảm nhận điều đó, thì vị đó không bao giờ tự cho mình, không bao giờ cho rằng tự sức mình làm được điều đó, mà vị đó luôn luôn nói là nhờ thần lực, nhờ công đức của chư Phật mà tôi làm được điều này. Nên cái lời nói đó là lời nói khiêm tốn, mà rất xác đáng, rất đúng.
[25:37]Nó cũng là biểu lộ của trí tuệ. Thì chúng ta cũng vậy. Trong đời sống này là đôi khi chúng ta có nhiều điều dở, có những cái sơ suất, những cái khuyết điểm, không phải không, và cũng không ít lần mình làm được những điều tốt đẹp. Không ít lần mình có những cái thành công hay là nổi bật trong cái chuyện cuộc đời cũng vậy, có những lúc mình học được hay giải quyết được một công việc gì trong cơ quan trong sở làm rất là xuất sắc. Ờ những cái thành tích tốt của mình. Và những cái điều đó đôi lúc cũng gây cho mình một cái tự hào nào đó, một cái tự hào nào đó. Thì không nói việc đạo, mình cũng nói việc đời, phải không?
[26:25]Mà cái người dựa vào cái thành tích tốt của mình để tự cho mình hay bởi một mình mình thì thứ nhất là người đó bị cái lòng kiêu mạn nó xâm chiếm, và thứ hai là không đủ trí tuệ, không đủ trí tuệ.
[26:45]Tại sao không đủ trí tuệ?
[26:49]Vì không thấy được một á là những cái thành công của mình không phải do một mình mình làm, nó do sự giáo dục mà mình đã nhận được, một vài cái điều kiện thuận tiện của cái hoàn cảnh nào đó. Và phải hiểu luôn nữa là cái mà người đời hay nói là cái hên vẫn sao? Hơn cái cái hay. Ừ. Hay không bằng hên. Có nghe nói không? Hay không bằng hên, mà sự thật là vậy. Trong cuộc đời này có những người họ tài giỏi mà vẫn không thành công. Họ rất hay mà họ tại họ không hên. Mà cái hên ở đâu ra? Hên ở đâu ra? Đúng, hên là do tạo phước. Cho nên người biết người hiểu đạo cũng như người có trí tuệ, họ bình thản trước sự thành công á, vì họ thấy rằng cái thành công ngày
[27:43]hôm nay là cái chịu khó làm phước của đời trước, cho nên họ họ bình thản. Và cái quan trọng của họ là gì? Tiếp tục lo tạo phước để không phải bị thất bại phải không? Chứ họ không không thấy cái kết quả thành công đó mà cho là cái tài, không dựa vào cái tài là chính, mà dựa vào cái đạo đức, cái phước là chính. Cho nên tuy họ thành công lớn, mà họ vẫn giữ được cái vẻ mặt bình thường, khiêm tốn. Chúng ta thấy, chúng ta cứ nhìn trên cuộc đời này biết rồi. Như mình nhìn người nào mà mình thấy vừa nổi lên giàu có, mình nhìn gương mặt họ mất cái vẻ bình thản, họ có vẻ mãn nguyện, tự hào vì cái giàu sang của mình,
[28:29]thì mình có thể tiên đoán một điều không sai, là không bao lâu cái giàu sang của họ sẽ sụp đổ. Tại vì sao? Vì họ ỷ tài. Còn cái người mà mình thấy họ thành công tiếp tục tiếp tục, nhưng mình nhìn gương mặt họ thấy họ bình thản, bình thường, họ không xem cái việc thành công là quan trọng, thì mình có thể tiên đoán một điều cũng không sai lắm, là cái thành công của người này còn kéo dài, còn kéo dài. Quý Phật tử có nghe câu nói người ngoài đời nói là: "Nếu như còn trẻ mà giàu sớm thì không bền"? Quý Phật tử nghe câu đó không? Có, phải không? Tại sao?
[29:13]Tại vì người trẻ hay hiếu thắng, cho nên ví dụ mới độ hai mấy ba mấy mà mình giữ tài sản lớn mình dễ bị cái tự hào, chính cái tự hào đó nó phá, cho nên họ sẽ sụp đổ. Còn cái người nào mà cũng còn trẻ mà thành công nhưng mình nhìn vào gương mặt họ mình thấy họ kín đáo thâm trầm bình thản, thì biết người này tuy trẻ giàu sớm nhưng sẽ bền vững, không sao. Mấy đứa trẻ trẻ tụi con nhớ cái điều đó. Sau này có gì sẽ được bền bỉ. Lúc nào cũng khiêm tốn kín đáo thì cái thành công mình sẽ bền bỉ và lấy cái phước là chỗ dựa chứ không ỷ cái tài.
[29:59]"Lúc đó ngài Diệu Âm Bồ tát chẳng rời khỏi toà, chân thân chẳng lay động mà vào trong tam muội, dùng sức tam muội ở nơi núi Kỳ-xà-quật cách pháp toà chẳng bao xa, hoá làm tám muôn bốn nghìn các hoa sen báu, vàng Diêm-phù-đàn làm cọng, bạc làm cánh, kim cang làm nhuỵ, trân thúc ca bảo làm đài." Nghĩa là ngài ở nơi cõi ngài ngài vẫn ngồi yên mà dùng thần thông tự nhiên cách vô số cõi, nơi cõi Ta-bà hiện ra vô số hoa sen. Ngài chưa cần qua tới, chỉ dùng cái thần lực phóng qua bên kia hiện ra liền, khủng khiếp như vậy. Ở đây thì cái nghĩa đen là nói đến cái thần lực vô biên của Bồ Tát, nhưng mà nghĩa bóng thì rất là thú vị.
[30:43]Thôi bây giờ nói nghĩa bóng thấp thấp chút đi, lát nói nghĩa đen thì nghĩa đen nó cao. Cái nghĩa bóng của phẩm Diệu Âm này là nói chuyện của cảm thọ. Chúng ta nhớ thân người được hợp thành bởi năm ấm là gì? Sắc, gì nữa? Thọ, tưởng, hành và thức. Thì phẩm Diệu Âm này nói chuyện của thọ ấm, những cái cảm xúc của thọ. Cái cảm xúc của thọ ấm thì rất mãnh liệt và con người ta sống trên cuộc đời này hầu hết là vì thọ ấm mà sống. Vì thọ mà sống. Thọ ấm là cái cảm giác khổ đau hay hạnh phúc, vui hay buồn là thọ ấm. Và suốt cuộc đời chúng ta chúng ta bị chi phối bởi cái niềm vui hay là nỗi khổ. Suốt cuộc đời chúng ta chúng ta đi tìm cái gì? Hạnh phúc.
[31:49]Và tìm cách tránh né cái cái đau khổ. Con hay đó. Đúng như vậy, suốt đời chúng ta mãi lặn lội, cực khổ, đấu tranh để đi tìm hạnh phúc và tránh né đau khổ. Như vậy chúng ta bao nhiêu điều vất vả, làm sáng chiều tối, vay đầu này mượn đầu kia, xin xỏ đầu nọ đủ thứ chuyện hết cũng chỉ là vì đi tìm hạnh phúc. Nên nói rằng: Để tồn tại cái cuộc sống thì chúng ta cần miếng ăn đơn giản không cần nhiều. Chúng ta có thể không cần phải vất vả lắm đâu, làm việc sơ sơ đủ ăn là đủ được rồi. Trừ cái người quá thiếu phước thì họ vẫn phải lăn lộn vất vả mà vừa đủ sống là do nuôi cái sắc ấm này thôi. Nhưng mà người có phước hơn thì họ cảm thấy
[32:42]nuôi sống cái sắc ấm này chưa đủ, mà phải đem lại cái hạnh phúc cho thọ ấm. Quý Phật tử phân biệt được hai cái chưa? Thí như mình ăn miếng cơm cho đỡ đói thì để nuôi sống được cái xác thân này, tức là giúp cho cái sắc ấm tồn tại. Nhưng mà khi mà chúng ta có phước hơn một chút nữa, thì cái việc nuôi sống sắc ấm nó trở thành không quan trọng lắm tại mình đủ ăn rồi, thì cái kế tiếp là mình đi tìm gì? Đi tìm cái niềm vui cho cho thọ ấm. Niềm vui cho thọ ấm. Và cái niềm vui của thọ ấm thì trên cuộc đời này nó quá nhiều việc mà chúng ta ham thích, quá nhiều việc đi.
[33:29]Bây giờ cái gì làm chúng ta vui đi trên cuộc đời này? Quý Phật tử kể thử. Hử?
[33:36]Nghe nhạc, ừ, đúng. Không, nói rất đúng đó. Âm nhạc cũng là một cái đem lại cảm thọ, đem lại những cái cái cảm xúc và cái hạnh phúc nào đó, phải không? Lát chúng ta sẽ gặp cái âm nhạc trong cái phẩm này lại. Gì nữa? Âm nhạc. Gì nữa?
[34:00]Ăn cũng ăn, ăn cho ngon, phải không? Không phải ăn là để sống nữa, mà ăn phải lựa cao lương mỹ vị sao cho ngon nữa, cũng là một cái thọ ấm. Rồi coi phim video cũng là cái thích lắm chứ không phải không, phải không? Rồi mặc đồ cho đẹp thay vì mình mặc để che thân, một cách giản dị để giữ sắc ấm thôi, để che đậy cái sắc ấm thôi, thì giờ mình phải mặc cho đẹp để mà trang trí cho nó thích. Rồi mình xức thêm một ít dầu, dầu thơm, mình tô tô chút đỉnh cái gì đó. Đó là những cái đó cũng làm cho cái niềm vui thọ ấm. Hoặc là mình làm sao để được những cái lời khen để cho người này người kia khen mình. Cái lời khen làm mình rất là rất là vui thích.
[34:47]Chứ còn cái chê bai làm mình sợ hãi, xa lánh. Ai cũng vậy. Chúng ta nhớ cái khen chê là niềm vui và nỗi khổ đó chứ không phải dễ đâu. Vì lý do đó nên chúng ta dè dặt cái lời chê mà nên rộng rãi cái lời khen. Nhớ, sống trên cuộc đời á thì cũng có phước nha, cũng có phước. Mình không phải giả dối đâu. Ở đây quý Phật tử có đọc cái cuốn Đắc Nhân Tâm của ông Dale Carnegie chưa? Do ông Nguyễn Hiến Lê ổng dịch đó. Thì để muốn được lòng người khác thì ổng khuyên mình cái gì? Khen, khen nhiều nhiều một chút thế nào người ta cũng có cảm tình với mình. Đó là cái mánh sống ở đời. Nhưng mà sự thật trong nhân quả điều đó nó cũng đúng nữa.
[35:28]Vì thay vì mình cho tiền con nít á, thí dụ mình kêu lại cho cho con mấy ngàn để ăn bánh, mừng lắm. Nhưng mà gặp một cô gái mình thí dụ cho năm ba ngàn đi ăn bánh đi, cổ không có vui. Mà nói sao cho vui? Cho gì cổ vui? Cho một lời khen. Cho lời khen là nói: Thấy cô hôm nay gương mặt rất là xinh xắn. Thiệt cái đó còn hơn cho cổ một cây vàng. Còn mấy cụ già thì sao? Trông cụ phúc hậu đẹp lão quá. Là hễ bữa đó no khỏi ăn cơm. Đó cũng là một cách đem cái niềm vui, mặc dầu nó phù du nhưng cũng làm cho người ta vui. Và hễ làm cho người ta vui thì mình có có phước. Có phước. Còn mình chê người ta, mình nói nặng người ta
[36:15]là đem đến cho người ta một nỗi khổ và mình cũng cũng bị có tội. Chỉ trừ trường hợp thế này thì mình mới không bị tội: Cái người nào đó họ họ nghe lời mình, họ ngoan ngoãn họ nghe lời mình, mình thấy họ có cái lỗi gì đó, mình kêu đến, ôn tồn mình khuyên người ta vượt khỏi cái lỗi đó, thì điều đó nó mới không không có tội. Là mình nói điều đó không phải là mình chê để làm mất danh dự, mà trong cái lòng thương yêu mình nói cách ôn tồn nhã nhặn để người ta hiểu được cái lỗi và người ta vượt qua. Chứ còn mà chê thì mang tội dữ lắm, mang tội. Có cái câu chuyện này không biết tôi có kể chưa. Hồi đó tôi có nhiều chuyện hay kể, nhiều khi kể rồi cũng không nhớ, lâu quá.
[37:02]Hồi đó thì tôi tôi sống ở Long Hải, tôi ở với một ông già. Ông già thì ổng không vợ không con, không cháu gì hết. Sống một mình. Ổng tu theo Nguyên thuỷ. Nhưng mà ổng có cái tật là gặp ai cũng chê. Hình như có giảng, có kể chuyện này rồi. Chưa hả? Ổng có cái tật là ai ổng cũng nói xấu, ai ổng cũng chê. Trên đời chỉ có hai người mà ổng không có chê thôi là Đức Phật với Đại đức Narada ở Thích Lan. Người mà viết cuốn Đức Phật và Phật Pháp á. Chỉ có hai người đó không chê, còn ai ổng cũng chê hết. Vì tôi ở với ổng đến khi ổng mất thì nguyên cái gia tài của ổng tôi bưng, tôi bợ hết luôn. Thì tôi lên núi, tôi mang hết tủ, giường, bàn ghế của ổng lên hết để thành của chùa.
[37:48]Đó là điều làm ổng có phước đó nha. Từ của ổng mà biến thành của chùa thì ổng sẽ có phước. Có một lần đó cái có cái ghế bố của ổng, ổng hay nằm. Nhưng mà nằm thì tôi cũng đem lên núi để mà mọi người cùng nằm. Mới có xin một con chó con. Trên đường có con chó con, hễ mà không có ai cái nó nhảy lên cái ghế đó nó nằm. Thì có một cái cô cái cô Phật tử của tôi thấy, cô bắt xuống. Tại cô nghĩ là nhiều khi tôi lên ghế đó ngồi đó mà nó ngồi thì nó hỗn, cô bắt xuống. Hễ quay đi là nó lại nhảy lên ghế đó nó nằm. Thì nó cô lại bắt xuống. Có một đêm cô nằm mơ cô thấy đúng cái ông già mà ở với tôi đến mới nói:
[38:25]"Ghế tao tao nằm sao mày cứ bắt tao xuống hoài?" Đoạ làm chó mà do khẩu nghiệp thôi. Nói cứ chê người này chê người kia riết mà đoạ làm súc sinh thôi chứ không phải dễ. Cho nên cái lời khen và lời chê nó, cái phước cái tội nó dữ dội lắm, không đơn giản, không đơn giản. Cho nên ta đừng coi thường việc này. Cuộc sống trên cuộc đời như vậy là cái thọ ấm chúng ta sống vì cái thọ ấm dữ dội lắm. Mình đã đủ phước để mà ăn đủ no, mặc đủ ấm rồi thì sau đó cái hạnh phúc đi tìm cái hạnh phúc của thọ ấm là một cái cũng rất rất rất khủng khiếp, cả cuộc đời mình đeo đuổi đi tìm. Hồi nãy mình nói khen chê rồi nói gì nữa?
[39:12]Tình thương yêu cũng là một hạnh phúc nữa phải không? Nếu mình sống trên cuộc đời này mà mình không thương ai, không ai thương mình hết là là sao?
[39:22]Là một tai hoạ, là một nỗi đau khổ. Cho nên như ông de Tocqueville của Pháp ông nói câu này: Cái bệnh nặng nhất của tâm hồn là sự lãnh đạm. Cái bệnh nặng nhất của tâm hồn là sự lãnh đạm, thấy nỗi khổ người khác mình dửng dưng, hoặc là mình gặp người này người kia mà không thể thương yêu được thì ông nói đó là cái bệnh nặng nhất. Trên cuộc đời mình sống phải có thương yêu, mình phải thương mọi người và mình cũng cần được mọi người thương mình. Chứ còn ví dụ mình bước vô chùa, ai mà dòm mình cái quay chỗ khác, mình tính nói chuyện họ, họ bỏ đi chỗ khác; về nhà mình thì anh chị em mình không ai muốn tiếp xúc với
[40:01]mình và không có ai thèm thương mình để hỏi cưới mình nữa thì thiệt, đau khổ ghê gớm lắm chứ không phải... Sống mà trên cuộc đời không ai thương mình hết thì rất là là đau khổ. Cho nên vì biết điều đó nên chúng ta phải sống thế nào? Chúng ta biết con người cần thương yêu thì chúng ta phải làm gì? Ban phát tình... tình thương yêu cho mọi người cũng là một cái phước. Hồi nãy thì chúng ta nói rằng: Ban phát lời khen là một cái phước phải không? Để làm cho người khác vui. Thì bây giờ ban phát tình thương yêu cũng là một cái phước. Chúng ta nên thương mọi người, cố gắng thương hết mọi người là cái phước rất lớn.
[40:45]Mà trong đạo Phật có cả cái pháp môn là từ bi quán dạy mình là phải thương yêu tất cả chúng sinh, thương yêu tất cả chúng sinh. Nên quý Phật tử muốn tăng trưởng công đức phải cố gắng tu tập cái hạnh từ bi này. Là tập ngồi yên lặng một chỗ trước bàn Phật, phát cái lời nguyện là: Con nguyện thương yêu tất cả chúng sinh. Mà mình nguyện nhiều ngày nhiều đêm như vậy cái từ từ cái lòng từ bi nó xuất hiện. Lúc đó mình không bằng lời nói nữa, mà tự nơi tâm mình luôn luôn có cái tình thương yêu nó tràn ngập đến mọi người, mình không thấy ghét ai nữa. Ngay cả cái người đó họ tệ lậu dữ, họ cà chớn, họ đủ thứ chuyện, ba trợn đồ đủ thứ nhưng mà mình nhìn họ mình vẫn
[41:32]không có cái tâm khinh ghét trong, vẫn thương yêu mặc dù biết người đó rất xấu. Đó, phải tu cho tới cái giai đoạn đó. Chứ còn bây giờ thường thì mà chúng ta nhìn thấy cái người ba trợn, người cà chớn mình sao? Mình ghét, mình hay nói xấu người ta, bực, thấy mặt là không ưa, không dòm, không muốn nói chuyện. Cái thái độ đó là là mình chưa phải Phật tử. Phải tu sao biết cái người đó kỳ khôi lắm, nhưng mà lòng không không có ghét, vẫn thương. Mà nếu có duyên thì mình sẽ khuyên họ để họ vượt được cái lỗi lầm của họ, còn không có duyên để nói thì thôi, không có ghét. Nhớ nha, nhớ tập cái hạnh đừng ghét ai.
[42:12]Và rất nhiều cái để đem đến cho con người cái cảm thọ, cảm thọ. Chúng ta sống vì cảm thọ dữ lắm chứ không phải không. Và cái cảm thọ này mình thấy nó có hình dáng không? Có thấy có hình dáng không? Có không? Hả, hình dáng sao? Tròn hay méo? Nói thầy nghe. Tròn hay méo?
[42:40]Cái cảm thọ nó vô hình phải không? Cảm thọ không có hình dáng, nó vô hình. Nó là một cái cảm giác khổ đau, hạnh phúc. Nó chi phối mình rất mạnh nhưng mà nó vô hình vô tướng. Ví dụ như khi quý Phật tử được ai khen cái gì á là mình rất sung sướng. Mình có thấy cái sung sướng nó ra làm sao? Có không? Không, nhưng mà cảm nhận được nó rất mạnh trong lòng mình phải không? Có lần tôi kể chuyện cái
[43:11]cảm thọ cái ông trúng số số, như kể rồi phải không? Kể rồi, hồi lúc mà giảng cho cái băng ngũ ấm hay sao cũng có kể rồi, nhưng mà thôi kể lại cho vui ha.
[43:25]Có hai ông bà không có con, ông bị bệnh tăng xông, huyết áp cao,
[43:33]thì ổng mới có một ông bác sĩ riêng để tới lui chăm sóc cho cái bệnh tăng xông của ổng. Lần đó mua tờ vé số rồi ổng giao cho bà vợ giữ. Bà vợ bả dò bả thấy trúng độc đắc nhưng bả không dám nói ổng, bả nói sợ ổng đứt gân máu ổng chết, tại ổng bị tăng xông mà. Cái lúc có ông bác sĩ tới thì bả mới nói: Bây giờ tôi cũng phải báo, cuối cùng cũng phải báo cho nhà tôi biết là ổng trúng độc đắc rồi, nhưng mà tôi sợ nói ổng đứt gân máu ổng chết. Ông bác sĩ nói: Được, bà yên tâm để tôi, tôi có cách nói cho ổng biết được ổng trúng độc đắc mà ổng vẫn không xúc động quá đáng. Cái ổng mới đến ổng nói chuyện với ông già đó. Nói:
[44:11]Thưa ông, nếu ông trúng số độc đắc ông sẽ làm cái gì? Ổng suy nghĩ ổng mới nói: Ôi, chuyện mò kim đáy biển, mua là mua cho vui biết đời nào trúng. Cái ông bác sĩ nài: Không, nhưng mà ông cứ ví dụ cho trúng đi thì ông sử dụng cái đồng tiền nó như thế nào? Ông cứ ví dụ vậy đi. Ổng ngồi ổng nghĩ: Vợ chồng tôi cũng không có con cái, chỉ có mình bác sĩ là người thân. Nếu mà tôi trúng độc đắc tôi chia cho bác sĩ một nửa. Nghe xong bác sĩ té xỉu tại chỗ liền.
[44:42]Và vì vậy, vì vậy chúng ta nãy giờ chúng ta nói chuyện người, bây giờ nói chuyện mình. Đối với cái thọ ấm của mình mình phải làm sao? Đối với đạo Phật nó là cái xao động, bất an. Mình biết người khác cần nên mình ban phát thôi, ví dụ như mình ban phát lời khen, ban phát cái lòng thương yêu, sự giúp đỡ cái gì cho người ta hạnh phúc. Nhưng mà với chính bản thân mình thì mình nghiêm khắc kiểm soát cái thọ ấm, coi chừng nó khởi lên nó chi phối mình. Ví dụ như là khi mình được một lời khen thì cái thọ ấm vui mừng khởi lên. Và nếu mình chấp cái vui mừng đó thì mình sẽ thế nào? Tâm mình xao động và mình bị cái
[45:35]nó làm cho mình khởi sinh cái ái đó, ham thích, ham thích. Ví dụ như là khi mình gặp một cái sự sỉ nhục mà mình đau khổ thì cái cái đau khổ đó nó phát sinh một cái... ví dụ như là khi mình gặp một cái sự sỉ nhục mà mình đau khổ thì cái cái đau khổ đó nó phát sinh một cái tình cảm là thù hận, căm thù cái người đã hạ nhục mình.
[46:07]Luôn luôn cái thọ ấm á, cái cảm xúc của thọ ấm nó phát sinh thêm cái tình cảm phía sau. Với cái thọ ấm mà hạnh phúc á nó làm cho mình ham thích, nắm níu, cố chấp, bám lấy. Và mình đầu tư cả cái sức khỏe, tài năng, đầu óc mình vào trong cái đi tìm cái thọ ấm vui. Và với những cái thọ ấm đau khổ, nó phát sinh một cái tình cảm là sợ hãi, căm thù. Thì những cái tình cảm mà phát sinh kế theo phía sau của thọ ấm là cái nhân để đưa mình đi mãi trong luân hồi sinh tử. Vì nó sinh ra cái tình cảm, mà tình cảm là nhân của luân hồi sinh tử. Quý Phật tử nhớ 12 nhân duyên không? Thọ sinh... thọ sinh ra gì? Ái. Phải không?
[46:59]Đó, ái. Ái sinh thủ, thủ sinh hữu, hữu sinh nghĩa là sinh, lão, tử, ưu bi, khổ não. Mà trong Tứ diệu đế cũng vậy, khổ đau là điều có thật và nguyên nhân khổ đau, Tập đế là gì? Là ái. Chính cái tình cảm là cái nhân đưa cho con người đi vào luân hồi sinh tử và khổ đau. Cho nên cái người tu thì phải kiểm soát được thọ ấm của mình, kiểm soát được thọ ấm của mình. Khi mình tiếp xúc với ngoại cảnh, mình phải kiểm soát coi cái
[47:40]đó là thọ, thọ ấm đau khổ khởi lên. Khi mình tiếp xúc với ngoại cảnh thì mình phải coi chừng cái cảm xúc trong lòng mình là loại gì, nó có khởi lên hay không. Đó là trí tuệ của người tu. Quý Phật tử để ý điều này nha. Vì cái người tu cao rồi đó mới bắt đầu kiểm soát được cái thọ ấm của mình, còn người tu thấp không kiểm soát được vì nó vô hình.
[48:09]Chúng ta mới tu á, chúng ta kiểm soát được cái vọng tưởng của mình nó dễ. Ví dụ mình có suy nghĩ hay không có suy nghĩ á, mình có thể biết được, thấy được, phải không? Ví dụ bây giờ là trong tâm quý Phật tử đang có suy nghĩ hay không suy nghĩ nhìn lại thấy như thế nào?
[48:27]Như con đang suy nghĩ gì? Không suy nghĩ, tốt. Con? Không, tốt. Có ai có suy nghĩ gì không? Có không? Nếu đây không ai suy nghĩ gì hết thì tôi không giảng nữa tại vì mấy người đắc đạo hết rồi. Hơn tôi rồi.
[48:50]Thật ra có suy nghĩ đó, nhưng mà nó tế quá. Với cái tâm mình mắc chăm chú để nghe giảng á, mình không nhìn lại để thấy cái mình đang suy nghĩ, chứ không phải không đâu con. Chứ con mà không là con leo lên đây thầy nhường bàn cho con ngồi, thầy xuống dưới thầy ngồi con nghe. Cái suy nghĩ mình nó nhiều lớp từ cạn tới sâu. Vì đang lắng nghe thì những cái tư tưởng mình mình không nhìn nó, mình không thấy nó. Nhưng nếu con quay lại con nhìn lát con thấy à, tai đang nghe giảng cái đầu vẫn có suy nghĩ trong đó. Ngay cả bây giờ chúng ta nhiều khi chúng ta mình mở cuốn sách mình đọc nè. Mình đọc vậy chớ mà vẫn nghĩ hai ba điều đó, một cái mắt thì đọc theo cái ý cuốn
[49:28]sách, mà vẫn có những tư tưởng khác nó lãng vãng lãng vãng vào trong đầu mình. Nhưng mà mình thấy được phải không? Vẫn thấy được vì coi vậy chớ nó có hình có tướng ở trong đó. Nhưng mà cái thọ ấm vui buồn mình không thấy được. Không có trí tuệ không thấy được. Trừ những cái quá đau khổ, quá hạnh phúc thì mình thấy. Ví dụ như là trường hợp mà nghe nghe ví dụ lát chiều mà nghe con mình nó báo: "Má, hôm nay trúng số đề rồi", thì lúc đó mình mới thấy được cái cảm xúc của nó. Chứ còn bình thường nhè nhẹ không thấy. Sáng nay ghi số đề chưa?
[50:01]Đừng có bày đặt nha. Đừng có bày đặt. Giống như mà mình lỡ mua tờ vé số đó, mua vé số để ủng hộ xây dựng nước nhà mà, nhưng mà bỏ cái tờ vé số vô trong túi rồi là kể từ đó là cuộc đời là bắt đầu đau khổ rồi. Cứ trông cho tới chiều nó xổ, hồi hộp không biết nó ra số dính chút nào mấy số trong đó hay không, cái lại cứ day dứt day dứt từ lúc mà bỏ tờ vé số vô trong túi tới khi mà biết mình trật hoàn toàn rồi mới thở phào nhẹ nhõm là trật rồi, quăng tờ vé số bỏ. Lúc đó lòng mới thư thái được. Còn chưa biết mình trật rồi cứ hồi hộp hồi hộp hoài. Nhất là mấy người yếu tim thôi đừng có mua vé số nữa nha, mau tu.
[50:39]Thì cái người tu á, khi ngồi thiền á, khi ngồi thiền đầu tiên á là họ vượt được sắc ấm, họ ngồi bất động mà không không thấy thân mình. Kỳ trước giảng rồi phải không? Nhớ không? Không nhớ nữa à. Không thấy thân. Và cái cao hơn nữa là họ vượt được thọ ấm là không còn thấy kiểm soát rất sâu và không còn thấy có những cái cảm xúc, không còn cảm xúc nữa. Cái cảm xúc này là những cái hỷ lạc tế trong thiền định họ vượt qua được. Và trong đời sống hằng ngày họ bất động. Người mà tu vượt được thọ ấm rồi thì trong đời sống hằng ngày họ bất động nha, không ai làm lay động tâm hồn được nữa. Dù mình có khen họ tới trời, lòng họ bình thản không một hạt bụi động nữa.
[51:24]Dù mình có mắng xối xả vô mặt, lòng họ bình thản không một hạt bụi gợn lên cái động nào hết, không có sân, không cần phải nhẫn nhục. Nói mà nhẫn nhục chứ họ không cần nhẫn nhục, tại không có sân đâu mà nhẫn. Dù mình có làm tổn hại cỡ nào họ bất động. Cái người tu mà vượt được thọ ấm rất là vĩ đại chứ không phải dễ. Thôi mình nói tiếp cái này. Nói qua cái nghĩa đen lại, tại vì nghĩa đen có nhiều cái hay quá, đi sợ hết giờ. Lúc đó là Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi chỉ thấy hoa sen hiện lên rực rỡ mà không thấy ai hết, mới ngạc nhiên. Hỏi Phật Thích Ca là: "Ủa ở đâu vậy? Ở đâu mà tự nhiên hoa sen đẹp hiện ra?".
[52:01]Thì mình cũng vậy đó. Ví dụ mình nghe người ta khen một cái như là à giống như nãy hỏi: "Ủa sao mà ông bác sĩ ổng té ổng xỉu vậy, chuyện gì vậy?". Đó cũng lại vậy đó. Mình thấy một số hiện tượng phải không? Tự nhiên tim mình đập rộn rã rộn rã lên, mồ hôi rịn rịn rịn ra. Nhưng mà ủa cái gì vậy? Thì ra đó là gì? Cảm xúc của thọ ấm, phải không? Mình phải nhìn được. Thì cũng vậy, ở đây biểu tượng cái hình ảnh là có hoa sen hiện ra, không biết ai hết, thì Phật lúc đó là Đức Phật Thích Ca mới nói đó là Bồ-tát Diệu Âm hiện tướng ra trước. Thì Đức Phật cái trí của Bồ-tát Văn-thù mới với Đức Phật mới nhìn thấy được
[52:42]cái bản chất của cái hiện tượng nó hiện ra, nó giấu mặt đằng sau đó. Thấy hoa sen mà Phật biết liền đằng sau đó là Bồ-tát Diệu Âm. Cũng như mình thấy ông bác sĩ té xỉu cái ách, biết liền đây là thọ ấm bị kích động. Bữa nào thí dụ con gặp ai mà tim đập hồi hộp hồi hộp là biết, đó là thọ ấm bị kích động. Phải cẩn thận buông chùa niệm Phật liền.
[53:07]Bây giờ mình nói nghĩa đen lại là bây giờ Bồ-tát Diệu Âm ẩn mặt cùng với tám muôn nghìn Bồ-tát đi qua đi qua các cõi để đến Ta-bà. Mà nơi nào mà đi qua, nơi nào Bồ-tát đi qua thì cõi đất đó rung động lên theo ngàn tiếng nhạc giăng vang lên. Ngài đến ngài mới hỏi Phật một loạt câu hỏi: "Thế Tôn, Đức Tịnh Hoa Tú Vương Trí hỏi thăm Đức Thế Tôn ít bệnh ít khổ, đi đứng thơ thới, sở hành an vui chăng? Bốn đại điều hòa chăng? Việc đời nhẫn được chăng? Chúng sinh dễ độ chăng? Không có người nhiều tham dục, giận hờn, ngu si, ganh ghét, bỏng sẻn, kiêu mạn chăng? Không kẻ chẳng thọ cha mẹ, chẳng kính Sa-môn,
[53:45]tà kiến, tâm chẳng lành, chẳng nhiếp năm tình chăng?". Tức là hỏi dài dằng dặc mà hỏi lãng nhách à. Chuyện gì vậy? Đầu tiên nó giống như là phép lịch sự hỏi nhau nhưng đây là cái nghĩa bóng rất hay. Cái câu hỏi là tượng trưng cho cái gì? Tượng trưng cho cái thắc mắc, phải không? Cái hoang mang, cái day dứt, cái bất an, cái gì đó.
[54:10]Thì thọ ấm là nó làm nên chuyện đó. Khi mà trong lòng mình có cái niềm vui hay có cái nỗi khổ thì lòng mình là cái gì? Nó là cái xao động, là cái day dứt, bất an, cái hoang mang. Đúng không? Đúng không? Cái cảm xúc vui buồn nó luôn luôn luôn đi kèm với cái bất an. Mà cái bất an là tượng trưng bằng câu hỏi.
[54:38]Mình hỏi tức là mình chưa trả lời được, chưa hiểu, là cái day dứt, cái phân vân, cái thắc mắc nó đeo nó bám mình, phải không? Như vậy câu hỏi là tượng trưng cho tâm chưa yên. Chưa yên mới không biết mới hỏi. Câu hỏi là tượng trưng cho sự bất an, mà thọ ấm luôn luôn đem đến sự bất an. Đây là cái nghĩa bóng rất gần gũi, mặc dầu nói chuyện Bồ-tát trên mây, nhưng mà cái nghĩa bóng rất gần với mình. Trong cuộc sống này, thọ ấm là cái xao động, bất an. Vì nó sinh ra ái cho nên người tu phải kiểm soát được cái những cái cảm giác vui buồn trong lòng mình. Những cảm giác vui buồn trong lòng mình phải kiểm soát cho được.
[55:21]Nó nhiều cái tế nhị trong đời sống mà tự chúng ta mỗi người phải kiểm soát lấy. Mà người càng có trí tuệ thì càng thấy được những cái thọ ấm nó khởi nơi mình như thế nào, còn chưa có trí tuệ không thấy nổi đâu. Bây giờ khi Đức Diệu Âm ra rồi cái chúng sinh mới thấy ngài phước tướng vi diệu mới hỏi là ngài đã tu công đức gì, trồng cội lành gì mà được sức thần thông như thế? Đức Phật mới kể là là vào kiếp xưa ghê lắm, có Đức Phật hiệu là Vân Lôi Vương Như Lai. Ừ thì lúc đó Diệu Âm Bồ-tát đã dùng gì nè? Dùng mười muôn thứ kỹ nhạc cúng dường Đức Vân Lôi Âm Vương Phật và dâng lên tám muôn bốn ngàn cái bát bằng bảy báu.
[56:08]Do nhân duyên đó mà báo nay sinh lại tại nước của Đức Tịnh Hoa Tú Vương Trí Phật có sức thần dữ thế. Ý ông nghĩ sao? Thuở đó, nơi chỗ Đức Vân Lôi Âm Vương Phật, Diệu Âm Bồ-tát cúng dường kỹ nhạc cùng dâng bát báu đó, đây là chính là Diệu Âm đại Bồ-tát này. Đức Phật nói là cái công đức cúng dường bát vàng và âm nhạc mà ngày nay thành tựu được vô lượng công đức trong Phật pháp. Đây là hai điều rất là lớn.
[56:38]Khi một vị Bồ-tát đã quên thân mình để đi làm việc Phật pháp như là Bồ-tát Dược Vương, phải không? Học phẩm Dược Vương rồi, thì làm việc gì? Là phụng sự Phật pháp. Phụng sự Phật pháp, phụng sự chư Phật. Mà cúng dường chư Phật, phụng sự chư Phật nghĩa là làm gì? Nghĩa là làm gì? Nghĩa là phụ với Phật mà giáo hóa chúng sinh, giúp cho Phật thuận tiện trong việc giáo hóa chúng sinh, làm sao cho tất cả chúng sinh đều biết Phật pháp. Cho nên nói đem âm nhạc và bát bằng bảy báu cúng dường Phật thì phải hiểu cúng dường Phật tức là giúp Phật giáo hóa chúng sinh.
[57:22]Mà giúp Phật giáo hóa chúng sinh nó nhiều việc lắm. Mà thay vì nói là thuyết pháp, phải là thuyết pháp mới là giáo hóa, phải không? Nhưng mà tại sao lại nói là dâng bát bằng bảy báu và âm nhạc? Đây rất là hay. Hai điều này thật là độc đáo. Bát bằng vàng tượng trưng cho cái gì?
[57:45]Phương tiện để sống, phải không? Vàng là vật chất mà, bát là để ăn mà. Mà điều đó nó phù hợp với câu tục ngữ của Việt Nam mình là gì? Có thực mới vực được đạo, phải không? Cho nên làm việc Phật pháp trước hết phải có vật chất cái đã. Đó là điều căn bản không thể chối cãi được, không thể chối cãi được. Ngay cả bây giờ chúng ta muốn ngồi đây nghe giảng chúng ta cũng phải có vật chất. Vật chất là gì? Trưa phải ăn bữa cơm rồi, chứ đói ngồi đây nghe không nổi, phải không? Có cái phòng để mình ngồi đàng hoàng, có cái giảng đường để ngồi đàng hoàng rồi mình có ampli máy móc để mình nói dễ nghe, kể cả có quạt máy để ngồi cho đỡ nóng nực, vân vân, phải không?
[58:30]Đó, chúng ta thấy vật chất là điều kiện quan trọng trong việc làm chuyện Phật pháp. Không biết thì vật chất trở thành cái ràng buộc khi mình tham lam. Nhưng mà khi hiểu đạo rồi, cũng chính vật chất là cái đã làm thành được Phật pháp, để hỗ trợ cho việc giáo hóa chúng sinh. Đúng không? Bát vàng và âm nhạc là gì?
[58:56]Âm nhạc là gì? Tượng trưng cho nghệ thuật, nghệ thuật. Nghệ thuật thì nhiều mặt lắm. Những cái gì là nghệ thuật?
[59:10]Âm nhạc, phải không? Thi ca, thơ, là văn, kiến trúc ngôi chùa, à giọng tụng kinh,
[59:22]rồi ngay cả mình cắm một bình hoa trên bàn Phật cũng là một nghệ thuật. Và mình ăn mặc cho tươm tất đàng hoàng cũng là một nghệ thuật. Chúng ta thấy trên cuộc đời này mình sống á có hai cái nhu cầu, một về vật chất và hai về tinh thần. Vật chất chính là miếng ăn, miếng mặc, cái cơ sở vật chất để làm việc đạo. Nhưng mà trên cơ sở vật chất đó, mình phải thổi vào đó một cái giá trị tinh thần, chính là những hình thức nghệ thuật, những hình thức nghệ thuật. Vì nghệ thuật nó nâng cao tâm hồn mình lên. Như có cái câu chuyện của Mỹ, của nhà văn Mỹ, cái tựa là The Golden Trails, nghĩa là Những Con Đường Mòn Bằng Vàng.
[1:00:06]Mặc mặc người dịch họ dịch là Những Nẻo Đường Thiên Lý á. Câu chuyện nó kể về cái vùng Texas của Mỹ, thời mà nước Mỹ mới lập quốc, những người bên châu Âu họ đổ sang vùng viễn Tây của nước Mỹ để họ tìm vàng. Cái vùng đó vàng nhiều lắm, đào dễ gặp vàng lắm. Rồi vì cái vùng nó còn quá rộng, người quá thưa nên không có an ninh. Từ đây làng mạc này đi về thị trấn kia giữa đường dễ bị cướp. Có một ông nông dân, ổng đi từ cái làng của ổng đi về thị trấn, ổng mang theo một cái radio. Giữa đường ổng gặp hai tên cướp, giết ổng và lấy cái radio. Chiều đến cái tụi nó mới đến ngồi nghỉ ở cái bóng cây, mới mở radio ra nghe, thì tụi nó mới nghe nhạc.
[1:00:53]Trong truyện không nói nhạc gì đâu. Nghe mấy bài nhạc bắt đầu hai đứa nằm và khóc. Hai tên ăn cướp nằm và khóc. Câu chuyện tới đó ngừng lại. Ta hiểu điều gì đã xảy ra? Tại sao khóc? Hối hận. Hối hận chuyện làm hồi sáng, phải không? Mà tại sao hối hận? Tại sao nghe nhạc rồi lại hối hận?
[1:01:24]Cái chỗ này khéo. Kèn, nhạc là tượng trưng cho nghệ thuật mà nghệ thuật nó nâng tâm hồn con người ta lên một giá trị mới.
[1:01:35]Người có giá trị tinh thần cao họ mới biết thưởng thức nghệ thuật. Còn người mà tâm hồn thấp thì không biết thưởng thức nghệ thuật. Nên nghệ thuật có cái tác dụng nâng tâm hồn con người ta lên. Và tên cướp đó sau khi nghe bản nhạc, tâm hồn được nâng lên một chút. Khi tâm hồn nó được nâng lên một chút thì nó sáng ra thêm một chút và nó thấy được cái sai của mình. Chứ còn hồi sáng này chưa thấy, làm cho đã theo cái ác độc của mình. Nhưng mà khi có nghệ thuật đến, tự nhiên người ta tâm hồn người ta thăng hoa hơn một chút và người ta biết thế nào là thiện, thế nào là ác. Do đó cái giá trị của nghệ thuật trong cuộc sống là không thể phủ nhận được.
[1:02:21]Mà người càng có trí tuệ, càng có cái tâm hồn cao thì càng có cái cảm thụ nghệ thuật sâu đậm.
[1:02:34]Dĩ nhiên thì nghệ thuật chỉ là phương tiện thôi chứ nó không phải cứu cánh. Cái cứu cánh là gì?
[1:02:45]Cái cứu cánh của mình vẫn là nội tâm an tịnh, phải không? Mà sự an tịnh đến tuyệt đối luôn, đến chỗ giải thoát. Thì cứu cánh là cái chỗ chỗ mà không lời, không ý, không hình, không tướng gì hết. Nhưng mà trên con đường đi khi thể hiện ra được cái trí tuệ của cái nội tâm an tịnh đó thì luôn luôn nó biểu hiện thành nghệ thuật, biểu hiện thành nghệ thuật. Chúng ta thấy là như một vị A La Hán hay Đức Phật là người đắc đạo vượt khỏi hình tướng rồi. Nhưng mà cuộc sống tràn đầy nghệ thuật, nghệ thuật gì ai biết?
[1:03:24]Ai biết? Cuộc đời của Đức Phật đẹp như một bức tranh, như là ánh trăng của cái ngày rằm. Từ cái ánh mắt, từ nụ cười, từ cái dáng đi của Ngài vô cùng đẹp vì cái oai nghi đĩnh đạc của một người đã đắc đạo được như vậy mà người thường mình không bắt chước được. Ngay cả một vị mà họ ăn mặc giản dị rách rưới, mình nhìn vào cũng toát lên cái gì đó nó thanh thoát đẹp đẽ. Cái giọng nói thì trầm tĩnh, nồng ấm, mà mọi oai nghi cử chỉ ngay cả cái ánh mắt nhìn mình cũng sâu thẳm và từ ái, đó cũng là giá trị của nghệ thuật. Và chúng ta thấy ờ bây giờ mình thử so sánh
[1:04:12]hai người cùng cất một cái cốc đơn giản thôi, mái tranh vách lá nhưng một người cất đẹp và một người cất không đẹp thì cái giá trị tinh thần người nào cao? Người cất đẹp cao hơn. Cũng có một lần tôi giảng về cái cái đạo đức của người tu, tôi có nói điểm này với với các các sư. Tôi nói rằng sống giản dị là một đạo đức tốt của người tu. Giản dị là điều tốt, sống đơn giản là điều rất tốt chứ không được sống xa hoa, sang trọng. Nhưng cái giản dị đó phải đi đôi với cái đẹp chứ không được giản dị mà lôi thôi mà xấu xí. Giản Sống giản dị là một cái đạo đức nhưng cái xấu xí, lôi thôi nó là sự thấp kém của tinh thần.
[1:05:05]Nên không cho phép một người tu theo đạo Phật mà sống lôi thôi, xấu xí. Họ sống rất đẹp mặc dù rất giản dị. Ở đây chỗ người ta dễ lầm. Chúng ta đi tìm cái đẹp nơi cái phức tạp và sang trọng, đây là điều sai với đạo Phật. Mà nếu chúng ta sống giản dị mà trở thành lôi thôi, xấu xí thì chúng ta cũng sai với đạo Phật. Hiểu không? Cho nên đến với đạo Phật là chúng ta sống giản dị nhưng rất đẹp, rất nghệ thuật.
[1:05:38]Mà chúng ta biết cái đó là cái thể hiện của giá trị tinh thần, còn cái gốc thực sự nó vẫn là một nội tâm, nội tâm an định. Nội tâm an định. Cho nên chúng ta thấy những vị thiền sư đắc đạo là các ngài làm thơ dễ dàng, làm thơ dễ dàng.
[1:05:58]Là những cái thơ đó là biểu hiện của nghệ thuật. Chúng ta thấy điều này nè thường thường á chúng ta đến với đạo Phật bằng một trong hai con đường: một là bằng lý trí và hai là bằng trái trái tim. Có người đến với đạo Phật bằng lý trí, có người đến bằng trái tim. Lý trí là sao? Trái tim là sao? Là ví dụ cái người đó họ có tri thức, hiểu biết, họ đến với đạo Phật họ tìm hiểu giáo lý trước. Họ xem coi là đạo Phật giáo lý nói thế này thế kia so với các tôn giáo khác và so với cuộc đời này có hợp lý hay không? Sau khi họ thấy hay, họ theo đạo Phật. Đó là người theo bằng lý trí trước. Còn người theo bằng trái tim là sao?
[1:06:50]Người theo bằng trái tim là sao? Là vì một cảm xúc nào đó mà theo đạo, ví dụ, ví dụ vô chùa thấy ông thầy đẹp trai,
[1:07:01]hoặc là bữa đó đi dự lễ Phật đản nghe văn nghệ hát hay quá, hoặc là bữa nào đó buồn buồn đến chùa ngồi cái nghe tiếng tiếng tiếng chuông ngân nga thong thả trong chiều tà lộng gió, ví dụ vậy, tự nhiên cảm xúc, thôi cứ tới chùa hoài rồi từ từ hiểu tìm hiểu đạo.
[1:07:23]Bởi vậy, cái cảm xúc á,
[1:07:29]còn ở đây chúng ta hiểu đạo nó cũng đem đến sự cảm xúc. Hai cái đó nó hỗ tương nhau. Cái người lý trí rồi đến với cảm xúc, người có cảm xúc rồi cũng đến với lý trí. Đạo Phật là vậy. Ví dụ cái người có lý trí, họ bắt đầu với cảm xúc là thế này. Sau khi họ tìm hiểu giáo lý, họ hiểu hết rồi, và họ hiểu được cái vĩ đại của đạo Phật, cái vĩ đại của Đức Phật, lòng họ tôn kính. Thì tôn kính đó là cái gì? Là trái tim, phải không? Tôn kính đó là việc làm của trái tim. Và khi họ hiểu đạo, họ biết rằng mình sống cuộc đời mà ích kỷ, khô khan, lãnh đạm là một điều sai lầm, phải biết thương yêu mọi người. Thì cái lòng thương yêu mọi người đó là việc của của trái tim.
[1:08:12]Cho nên chúng ta thấy lý trí là giai đoạn đầu, cái trái tim là giai đoạn sau. Giai đoạn đầu, chúng ta dùng lý trí để hóa giải những phiền não sai lầm trong tâm hồn mình, giống như mình dọn cái miếng đất sạch hết gai gốc. Khi mà miếng đất đã dọn sạch hết gai gốc rồi, mình làm cái gì? Trồng, trồng cây. Thì cũng vậy, khi trong tâm hồn mình đã dọn dẹp hết những cái gai gốc của phiền não, thì mình sẽ trồng lên đó cái cây, cái gì?
[1:08:44]Từ bi.
[1:08:47]Cho nên chúng ta hiểu thêm phải hiểu cái này: cái tâm thanh tịnh bất động của đạo Phật, à cái tâm mà thanh tịnh bất động của một người tu là chưa đúng là đạo Phật đâu nha. Chỉ khi nào nơi cái tâm thanh tịnh bất động đó mà có từ bi thì đó mới là đạo Phật. Nhớ vậy. Cho nên chúng ta nhìn một người tu á, chúng ta biết người này tu đúng hay chưa. Nếu nhìn một người xao động, bất an, biết người này tu dở, tại tâm hồn chưa có tu, chưa kiểm soát được tâm. Rồi mình nhìn thấy một người tâm bình thản, đôi mắt rất là trầm lắng, thì biết người này là có tu nè, và kiểm soát được tâm hồn họ, nhưng mà trong cái bình thản
[1:09:28]đó nó có cái gì đó khô khan, thì người này chưa đúng với đạo Phật. Khi nào mình nhìn thấy một người, mình nhìn vào đôi mắt họ, mình thấy họ bình thản, trầm tĩnh nhưng rất từ ái, thì đó mới đúng là đạo Phật, đúng theo cách Phật. Là trước tiên chúng ta phải dùng trí tuệ để hóa giải hết phiền não trong tâm hồn mình, khi mình đã thanh tịnh được rồi, bớt phiền não rồi thì phải lập tức đưa từ bi lên. Sống với nhau bằng lòng từ bi, chứ không phải là bằng lý trí xét đoán nữa, mà bằng lòng thương yêu để sống với nhau. Đó, đó là giá trị, lý trí đem lại cảm xúc. Và từ cái cảm xúc đó, chúng ta nguyện suốt cuộc đời mình
[1:10:10]sống vì đạo, phụng sự Tam Bảo, phụng sự chúng sinh. Đó là những cái cảm xúc của trái tim như lòng tôn kính nè, tâm từ bi nè, cái lý tưởng vì mọi người. Từ những cái cái việc làm của trái tim đó, bắt đầu cái cái trí lại mở ra lại lần nữa là sự sáng tạo vô hạn. Sự sáng tạo. Chúng ta thấy những người mà họ xúc cảm họ mới sáng tạo được, chứ còn không xúc cảm không sáng tạo được.
[1:10:39]Như ví dụ như có một người đến với thầy mình mà cảm nhận được cái hay của thầy mình, làm những bài thơ để tôn vinh vì cảm xúc từ cái hay của thầy mình, và những bài thơ đó nó thuộc về nghệ thuật, nó có thể giúp cho thầy mình làm việc đạo. Đây tôi nhớ đọc vài đoạn thơ cho các bác nghe chơi. Chiều nay mình nghe thơ chút. Ví dụ như là bài: "Giữa biển sóng ngập tràn, thầy hòn đảo bình an. Giữa sa mạc khô khan, thầy suối lành trong mát. Giữa cuộc đời tan nát, thầy từ ái thương yêu. Ôi dù con có nói cho nhiều, vẫn không nói hết. Về bậc thầy cả cuộc đời không biết mệt, cả cuộc đời đem chân lý sáng soi."
[1:11:25]Đó là những bài thơ mà nói lên cảm xúc, cái lòng tôn kính của người đệ tử với thầy mình. Đó là cúng dường âm nhạc, cúng dường nghệ thuật. Hoặc là có những đoạn thơ như là: "Bậc chân sư con vẫn ước mơ tìm, con quỳ xuống dưới chân thầy tôn kính. Từ muôn kiếp chiếc thuyền con bất định, mãi phiêu lưu nơi biển khổ trầm luân. Ngày hôm nay khi thấm nắng mùa xuân, thuyền cập bến con gặp thầy dẫn lối. Con đã đến như một người thú tội, bởi vô minh thù hận với tham lam. Bởi tư duy, lời nói đến việc làm, con đã đến như một người lạc lối. Con đã đến như một người u tối, mà nơi thầy vầng ánh sáng quang minh.
[1:12:09]Thầy bao dung, thầy định đạm yên bình, con quỳ xuống dưới chân thầy tôn kính." Ví dụ những bài thơ như vậy, chúng ta thấy nhiều khi mình không hiểu đạo nhiều nhưng mà nghe những đoạn thơ vậy mình có cái cái cảm xúc, rồi làm cho mình mến đạo hơn, mến đạo hơn.
[1:12:32]Thì Bồ-tát Diệu Âm trong vô lượng kiếp Ngài đã dùng hai yếu tố quan trọng đó để làm việc đạo: một là vật chất và hai là nghệ thuật. Và chính hai điều căn bản này đã làm cho Phật pháp được phát huy rộng rãi, do đó phước Ngài rất lớn. Chúng ta nhớ nữa, làm cho Phật pháp được phát huy rất rộng rãi bởi hai yếu tố: vật chất và và nghệ thuật. Như quý Phật tử ở đây vậy á, thường thì mình làm cho Phật pháp được phát huy bằng cái gì? Trong hai yếu tố đó mình làm cái gì trước?
[1:13:12]Vật chất trước. Là điều dễ làm, ví dụ không nhiều thì ít, thì mình đóng góp cái gì đó. Hoặc là in quyển kinh, hoặc là giúp xây ngôi chùa, hoặc là ủy lạo nơi này nơi kia là bằng cái đồng tiền mình dành dụm được làm Phật pháp. Nó làm cho Phật pháp được phát huy, đó là một trong những khía cạnh quan trọng. Và khi nào quý Phật tử nào có cái trình độ cao hơn nữa thì bắt đầu dùng nghệ thuật để làm cho Phật pháp được được phát huy. Những cái đó là thơ, là nhạc, là văn chương, là kiến trúc của ngôi chùa,
[1:13:56]tạc tượng,
[1:14:00]ngay cả mình vào chùa mình cắm một bình hoa cho đẹp cũng là dâng lên cúng dường cái giá trị nghệ thuật lên Tam Bảo, chứ không phải là là chuyện bình thường.
[1:14:13]Bây giờ chúng ta thấy cái công đức mà Ngài tựu thành từ cái cái nhân đó
[1:14:22]là hoặc Ngài hiện thân Phạm Vương, hoặc hiện thân Đế Thích, hoặc hiện thân Tự Tại Thiên, Đại Tự Tại Thiên, Tỳ Sa Môn, Tiểu Luân Vương, Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, vân vân, là để vì chúng sinh mà nói pháp.
[1:14:38]Chỗ này là chúng ta nhớ tới vị Bồ-tát nào?
[1:14:48]Cái mà hiện thân này thân kia để độ chúng sinh làm chúng ta nhớ Bồ-tát nào? Quan Âm. Cái phẩm Phổ Môn sắp tới nè là phẩm Phổ Môn á nói công hạnh của Bồ-tát Quan Âm thì nhấn mạnh ở cái chỗ này, là chúng sinh đáng dùng thân nào được độ thì Ngài hiện thân đó để độ. Thì nơi Bồ-tát Diệu Âm cũng có khả năng đó chứ không phải không. Nhưng mà điều này được nhấn mạnh ở phẩm Phổ Môn hơn thì mình sẽ giải thích về sau. Nhưng ở đây mình lướt qua thôi, mình chỉ hiểu rằng với cái công hạnh mà Ngài làm Phật pháp một cách rất là chuẩn xác, trí tuệ bằng vật chất và nghệ thuật, nên giờ Ngài kết thành vô lượng công đức và Ngài đủ sức
[1:15:29]hiện thân vô lượng để đến với chúng sinh khi chúng sinh cần bất cứ cái thân nào. Chỗ này chúng ta để ý, có cái đoạn này: "Hoa Đức, Diệu Âm Bồ-tát này hay cứu hộ các chúng sinh trong cõi Ta-bà. Diệu Âm Bồ-tát này biến hóa hiện các thứ thân hình như thế ở tại cõi Ta-bà này vì chúng sinh mà nói kinh Pháp Hoa. Ở nơi thần thông biến hóa không hề tổn giảm vì Bồ-tát này dùng ngần ấy trí tuệ sáng soi cõi Ta-bà, khiến tất cả chúng sinh đều được hiểu biết ở trong hằng hà sa cõi nước trong mười phương cũng lại như thế." Ngài là vị Bồ-tát không phải ở cõi này, ở cõi ở thế giới nào? Tịnh Quang Trang Nghiêm, phải không?
[1:16:11]Nhưng mà Phật lại nói là Ngài dùng ánh sáng soi cõi Ta-bà, giúp chúng sinh ở đây. Đoạn này nói lên ý nghĩa gì?
[1:16:24]Đoạn này nói lên ý nghĩa gì? Mà thế giới xa vô cùng.
[1:16:34]Lòng từ bi vô lượng thì đúng rồi, nhưng mà có ý nghĩa rất gần gũi mà rất quan trọng. Như chúng ta thường thường khi mình sống trong đời này, mình có những cái mục đích
[1:16:46]dựa vào cái bản thân mình. Nghĩa là luôn luôn mình lấy bản thân mình để mình lập nên những mục đích. Trước hết là cho cho tôi, phải không? Tôi làm cái này cho tôi để tôi được giàu sang, có học thức, có giá trị, có địa vị danh vọng. Kế đó nữa là cho cái gì? Gia đình tôi, phải không? Gia đình tôi, con cái tôi, vợ chồng tôi, cha mẹ tôi, họ hàng tôi. Lớn hơn nữa thì cái gì của tôi? Làng xóm tôi, xứ sở tôi, quê hương tôi. Mà nếu cái người vĩ đại hơn nữa thì cái gì của tôi? Đất nước tôi, phải không? Bây giờ mà ai đạt tới chỗ mà trái đất tôi là ngon lắm rồi. Phải không? Trái đất là hết rồi. Ngoài trái đất thì mình không biết nữa.
[1:17:33]Nhưng mà nói tôi làm tất cả vì trái đất tôi, vì thế giới loài người của tôi thì người này đã là vĩ đại rồi, phải không? Đó, vì từ xưa chứ còn ngoài nữa thì mình cũng không làm gì được, thì nếu có loài người ở đâu nữa thì mình cũng không làm nổi, đại khái vậy. Nhưng mà điểm này là chỗ mà chúng ta bị kẹt, là chỉ quanh cái tôi của mình để mình lập cái mục tiêu để mình phụng sự. Mình phụng sự quanh cái tôi của mình, chứ còn hễ bước qua của người khác thì mình không quan tâm nữa. Mà tại sao như vậy? Tại sao mình chỉ luôn luôn dựa vào cái tôi để lập cái mục tiêu xung quanh cái tôi của mình? Vì sao?
[1:18:21]Vì sao? Vì mình còn chấp, chấp ngã, thấy cái tôi mình là quan trọng, cho nên mình chỉ lập cái mục tiêu chung quanh mình thôi. Do đó cái đạo đức của mình còn rất thấp. Nhưng mà đây là cái quyền của mình, luật pháp không bắt buộc được. Mình có mặt trong cuộc đời và mình được quyền sống cho cái tôi của mình, và luật pháp bảo đảm điều đó, không ai không ai xâm phạm tới được. Còn cái mà để nói mình vượt khỏi cái tôi của mình thì nó nó thuộc về thuộc về đạo đức. Mà ở đây chúng ta nói chuyện đạo đức, cho nên chúng ta phân tích. Phân tích điều này không có nghĩa là chê mọi người chưa làm được, mà chỉ cho thấy rằng
[1:19:08]khi mình sống trong cái thường tình thì mình không có lỗi, nhưng nhưng như vậy đạo đức mình chưa cao so với lý tưởng của đạo Phật, so với lý tưởng của đạo Phật. Cho nên cái hình ảnh mà một vị Bồ Tát Diệu Âm ở một thế giới rất xa xôi, Tịnh Quang Trang Nghiêm nào đó, mà lại luôn luôn quan tâm, lo lắng, cứu độ cho thế giới Ta Bà này nhắc chúng ta một bài học nhỏ là từ nay chúng ta đừng lấy cái tôi của mình là mục tiêu phụng sự nữa, để lập nên những mục đích chung quanh mình nữa. Nghĩa là cái việc đó có thể không lợi gì cho mình nhưng lợi cho người khác, mình vẫn có thể làm. Và có khi cái việc đó không lợi cho gia đình mình,
[1:20:01]nhưng lại có lợi cho gia đình khác, mình vẫn làm, không phân biệt nữa. Cái thế giới ngày hôm nay đã bị chia rẽ và phát sinh đủ thứ hận thù, chém giết cũng vì cái đó, cũng vì cái ranh giới giả tạm mà người ta lập ra từ những cái tôi. Tôn giáo này công kích với tôn giáo kia, xâu xé giành giật nhau. Đất nước này tranh giành quyền lợi với đất nước kia. Sắc tộc này chém giết sắc tộc kia. Như ở Phi châu mà chúng ta nghe đó, cái hận thù sắc tộc như của người Tutsi và người Hutu đó, họ giết nhau không thương không tiếc, giết rất dã man. Như một cái người Hutu mà vào gặp người Tutsi, kể cả một người đàn bà đang có chửa
[1:20:46]là giết chết liền, cầm đứa bé lên ba bốn tuổi xé toạc ra giết chết liền. Họ không còn cái đầu óc con người, họ chỉ biết căm hờn vì cái mối thù từ nhiều trăm năm qua. Chúng ta thấy, chỉ vì cái tôi cái tôi đó mà thế giới này đầy nước mắt. Nên chúng ta được may mắn là đệ tử Phật, mà nhất là chúng ta đọc cái đoạn trong phẩm Diệu Âm này, cho chúng ta một cái hình ảnh, một cái lời khuyên khéo léo, kín đáo: một vị Bồ Tát ở cõi của mình mà vẫn giúp đỡ một cõi khác. Thì để chúng ta xóa bỏ những cái thuộc về tôi đi. Như ngay cả chúng ta vậy, chúng ta biết vượt qua khỏi cái tôi, gia đình tôi, và ngay cả tôn giáo tôi.
[1:21:33]Chúng ta theo đạo Phật vì chúng ta tin rằng đạo Phật hơn các tôn giáo khác, phải không? Hơn các tôn giáo khác mình mới theo chứ. Chứ nếu mình theo đạo Phật mà biết đạo Phật thua Thiên Chúa thì mình bỏ mình theo Thiên Chúa liền. Nhưng mình tin rằng đạo Phật hay hơn các đạo khác mình mới theo. Nhưng phải khéo, tại vì nếu không khéo, chúng ta sẽ trở thành một cái chấp ngã cũng là tôn giáo tôi nữa, cũng trở thành cái tôn giáo tôi đó. Đồng ý rằng đạo Phật mình rất hay, nhưng mà vì đạo Phật hay mà mình lập nên một cái gọi là tôn giáo tôi thì bắt đầu mình lại đi sai với tinh thần của đạo Phật. Nhưng làm sao mình là người của đạo Phật,
[1:22:12]công nhận đạo Phật hay mà mình không bị cái tôn giáo tôi? Không bị cái tôn giáo tôi là làm sao?
[1:22:22]Vì lòng từ bi? Chưa phải. Là vì mình khách quan, mình biết chân lý nó không lệ thuộc vào tôn giáo, vào hình thức. Cái lẽ phải nó nằm trùm ở khắp nơi hết. Ví dụ như là có một cái lời dạy của một vị giáo chủ ở tôn giáo khác, nhưng mà mình thấy hay mình vẫn ca ngợi, vẫn phát huy, chứ không phải vì cái lời nói đó của cái ông đó ở đạo đó mình không nói tới. Mặc dù biết là nó hay, công nhận nó hay mà không muốn nói tới, đó là vì tự ái tôn giáo, thì mình sai với tinh thần đạo Phật. Trong khi đạo Phật không phải như vậy. Chúng ta nhớ câu chuyện một lần Đức Phật đi qua một khu rừng, Ngài mới hái một nắm lá, Ngài mới hỏi các vị tỳ kheo là:
[1:23:13]"Nắm lá trong tay của ta nhiều hay lá trong rừng nhiều?" Thì các đệ tử mới trả lời: "Bạch Thế Tôn, lá trong rừng nhiều, rất nhiều, mà lá trong tay Thế Tôn rất ít." Thì Đức Phật nói: "Cũng vậy, những điều ta biết như lá trong rừng, những điều ta nói như lá trong bàn tay." Nghĩa là sao? Nghĩa là chân lý trong vũ trụ này nó vô cùng vô tận mà Đức Phật biết, còn 45 năm Đức Phật thuyết pháp trong các kinh điển chỉ là một chút nắm lá trong bàn tay. Ngài chưa nói hết được chân lý của cuộc đời trong 45 năm thuyết pháp, phải không? Mà chúng ta dựa vào hễ gì của Phật nói thì mới là chân lý, ngoài cái Phật nói không phải là chân lý thì chính ta chúng ta phản bội Đức Phật.
[1:24:00]Vì Ngài cho biết còn rất nhiều điều Ngài chưa nói mà. Thì trên thế giới này một vị nào đó nói một cái điều gì đúng với lẽ phải thì nó cũng là một trong những chân lý cuộc đời mà Đức Phật biết mà Ngài chưa nói, thì chúng ta vẫn phải tôn trọng, phải không? Vẫn phải tôn trọng. Ví dụ như là Khổng Tử đi, chúng ta thấy Khổng Tử Ngài nói thế này:
[1:24:28]"Quân tử cố cùng, tiểu nhân cùng tư lạm hỹ." Cái người quân tử á, ở trong cảnh khốn cùng, giữ vững lập trường của mình, thà chết chứ không thay đổi lập trường đạo đức. Còn "tiểu nhân cùng tư lạm hỹ", cái người tiểu nhân mà bị dồn vào đường cùng thì làm bậy liền. Nghèo quá thì người tiểu nhân đi ăn trộm cướp liền. Còn người quân tử nghèo quá, thà đói, chấp nhận chết đói nằm đó chứ không đi ăn trộm cướp ai. Thì câu nói đó mình dám cho là sai không? Câu đó hay không? Quá hay! Và mình đọc cái câu đó làm cho mình thêm sức mạnh, và khi mình gặp phải cảnh khó khăn khốn cùng, mình chịu đựng nổi để vượt qua,
[1:25:09]chứ không vì sợ hãi nó mà đi làm chuyện tầm bậy, phải không? Những cái lời quá hay như vậy làm sao mình dám chê? Hoặc là nói câu này: "Quân tử chi đạo, đạm nhi bất yếm, giản nhi văn, ôn nhi lý." Cái đạo của người quân tử á, coi nó nó đạm bạc, đơn sơ, nhưng mà càng đi vào càng không thấy chán, càng thấy thích thú. Cái chữ "đạm nhi bất yếm", yếm là chán, đạm bạc mà không bao giờ chán, càng đi vào càng thấy say sưa. Giản nhi văn, ôn nhi lý. "Giản nhi văn" nghĩa là đơn giản mà đẹp, văn là đẹp, giống như cái tinh thần hồi nãy mình nói trong đạo Phật vậy, giản dị nhưng rất đẹp. "Ôn nhi lý", nghĩa là nó dịu dàng,
[1:25:53]ôn hòa, nhưng mà nghĩa lý sâu sắc, chứ không có hời hợt. Những vị đó họ nói những câu đơn giản, nhẹ nhàng, nhưng mà rất sâu sắc, chứ khác với người thường, nói một câu đơn giản thì nó cũng không có gì, không có nghĩa lý gì hết. Thì những cái nhận xét của ông như vậy về đạo của người quân tử, mình thấy hay không? Quá hay, phải không? Thì đó, những điều đó thì mình là người Phật tử, mình học thêm được không? Được quá đi chứ, phải không? Đó, cho nên khi mà chúng ta hiểu được cái ý nghĩa đoạn này của phẩm Diệu Âm, là Ngài ở cõi Ngài mà Ngài giúp ở cõi này, tức là đập vỡ cái chấp ngã, đừng lấy cái gì chung quanh mình
[1:26:32]để lập thành mục tiêu nữa, mà tất cả chan hòa, bình đẳng, người nào mình cũng thương yêu, cũng giúp đỡ, mà cái hay ở bất cứ phương trời nào mình cũng đều tôn trọng và học hỏi, đó là tinh thần của đạo Phật.
[1:26:47]Thì như vậy cái phẩm Diệu Âm này cho chúng ta hai cái ý nghĩa. Cái ý nghĩa thứ nhất á là con người ta sống trên đời này cái thọ ấm là quan trọng, tức là cái cảm giác khổ đau và hạnh phúc chi phối con người ta rất nhiều. Người ta suốt đời đi tìm hạnh phúc và tránh né khổ đau. Và chúng ta cố gắng sống cẩn thận, đừng để tổn thương đến thọ ấm của chúng sinh, đừng gây cho họ một cái cảm giác đau khổ bởi cái lời nói hay bởi sự lãnh đạm của mình. Cái ý nghĩa thứ nhứt, thứ nhất. Ý nghĩa thứ hai là trong việc phát huy, phụng sự Tam Bảo, phát huy Phật pháp thì vật chất và nghệ thuật là hai yếu tố quan trọng, hai yếu tố quan trọng.
[1:27:34]Nào giờ trong đạo Phật mình thì cái âm nhạc nó hơi hơi ít được chú trọng, vì cái giới của các vị xuất gia là không được ca hát, cho nên không được chú trọng. Ở các tôn giáo khác như Thiên Chúa, họ phát huy âm nhạc cực độ vậy. Có một lần tôi nghe một cái đài, có lẽ là đài của Vatican, hát một bài bằng tiếng Anh:
[1:27:57]"Step back to the cross again", hãy bước trở lại với Thánh giá. Hát bài hát thì mình nghe mình biết cái tình trạng mà người ta bỏ Thánh giá ra đi nhiều quá rồi, thời khoa học tiến bộ người ta bỏ, nên có bài hát kêu gọi lại: "Step back to the cross again", hãy trở lại với Thánh giá. Nghe bài rất là hay, cũng cảm động lắm. Thì nào giờ tình trạng của đạo Phật mình thì ít âm nhạc, nhưng mà chúng ta hiểu, nghệ thuật không phải là cứu cánh, nhưng nó cũng là phương tiện quan trọng, và trong các hình thức nghệ thuật thì âm nhạc cũng rất quan trọng. Do đó mà quý bà, quý ông mà hễ đặt nhạc được để hát cứ ráng đặt nghe, đặt cũng có phước dữ lắm.
[1:28:44]Bữa nào nói thầy trụ trì ổng hát...