Lời giảng: Kiết Sử Giải Đãi

[0:00]Cho nên là giờ này xin tất cả quý Phật tử và quý vị ở trong ban tổ chức điều hành hướng dẫn và ổn định chỗ ngồi, nơi chốn để cho tất cả mọi người được thuận lợi trong việc nghe thuyết pháp sáng hôm nay. Và trước khi đi vào chương trình thuyết pháp thì chúng ta có lẽ là

[0:28]lắng nghe một cái bản nhạc mới. Và bản nhạc này cái chủ đề là cái đề là Tiếng Chuông Khuya, và tác giả là Giác An.

[0:44]Đồng thời cũng là cái sự nghĩa là hợp tác, cộng tác với chư tôn đức ở trong

[0:56]Thiền tôn Phật Quang để trở thành bản nhạc. Và sáng hôm nay quý vị sẽ được lắng nghe Tiếng Chuông Khuya.

[1:09]Trong mọi cái nghe thì cái nghe Phật pháp á là nghe tối thượng.

[1:16]Chúng ta có rất nhiều những cái đối tượng để nghe, âm thanh để nghe, những giai điệu để nghe. Nhưng mà những giai điệu nào mà nó truyền tải được cái đạo lý của Phật, con đường giác ngộ thì cái giai điệu đó cái đối tượng nghe đó được coi là siêu việt, là cao cả, là cần để nghe. Cho nên hãy tắt bớt những cái âm thanh không cần thiết và những cái

[1:49]đối tượng nghe làm rối loạn tâm thức của mình.

[1:55]Hãy chú tâm lắng nghe Phật pháp. Qua những cái giai điệu của âm nhạc thì cái Phật pháp, lời lẽ đạo lý được truyền tải qua cái âm nhạc, qua cái cảm xúc, qua cái trái tim của mình. Từ trái tim đến trái tim, nó sẽ đưa đến mình độ rung động thánh thiện giúp cho mình thăng hoa được đời sống tâm linh, giác ngộ. Và đây là cái bài hát

[2:31]mà thầy chưa nghe lần nào.

[2:35]Và bây giờ mình điểm sơ một chút xíu về những lời, những ca từ ở trong cái ca khúc Tiếng Chuông Khuya này. Và nhạc sĩ Giác An là một trong nhạc sĩ Phật tử Phật giáo rất là dễ thương, hiền lành và có những cái bài ca có giá trị sâu về đạo lý và khích lệ cái tâm tư, tình cảm của con người hướng về con đường đạo.

[3:07]Còn cái bài mà của nhạc sĩ Giác An mà thầy rất là tâm đắc đó là bài Niệm Phật,

[3:18]rất hay. Và nhạc sĩ Giác An cũng là người Phật tử thích được trình bày, được hợp tác, được hỗ trợ cho các chương trình văn nghệ Phật giáo. Và bây giờ thì cũng già rồi. Và đây là một nhạc sĩ mà cũng được sư phụ Phật Quang thương mến. Và hôm nay chúng ta có dịp để thăm nhạc sĩ Giác An một chút qua bài Tiếng Chuông Khuya.

[3:51]Bây giờ thì cũng già rồi cho nên hình như là cũng yếu rồi. "Lặng nhìn về quá khứ, bước chân hoang trôi dạt giữa nhân gian. Cuộc đời đầy bóng tối, sống trong mơ không tìm ra hướng đi. Chợt một hôm con đến đây, chùa mờ sương trong bóng cây và lòng con như lắng yên nghe chuông chùa rơi. Dịu dàng lời kinh thiêng cất vang lên thâm trầm dưới trăng đêm, nhịp nhàng hồi chuông khuya tiếng ngân nga êm đềm chốn sơn khê. Từng lời kinh soi sáng, từng lời kinh soi sáng tâm, từng hồi chuông vang pháp âm, rồi lòng con như thoát ra muôn vàn nỗi buồn. Nghe tiếng chuông, tiếng chuông ngân tan dần tối, dần tiếng chuông ngân tan dần tối tăm.

[4:47]Nghe tiếng kinh, tiếng kinh khuya xoa dịu nỗi đau. Ước mong đời thái an, chúng sinh ngừng trái ngang, ánh đạo từ bi truyền lan ngàn nơi, tình thương ngời sáng. Nhìn Phật đài trang nghiêm, ánh chân như chư Phật sáng vô biên, lòng nhẹ nhàng thanh lương, đóa hoa sen tưng bừng khai sắc hương, hồi chuông khuya trong gió sương dìu đời con qua bến mê, ngàn sầu đau như lá thu rơi rụng cuối mùa." Quá hay!

[5:24]Đó là lời một của nhạc sĩ Giác An, còn lời hai của quý thầy nữa. Nhưng phải nói rằng là cái lời một này là cái lời rất là, rất là thi vị, rất là mang dáng dấp thi ca mà chuyển qua âm nhạc hay là từ âm nhạc mà có cái chất thi ca. Cả hai này theo thầy thấy nó quyện vào nhau. Thường thường những cái bài thơ phổ nhạc thì nhạc nó dở, mà những cái bài nhạc hay đọc lời á nghe oải dễ sợ lắm. Nghe nó trục trặc lắm. Nhưng mà cái bài này mình đọc, mình thấy hình như là nó có chất giai điệu của thơ, rồi trong cái thơ đó nó có âm điệu của nhạc. Thì mình chưa hiểu là nhạc có hay không, chưa rõ. Nhưng mà lời lẽ đó thì rất là phiêu bồng,

[6:21]rất là lãng mạn trong cái đời sống cảm xúc của tâm linh siêu việt. Cái mái chùa ở trên non cao với trời mây, với gió thổi, với trời khuya, với trăng sao, với tiếng chuông ngân, tất cả những cái âm thanh đó nó được bàng bạc chuyển tải ý đạo làm xoa dịu nỗi đau của lòng người. Quả thực là đó chính là tác dụng của cái mái chùa, của tiếng chuông chùa, của những cái giai điệu chuông sớm, mõ chiều, lời kinh của quý thầy vang vang mong cho đời được bình an. Đúng không?

[7:03]Và bây giờ xin mời hát, chứ nếu nói nữa là sẽ nó hát không được.

[7:29]Lặng

[7:58]nhìn về quá khứ, bước chân hoang trôi dạt giữa nhân gian. Cuộc đời đầy bóng tối, sống trong mơ không tìm ra hướng đi.

[8:16]Chợt một hôm con đến đây, chùa mờ sương trong bóng cây và lòng con như lắng yên nghe chuông chùa rơi.

[8:33]Dịu dàng lời kinh thiêng cất vang lên thâm trầm dưới trăng đêm.

[8:43]Nhịp nhàng hồi chuông khuya, tiếng ngân nga êm đềm chốn sơn khê.

[8:51]Từng lời kinh soi sáng tâm, từng hồi chuông vang pháp âm, rồi lòng con như thoát ra muôn vạn nỗi buồn. Nghe tiếng chuông, tiếng chuông ngân tan dần tối tăm.

[9:15]Nghe tiếng kinh,

[9:21]tiếng kinh khuya xoa dịu nỗi đau. Ước mong đời thái an, chúng sinh ngừng trái ngang,

[9:35]ánh đạo từ bi truyền lan ngàn nơi, tình thương ngời sáng.

[9:46]Nhìn Phật đài trang nghiêm, ánh chân như chư Phật sáng vô biên.

[9:56]Lòng nhẹ nhàng thanh lương, đóa hoa sen đang bừng khai sắc hương.

[10:04]Hồi chuông khuya trong gió sương dìu đời con qua bến mê, ngàn sầu đau như lá thu rơi rụng cuối mùa.

[10:52]Lặng nhìn về quá khứ, bước lang thang trôi dạt giữa mênh mang.

[11:01]Cuộc đời đầy nước mắt, sống đau thương u buồn trong gió sương. Rồi một hôm con đến đây, chùa im vắng bên ánh trăng và lòng con như cất lên bao nhiêu niềm vui.

[11:28]Vời vợi đài sen thiêng, Đấng Như Lai như vầng sáng ban mai.

[11:37]Xin quỳ đây sám hối, khóc ăn năn vô tận kiếp trôi lăn.

[11:46]Từng lời kinh soi sáng tâm, từng hồi chuông vang pháp âm, rồi lòng con như sáng lên muôn vạn ước nguyện.

[12:03]Xin tiếng chuông, tiếng chuông ngân trên ngàn thế gian.

[12:12]Xin tiếng kinh, tiếng kinh khuya êm đềm chứa chan.

[12:22]Ước mong đời sẽ vui, chúng sinh lìa bến mê.

[12:29]Ánh Đạo Từ Bi chiếu lan ngàn nơi, tình thương ngời sáng.

[12:41]Nhìn Phật đài trang nghiêm, ánh dương soi tinh cầu sáng vô biên.

[12:50]Vượt mịt mù đêm sương, gió xuân mang tưng bừng muôn sắc hương.

[12:59]Rồi từ đây tay nắm tay, dìu đời nhau qua đắng cay, niềm hạnh phúc như tiếng chuông vang rền chốn này.

[13:14]Rồi từ đây tay nắm tay, dìu đời nhau qua đắng cay, niềm hạnh phúc như tiếng chuông

[13:28]vang rền chốn này. Xin

[13:40]mời toàn thể đại chúng chuẩn bị để cung nghinh hòa thượng pháp sư quang lâm pháp đường. Và quả thực là bản nhạc tuyệt vời trên cả tuyệt vời. Và chúng ta hy vọng sau cái buổi giảng chúng ta sẽ nghe lại giai điệu này, tuyệt vời nhất là giai điệu thứ hai.

[14:15]Toàn thể đạo tràng chúng con thành kính cung nghinh hòa thượng pháp sư quang lâm pháp đường.

[14:38]Xin mời toàn thể đại chúng niệm Phật cầu gia hộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[15:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[15:16]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[15:29]Chúng con xin cung thỉnh hòa thượng pháp sư an tọa. Xin mời toàn thể đại chúng an tọa.

[15:58]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Đáng lẽ hôm nay ta nói tiếp về Tứ Diệu Đế qua cái phần Diệt Đế, bắt đầu vào cõi vui.

[16:11]Nhưng vì có vài người cứ nhắn tin thắc mắc một số điều, rồi thầy thấy cái vấn đề này nó cũng quan trọng, đây là một cái kiết sử. Kiết sử này thầy cũng sẽ nhắc tới trong cái phần Diệt Đế, nhưng mà vì nằm trong hệ thống Tứ Diệu Đế thì sẽ không nói nhiều được, nên thầy tách ra thầy nói riêng cái bài hôm nay trước, để ngừa cái một số tà kiến mà chúng ta bị khi trên con đường tu tập. Nhất là khi tu có kết quả, hoặc là ta nghe nhiều cái cái lý thuyết về về về sự tu tập thiền định có thể có cái liên quan này làm cho mình mất cái phước của nhiều kiếp sau. Cho nên hôm nay dừng lại nên ta nói về cái cái kiết sử giải đãi một chút xíu, về cái cái cái đức tính siêng năng một chút.

[17:02]Cái này nhiều khi ta bị hiểu nhầm trong cái lý thuyết, trong cái giáo lý tu tập của mình, mà nhiều người bị, trong đạo Phật nhiều người bị, mấy ngàn năm qua bị cái này hơi bị nhiều.

[17:16]Thường ta có nhiều cái cái kiết sử

[17:23]mà cái từ mới bây giờ gọi là bản năng tự nhiên. Tức là trong cái vô minh, trong cái chấp ngã của ta, ta tự nó hình thành một loạt các tánh xấu nằm sẵn ở đó. Nghĩa là chúng sinh là bị, đương nhiên là bị, tự nhiên là bị, nên rất là khó trách, nhưng mà nó gây cho ta lầm lỗi, gây cho ta trầm luân, một loạt các tính xấu như vậy. Thì trên con đường ta tu tập để đi đến sự giải thoát, an vui, giác ngộ, ta phải vượt qua rất nhiều cái tính xấu đó. Mà cái tánh xấu đó nó là bản năng tự nhiên, nên thực sự rất khó vượt qua. Và đó là lý do mà ta tu lên rồi lại rớt xuống, lên rồi lại rớt xuống, hiếm có khi nào ta đạt được sự giải

[18:10]thoát hoàn toàn là vì nó nó bản năng tự nhiên mạnh quá. Nói bây giờ ví dụ cái này, cái này điều này thì thầy sau này sẽ giảng một bài riêng, nhưng hôm nay ví dụ một chút cho mọi người thấy cái cái cái tự nhiên của bản năng như thế này. Ví dụ bây giờ ví dụ bây giờ thầy với các Phật tử không quen nhau, ví dụ như ta chưa bao giờ thuộc về nhau, ví dụ vậy. Rồi mọi người đang đứng nhìn lên cái cái cái cái khán đài, cái bỗng nhiên xuất hiện có cái ông thầy ốm ốm, xấu xấu ổng đứng đây. Ví dụ coi tự nhiên thấy mặt ổng, rồi nghĩ gì trong bụng? Ví dụ nha, ta chưa từng biết nhau nha. Cái này là giả vờ thôi, chứ thật ra không biết nhau là giận lắm á,

[18:51]nhưng giả vờ như mình chưa từng biết nhau, ta chưa từng thuộc về nhau, rồi bỗng nhiên xuất hiện thầy đứng đây, mọi người nhìn lên trong tâm nghĩ cái gì? Hả? Không không không không không có đâu. Nhìn là thấy ghét liền. Đó là thường sự thật á. Cái nói: "Ủa, đâu có ghét đâu?" Thì ví dụ khi mà ta nhìn một người lạ, ta không thương, ta không ghét chỉ bởi vì ta có tu rồi, ta có xuất hiện một cái đạo đức rồi thì ta nhìn một người bàng quan không thương, không ghét. Còn đừng có tu tập, thì trên cuộc đời này ta nhìn ai ta cũng ghét hết. Bởi vì cái khuynh hướng chống phá, ghét bỏ, tị hiềm, nghi ngờ là bản năng tự nhiên của con người.

[19:44]Chúng ta thấy trong rừng cũng vậy, ngoại trừ con thú nó cùng bầy thôi, chứ còn khi mà có một con thú lạ xuất hiện cái là nó chỉ muốn cắn xé giết liền, đuổi đi ra khỏi khu vực nó liền. Con người cũng vậy. Ta xem mấy cái phim Hollywood vào cái ngày tận thế đó, mấy cái phim mà thế giới chết gần hết còn có mấy người, họ sống nhau từng từng nhóm từng nhóm á, mà họ trang bị lúc nào cũng cầm súng, hễ ai lạ tới là tìm cách nó giết liền. Ta mới ngạc nhiên: "Ủa, thế giới còn có mấy người mà đụng vô giết liền rồi làm sao sống trời?" Nhưng mà đó là tự nhiên á. Còn ví dụ như ta đi ngoài đường ta gặp mọi người,

[20:21]lòng ta không nghĩ gì hết, không thương không ghét, bởi vì ta có tu rồi. Còn mình gặp một người mà mình thấy thương thì vì hai lý do: một là mình với người đó có duyên nợ, hai là vì mình có đạo đức á, mình đã tu rất nhiều rồi, thì mình nhìn chúng sinh mình nhìn thấy ai mình cũng thương hết, là người này đã giống như vượt qua được cái bản năng tự nhiên của sự ghét bỏ. Chứ còn mà cứ nhìn nhau mà ghét là điều bình thường. Còn nhìn nhau mà thương là điều phi thường, là những người có tu tập á. Đây nè, nó những cái tự nhiên á, do ta tu ta vượt qua rồi ta không hiểu, ta không hiểu cái tâm lý là nhìn nhau là thấy ghét á. Có câu có người nói:

[21:03]"Ừ nhìn mặt nhỏ thấy ghét liền, chưa quen biết, chưa có nói đụng nhau nhưng mà nhìn thấy ghét liền." Người đó rất là bình thường, đó là bản năng tự nhiên. Nên cái bản năng là điều rất đáng sợ mà ta có rất nhiều loại bản năng kiểu đó trong cái trong cái cuộc đời của mình, trong cái thẳm sâu nội tâm của mình, và ta tu là chiến thắng từng cái từng cái á. Hôm nay ta nói về một cái, một cái rất là tự nhiên nữa: làm biếng. Làm biếng, thích ở không là điều rất là tự nhiên.

[21:38]Khi khi Thầy nói điều này nhiều người ngạc nhiên lắm, dòm lại mình không thấy mình lười, đúng không ạ? Thầy nói cái điều tự nhiên của chúng sinh là lười biếng. Mọi người nhìn Thầy ngơ ngơ. Thấy Thầy nói lạ. Tại sao vậy?

[21:57]Tất cả mọi người ngồi đây nghe Thầy nói cái bản chất tự nhiên của chúng sinh là lười biếng, ai nhìn Thầy cũng xa lạ, nói giống như Thầy nay Thầy nay nói trật. Tại vì sao vậy? Nghe Thầy nói không có giống với tâm trạng của mình. Tại sao vậy? Tại vì mình có có tu. Bao lâu nay mình có tu, có lạy Phật, có tin nhân quả, có làm phước, mình đang chiến thắng dần cái bản năng lười biếng tự nhiên của mình. Nên bây giờ nghe nói ai cũng có bản chất lười biếng tự nhiên mình nghe thấy hơi lạ, tại vì nhiều năm qua mình đã tu tập. Chứ còn bây giờ cứ thả một người bình thường nói lười, họ thấy phù hợp liền. Thực sự một trong những bản năng tự nhiên của chúng

[22:42]sinh là lười biếng, không thích cực khổ. Đó là điều rất tự nhiên của bộ não nó sắp xếp như vậy. Nên có những người mà không được tu tập, không có đạo đức, không có một cái đạo lý để đi theo mà cho họ điều kiện để lười, họ ở không liền lập tức. Giống như vừa rồi vậy, có một cái ông bên Trung Quốc có một cái ông nào đó nói là thần đồng toán học từ hồi nhỏ, tới năm nay 42 tuổi rồi vẫn thất nghiệp. Tại vì sao vậy? Tại ổng có cái chủ trương ở không sướng hơn. À tuy rất thông minh, làm toán rất giỏi từ bé nhưng không có đạo lý. Và cái bản năng đó nó tự nó phát triển lên rồi cứ thích ở không, mẹ nuôi sướng hơn.

[23:26]Đó là điều rất tự nhiên của của mọi người. Còn tại sao chúng ta phải vất vả làm việc? Là bởi vì ta bị thúc đẩy bởi bởi cái đói, cái nghèo. Phải tránh xa nó, đừng có để bị thất nghiệp, đừng để rơi vào đói nghèo nên ta ráng cày. Thì ta làm bởi vì ta nuôi bản thân mình, vì ta nuôi gia đình mình, nó có động lực nên ta siêng năng, đồng thời nó cũng có cái tinh thần trách nhiệm, có cái đạo đức ở trong đó, nên ta ráng làm việc. Ta đang tự chiến thắng lại với cái bản năng tự nhiên là sự lười biếng. Chứ còn nếu đừng có cái đạo đức đó, đừng có vì trách nhiệm với gia đình và bản thân, buông ra, có sẵn người nuôi ta là không ai chịu đi làm hết á.

[24:15]Cái cấu trúc não của ta từ nó là thích lười, nhưng cơ thể ta thì thích vận động. À, đây là hai cái nó ngược nhau. Thẳm sâu trong đầu mình không muốn làm gì cho nó khỏe, nhưng cơ thể nó đòi hỏi phải nhúc nhích. Tại vì không nhúc nhích nó không phát triển được. Đó là lý do tại sao ta không muốn làm gì hết nhưng rất khoái đi chơi. Đi đá banh, đánh cầu đồ cái nọ, nhảy dancing đồ gì đó, rồi rồi gym, giếc gì đó, rồi rất khoái, bởi vì ta không phải bận tâm, vì ta đáp ứng được cái đòi hỏi của cơ thể là phải vận động. Nhưng mà đừng bận tâm, đừng lo kiếm tiền thì đáp ứng được cái cái đầu của ta, cái tâm lý của ta, cái tinh thần.

[24:56]Nghĩa là ta có hai cái khuynh hướng nó ngược nhau là trong tinh thần thì không muốn làm gì, không muốn bận tâm gì, không muốn lo gì, nhưng thân ta thì rất khoái nhúc nhích. À, mà nếu không nhúc nhích được mình bệnh liền, nên nó tự nhiên con nít hồi nhỏ vậy, vì nhu cầu nó phải phát triển cơ thể nó rất thích hoạt động. Mình mà bắt con nít ngồi yên, ngồi yên con, nó không chịu nổi, tại nó phải nhúc nhích, cơ thể nó đòi hỏi mà nó nhúc nhích, nó hoạt động vậy nó mới lớn từ từ lên được. Tại sao gió là quan trọng? Tại vì gió làm cho cây nhúc nhích, cây cành lá đong đưa rồi nhựa nó mới đi lên từ dưới đất đi lên được.

[25:37]Như cái cấu cấu trúc của cái tế bào của thân cây á là mỗi lần mà nhúc nhích nhúc nhích cái nó bơm, nó như là một loại máy bơm nó rút nước đi lên từ từ, nó rút nước dưới từ dưới rễ lên từ từ từ từ. Cái cấu trúc mà mà cái máy bơm nó hoạt động là do gì? Do ló gió lung lay cành lá cành lá nhúc nhích nhúc nhích vậy nè, tự động dưới cái ở trên mỗi cái tế bào của thân cây nó là một loại máy bơm nho nhỏ, máy bơm mini, hễ nhúc nhích cái là rút nước lên, rút nước lên. Cái máy bơm hay như vậy, nếu mà ta ta nghiên cứu được đó ta sẽ chế ra một loại máy bơm sinh học kiểu đó, nhúc nhích cái lên. Mà nếu mà đứng yên trời lặng gió đừng gì hết, cây chết hết á. À.

[26:15]Cây không tự nước không tự lên được, nên cái vùng nào rất lặng gió ta sẽ thấy không thấy cây cối gì nhiều. Thì hai cái khuynh hướng nó ngược nhau vậy, mà nếu kết hợp hai khuynh hướng đó lại thì con người chỉ khoái đi chơi thôi. Ra bơi biển, à chạy à gì đó jogging, đừng bận tâm gì hết. Và tại sao ta phải đi làm? Bởi vì cái bụng nó thúc đẩy, vì cái trách nhiệm ta với gia đình ta thúc đẩy, ta phải ráng cày, ráng cuốc. Và khi mà để mưu sinh kiếm sống là ta chống lại cái khuynh hướng lười biếng nằm sâu trong não của mình. Ta phải ráng làm ăn, mà khi làm ăn là một loại áp lực tâm lý, phải tính toán, phải sắp xếp,

[27:03]à phải đối phó đủ thứ việc hết, rất là là vất vả và không ai thích vất vả cả, nhưng cuộc sống bắt ta phải như vậy. Ta không thích cái việc gì có áp lực. Ví dụ mấy đứa con nít như vậy, ví dụ như ông thầy hiệu trưởng ông bước vô lớp, ông vô ổng chào ông thầy giáo, nói: "Xin phép thầy à thầy Tư cho tôi nói chuyện chút xíu thông báo các em". Sau khi ông thầy hiệu trưởng ổng đứng vài câu rồi ổng nói: "Do có lý do đó nên ngày mai các em nghỉ học." Chuyện gì xảy ra? Cả lớp nó sao? "Yeah yeah yeah", nó la nó nhảy tưng bừng. Nghĩa là gì? Khoái nghỉ học, vì nó đâu khoái học đâu. Đó đúng là bản chất của nó.

[27:43]Chỉ có một đứa trong lớp nghe nói ngày mai nghỉ học nó buồn. Và đó là đứa nào? Đứa nó đi tu rồi. Nó mê học bởi vì là nó nó nó ngược lại cái khuynh hướng mà gọi là lười không thích học. Thì cái đứa đó nghĩa là nhiều đời nhiều kiếp nó nó hiếu học và cùng là có đạo đức và học giỏi. Cho nên khi ta học giỏi, ta mê học lắm, giải được bài toán, hết bài toán này tới bài toán kia là một sự đánh đố làm cho ta thấy rất là thú vị. Nên má ông thầy hiệu trưởng nói: "Mai nghỉ học", cái có một đứa nó buồn à. Còn bao nhiêu đứa: "Yeah yeah", nó la nó nhảy nhót lên mà mừng, chứng tỏ là cả học nó cũng lười luôn á, chứ đừng có nói mà đi làm.

[28:24]Còn bây giờ mà bắt đi làm là là một cực hình. Bây giờ ta mới thấy á, nhìn quanh quanh hết trơn, hở chút là người ta thích đi chơi à. Vì cái khuynh hướng tự nhiên là như vậy.

[28:39]Và bây giờ vậy ta nhìn vào tâm mình, à ta xem mình thuộc loại thích ở không, thích đi chơi hay là thích làm việc?

[28:51]Thầy vừa nói tới ba mức độ: ở không hổng làm gì; chơi, chơi là có vận động chút thì cũng không làm gì, cũng không động não phức tạp; và thứ ba là thích làm việc, thích làm việc này có nghĩa là làm để kiếm sống á. Vâng. Còn cái thứ tư nữa là thích làm phước. Còn cái thứ năm nữa là thích tu tập tâm linh, thiền định. À, tới năm mức độ thì ta ta xem mình đang nằm trong cái chỗ vị trí nào để đánh giá cái đạo đức của mình, mình đã thắng được cái bản năng cỡ nào? Trở lại, thứ nhất là không thích làm gì hết, thứ hai đi chơi thôi, thứ ba thích có thích làm việc, có bắt đầu thích làm việc, thứ tư thích làm phước, thứ năm tu tập.

[29:42]Ở đây mình đạt tới mức độ nào? Đi chơi à?

[29:51]Ở ở không chán lắm, thích đi chơi. Sự thật á à trong năm cái thang này thì ta thường là ở cái thứ thứ ba là thích làm việc, tại vì cuộc sống bắt buộc như vậy. Ta phải ăn, phải mặc, phải lo cho gia đình nên ta đành lâu lâu đi chơi chút chứ không dám ở không, sợ đói, nên thường là ta đứng ở chỗ thang thứ thứ ba là mọi người trên thế giới đều là như vậy, rồi phải cày cuốc. Một số ít người là đứng ở cái thang thứ tư là thích làm thích làm phước, nghĩa là ngoài cái công việc mình phải làm ăn kiếm sống rồi thì trong lòng yêu thích làm việc thiện để giúp đỡ người khác. Cái yêu thích làm việc thiện giúp đỡ người khác á nó có hai tính chất:

[30:35]một là bởi vì ta có đạo đức, ta thương người, thấy người khổ chịu không nổi. Thấy người khác khổ mình chịu không nổi, đó là mấy người mà có cái nhân để lên cõi trời á. Còn mình thấy người ta khổ mình tỉnh bơ thì mình vẫn còn ở dưới cõi này. Còn thấy người khác, nhìn cảnh đời đau khổ tự nhiên mình cứ bị day dứt. Nhưng mà thấy người khác khổ mà mình động tâm á, nó cũng hai loại. Hai loại là gì? Chừng nào thấy đã rồi mới mới thương người ta. Còn cái loại thứ hai cao cấp hơn: không thấy mà vẫn vẫn thương. Không thấy, nghĩa là ngồi ở nhà mình không trực tiếp nhìn thấy cái cảnh khổ cuộc đời, nhưng mà mình hiểu điều đó, hiểu lúc này đây có những

[31:17]người thiếu ăn, những người thiếu mặc, những người chưa có đạo đức, những người ham gây tội lỗi này kia nọ. Trong đầu ngồi ở nhà mình đã nghĩ và đã thấy thương, nghĩa là: "Phúc cho những ai chưa thấy mà mà thương." Cái câu này là ăn cắp của ai? Chúa, Chúa Giê-su có nói một câu: "Phúc cho ai không thấy mà tin", rồi mình sửa lại một chút, "Phúc cho ai không thấy mà thương", nghĩa là không trực tiếp thấy cảnh khổ trên cuộc đời mà lòng vẫn thương mọi người. Đó là đạo đức ở tầng rất là rất là cao, mà chúng đó là điều chúng ta phải phấn đấu. Cho nên cái cái thứ tư, cái thang thứ tư mà ta thích làm việc

[31:57]thiện, giúp đời giúp người là bởi vì ta có đạo đức. Mà cái đạo đức này là do đâu? Thấy người khác khổ, mình chịu không nổi, lòng mình day dứt. Mà cái thấy người khác khổ, ray rứt chịu không nổi lại cũng hai hai cấp độ, là thấy trực tiếp và không thấy mà vẫn hiểu ra điều đó để yêu thương. Nên cái thứ tư, cái thứ tư nãy ta nói là vừa đạo đức, nhưng trong cái thứ tư mà thích làm việc thiện nguyện này đó, nó cũng có phảng phất cái yếu tố của sự ích kỷ, nhưng cũng tốt, đó là ta tin vào luật nhân quả. Ta tin vào luật nhân quả là ta gieo nhân gì, ta gặt quả đó. Nên thôi mình chịu khó làm phúc thì sau này đời mình được nhiều cái phúc lành, điều có cái may mắn.

[32:43]Rồi nghĩ cái này là nghĩ cho bản thân mình, nhưng thực sự chính vì nghĩ cho bản thân mình mà mình chịu khó giúp người khác, cũng có lợi. Đây là điều cũng hay. Còn cái hồi nãy yếu tố mà ta nói về đạo đức á, thì ta cũng hiểu nhân quả đó, nhưng mà cái yếu tố mà mong cầu quả báo lại cho mình nó nhẹ ở trong tâm mình, nó không quan trọng lắm, mà chỉ vì thương người nên mình ráng giúp người thôi, yếu tố đạo đức nó lớn hơn. Nên ta thấy cái người làm việc phước á, đừng nghĩ là ai cũng đạo đức rất cao nha. Khi thấy người đó đi làm việc thiện, làm việc phước, đừng nghĩ ai cũng đạo đức cao. Vì nó hai hai cái mức độ khác nhau á.

[33:23]Một người là mình thấy thương thấy giúp người, làm việc phước bởi vì đạo đức thật sự, vì có lòng yêu thương chúng sinh thật sự. Nhưng một hạng thứ hai là bởi vì cầu phước cho bản thân mình. Cái làm phước mà để cầu phước cho bản thân mình, thì thực sự xét về đạo đức là thấp chứ không phải cao. Nhưng dù sao họ cũng đem lại những điều có lợi cho cuộc đời này. Cái ý là như vậy, cũng cũng cũng tốt. Nên đầu nhưng mà đầu tiên ta cần cái là gì? Là mọi người cứ tin nhân quả cái đã. Mình làm gì mình biết cuộc đời mình sẽ ra sao, nói một lời mình biết quả báo đưa tới đâu. Cái đó là cái căn bản của cái trí tuệ cái đã.

[34:04]Còn cái yếu tố thứ hai là không mong cầu quả báo, đó là một tầng cao của tư duy, một tầng cao của đạo đức. Thì đó là ta sẽ phát triển sau một lần nữa, nhưng mà đầu tiên cứ phải hiểu nhân quả cho kỹ lưỡng cái đã. Cứ hiểu nhân quả là gieo nhân gì gặt quả đó và ta kiểm soát mọi cái hành vi, mọi lời nói, mọi ý nghĩ mình cho đúng cái đã. Mà luật nhân quả thì thì không phải dễ hiểu. Luật nhân quả không phải dễ hiểu. Luật nhân quả ở một cái tầm mà siêu tiến sĩ cũng chưa hiểu hết. Chỉ có Phật mới hiểu hết nhân quả. Tại sao vậy? Bởi vì luật nhân quả là một trong những nền tảng của vũ trụ. Mà tới đêm Giao thừa này sư phụ sẽ giảng về cái cái nền tảng của vũ trụ.

[34:51]Mà luật nhân quả là một trong những nền tảng của vũ trụ nên nó rất là cao cấp, rất là khó hiểu. Nên ta học đạo thì ta cứ phải hiểu luật nhân quả ở tầm căn bản trước, rồi phát triển lên từ từ. Nên thường ta đứng ở mức độ thứ tư, khi ta học đạo ta đứng ở thứ tư là bắt đầu thích làm phước, thích làm những việc thiện là ta thoát khỏi cái tầm thường của cái thứ ba. Còn cái thứ nhất, thứ hai thì quá tệ rồi. Thứ nhất là không thích làm gì, thứ hai thích vui chơi, hưởng cho hết phước thì thực ra những người này từ từ hết phước rồi đọa luôn. Còn cái thứ ba là ta có gắng có cố gắng làm việc thì ta không bị mất phước.

[35:33]À, tại sao cố gắng làm việc mà không bị mất phước?

[35:42]Ngày xưa Tổ Bách Trượng, dạ, Tổ Bách Trượng nổi tiếng cái chuyện ông già chồn nhớ không ạ? Ông nói một câu mà ông già chồn thoát cái nghiệp chồn mà trở lại làm người, ngộ đạo luôn là là ngài cũng nổi tiếng. Thì ngài cái cái ngài Bách Trượng nổi tiếng ở cái cái cái cái cái câu chuyện là tuy ngài lớn tuổi, là một bậc thầy, dưới mình có rất nhiều đệ tử, nhưng mà ngài vẫn lao động. Thì thời xưa ở Trung Quốc ở bên đó thì cũng chả có việc gì làm ngoài cái việc làm đồng áng, trồng cây, trồng rau thôi, không có việc gì. Cả chùa cũng làm như vậy, rồi ai cúng được nhiêu cúng. Mà một cái thiền viện của họ cả ngàn người rồi ai nuôi cho nổi?

[36:20]Cho nên là trong chùa chứ chư tăng vẫn phải tự túc, vẫn phải làm ruộng, tạo ra lương thực mà sống. Thì ai cúng được nhiêu cúng, nhưng thầy cũng phải làm. Thì ngài Bách Trượng ngài cũng đi làm. Ngài cũng đi làm thì chắc từ từ rồi năng suất nó cũng thấp, nên các đệ tử thấy thương thầy mình quá nói, "Thôi thầy nghỉ đi. Thầy lớn tuổi nghỉ ngơi để tụi con làm, chứ công ơn dạy dỗ của thầy như trời biển á mà, hơi đâu mà có chút này để tụi con làm." Nói hoài là ngài không nghe. Mấy ổng bàn nhau ổng giấu luôn, thấy ngài có cái cái cuốc, cái xẻng gì đó con đem giấu mất tiêu. Cái sáng cái ngài đi ra, ngài đi lại chỗ vác cái cuốc mình lên để đi cuốc đất,

[36:59]đi tìm hoài đi quanh quanh không thấy, thế là ngài vô cốc ngài đóng cửa luôn. Tới giờ ăn không thèm đi ăn, làm luôn mấy ngày. Trời ơi, chúng đệ tử hoảng kinh hết trơn, mới quỳ ở ngoài lạy lạy thôi, nói, "Thưa sư phụ ơi, sư phụ ra lấy cuốc, con trả cuốc ra đây." Cái ông cái là ông ngài mới mở cửa, ngài mới nói một câu mà trong nhà thiền cứ truyền lại, "Nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực" á, một ngày không làm, một ngày không ăn. Thì cái câu đó

[37:28]cái câu đó cái triết lý nó cao siêu lắm. Tuy có ban đầu có vẻ đơn giản là một ngày không làm là một ngày không đi cuốc đất á, thì một ngày không ăn. Nhưng mà không phải đi cuốc đất. Bây giờ cái lao động của ta không còn phải cuốc đất nữa, rồi ta phải hiểu một cách khác. Ta đang bây giờ ta đang đứng ta nói ở cái mức độ thứ ba này. Một ngày không làm, ngày không ăn. Thế ta làm là làm cái gì? Mà ăn nghĩa là cái gì?

[38:01]Ta làm nghĩa là ta tạo ra một cái giá trị gì đó cho cuộc đời. Cái giá trị này có thể là giá trị vật chất hoặc là giá trị tinh thần. À, giá trị vật chất là gì? Thì căn bản nhất vẫn là thực phẩm. Ta cuốc đất rồi ra miếng khoai, miếng rau, miếng lúa, miếng trái cây, đó là tạo ra cái giá trị vật chất cho đời. Hoặc là cái người thợ xây thì cái giá trị vật chất họ làm là ngày đó họ xây được một mảng tường, dựng được một cái cột nhà. Thì đó, họ chế được một cái xe, làm ra, tức là chăn nuôi được một bầy ngựa, cho một bầy ngựa nó ăn để mà nó có sức kéo, bầy bò gì đó, trâu gì đó, lo cho nó ăn vậy đó. Tức là ta tạo ra một cái giá trị cho cuộc đời.

[38:52]Cái chữ "cuộc đời" này gồm có nghĩa là gia đình ta, xóm làng ta, cộng đồng ta, đất nước ta, xã hội ta. À, một ngày ta phải có làm ra đó. Vì sao? Vì mỗi ngày ta đều có gì? Ta đều có tiêu thụ, ta đều có thụ hưởng bằng cái gì? Miếng miếng ăn. Không khí cũng là thụ hưởng nhưng mà miễn phí là thôi ta không nói. Chứ ăn ngày nào ta cũng phải ăn, ngày nào ta cũng lấy cái ta tiêu thụ bớt cái giá trị của cuộc đời cho sự sống của mình. Nhưng mà ta không làm gì thì ta không nhả ra lại, không tạo ra được giá trị cho cuộc đời, đó là gì? Mất mất cân bằng mất cân bằng. Ai cũng không làm gì, không tạo ra giá trị cho cuộc sống

[39:38]này mà lại cứ tiêu thụ giá trị của cuộc sống vào cho mình thì lần lần nguồn lực của xã hội sẽ sẽ tiêu tan hết. Và xã hội sẽ nghèo đi. Nên trong một xã hội mà con người không có lao động, không đóng góp thì xã hội đó sẽ sẽ nghèo. Đó là lý do mà ta vinh danh cái sự lao động là như vậy. Ta vinh danh lao động nghĩa là ta cần mọi người tạo ra giá trị cho cuộc sống này, cho cuộc đời này để cho xã hội có nguồn lực dồi dào. Mà xã hội có nguồn lực dồi dào rồi thì ai hưởng? Ai hưởng? Mình hưởng chứ ai hưởng. Khi mà ta mỗi người siêng năng làm việc, tạo ra nhiều giá trị cho cuộc đời này, nguồn lực xã hội mạnh lên thì nhà nước mới lấy cái đó

[40:20]ra mà xây đường, bắc cầu, xây trường học, bệnh viện rồi mọi thứ hết trơn, đều là từ công sức đóng góp của nhiều người. Ta nói ví dụ bây giờ ta nói nhìn ta đi ta đi du lịch qua một cái nước Tây phương đi, qua nước Âu châu ví dụ vậy, ta nhìn thấy có những con đường rất là đẹp, có những tòa lâu đài cổ kính từ ngày xưa, ta thắc mắc ở đâu mà họ làm ra được những cái công trình lớn quá vậy? Là cũng đều gì? Từ nguồn lực của của toàn dân. Cái người dân lúc đó lương thực rất là dư dả thì người ta mới chuyển cái lao động sang những công trình xây dựng lớn, lớn quá đi. Những cái lâu đài mình nghĩ không biết sức đâu họ làm, cơm đâu họ ăn mà họ làm.

[41:00]Chỉ bởi vì lương thực rất dư thừa, ta mới xây dựng được những hệ thống văn minh khác lên trên cái trái đất này. Còn nếu mà lương thực thiếu rồi thì chỉ lo đi kiếm ăn thôi để sống qua ngày. Nên khi lương thực rất dư rồi, người ta mới chuyển sang các nền văn minh cao cấp hơn. Nên có nghĩa là khi con người tạo ra được nhiều cái giá trị dư, tạo nên nguồn lực xã hội lớn, cái nền văn minh sẽ phát triển liền. Thì con người với trí thông minh của mình tạo ra nhiều cái công trình đặc biệt để xây dựng cái nền văn minh của con người cao lên. Còn nếu cái nguồn lực xã hội thấp, chỉ lo kiếm ăn không mà không đủ thì ta

[41:34]thấy xã hội đó không phát triển, không có những công trình gì đặc biệt. Nên quay về Việt Nam mình, trong suốt mấy ngàn năm mình vất vả chiến đấu, xây dựng, coi vậy chứ không có công trình gì đặc biệt. Cái công trình Việt Nam mà nổi bật được thế giới công nhận là của thiên nhiên, ông Trời ổng làm chứ không phải mình làm. Vịnh Hạ Long hay Hang Sơn Đoòng gì đó, trời ổng làm chứ mình không có thò tay vô mình làm, mình lo đi kiếm ăn không à mà sợ chưa đủ nữa. Nên nhìn những công trình đó, biết lịch sử đất nước mình đi qua những giai đoạn không phải là dư dả. Có nghĩa là gì? Có nghĩa là mình khi mình lao động,

[42:07]mình làm việc, mình không tạo ra nhiều giá trị cho cuộc đời. Lý do tại sao? Có nhiều lý do, trong đó sức khỏe mình kém, mình không có máy móc, không có công cụ, không có thuận lợi gì đó, nên cứ loay hoay chỉ lo kiếm ăn, rồi dư được chút đỉnh, làm chút đỉnh là vũ khí để chiến đấu bảo vệ Tổ quốc thôi, chứ ta không có thừa nhiều cái nguồn lực xã hội. Cho nên ở đây cái bài toán là thế này. Ta vừa nói là ta lao động để tạo ra nguồn lực cho xã hội, rồi ta tiêu thụ lại nguồn lực xã hội để duy trì sự sống của mình, cái tri thức của mình, tinh thần của mình, cái văn minh văn hóa của mình. Đó là cái ta tạo ra và ta lấy lại, ta tạo ra và ta lấy lại.

[42:51]Nhưng hai bên này cái nhiều ít khác nhau.

[42:58]Nếu ta tạo ra nhiều mà ta lấy vô ít thì chuyện gì xảy ra? Nó dư phải không?

[43:09]Nó dư một đống cho cho xã hội. Và hồi nãy ta nói cái dư đó tạo nên nên văn minh của xã hội, nhưng bản thân của ta thì được cái gì? Được cái gì? Phước. À. Nghĩa là ta lao động nhiều mà tiêu thụ ít thì ta được phước. À. Còn ta lao động ít mà ta hưởng thụ nhiều thì ta được cái gì? Nợ. Nợ cuộc đời này, kiếp nào đó phải ráng mà trả. Nên có nhiều người nói: "Trời tôi làm vất vả quá chừng mà tôi cũng không có không giàu. Tôi đi đâu tôi làm ừ làm công cho vất vả mà không được ông chủ thương. Tôi đi làm quá khổ sở như là cái công trình đó biết bao nhiêu là công lao của tôi mà tôi cũng giờ này cũng không có khá giả".

[44:00]Thực ra là vì người này trả nợ cái đời xưa là mình đã tạo ra giá trị cho cuộc đời ít mà mình hưởng thụ thì thì nhiều, gọi là "việc nhẹ mà lương lương cao". Nhớ. Cho nên ai ai rủ mình đi đâu mà việc nhẹ lương cao thì nó có hai cái nguy hiểm: một là việc nhẹ lương cao là gì làm cho ta mang mang nợ cuộc đời chả ích lợi gì nữa, hai là gì? Lừa đảo nó đem nó bán mình đi thôi. Tức là mình cũng hơi có nhan sắc đó, ai mà lại rủ mình việc nhẹ lương cao thì mình cũng thuộc loại có nhan sắc, mình cảm ơn, thank you. Coi như đó là một lời khen nhưng mà đừng có khờ dại mà mà đi theo. Mấy cái việc nhẹ lương cao, "việc nặng mà lương thấp" là số một.

[44:45]Đó, mốt mốt bữa bữa nào mà đi xin việc làm á, nhớ như vậy từ khi hôm nay học cái bài này rồi, từ đây về sau mà khi ta làm đơn xin việc làm: "Xin cho tôi được một việc nào việc nặng mà lương thấp", nhớ như vậy thì chắc chắn là mình dễ được xin việc làm. Còn ai mà nói việc nhẹ lương cao thì tránh xa, cảm ơn nhưng mà thôi tránh xa ra vì chỉ làm cho mình mắc nợ cuộc đời mà thôi. Hôm nay ta nghe bài này nhưng ta nhìn lại cuộc đời mình thử xem. Nếu ai có ý thức nhìn lại, ta sẽ giật mình liền cái chỗ này. Giật mình ở chỗ là mỗi ngày ta đều nghĩ coi mình ăn cái gì, mình mặc cái gì, mình đi đâu chơi, mình thụ hưởng cái gì, không bao giờ tự vấn mình:

[45:35]"Hôm nay mình làm được cái gì cho cuộc đời này?". Tất cả chúng ta đều bị cái lỗi này. Và đây là điều tự nhiên, đây là một kiết sử, một bản năng rất tự nhiên của mọi người. Đây là điều làm cho chúng sinh cứ lên rồi rơi xuống, lên rồi lại rơi xuống lại. Hầu hết như vậy, tất cả chúng ta đều bị này. Chỉ tự hỏi hôm nay mình ăn cái gì, nay đi chợ mua gì má? Đây ông ăn cái gì ông để tôi mua cho. Nay tôi đi làm thích đồ gì em lấy đồ cho anh mặc, toàn là toàn hỏi nhau hưởng thụ cái gì thôi. Chứ hôm nay là không ai từng nghĩ là mình ờ sáng nay thức dậy, chuẩn bị đi làm, hôm nay dự định trong đầu mình sẽ làm được điều gì

[46:15]cho cái xã hội này, cho cuộc đời này, không ai nghĩ ra điều đó hết. Mà ta chỉ đi làm bởi vì sao? Bị sếp kêu. Nhu cầu cuộc sống bắt cứ phải làm. Nông dân ra hôm nay ráng cày cho hết cái luống này, nay gieo được bao nhiêu cái luống khoai là bởi vì cuộc sống nó bắt buộc ta như vậy là ta phải chạy đua theo và nghĩ điều này có lợi cho kinh tế mình, cho gia đình mình, chứ ta không bao giờ đặt cái vấn đề hôm nay ta làm được điều gì để có lợi cho cuộc đời này, cho xã hội này. Đó là điều tự nhiên. Bây giờ ta là người đệ tử Phật, ta hiểu bài toán của sự nhân quả, ta hiểu cái kiết sử dãi đãi nó nằm tiềm ẩn ở trong não mình

[46:55]mà mình phải chiến đấu thì bây giờ tập cứ mỗi ngày sáng thức dậy, nghĩ là mình công việc mà nó bắt buộc mình là gồm những việc gì mình phải làm và mình phải làm thêm việc gì để mà có cái phần dư cống hiến cho cho cuộc đời, cho xã hội. Mỗi sáng bây giờ phải tập điều đó. Giống như thầy vậy đó, thực sự thầy cũng phải vậy. Sáng ra à dậy ngồi thiền, tập thể dục xong rồi cái xin mấy đệ tử xin đem cho sư phụ miếng trà, tại già rồi cho nên thích uống trà buổi sáng. Ngồi uống trà là trong đầu dự định hôm nay làm cái gì, không bao giờ dám ở không. Dù là những công việc làm ví dụ như thầy soạn bài là viết sách hay cái gì đó cũng

[47:40]phải làm cái gì để nghĩ rằng cũng không làm nặng được, tại bây giờ già rồi. Dòm cái mặt là thấy già thấy yếu thấy xấu rồi đó, nên cũng không làm được gì nhiều nhưng mà phải làm một điều gì để gọi là có đóng góp cho cuộc đời, để lại cho cuộc đời. Cái cái công việc mình làm thì ngày hôm nay người ta chưa thấy giá trị gì, nhưng có thể 5 năm sau, 10 năm sau điều đó mới được lan đi, mới có giá trị. Chứ hôm nay ví dụ như thầy ngồi thầy ngồi viết cuốn sách đó, viết bài kệ, bài kinh đó, cũng chưa ai đọc nhưng mình có làm, tức là một ngày đó cũng cái cân đối giữa nhân quả giữa cái đóng góp và cái hưởng thụ tương đối là mình còn co kéo được.

[48:23]Còn cái ngày nào mà không làm gì rất là lo chứ không phải là không. Ngay chính bản thân thầy, mình cũng không biết cả đời nay mình mình mình tu hành, mình làm phúc như vậy đã đủ lấp đầy những cái lúc mình ngày mình nghỉ ở không chưa? Tại có những cái ngày cũng không làm được gì, chỉ đi thôi. Ngày hôm đó mắc đi từ trong miền Nam ra ngoài miền Bắc, rồi gặp người này nói chuyện vài câu, người kia nói chuyện vài câu. Đêm về tối mệt rồi tập thể dục chút xíu rồi tắm rửa đi ngồi thiền, nghỉ. Nhìn lại nhiều khi trong ngày đó chưa có làm được điều gì rõ ràng có một công việc, bắt đầu phải thấy lo. Nếu cái ngày này mà nó cứ kéo dài, ngày nào cũng như vậy

[48:59]là một điều rất là là nguy hiểm, cái phước ta sẽ không còn để để mà mà mà tu hành và làm về sau chứ không phải là dễ đâu. Đó là thầy đó. Thì mọi người sao thì thầy không biết á, nhưng hôm nay từ hôm nay vui lòng nên sao, mỗi sáng phải tự vấn nha: công việc bắt buộc là gì và công việc mình làm dôi ra thêm là cái gì, nha? Cái cái extend đi, extending, tức là cái làm dư ra thêm là cái phần nào thì thì thì ta phải định trong đầu. Tuyệt đối đừng có nghĩ một ngày sống mà có chồng nuôi, có vợ nuôi, có con nuôi rồi thì hôm nay tôi chỉ cần nghĩ đi chơi thôi. Hôm nay tôi qua thăm bà B, thăm ông A, hôm nay ngồi đánh ván cờ, hôm nay ngồi uống cà phê, chết nha!

[49:44]Trừ khi là mình mất sức lao động, hoàn toàn không làm gì nữa thì đành chịu cái bất hạnh đó, chứ còn không làm được việc điều gì phải ráng mà làm và luôn luôn làm nhiều hơn cái yêu cầu của cuộc sống này.

[49:58]Như vậy ta làm nhiều hơn yêu cầu của cuộc sống có nghĩa là ta bắt đầu có phước, đúng không ạ? Đúng không?

[50:11]Đừng có tưởng bở! Nghe nói làm nhiều hơn yêu cầu cuộc sống cái là thấy mình có phước rồi, rồi tưởng bở, chắc được rồi nha, vậy là có phước, không dám đâu.

[50:31]Có một lần hồi đó thầy là cư sĩ, thầy hay đi lang thang chùa này qua chùa kia. Thầy không thích ở nhà, bắt đầu thích ở chùa, đi ha. Lúc ghé cái chùa đó chùa đó làm nhang. Cái mới nói mấy sư cô, sư cô chỉ con, con cũng làm nhang thử coi nó ra làm sao. Bắt đầu trộn bột, à trộn cái bột nhang đó rồi chà, lấy cái cây tăm nhang đó mình chà mình lăn cho nó thành cái xe đó, se cái nhang ra rồi làm vậy. Thì mới làm đâu có nhanh được, cũng ráng ráng ráng làm để coi coi nó như thế nào để hiểu cái công việc làm nhang. Sau khi làm buổi chiều thì một sư cô lại nhìn cái đống nhang xong nói: "Cậu làm bữa nay chưa đủ cậu ăn".

[51:12]Tại vì số nhang này bán ra chưa đủ để mình ăn trong cái ngày hôm đó, giật mình liền. Nghĩ cái cái cái câu nói cô đó sư cô đã ám ảnh thầy suốt cuộc đời này.

[51:32]Mỗi người trong chúng ta cái phước nhiều, ít khác nhau; công việc của chúng ta khó, dễ khác nhau; cái hiệu quả năng suất của chúng ta khác nhau; cái dụng cụ, cái công cụ ta sử dụng khi ta lao động khác nhau; và nó tạo ra cái giá trị cho cuộc sống này khác nhau. À. Ví dụ bây giờ ông nông dân trong đầu ổng nghĩ sáng nay ha, hôm nay thì mình lấy cuốc mình cuốc được một luống này là hết ngày rồi, để trồng luống khoai. Một ngày ổng làm lao động ví dụ ổng 8 tiếng, ổng làm ráng ráng ổng làm thêm 10 tiếng là đuối sức rồi. Thì ổng tạo ra được một cái luống khoai, cuốc từ đây ra tới ngoài kia là hết ngày rồi, cuốc đất.

[52:18]Một ngày 10 tiếng của ổng ổng cuốc được một luống khoai đó. Và cái giá trị ổng đóng góp cho cuộc đời là cái luống khoai đó không biết thất hay là trúng mùa nha, không biết cuối mùa 3 tháng sau nó sẽ sinh ra nhiều củ hay là ít củ, chưa biết á. Tùy theo cái bón phân, tùy theo mùa màng và hên xui. Nhưng mà một ngày đó ổng làm được nhiêu đó. Mà 3 tháng sau thì không biết là khi mà bán cái luống khoai đó ra là ổng sẽ nuôi được bao nhiêu người trong gia đình 3 tháng sau. Khoai lang là 3 tháng, khoai mì 6 tháng, 4 tháng. Ừ. Nhưng bây giờ một người ngồi trong văn phòng, ngồi ổng đầu ổng tính nè, ổng tính là:

[53:06]"Hiện nay ví dụ các thế giới như vậy đang cần có bao nhiêu lúa, bao gạo? Ấn Độ nó không xuất khẩu gạo nữa, mấy cái nước kia một cái nhu cầu mà họ nhập khẩu gạo thì sẽ tăng lên như thế nào? Thì bây giờ cái thế của Việt Nam mình có thể là cái lương thực dự trĩ và trữ và xuất khẩu là được bao nhiêu?" ổng ngồi ổng tính toán. Ổng tính toán sau đó ổng mới ra cái chính sách là bây giờ mở cửa xuất khẩu ra, lấy cái vùng gạo này nâng gạo kia, ổng ngồi ổng tính có một ngày à. Ổng đưa cho nhân viên ổng thêm chừng một bộ phận chừng 10 người nữa, tính thêm trong chừng 3 ngày nữa thì cái giá trị ổng tạo ra có khi là khoảng 500 triệu đô la.

[53:45]Cái giá trị ổng tạo ra đó. Thì ổng chỉ lao động một mình ổng với 10 người nữa trong 4 ngày, cái giá trị mà ổng đóng góp đem lại cái lãi cho quốc gia có thể là 500 triệu đô la cái tiền mà xuất khẩu gạo mà có nó dư ra nó nó thuận lợi ra. Còn cái ông nông dân ổng cuốc đất một ngày ổng, và ổng cuốc tới 10 ngày nữa thì cũng nhiêu đó là 10 luống thôi. Nhưng một người khác ở một địa vị khác, một cương vị khác, cái phước khác, cái trí thức khác, cái năng suất họ tạo ra là gấp bội lần liền. Nên bây giờ hồi nãy Thầy mới hỏi, ví dụ ta làm cái lao động như vậy làm dư ra thêm một chút thì có phước phải không?

[54:22]Vỗ tay khoái quá, không dám đâu. Tùy cái phước của mình, tùy cái loại công việc của mình, tùy cái trí thức của mình, tùy cái công cụ của mình sử dụng mà ta sẽ đóng góp được cuộc đời này nhiều hay ít mới tính cái phước hay không. Nha, chứ không phải lao động nhiều là có phước, chưa chắc đâu, chưa chắc lao động nhiều là có phước đâu. Mà phải quan trọng là gì? Giá trị ta tạo ra cho cho cuộc đời. Nên Thầy nhớ về hồi Thầy se nhang giùm cho cái cái cái chùa đó một ngày, sư cô đứng bả chắp tay sau đít bả dòm xong thấy: "Cậu chưa đủ ăn ngày cơm." Giật mình liền. Thì cũng vậy, bây giờ ví dụ như ngày hôm nay Thầy lao động cái gì? Nói nghe coi.

[55:05]Hôm nay Thầy lao động cái gì nói nghe coi. Giảng Pháp phải không ạ? Cả tháng giảng được có hai buổi, ba buổi, bốn buổi gì đó thôi. Một buổi giảng như vậy là bao lâu? Chừng tiếng rưỡi, khoảng đó à. Có khi dài hơn tiếng rưỡi, có khi ngắn hơn tiếng rưỡi. Một tháng mà giảng bốn, năm bài, mỗi bài một tiếng rưỡi, đủ ăn cơm không? Đủ không? Hả? Nói thiệt tình coi, đủ ăn cơm không? Hả? Đố ai biết đủ ăn cơm không?

[55:48]Ai nói đủ giơ tay lên? Được ba người. Ai nói thiếu giơ tay lên?

[55:57]Ai nói dư? Ủa, vậy sao? Nhiều vậy?

[56:10]Cái may mắn của một ông thầy tu là cái chỗ này nè, là ví dụ một tháng như vậy Thầy tính ra là Thầy giảng chỉ có mấy bài, một bài một tiếng rưỡi, cái thời gian mà lao động trực tiếp rất là ít, nhưng mà chuẩn bị bài thì sao? Lâu à. Một bài giảng mà có chất lượng có khi Thầy phải soạn 5, 6 ngày mới ra một bài, không phải dễ. Nhưng mà có khi cũng chỉ soạn chừng 15 phút là ra được một bài, vẫn hay, thì hên xui cũng không biết chừng. Mới chừng nhưng mà có cái thời gian phải chuẩn bị. Thì như vậy là cộng cái thời gian giảng Pháp, cộng với thời gian chuẩn bị là bao lâu? Tính ra đủ ăn cơm chưa? Đủ không?

[56:56]Dư. Nếu mà tính thời gian ra là thời gian lao động cũng cũng không nhiều. Nhưng mà quan trọng ở chỗ này nè.

[57:07]Quan trọng ở chỗ này, để có thể Thầy chuẩn bị được ý tưởng đó, để có thể Thầy lên ngồi giảng đó thì vui lòng mỗi giây mỗi phút Thầy làm ơn Thầy tu cho đàng hoàng giùm một chút. Cái đó mới quan trọng á. Nếu mỗi giây mỗi phút Thầy không tu đàng hoàng thì Thầy không có chuẩn bị bài giảng được, mà leo lên ngồi giảng nói không ai nghe. Tại không có cái lực, không có cái lực tu nói không ai nghe, nói càng nói người ta càng ghét. Đúng không ạ? Nếu Thầy không có tu thì ngồi đây nãy giờ ở dưới dòm lên là bắt đầu huých ngáy, huých thấy rồi đó. Huých thấy ngồi nói hoài thấy dễ ghét gì đó. Nhưng mà hễ có tu thì thấy:

[57:45]"Thôi cũng tội, thôi kệ ngồi nghe ổng nói một chút" gì đó, nó khác. Thì chính cái lao động vô hình không thấy của một người tu là ở chỗ gì? Chỗ tu. Ráng làm ơn sống cho đàng hoàng từng giờ, từng từng phút. Học hành đạo lý cho đàng hoàng, chuẩn bị viết bài cho kỹ lưỡng, rồi lên nói làm sao cho dễ nghe. Cái lao động là cả một cuộc đời. Của ông thầy tu là lao động cả một cuộc đời, từng giờ từng phút kể cả trong giấc ngủ. Kể trong giấc ngủ, anh ngủ rồi anh cũng phải đàng hoàng trong giấc ngủ, chứ đừng có có có có mà mơ mộng lung tung cũng không được, thì mới thành cái giá trị của bài của bài giảng.

[58:25]Mà cái quan trọng thế này, một bài giảng ra vậy đem lại cái cái sự thay đổi tốt đẹp cho bao nhiêu người sau đó, đó là giá trị đóng góp trong cuộc đời, và giá trị này rất khó đo bằng tiền, rất khó đo bằng tiền. Ví dụ bây giờ có một người ngồi trong Pháp hội này, nghe bài giảng ngày hôm nay,

[58:49]thì không thấy gì, thì cũng ngồi nghe xong rồi rồi có khi ở lại ăn bữa cơm với chùa cho vui rồi về. Không thấy được, ổng cũng không thêm được đồng nào mà có khi ổng còn tốn ít trăm ngàn ổng bỏ ổng cúng dường nữa, cũng không biết chừng nha. Thì như vậy cái giá trị Thầy tạo ra là cái gì cho cuộc đời này?

[59:08]Bây giờ ông nông dân ổng ổng cày đó, có ra miếng khoai, vợ ổng ăn, con ổng ăn, không đem bán ra chợ. Rồi cái người ngồi trong văn phòng mà tính toán xuất nhập khẩu á đem lại cái giá trị là đồng tiền cho quốc gia, mấy cái nó ra giá trị vật chất rất là rõ. Thế còn Thầy, sau khi mọi người nghe Thầy giảng rồi, cái gì là giá trị hiện ra?

[59:33]Hả? Không thấy. Nhưng mà thực sự có. Chiều nay, hoặc ngày mai, và cả những năm tháng sắp tới, cái người này yêu thương, giúp đỡ, tử tế cho mọi người. Thấy hàng xóm bệnh chạy qua lo, rồi thấy ai có vẻ là nguy hiểm chạy lại ngăn chặn. Rồi khi trong cái làm việc, trong công tác của mình siêng hơn một chút, những cái đó không đo đếm được, nhưng đều là những giá trị đem lại cho cuộc đời. Người đó có phước và Thầy cũng có chút phước. Có chút xíu vậy, đó là cái giá trị. Và để tạo ra được giá trị đó cũng phải cũng phải kỳ công chứ không phải là dễ. Nên chính vì nhìn ra được tới chỗ đó mà ta phải yêu quý người tăng ni tu hành là như vậy.

[1:00:21]Họ tu hành vất vả cực khổ, đêm hôm tụng kinh, ngồi thiền, giữ giới, đủ thứ hết, từ chối hết mọi cuộc vui cuộc đời này, để chi? Để sau này một lời nói của họ nó lây lan, lây lan, lây lan, nó tạo thành những giá trị vô hình trong trong cuộc sống này. Ta không đo đếm được cụ thể, không đo đếm cụ thể được như là một cái luống khoai hay là một cái giá trị xuất nhập khẩu, nhưng mà nó làm cho đời sống này đẹp lên, tốt hơn, hạnh phúc hơn, mọi người yêu thương, tử tế với nhau hơn. Đó là giá trị của người tu.

[1:00:58]Nên ở đây vậy, là khi ta nói cái việc mà làm việc để đóng góp giá trị cho cuộc sống, thì đừng tưởng ai cũng cùng một thời gian mà tạo ra được giá trị giống hệt nhau cho cuộc sống này, vì nó lệ thuộc cái phước của người đó. Cái người có phước họ làm một giờ bằng cái người mà không phước làm cả một ngàn giờ, khác nhau hẳn liền. Ờ nhưng mà bây giờ ta muốn ta đang không phước, ta muốn tạo ra rất nhiều giá trị cũng không được, cũng không được. Vì phước ta chỉ chừng ấy thôi. Ví dụ nha, hôm nay vì mình đến chùa, cái hay nhất của mình là thôi cứ vô bếp phụ nấu miếng cơm thì giá trị chừng ấy thôi, cho được bao nhiêu người ăn trong bữa nay cũng là cái vui rồi.

[1:01:46]Nhưng mà có một người họ không họ không có vô bếp nấu ăn, nhưng họ móc túi ra một cái là họ bao hết luôn cả cái chùa này, ví dụ ngày đó cả 1.000 người ăn, cái tiền họ cúng dường sạch hết thức ăn họ, họ chỉ quyết định trong chớp nhoáng họ làm được điều đó liền. Thì cái giá trị họ tạo ra rất là lớn vì họ có phước sẵn, còn mình chưa có phước sẵn thì một giờ lao động của mình không tạo ra được cái giá trị bao nhiêu. Nhưng mà thôi sao? Cứ phải kiên kiên nhẫn để làm phước từng chút, nâng cái phước mình lên dần dần. Đến cái ngày mà phước mình rất lớn rồi thì một giờ lao động của mình là đem lại giá trị rất lớn cho cho cộng đồng.

[1:02:24]Ta cứ phải kiên nhẫn thôi, chứ không có không có đua đòi, không bắt chước được. Cứ kiên nhẫn làm phước từng chút, làm phước từng chút như vậy. Đến ngày mình có phước rồi, một quyết định của mình thôi là đem đến biết bao nhiêu điều tốt đẹp cho mọi người, ý là như vậy nha. Vậy.

[1:02:44]Rồi khi nào thì ta bị cái bản năng lười biếng, dãi đãi nó chi phối mình?

[1:02:56]Khi ta không bị áp lực,

[1:02:59]hết bị áp lực, nghĩa là lúc đó ta bắt đầu thành công. Ta bắt đầu thành công, cuộc đời ta bắt đầu dễ dàng, tiền bạc ta có, nhà cửa ta có, địa vị ta có, còn người tu trong thiền định đã chứng thiền định. Tức là ta thành công cái gì đó, ta bớt bị áp lực thì cái khuynh hướng giải đãi nó khởi lên, nó thống trị ta liền. À, nói: "Năm nay làm gì? Ừ, năm nay tôi định đi du lịch Âu Châu." là biết rồi, xong rồi. Đang đứng ở vị trí thứ hai, nha, thích đi chơi. Mà tại sao họ bắt đầu rơi trở lại cái khuynh hướng của sự giải đãi, làm biếng? Là vì bắt đầu hết áp lực cuộc sống rồi, đã bắt đầu thành công, có tiền rồi thì khuynh hướng

[1:03:45]thụ hưởng, khuynh hướng làm biếng, giải đãi trỗi dậy liền. Chừng nào ta mới hết giải đãi?

[1:03:56]A La Hán mới hết giải đãi, khiếp chưa. Chừng nào ta chứng A La Hán? Không biết. Nên đây là điều đó, tới một vị A Na Hàm, tới một vị mà chứng tam quả A Na Hàm là thần thông tột độ rồi, vậy mà Phật cũng nói người này vẫn còn bị kiết sử giải đãi, dễ sợ như vậy. Cho nên tất cả chúng ta đều vẫn còn cái kiết sử bản năng làm biếng, giải đãi nó nằm im trong tâm mình. Nó cứ chờ đợi cơ hội là nó nhảy ra, và nó nhảy ra bằng rất nhiều lý luận. Nhớ, ai làm gì cũng có cái biện minh lý luận cho mình cả. Mới nói: "Trời ơi, sao nay đi chơi uổng vậy? Đi Âu Châu năm nay sao đi chơi Âu Châu?" Nói: "Thì mình làm việc cả năm vất vả rồi anh, phải đi để mở mang tầm vóc ha,

[1:04:44]dòm thấy thế giới để mà hiểu đi một ngày đàng học một sàng khôn." Đó! Người ta "đi một ngày đàng học một sàng khôn" là người ta đi để lao động, đi để học tập vất vả, còn mình đi chơi nhưng mình cũng lấy câu đó mình xài: "đi một ngày đàng học một, một sàng khôn". Là vì nó biện minh.

[1:05:05]Ai làm việc cũng có biện minh, ở không cũng có biện minh. Lát nữa ta sẽ nói tới cái màn ở không cũng có lý thuyết, cũng có đạo lý nữa. Vì cái kiết sử này nó nó chi phối tâm hồn ta và để ta bảo vệ cái kiết sử đó, ta có rất nhiều lý luận. Hỏi: "Sao không đi chơi vậy? Không ở nhà mà đi chùa?" Nói: "Thôi thì làm việc tu rồi cả năm rồi, thôi thì nay đi chơi một bữa." Nói: "Một bữa vậy đi cả tháng." Nhưng điều đó là cái ta rơi vào cái trạng thái thứ hai liền, cái bước thứ hai liền là một cũng là một loại giải đãi, một loại làm biếng thích chơi vui thôi. Là khi ta không bị áp lực nữa, bắt đầu có tiền rồi hoặc là có địa vị rồi.

[1:05:49]Mà ghê gớm nhất là thế này: là người mà chứng thiền á,

[1:05:58]người chứng thiền rồi, trong cái tâm hư vô trống rỗng đó, kiết sử giải đãi xuất hiện liền lập tức. Không muốn làm gì nữa, không thích làm gì nữa. Nó tự nhiên, nó là một phản ứng phụ, một side effect

[1:06:17]của cái người chứng thiền. Tâm thanh tịnh rồi không muốn bận tâm làm gì nữa, rơi vào trạng thái giải đãi liền. Mà khi ta đến ta gặp một người, một thiền sư, à ta gặp thiền sư. Ở đây có ai là thiền sư không cà, giơ tay lên? Hả? Đạt Tiến Ngộ có phải thiền sư không? Giơ tay lên. Ta hỏi một người: "Ủa, sao lúc này không thấy anh làm gì hết trơn vậy?" Thì cái người này mới trả lời chứ: "Uống trà đây là cũng là làm đấy." Mình thấy uống trà mà làm cái gì? Ổng nói: "Bí hiểm, không hiểu." Nói: "Anh phải tu 10 năm nữa anh mới hiểu tôi nha. Tôi uống trà là cả cái pháp giới ở trong đây rồi." Nghe mê chưa? Nghe vĩ đại chưa?

[1:07:05]Nhưng mà thực sự là cái gì? Làm biếng. Nhưng mà được sao, được bảo vệ bằng một đạo lý rất là cao siêu. Nên có cái ông thầy nào đó không biết ở trên mạng, ổng mới nói câu này: "Trong mọi cái điều làm mà khó nhất chính là không làm gì." Đó, cha nội đó đó, cha nội đó đó. Là người mà gieo rắc tà kiến, khơi để làm cho cái kiết sử giải đãi gì? Nó phát triển, lây lan trong mọi người. Rồi hỏi: "Thế nào là một bậc bậc đại tu hành?" - "Đó là người vô hành, là không làm gì." Vô hành tức là không làm gì. Không làm gì tức là cái gì? Làm biếng chứ có gì đâu, có gì hay ho đâu. Nhưng mà họ có lý luận, có đạo lý làm cho người ta làm sao?

[1:07:52]Người ta tưởng nó là cao siêu. Không ngờ tất cả mọi lý thuyết đó, mọi đạo lý mà mình tạo ra đó đều là gì? Đều là bị kiết sử giải đãi nó sai sử, nó thao túng, nó chi phối. Đấy, như vậy thôi. Nên khi ta nhìn ta đọc trong kinh, à ta thấy ta thấy các vị A La Hán, các ngài ở trong rừng sâu,

[1:08:20]mà ta nghe nói A La Hán là hết giải đãi, hết giải đãi rồi. Nhưng mà sao các ngài ở trong rừng sâu không có tiếp xúc gì? Chỉ thỉnh thoảng đi ra làng khất thực, thế không làm gì? Thế là siêu giải đãi à? Siêu làm biếng à? Nhưng mà Phật lại khen những vị đó. À, "Các các ông hãy xem đi, ba vị tôn giả này sống vì lợi ích của chư Thiên và loài người." Nói: "Ủa, không làm gì, có thấy làm gì đâu mà vì lợi ích chư Thiên và loài người?"

[1:08:54]Thực ra các vị đó rất là bận, mắt mình không thấy thôi. Nhưng mà trong cái hư vô thanh tịnh lặng lẽ, các ngài kết nối với cõi giới kia và các ngài giáo hóa chư Thiên, can thiệp vào cuộc sống của loài người rất nhiều. Ta không thấy vì các ngài không thích xưng danh, các ngài vô ngã không thích xưng danh. Ví dụ lúc ta gặp hoạn nạn, ta khó khăn, ta cầu nguyện, ta cầu: "Ông trời ơi! Ông địa ơi!" gì đó, "Ông thần ơi!" Nhưng mà có khi ta bỗng nhiên ta được tránh được một cái tai họa, ta đâu biết rằng chính những vị A La Hán đó các ngài âm thầm can thiệp. Các ngài can thiệp vào trong nghiệp của ta, trong nhân quả của ta đó.

[1:09:41]Nói như vậy các ngài phá nhân quả hả? Không, các ngài không phá. Nhưng các ngài sắp xếp lại nhân quả, tính ra rồi nó cũng bù trừ cũng đâu vô đó. Nhưng mà có thần lực của các ngài, cái ta tránh được một tai nạn rồi mai mốt ta làm phước mà bù lại sau. Chứ còn nếu các ngài không can thiệp thì bữa đó ta bị xe tông gãy chân à. Bữa đó xe tông. Ví dụ mình hôm nay mình mở cửa mình đi làm, con mắt nó cứ nháy mà tim nó cứ hồi hộp, đó là cái điềm báo lát nữa gặp tai họa. Mà mình là người có tin tưởng cái mình dừng xe lại, mình bước vô mình thắp nhang. Mình bước vô mình thắp nhang khấn xin Bồ Tát Quan Âm gia hộ cho con bữa nay đừng gặp chuyện gì xui rủi.

[1:10:23]Thắp nhang xong mình đi ra đi làm thì mất chiếc xe.

[1:10:33]Thấy mất chiếc xe rồi đâu có đi được nữa đâu. Hôm đó mình nói: "Trời ơi, sao mới niệm Phật cái mất chiếc xe trời? Đi ra rồi dắt mở cửa rồi tính đi làm mà mắt nó hồi hộp quá, tim nó hồi hộp, mắt nó nháy giật giật giật, cái nghĩ chuyện xui vô thắp nhang để xin Bồ Tát gia hộ. Thắp nhang xin Bồ Tát gia hộ ra thằng đạo lấy mất chiếc xe." Đó là làm sao vậy? Chính nhờ mất chiếc xe mà lát mình ra mình không bị, không bị xe tông. Nhưng mắt phàm mình không thấy, ngồi nói: "Trời ơi, Bồ Tát gì mà con mới cầu Ngài, Ngài làm con mất chiếc xe." nhưng đâu biết rằng Ngài cứu mình. Tức là các vị ở trong cái cõi đó như vậy, các ngài sắp xếp lại nhân quả.

[1:11:11]Rồi mình mất chiếc xe cái mình phải đi bộ đi ra cái bị té cái gầy, trầy hai cái chân. Nhưng mà nhờ như vậy đó, mất chiếc xe, trầy cái chân nó bù lại là việc gãy mất cái chân, không bị tai nạn xe tông gãy chân. Là các ngài can thiệp vô nhân quả của mình, sắp xếp lại thì cũng bù qua trừ cấn lại à, rồi mai mốt mình đi làm phước từ từ lại, vậy thôi. Rồi đi xe đạp mấy tháng dành dành tiền mua xe khác. Nên các Ngài rất bận rộn. Nhưng mà trong hư vô, ta không thấy được. Và trong cái hư vô đó, các Ngài đi giáo hóa cả chư Thiên, sắp xếp loài người. Ví dụ như vậy, ví dụ như hôm nay là Chủ nhật, Từ Tân ta có khóa thiền, rồi có khóa giảng Pháp.

[1:11:55]Thì trong đầu mình cũng định đi, nhưng mà có cái người sáng sớm vậy có người gọi điện thoại nói: "Hôm nay qua anh giúp giùm, giúp tôi có đám giỗ mà giờ thiếu người. Qua anh qua anh phụ chút xíu, cho lát khách khứa tới đông." Mình bạn thân, mình cũng nể. Thì lúc trong đầu mình làm sao? Bắt đầu mình chuyển hướng bỏ đi chùa để chuyển qua đi qua cái đám giỗ. Nhưng mà lúc các Ngài mới tác động vô tâm mình, nói: "Giỗ gì cũng chết rồi! Mấy năm rồi. Đi nghe Pháp mới quan trọng nè. Hôm nay đi nghe cái bài Pháp nói về giải đãi nè, mới quan trọng. Nghe để mà đừng có làm biếng nữa. Đi, ráng đi đi!" Mình cứ lần sần lần sần lát cái bỗng nhiên cái

[1:12:39]tâm mình nó bị thúc đẩy đi chùa nhiều hơn là đi phụ đám giỗ. Mặc dầu nghe cái chữ "phụ đám giỗ" có vẻ hơi từ thiện đó, nhưng mình bị cái thúc đẩy bí mật. Thôi mình mình nhắn tin mình nói: "I am sorry nha, hôm nay tôi mắc bận quá không phụ được, rồi thôi cứ ăn đám giỗ rồi lát tôi về tôi phụ tôi rửa chén cho." Vậy đó, thế mình chạy qua chùa. Những cái vô hình, những cái tâm lý thiện xuất hiện như vậy đều là gì? Đều là ở trên trên chư Thiên, chư Bồ Tát gia hộ cho mình để mình có được cái tâm thiện, có được những quyết định đúng. Nên các Ngài bận rộn là vì chúng sinh là vậy. Các Ngài theo từng tâm của mình để coi có thể cái cái đứa này là tác động

[1:13:20]cái tâm này để cho nó tu hành được nè, đứa kia tác động cái tâm này cho nó tu hành được nè, đứa kia tác động cái tâm này thì nó tu được nè. Các Ngài cứ âm thầm. Mà tác động cái tâm mình dễ không? Không. Tại sao? Tại mình lì quá! Mình chấp ý mình quá, nên đưa một cái tư tưởng mới vào, nó xung đột với cái ý cũ của mình không phải là dễ. Không phải là dễ can thiệp vào tâm của mình, vì sao? Mình đứa nào cũng lì! Nha. Nói chữ "đứa" này đừng tự ái, đứa nào cũng lì. Và và các Ngài cứ phải theo dõi các tâm mình như vậy, mà có khi các Ngài còn chịu thua á. Chịu thua cái chúng sinh gì? Giải đãi, kiêu mạn, ích kỷ, ô nhiễm, gỡ không nổi.

[1:14:05]Không phải lúc nào cũng tác động nổi, không phải dễ đâu. Cho nên ta cần cả hai hai bậc Đạo sư là vậy đó. Bậc Đạo sư là các vị Thánh trong vô hình và những người mà có thể dạy ta được trực tiếp. Cả hai cái nguồn nó tác động vào tâm ta thì tâm ta mới mới thay đổi được, không phải là dễ. Nên các Ngài rất là bận rộn là vì vậy. Chứ còn tới A-la-hán vậy, còn từ A-na-hàm trở xuống thì trong cái thanh tịnh hư vô cực độ đó, ta luôn luôn bị một phản ứng phụ là lười biếng. Mà ta không nghĩ mình là lười biếng, mà ta nghĩ mình là gì? Cao siêu. Không làm gì mới là cao siêu. Đâu ngờ đó chính là cái kiết sử giải đãi nó đang thao túng mình.

[1:14:49]Ta có những cái kiết sử nó nó là sai, nó thao túng ta, nhưng ta biện minh cho nó bằng những lý thuyết rất là đẹp. Là ví dụ bây giờ mình tu thiền, mình đạt được một trạng thái rất là hay thì cái kiêu mạn nó khởi lên liền. Ừ, kiêu mạn nó khởi lên liền. Và vì là phải làm sao để mà mình hợp thức hóa cái kiêu mạn đó? Làm sao để hợp thức hóa cái kiêu mạn đó? Phải bằng một lý luận. Lý luận như thế này: "Tâm này là Phật."

[1:15:25]"Cái tâm thanh tịnh này là Phật." Ta phải hợp thức hóa cái kiêu mạn của mình bằng một lý luận: "Tâm thanh tịnh này là Phật." Chết chưa? Vậy là chết rồi đó.

[1:15:40]Mà hợp thức hóa cái kiêu mạn bằng một lý luận rồi thì không phải một mình ta chết, mà là sao? Rất nhiều người nghe lời ta chết theo. Vì nó là tà kiến. Nên vì vậy, ta phải chống lại cái kiết sử kiêu mạn đó bằng cái lý luận gì? Ví dụ khi tâm mình đã thanh tịnh rồi thì phải làm sao? Làm sao để đừng kiêu mạn? Phải tác ý, đúng rồi. Tác ý nhớ rằng tuy có được một chút yên đó nhưng thẳm sâu bên trong vẫn là gì? Vô minh, chấp ngã, kiêu mạn, ích kỷ, tham lam, ác độc, tội lỗi, xấu xa. Đủ thứ hết, nghe không? Phải tự mình nguyền rủa mình. Nha. Nói làm sao cho nó hết kiêu mạn thì thôi, hễ nó còn kiêu mạn thì mình tự chửi tiếp.

[1:16:36]Cái kiêu mạn nó mạnh lắm. Nó mạnh hơn mọi thứ gì trên đời này, nói đại bác, bom hạt nhân gì chứ cũng không bằng cái kiêu mạn. Kiêu mạn nó mạnh lắm. Cho nên ta chống lại kiêu mạn cực kỳ vất vả. Và Thầy nói rồi, tự chúng ta không ai đủ sức chống lại cái kiêu mạn của chính mình. Cái này nói vào lúc nào? Nhớ chưa? Tự ta, tự sức ta không ai đủ sức chống lại cái kiêu mạn của chính mình. Câu này nói vào lúc nào? Trung thu, đúng rồi, trong bài Tứ niệm xứ bảy á. Tự sức mình không ai đủ sức chống lại kiêu mạn, không ai đủ sức kềm chế, trấn áp cái kiêu mạn của mình cả. Do đó phải làm sao? Phải cầu Phật gia hộ thôi.

[1:17:28]Ta phải lễ Phật, cầu Phật gia hộ. Xin Phật gia hộ cho con kềm chế được, diệt trừ được cái kiêu mạn. Mà nhờ cái cầu nguyện đó đó mà mỗi khi cái kiêu mạn nó khởi lên, ta nhìn thấy nó, thấy sự nguy hiểm của nó mà quyết kềm chế, quyết vượt qua. Chứ nó mạnh lắm, nó len lỏi đủ cách hết trơn á, nó len lỏi đủ cách để làm cho ta tự thấy mình mình hay, mình hơn người rồi mình đọa tiêu luôn. Mà sợ nhất là mình hợp thức hóa cái kiêu mạn của mình rồi mình lan cho người khác cùng nghe: "Tâm này là Phật", chết liền. Chết liền. Nhớ tâm này chỉ là gì? Là vô minh thôi. Chấp ngã, tham lam, ác độc, tội lỗi, đủ thứ ở trong đó, đủ thứ xấu xa trỏng á.

[1:18:13]Tâm thanh tịnh một chút chứ nó nhiều lớp lắm. Nên cái người nào, ở trong đây có người nào chứng thiền chưa cà, giơ tay lên? Cái người nào mà chứng thiền á thì ta sẽ thấy tâm mình nhiều lớp. Đi một lớp động này rồi, ta vượt qua được cái lớp động này mới phát hiện: "Ủa, ở dưới nó còn lớp nữa." Vượt qua được cái lớp này nữa: "Ủa, ở dưới nó còn lớp động nữa." Càng ngày nó càng tế hơn, càng nhuyễn hơn, mà không biết ngày nào nó mới thực sự là hết. Mà hiểu được điều đó, đừng chủ quan, đừng tự mãn vội thì ta không bị kiêu mạn, chứ còn không là kiêu mạn nó trỗi dậy liền. Mới Thầy có dặn hôm trước làm sao?

[1:18:51]Khi mà tâm yên thì nhớ điều gì? Cái trạng thái mình chỉ mới là miếng giẻ rách mà thôi, nha, chưa có gì là cao siêu đâu. Đừng có tự khen mà mà kiết sử kiêu mạn nó nó trỗi dậy. Thì cũng vậy, khi tâm ta thanh tịnh rồi tự nhiên không muốn làm gì. Chết là chỗ này. Khi ta không làm gì nữa thì cái điều gì xảy ra? Bắt đầu cái bài toán công và tội nó xuất hiện, cái bài toán tạo ra giá trị và thu thụ hưởng giá trị nó hiện ra nó cân đo đong đếm ta liền. À, ngày hôm nay mình vẫn phải ăn, vẫn phải mặc là vẫn tiêu thụ cái nguồn lực của xã hội, nhưng ngày hôm nay không làm gì. Không làm gì. Tại vì sao? Tại mình thanh tịnh rồi, mình làm Phật rồi.

[1:19:44]Chết vì cái đó đó. Như Thầy nhớ hồi, một lần hồi lúc đó Thầy còn Sa-di, cái Thầy ra ngoài cái đồng ruộng gần bờ sông, cất cái thất để tu.

[1:19:57]Thì cứ nghĩ mình tinh tấn tu thôi. Thì một ông thầy ở trong chùa ổng mới đến thăm, ổng đến ổng cho ít tiền, ổng nói tiền hôm trước trong chúng vẫn còn, cái tiền quỹ vẫn chưa- còn. Bây giờ chia ra thì mỗi người được nhiêu đây. Nói chứ lúc đó mà ai chia được mấy chục đồng là mừng lắm, hồi đó mấy chục đồng thôi là mừng lắm rồi, tại vì có tiền để mua gạo, mua đồ vậy đó. Chứ còn đi ra ngoài tu cất cái chòi tu thì liều mà, cũng chẳng cần quan tâm tới đói no. Mà ông thầy đó ổng tới thăm ổng cho mấy chục đồng là mừng lắm rồi. Và ổng nói câu này: "Cái người mà tu đó ăn vàng cũng được." Tức là họ ca ngợi, nghĩa là khi mà mình có thật tu rồi thì mình tiêu

[1:20:34]thụ vàng cũng được, tức là tiêu thụ rất nhiều cái nguồn lực xã hội cũng xứng đáng. Câu đó đúng không?

[1:20:46]Cái câu đó là do mình tự đặt ra để mình hợp thức hóa cái cái gì? Cái lười biếng của mình. Tức là mình tu cao siêu rồi thì cái tu cao siêu này đủ phước để mà tiêu thụ cái nguồn lực của xã hội, giá trị của xã hội, không cần phải tạo ra thêm giá trị gì khác. Đó cũng là một cách, một lý luận để mà hợp thức hóa cái lười biếng của mình. Và nếu điều này được lan truyền và nhiều người cũng vậy, không cần làm gì để đóng góp cho xã hội, chỉ tu thôi, thì xã hội này tiêu luôn và ta từ từ không còn không còn phước nữa. Rất là đáng lo. Rồi bây giờ, đó là cái lúc đó là là là là sư phụ chỉ là người tu thôi, một người tu một một sa di thôi à.

[1:21:33]Nhưng bây giờ ví dụ ta không phải sa di, ta cao hơn một chút, ta ngồi thiền tâm được thanh tịnh, và trong cái thanh tịnh này ta không cần làm gì nữa vì cái thanh tịnh này nó đã là cao siêu rồi. Tâm ta thanh tịnh rồi thì ta đã xứng đáng gì, tiêu thụ nhiều cái giá trị của xã hội, nhiều cái nguồn lực của xã hội mà không cần lao động, không cần làm gì nữa, đúng không? Đúng không? Đây cũng là một cái lầm, đây là một loại mà ta tạo ra một lý luận để hợp thức hóa cái giải đãi, cái lười biếng của mình. Nhớ như vậy, cái bài toán của nhân quả nó sòng phẳng, nó không cần biết mình tu nhiều tu ít, luôn luôn nó cứ tính là anh làm gì được cho cuộc đời và anh lấy gì của cuộc đời.

[1:22:18]Nó cứ tính nó nó cứ cộng trừ thôi à, nó trừ ra nó xem à. Cho nên cái mà mình tiêu thụ đều đặn mà không tạo ra được giá trị nhiều cho cuộc đời thì khi mà nó trừ ra vậy là âm hay dương? Âm. Ta bị tổn phước.

[1:22:38]Ta bị tổn phước. Mà nếu cứ tổn phước lâu như vậy, lâu ngày như vậy thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì xảy ra? Cái thiền định biến mất, tâm loạn trở lại. Nên có nhiều người cứ hay nói câu đó, có nhiều ông thầy lại gặp gặp thầy mới nói: "Hồi xưa tôi tu tốt lắm nha, tôi tu tới cái trạng thái đó. Cái trạng thái hơi thở tôi là như vậy, tâm tôi là như vậy." Rồi ổng phê bình ổng nói chứ nhiều thầy cũng chưa đạt được tới trình độ đó. Nhưng mà khi ổng nói câu đó thì biết hiện tại ổng sao rồi? Mất rồi. Tại ổng dùng cái chữ "hồi xưa". "Tôi tu được cái đó", tức là ngày nay là sao? Hết rồi. Nhưng mà ổng cứ ngồi ổng tiếc nuối ngày xưa. Tại vì sao?

[1:23:20]Tại ngồi trong cốc lâu quá. Cứ tiêu thụ nguồn lực mà không đóng góp gì lại cho cuộc đời, phước hết rồi cái định biến mất liền, thiền định biến mất liền. Nên có cái chữ "hồi xưa" là vậy. Nghe trong cái câu đó biết liền. Nhưng mà ngồi mình chê ổng ổng lại giận, nổi sân lên nói này nói kia phiền, thôi im lặng không nói, chứ biết cái gốc nằm ở chỗ là gì, hết phước rồi. Nên vì vậy, dù mình tu được tâm thanh tịnh vẫn phải ráng mà làm phước rất là nhiều. Làm phước gồm hai việc: một là gì, làm lợi cho mọi người. Cái làm lợi cho mọi người này thì nhiều nghĩa lắm, là tự mình suy nghĩ. Và thứ hai là gì, lễ kính bậc Thánh ở trên cao.

[1:24:11]Các Ngài không cần mình lễ nhưng mình lễ thì mình có có phước. Nhớ giùm cái câu này, thầy vừa nói cái câu này: Các Ngài không cần mình lễ nhưng mình cứ lễ thì mình có phước. Cũng giống như người ta nói thế này, nói: "Tôi đeo cái dây chuyền dưới này." Nói: "Anh đeo cái hình Phật ở dưới thấp hơn cái miệng của anh, mà cái miệng anh không biết ngày đó anh nói cái gì, anh ăn cái gì, mà Phật thì ở dưới thấp hơn cái miệng của anh, coi chừng mang tội à." Nói: "Ôi! Phật đâu có chấp." Đúng, Phật không chấp, nhưng mà luật nhân quả thì nó tính à. Phật không giận mình, không bao giờ giận mình điều gì, nhưng luật nhân quả thì tính không sót một cái dấu phẩy nào. Ta cẩn thận.

[1:24:58]Cũng vậy đó, Phật không cần mình lễ nhưng mình lễ thì mình có phước. Nên vậy, dù có được kết quả rồi thì phải hiểu rằng vẫn phải tiếp tục cống hiến, tiếp tục làm phước. Mà làm phước là bao gồm hai hai việc: một là làm lợi cho mọi người, hai là lễ kính các bậc Thánh. Nên ví dụ như là ví dụ bây giờ ta ta đã thành công, ta giàu sang, coi như là một cái thành công, tiền mình có nhiều, có tài khoản ngân hàng, có vàng cất một mớ đâu, có xe, có nhà, có công việc, có thu nhập, mọi chuyện là ổn định, ta thành công, thì cái phước đó lâu không? Lâu không? Không. Cứ ở không mà xài thì từ từ nó hết, mà nó hết nhanh lắm.

[1:25:54]Như có cái bà đó, bà đó bà Việt kiều ở Mỹ, bà nói với mọi người: "Tiền tôi xài đến năm đời nữa không hết." Thì khoảng đâu mười năm sau bả hết tiền.

[1:26:07]Vì cái sự kiêu mạn đó bà cũng không làm phước, cái khiến bà đem tiền bà đầu tư một cái trại cá sấu bên Thái Lan á, rồi bỗng nhiên nó nó thua lỗ sao cái hết sạch. Rồi có cái người đó còn trẻ tuổi, năm nay mới ba mươi mấy tuổi, cái thu nhập được một tài sản bốn mươi hai tỷ, và nghĩ rằng: "Mỗi tháng mình chỉ xài bao nhiêu đâu? Mỗi một tháng mình xài chừng mười triệu, hai mươi triệu, hai mươi triệu sống dè xẻn hai mươi triệu, ba mươi triệu. Tính ra như vậy khi mình chết rồi thì chưa hết bốn mươi hai tỷ, đúng không ạ?" Rồi quyết định nghỉ hưu không làm nữa, bắt đầu sống một cuộc đời nhàn hạ. Ba năm sau hết hồn liền, vì nó mất rất nhanh,

[1:26:47]nó tiêu xuống ào ào ào ào, đủ thứ chuyện phải tiêu phải xài, đủ thứ chuyện phải chi phí, và số bốn mươi mấy tỷ đó bữa nay nó còn có mười mấy tỷ. Và thấy mình nếu thêm hai năm nữa coi chừng mất luôn mười mấy tỷ này. Là nó xuất hiện rất nhiều điều phải chi tiêu ngoài dự kiến của mình. À ví dụ xuất hiện một cơn bệnh thôi, lấy bứt của anh hai tỷ liền. Mắc bệnh mà anh qua bên Singapore anh chữa cái bứt hai, ba tỷ liền. Bắt đầu mới giật mình liền là cái ý định mình từ ban đầu à có bốn mươi hai tỷ rồi, thôi bây giờ ở không nhàn, nghỉ hưu được rồi, là một quyết định sai lầm. Mới ba năm là thiếu điều nó muốn cạn cái số tiền đó rồi.

[1:27:22]Cho nên ta phải nhớ, dù mình ở trong cái thành công nhưng đừng bao giờ nghĩ rằng ngưng việc làm phước, đừng bao giờ để cái giải đãi lười biếng mà nó điều khiển tâm lý của mình. Nhớ như vậy, lúc nào cũng phải cố gắng làm phước, nhất là làm lợi cho mọi người, hai là lễ kính các bậc Thánh, đừng bao giờ ngưng hai điều đó. Dù có vẻ như ta đã đạt được một sự thành công nào rồi. Và sự thành công đó là tài sản, dung sắc, sức khỏe, địa vị, tiếng tăm, uy tín gì cũng vậy. Hoặc là trong cái tu hành tâm linh thì đã chứng được một cái thiền định nào đó rồi. Dù có cái thành công nào rồi, phải nhớ không bao giờ

[1:28:05]ngưng cái việc cống hiến, làm việc, làm phước. Thứ nhất, để chống lại cái cái kiết sử giải đãi nằm sâu trong lòng mình; và thứ hai, đừng để mà phước mình bị bị hao tổn. Vì nó hao rồi nó hao nhanh lắm, nó hao rất là nhanh. Khi mà nó đã hao rồi thì tất cả tiền của đội nón ra đi hết. Mình không ngờ luôn á. Nói bốn mươi mấy tỷ một tháng xài ba mươi triệu thôi chứ nhiêu nữa, vậy mới ba năm rồi là nó bứt liền, còn chừng mười tỷ. Không hiểu tại sao luôn. Đủ thứ chuyện xảy ra phải chi tiêu. Đó những cái ta không ngờ trước được như vậy. Tại vì ngưng làm phước là cái họa nó tới liền. Nên ở đây vậy, ta để ý mấy cái điều này:

[1:28:53]là coi chừng những lý luận, những lý thuyết mà nó cổ xúy cho cái việc lười biếng của ta. Ta coi chừng những cái đó. Ví dụ ta gặp người nào đó cái họ nói: "Sao sao mà chú chú tôi thấy bạn tu hành kiểu gì mà lăng xăng quá vậy?" Mình mới hỏi là: "Sao?" - "Người tu phải ung dung tự tại." Nghe chữ "ung dung tự tại" đúng không ạ? Đúng, chữ "ung dung tự tại" mà, đúng.

[1:29:24]Nhưng cái người đó họ dùng cái chữ ung dung tự tại với cái nghĩa là gì? Ở không. Chứ còn nguyên nghĩa của chữ ung dung tự tại nó không phải ở không, mà nó có nghĩa là ngay trong cái vất vả, ngay trong cái đau khổ mà mình không buồn phiền. Cái nghĩa như vậy, nhưng mà cái người đó họ phê bình mình cứ lăng xăng, tối ngày cứ đi làm phước, cứ đi từ thiện, đi quét đường, đi hốt rác, đi trồng cây, đi phóng sinh, đi giúp người nghèo làm chi lăng xăng vậy, tu mà làm chi lăng xăng vậy, phải ung dung tự tại. Cái chữ ung dung tự tại họ ám chỉ là đừng làm gì, ở không. Đó là một loại lý thuyết, một loại lý luận

[1:30:01]mà để biên biện minh cho việc lười biếng, giãi đãi của tâm hồn ta, nha ta cẩn thận điều này. Rồi cái gì nữa? Ví dụ trong kinh Tứ Thập Nhị Chương có câu này: cúng dường cho một bậc à một một một ngàn vị Tu-đà-hoàn không bằng cúng dường cho một vị Tư-đà-hàm là nhị quả, cúng dường cho một ngàn vị Tư-đà-hàm không bằng cúng dường cho một vị A-na-hàm, cúng dường cho một ngàn vị A-na-hàm không bằng cúng dường cho một vị A-la-hán, cúng dường một ngàn vị A-la-hán không bằng cúng dường một vị Phật, cúng dường một ngàn vị Phật không bằng cúng dường cho một vị vô chứng, vô hành, vô tu, vô trú.

[1:30:48]Ủa lại còn có cái người cao hơn Phật à? Mà trong đó nó có cái vô hành, không làm gì. Thì ta mới nghĩ là chính cái người mà không làm gì mới là người cao siêu. Nên ta thấy cái những lý thuyết, những đạo lý mà để cổ xúy, bảo vệ, biện minh cho cái việc lười biếng nó chạy qua trong kinh điển rồi đó, chứ không phải là không. Chạy qua trong kinh điển mất rồi. Và khi ta học những kinh đó, ta cứ tin theo những điều đó, tức là không làm gì nữa. Không làm gì nữa thì một mình ta hết phước, nhưng toàn bộ Phật pháp này thì sao? Suy tàn theo. Đệ tử Phật mà không ai có phước hết thì đạo Phật làm sao? Suy tàn liền.

[1:31:26]Nên muốn cho Phật pháp mà hưng thịnh thì tất cả đệ tử Phật thì phải làm sao? Rất có rất có phước. Mà muốn rất có phước thì phải làm sao? Rất siêng năng làm phước. Đó là công thức. Nên khi ta nghe ai phê bình cái việc mà lăng xăng làm này làm kia, thì ta hiểu người này là người bị nhiễm độc rồi và họ đang tìm cách truyền nọc độc qua ta. Có một lý luận để biện minh cho việc lười biếng là rất nguy hiểm. Hoặc là trong kinh tụng ta có cái bài Bát-nhã Tâm Kinh, khi mà kết thúc thời kinh rồi thế nào cũng tụng cái bài: vô chứng vị diệt vô đắc á, vô khổ tập diệt đạo vô trí diệc vô đắc dĩ vô sở đắc cố Bồ-đề-tát-đỏa y Bát-nhã-ba-la-mật-đa cố tâm

[1:32:14]vô quái ngại vô quái ngại cố vô hữu khủng bố viễn ly... gì hổng hiểu nữa, không có cái gì hết trơn, cái gì cũng vô vô hết trơn á. Không có cái gì hết trơn. Rồi ta tưởng là không làm gì là đúng cái ý của Bát-nhã Tâm Kinh. Chứ sự thực Bát-nhã Tâm Kinh là bài kinh rút gọn của 600 quyển Bát-nhã. Mà trong 600 quyển Bát-nhã đó kể không biết bao nhiêu là công hạnh vất vả của Bồ-tát. Mà làm gì cũng không chấp công. Ví dụ bây giờ ta ta vô đây, ta vô chùa cái ta vô sớm cái ta sắp ghế cho mọi người lát mọi người nghe giảng. Thì nó phải là việc phước không ạ? Đó là việc phước. Và ta làm sao? Theo tinh thần Bát-nhã thì làm thì làm mà không không chấp công.

[1:32:57]Thì đó là ta làm mà cái việc ta làm ta sắp ghế hết ra cho lát huynh đệ ta về đây đều ngồi nghe giảng việc có lớn không? Lớn không? Lớn không? Nó xíu cái gì, hạt bụi chứ có đáng gì đâu. Nhưng mà phải không chấp công. Rồi, còn bây giờ ví dụ ta làm việc lớn hơn là ta xây luôn nguyên cả một cái giảng đường chứa được 100.000 người ha, có bàn ghế đầy đủ để mọi người về ngồi nghe Pháp, lớn không? Bắt đầu lớn rồi đó. Thì chấp công không? Đừng chấp công. Phải không? Tại vì đó là kinh Bát-nhã dạy, đừng chấp công. Mà mình thấy mình xây được một cái giảng đường 100.000 người về ngồi nghe Pháp là dễ sợ lắm á.

[1:33:42]Biết bao nhiêu tiền của, công cán bỏ ra, nhưng Phật dạy đừng chấp công. Thì bắt đầu lớn hơn cái việc mà ta vào sớm ta sắp ghế này chút. Nhưng nếu ta đọc trong cái bộ Bát-nhã 600 quyển, ta thấy các vị Bồ-tát làm vô số vô số những công hạnh gấp triệu lần, gấp tỷ lần cái việc mà ta xây một giảng đường cả trăm ngàn người ngồi được á. Đó, mà vẫn làm sao? Không chấp công. Ấy. Thì cái không đó là phải làm rồi mới không chấp công. Còn chưa làm mà không chấp công có công đâu mà không chấp? Mà cứ đổ thừa không làm gì để không chấp công, đó là một loại tà đạo, một tà kiến. Không làm gì để không phải chấp công là một tà kiến.

[1:34:28]Còn chánh kiến là gì? Phải làm rất nhiều rồi mới chiến đấu với cái chấp công của mình. Mà cái chiến đấu với cái chấp công này rất là vất vả. Tại vì sao? Tại vì khi ta đã đổ quá nhiều công, nhiều của cho một việc thiện nào rồi thì cái chấp công tự nhiên nó hiện lên nó chiếm hết cả tâm hồn chúng ta cả cuộc đời của ta.

[1:34:51]Nó chiếm hết cả cuộc đời. Bằng cớ là gì? Bằng cớ cái ông đó ông thều thào ông gần chết, ông hấp hối rồi. Cái đứa con nói: "Ba, trước khi ra đi, ba có cái gì trăng trối với tụi con không?" Thì ý đứa con nó hỏi trăng trối là ổng còn giấu vàng hay là không á, nhưng ổng không hiểu, tại ổng không có giấu vàng, ổng chỉ nói câu này: nói: "Cái con con Hai cái bên kia sao nó không qua thăm tao?" Nói: "Sao vậy ba? Có chuyện gì?" Nói: "Hồi xưa tao mà không cho nó 10 ký gạo là nó đói nó chết rồi." Tới chết vẫn còn nhớ 10 ký gạo cho người ta. Chúng ta thấy cái chấp công nó như vậy đó. Nó chiếm hết tâm hồn cuộc đời của mình.

[1:35:26]Hễ mình giúp là ai một chút gì, mình làm được việc thiện gì là cái chăm chấp công nó khởi lên nó chiếm tâm hồn ta liền. Tới chết trăng trối không có chuyện gì hết trơn, vàng đâu quên hết, chỉ chỉ nhớ cái chuyện là tao cho nó 10 ký gạo nó mới sống qua tới ngày hôm nay. Cái chấp công là như vậy. Nên vì vậy, trong suốt cuộc đời này, ta làm rất nhiều việc thiện và cái chấp công cứ theo đó mà nó nó chồng chất. Đó là lý do ta không thoát khỏi luân hồi sinh tử được. Và một người đệ tử Đức Phật đi tu theo con đường giác ngộ vô ngã thì phải vượt qua được cái cái chấp công này, vì nó quá dễ sợ. Mà chiến đấu với nó vất vả vô cùng.

[1:36:04]Bây giờ nói chiến đấu nó vất vả quá, cái mình bèn làm sao? Nói: "Thôi đừng làm nữa, làm rồi nó chấp công mệt quá à." Thì làm sao? Thì hết phước thì cũng chết. Nó có hai cái chết: một cái chết là không chịu làm việc thiện, và cái chết thứ hai là làm việc thiện và chấp công. Chỉ có một con đường Trung Đạo chân chính là làm ơn ráng làm, siêng năng mà làm, vượt qua khỏi cái kiết sử giãi đãi để làm, nhưng mà phải có trí tuệ để làm sao? Đừng đừng chấp công. Cái thứ này là cái cấp cao nè. Cái không chấp công là cái trí tuệ rất lớn của Bồ-tát mà Đức Phước Phật dạy tới trong 600 quyển kinh Bát-nhã. Tới 600 quyển kinh là nó nhiều vô cùng, vì sao? Vì nó khó quá.

[1:36:51]Khó quá đi. Nên ta làm được gì ta chấp công nè, nên mà mà mà ai mà tu theo chùa Phật Quang là bị cái đó đó, mình thiệt thòi hơn các chùa khác. Là sao vậy? Ví dụ như cúng dường cho cho thầy, thầy không có thèm nhắc tới à. Nhắc tới giận ráng chịu.

[1:37:14]Ai cúng thầy không nhắc.

[1:37:21]Tại nhắc tới làm người đó chấp công. Mà không nhắc tới thì người đó giận, giận thì giận thầy, bỏ thầy không thèm tới, nhìn mặt ổng thấy ghét. Tui cúng cho ổng hả là mười triệu mà ổng không thèm cám ơn tui một tiếng nữa. Có có cái nhiều khi bận quá, có người nhắn tin con chuyển tiền cho thầy đây, cúng dường thầy đi, thầy chỉ bấm một cái like mà cái like có hình nước mắt chảy đó, rồi xong. Là cảm động lắm, ờ thôi được rồi đó, không có cám ơn.

[1:37:57]Rồi đó hiểu sao đó hiểu. À nên cái người nào á mà

[1:38:04]mà mà mà hiểu chùa Phật Quang á thì không có giận, ừ đó, mà cứ theo hoài là bởi vì thầy không có cho chấp công, vậy đó. Nhưng mà điều này mình thấy mình tủi thân, tại nói: "Hồi đó con cúng cho cái chùa bên kia kìa, trời ơi, ổng viết thư, ổng cảm ơn, ổng làm bảng vàng, ổng làm đủ thứ trơn. Tới giờ này con còn treo, còn sung sướng vô cùng. Lại thầy cũng vậy mà không cho, nói cái gì hết trơn." Nên thấy tủi thân, rồi thôi biết làm sao giờ?

[1:38:36]Và có một cái này nữa nè, ví dụ như khi mà người tâm thanh tịnh, nó xuất hiện một cái khuynh hướng đó là không thích lạy Phật nữa. Đây cũng là một cái rất tự nhiên. Tự nhiên lắm á! Tự nhiên vô cùng! Mà mình thấy giống như đó là một chân lý, một điều bình thường. Tâm mình thanh tịnh rồi thì không muốn lạy Phật nữa. Mình hỏi sao, họ cũng không tìm ra lý do, tại thấy không cần thiết. Chết là vì cái thấy không cần thiết này. Nên có nhiều người vậy, họ tu thiền cái tâm được thanh tịnh, hỏi thầy, thầy mới nói: "Làm ơn ráng lạy Phật tiếp tục. Tại vì phước con còn thiếu, ráng lạy Phật giùm. Ráng khởi tâm tác ý lên tôn kính Phật giùm,

[1:39:20]vì phước vẫn chưa đủ đâu." Nhưng mà cái định ban đầu nó đã chặn mất mình rồi, nó làm giống như thấy mình không cần thiết. Nhưng mà cái định nó được nuôi bằng cái gì? Phước. Hết phước rồi cái định nó sẽ biến mất liền. Nhưng mà cái định nó nó vô hình. Ta không thấy được cái nuôi của cái định đó là phước. Nên khi vào được định rồi ta thấy ta không cần phải lạy Phật. Nhiều người chết vì chỗ này. Và để biện minh cho cái việc mà không cần phải lạy Phật nữa thì ta mới đưa ra một số lý thuyết. À: "Phật, chúng sinh tánh thường rỗng lặng", là Phật hay chúng sinh gì cũng bằng nhau thôi, lạy làm chi? Chết vì mấy cái đó.

[1:40:01]Đã thêm cái lười rồi, bữa nay xuất hiện thêm cái gì? Kiêu mạn, rồi thấy mình bằng Phật nữa, chết nhanh chút nữa. Rồi vì mấy cái lý thuyết đó để biện minh cho sự lười biếng. Nên làm ơn nhớ vậy, những cái mình hiểu nhiều khi sai. Nên thầy cứ dặn hoài, nói: "Tu tiến tới mức độ đó, ờ càng tiến thì làm ơn hỏi sư phụ giùm. Tại trong cái cảnh giới mà mình chứng được đó ẩn chứa nhiều cái sai, phát sinh nhiều cái sai mới mà mình không tự biết được, làm ơn hỏi giùm." Thế là có người mới nhắn tin hỏi thật: "Con hôm giờ con được cảnh giới này cảnh giới kia." Đó, ổng giấu đâu có nói, tại ổng tự tin rồi. Mình đạt được tới cái trình độ thiền định đó cái mình xuất

[1:40:45]hiện cái tự tin là phá được cái triền cái nghi á. Thấy thôi tự mình đi được rồi, đâu có ngờ cái mình tự tin, cái mình tự đi được đó đầy tà kiến nằm bí mật bên trong. Nên làm ơn hỏi thầy. Mặc dầu thầy già già, ốm ốm, xấu xấu, nhưng làm ơn hỏi giùm. Vì nó ẩn chứa trong những cái cảnh giới chứng ngộ của mình rất nhiều sai lầm, chưa có hết đâu. Sợ nhất vậy đó, thanh tịnh rồi không cần làm phước, thanh tịnh rồi không cần lễ Phật, chết à! Bởi ta mới thấy ta đọc kinh Phật rồi mới thấy tại sao Đức Phật ta vĩ đại. Ngài chứng tứ thiền xong, bắt đầu ngài mới tác ý khởi tâm quán từ bi, trải lòng yêu thương trùm khắp pháp giới này,

[1:41:28]chứ không phải là ngài thanh tịnh rồi ngài không làm gì. Mà thanh tịnh rồi, bắt đầu quán từ bi, vì lúc mà tâm thanh tịnh cực độ rồi thì cái tác ý từ bi nó thành một cái một cái năng lực rất là lớn, phủ hết vạn loài. Và nhờ cái tâm từ bi đó bắt đầu ngài mới đi vào các cõi giới để giáo hóa chúng sinh. Nói: "Tại sao vậy?" Tại vì đâu phải mà dễ tiếp xúc với chúng sinh. Kể cả mình làm thánh rồi, đừng tưởng mình làm thánh rồi mà đến trước mặt chúng sinh, chúng sinh thương nha, không có đâu. Không có đâu! Đâu phải là mình làm thánh rồi là người ta công nhận mình là thánh đâu! Tại sao? Mình không có duyên với họ.

[1:42:08]Chưa, trước đó mình chưa tác ý quán từ bi để phủ trùm hết các cõi. Đó, nên cái người tâm thanh tịnh rồi vẫn phải tác ý quán từ bi phủ trùm các cõi, đến khi mình xuất hiện trước một chúng sinh, chúng sinh nó lạ, chưa bao giờ có duyên với mình trong nhiều kiếp, nhưng họ không ghét mình. À, đây cái bí mật của Bồ Tát là chỗ này. Rất nhiều, vô số chúng sinh trong cõi giới này chưa hề có duyên với mình, nhưng mà chỉ bởi vì mình đã rải tâm từ bi phủ trùm, đến khi lần đầu tiên mình đứng trước mặt người đó, người đó không ghét, dễ có thiện cảm. Thế là mình dễ làm sao? Dễ bắt chuyện, dễ nói chuyện, rồi từ từ gieo gieo duyên tiếp tục mà giáo hóa nhau.

[1:42:50]Chứ còn bình thường, mình chứng rồi đó, xuất hiện trước mặt họ, họ vẫn ghét như thường. Vì sao? Vì khuynh hướng ghét người khác là khuynh hướng tự nhiên trong tâm của chúng sinh. Nhớ hồi nãy ngay đầu bài thầy đã nói câu này. Cái khuynh hướng ghét bỏ nhau trong chúng sinh là điều hết sức tự nhiên. Mình ghét người này, mình phê bình người kia, mình nói xấu người nọ, điều tự nhiên. Và đó là điều làm cho chúng sinh gây tội. Còn khi một vị Bồ Tát chứng thiền định cao siêu rồi, họ rải tâm từ bi cùng khắp, yêu thương cùng khắp, nên khi họ xuất hiện trước mặt mọi người, mọi người bớt bớt động tâm ganh ghét, đỡ như vậy.

[1:43:29]Đó là ta thấy là tâm thanh tịnh rồi các ngài còn phải vất vả như vậy. Nhưng mà ta dễ bị cái khuynh hướng kiêu mạn, lười biếng, chấp công, đại khái như vậy. Nên hôm nay vậy, ta nói cái bài này để tránh cho ta một cái lỗi có thể nguy hiểm cho ta và cho cả đạo Phật là cái lười biếng, nhất là khi ta đã thành công. Ta thành công trong công việc rồi ta tự mãn thôi. Nhưng mà trong đạo Phật thì ta sợ nhất thành công trong trong sự tu hành, trong thiền định. Khi thành công trong thiền định, tâm ta thanh tịnh rồi, cái khuynh hướng kiêu mạn và giải đãi khởi lên liền. Nếu mà ta không nhận thức về nó cho kỹ, rồi ta biện minh cho nó.

[1:44:13]Khi ta biện minh cho sự giải đãi, khi ta biện minh cho kiêu mạn, ta lập ra những tà kiến mới, những tà thuyết mới để truyền cho mọi người, để bảo vệ cho mình. Ta gieo rắc tà kiến, sau này đọa địa ngục chết luôn. Nên phải cẩn thận điều này.

[1:44:34]Nên từ bây giờ ta phải phát nguyện, vì ta sẽ biết trước tới cái ngày ta sẽ rơi vào thụ động, lười biếng khi tâm ta thanh tịnh. Nhưng mà nhờ từ ngày hôm nay ta phát nguyện thì lúc đó khi tâm ta thanh tịnh, bắt đầu muốn lười rồi thì cái lời nguyện, cái nhân quả lời nguyện hôm nay nó trỗi dậy, nó chặn ta lại, nó đưa ta đi. Nên từ ngày hôm nay ta phải xin với Phật là làm sao? Xin cho con không bao giờ cảm thấy mệt mỏi trong việc đem lại lợi ích cho chúng sinh.

[1:45:11]Xin cho con lúc nào cũng siêng năng, lúc nào cũng nỗ lực để đem lại lợi ích cho chúng sinh. Nhờ cái lời nguyện đó sau này khi ta thanh tịnh rồi, ta không bị cuốn vào cái kiết sử giải đãi. Nên mấy cái vị mà Bồ Tát là vậy đó, tâm thanh tịnh rồi thì cái lời nguyện xưa trỗi dậy là các ngài bắt đầu hành động. Còn không có cái lời nguyện đó, khi tâm ta thanh tịnh rồi ta cứ thích ở không, là như vậy. Tuy nhiên ở đây có một điều ta cảnh báo, hôm nay ta nói về cái bài siêng năng rồi ta nhiệt tình siêng năng quá, coi chừng rơi vào một cực đoan. Ta không lắng nghe cơ thể của mình. Tại vì mỗi người có một cái sức khỏe khác nhau,

[1:45:53]mà ta ta ráng cày quá, ráng làm để cho có phước quá, coi chừng lại quá sức của mình rồi ho lao. Tới chừng đi vô Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, hỏi: "Sao mà ủa, ông lao động cái gì mà ho lao?", nói: "Tại tôi nghe lời cái ông thầy đó, ổng kêu tôi ráng cuốc đất cho nhiều, cái luống khoai cho nhiều hơn, làm cho dư ra cho có phước, cho nên nay bị ho lao", rồi đổ thừa tội nghiệp sư phụ nha. Cho nên nhớ làm thì làm, siêng năng thì siêng năng, nhưng phải lắng nghe cơ thể của mình. Nhớ như vậy, nhớ như vậy. Bởi vì cứ nghĩ đi cũng phải nghĩ lại, như hôm qua có người hỏi câu hỏi đó, đẻ đứa con gì đó thì thầy có dặn là thì đẻ con tốt thôi, đâu có sao đâu.

[1:46:32]Bởi vì thầy có dặn là hai điều không có riêng tư đó, một là căn nhà của mình là cái riêng của mình, nhưng bây giờ mình ráng nhà mình là một đạo tràng, năm bảy huynh đệ về tu với nhau thì không còn là riêng của mình. Con của mình là riêng của mình, nhưng bây giờ nghĩ lại con của mình là hiến dâng cho Tổ quốc, hiến dâng cho cho đạo pháp, không còn của mình nữa thì đẻ nhiều đâu có xấu. Bắt đầu xúm nhau đẻ, đẻ cả đống ra rồi đổ thừa, nói: "Tại ổng xúi tui đẻ." Nhớ, nên nói đi phải nghĩ lại nha, chứ không phải nói siêng năng làm phước, siêng làm phước rồi làm tới ho lao đổ thừa sư phụ nha. Vừa vừa, phải lắng nghe cơ thể của mình. Tuy nhiên ta để ý điều này:

[1:47:07]Tất cả các vĩ nhân trên thế giới này đều là những người siêng năng, nhớ như vậy. Họ làm mà một ngày 24 tiếng đồng hồ là không hề đủ cho họ làm việc. Tất cả những vĩ nhân như vậy, họ làm việc, công sức của họ, cái phước của họ, cái trí tuệ của họ làm ra được rất nhiều lợi ích cho cuộc đời và không bao giờ ngừng nghỉ. Tất cả những vĩ nhân như vậy, mà không đợi các vĩ nhân, các chiến sĩ, các cán bộ, các lãnh đạo mà có tinh thần trách nhiệm là đều làm việc rất vất vả, rất cực nhọc, không có chịu một ngày làm 8 tiếng đồng hồ đâu. Nói 7 giờ rồi chưa thấy về, nói: "Ủa, anh mắc họp, em ăn cơm trước đi." Đó là cán bộ là thường xuyên như vậy á.

[1:47:44]Tới tối rồi vẫn còn họp. Còn những cán bộ mà cao hơn nữa thì 2 giờ khuya vẫn còn đang họp. Chưa nghỉ được, tại việc nước nó bức bách quá, không có chuyện mà mà mà mà muốn nghỉ là nghỉ. Cho nên là cái trách nhiệm họ rất là lớn, họ rất là siêng năng, họ siêu siêng năng luôn á. Cho nên ta không hiểu thôi, những cái việc họ cũng không thể chia sẻ được, nhưng mà trách nhiệm họ rất là cao, rất là tội. Còn mình thì sao? Mình dư thời gian, cho nên mình buộc lòng phải làm sao? Phải giết thời gian. Đừng giết thời gian, thời gian vô tội, giết nó tội nghiệp, nha. Người ta không đủ thời gian để sống, để tu, để làm việc, để làm phước, mình đi giết thời gian.

[1:48:28]Cái thằng nào ngày xưa mà nó đưa ra cái khái niệm giết thời gian cái thằng đó phải giết nó trước. Nó nó nó là gây tai họa cho cái thế giới này.

[1:48:38]Thời gian thì người ta vô tội mà đòi giết người ta, nha, chỉ vì mình không biết dùng thời gian nên mới đòi giết thời gian, ẩu tả không? Bây giờ ta ta tổng kết cái bài này lại như thế này chút xíu. Ta cố gắng mà siêng năng tạo phước, nha. Khi cái người mà siêng năng tạo phước, chống lại được cái kiết sử giải đãi, ta xuất hiện một cái gọi là sức mạnh tinh thần. À, cái sức mạnh tinh thần này là một điều đặc biệt, một điều đặc biệt.

[1:49:15]Điều đặc biệt cái này, có mấy cái thằng nó du côn á, nó kéo vô cái quán đó nó ngồi giống như kiểu mà nó quậy phá mà. Thì trong quán đó có một cái anh chàng cũng bình thường cũng ngồi ở trong quán uống cà phê. Nó vô quán là tính trêu ghẹo cái cô cô cô bán quán. Thì nó thấy cái anh chàng đó ngồi một mình rồi nó cũng nghĩ là dễ ăn hiếp. Nó lại cái nó bắt đầu nó muốn gây sự, thì anh chàng này cứ đặt cái ly nước xuống nhìn tụi nó. Nhìn rồi nó rút nó đi lui ra liền, không dám quậy cô chủ quán nữa. Không nói tiếng nào, chỉ ngồi nhìn nó vậy thôi, nó kéo nhau đi ra liền. Tại sao vậy? Sức mạnh tinh thần.

[1:49:58]Nó dòm đôi mắt của mày dòm lườm lườm nó bỗng nhiên nó thấy: "Ông này không phải không phải dạng vừa, thôi né ông này cho rồi. Cái đôi mắt này nó có gì nó ghê quá." Lườm mà trấn áp vô tới tâm của nó luôn. Từ cái tâm ổng đặt cái ly nước xuống nhìn nó thôi, cái tâm nó bị rúng động liền, nó sợ liền. Chưa ra tay, chưa nói tiếng nào, không chửi, không bới, không đánh, không đá, chỉ nhìn thôi, tâm nó rúng động, rút lui ra khỏi quán liền. Cái đó gọi là sức mạnh tinh thần. Thì bây giờ không nói mấy thằng du côn, nói mấy ma. Đêm mình vô cái nhà lạ mình ngủ, ma hiện ra. Mình làm sao? Ngồi cái tóc nó xõa lưa thưa lưa thưa vậy nè,

[1:50:36]mắt trợn tròn, kêu rờ rờ cái chân mình vậy thì mình làm sao? Kể thầy nghe coi, lúc đó làm gì?

[1:50:47]Lúc đó làm gì?

[1:50:51]Nhớ, cái người nào mà mình trong những trường hợp đó nhớ đi ngủ mặc bỉm nghe không, tại lúc đó

[1:51:03]Nhưng mà cái người mà cái tinh thần họ mạnh thì làm sao? Họ họ trừng mắt họ rầy con ma liền. Trừng mắt họ rầy con ma liền và ma phải biến lui nữa, cần gì mai cho ăn nha, để tao ngủ à. Đi, là ma biến mất liền vì sức mạnh tinh thần. Ta nhớ con người ta chớ, cái một cái sức mạnh mà ít ai nói tới là sức mạnh tinh thần. Mà tại sao ta có sức mạnh tinh thần? Bởi vì cả một đời trước đó ta luôn luôn siêng năng, làm được những việc khó làm để đem lại lợi ích cho cuộc đời, nên ngày hôm nay tự nhiên mình có sức mạnh tinh thần. Rồi từ cái sức mạnh tinh thần này nó mới đưa đến một cái điều: ý chí giữ giới. Tại giữ giới là gì?

[1:51:49]Là khước từ những niềm vui của cuộc đời. Mà thụ hưởng là bản năng tự nhiên, nó đòi hỏi cái sức mạnh tinh thần khủng khiếp lắm mới giữ giới được. Khước từ những cuộc vui của của cuộc đời này để giữ giới, mà có năng lực tinh thần, có giữ giới rồi, bắt đầu mới đi vào trong thiền định. À, cái chỗ thiền định này ngày hôm qua thầy có nói mà nói chưa nhiều, mà hôm trước trong bài Tứ Niệm Xứ bảy do thấy mọi người mệt rồi thầy không nói tiếp nữa. Trong nhiều yếu tố để có thể nhiếp tâm không vọng tưởng, ta có cái sức mạnh tinh thần. Không cho nó vọng tưởng thì nó không vọng tưởng nữa, khiếp như vậy đó, cũng là một loại sức mạnh

[1:52:28]tinh thần, một yếu tố để mà đạt được định. Đó, không cho nó buồn ngủ là nó không buồn ngủ, nhớ đó. Tội nghiệp thấy ngồi muốn ngáp mà cứ ráng kiềm lại, cũng là sức mạnh tinh thần đó chứ không phải không đâu, tội dễ sợ.

[1:52:47]Rồi khi mà có ý chí giữ giới rồi, ta mới nhiếp tâm trong thiền định rồi mới tới trí tuệ. Đó là cái quá trình như vậy. Nên để có trí tuệ, mà cái trí tuệ không phải là biết nhiều đâu, trí tuệ trong thiền định nó cao siêu lắm. Trí tuệ của bậc thánh là nhìn thấy các cõi rồi chứ không phải là mình biết này biết kia. Trước đó ta phải có thiền định, trước khi có thiền định ta phải có ý chí giữ giới, trước khi có ý chí giữ giới ta phải có sức mạnh tinh thần, trước khi có sức mạnh tinh thần thì siêng năng làm rất nhiều việc phước, những việc khó làm. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[1:53:23]Có hát gì không con? Thì con hát. Thì con hát hả? Ừ, thôi con hát đi. Nghe mệt rồi, giờ nghe hát cho đỡ mệt. Thôi bây giờ ngáp gì đó ngáp đi, thoải mái ngáp đi.

[1:53:45]Dạ con thưa sư phụ, con thưa quý thầy và thưa quý Phật tử. Hôm nay con được vinh dự đứng ở đây để hát một tiết mục phải nói là đáng nhớ nhất trong cuộc đời của con vì con lần đầu tiên con được đứng gần sư phụ như thế này. Dạ, con xin hát bài Phật - Người Thắp Sáng Niềm Tin ạ. Xin mời mọi người cùng lắng nghe

[1:54:31]ạ.

[1:54:43]Màn đêm còn giăng lối sương rơi nhoà.

[1:54:51]Mùa đông nghe buốt giá khói hững hờ.

[1:54:58]Người lang thang ngõ vắng, đầy hơn thua cay đắng, đắm luyến hạnh phúc nào mênh mang.

[1:55:13]Trầm luân còn giăng bóng đêm mịt mờ, buồn vui như trong giấc mơ đêm trường.

[1:55:28]Tình yêu thương vắng bóng, người quên đi lẽ sống, con tim như gió đông xa vời.

[1:55:40]Rồi Phật đã đến như bình minh, vầng

[1:55:51]hào quang chiếu sáng trần thế. Phật là muôn ánh sao trên trời cao, Phật là muôn trái tim rất mong chờ.

[1:56:15]Thấm ướt mát nơi sa mạc, làm sống cho muôn hoa nở thắm,

[1:56:27]là tiếng ru đưa con qua tuổi thơ. Rọi niềm vui khắp nơi trên trần gian, quỳ lòng luôn kính yêu Đấng huy hoàng, kinh thiêng nhiệm mầu được thắp sáng.

[1:56:52]Xin nhân loại còn thương nhớ mãi mãi, niềm hạnh phúc thanh bình cho ngày mai.

[1:57:38]Trầm luân còn giăng bóng mây mịt mờ,

[1:57:46]buồn vui như trong giấc mơ đêm trường.

[1:57:53]Tình yêu thương vắng bóng, người quên đi lẽ sống, con tim như gió đông xa vời.

[1:58:07]Kìa Phật đã đến như vầng trăng, nghìn lời ca sẽ hát về Cha.

[1:58:23]Phật là muôn đóa sen giữa trần mê, Phật là cây mát che giữa trưa hè.

[1:58:36]Là ánh vầng trăng giữa đời hoang,

[1:58:45]là đường đi đưa con qua lầm lỗi, xóa

[1:58:54]tan u sầu tuổi thơ.

[1:59:00]Nguyện lòng con sẽ theo Cha nghìn nơi, để lòng luôn kính yêu Đấng cao vời,

[1:59:12]kinh thiêng nhiệm mầu được thắp sáng. Xin nhân loại ngồi bên nhau mãi mãi, để gìn giữ đạo mầu cho ngày mai,

[1:59:34]niềm hạnh phúc thanh bình cho

[1:59:42]ngày mai. Con con con tên gì? Con tên gì?

[1:59:59]Dạ con tên Lan Ngộ Cát ạ. Cái gì? Con tên là Huy Ngộ Cát ạ. Huy hả? Huy Ngộ Cát. Ai đặt con vậy Ngộ Cát vậy? Sao cát đá đâu đây vậy trời? Để bữa nào nói sửa tên lại cho con nha. Cái Cát nó khó gọi mà, Cát nó trong cái chữ Nho là Cát là điều tốt tốt lành. Ta kiết cái vi kiết tường hay cũng cát tường, nhưng miền Nam cát giống như cát đá, kỳ. Cát Cát à? Huy Ngộ Cát à? Thì Cát đó, Cát thì cũng cát đá, cũng T đó mà. Cát là tốt lành nhưng mà khó dùng lắm, nên pháp danh mấy cái chữ đó tụi con lọc lọc bớt ra con. Lọc bớt ra. Rồi, con con hát rất là hay nha con. Con làm nghề gì? Dạ con làm bên truyền thông quay dựng phim ạ. À há.

[2:00:46]À con hát hay ghê, thôi cảm ơn con. Có trả lời câu hỏi không hay thôi nghỉ ha? Cảm ơn con.

[2:01:03]Dạ kính mời quý Phật tử chúng ta chắp tay hồi hướng. Nguyện pháp giới chúng sinh, cùng

[2:01:17]tinh tấn tu hành, thoát chướng ngại vô minh, đồng viên thành Phật đạo.

[2:01:38]Dạ chúng con cung thỉnh sư phụ hồi quy phương trượng.