[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay nhân ngày hiệp kỵ chư vị tổ sư tiền bối của tổ đình Phước Lâm này, cũng kính thưa chư vị tôn túc các vị đang ngồi ở phía sau để quan sát, con cũng xin phép chư vị để cho con được trao đổi với chư Phật tử một vài đạo lý đơn sơ căn bản để cho Phật tử thêm cái hành trang để tu học. Giờ hỏi quý Phật tử, cái gì là cái quý ở trên đời này?
[0:45]Ví dụ như khi ta nghe một cái bài hát tình tứ ở bên ngoài hoặc là một bài thơ tình, ta sẽ thấy cái người thi sĩ họ ca ngợi cái người yêu của họ là họ ca ngợi cái điểm nào? Họ ca ngợi cái sắc đẹp: "tóc em dài, em cài hoa thiên lý, miệng em cười anh để ý, anh thương" gì đó, vân vân. Tức là cái hình dáng bên ngoài. Như vậy trong lúc mà người ta vừa lớn tuổi người ta yêu thương nhau thì cái người ta coi quý là cái hình thức ở bên ngoài, phải không? Nhưng mà khi mà người ta sống lâu hơn chút nữa thì bắt đầu người ta thấy cái hình thức nó hết quan trọng mà tiền mới quan trọng để có thể mua gạo, mua cơm, xây nhà, xây cửa.
[1:29]Nên có một cô lấy được một ông chồng rất là đẹp trai, sau này mới tâm sự với cái người bạn gái của mình, nói rằng cái đẹp của ổng không mua ra cơm được mà chỉ làm tổ cực ghen chứ chả được chuyện gì. Hồi lấy ổng thì mừng vì lấy được ông chồng đẹp, tới chừng lấy về rồi ổng nhiều người mê ổng tiếp tục vẫn tiếp tục mê ổng mình ghen cực khổ, mà cái đẹp đó chả gì hết, tiền nó quan trọng hơn, công việc hơn. Vậy cái thứ hai sau đó người ta thấy cái tài sản mới là quan trọng. Rồi sống trên đời này cái gì quý nữa? Mới ban đầu là hình thức, rồi sau tới sức khỏe, rồi tới tiền bạc, rồi tới bản lĩnh, tới tài năng gì đó vân vân.
[2:10]Đó là những cái quý ở trên đời. Nhưng mà nói đi nói lại vòng vòng, nếu mà cái người mà họ hiểu biết nhất, họ quý nhau vì tâm hồn. Cho nên nói là mình gặp một người bạn, mình thương người bạn, hỏi: "Thương vì cái gì?" Thì nếu mình nói: "À, tôi thương vì anh đẹp trai", cái tình bạn sẽ không bền vì cái sắc đẹp sẽ phôi pha. Nói: "Tôi thương vì anh anh đàn hay, anh hát giỏi", bữa nào ổng té lọi cái tay ổng hết đàn cái là hết đàn hay, hay là bữa nào ổng bị đớ lưỡi ổng hết hát cái là hết thương ổng. Tức là mọi cái khác nó nó nó mong manh nó vô thường. Nói: "Tôi thương vì anh anh giàu", tới chừng ổng nghèo cái hết thương sao, phải không?
[2:51]Cho nên thật ra mình thương ai mà vì cái tâm hồn người đó đẹp thì cái lý do đó là lý do chính đáng nhất, đẹp nhất. Cũng vậy, ví dụ như một người con trai hay người con gái lớn lên mà đi chọn vợ gả chồng, thì hỏi thương, nói: "Mày thương thằng đó mày thương chỗ nào?" Nếu mà cái cô đó nói: "Tôi thương vì cái tâm hồn của ảnh đẹp, vì ảnh mộ đạo, phải không, vì ảnh yêu kính Phật pháp, vì ảnh là hay đi chùa Phước Lâm, à vì ảnh suýt tí nữa ảnh xuất gia", vân vân vậy, "tôi thương cái tâm hồn đó", thì cái thương đó là chính đáng. Chứ còn: "Tôi thương ảnh vì có râu quai nón, vì có cái mụt ruồi duyên", là thua, những cái đó không bền và không chính đáng.
[3:38]Cho nên cái tâm hồn là cái đáng quý nhất trong cái mọi chuyện trên cuộc đời này. Nhà cửa, tài sản, danh vọng, sắc đẹp đều là chuyện phù phiếm. Cái mà ta phải chú ý, phải xây dựng, phải trân trọng, phải giữ gìn chính là cái tâm hồn của mình. Nhưng không phải là ai cũng có một cái nội tâm đẹp đẽ, tốt lành. Trong chúng ta vậy, có nhiều người còn ẩn chứa trong cái nội tâm mình những cái điều không tốt. Nhưng ta không bao giờ chấp nhận để cho cái nội tâm ta còn nhiều cái góc tối, còn nhiều cái bóng đen ở trong đó. Vì sao? Vì nếu trong nội tâm ta còn nhiều cái góc tối, còn nhiều cái bóng đen, nó sẽ dắt ta, nó đưa ta đi về nơi đọa lạc, nơi đau khổ.
[4:34]Cho nên ta không bao giờ thỏa mãn với cái nội tâm đang có của mình. Ai mà thỏa mãn rằng: "À, tôi tu vậy được rồi, tâm tôi vậy là được rồi", thì đó là một người hiểu lầm, chủ quan và nếu nếu nói theo lời Phật dạy là ngu si, là vì ta cứ tưởng tâm mình vậy là được rồi. Tâm ai mới là được rồi? Chỉ có tâm A-la-hán hay tâm Phật thôi, thì mới tâm vậy là được rồi. Còn ngoài Phật và La-hán thì chưa có tâm ai được rồi hết. Cho nên nếu ai lỡ một lúc nào đó nghĩ ở trong tâm mình rằng: "Thôi tâm tôi vậy được rồi, mình biết đi chùa không hại ai, ờ vậy là được rồi", đó là một điều sai lầm, chưa có ai được hết.
[5:20]Nên vì vậy, để có thể xây dựng cái nội tâm tốt lành, để cho cái nội tâm tốt lành đó đưa cuộc đời ta về nơi cao cả, trong sáng, thì ta phải biết về nó và biết phương pháp. Vì vậy hôm nay ta nói với nhau cái đề tài là: "Nội tâm và nghiệp báo". Đó là đề tài chúng ta trao đổi với nhau ngày hôm nay.
[5:49]Tâm là khởi điểm của nghiệp mà tâm cũng là cái kết cuộc của nghiệp. Tâm cũng là khởi điểm mà cũng là kết cuộc. Tâm là khởi điểm làm sao? Là chính cái tâm ta nghĩ ra cái gì đó rồi ta mới làm. Rồi khi ta làm cái nó thành cái nghiệp. Rồi cái nghiệp đó mới đưa ta đến cái quả báo. Mà trong cái quả báo đó nó hình thành cho ta trở lại một cái nội tâm khác. À rất là lạ. Nhưng một cái người mà tâm xấu nhưng mà nếu họ gây một cái nghiệp tốt rồi họ đạt được những cái quả báo lành thì tâm họ bỗng chuyển từ xấu cũng thành tốt luôn. Ngược lại cũng vậy, nhiều khi tâm tốt nhưng mà ta lỡ cái gây nghiệp xấu cái nó ra cái quả báo xấu,
[6:39]thì trong cái quả báo xấu đó nó cũng tạo nên tâm ta xấu trở lại một chút. Cho nên nói tâm là khởi điểm của nghiệp mà cũng là kết cuộc của nghiệp. Ví dụ như là sáng giờ chúng ta đi vào chùa, ta thấy con đường vào chùa như thế nào ạ? Hôm nay hên mình đi trời nắng á, nếu trời mưa thì sao? Còn thê thảm nữa, phải không? Đường chưa vào chùa thì hẹp mà đất thì chưa tráng nhựa, nhiều ổ gà. Ban đêm đi không thấy đường có thể té, mà nếu té tại đường không sao mà té lăn luôn xuống xuống sông luôn thì cũng hơi kẹt. Thì có người khi mà đi vào chùa mới thấy như vậy, mới thấy rằng cái đường vào chùa nó khó khăn,
[7:20]cái trong đầu mới nghĩ lên là giờ mình phải ước gì cái con đường bằng bằng để cho Phật tử đi chùa buổi sáng buổi đêm được dễ dàng. Thì cái người này đó có khi họ chưa phải là người tốt, nào giờ trong đây cũng sân si, cũng hơn thua, cũng ích kỷ. Nhưng mà vì hôm nay đi chùa cái thiện tâm mở ra chút, bỗng nhiên khởi một cái niệm lành là ước gì có con đường nó tốt hơn. Nhưng mà ngồi ước rồi con đường nó tốt không? Không. Cái lần sau đi lại chùa thấy con đường cũng còn nguyên như vậy, cái mới tức quá, cái tự mình lấy cuốc mình bảo vệ con đường này, hễ chỗ nào gập ghềnh là cứ ban ra cho nó bằng, rồi cái đi kiếm tiền từng chỗ nào nó nó lầy quá thì đổ đá,
[8:01]đổ cát vô cho nó đừng có sình, để cho đường nó bằng. Thì như vậy là từ cái ý niệm là muốn cho con đường nó tốt, bắt đầu đưa ra cái hành động là cầm cuốc đi đắp đường, xới đường lại. Mà cái người thực hiện được cái việc đó là rồi đó, cái đầu cái nó thành cái phước in trong cái nhân quả luân hồi của mình. Quả báo thì chưa hiện ra, quả báo chưa hiện ra liền, nhưng mà phước đã có rồi vì đã tạo được cái nghiệp lành, nên phước nó dính vào cuộc đời mình, dính vào cái nhân quả luân hồi của mình rồi không biết chừng nào nó trổ ra. Thì có khi là ngay kiếp này nó trổ quả báo nó ra, có khi ngay kiếp này là chừng 10 năm sau bỗng nhiên người
[8:38]này gặp nhiều may mắn, có xe có cộ, vân vân, rồi nhà cửa, làm ăn đồ gì dễ dàng là 10 năm sau nó trổ ra sớm. Nhưng có người vì cái nghiệp nó che nặng quá nên mặc dù làm hết con đường này, bắt tới cái cầu kia mà tới khi chết cuộc đời vẫn khổ sở. Chết thì tỉnh táo chết thiệt nhưng mà tới khi chết vẫn còn nghèo mà chết vì cái nghiệp đời xưa, nhưng mà những nghiệp mình cứ đắp đường bắt cầu nó nằm nguyên đó. Cái qua kiếp sau, qua kiếp sau lập tức sinh vào nhà giàu liền. Mới sinh ra là ở trong nhà giàu được người ta bồng bế, nâng niu, chiều chuộng, đẩy xe đi, mới là đi đâu cũng có xe đưa xe rước, vân vân, thành giàu sang liền.
[9:19]Tức là cái phước mà đắp đường bắt cầu kiếp này cả một kiếp không hưởng, qua kiếp sau hưởng liền. Thì đó là tâm là khởi điểm của nghiệp. Mà nghiệp rồi mới đưa đến cái quả báo. Nghĩa là cái người đó muốn làm đường rồi sau đó đưa ra cái hành động là đắp đường bắt cầu cả đời, rồi mới đưa tới cái cái phước rồi tới cái quả báo nó hiện ra, đó là như vậy. Nên tâm là khởi điểm của nghiệp. Hoặc là ta thấy một cái người xấu ác, ví dụ mình thấy ở trong xóm mình cái mình thấy có trong một cái gia đình đó, khi ông bố chết đi rồi cái những người con họ giành gia tài với nhau mà họ cầm dao rượt nhau chạy vòng vòng khắp xóm vậy đó,
[10:05]thiếu điều có án mạng, may là người ta chặn lại kịp. Lúc đó ngồi mình mới suy nghĩ, mình nói tại sao cái tình anh em cốt nhục mà dòng máu huyết thống như vậy mà chỉ vì có một cái rẻo đất mà thiếu điều muốn giết nhau và bất chấp luôn cả tù tội? Mình nói tại sao lòng người ác độc? Như vậy những ngoài hai những con người trong gia đình này rồi còn biết bao nhiêu người trong cuộc sống này, mà nếu ai cũng ác độc như vậy thì cuộc sống này quả là là đau khổ. Cái người ác thì họ đã bất an rồi nhưng mà họ gây khổ, gây bất an cho người khác. Cái nghĩ như vậy nên trong lòng ta khởi lên một cái muốn, đó là muốn làm sao ai cũng đạo đức,
[10:44]mong rằng trong cuộc đời này ai cũng biết thương nhau, ai cũng sống có đạo đức. Đó là mới là cái muốn thôi, là ý niệm thôi, là tâm nó khởi lên thôi. Tức là cái niệm của tâm khởi lên là muốn cho ai cũng có đạo đức, ai cũng có thương nhau. Bây giờ sau đó mới nghĩ bây giờ làm cách nào để gieo rắc cái đạo đức, thương yêu giữa cuộc đời này? Bắt đầu mới nghĩ, thì sao mà suy nghĩ như vậy không biết cách nào, mới đi lang thang rồi cuối cùng đi vô chùa Phước Lâm, gặp Thượng tọa trụ trì Thích Minh Trí. Thì Thượng tọa mới đem giáo lý của đạo Phật mà dạy cho. Thì sau khi người này nhận được cái giáo lý rồi thì người đó mới
[11:25]đem cái giáo lý đó đi truyền bá ở trong làng, trong xóm mình. À nói nha, sống trên đời là có nhân có quả. Mình gieo nhân gì, mình gặt quả đó. Mà sống trên đời mình phải biết thương yêu. Thương yêu là điều khó vô cùng. Thương yêu là điều rất khó. Ta nghe chữ từ bi này ít nhất 1.000 lần từ lúc ta biết đạo Phật, có đúng không ạ? Ta nghe chữ từ bi ít nhất 1.000 lần rồi, nhưng mà nhìn lại coi mình đã từ bi được chút nào chưa? Chưa. Rất là khó. Cho nên cái người cứ đem nhân quả để nói với mọi người, đem tình thương yêu khuyên con người thương nhau, cứ gieo rắc mãi như vậy, bắt đầu người này thành cái phước, thành một cái phước.
[12:11]Cái phước đó có thể trong đời này người đó chưa hưởng, nhưng mà qua đời sau, chết thì chắc chắn là người đó lên cõi Trời rồi đó. Cái người mà cả một đời đem nhân quả đạo đức để gieo rắc thì chết chắc chắn lên cõi Trời. Ơ mãn cái kiếp cõi Trời khi có duyên hoặc là do phát nguyện sinh xuống cõi đời này thì chắc chắn người đó có tư cách của một bậc Thánh. Nên ta nhớ nha, cái nhân mà đem đạo đức gieo rắc cho đời, cái quả báo là mình là một bậc Thánh. Vì vậy ở đây, ai muốn làm Thánh thì suốt đời của mình hãy đem thương yêu, đem đạo đức gieo rắc giữa cuộc đời này. Ví dụ như có người phải làm cái nghiệp chăn nuôi.
[12:57]Chăn nuôi tức là họ nuôi gà rất là nhiều, nuôi heo, nuôi bò, nuôi dê, nuôi cá, vân vân. Mà khi cái người chăn nuôi như vậy trong đầu họ muốn cái gì? Muốn cái con vật mà mình nuôi nó đẻ cho nhiều. Đúng không ạ? Bò một lần đẻ một con, cứ ngồi mà nói sao kỳ con bò nó không bao giờ nó sanh đôi giùm tui, đẻ hai con. Thì cái tâm lý, cái ý đó mà muốn cho con bò hay con dê, con heo mà nó đẻ cho nhiều á, rồi mình mới làm cái gì? Mình mới đi thụ tinh nhân tạo hay làm đủ thứ chuyện vậy đó để sao cho nó có bầu có thai cho nhiều để nó đẻ cho nhiều để mình có lợi. Tiền quả báo là cái gì ai biết? Quả báo là chính mình chui vô bụng nó.
[13:45]Chính mình phải chui vô bụng nó rồi để sinh ra lại. Tại vì mình cứ muốn là nó đẻ nhiều thì mình phải chui vô bụng nó mình đẻ ra. Tức là phải đọa làm thú. Đọa làm thú mà đọa làm thú cái và phải đẻ cho nhiều. Vì đó là ý của mình đối với chúng sinh thế nào thì nó sẽ trở lại với chính mình như vậy. Nên đó là cái ý là khởi điểm của nghiệp. Rồi từ cái cái ý đó ta mới làm, rồi khi làm rồi cái nó tạo ra cái quả báo của ta. Đó là ý, cái tâm là khởi điểm của nghiệp. Bây giờ ta nói là: Bây giờ tâm lại cũng là kết quả của nghiệp. Như nãy ta nói á, khi chúng ta giúp người, thương người như là mình đắp đường,
[14:25]bắt cầu đi, thì qua kiếp sau cái quả báo bắt đầu nó hiện ra. Mà nó hiện ra trên rất nhiều phương diện. Chúng ta nhớ nha, gieo một là hưởng 1.000. Nhớ nhân quả là vậy, gieo một là hưởng 1.000, một triệu. Tại vì nhân quả không bao giờ nó ra một cái, nó ra rất nhiều quả báo. Từ một cái nhân đắp đường thôi, qua kiếp sau mình có đôi chân khỏe mạnh. Mình có được xe cộ đi, mình làm cái gì cũng suôn sẻ may mắn, đi trên đường không bị tai nạn xe. Tự nhiên mình học rất giỏi mà thích làm về nghề cầu đường, xây dựng. Và đặc biệt là cái tâm của mình vừa thông minh mà vừa tốt bụng. Chúng ta thấy cái quả báo nó hiện ra
[15:08]từ cái hoàn cảnh mình sống, từ cái cơ thể của mình và cả cái tâm trí của mình luôn, và cả cái dung mạo luôn, người đó sẽ đẹp trai hơn. Nhưng ví dụ kiếp trước mình xấu, mình gieo cái nhân lành, mà cái nhân lành mình gieo không có cái ý là để làm cho đẹp trai, nhưng mà khi cái quả lành nó hiện ra rồi tự nhiên mình cũng đẹp trai hơn. Cho nên một cái nhân nó ra nhiều cái quả. Cái quả là hoàn cảnh nè, dung mạo, sức khỏe, rồi cả bản lĩnh, trí tuệ và cả tâm lý của mình luôn. Cho nên một cái nhân ra nhiều quả mà trong nhiều cái quả đó có cái tâm trỏng. Nó tạo ta thành một cái nội tâm mới, không còn giống như cái nội tâm cũ nữa.
[15:48]Ví dụ đời trước, khi ta đi đắp đường, ta bắt cầu, chứ sự thật tâm mình cũng chưa tốt hết. Nhưng đến khi mà kiếp sau quả báo nó trổ ra rồi, tâm mình là một tâm tử tế, tốt bụng, hy sinh, tận tụy, chịu khó vì người. Nên ta thấy là tâm, cái nội tâm ta cũng là cái kết cuộc của nghiệp. Từ cái tâm ta tạo nghiệp, rồi từ cái nghiệp nó tạo lại cái tâm của ta. Ta nghe lại: Từ tâm mà ta tạo nghiệp, rồi từ nghiệp nó tạo lại cái tâm của ta, tạo ta lại cái tâm. Như hồi nãy nói bây giờ cái gì là quý nhất trên đời, thì ta đồng ý với nhau là tâm hồn là cái quý nhất, phải không? Hồi nãy ta nói ngay từ đầu, tâm hồn là cái quý nhất.
[16:35]Và bây giờ nói là: Bây giờ cho tôi cái gì? Tôi nói: Không cần cái gì, tôi không cần tiền, tôi không cần tài sản, danh vọng. Tôi chỉ cần làm sao tôi có được một nội tâm tốt lành, thánh thiện, đạo đức, biết thương người, biết nhẫn nhục, biết khiêm hạ. Và chính cái nội tâm này sẽ cho tôi tất cả mọi điều trên cuộc đời này. Còn nếu tôi không có cái tâm tốt như thế, thì dù tôi có tiền muôn bạc vạn, rồi tất cả đều sẽ sụp đổ. Cho nên vì cái nội tâm là quý nhất. Nhưng mà ta hiểu rằng để có một cái nội tâm tốt như vậy thì ta phải dựa vào luật nhân quả, chứ không phải mà nói: Tôi muốn tâm tôi tốt là lập tức tâm tôi tốt liền. Không có chuyện đó.
[17:22]Ta nhắc lại, đây là cái điểm chủ yếu của cái bài nói chuyện hôm nay. Là: Đừng tưởng rằng tôi muốn tâm tôi tốt là ngay lập tức tâm tôi tốt liền. Không có chuyện đó. Cái câu nói này để làm gì? Để gỡ đi cái điểm hiểu lầm của vô số người học Phật. Vô số người học Phật khi đọc một bài kinh Phật, khi nghe xong một bài giảng đạo lý, thấy quá hay và lúc đó tưởng rằng mình đã tốt như là lời Phật đã dạy, tưởng rằng tâm mình đã tốt như là trong cái bài giảng mà ông giảng sư đã nói, cứ tưởng như vậy. Rồi không ngờ ít lâu sau mình làm những chuyện tồi tệ, xấu xa. Lúc đó sẽ làm cho nhiều người ngạc nhiên. Nói:
[18:07]Ủa, cái ông đó ổng hay đi chùa, tui thấy ổng có nghe đọc kinh Phật, có ổng nghe bài giảng, nhưng tại sao bây giờ ổng làm nhiều chuyện tệ bạc như vậy, tệ lậu như vậy? Mà tui nghe là tui thấy ổng nói như là ổng rất tốt rồi, ổng nghe kinh nghe giảng rồi ổng nói lại như là đã rất tốt rồi. Thế tại sao bây giờ ổng lại là một con người hơn thua, nham hiểm, thủ đoạn, ích kỷ như vậy, mình thắc mắc. Chỉ bởi vì một điều là muốn có cái tâm tốt phải có cái nhân quả tốt. Chứ không phải là chỉ ta hiểu được đạo lý là tâm ta tốt rồi. Cũng không phải là nói: Tôi muốn tôi là người hiền lành thì lập tức mình trở thành hiền lành, không có chuyện đó.
[18:49]Nên đây là cái điều mà đã gây nên sự hiểu lầm rất là lâu trong vô số người Phật tử. Rất nhiều người Phật tử đến chùa đọc kinh, nghe giảng, hiểu được, thích và cứ tưởng rằng kể từ đó mình đã tốt rồi. Nhưng mà sự thật, nếu nói theo nhân quả, chưa tốt chút nào hết trơn á, chưa hề tốt chút nào hết. Nên hôm nay ta nói với nhau bài này để chúng ta biết hai điều. Điều thứ nhất là tâm là cái quý nhất trên đời. Cái vô hình, cái không ai thấy á, nhưng mà nó là cái quý nhất trên đời. Điều thứ hai: Muốn cho tâm ta tốt thì là cả một cái công trình, công phu, một cái công lao của nhân quả, chứ không phải là ta muốn tốt là ta tốt liền,
[19:44]chứ không phải là ta hiểu được đạo lý tốt là tâm ta tốt liền. Nên hôm nay ta gỡ với nhau được hai điều này. Có đồng ý không ạ? Quý Phật tử nghe nhớ giùm nha. Cái yếu chỉ của bài giảng hôm nay là hai điều này. Thứ nhất. Hai điều: Một là tâm là cái quý nhất; hai là muốn cho tâm tốt là cả một công phu cực khổ. Nên nếu ta nghe qua một đoạn đạo lý, nghe một đoạn kinh Phật mà ta hiểu được, ta thích được mà ta tưởng là từ đây ta tốt rồi, thì đó chỉ là sự hiểu lầm. Mà phải nhớ rằng tâm ta vẫn còn rất xấu. Mà muốn cho tâm ta tốt, cả một công phu tu hành rất là rất là cực khổ. Ừ. Thí dụ thế này: Thí dụ cái người mà hay làm cầu thì ta biết rằng đời sau tự nhiên
[20:30]sẽ có một cái nội tâm là giỏi về xây dựng và thông minh. Cái người mà hay lễ kính Phật thì tự nhiên có nhiều cái nhân quả hiện ra. Như cái người mà lễ kính Phật á, Thì tự nhiên dung mạo đẹp đẽ, trang nghiêm. Đi đâu ai cũng thương mến. Mình có cái chất thánh trong người mình. Nhưng mà đặc biệt là tự nhiên tâm mình hay xét nét kỹ lưỡng đúng sai tội phước. Trước kia mình chưa biết lễ Phật á, mình làm gì làm bừa, không để ý tội phước. Nhưng khi mà mình lễ Phật được rồi, cái trí tuệ phát ra, mình làm điều gì mình cũng cân nhắc tội phước rất là kỹ, không dám làm bừa. Đó là cái cái tâm mình đã trở nên tốt lên.
[21:14]Rồi ví dụ như một nhạc sĩ mà hay viết nhạc tình yêu hay một ca sĩ mà hay ca nhạc tình yêu thì cái tạo nên một cái tâm gì? Một cái tâm là tình cảm đa đoan, dễ dãi, lăng nhăng. Nên đó là điều không có hay. Cho nên một, ta thấy ví dụ như là bây giờ này nhạc tình tràn lan. Cái nhạc tình tràn lan đó cho ta biết một điều là cái người viết nhạc sẽ rơi vào cái nghiệp tình ái lăng nhăng không ra gì. Mà cái người hát cái nhạc đó cho người ta nghe cũng cùng chung cái nghiệp đó luôn. Sau này mình sinh ra tình ái lăng nhăng cũng không ra gì. Cái âm nhạc, cái nghệ thuật á nó gây ảnh hưởng vào lòng người và cái người mà mình gieo rắc vào đời cái gì thì tâm mình sẽ sẽ trở nên như vậy.
[22:03]Rồi cái người mà sống trên đời mà hay giữ lời hứa đó, ví dụ như mình hứa mình nói: "À, nhà tôi có cái lọ hoa này đẹp lắm, để bữa nào tôi đem cho chị", thì giữ lời. Nhiều khi bận làm cả hai tháng không đem đi được, nhưng mà qua tới tháng thứ ba là đem cái lọ đến đưa, không có nuốt lời. Tức là hứa với ai một điều gì dù rất nhỏ đều thực hiện, gọi là giữ lời hứa thì người này được cái nội tâm gì, quả báo gì? Quả báo thì sẽ rất nhiều, nhưng trong đó có một quả báo rất đáng quý, đó là không bao giờ bị lú lẫn, bị quên, bị mê mờ, mà sẽ tỉnh táo cho tới chết. Tức là khi chết đó là kêu con cháu lại dặn dò xong nằm xuống chết. Là vì sao?
[22:46]Mình biết ngay cái người này suốt trong cuộc sống này giữ lời hứa rất kỹ.
[22:53]Mấy cái vị mà tu theo đạo Nho hồi xưa đó, họ tôn thờ năm cái điều đạo lý: nhân, lễ, nghĩa, trí, tín. Trong đó cái chữ tín, chữ tín là giữ lời hứa rất kỹ. Cho nên hầu hết những cái vị mà tu theo đạo Nho mà giữ được năm điều đó, họ tỉnh táo cho tới giờ chết. Đây là cái nhân quả của họ rất rõ. Còn nếu mà ta hay quên lời hứa thì sao? Thì ngược lại nha, quý vị tự hiểu, thầy không có nói. Ví dụ như là cái người mà hay dùng cái thuốc để gây cảm giác, ví dụ như uống rượu hay là ma túy, thì nó tạo ra cái nhân quả gì? Nhân quả sẽ rất nhiều, nhưng mà trong đó nó có một cái nhân quả là đầu óc mình mê mờ và đau đớn, khổ sở.
[23:47]Tức là cái nhân quả của người mà cứ dùng thuốc để tạo ra cái cảm giác cho mình sung sướng thì cái quả báo nó bù lại là mình sẽ rơi vào cái buồn thảm, khổ sở, đau đớn trở lại. Đó là nhân quả. Cho nên là cái người mà lỡ nghiện rượu hay nghiện ma túy phải giải cái nghiệp của mình bằng cách lao động công ích. Đây là nhân quả rất là rõ. Có một cái chuyện ở ngoài Bắc á, ngoài Nam Định, có một anh thanh niên thì ảnh mới không có nghề nghiệp gì thì mới bỏ quê, anh đi vào những cái bãi vàng để mà đi tìm vàng. Thì trong cái bãi vàng đó nó đầy cả cái xã hội đen và tội phạm ở trỏng, nên anh nhiễm cái bị nghiện ma túy.
[24:34]Rồi đến khi vàng hết, bỏ đi rồi anh cũng không còn gì, trong túi không còn đồng nào và bị nghiện ma túy mà khi xét nghiệm thì dính luôn HIV luôn, là đời coi như bỏ. Khi anh quay về quê lại thì mọi người xa lánh. Tức là cả cái làng kêu tên anh và sợ hãi. Cái thằng đó vừa là nghiện ngập mà vừa là dính sida nên không ai dám lại gần, không ai dám chơi. Thấy là hầu hết những người mà bị rơi vào hoàn cảnh đó rồi là chỉ có ngày chết thôi. Còn nếu mà trước chết có quậy vài trận thì làm ăn cướp vài trận nữa rồi người ta bắn cho chết thôi, chứ cuộc đời là bế tắc á. Nhưng mà không biết anh này anh có cái phước gì ở đời xưa,
[25:18]không biết anh có phước gì đời xưa, bỗng nhiên có một cô gái đem lòng thương yêu một cái anh chàng vừa nghiện xì ke mà vừa dính HIV. Đây là một điều ta không lý giải nổi. Thì cái cô đó cổ thương ảnh và ảnh đây là một cái phao cuối cùng, chứ không còn ai thương ảnh trên đời, cả gia đình cũng ruồng bỏ. Và cổ chịu làm vợ ảnh luôn, rất là lạ, không không hiểu nổi một cái phước gì còn sót lại của anh. Và cổ khuyên ảnh cai nghiện thì ảnh mới quyết tâm cai nghiện, thì nói: "Dù cai nghiện được, con HIV vẫn còn nằm trong người." Mà anh này vì quá thương vợ, quá cảm động, cả cuộc đời không còn ai thương
[25:55]mình, chỉ còn cái cô gái này nên ảnh nguyện sống trọn cuộc đời còn lại vì một cái người con gái duy nhất này, nên ảnh quyết cai nghiện. Sắp sửa mà cơn nghiện nó lên đó là ảnh trói tay trói chân ảnh lại. Mà trói tới chừng cơn nghiện nó lên nó đau đớn như là ai đóng đinh ở trong xương, như là muôn con dòi nó bò ở trong xương bò ra. Ảnh bứt dây, có lúc dây đứt chạy ra luôn đi kiếm thuốc. Là khổ sở như vậy. Thì ảnh cũng buồn, cả cuộc đời của ảnh, ảnh nói: "Cai nghiện khó quá!" Tức là cái ma túy mà nó dính vào rồi, quá khó gỡ ra. Lần đó anh buồn anh đi lang thang ở trên bờ sông thì ảnh mới nhìn thấy cái con sông nó
[26:31]uốn vòng và cái dòng nước mỗi khi lũ nó lên nó đâm thẳng vô làng ảnh. Cái làng ảnh là bị ngập, phá tan nhà cửa hoa màu rồi bà con phải chạy lũ. Lâu lâu mà có lũ lên là vậy, có nhiều người cũng đã chết. Anh đứng anh nhìn cái anh thấy tại sao mình không nắn cái dòng chảy nó lại để cho khi lũ lên nó đừng có đâm vào làng mình? Anh ngồi anh nói cái ý này ra với nhiều người thì người ta cười khẩy, nói cái thằng điên thằng khùng sida sắp chết mà nói chuyện đắp lượm đá vá trời, không ai tin. Nhưng lúc đó anh cũng hối hận cái cuộc đời mình đã đã đã sai lầm, anh muốn chuộc lại một cái điều gì tốt. Bắt đầu anh tự một mình mình lấy cuốc nắn dòng sông lại, đào đất nắn dòng sông lại.
[27:08]Một người làm thôi, cứ đào đất đào đất như vậy. Khi đào ra thì nó lòi ra những cái lớp sỏi thì anh lấy sỏi anh sàng anh bán lại cho cái người xây dựng thì anh kiếm được ít tiền về để mà phụ với vợ con. Cái điều rất là lạ nè: trong khi anh đang làm, trong khi anh đang nắn cái dòng chảy như vậy thì vợ anh có bầu, đẻ ra thằng con. Xét nghiệm máu, điều kỳ lạ là anh thì HIV dương tính, còn vợ anh và đứa con anh là HIV âm tính là không hề bị sida. Cả hai người ôm nhau mừng rỡ mà đây là một phép lạ.
[27:44]Khoa học không thể giải thích chuyện này, tại vì nếu mà chồng bị sida thì chắc chắn vợ phải bị sida và con phải bị sida, tại vì đẻ từ trong bọc ra, từ trong máu ra mà. Mà ngộ là ảnh sida mà vợ ảnh không bị, con ảnh không bị. Đến bây giờ ta vẫn không giải thích được. Đó là vợ con vẫn sống và anh cứ đào đất anh nắn cái dòng cho đến năm vừa rồi cái cơn lũ đi tới, lúc anh đã nắn xong thì cũng chưa xong hoàn toàn mà cơn lũ nó kéo tới thì mọi người mới đứng ra nhìn cái dòng lũ và để chuẩn bị chạy á. Nếu mà lũ cuốn mà dâng lên chút xíu nữa thì đâm đầu vào là dọn đồ chạy. Thì lạ thay, cái con sông nó không đâm vào làng nữa
[28:22]mà nó lách đi đường khác theo như ảnh đã nắn dòng. Cả làng vui mừng, từ đây mới xem ảnh là ân nhân. Một con người mà không còn giá trị gì trên cuộc đời, nghiện ngập bị sida, nhưng mà bởi cái lao động công ích của mình đối với cuộc đời bây giờ biến thành một con người hùng, một người ân nhân, một người có giá trị trong cuộc sống mà khỏe mạnh, cơn nghiện bay mất luôn, mà vợ con đều không bị cái cái nghiệp đó. Đây rõ ràng là một phép lạ. Mà ta thấy cái phép lạ này nó từ cái tấm lòng, từ cái tấm lòng là muốn làm một cái điều công ích cho đời mà phép lạ đã xảy ra. Mà ta thấy đó, cái người mà cai nghiện á
[29:01]giờ có trói lại nằm một chỗ hay là bơm thuốc vẫn không hết đâu. Chỉ có một cái là lao động công ích, lao động cái gì đó mà đem lợi cho đời đó nó mới phá được cái nghiệp nghiện ở trong não. Cho nên ta cũng nên góp ý điều này cho nhà nước, cho những cái cơ sở cai nghiện. Phải lao động vất vả, tóe mồ hôi mà đồng thời cái lao động đó đem lại kết quả xã hội thì nó sẽ chuyển được cái nghiệp nghiện, nó phá tan cái cái cái thuốc mà làm cho đầu óc mê mờ như là trường hợp cái anh anh ở ngoài Nam Định này vậy. Ta có hai trạng thái tâm trái ngược nhau: một là sự sáng suốt cực độ của thánh, hai là sự mê mờ của những người bị tâm thần.
[29:43]Cái người bị tâm thần á thì họ không còn biết gì nữa, họ tưởng là đúng họ làm, nhưng mà sự thật là sai. Tự nhiên họ phải đốt nhà, họ phải giết người, họ phải chửi mắng, họ cả đêm mà cứ tru tréo họ chửi cả làng cả xóm thì đó là sự mê mờ của người bị tâm thần. Ngược lại đó là sự sáng suốt của một bậc thánh. Bậc thánh nhìn suốt hết cả nhân quả ba đời, nhìn con người hiểu được hết, nhìn sự việc hiểu được hết tất cả, xử sự điều gì đúng với việc đó thì đó là sự sáng suốt của bậc thánh. Thì hai cái trạng thái tâm hồn trái ngược đó bởi hai cái nhân quả trái ngược nhau. Là cái nhân quả của một cái người mà luôn luôn làm điều tốt,
[30:24]mãi mãi làm điều tốt thì sẽ tạo nên tâm hồn của một bậc thánh cực kỳ sáng suốt. Còn cái một bên là người cứ hay làm chuyện sai lầm, cứ hay nói bậy, phỉ báng, làm điều ác thì cái kết cục cuối cùng là tâm hồn mình tan vỡ để trở thành bệnh tâm thần. Đó là hai cái trạng thái cực độ. Còn chúng ta ở đây, chúng ta cũng không phải bệnh tâm thần mà cũng không phải là là thánh, chúng ta lửng chừng ở giữa. Nghĩa là sao? Chúng ta không có làm gì quá đáng. Tức là nếu nói làm tốt, chúng ta cũng chưa có làm tốt cực độ, mà nếu nói làm ác, chúng ta cũng không làm ác cực độ. Chúng ta lửng lửng, có tốt có xấu, cho nên bây giờ ta còn ngồi đây để làm một người phàm phu.
[31:11]Nhưng cái may mắn của ta là một người phàm phu mà ta biết quy kính với Tam Bảo, phải không? Thì ta đang đang hướng về vị trí thánh, đó là cái nhân quả của ta là như vậy. Thì hy vọng một ngày nào đó công viên quả mãn, ta làm được vô số điều tốt cho đời này rồi thì tâm hồn của ta bỗng nhiên nở hoa kết trái để ta biến thành một vị thánh chói sáng giữa cuộc đời này nha. Mong cho mọi người đều được như vậy. Ừm.
[31:44]Ta hiểu điều thế này, sau khi nãy giờ luận đi luận lại, ta biết rằng nội tâm là cái quý nhất trên đời này. Cho nên cái người trí tuệ là người chú ý xây dựng cho mình một nội tâm hoàn hảo trước, xây dựng cái nội tâm của mình, làm cái gốc trước đã. Bởi vì như Phật nói trong kinh Pháp Cú: "Tâm làm chủ các pháp, tâm là người chủ tạo tác ra mọi nghiệp và cái nghiệp sẽ theo ta như bóng với hình, nhưng mà do tâm tạo ra." Nên vì vậy là bây giờ nếu mà nếu nói ta đi tìm cầu cái gì thì mỗi người sẽ có một câu trả lời khác nhau. Nói: "Tôi đi tìm cái gì?" Nói: "Tôi đi tìm một cái bằng cấp." Nói: "Tôi đi tìm một cái danh vọng, tôi đi tìm một mái ấm gia đình hạnh phúc" vân vân.
[32:42]Nhưng mà nếu là người có trí tuệ thì trước hết tôi đi tìm một cái nội tâm hoàn hảo trước, đó là người có trí tuệ. Và để cho có thể có được một nội tâm hoàn hảo thì ta phải biết sửa mình, phải biết sửa mình, biết tu tập, biết làm các các công đức. Đó là cái quan trọng mà ông bà mình hay nói cái chữ đơn giản là tu tâm dưỡng tánh, đó. Là làm gì làm cũng phải biết tu tâm dưỡng tánh. Cái tâm, cái tánh đó là cái gì nó vô hình, khó thấy, nên rất là khó tu, khó dưỡng. Ví dụ bây giờ cái con đường nó méo, ta thấy rõ, ta rờ được, ta lấy cuốc ta ban, ta đắp, sửa được. Cái nhà ta dột, ta nhìn thấy, ta sửa được.
[33:25]Cái mũi ta xẹp, ta lại chỗ bệnh viện ta sửa được, kéo lên được. À vân vân, hay là lông mày ta bị cong, ta bẻ cho nó ngay, được. Quên, quên, xin lỗi, lông mày ngay bẻ cho cong chứ, quên, lầm. Tóc ta bạc, ta đi nhuộm cho đen, được. Nhưng mà tâm ta nó như thế nào? Không thấy. Tâm ta, tánh ta là cái gì vô hình, nhưng mà ông bà, cha mẹ mình cứ dặn hoài: "Con làm gì làm, nhớ tu tâm dưỡng tánh nha con." Đó, ông bà mình cứ mãi nói như vậy, nhưng tâm tánh là cái gì? Ta không thấy. Nhưng mà cái không thấy đó nhưng lại là cái quý nhất. Cái không thấy đó là cái mà ta phải ráng tu, ráng sửa, ráng nâng niu,
[34:10]quý trọng, uốn nắn để để làm cho nó trở thành cái điều gì, một cái điều sáng chói giữa cuộc đời này. Nói: "Thưa thầy, bây giờ thầy nói là tâm tánh không thấy được thì làm sao sửa?" Nói: "Đúng vậy. Tâm tánh là cái không thấy được, nhưng mà ta phải biết cách làm cho nó lòi ra, cho nó hiện ra. Ta phải tìm ra nó để ta sửa, để biết nó như thế nào, để biết ta tốt xấu cỡ nào mà ta ta sửa." Vậy dựa vào đâu mà biết tâm ta tốt xấu? Giống như những nhà thiên văn nhìn lên trời cao, trong thiên văn có một cái là một loại vật thể ở trên trời người ta gọi là những cái hố đen. Hố đen là những cái vật thể cực kỳ lớn,
[34:55]cực kỳ nặng mà không bao giờ lộ ra, không có hình dáng, không ai nhìn thấy, cả kính viễn vọng không bao giờ nhìn thấy. Các nhà khoa học biết chắc là có những cái hố đen đó, nhưng mà không bao giờ nhìn thấy được hố đen. Nhưng mà làm sao các vị biết là có? Là bởi vì cái ảnh hưởng nó tỏa ra, có những thiên thể chung quanh nó bị ảnh hưởng, chuyển động bị thay đổi. Nhìn những thiên thể bị chuyển động thay đổi, họ biết là ở nơi đó có một vật thể tối, không nhìn thấy được nhưng nó hiện hữu. Thì cũng vậy, bây giờ nói tâm mình vô hình vô tướng làm sao mình thấy? Coi vậy chứ vẫn thấy được. Thấy chỗ nào?
[35:34]Thấy chỗ lời nói và việc làm của mình, thấy không? Không thấy tâm mình, nhưng mình nghe một người nói một câu, mình biết cái tâm người đó ra sao. Cứ nhìn người đó sống, nhìn việc người đó làm, ta biết tâm người đó ra sao. Cho nên vì vậy, cứ nhìn việc làm và lời nói của một con người thì ta biết tâm người đó. Cũng như bây giờ ta phải tự đánh giá lại việc làm và lời nói của mình để ta thấy được tâm mình. Ví dụ, ví dụ như là ta gặp một người đáng kính mà ta không kính mà ta bỡn cợt thì vậy tâm mình là tâm gì? Tâm kiêu mạn, gặp người đáng kính mà không kính, ta bỡn cợt. Hoặc là ta thấy một người tàn tật, tật nguyền đi cà nhắc cà nhắc,
[36:18]cái tay họ cà dẹo cà dẹo thì đáng lẽ ta thương mà ta không thương, ta lại buông lời trêu cợt thì ta biết tâm ta không có từ bi. Đúng không nè? Đó, nhìn vào cái lời nói, việc làm, ta biết tâm ta liền. Vậy ở đây, ai là người thấy người tật nguyền mà trêu cợt đâu? Có không? Hầu hết ta không bị, vì mình là Phật tử mình biết rồi, mình thương người. Còn mình thấy một bậc đáng kính, mình có kính không? Kính, thì như vậy là mình không có kiêu mạn, mình hiểu. Rồi mình thấy cái người Phật tử huynh đệ bạn đạo giống như mình, cũng đi chùa như mình mà không biết tại sao lại ông thầy ổng lại thương hơn mình.
[37:00]Cái tâm mình ganh tỵ, ai hỏi tới cái mình nói: "Thầy cái ông thầy ổng thiên vị quá. Tôi đi chùa lâu hơn cái ông đó mà tại sao ông thầy ổng thương tôi, mà ổng thương cái ông đó không? Ông thầy này ổng thiên vị, tu hành không có trí tuệ." Tức là vì không vừa lòng mình cái mình sẵn sàng kết tội ông thầy mình. Như vậy tâm mình là tâm gì? Tâm ganh tỵ, ganh tỵ rồi sẵn sàng chà đạp tất cả, đổ lỗi người khác để không thấy cái lỗi của mình. Lẽ ra mình phải thấy rằng có lẽ cái người huynh đệ kia họ có những cái ưu điểm mà mình không có nên thầy thương quý hơn. Đây là không hiểu điều được như vậy mà lại kết tội ông thầy là cái người
[37:48]người xấu mà phủi hết đạo đức của mình, phủi hết cái phước của mình luôn. Nên nhìn thấy cái lời nói đó mà mình biết rằng tâm mình còn còn xấu. Còn nếu mình đi chùa, mình thấy một cái người huynh đệ được thầy thương, được bạn mến, mình mừng. Mình hiểu rằng: "À, cái người tốt như thế nên được thầy thương bạn mến. Như vậy thầy mình là người có trí tuệ, bạn mình là người có đạo đức." Nói câu đó ra thì tâm mình có tốt không? Tâm mình rất là tốt. Đó, như vậy qua lời nói, qua việc làm mà ta biết được tâm mình, chứ còn tâm ta vô hình vô tướng không thấy được. Cho nên từ đây về sau là ta phải nhìn thẳng vào tâm mình
[38:31]trước khi nói hay làm một điều gì, vì để tránh cái việc mà ta nói bậy làm bậy do cái tâm xấu ta sai sử. Và cái quan trọng nữa trong cái việc tu tâm dưỡng tánh nữa là nghiêm khắc với chính mình. Nghiêm khắc với chính mình là sao? Nghĩa là quyết không tha thứ khi mình sai lầm. Cái người khác sai, mình có thể cho họ cơ hội làm lại để tha thứ, nhưng mà chính mình sai thì không tha thứ, buộc mình phải sửa chứ không nuông chiều. Ví dụ như mình có lỡ là mình nóng giận đi, ví dụ hôm đó mình gây gổ với ai cái nóng giận, cái mình cầm cái ly mình đập một cái bốp bể tan nát trước mặt mọi người, cái hành động nó rất là thô tháo.
[39:15]Rồi thì lẽ ra mình phải nghiêm khắc, mình đến Phật mình sám hối và đi với các bạn mình xin lỗi, nhưng mà đằng này mình tự biện hộ, mình nói rằng lúc đó không ai kiềm chế được, ổng nói câu đó rồi, tôi không thể nào nhịn nổi được, cái tánh tôi nó như vậy. Là mình dùng một câu biện hộ như vậy nghĩa là mình tự tha thứ cho mình, nghĩa là mình không nghiêm khắc với mình, mà người tự tha thứ mình, không nghiêm khắc với mình là người không thể tu tâm dưỡng tánh được. Còn cái người mà nghiêm khắc với mình, không tha thứ cho mình, lỡ mà ví dụ cầm cái ly mà đập bể trước mặt mọi người rồi, cực kỳ hối hận, ăn năn, buồn khổ, đi lạy Phật sám hối rồi đi đến xin
[39:57]lỗi từng người, xin lỗi xong hết rồi mà lòng vẫn ăn năn, day dứt không nguôi thì con người đó là con người nghiêm khắc với chính mình. Như vậy, chúng ta phải chọn lựa. Để có thể tu tâm dưỡng tánh được, ta đành phải chọn lựa: một là ta cứ tiếp tục binh vực cho mình cho tới khi chết rồi xuống địa ngục; hoặc là ta không bao giờ tha thứ cho mình, luôn luôn rầy quở, trách chính mình mà cứ mãi mãi suốt đời như vậy rồi chết xong lên cõi trời. Người ta chọn cái nào? Binh mình thì nó rất sung sướng trong hiện tại. Hễ mình làm cái gì bậy, mình cứ tự biện hộ binh mình là đúng, người khác là sai thì rất sung sướng, thoải mái vô cùng.
[40:43]Nhưng chết xong xuống địa ngục. Vậy mình chịu cái nào? Còn mà trách cứ chính mình, ăn năn day dứt không tha thứ cho mình thì nó khó chịu lắm, làm cho mình có cái mặc cảm tội lỗi, mình nhỏ bé lại, mình cảm thấy mình thua kém, cái nó nó day dứt nó khó chịu cả một cuộc đời như vậy, chết xong lên cõi trời. Chịu cái nào? Như vậy chúng ta sẽ chịu là mình sẽ dễ dãi cho mình hay mình nghiêm khắc với mình? Cái nào? Chọn cái nào? Nếu muốn sung sướng hiện tại thì hãy dễ dãi với mình và binh vực cho cho mình. Còn nếu mình muốn hạnh phúc lâu dài ở những kiếp về sau thì mình phải làm sao? Nghiêm khắc với chính mình, không tha thứ cho mình những khi mình làm điều sai lầm.
[41:33]Nhưng để có thể nghiêm khắc với chính mình có dễ không? Dễ không? Không, không dễ một chút nào hết. Bởi vì sao? Đòi hỏi một sự can đảm phi thường, can đảm phi thường. Ví dụ bây giờ trong đêm tối mờ mịt à rồi có người mới nói a: "Bây giờ là bên cái nhà đằng kia có cái bà đó bả ở một mình, mà bây giờ bả tới lúc bả bị đau đẻ. Bây giờ thôi cái người nói qua bển á, anh đi băng qua một cái nghĩa địa vô tới nhà đó rồi anh chở bà đó đi vô bệnh viện giùm, chứ bây giờ là bả ở một mình chồng bả đi vắng không ai đưa bả đi đẻ tội nghiệp". Thì mình cũng muốn làm phước lắm, Phật tử muốn làm phước. Nói: "Nhưng mà còn nguyên cái nghĩa địa ở giữa đường, nguyên cái nghĩa địa giữa đường".
[42:20]Nói: "Thôi mà mày sợ ma rồi người ta chết làm sao? Mày đi ráng qua đi". Nói: "Bây giờ thôi ai đi với con chứ một mình con băng qua nghĩa địa đi không nổi". Nói: "Bả bả đẻ thôi cho bả đẻ ở nhà đi chứ làm sao mà cái nghĩa địa vậy sao bắt con đi qua". Ta thấy mình sợ ma, muốn làm điều phước nhưng mà không đủ can đảm đi qua một cái nghĩa địa. Hoặc là nói a lúc đó có ba, bốn đứa gây lộn với nhau cái mình mình thấy có cái người nhỏ bị ức hiếp, cái mình đứng ra mình binh vực, bảo vệ cái cái người mà họ bị trong cái cô thế bị ức hiếp để cho họ đừng bị mấy cái người kia ăn hiếp, về ai cũng khen, nói: "Trời, mày nó gan ghê, mấy đứa kia côn đồ các đảng vậy
[43:00]mà nó dám ngăn lại để nó bảo vệ cái người cô thế". Thì cái đó gọi là cái can đảm. Nhưng mà cái người mà trong đêm đi băng qua cái nghĩa địa để cứu giúp cái người bị bị bị bị bệnh tật, hoặc là một cái người mà dám đối đầu với những đứa du côn để bảo vệ người cô thế đều là những người can đảm. Nhưng mà cái can đảm đó không ăn thua gì so với cái can đảm mà mình tự trách mình, tự nghiêm khắc với chính mình. Cái can đảm đó khó hơn rất nhiều.
[43:30]Mình có thể là đi qua khó khăn, đi qua dầu sôi lửa bỏng để làm một cái việc gì đó bên ngoài dễ. Vậy mà ngồi một chỗ tự trách cứ mình, tự nghiêm khắc với mình, điều đó khó vô cùng.
[43:46]Không tốn một giọt mồ hôi nhưng khó hơn là là leo lên Hy Mã Lạp Sơn. Cho nên cái người nào mà có thể nghiêm khắc với chính mình, không tha thứ cho mình, không bao giờ cho phép mình làm điều bậy hoặc làm điều bậy rồi là ăn năn không ngơi, đó là những người vừa có trí tuệ mà vừa có can đảm. Những người như vậy khi chết sẽ sẽ lên cõi trời, chắc chắn là như vậy. Bây giờ nãy giờ ta nói nhiều về một cái nội tâm tốt, ta nói về tu tâm dưỡng tánh, giờ ta phải xây dựng một số hạng mục tốt ở trong tâm mình. Những cái hạng mục tốt trong tâm này thì ta đã từng nói với nhau rất nhiều ở các bài giảng khác. Nhưng mà hôm nay vì ta nói về nội tâm nên ta cũng phải lặp lại
[44:31]sơ sơ một số điểm một chút, quý Phật tử nghe, cố gắng nghe. Thứ nhất là lòng từ bi, phải làm sao đặt được cái từ bi trong tâm mình, phải cài đặt cái từ bi trong tâm mình. Ở đây ai giỏi vi tính? Biết có cài đặt chương trình phần mềm không? Thì phải gài một cái chương trình từ bi bỏ vô tâm mình, set up, nhấn enter cho nó chạy trong tâm mình. Có dễ không? Rất là khó bởi vì ta đụng phải cái ích kỷ nhiều đời của mình. Từ nhiều đời mình chỉ biết thương mình, chỉ biết lo cho mình, gia đình, vợ con, quyến thuộc, ta không thể mở lòng từ bi thương yêu đối với người dưng nước lã được. Nhưng bây giờ ta theo Phật rồi,
[45:18]buộc ta phải thương được nhiều người, cả những người dưng nước lã. Ví dụ vào trong chùa, toàn là những người lạ mặt, có những người mặt mày nhìn thấy dễ ưa, có những người mặt mày đăm đăm ngầu ngầu nhìn khó ưa, nhưng ta buộc mình phải thương mọi người. Ở đây có những người có cái phước gì lạ lắm, có phước từ đời trước ta nhìn mặt ta thấy thương liền, thì khi mình gặp một người như vậy mình thương rất là dễ. Nhưng mà có những người, ví dụ cái người đang ngồi trước mặt quý Phật tử đây nhìn mặt rất khó ưa, xấu xấu ốm ốm, gầy gầy, nhăn nhăn, ngầu ngầu, mà khó ưa. Nhưng mà vì nãy giờ mình nghe giảng,
[45:55]mình lỡ tu theo từ bi của Phật, cho nên mình phải ráng thương cái ông đó luôn, cái ông mà xấu xấu ốm ốm đang ngồi trước mặt, mặc dù rất khó ưa, rất khó thương, chịu không ạ? Chịu không? Thì chung quanh chúng ta cũng vậy. Có những Phật tử nhiều khi họ có gương mặt khả ái là do cái phước gì đời trước á cái mình nhìn mình thấy thương liền thì nó dễ nè, vậy bởi vì cái phước của họ họ chiêu cảm cho nên làm cho ta thương mến. Nhưng có những người gương mặt rất khó ưa. Bởi vì có thể họ có cái nghiệp gì đó, họ hay nghĩ xấu hay còn ích kỷ ta nhìn rất khó ưa. Nhưng mà đây là cái thử thách của lòng từ bi của
[46:36]ta là ta phải thương, ta nguyện lòng, nói: "Xin Phật cho con thương được hết những người này, xin cho con thương được hết những huynh đệ như thế này". Mình cứ nói đi nói lại mà cứ xin Phật, cứ nói đi nói lại rồi đi ra ngoài đường cũng vậy, lát mình rời khỏi chùa mình đi về nhà, trên đường đi mình gặp có những người khả ái, dễ mến, có những người khó ưa rồi mình cũng, hễ mà mình thấy ai khó ưa mình kêu Phật liền. Kêu Phật liền, nói: "Xin Phật gia hộ cho con được lòng từ bi, thương yêu được hết tất cả những chúng sinh như thế này". Và cứ cứ kêu Phật như vậy ba năm. Ba năm sau tự nhiên mình thành con người từ bi tràn đầy.
[47:15]Và đó là mình thành tựu được một điều quý giá ở trong tâm mình, mà cái điều này là vô giá đó. Hễ mà từ bi mà cài đặt được vào trong tâm hồn mình rồi là ta có cả một kho tàng, ta có một kho tàng quý hơn mọi kho tàng ở trên trần gian này. Nên từ đây ta không cần đi tìm cái bản đồ kho báu nào nữa mà đi tốn công á, tốn công rồi chém giết nhau hết, chỉ cần ta cài đặt được cái lòng từ bi của Phật vào trong tâm mình trong ba năm là trong tâm ta đã có một kho báu, xài hết đời này tới những đời sau không bao giờ hết được. Cái thứ hai là tâm khiêm hạ. Khiêm hạ là mình thích tôn trọng mọi người. Khi mà chúng tôi đến đây thì chúng tôi gặp Thầy trụ trì Thích
[48:00]Minh Trí, gặp ổng là thấy cưng liền à, cưng liền. Mới sao cái ông Thầy đó mà mặt mày phúc hậu, dễ mến. Mà không biết cái nhân quả gì, mình không có chứng đạo, mình không có biết cái người này gieo nhân gì đời trước, nhưng mà ổng nói có hai câu cái biết ngay cái nhân quả liền. Ổng nói có hai câu cái biết nhân quả liền. Là một con người cực kỳ khiêm tốn, đối với người khác là luôn luôn biết tôn trọng. Nói rồi, ông này là cái nhân quả này đây. Cái ông Thầy này là do cái lòng khiêm tốn và từ bi nữa, cho nên hiện ra được cái dung mạo khả ái và ai gặp cũng cảm mến hết. Là con người rất là khiêm tốn là luôn luôn thích tôn trọng người khác.
[48:41]Cho nên quý Phật tử nếu muốn mình có một gương mặt khả ái, ai gặp cũng thương thì mình phải tu cái hạnh khiêm tốn, cài đặt cái khiêm tốn trong tâm mình là luôn luôn muốn tôn trọng mọi người, không muốn nói một lời nào để hạ thấp giá trị của người khác, không muốn nói một lời nào để xúc phạm, làm tổn thương người khác, mà chỉ luôn luôn muốn nói những cái lời để thương quý, tôn trọng, nâng cao phẩm giá của mọi người mà thôi. Và như vậy là ta thành tựu được cái tâm khiêm hạ ở trong lòng mình. Và đó là một kho báu thứ hai, kho báu thứ hai.
[49:22]Cái kho báu thứ ba là lòng tôn kính Phật đà. Chúng ta có một bậc thánh tuyệt đối của vũ trụ đã sinh về với loài người hơn 2.500 năm trước, mở ra cả một chân lý sáng ngời cho thế giới này. Một con người mà nhân cách là tuyệt đối hoàn chỉnh, trí tuệ, từ bi là tuyệt đối hoàn hảo. Một con người đã đến với cuộc đời này là một điểm son, ánh mặt trời không bao giờ tắt giữa cuộc đời này. Mà nếu ta không biết yêu kính Người thì đúng ta đúng là ta là thứ vất đi. Chính vì vậy, người Phật tử ta phải nguyện hết lòng yêu kính Người. Khi nào đến trước Phật đài luôn luôn lễ Phật tha thiết ít nhất là ba lễ hay mười lễ.
[50:13]Còn ta đi trên đường hoặc đi làm ăn xa không có dịp để vào chùa hay gặp bàn thờ lễ Phật thì thường hay hay niệm Phật. Niệm Phật như một lời tâm sự. Ví dụ như ta đi trên sông ghe nước, ví dụ như ta ở trên chiếc ghe đi buôn xa, đi qua ngồi trên ghe đi thâu đêm suốt sáng, đi buôn từ nơi này qua nơi kia thì ngồi trên ghe đâu làm gì, ghe cứ nổ máy cành cành cành cành cành nó chạy đi thôi, chứ mình đâu làm gì. Thì ngồi trên đó không làm gì, thôi mình nhớ Phật. Nhớ Phật nên mình niệm Phật, niệm danh hiệu Phật. Mà niệm danh hiệu Phật làm chi? Kêu tên Phật hoài làm chi vô ích, kêu tên Phật ra và mình tâm sự với Phật.
[50:49]Mình nói thế này, "Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật." Thứ nhất. Câu thứ hai mình nói là, "Hơn 2.000 năm trước Phật đã đến với trần gian này, nhưng con vì nghiệp chướng nặng nề, con không sinh ra được cái đời có Phật. Bây giờ thì con mới biết được Phật. Xin Phật hãy thương con, hãy soi rọi tâm hồn con, hãy dìu dắt cuộc đời của con để trong từng giây, từng phút của cuộc sống này con được tắm trong cái hào quang của Phật, được Phật hướng dẫn, soi lối con đi để con không nói một điều gì, để con không phải làm điều gì mà sai với đạo lý Phật dạy. Xin Phật gia hộ cho con, lúc nào con cũng thương yêu được tất cả chúng sinh.
[51:35]Lúc nào con cũng hiểu rằng đời là vô thường mà chỉ có cái sự giác ngộ, giải thoát là vĩnh viễn, là vĩnh hằng, cao quý. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật." Tức là không có Phật để lễ thì ta cứ niệm Phật, tâm sự với Phật như vậy thì tâm hồn của ta thăng hoa từng ngày từng ngày lên. Ta nuôi dưỡng được cái chất thánh ở trong lòng mình. Như vậy đó là kho báu thứ ba. Bây giờ kho báu thứ tư. Từ nhiều kiếp qua, có những lúc ta nóng giận, tham lam, si mê, ta đã làm khổ người khác. Chắc chắn là trong vô lượng kiếp qua, ta cũng đã từng làm khổ rất nhiều người. Thì bây giờ oan gia sẽ gặp lại và người đó sẽ
[52:26]xúc xiểm ta, mưu hại ta, đánh đập ta, thậm chí giết hại ta. Thì cái kho báu thứ tư trong tâm ta cần phải có là sự nhẫn nhục, sự nhẫn nhục. Nghĩa là đối trước những cái oan trái nghiệp chướng mà phải đến đó, lòng ta bình an không giận hờn, không đau khổ, không buồn khổ. Cái người hại ta, xúc xiểm ta, nói xấu ta, ta không giận họ, vẫn thương họ. Cầu mong cho ta trả nghiệp sớm và cũng mong cho người đó được biết được Phật pháp để người đó đừng làm điều sai như ta đã làm với họ nữa. Cầu mong như vậy, chứ lòng ta không ghét, vẫn bình an, thản nhiên, vui vẻ, hoan hỷ và chịu đựng, đó là sự nhẫn nhục.
[53:15]Mà nhờ cái nhẫn nhục như vậy, cái oan trái nhiều đời nó chấm dứt. Còn nếu ta không nhẫn nhục được, ta phản kháng, ta mưu hại lại, ta trả thù lại, ta làm ác lại thì cái oan trái cứ đời đời cứ tái đi tái lại mãi, không hết được. Và ta không thể giải thoát được. Cho nên, muốn giải thoát, ừ ta muốn vượt khỏi cái cuộc đời tầm thường này thì ta cần phải có một cái đức hạnh rất lớn trong tâm. Cái điều thứ tư là chịu đựng những thử thách, những khó khăn, gian khổ, ác độc của cuộc đời này với một tâm thương yêu và bình thản. Đó là cái hạnh nhẫn nhục và đó là kho báu thứ tư ta cần phải có.
[54:03]Cái kho báu thứ năm ta cần phải có là sự can đảm. Can đảm là gì? Là không sợ bất cứ điều gì. Không sợ bất cứ điều gì thì ta mới có thể là giữ vững mình được trong chính nghĩa. Trong đời có hai điều để làm cho ta phải rời bỏ chính nghĩa, rời bỏ đạo lý: là một cái gì đó ta thèm muốn và một cái gì đó ta sợ hãi. Khi trong tâm ta có một cái gì đó để thèm muốn, trong tâm ta có điều gì đó để sợ hãi thì ta sẽ bị lôi kéo rời xa chính nghĩa, đạo lý liền. Ví người nào mà thèm muốn giàu, đó là một điều để ta rơi vào tà đạo. Cái người nào đó muốn quyền chức lớn, cái muốn đó là sẽ làm cho ta đi rơi vào tà đạo.
[54:56]Hoặc là có người có điều gì đó để sợ, ví dụ sợ người ta nói nặng mình, nói xấu mình, lúc nào cũng sợ, "Thôi thôi, thôi có gì họ nói xấu mệt lắm", à hoặc là có người nói nó sợ nó đánh mình, nó giết mình, hoặc là nó sợ họ mưu hại gia đình mình, thì có cái điều để sợ là sẽ có lúc ta rơi vào tà đạo. Chính vì vậy, để là một người đệ tử Phật chân chính thì ta cần phải trang bị cho mình một cái tấm lòng không muốn bất cứ điều gì và không sợ bất cứ điều gì dù phải chết. Không ai có thể uy hiếp mình bằng bất cứ điều gì, kể cả giết sạch cả nhà mình cũng không sợ, cũng không vì họ đe dọa giết cả nhà mình mà mình
[55:35]phải từ bỏ cái chính nghĩa, cái đạo lý của mình. Phải như vậy đó, phải có cái lòng can đảm tột độ, tuyệt đối như vậy thì ta mới giữ mình được trong chính nghĩa, trong đạo lý. Mà cái can đảm mà phi thường như vậy, không sợ bất cứ điều gì trên đời đó, đó là một kho báu thứ năm rất là hiếm có, rất hiếm có.
[56:01]Một cái kho báu thứ sáu nữa là sự siêng năng, tận tụy. Siêng năng, tận tụy là gì? Nghĩa là khi mình làm việc gì cho đạo, làm việc gì cho đời, cho xã hội, cho quốc gia, ta làm thấu đáo, làm tới nơi tới chốn, làm cho kỹ lưỡng, làm cho thành công vượt bực để đem lại cái lợi ích tối đa cho mọi người. Phải chịu cực, chịu khó, chi ly, sâu sắc, làm cho tới nơi tới chốn, đó gọi là cái siêng năng, tận tụy. Cái này rất là hiếm có, không phải ai cũng có đâu. Ví dụ, ví dụ như là bây giờ nói ông thầy ổng nói, "Hôm nay chùa dơ quá, con dắt mấy bạn vô dọn dẹp sân chùa giùm thầy mình sắp lễ." Cái mình cũng kêu các bạn
[56:44]vô đi dọn dẹp, người đi hái trái, hái củi, người lượm rác, hốt rác, thì mình cũng là làm công quả được, cũng lời thầy dạy đã xong rồi, không có gì hết. Nhưng mà một cái người mà được cái siêng năng, cái tận tụy thì không phải như vậy là đủ. Sau khi họ quét rác hết rồi, họ mới nhìn thấy, họ mới nghĩ thêm, thầy dạy thầy sai mình như vậy là xong rồi đó, nhưng mà như vậy đối với mình vẫn chưa xong. Mình coi khi mà ngày lễ tới còn bao nhiêu người đến đây, còn nhà vệ sinh sẽ không đủ, à rồi cái lối đi chỗ đó người ta sẽ bị vướng, rồi cái người đến thế người ta ở chỗ này nó bị nắng, vân vân. Thế là mình xin thầy để làm tiếp làm tiếp thêm một số việc nữa,
[57:23]làm cho tới nơi tới chốn cực kỳ thấu đáo luôn, cực kỳ là hoàn hảo luôn. Thì cái người mà mà làm công việc để phục vụ đời, phục vụ đạo mà làm cho hơn cả cái yêu cầu, đó là người siêng năng, tận tụy thì cái người đó phước phi thường, đời đời là vượt hơn hơn mọi người hết. Bởi vì sao? Bởi vì luôn luôn họ làm nhiều hơn cái mà họ được yêu cầu. Con người đó phước vượt bực luôn và đó chính là cái kho tàng thứ thứ sáu. Nên chúng ta phải phải tập cái này. Mai mốt ví dụ gia đình mình có kêu mình làm gì mình phải làm nhiều hơn, nhiều hơn cái ba mẹ mình sai. Thầy mình có kêu mình làm cái gì mình phải làm kỹ hơn,
[58:03]nhiều hơn cái thầy mình sai để rèn luyện được cái phẩm hạnh thứ sáu này. Nói về tâm lý đạo đức này thì còn vô số điều nữa, nhưng hôm nay chúng ta không có thời gian để nói, nên chúng ta chỉ điểm sơ là ít nhất chúng ta phải xây dựng trong tâm mình có sáu cái kho tàng như thế để xây dựng cái nội tâm này. Và từ một cái nội tâm mà có sáu kho tàng đó, chắc chắn cái nội tâm này sẽ đưa chúng ta đi qua nhiều kiếp luân hồi chỉ đi trong vinh quang, trong ánh sáng, trong hạnh phúc và trong sự giác ngộ mà thôi. Tâm mà có đạo đức rồi thì cái trí tuệ, bản lĩnh, tài năng sẽ xuất hiện kế theo sau. Đây là nhân quả. Đây là nhân quả khẳng định.
[58:44]Người tốt rồi thì người đó sẽ giỏi, chúng ta nhớ như vậy. Còn người giỏi rồi mà không tốt từ từ sẽ dở trở lại. Bây giờ ta nhớ như vậy, nhân quả. Ví dụ ta chưa giỏi nhưng ta cứ ráng tốt, ta ráng có sáu điều ở trong tâm mình thì từ từ ta sẽ giỏi lên, bản lĩnh, trí tuệ sẽ xuất hiện, đó là nhân quả. Nghĩa là ta vì người, ta làm việc kỹ hơn, chu đáo hơn, tự nhiên tài năng chúng ta nảy nở lên liền, trí tuệ ta mở ra liền. Còn cái người đáng lẽ làm công việc thành công viên mãn nhưng mà hời hợt, làm tám phần thôi. Ví dụ thầy kêu mình làm mười phần, mình làm dư sức mười, mình chỉ làm tám thôi thì mai mốt cái quả báo là tài năng mình tuột xuống một chút.
[59:30]Rồi mai mốt có công việc khác cơ quan mình kêu mình làm mười, mình làm tuột xuống bảy tám thôi thì mai mốt tài năng mình cũng tuột xuống. Cứ theo vậy. Còn ví dụ như ông thủ trưởng cơ quan ổng giao mình công việc mười mà mình làm chu đáo tới mười một mười hai thì cái nhân quả là mai mốt tài năng mình vượt lên trên khỏi cái cái khả năng hiện tại của mình, đó là nhân quả. Nhân quả chính ở cái chỗ mà như nãy cái thứ sáu ta nói đó, cái khả năng thứ sáu, làm rất chu đáo, tận tụy và làm được nhiều hơn mà người trên mình yêu cầu, thì ta vừa có phước mà vừa được cái tài năng nảy nở, cái trí tuệ sẽ sẽ sẽ thăng hoa lên cao hơn, đó là là như vậy.
[1:00:11]Và một cái quan trọng nữa là khi làm được việc thì đừng có chấp công, đừng kể công, quên công mình đi để không có bị kiêu mạn và không bị thất bại trở lại. Cái đáng sợ nhất là người có tài làm được việc mà kiêu mạn, kể công thì sau này sẽ thất bại, cái tài năng cũng sẽ mất đi. Ừ. Thường thường á, cái người có tài là gì? Người có tài là khi mà gặp việc tự nhiên trong đầu họ lóe lên nhiều sáng kiến. Bình thường không có, nhưng khi đụng chuyện họ lóe lên nhiều sáng kiến. Ví dụ như là con người mình đi một cái đường dây điện, tự nhiên mình lóe lên là phải gắn ở chỗ này, gắn chỗ kia đường dây điện sẽ rẻ hơn, bền hơn, an toàn hơn.
[1:00:56]Hoặc đóng cái ghe mà mình biết, mình có những cái sáng kiến bất ngờ làm cho cái ghe nó tốt hơn, nó chắc hơn, nó bền hơn, hoặc là xây một cái nhà, hoặc là chuyển cái vật liệu vào trong này, mình mở một con đường nào đó đi nó rẻ hơn, an toàn hơn. Cái sáng kiến mà nó lóe lên, lóe lên như vậy, người ta gọi mình là người có tài, nhưng mà nếu hỏi mình ở đâu anh có lóe ra cái sáng kiến đó, mình sẽ không biết mà trả lời. Tại sao vậy? Vì sự thật nó do cái phước. Chính cái phước làm cho tâm ta nó cứ lóe lên hết sáng kiến này tới sáng kiến kia trong cuộc sống, làm cho ta thành công và người bên ngoài họ gọi
[1:01:30]ta là có tài, chứ còn chính ta, ta không biết được, không biết. Ví dụ như bây giờ như thầy đây là thầy là người biết soạn nhạc, rồi thầy cũng thỉnh thoảng thầy soạn nhạc đạo này kia nọ về hát cho vui, thì cũng có bài hay chứ không phải không. Thì có người hỏi: "Ủa, sao mà thầy nghĩ ra được cái giai điệu nó hay như vậy?" Thì câu trả lời của thầy là không biết, không biết. Tại lúc mà muốn soạn, tự nó trong đầu nó khởi ra một cái dòng nhạc như thế và mình chấp nhận được thì mình viết xuống, nó thành một bài nhạc. Còn nếu mình không chấp nhận mình bỏ, mình lại lựa cái khác. Nhưng mà ở đâu mà nó hiện ra?
[1:02:06]Cái lóe lên đó ở đâu nó hiện ra? Thì sự thật nó làm cái phước chứ không phải cái tài. Mà người ngoài nói mình có tài, nhưng khi mình hiểu kỹ trong tâm mình, mình biết là do phước mà có. Nên vì vậy, cái người mà tâm có đạo đức rồi, sẽ có trí tuệ, sẽ có tài năng, nó là là như vậy. Trong cái nhiều cái tâm tốt đó, bây giờ thầy nói có một cái tâm quan trọng là cái tâm thiền định. Tâm thiền định là gì? Đức Phật ta thị hiện ngồi thiền 49 ngày nhập định rồi đắc đạo thành Phật. Ý đó nói điều gì? Ý đó là Ngài muốn dạy cho chúng sinh rằng người nào muốn giác ngộ thì phải tu tập thiền định. Cho nên cái tâm thiền định là cái đỉnh cao của tâm hồn.
[1:02:54]Hồi nãy ta nói tâm là cái gì quý hơn mọi điều trên đời, phải không? Nhưng mà cái quý nhất ở trong tâm nữa là gì? Chính là tâm thiền định. Ví dụ bây giờ nói:
[1:03:05]"Tôi không màng tài sản, danh vọng, sắc đẹp, tôi không màng gì hết, tôi chỉ cần tâm hồn." Cái người nói câu đó là người rất hay, rất chuẩn. Nhưng mà nếu có người mới nói rằng: "Nhưng mà trong cái tâm hồn đó, cái quý nhất của tâm chính là tâm thiền định." Thì người này là number one, là số một luôn. Mà đúng như vậy, nội tâm là cái quý hết, hơn cả trên mọi điều trên đời, nhưng mà trong cái nội tâm đó, trong nội tâm đó có nhiều cái đáng quý, có những đạo đức đáng quý, nhưng mà cái quý nhất chính là tâm thiền định, tâm thiền định. Vậy tâm thiền định là tâm gì? Tâm thiền định là tâm ta nói hai điều thôi:
[1:03:47]vô niệm và vô ngã, vô niệm và vô ngã. Vô niệm là gì? Vô niệm là trong tâm mình trống hoàn toàn, không suy nghĩ gì hết. Bây giờ mọi người làm ơn ngưng bật một cái không suy nghĩ giùm đi. 1 2 3, bứt, không suy nghĩ nữa. Tại vì không bao giờ mà nói 1 2 3 bứt cái mà hết niệm liền, vô niệm liền, hết suy nghĩ liền hết. Thì cái người đó siêu, Phật cũng phải 49 ngày, còn người mà thầy đếm 1 2 3 hết suy nghĩ nói: "Được không?" Nói: "Dạ được rồi." Siêu hơn thầy, siêu hơn luôn mấy hòa thượng luôn, đếm tới tiếng thứ ba mà nhập định liền. Nên chúng ta không dễ mà ngừng suy nghĩ phải không? Cho nên cái việc mà tu để đạt được cái vô niệm không
[1:04:30]còn suy nghĩ gì hết, là một công trình rất là lớn, có khi phải nhiều kiếp, có khi cả suốt kiếp này ta vẫn chưa xong, mặc dù tu rất tinh tấn, có khi suốt hết kiếp này vẫn chưa xong, hẹn qua những kiếp sau. Nhưng đừng bỏ nha, bỏ là không bao giờ được á. Nên cái thứ nhất là vô niệm, cái thứ hai là vô ngã. Cái vô ngã này thì thì nói rất là sâu xa, thì khó nói được trong một hai lời, vì thời gian cũng không có nhiều. Nhưng mà vô ngã là không có cái ta. Thế giới sắp tới là phải hướng về thiền định. 2500 năm trước Phật đã dạy về thiền định, rồi lác đác lác đác từ đó đến nay đã có nhiều người, một số người biết tu thiền định.
[1:05:14]Nhưng cuối cùng rồi cả cái thế giới này, mấy tỷ con người này, ai cũng phải biết tu tập thiền định. Vì đó là sao? Vì đó là cái nền văn minh tương lai của nhân loại. Nên những nhà lãnh đạo chân chính của thế giới phải hướng loài người đi về thiền định. Còn nếu cái người lãnh đạo nào mà chỉ lo kinh tế, chiến tranh, chính trị, giáo dục thì đều là những cái thấp thôi, những cái bình thường. Còn nếu nhà lãnh đạo nào mà nhìn ra được điều này, dùng cái quyền lực của mình để đưa loài người đi về thiền định, thì ta biết đó là một vị minh quân, một vị thánh quân, một vị thánh vương mà là người nêu được cái chính nghĩa rực rỡ nhất cho thế giới này.
[1:06:10]Nhưng ta chưa biết đó là ai, ta tiếp tục chờ đợi. Ta chờ đợi một ngày nào đó thế giới có một lãnh tụ phi phàm, dùng quyền lực của mình đưa hết loài người này đi về con đường thiền định, để cho trái đất này bỗng trở thành Tịnh Độ, thiên đường. Và cái thiền định này không còn là một cái sắc thái riêng của đạo Phật nữa, mà đã trở thành cái tài sản chung của nhân loại. Chúng ta hôm nay còn đau khổ, còn mê mờ vì ta không biết cái tâm thiền định vô niệm và vô ngã. Nếu mà ta tu tập để đạt được cái vô niệm và vô ngã, thì nội tâm của ta vượt bực, cao siêu, không còn những cái phàm phu tầm thường của những cái
[1:07:00]ích kỷ, tham lam, oán hận, ganh ghét nữa, mà lòng ta chỉ còn có cái từ bi, độ lượng, thương yêu, trí tuệ mà thôi. Cho nên thiền định là cái đỉnh cao, là con đường để đi tới Thánh vị mà tất cả chúng ta là đệ tử Phật thì phải biết tu. Mà tương lai tất cả loài người đều phải biết hướng về. Nhưng mà ta là đệ tử Phật thì ta phải đi trước nhân loại một bước. Nhân loại sau này buộc phải đi về con đường thiền định, từ nhỏ phải được học thiền. Nhưng đó là chuyện của thế giới, còn ta là đệ tử Phật thì ta phải đi trước nhân loại một bước. Là từ bây giờ ta phải biết tu tập cái nội tâm thiền định, đó là cái tâm vô niệm và vô ngã.
[1:07:51]Cho nên từ bây giờ quý Phật tử phải đi tham cầu học đạo, xem xem cái vị nào mà biết thiền định, ta đến để học hỏi, để tu tập. Tuy nhiên thầy cảnh báo một điều là nói là dạy thiền thì rất nhiều nơi dạy, nhưng mà để dạy cho đúng thì rất hiếm nơi dạy đúng. Cho nên vì vậy phải cẩn thận. Việc tu thiền là việc bắt buộc của Phật tử, đó là ta đi trước nhân loại một bước, vì ta là đệ tử Phật, ta phải đi trước một bước. Nhưng mà để lựa được cái nơi nào dạy thiền cho chuẩn nhất, đúng nhất, thì ta phải cầu Phật gia hộ, xin Phật gia hộ cho con tìm được cái người dạy thiền chân chính nhất, đúng với ý Phật nhất và
[1:08:39]đẹp trai như là Thượng tọa Minh Trí của con ở đây. Nhớ vậy đấy nghe không?
[1:08:49]Một điều nữa là tâm sẽ quy định cái nơi ta đến sau khi ta bỏ thân này. Bây giờ nói là người đó sẽ sinh về nơi đâu sau khi chết, thì ta hãy xem cái nội tâm người đó thì ta biết người đó sinh về nơi đâu liền. Nếu tâm người đó nặng thì người đó sẽ rơi xuống địa ngục. Nếu tâm người đó nhẹ, người đó sẽ bay lên cõi trời. Chỉ vậy thôi. Thì thế nào là tâm nặng, thế nào là tâm nhẹ? Tâm nặng là tâm có đeo đá nên nó nặng. Còn tâm nhẹ là tâm có cột với bong bóng bay nên nó nhẹ, vậy thôi, dễ vô cùng. Tâm nặng sẽ làm cho ta khi chết rồi cái linh hồn ta rơi xuống địa ngục liền. Mà cái gì làm tâm ta nặng? Vì tâm ta bị đeo với một cục cục đá to.
[1:09:44]Cục đá to đó là cục đá gì? Ác độc, tham lam, ích kỷ, sân hận, câu mâu, si mê, nói bậy nói bạ, mưu hại người ta, vân vân. Thì đó là những cục đá. Lúc sống là tâm ta đã nặng nề rồi, lúc nào cũng căng thẳng, đầu óc lúc nào cũng căng thẳng không giãn ra được. Mình nhìn gương mặt người đó mình thấy nặng nề, mình biết tâm người đó nặng nề và chết rớt xuống dưới. Còn cái gì làm tâm ta nhẹ? Là tâm vô ngã, không thấy có ta, tâm vô niệm, không có suy nghĩ, tâm chỉ có từ bi, tâm chỉ có độ lượng, vị tha. Nhìn gương mặt họ, ta thấy sáng và hân hoan, ta biết người này chết bay lên. Cho nên muốn biết người nào chết đi về đâu, ta hãy nhìn gương mặt.
[1:10:32]Rồi qua gương mặt, ta biết nội tâm và biết nội tâm họ nặng nhẹ rồi, ta sẽ biết khi chết họ sẽ đi về đâu. Cho nên ta tu thế nào đó nhìn gương mặt ta thấy sáng và nhẹ thanh thoát, thì biết rằng ta sẽ bay lên. Còn ta gây cái nghiệp gì đó mà nhìn gương mặt ta nặng như đeo đá, chầm dầm, ngầu ngầu, thì biết rằng chết ta sẽ rơi xuống, đơn giản vô cùng. Như vậy, ai hiểu được nguyên tắc này rồi, ta có thể mở một văn phòng coi bói, bói người đó chết đi về đâu, một quẻ 10 ngàn đồng.
[1:11:15]Đa phần chúng sinh chết đi về đâu? Đa phần chúng sinh chết không đủ ác để xuống tới địa ngục mà cũng không đủ thiện để bay lên cõi trời, thường là vất vờ vất vưởng ở cõi này. Rất nhiều chúng sinh không có chỗ đầu thai, đang vất vờ vất vưởng chung quanh chúng ta ở đây. Mà số đó nhiều lắm đó, mà trong số đó tương lai sẽ có chúng ta. Chết rồi vất vơ vất vưởng không có chỗ đến, không đầu thai, không xuống địa ngục, không lên cõi trời, không ai cúng cho ăn, cứ đi đầu đường lang thang xó chợ, lâu lâu có ai cúng thí thực thì chạy lại giựt. Rất nhiều, rất nhiều người như vậy. Vì sao vậy? Vì những người đó lúc sống thà làm ác cho nặng xuống luôn
[1:12:01]địa ngục thì có chỗ tới, hoặc làm thiện thật nhiều lên cõi trời, hoặc là thương yêu giúp đỡ ai để mai mốt đầu thai vô nhà đó người ta nuôi mình lại làm con. Còn ở đây chúng ta không như vậy, không quá thiện để lên cõi trời, không quá ác xuống địa ngục, chẳng thương yêu ai, lo lắng cho ai nên cũng chẳng có ai chịu nhận mình làm con mà mình đầu thai vô, nên vất vơ vất vưởng. Xét lại coi mình có đúng vậy không, mình đúng ba không đó không? Nếu mình đạt được ba không đó là không quá ác để xuống địa ngục, không quá thiện lên cõi trời, mà cũng chẳng thương quý chăm sóc ai cả đời để có thể đầu thai được, thì chúng ta đạt được ba không thì chúng ta sẽ đạt được
[1:12:38]cái tình trạng là chết rồi vất vơ vất vưởng đi vòng vòng vòng ngoài đường. Nên vì vậy là ta ta tránh những cái không đó. Suốt cuộc đời của mình chỉ sống làm điều thiện, từ bi thương yêu chăm sóc giúp đỡ tận tụy chu đáo, để khi chết rồi bất cứ nhà nào cũng muốn mình đầu thai vô làm con hết. Mình xin vô nhà nào cũng được hết, mình được quyền tự do lựa chọn. Còn người không có phước, không có ai cho mình vô đầu thai, hoặc là chỉ được một gia đình nghèo đó cho mình vô đầu thai thôi, chịu không chịu thì thôi. Tới chừng nói: "Bây giờ muốn tìm một nhà khang khá đầu thai", nói: "Trước giờ mày có nuôi ai, mày thương ai đâu mà đòi đầu thai,
[1:13:16]có cái nhà đó mày có ơn nghĩa chút mày đầu thai vô đi". Nói: "Nhà đó nghèo quá sao đầu thai?", thì cái nghiệp mày có nhiêu đó đòi cái gì, muốn làm người thì chui vô đó mà đầu thai, vô làm con nhà nghèo, vậy thôi, ráng mà chịu. Còn cái người họ có phước, bắt đầu nói: "Giờ muốn đầu thai", nói: "Có 100 cái gia đình đó chờ mày đó, mày có duyên. Hồi nào trước kia có gieo ơn nghĩa với cả trăm người, bây giờ 100 cái nhà đó muốn đầu thai vô nhà nào cũng được", thì bắt đầu mình mới lựa. Mình mới lựa là vô cái nhà này thì được cái là cái gen đẹp, nhưng mà cái nhà kia thì được cái gen nó cao, gen nhà nọ thì có râu quai nón, cái nhà kia thì có hay có âm nhạc,
[1:13:52]ngồi mình tính toán mình lựa, cuối cùng mình lựa cái gia đình nào mà vô đó là biết tu liền, biết Phật pháp liền, xin đầu thai vô. Được tự do lựa chọn cái nơi đến của mình. Cho nên nếu lúc sống trên đời mà mình gieo ơn nghĩa với rất nhiều người, giúp đỡ rất nhiều người, thì khi chết rồi mà nếu chưa lên cõi trời được thì mình cũng tự do chọn lựa cái gia đình để mình đầu thai vào. Nên ráng nha, ráng mà từ đây cho đến ngày ta chết coi chứ cũng không còn lâu, nên nguyện trọn cuộc đời còn lại, ta xây dựng một nội tâm hoàn hảo để ta sống cực kỳ tử tế với con người, với chúng sinh nha. Bây giờ thầy muốn nói về bản chất vô ngã của tâm,
[1:14:31]nhưng mà vấn đề này lớn nên không nói được, nói sơ sơ, dịp khác ta sẽ nói. Tâm ta ta tưởng có một cái ta ở bên trong, có tưởng có cái ngã ở bên trong á, nói tôi suy nghĩ, tôi biết, tôi nghe, tôi tưởng tượng, tôi mơ mộng, xin thưa không có cái ta ở trong đó. Dường như có một cái ta để biết, dường như có một cái ta để suy nghĩ mơ mộng, nhưng sự thật không có. Tất cả là một khối tâm niệm nó quyện chặt với nhau ở trong đó, và cái này khi khởi lên, cái kia khởi lên thì chúng ta tưởng giống như có một cái trung tâm, có một bản ngã trung tâm, nhưng kỳ thực là không có cái ta trung tâm nào hết. Và đó là cái bản chất vô ngã của tâm mà Phật đã dạy.
[1:15:15]Nếu ai thường nhớ rằng cái ta này không thật có thì đó là người đã gieo cái nhân giác ngộ rất là sâu xa. Cái bài thì ý vẫn chưa hết nhưng mà thời gian thì đã hết, và với lại là cũng không thích hợp để thầy trình bày sâu xa lắm. Thôi thì hôm nay chúng ta nói với nhau cái đề tài là "Nội tâm và nghiệp báo" để ta thấy một điều: nội tâm là cái quý hơn hết mọi điều trên đời này, mà muốn xây dựng được một nội tâm hoàn hảo, ta phải làm phước rất nhiều thì nó mới hiện cho ta ra một cái nội tâm tốt đẹp, chứ không phải là mình muốn tốt là mình tốt liền, không phải là ngồi nghe một bài pháp xong là tâm mình tốt liền, mà phải tu tập rất là vất vả.
[1:15:58]Và khi ta đã có một nội tâm tốt rồi, thì cái nội tâm của ta sẽ đưa ta đi trên những nẻo luân hồi vào những nơi tươi sáng, tốt đẹp, và cuối cùng là ta đi về nơi thánh vị cao siêu. Xin cho mọi người, tất cả chúng sinh, chúng ta hãy chắp tay với nhau cầu nguyện cho tất cả chúng sinh đều đạt được một nội tâm hoàn hảo, thánh thiện để cho ai cũng được giác ngộ, giải thoát. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.