[0:28]Cứ mỗi lần về lại thăm chùa thì cái chùa lại đẹp hơn ngày xưa, hay ha, rất là hay.
[0:39]Thì đây là chùa Giác Tánh. Hồi xưa nơi cơ sở này cũng bị bỏ quên, bị lãng quên. Rồi thầy Từ Trí, thầy là Phó ban Trị sự quận Tân Bình kiêm Chánh Thư ký của ban Trị sự, thầy mới về thầy lãnh cái chùa đây để khôi phục lại, xây dựng, lúc đó chùa bé lắm. Thì đây là người đệ tử lớn của thầy, là trưởng tử là thầy Trí Lực. Thì ngày hôm nay chính thức mọi hồ sơ quyết định đã xong thì trong ngày hôm nay đã làm lễ công bố bổ nhiệm trụ trì, tức là thầy mới giao lại cho đệ tử mình trụ trì, về lại ngày hôm nay là vậy. Một cái việc làm cũng đẹp, còn thầy bổ bản thân của thầy thì lại là thầy là người gốc của tổ đình ở Giác Lâm.
[1:28]Thầy cũng có nhiều đệ tử nhưng đây là đệ tử lớn. Thì ngày hôm nay thôi nói nói sau này rồi tôi cũng phải chết, mà chết rồi mà chùa mà chưa giao thì giống như mình không tròn trách nhiệm, thôi giờ còn sống giao. Làm cũng cái thủ tục cũng lâu á, xong hết rồi ngày hôm nay buổi trong ngày hôm nay buổi sáng, buổi chiều thì đã xong hoàn tất mọi cái nghi thức. Cho nên ngày hôm nay là thầy Trí Lực chính thức là trụ trì. Chính thức là trụ trì. Trụ trì mới mệt mà ổng đẹp trai làm cho làm cho phụ lo. Trụ trì mà xấu xấu đỡ, trụ trì mà đẹp trai mà hiền lành thế này cực kỳ nguy hiểm, cực kỳ.
[2:07]Hôm nay là vui, nhưng mà cái vui à nghĩa là mới đầu đây chỉ biết là đây là cái ngày mà thầy Từ Trí giao chùa lại cho đệ tử mình là được chính thức, nhưng mà bất ngờ ngày hôm nay cũng là kỷ niệm 32 năm ngày xuất gia của thầy Sư Trí, a. Cho nên một đời người mà xuất gia 30 năm cũng là một cái bề bề dày, bề dày cũng là cái đạo hạnh, cái công đức cũng rất là nhiều. Nghĩa là cũng gọi là động tới cõi trời rồi đó, gọi là động tới cõi trời, tới mức độ đó nha. Người tu hành đàng hoàng, tận tụy mà 32 năm thì đã là động tới cõi trời, chứ không phải là không, ừ. Cho nên hôm nay chúng ta về đây mình có hai cái niềm vui,
[2:46]một là cũng nghĩ đến cái công hạnh của thầy 32 năm xuất gia, tận tụy từ lúc chúng điệu cho tới lên từ từ cho tới ngày hôm nay, và cái niềm vui thứ hai là vừa giao chùa cho đệ tử xong một cách rất là mọi cái điều tốt đẹp. Và từ đây cái cái nói là giao chứ không có hết trách nhiệm, từ đây người đệ tử phải gánh vác mức độ nhiều. Hôm nay, cái bài pháp hôm nay là như vậy, bài pháp hôm nay là là để hiểu cái trụ trì nó khổ như thế nào, nghe xong rồi không ai muốn trụ trì nữa.
[3:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì hôm nay cũng ngày vui. Hôm nay ta nói về cái đề tài là à cái chữ này là chữ hiện đại, nghĩa là khả năng chịu đựng, khả năng chịu đựng. Nếu mà nói trong đạo là cái đạo lực, nhưng mà chữ đạo lực nó lớn hơn nhiều nên thôi ta tách ra một cái mảng nhỏ, cái ý nghĩa nhỏ để ta nói về khả năng chịu đựng của một con người khi ta sống trên đời, rồi khi ta tu tập. Tại vì sao ta nói cái khả năng chịu đựng? Là bởi vì sống trên cuộc đời này ta luôn gặp rất nhiều cái khó khăn, trở ngại, nghịch cảnh. Có ai sống trên đời mà từ nhỏ tới lớn sung sướng hoàn toàn không? Có không? Không, phải không ạ?
[4:11]Không có chuyện này cũng có chuyện kia. Ta thường ít nhất ta có cái bốn vấn đề mà ta phải gặp khó khăn, trở ngại mà ta phải chịu đựng. Thứ nhất là khó khăn về tinh thần, thứ hai là vật chất, cái nhiều khi rơi vào cảnh khó khăn về vật chất. Thứ ba là ta gặp khó khăn về vấn đề tình cảm, tình cảm ừ tự nhiên ơ mình thương ai, ai thương mình bỗng nhiên trục trặc sao đó, ừ cũng khổ lắm chứ không phải không. Rồi thứ tư là danh dự, à tự nhiên có ai nói xấu mình, có người nghĩ oan cho mình, vân vân. Thứ năm là gì? Rồi trong công việc, trong địa vị, mối quan hệ, đủ thứ. Nghĩa là trong cuộc sống này rất nhiều điều làm cho ta phải khó khăn và trở ngại.
[5:03]Mà những cái khó khăn, những trở ngại đó làm cho cuộc sống của ta mệt mỏi, đau khổ, chán chường. Và bây giờ có thêm cái bệnh gọi là bệnh trầm cảm. Và có những trường hợp mà cái sốc nó nặng nó gây thành một cái bệnh trầm cảm không chữa được thì thường người đó sẽ tự sát. Gây cái bệnh trầm cảm như vậy, bệnh trầm cảm thì nó do mấy nguyên nhân: có khi là do một cái cơn bệnh về
[5:35]cơ học thôi, nghĩa là mình té xuống mình đập đầu một cái, cái n- cái não nó bị chấn thương một cái, từ đó ta bị trầm cảm, đó là hoàn toàn không do cái tâm lý. Là cái não nó hư rồi bỗng nhiên ta bị trầm cảm, rồi trầm cảm rồi lúc nào đó tự sát mất, không chữa được. Còn có những trường hợp là không phải do cái chấn thương cơ học, mà do sốc tâm lý. À có chuyện gì làm ta buồn quá, cái não nó hư luôn, hư qua xong cái cơn buồn đó rồi cái bỗng nhiên nó rơi hẳn vào cái bệnh cũng là trầm cảm, mà rơi vào bệnh trầm cảm rồi ta cũng sẽ thường nghĩ tới chuyện tự sát nếu không chữa được. Ừ mà cái dấu hiệu của bệnh trầm cảm là
[6:17]buồn không giải thích được, buồn không ai can ngăn được, và tự trong tâm mình cứ khởi tự mình làm cho mình buồn tiếp tục. Nghĩa là khi đã bệnh trầm cảm rồi là cái buồn không phải do bên ngoài nữa mà do tự mình làm cho mình, nó nối tiếp tự làm tự làm giống như một dạng ung thư vậy á, tự nó phát bệnh tự nó phát bệnh. Cho đến khi mình mình đau khổ quá không chịu đựng được nổi nữa và mình tự nghĩ ra đủ lý do để không đáng không cần phải sống nữa, tự sát luôn. Đó là cái cái khó khăn cái trong cuộc sống như vậy. Nhưng mà nếu nếu ta có cái sức mạnh nội tâm, ta chịu đựng được những cái đau khổ trên cuộc đời thì ta không bị rơi tới chỗ tuyệt vọng rồi trở thành trầm cảm.
[7:06]Và ở đây thường là đi bước vào cái việc tu hành trong đạo Phật thì Phật cũng như chư tổ ha đều luôn dạy ta và lấy cái cái cái thước đo để xem cái mức độ khổ sở của chúng ta đến mức độ nào đối với những nghịch cảnh đó.
[7:30]Cứ mà tiện hơi bệnh mới một cái chuyện khó khăn sơ sơ mà ta động tâm, ta buồn chán, phiền não thì coi như người này là tu rất là kém, ý là như vậy. Còn những người mà tự tại thì nhiều khi đối trước cái chết, lòng vẫn bình thản, bất động, ta gọi là người cái việc cái đạo lực tu hành vững vàng. Cái ý nghĩa rồi, tức là lấy cái khó khăn để xem cái đo cái mức độ phiền não của ta mà biết ta tu tới chỗ nào.
[8:03]Còn bình thường thì tất cả chúng sinh khi gặp nghịch cảnh đều xuất hiện tâm lý đau khổ vì cái khả năng chịu đựng của họ kém. Nói theo ngôn ngữ của thế gian là khả năng chịu đựng kém, nói theo ngôn ngữ của đạo là đạo lực kém, ừ. Nên ở đây cái người đạo lực mạnh tức là người có khả năng chịu đựng những nghịch cảnh rất là, khả năng rất là lớn, khả năng rất lớn để chịu đựng được các nghịch cảnh như vậy. Ta bị cái trong cuộc sống này vô số những cái điều nghịch cảnh như thế. Ai đã sống mà cứ càng sống lâu chừng nào thì càng thấm thía những điều đó. Có những khi quý vị, có những khi có những người giàu
[8:49]làm ăn lớn, mà có khi trong gặp một lúc cái nhiều khi 5 triệu đồng tìm không ra, trong khi mình mở miệng nói chuyện toàn tiền tỉ, nhưng nhằm một lúc cái là 5 triệu đồng kiếm không ra. Có khi đi mượn người ta 10 triệu, 20 triệu người ta không, ta không dám cho, người ta nói chắc ông này ổng đùa mình, nhưng có những lúc như vậy. Như có một lần tôi gặp cái ông đại gia nhà đất ở Hà Nội vậy, là mở miệng mà nói chuyện là tỉ tỉ, không phải chuyện tỉ tỉ mình nói chuyện ngàn tỉ không à, chứ không nói chuyện một, hai tỉ. Mà có khi ổng nói ổng phải đi mượn cái nhân viên của ổng á, nói: "Em có không cho anh mượn trăm triệu." Ổng kia ngơ ngớ nhìn ông chủ mình:
[9:21]"Ủa, ông chủ mình sao kì?" Nhưng mà có, cuộc đời có những lúc như vậy. À đó là cái chuyện tiền bạc, rồi có chuyện công việc, đâu phải công việc luôn luôn suôn sẻ, khó khăn cái này, khó khăn cái kia, thủ tục giấy tờ, rồi những người hợp tác với mình họ không thiện chí, vân vân, đủ thứ điều khó khăn làm cho ta phải hết sức là lo lắng. Hoặc là bệnh tật cũng vậy, vướng một cơn bệnh rồi nhiều khi thấy cơ đồ giống như sụp đổ vậy đó. Thấy bệnh cái cái chết tới trước mắt rồi mọi con đường đi phía trước giống như dừng lại, trong khi lòng ta còn rất nhiều ước vọng, ta còn rất nhiều cái sự mong chờ, nhiều cái kế hoạch.
[10:00]Mà cái mọi cái mong chờ, mọi kế hoạch, mọi cái ước vọng đó nó đều gởi gắm theo cái tình cảm yêu thương. Đến khi mà không bước tới được nữa, ta bị hẫng về cái tình cảm, đau khổ, tuyệt vọng như vậy. Rồi những cái trở ngại, khó khăn trong cái tình cảm, tình cảm với gia đình, tình cảm với bạn bè, nhiều loại tình cảm. Ờ mà người nào càng nhiều tình cảm thì càng có cơ hội sao? Càng có cơ hội nhiều nghịch cảnh. Ví dụ mình chỉ thương một người mà nếu có khó khăn thì mình có khó khăn với một người đó, nhưng mà có những người thương nhiều người thì nếu mà có xảy ra khó khăn thì nghĩa là khó khăn với nhiều cái mối liên hệ tình cảm nó càng phức tạp hơn.
[10:42]Thầy nói vậy không biết có ai hiểu mình muốn nói gì không kìa? Con có hiểu không mà con vỗ tay? Không hiểu gì đâu vỗ tay. Thầy đang ám chỉ bóng gió cái điều gì có ai hiểu không kìa? Đó hả? Đó, là ý thầy nói thế này, anh Vinh có vẻ hiểu rồi đó. Thấy một ông đó ổng có một vợ, có gì giận một b- một bà vợ giận, nếu ổng có tới ba vợ thì ba mối đe dọa, ý là như vậy. Nói không ai hiểu, có mình anh Vinh hiểu. À cũng đặc biệt, hay.
[11:13]Thì ở đâu ra các khó khăn đó? Ở đâu ra các khó khăn, các nghịch cảnh mà cứ xảy tới với cuộc đời của ta như vậy? Ừ, thứ nhất là do khách quan, không phải lỗi của mình. Tự nhiên ở đâu tai họa trên trời rớt xuống thì cái này là do đâu? Nghiệp quá khứ, đúng rồi. Nên nếu nếu mà ta hiểu trên đạo thì cái khó khăn là do nghiệp quá khứ. Nghĩa là ví dụ ta đang đi làm việc rất là ngon lành, bỗng nhiên dịch bệnh nổi lên, thế là công ty không đủ sức không làm việc được nữa, ta bị loại. Thì cái đó là đâu trên trời rớt xuống, hoàn toàn không phải lỗi của mình. Mình là một nhân viên mẫn cán, làm rất được việc.
[11:55]Nhưng mà vì đây là cái khó khăn chung của cả xã hội, của cả công ty cái mình bị gạt ra luôn, đành phải sa thải bớt. Ông chủ ổng cũng không muốn. Cái này đúng là chuyện trên trời rớt xuống. Ở đây gọi là khách quan. Nhưng mà nếu nhìn theo nhân quả nó là nghiệp quá khứ. Đó là một nguyên nhân. Hoặc là cái hai vợ chồng đang yêu thương thắm thiết như vậy, bỗng nhiên cái một người bệnh qua đời thì cái này là không phải lỗi của ai, hoàn toàn là hoàn cảnh khách quan. Nhưng mà nếu nhìn nhân quả là nghiệp quá khứ. Cái này không biết không biết được. Trên đời, những chuyện như thế này không biết được. Mà không phải lỗi ta nhưng mà đau khổ từ đâu ập tới
[12:42]và thử thách cái khả năng chịu đựng của ta. Liệu ta giữ vững lòng mình được để tiếp tục sống bình an trên cuộc đời này hay không? Hay lúc đó ta quá đau khổ rồi ta làm bậy. Lát nữa ta sẽ nói về cái làm bậy, gọi là phản ứng tiêu cực làm bậy. Đó là do nghiệp, mình gọi là khách quan. Còn cái lý do thứ hai là do chủ quan, lỗi của ta rõ ràng thì nên khó khăn nó mới đến với ta. À, đến với ta ví dụ như thì mình tới nhà thăm đứa bạn thì thấy nó ngồi ngoài cổng nhà, nó ngồi nó hút thuốc ở ngoài cổng á. Cái nói, "Sao khuya rồi mà đâu ngồi đây?" Nó nói, "Nó bị vợ đuổi, ra phải ngồi ngoài này." Nói, "Sao vợ đuổi?" Nói, "Tại ngồi uống cà phê ở cái quán của cô
[13:27]chủ kia ngồi lâu quá giờ cho phép, cho nên vợ đóng cửa không cho vô nhà." Đó cũng là một nghịch cảnh mà nghịch cảnh này lỗi của ai? Khách quan hay chủ quan? Hay là nghiệp quá khứ? Cái này là hiện tại rõ ràng, phải không? Đó là lỗi của mình, cho nên là cái khó khăn nó tới. Thì không biết là ngồi ngoài đường sương gió được bao lâu thì vợ động lòng thương tha thứ. Bây giờ quyền lực của vợ khủng khiếp lắm. Nên người ta nói quyền lực cứng, quyền lực mềm nhưng không biết, nhưng quyền lực của vợ mới khủng khiếp. Cho nên không biết anh Linh với lại sắp sửa về Nhật, chú Ngộ ráng nha, không có đừng có vướng vô đó. Ừ.
[13:59]Thì hoặc là bây giờ nói vậy, cái người đó bị sa thải, đó là một cái khó khăn. Nhưng lý do? Lý do là ổng làm việc không tận tâm. Nghĩa là ổng làm này mà ổng kiểu lơi bơi lơi bơi không có hết lòng, không có phục vụ, không đem lại lợi ích cho cơ quan, cho công ty. Cho đến lúc hết phước, người ta chán quá rồi cái đành phải cho sa thải. Thì cái này là lỗi của mình. Đây là lỗi của mình. Đó là lỗi của khách quan, lỗi của chủ quan. Và có những trường hợp là cả hai: vừa nghiệp tới mà vừa cũng khiến ta gây một cái lỗi gì, thế là xảy ra những chuyện không hay, xảy ra không hay. Ví dụ thế này: Ví dụ bây giờ nói
[14:45]cái cô đó vậy là cũng sống rất là thương chồng mình. Nhưng đến một ngày đẹp trời, gặp một người đàn ông khác, bỗng bị động tâm, không kiềm chế được. À, thì cái này là gì? Nghiệp thường là nghiệp quá khứ. Khi mình gặp lại một người mà mà không kiềm chế được là nghiệp quá khứ tới rồi đó. Nó sẽ dẫn dụ để cho mình rơi vào cái hoàn cảnh ngoại tình. Mà nếu lúc đó buông luôn, ngoại tình luôn thì thêm lỗi của mình trong kiếp hiện tại. Chứ ban đầu cái động tâm ban đầu là chưa phải lỗi đâu, vì nó là nợ xưa gặp lại. Mà trong cuộc đời, trong cái cuộc đời, trong cái luân hồi ngang tra trái của chúng sinh này, chuyện đó rất nhiều.
[15:31]Hôn nhân với người này nhưng mà nợ với người kia, bỗng nhiên gặp lại. Chuyện đó không tài thánh nào thoát được, nhưng đừng để cái nghiệp quá khứ nó làm thành một cái lỗi của hiện tại, phải tìm cách vượt thắng. Nhưng mà nhiều người đã không vượt thắng được, buông thả luôn để thỏa mãn cái cái tình cảm của mình, thành thử đây là vừa nghiệp quá khứ mà vừa lỗi hiện tại hợp lại một cái, thế là nghịch cảnh tới liền. Sau đó thì nhiều rất nhiều chuyện, rất nhiều bi kịch của gia đình xảy ra từ những điều như vậy. Đó là trong cái cuộc sống này có nhiều trường hợp, đó là tình cảm, còn lại danh dự, công việc, tiền bạc, vật chất, tinh thần...
[16:12]đủ thứ chuyện trên đời bao vây chúng ta. Mà kiếp sống là đau khổ, kiếp sống là khó khăn, kiếp sống là nghịch cảnh. Đức Phật mới nói sinh, lão, bệnh, tử là như vậy. Sinh là sống trên đời là đau khổ. Sống đã là đau khổ rồi, chạy vạy miếng ăn đã là đau khổ, mà đâu phải là mọi việc suôn sẻ để chạy vạy miếng ăn đâu. Biết bao nhiêu trở ngại, bao nhiêu khó khăn. Đó là trong cái khổ của cuộc đời đó,
[16:43]ai cũng phải chịu đựng nó thì bây giờ cái vấn đề còn lại là ta chịu đựng được đến cỡ nào. Vì nếu ta không chịu đựng được thì cuộc đời ta chỉ là đau khổ, càng lúc càng đau khổ và đau khổ làm ta thêm đau khổ. Đó là vấn đề là như vậy. Nghĩa là cuộc đời đã là đau khổ nhưng chính nỗi buồn trong lòng ta lại chồng chất thêm cái nỗi khổ đó, nó căng thẳng hơn, nghiệt ngã hơn như vậy. Còn nếu cuộc đời đã là đau khổ rồi mà lòng mình không thèm đau khổ thì làm gì nhau? Cứ cho nghịch cảnh, tao không thèm đau khổ làm gì nhau. Cái vấn đề là chỗ này, vấn đề là chỗ này. À! Và ở đây chúng ta tu đến cái chỗ này. Ta tu đến chỗ là:
[17:30]Đời khổ, cứ cho mày khổ. Tao không thèm khổ, làm gì nhau? Nhưng mà không biết có được hay không thôi, chứ cái chìa khóa nằm ngay chỗ đó. Chìa khóa nằm ngay chỗ là đời cứ khổ nhưng tao không khổ. Mà không biết có làm được hay không. Nói thì dễ nhưng mà đụng một cái rồi thì sao? Thì khóc bù lu bù loa. [cười] Ha ha. Đó, nó khổ là cái đó. Khổ là tại vì ta ta khổ, chứ còn nếu ta không chịu khổ thì nó làm sao? Nó không khổ. Đây là yếu chỉ của đạo Phật. À, đây là yếu chỉ của đạo Phật chỗ này, bí quyết của đạo Phật chỗ này. Nên rất nhiều người ngoại đạo đến gặp Đức Phật mới hỏi một câu là:
[18:12]"Đau khổ là do kiếp trước gây ra, nghiệp đời trước?" Phật nói: "Không phải đâu." Cái họ nói: "Vậy là đau khổ do kiếp này gây ra, tức là lỗi hiện tại đó?" Nói kiếp trước đó là nghiệp, là khách quan. Nói: "Nghiệp kiếp này gây ra?" Phật nói: "Không phải đâu." Cái nói: "Vậy là cái đau khổ là do vừa kiếp trước gây ra, vừa kiếp này gây ra?" Phật nói: "Cũng không phải đâu." Cái người ta nói: "Như vậy là như vậy là Sa môn Cồ Đàm nói không có đau khổ?" Phật nói: "Không, ta không ta ta đâu có nói là không có đau khổ." Cái đó là ổng hỏi cái gì Đức Phật cũng từ chối, ổng bó tay luôn, ổng không biết Phật muốn nói cái gì.
[18:46]Thì hôm nay ta nói cái này. Tại vì sao? Tại vì đúng là đời đầy đau khổ mà ta không thèm khổ thì làm gì nhau? [cười] Ha ha. Nhưng cái để mà ta đời khổ mà ta không thèm khổ thì cần cái gì? Cũng phải ít nhất 32 năm xuất gia, [cười] tu hành cho đúng pháp. À, thế là lòng mình thanh tịnh, vững vàng, đạo lực nghĩa là kiên cố thì lúc đó đời khổ kệ đời, ta không thèm khổ, làm gì nhau? Gọi là khả năng chịu đựng ta rất là lớn. Thì cái khả năng chịu đựng của ta rất là lớn, nó cũng là nhiều dạng tâm lý. Nhiều dạng tâm lý là ví dụ thế lát nữa ta sẽ nói, lát ta sẽ nói thôi. Ví dụ bây giờ ta đang giàu sang, bỗng nhiên một tai họa nó ập tới, mất hết tất cả.
[19:41]À, ta nhớ có cái câu chuyện của cái Pháp Cú mà qua tới cái Đỉnh Triết 41 ta sẽ gặp là cái cô đó đi lấy chồng xa. Khi đẻ được hai đứa con rồi năn nỉ riết rồi chồng mới chịu để mà cùng với vợ đi về thăm nhà vợ. Thì đang đi vậy bỗng nhiên trời mưa bão nổi lên. Cái chồng mới ổng đi tìm một chỗ để cho vợ trú qua cái cơn mưa cơn bão. Ổng le he ổng gom cành cây, chặt cành cây sao nhằm rắn độc cắn một cái chết liền. Còn mình bả. Bả nhìn thấy chồng vậy mà nhìn thấy hai đứa con, mà không thể ở trong rừng vì vì sợ nó cắn con mình. Thế là phải vượt sông qua đêm, trong buổi chiều phải tìm cách vượt sông. Vượt sông thì để một người phụ nữ mà nước đang mưa
[20:25]lũ, bơi không thể nào bơi hai tay hai đứa được, để một đứa bên đây, bồng một đứa nhỏ bơi qua. Bơi qua được bên kia rồi cái mới lấy đồ đậy đứa nhỏ lại rồi mới bơi ngược lại để đưa đứa lớn. Nửa dòng, mới bơi nửa dòng thì con chim diều hâu sà xuống nó quắp đứa nhỏ lên, nó siết chảy máu rồi bốc nhỏ khóc thét lên rồi bay mất. Nên bả la bả đuổi mà đuổi không được. Thằng lớn bên đây thấy mẹ mình la quá tưởng kêu, nhảy xuống sông nước cuốn trôi mất luôn. Rồi trong lúc đó chỉ còn mình bả. Nghĩa là mình sẽ tưởng tượng cái nỗi đau khổ nha, mất chồng mất hai đứa con, nên tưởng tượng. Thế bả bả bơi trở lại bên sông, thất tha thất thểu đi vượt
[21:00]đoạn đường dài, đi xuyên đêm về tới thành Xá Vệ. Đi tìm lại nhà cha mẹ thì mới hay cũng chính cơn bão đó sập cái nhà đó, cha mẹ chết luôn trong cái đống gạch đó.
[21:12]Mình thử tưởng tượng cái nỗi đau khổ, bả điên liền, chấn sang tâm lý, điên liền lập tức. Điên cởi quần cởi áo chạy la hét không? Mà lúc đó là là Đức Phật từ trong tịnh xá, Ngài phải hiện ra chặn đường để mà cứu. Rồi sau này mới có cái câu chuyện thì còn dài, nhưng sau này mới có cái câu đó. Khi bả khóc quá, Đức Phật mới nói: "Nước mắt của chúng sinh nhiều hơn nước của biển cả là vậy." Là trên cuộc đời này vậy, là có những cái nỗi đau mà từ đâu ập tới, nhưng bây giờ cái sức chịu đựng của ta đến mức độ nào trước những cái khó khăn, những đau khổ của cuộc đời này? Lòng ta giữ vững được tới mức độ nào?
[21:54]Bây giờ nếu như bà đó bả không chịu nổi, bả chịu đựng được thứ nhất cái người chồng chết, chịu đựng tới mức hai đứa con chết, là đau khổ đã tột tột cùng rồi, về tới nhà cha mẹ chết luôn, không còn gì nữa, là hết, vượt sức chịu đựng là điên liền, bộ não hư liền, điên luôn. Gặp mình chắc mình cũng điên, nếu rơi hoàn cảnh đó mình cũng điên. Vậy cái hoàn cảnh thật là bi thương, nhưng mà sau đó Đức Phật hóa độ rồi bà xuất gia, sau này bà cũng chứng đạo và cũng giáo hóa rất là tốt. Nhưng cái hoàn cảnh thật là bi thảm. Thì sống trên đời này vậy đó, chúng ta cũng không có thể nào mà biết trước chuyện gì xảy ra ở ngày sau.
[22:36]Do đó là cái vấn đề là ta nghịch cảnh thì nó vậy rồi đó, nhưng vấn đề là mức độ ta đau khổ tới mức độ nào, ta kềm được tới mức độ nào. Và những cái người chúng sinh không có tu hành thì khi gặp như vậy ta quá đau khổ, quá đau khổ. Nhưng người biết tu hành thì ta chiến đấu, dằn ép, kiềm chế cái đau khổ cho bớt điên thôi. Còn những cái bậc mà tu tới mức độ tự tại thì không đau khổ, bình thản hoàn toàn. Những bậc như thánh họ bình thản hoàn toàn, lòng không máy động. Thì cái cái thước đo cái đạo lực của một người chính là nhờ nghịch cảnh. Trong cái nghịch cảnh đó họ đau khổ tới mức độ nào. Vấn đề là chỗ này.
[23:26]Hôm nay ta nói dài dòng là cái để xem cái cái thước đo mà cũng xem cái lợi ích của đạo Phật đem đến cho ta là chính ở chỗ này. Ví dụ nói là Phật cho con một con đường, Phật cho con một chân lý, Phật cho con ánh sáng, Phật cho con à chánh pháp đi về sự giác ngộ, thì đó chỉ là những câu nói, nhưng cái giá trị thật chính là khi gặp nghịch cảnh lòng ta buông cỡ nào, lòng ta có an vui được hay không, đây mới là cái giá trị của đạo Phật. Giá trị chính của đạo Phật nằm chỗ này. Đây là chỗ mà Đức Phật trả lời ngoại đạo cái gì Ngài cũng bác hết, tại vì sao? Cái chìa khóa nằm ở chỗ là nghịch cảnh luôn luôn có, nhưng khổ hay không là do mình.
[24:14]Bí mật nằm ở chỗ này, toàn bộ giá trị của đạo Phật nằm ở chỗ này. Chứ nghịch cảnh cuộc đời là luôn luôn có, nhưng cái quan trọng mình có đau khổ hay không, mình chịu đau khổ theo nghịch cảnh không, hay là lòng vững lòng được. Và cái ta tu hành chuyển nghiệp chính là chuyển tâm ta trước, chứ không phải là ta chuyển nghiệp là làm cho hết nghịch cảnh, không phải. Không phải hết nghịch cảnh mà chính là giữ lòng ta trước, giá trị chỗ này. Nói giờ ví dụ nói bây giờ nói là nghịch cảnh là do nghiệp đời trước, câu nói đúng. Nói đau khổ là do nghiệp đời trước, câu này sai à. Tại đau khổ vẫn là tâm của ta.
[24:55]Ví dụ như đời trước à ta đánh một người nào đó, ta giết một người nào đó, cái họ mang mối thù. Kiếp này họ gặp lại ta họ tìm cách họ hại ta, nhưng họ hại được hay không là do cái cái việc mà ta giết họ đời trước có lý do chính đáng hay không. Nếu đời trước họ làm bậy đến mức là buộc ta phải giết họ để cho họ không làm bậy nữa, thì đời này họ sẽ mang cái thù oán đến với ta nhưng họ giết ta không được. Tại vì ta giết đúng, nhưng cái oán ghét còn à, đời này họ vẫn còn mưu hại ta à, nhưng hại không được thôi. Chứ còn nếu đời trước mà ta giết họ lý do không chính đáng, đời này họ giết ta lại được liền, đời này họ sẽ giết lại được ta để trả thù.
[25:38]Thì bây giờ vấn đề là thế này, đời trước ta giết họ, đời này họ hại ta, họ chửi ta, họ mắng ta, họ hại nhục ta, mưu hại đủ thứ, là nhân quả. Nhưng cái lời ở chỗ này là gì, là ta không đau khổ, à, không đau khổ. Kiếp trước ta phạt trừng phạt họ, ta giết họ, họ rất đau khổ, đau khổ tới trong cõi chết luôn, chết rồi họ vẫn giận hờn mà, họ vẫn thù ta mà, nhưng không làm gì được tại ta việc ta làm đúng. Nhưng kiếp này là họ hại lại ta nhưng ta không đau khổ,
[26:14]thì cái lời là ở chỗ này. Cái lời là ở chỗ ta biết tu, kiếp này ta biết tu, nên gặp lại họ hại ta đủ cách nhưng lòng ta bình thản. Đó là chỗ cái lời, chứ còn nếu ta không biết tu, đời trước mình chửi người ta, người ta đau khổ, đời này người ta chửi mình, mình đau khổ, huề, cả hai đều đau khổ. Nhưng đời trước mình chửi người ta, người ta khổ, đời này người ta chửi mình, mình không khổ, mình lời. Cái lời là cái chỗ tu là chỗ này, cho nên ai muốn lời thì phải tu giỏi, muốn lời phải tu. Muốn có lãi thì phải tu, vì vì nghịch cảnh luôn luôn sẽ đến với ta, ừ và nghịch cảnh mà đều là do cái ta, ta làm tổn hại chúng sinh một cách nào đó,
[26:54]và nó sẽ trở lại với ta, làm cho ta đau khổ, nhưng nhờ Phật pháp, ta không thèm đau khổ làm gì nhau, là vậy thôi, lời là lời chỗ này. Nhưng cái vấn đề mà làm sao để không thèm đau khổ, nói có bốn chữ à, mà tu bạc đầu chưa xong nha, tu bạc đầu chưa xong, chứ không phải dễ chút nào hết. Trong cuộc đời này có những cái khó khăn có thể là ta vượt qua được, ta xử lý được, ta dàn xếp được. À ví dụ như thất nghiệp, à tự nhiên tôi bị sa thải vì công việc nhưng sau đó tôi chạy vạy đi tìm tìm tôi tìm được việc làm khác, gọi là cái khó khăn được vượt qua. Vượt qua bởi vì ta sắp xếp được rồi, dàn xếp được rồi.
[27:40]Hoặc là ví dụ như cái người đó bị vợ bỏ, đó là một cái đau khổ nhưng sau đó dàn xếp được nghĩa là, nghĩa là sao? Nghĩa là sao? Có vợ khác hả? Cái đó không biết à, cái đó.
[28:01]Tức là có những cái việc như vậy, hoặc là có những người họ họ ghét ta, họ mưu hại ta, nhưng ta đã nhờ ai trung gian đến thuyết phục họ để hòa giải, rồi sau đó cái thôi mọi bên mọi cái việc xung đột nó lắng xuống, nên gọi là có có những khó khăn có thể vượt qua được, xử lý được, dàn xếp được, là hết, rồi ta không phải chịu đựng. Nhưng có những khó khăn mà ta phải chịu đựng rất lâu mới hết, thậm chí chết luôn mới hết. Nên cuộc đời có những cái như vậy. Ví dụ như cái gì? Ví dụ như người mắc bệnh ung thư. Ở đây có ai bị ung thư không cà? Hi vọng là không. Nếu mà bác sĩ nói là: "Cô có khối u ác.", chuyện gì xảy ra tâm l- trong tâm lý của mình?
[28:49]Chuyện gì xảy ra trong tâm lý? Thử đi một cái rồi biết liền. Hoảng liền. Bác sĩ báo cho biết là: "Ồ, xuất hiện một khối u ác đây.", tinh thần hết bình thường liền, nha. Cái chết chờn vờn trước mặt liền, bao nhiêu đau khổ, nó chưa chưa khổ nhưng mà lòng ta đã khổ trước rồi. Thử đi rồi biết, bữa nào đi bữa nào nói cẩu cầu nhờ bác sĩ báo giùm cho em biết có cái u ác đi, biết coi cái tâm lý mình ra sao. Kinh hoàng liền, rối loạn mọi thứ liền, không đơn giản chút nào. Và sau đó đó là một cuộc chiến đấu, chiến đấu cho tới khi chết, chiến đấu chịu đựng, ban ban đầu là tâm lý ta trước, cơ thể chưa thấy gì, mới thì mới xét nghiệm xong thì ta chưa hề
[29:32]thấy bệnh gì, chưa thấy đau khổ gì, chưa thấy gì hết, thấy bình thường. Chỉ mới nghe xét nghiệm báo thôi nhưng tâm lý đau khổ trước rồi, à, rồi mới bắt đầu sau đó bệnh mới phát lên, tiếp tục chịu đựng thêm cái dằn vặt của bệnh tật nữa, hai cái, là thấy cuộc đời là địa ngục, chịu tới chết luôn. Thì khó khi nào ung thư phục hồi. Hoặc là một cái người nào đó bị bị qua tai nạn xong cưa mất hai cái chân, thì họ chịu đựng bao lâu mới hết? Phải chết mới hết chứ làm sao? Chết rồi cũng chưa hết, chết rồi làm ma, xin lỗi, ma đó vẫn bị cụt hai chân. Ma đó vẫn là ma cụt hai chân chứ ma đó cũng không có hình dáng lành lặn như là ma bình thường khác.
[30:20]Nên vì vậy rút kinh nghiệm điều đó ta biết là khi còn sống ta ráng giữ nhan sắc cho đẹp vì khi chết ma đẹp, làm ma cũng là đẹp, chứ còn không là ma xấu à.
[30:32]Nhưng mà nói vậy chứ thực sự tất cả ma đều xấu, nha, tất cả ma đều xấu. Ai chết rồi làm ma thì chỉ có một dung mạo, một kết luận: xấu. Còn chết mà không xấu thì không phải là ma, đúng, giỏi. Vì sao? Vì đó đã là tiên rồi, tiên rồi nha, chết mà không xấu người đó đã là tiên rồi. Và vì sao vậy? Vì lúc sống họ tu hành, họ làm phước, thì cái cõi họ không phải là một cõi ma, mà một cõi đẹp đẽ nên dung mạo họ rất là đẹp. Thì khi mà ví dụ khi ta gặp lại cái người thân mình đã mất trong giấc mơ, mà nếu ta thấy dung mạo người đó đẹp, tức là người đó có phước và ở một cái cõi ổn định, còn ta gặp cái dung mạo người đó mà ta thấy sợ
[31:26]thì biết người đó lọt vào cõi ngạ quỷ rồi, làm ma rồi. Cũng như vậy, ví dụ trong nhà mình cũng vậy, cũng có thể có những cái vong họ đang ở. Có những cái ông bà mà về ở với mình vài ngày cái nọ mà họ có nơi có chỗ, đôi khi ta nhìn thấy thoáng nhưng ta thấy yên lòng lắm, ta không thấy cảm giác sợ hãi. Mà nếu có nhìn thấy gương mặt, ta thấy gương mặt đàng hoàng, đẹp đẽ, vậy. Còn nếu mà sinh lên cõi trên rồi thì gương mặt đẹp gấp trăm lần mà người đó có cái gương mặt ở kiếp này. Vì lúc sống ta gương mặt ta đang như thế này, nhưng nếu ta cứ siêng đi chùa, tu hành, làm phước, tu tập, thiền định, giữ giới, à đến hỗ trợ cho thầy Trí Được đây,
[32:06]ví dụ vậy, thì nhớ mình bỏ thân này cái gương mặt biến dạng liền, biến dạng. Nghe mặt biến dạng thấy sợ ha. Don't worry, đừng lo, biến dạng đẹp gấp 100 lần bây giờ. Thì lúc đó rất là... Cho nên ai mà mình làm phước nhiều rồi thì chết rồi mình đẹp gấp trăm lần. Nếu làm phước đủ rồi, tu hành đủ rồi. Thôi con, để ta trở lại nói vấn đề khó khăn trong cuộc sống này vậy, có những cái khó khăn ta xử lý được, dàn xếp được, nhưng có những khó khăn ta phải chịu đựng rất lâu hoặc phải chịu đựng suốt đời. Đó là vậy. Nhưng mà chịu đựng nghĩa là gì? Chịu đựng nghĩa là gì? À, ta định nghĩa lại chịu đựng nghĩa là gì?
[32:53]Ví dụ như có bà vợ bả bả than, bả bả trách ông chồng: "Nói tôi chịu đựng ông quá sức rồi." thì nghĩa là gì? Cái chữ chịu đựng nó nghĩa là gì? Hoặc là ông chồng cũng vậy, rồi bả bả đi đâu rồi ổng gào lên: "Tôi chịu đựng bà quá sức rồi!" Chữ chịu đựng nghĩa là gì?
[33:15]Chịu đựng nghĩa là
[33:20]bất mãn, phải không, không đồng ý à với cái hoàn cảnh, nhưng không phản ứng bậy, không phản ứng tiêu cực, không làm dữ. Đó là mức độ chịu đựng sơ đẳng nhất. Trong lòng rất là bực bội, rất khổ tâm, rất khó chịu, nhưng kềm lại không biến thành một hành động tiêu cực, bậy bạ, hung dữ, à đó là chịu đựng. Đợi lúc người ta đi khỏi cửa cổng rồi bắt đầu mới la trong nhà, lúc đó mới là phản ứng thì không ai biết: "Tôi chịu đựng bà quá rồi!" thì cũng gọi là chịu đựng giỏi đó, chứ còn có mặt bà đó thì cứ cười: "Sao, em khỏe không?" rồi đó rồi rồi lại lấy lấy lấy khăn lau mặt cho bả, vậy đó là là chuyện. Còn bà bả đợi bả đi rồi bắt đầu mới la:
[34:13]"Tôi quá sức chịu đựng rồi!" rồi vậy đó. Nhưng mà chịu đựng nghĩa là gì? Nghĩa là kềm không cho phản ứng tiêu cực, không làm bậy, không tạo ra những lời nói, cử chỉ hung dữ, nha, là vậy.
[34:31]Còn mà nếu không chịu đựng được thì điều đó xuất hiện là gì? Phản ứng tiêu cực, làm bậy, xuất hiện cái thái độ hung dữ. À, nên ở đây ta gặp có những cái ta có nghe những trường hợp mà không chịu đựng nổi à ví dụ thế nào? Ví dụ như ta thấy báo đăng hoài đó ha. Thế là chặn xe lại, "Mày là con nào?" rồi đánh đập nhau ngoài đường phố, đó gọi là xuất hiện cái phản ứng tiêu cực, làm dữ, làm bậy. À, hoặc là bị trong cảnh nghèo. Rơi cảnh nghèo cái đi ăn cướp, đó cũng gọi là vì không chịu đựng nổi cái nghèo nữa là phải đi ăn cướp. Đó gọi là phản ứng tiêu cực, làm bậy, là hung dữ. Cứ nói vì nghèo quá mà không không cho tôi đi ăn cướp sao?
[35:19]Phải ráng chịu thôi, phải chịu đựng thôi, vì đó là nghiệp. Cái nghiệp đó là gì? Vừa có thể lỗi kiếp trước, có thể vừa lỗi kiếp này nên bị nghèo, phải ráng chịu đựng. Còn nếu không chịu đựng được làm bậy là đi ăn cướp, vô cướp ngân hàng hay đi giật dọc ngoài đường, rồi kết cục sao? Thế là bị bắt, bị bắt, nhất là không biết ở đâu chứ ở Việt Nam thì vài ngày thôi, ha, ở Việt Nam thì vài ngày xong ngay. Cứ nói chẳng lẽ đói quá không có tiền rồi tôi nhịn đói chết? Chấp nhận nhịn đói chết, đừng làm bậy thì nghiệp nó hết. À. Nói: "Trời, làm sao có thể nhịn đói chết?" thì phải suy nghĩ như vậy. Phải đủ đủ cái ý chí như vậy để rửa cái tội của mình,
[36:01]chứ đừng có mà xuất hiện cái hành vi tiêu cực, phản ứng tiêu cực. Đó là không chịu đựng nổi, làm bậy. Đây là cái chỗ ta không chịu đựng được. Đây là cái mức độ sơ đẳng nhất, đừng để xuất hiện hành vi tiêu cực, nhớ như vậy. Hoặc là bây giờ người bệnh, cái người bệnh đau, đau thì chịu đựng, nhưng mà chịu đựng không nổi nữa rồi bắt đầu làm sao? Chửi bậy hoặc tự sát.
[36:37]Cái tự sát là một vấn đề lớn khác, sau này thầy sẽ nói riêng. Nhưng bắt đầu chửi bậy, đổ thừa người này, đổ thừa người kia, là xúc phạm người này, xúc phạm người kia, rồi vô tình xúc phạm tới thần thánh luôn, chửi bới trời Phật luôn thì nó thêm cái bệnh điên tới luôn. À, lúc không còn là bệnh thân nữa mà sẽ bệnh điên luôn, xúc phạm tới thần thánh rồi là bệnh điên liền. Nên ở đây là nếu ta còn chịu đựng được, nghĩa là còn kiềm chế mình để không phản ứng tiêu cực, thì gọi là người còn chịu đựng được, cái khả năng ta còn chịu đựng được. Nhưng mà tuy nhiên, nếu khả năng chịu đựng của ta kém mà cái khó khăn nó kéo dài quá,
[37:15]vượt khỏi khả năng chịu đựng của ta, thì luôn luôn xảy ra cái gì? Phản ứng tiêu cực, làm bậy, làm dữ. Đây là cái chỗ này. Thì ở đây, chỗ này là cái thước đo của ta thế này. Cái việc khó khăn đó lớn hay nhỏ? Cái việc khó khăn đó kéo dài hay là ngắn? Để đo cái đạo lực của ta, để đo khả năng chịu đựng của ta. À. Dù cái khó khăn, nghịch cảnh rất lớn nhưng mà mình đủ sức chịu đựng, không phản ứng tiêu cực, hoặc là cái khó khăn nó kéo rất lâu, ta cũng đủ sức chịu đựng, không phản ứng tiêu cực, gọi là ta có khả năng chịu đựng. Mà cũng gọi là ta có gì? Có đạo lực vững vàng. Nên cái cái cần của chúng ta,
[37:58]cái hay chúng ta khi ta theo Phật pháp chính là chỗ này. Chính là cái chỗ là chịu đựng được những cái khó khăn rất lớn, chịu đựng được những cái khó khăn kéo rất dài. Nhớ như vậy. Vì sao? Vì nếu không chịu đựng được thì ta sẽ gặp một cái khó khăn nó dài vĩnh viễn. Ai biết cái khó khăn dài vĩnh viễn là gì?
[38:26]Nếu những cái khó khăn trong cuộc sống này mà ta không chịu đựng được, thì ta sẽ gặp một cái khó khăn kéo dài vĩnh viễn. Ai biết cái khó khăn kéo dài vĩnh viễn là gì?
[38:40]Ai nghĩ ra la lớn lên. Là gì? Địa ngục. Nhớ như vậy nha. Đó là địa ngục. Địa ngục là khó khăn kéo dài vĩnh viễn. Vì lúc đó, trong cái khó khăn ta phản ứng bậy, ta tạo thêm nghiệp, giống như đói rồi đi cướp giết người, tạo thêm nghiệp nữa thì ta xuống địa ngục và nỗi khổ của địa ngục là gì? Chịu đựng được, không chịu đựng chẳng làm gì được, cứ kéo dài mãi cả ngàn năm dưới địa ngục. Cái đau khổ là tột cùng. Sau này ta sẽ gặp một một bài kinh Đức Phật nói về cái đau khổ địa ngục mình đọc xong mình sợ liền. Có thể là tập ba, Canh bạc cuộc đời ở tập 41 cũng có bài kinh đó, trong Đỉnh Núi Tuyết ta sẽ thấy Phật diễn
[39:27]tả về cái nỗi khổ địa ngục là thấy sợ liền. Nên do đó, hãy nhớ một điều: Đối với khó khăn, phải đủ khả năng chịu đựng, nha, vì nếu ta không chịu đựng được, ta làm bậy, ta sẽ gặp một cái khó khăn kéo dài vĩnh viễn, nhớ giùm điều đó. Phải cẩn thận điều đó. Chứ khó khăn là có rồi đó, nhưng cẩn thận. Nhưng bây giờ có người hỏi đến đây, nhưng bây giờ thầy nói hễ mà khó khăn phải chịu đựng, thế thì khi đất nước bị nguy nan phải chịu à?
[40:01]Cái câu phản biện này rất hay.
[40:06]Hoặc là thấy cướp vô đánh cướp làng xóm rồi mình chịu đựng à? Nói theo đạo Phật là nhẫn nhục, chịu đựng à? Ừm. Câu phản biện đó rất là hay. Thì ta trả lời làm sao?
[40:22]Câu trả lời là phải phản ứng nha. Bởi vì cái phản ứng đó không phải cho mình, mà cho nhân dân mình, cho đất nước mình. Thì cái đó không gọi là phản ứng tiêu cực. Cái đó không gọi là hết khả năng chịu đựng, mà cái đó là vì gì? Vì đại cuộc quốc gia, vì lòng yêu thương đồng bào, tổ quốc mà ta phải đứng lên chiến đấu giành độc lập. Mà cái đó còn được khen nữa, còn được anh hùng nữa, mà hễ chết được phong liệt sĩ nữa, nha, như vậy đó. Còn nếu không, nếu mà qua cuộc chiến rồi mà không làm liệt sĩ thì sẽ được phong làm thượng sĩ. À. Còn nếu chết thì được phong liệt sĩ. Thế nào cũng sĩ à. Nên riêng ta hôm nay ta nói về cái khả năng chịu đựng,
[41:06]ta nói về nghịch cảnh là ta nói về cá nhân của ta. Còn nếu cái nghịch cảnh mà nó ảnh hưởng đến cái số đông, thì ta phải vì đại cuộc mọi người mà đứng lên phản ứng, nhất là vì đất nước mình. À nhất là vì đất nước mình, chứ còn nhân loại thì lớn quá mình không đặt vấn đề lắm, nhưng mà nhớ như vậy. Cho nên đừng có thấy người ta đứng lên đấu tranh vì độc lập Tổ quốc cái nói: "Sao anh kém khả năng chịu đựng quá đi! Cứ làm nô lệ thêm đi, đấu tranh làm chi." Cái đó nói sai, cái đó nói sai nha. Phải nhớ như vậy, đó. Trong phạm vi đạo lý tu hành, ta hay nói về cái khả năng nhẫn nhục, tức là chịu đựng để đừng phản ứng tiêu cực.
[41:50]Nhưng, ở trong phim ảnh thì cái khả năng chịu đựng của một con người nó chỉ có sao? Có giới hạn thôi. Là đụng tới cái anh hùng mà tới mức độ nào đó bắt đầu ổng ra tay à, ổng đánh, ổng đá, ổng bắn xéo tùm lum, bắn chéo chéo là chết tùm lum à. Đó là điện ảnh, mà cái điện ảnh đó nó thỏa mãn tâm lý của khán giả. Người ta rất là thích. Người ta rất là thích bởi vì tâm phàm phu. Ví dụ người ta coi cái phim, là một cái anh hùng nhưng mà giấu dưới một cái vẻ mặt hiền lành, giả bộ làm thư sinh, đi vô cái quán ngồi uống trà, gặp cái băng cướp, bắt đầu nó hò hét nó ăn hiếp, nó lại, ổng đang ngồi uống ly trà,
[42:26]nó lại đá bay cái cái cái cái cái bàn của ổng luôn, thế là ngồi, rồi còn giật cái nón ổng lên, giật cái mũ ổng lên, để ăn hiếp ổng, ổng cũng ráng chịu đựng, là lúc đó cái anh hùng ở trong phim ổng chưa phản ứng gì tại ổng đang còn chịu đựng, nhưng mình coi là mình muốn đánh vô mặt nó rồi đó. Tức là cái tâm lý khán giả là lúc đó đã muốn phản ứng mạnh hết rồi, nha. Cho tới khi mà vài một vài pha mà ăn cướp nó làm quá đi, thế là bắt đầu anh chàng thư sinh mới đứng lên tung cái áo ra, nha, vung tay đá chân là đánh chém này nọ, lúc đó ta rất thỏa mãn. Ta rất thỏa mãn, đúng không ạ? Phim kịch bản nào nó cũng vậy hết trơn á.
[43:01]Nghĩa là gì? Nghĩa là khi cái khả năng chịu đựng đến mức độ nào đó thì giống như ta được phép phản ứng. Thì cái mà được phép phản ứng mà trong phim đưa ra nó hoàn toàn đúng với cái tâm lý phàm phu của chúng ta. Tức là ai chơi tôi, tôi chơi lại, ai oánh tao, tao oánh lại, nghĩa là tâm lý ta rất bình thường. Nhịn ba trận là giống như trong phim là đã quá đáng rồi. Nghĩa là đạo diễn là bắt cái cái ông diễn viên đó nhịn tới ba trận là quá sức rồi, cho nên chịu không nổi. Tới khi ổng đứng lên ổng trở thành một anh hùng võ công cao cường, mình rất khoái, vỗ tay. Mấy phim đó rất là đông khán giả, tại nó thỏa mãn cái tâm lý của chúng sinh phàm phu.
[43:38]Nhưng ở trong đạo thì sao? Không được, chuyện cá nhân thì thôi. Chuyện cá nhân tìm cách luồn lách trốn luôn. Đây mới là những cái võ sư mà chân chính gia truyền, những võ sư mà chân chính gia truyền họ nhịn cho tới khi nhịn tận cùng luôn, không bao giờ xuất chiêu luôn. Trốn bỏ đi mất luôn, không đánh gì lại hết. Đó, đó là cái mà khả năng chịu đựng như một người tu hành. Nếu một võ sư mà ở nghĩa là chánh thống, chân truyền thì họ như một tu sĩ. Ở trong mình mang một thân thủ tuyệt kỹ nhưng cố gắng không bao giờ sử dụng, tại sử dụng ra chết người liền. Cái đòn vẫy tay ra chết người liền, tại thật ra mạng người rất dễ đoạt.
[44:19]Mạng người rất dễ đoạt. Giết rồi mạng người rất dễ đoạt. Thấy vậy chớ lòn qua lách lại đánh một cái vô đúng cái chỗ cái là gục liền, phải không? Cho nên thường là những người họ học võ đúng mức rồi không dám, chỉ nhịn thôi, tại sợ đánh là chết người. Nhưng mà trong phim thì khác, trong phim là nhịn tới cú thứ ba mà mình nếu mà đạo diễn mà bắt nhịn nữa thì phim đó mình không coi, phải không ạ? Phim đó không coi, không mua vé đi coi phim đó. Phải oánh! Nghĩa là đụng phải oánh, nghĩa là nghịch cảnh chỉ có được cho phép trong một giới hạn nào đó rồi là thôi, không có chịu đựng được nữa. Nhưng ở trong đạo thì cái khả năng chịu đựng của ta phải cố gắng là vô hạn.
[45:00]Trong đạo là như vậy, vô hạn. Còn cái đạo lực của ta là ta chịu đựng được những khó khăn á, khó khăn lớn và kéo dài. Tuy nhiên, Phật cũng biết là cái sức ta còn yếu, sức ta còn yếu nên Phật mở một con đường ra là cho ta cái cách gì? Cầu Phật, xin Phật che chở trong khó khăn. Bí quá rồi buộc lòng ta phải xin Phật, chứ sức mình cũng hết khả năng rồi, phải không ạ? Đúng mà Phật mở đường. Và Phật Thích Ca, Đức Phật Bổn Sư của chúng ta á, lúc nào cũng hiện thân là một nhà mô phạm, hiện thân nhà mô phạm dạy dỗ, hướng dẫn, chứ Ngài không hiện thân là một vị thần cứu độ. Mặc dù là Ngài cứu độ dữ lắm, âm thầm Ngài che chở,
[45:54]cứu độ dữ lắm, nhưng lúc nào Ngài cũng hiện thân của chánh pháp tiêu chuẩn, chính thức, formal, official là một bậc thầy mô phạm. Cho nên Ngài mới đẩy cái việc mà cứu độ qua cho chư Thiên, Bồ Tát và sau này là Bồ Tát Quan Âm. Và khi ta khó khăn quá, mình thấy sức chịu đựng mình không chịu nổi, mà cái cái khổ của mình nó khổ lây cho gia đình mình, nên mình sao? Mình niệm Bồ Tát Quan Âm xin cứu độ. Và lúc đó Ngài che chở liền. Thường rất nhiều trường hợp khi ta gặp khó khăn, nghịch cảnh, ta niệm Phật, tự nhiên tai nạn vượt qua, là điều có thật, vì trước đó ta cũng đã tu hành, trước đó ta cũng đã làm phước rồi.
[46:39]Thì khi ta cầu nguyện rất là linh ứng. Chỉ sợ có những người mà chưa từng biết tu hành, chưa từng biết làm phước, mà khi đụng chuyện quýnh quá mới quay qua hỏi người bạn của mình: "Bây giờ làm sao?", ông kia nói: "Anh niệm Quan Âm đi." Thì ông này niệm không linh rồi nha. Tại nào giờ không biết Quan Âm là ai, nào giờ không có quen với Quan Âm. Niệm không linh à. Còn ta trước đó mình đã là quy y, mình làm phước, tụng kinh, lễ Phật, thì khi cần Phật cho mình mượn phước liền, cho mình mượn phước để mình vượt qua khó khăn rồi sau đó mình sẽ làm phước bù lại. Nên ta để ý nha, cái người nào mà đụng chuyện khó khăn cầu xin Quan Âm
[47:15]thì những người đó khi làm phước không bao giờ hưởng phước là vậy. Tại cái phước đó nó bù trả lại cái lúc tai họa mình hết rồi. Nên có nhiều người nói: "Sao tôi làm phước hoài không thấy gì may mắn?" Bởi vì đã ta đang trả, chứ không phải là phước cho cho không phải là phước có dư. Ta không có dư phước, phước trả cho quá khứ. Hiểu điều này ta cứ phải sao? Dù lúc không hoạn nạn cứ phải làm phước mãi, làm phước mãi thì mới có dư. Có dư rồi ta sẽ thấy cuộc đời mình tiến lên, như vậy nha. Bây
[47:49]giờ ta phân ra là bốn cái mức độ chịu đựng, bốn cái mức độ chịu đựng.
[47:57]Mức độ thấp nhất như ta nói là có buồn, có giận, nhưng không phản ứng tiêu cực. À tức trong lòng mình có buồn, có giận, nhưng kềm được cái hành động mình không mở miệng chửi bậy, không có vung tay vung chân làm bậy, không tự sát, không đốt nhà, không cầm dao rượt người ta, ha không chửi bới, tức là nhưng trong lòng có buồn, có giận mà thậm chí rất buồn, rất giận, nha. Nhưng không không phản ứng ra ngoài thái độ, cũng là một cái thành công thứ nhất, cũng gọi là cái mức chịu đựng có chịu đựng. Nhưng mà thường ở cái mức chịu đựng này là thấp nhất, cho nên nó sẽ kéo dài không lâu. Nếu nghịch cảnh kéo dài lâu quá ta bứt liền, bắt đầu làm bậy liền.
[48:38]Nó không kéo dài lâu, nhưng cũng gọi là bước căn bản của việc chịu đựng. Cái bước thứ hai là ít buồn, ít giận và dĩ nhiên không có phản ứng tiêu cực. Tức là khi bị người ta chửi, mắng, vu khống, mình có buồn nhưng không quá buồn, nha, có buồn mà không quá buồn. Hoặc là mình lỡ rớt mất cái ví tiền, không tìm lại được, cũng có buồn nhưng không quá buồn. Không khóc bù lu bù loa mà đi từ đường về tới nhà, đi tới đi lui vừa tìm vừa khóc hu hu hu hu, không có. Nha, à và cũng không chửi bới ai, có buồn nhưng nhẹ nhẹ để đó mà chịu đựng, như vậy. Rồi hoặc là bị thầy phạt, à bữa đó không biết mình làm lỗi gì, cái này gọi là lỗi chủ quan, lỗi tại mình.
[49:27]Thế là thầy kêu thầy bắt quỳ nhang, thầy rầy, thậm chí thầy bắt đánh đòn mà trước mặt huynh đệ. À không tự ái lắm, hơi buồn buồn nhưng không giận thầy, vẫn kính thầy, vẫn buồn buồn, à hơi quê quê nhưng không sao. Tức là có buồn, có giận nhưng không phản ứng tiêu cực, không làm gì bậy bạ là được nha. Nói mọi người ngồi dưới đất mệt quá ha? Tội quá, nhúc nhích riết à. Phải có ghế ngồi vui. Mai mốt mà tổ chức mà thuyết pháp chuyên nghiệp chắc thầy phải sắm rất nhiều ghế, nha. Làm trụ trì rồi, mình có quyền, có tiền rồi đó, mình phải mua rất nhiều ghế.
[50:11]Đó là cái thứ hai. Cái mức độ mà chịu đựng thứ ba là hoàn toàn bình thản, không buồn, không giận.
[50:25]Chúng ta tin trên đời này có con người như vậy không? Có không? Có. Có những người như vậy, không buồn không giận. Nghịch cảnh xảy ra tùm lum đủ thứ vậy, không buồn không giận, tỉnh queo. Mà không cần phải kiềm chế nữa nha, không cần kiềm chế, không cần dùng một biện pháp nào để kiềm chế. Giống như nói "Tôi buồn quá, thôi tôi đi ra biển tôi tắm", hay "Tôi buồn quá, tôi uống rượu" ha, hay là "Tôi tôi buồn quá, thôi là là lái xe chạy ào ào trên đường cao tốc", nghĩa là ta làm một cái gì để khuây khỏa. Nhưng mà người này không cần. Khi ta tu đúng mức rồi, trong tâm không xảy ra một cái điều gì hết dù nghịch cảnh tới ầm ầm.
[51:03]Dù người ta lăng mạ, chửi bới, dù người ta cướp bóc, người ta mưu hại, biết hết, nhưng lòng bình thản như mặt hồ mùa thu, không một chút gợn sóng. Tu đến mức độ như vậy ngon chưa? Chưa.
[51:19]Nhưng mà nó là căn bản rồi đó, đến đạt đến mức độ là ngon. Vậy ở đây là ai đạt được mức độ đó rồi? Ai đạt được mức độ đó rồi, thầy cho làm phó trụ trì đây liền.
[51:32]Ai mà đạt đến đó thầy giới thiệu xin cho xin thầy Trí Lực cho làm phó trụ trì của thầy liền. Nếu đạt mức độ như vậy, lòng hoàn toàn bình thản trước mọi chuyện, không động tâm. Tu được tới mức độ này là khá ổn nha, khá ổn. Tức là nghiệp nó tới, mình không buồn, làm gì nhau? Nhà cháy, kệ nó. Người ta cướp hết tiền, kệ. Từ từ, đói một hai bữa rồi chắc cũng tìm gạo nấu ăn lại, không sao. Tới mức độ này, tu tới mức độ này cực kỳ bình thản. Ngon chưa? Coi vậy cũng chưa ngon, nhưng mà đã là dấu hiệu của cái việc mà đạo lực rất là vững vàng. Cái công trình tu tập như vậy đã rất là vững vàng. Đây tới mức độ thứ tư đây nè, đây mới là hay nè. Mức độ thứ tư là:
[52:21]khi nghịch cảnh tới, chẳng những không buồn mà còn xuất hiện phản ứng tích cực. À, cái này mới hay. Hồi nãy ta nói á là cái người mà chịu đựng kém á là khi nghịch cảnh tới, ta buồn đau và phản ứng tiêu cực. Đó là cái người mà không có khả năng chịu đựng. Còn cái người có khả năng chịu đựng là khi nghịch cảnh tới, ta buồn đau và kềm, không phản ứng tiêu cực. Cái mức độ cao hơn là ít buồn, ít đau và không phản ứng tiêu cực. Mức độ thứ ba là hoàn toàn không buồn không đau gì hết, bình thản luôn. Nhưng chưa bằng cái mức độ thứ tư: nghịch cảnh tới, chẳng những không buồn không đau mà còn xuất hiện phản ứng tích cực. Là gì?
[53:07]À, người tới mức độ này là thầy Trí Lực cũng nhường luôn trụ trì đó. Nếu mà được tới mức độ này. À, là gì?
[53:18]Ví dụ như
[53:22]có một cái cô giáo à cũng là người cũng hiểu đạo, có một câu chuyện như thế này: bỗng nhiên một ngày nọ, cái người hàng xóm qua báo cho cô biết là cô đã lấn đất của người ta, hàng xóm sát bên. Cô ngỡ ngàng tại cô nói là mấy chục năm cô sống đây cô cô không làm gì cả, bỗng nhiên người ta tuyên bố rằng cô lấn đất người ta và người ta kiện tụng, đòi làm ầm ĩ. Cô mới nói: "Thôi để kêu địa chính lại đo." Tức lấy bản đồ ra đo, "thì nếu đúng là cô lấn thì cô trả liền, không có gì." Thì khi mà địa chính lại đo rồi thì mới phát hiện ra là bên kia mới lấn cổ, chứ cổ không có lấn. Nhưng mà té cổ mới hỏi thật á, thì ra là ổng lấn rồi ổng muốn cho nó ngay.
[54:03]Là lấy lấn thêm miếng nữa, đổ thừa cổ thì cắt cho ngay thì cho nhà ổng vuông vắn, tức là lấn hai lần. Cái cô mới nói thế này, cô nói: "Thôi nếu anh muốn thì thôi tôi tôi cắt cho anh luôn miếng này, cắt luôn cho anh ngay ngắn, đó là theo đúng ước vọng. Tại vì khi cắt thêm miếng này rồi thì tôi vẫn còn ở được." Ông kia ngỡ ngàng liền. Nói sao trên đời lại có một hàng xóm tốt đến như vậy? Ông thay đổi, bắt đầu từ lúc mà mưu tính để giành đất thì bỗng nhiên hồi tâm tỉnh ngộ lại trước cái thái độ bình tĩnh của cô này, không giận không hờn mà lại còn phản ứng tích cực. "Thôi cho anh miếng đất. Nếu anh thấy miếng đất anh xéo xéo, thôi tôi cho anh luôn nè.
[54:43]Cho anh cho nó ngay ngắn, bên cho anh ngon, còn tôi đây vẫn còn ok, nhà chả có ai, đất vậy đủ rồi." Ngỡ ngàng rồi từ đó là ổng đổi thái độ và ổng đổi cái đạo đức của ổng luôn. Ổng tin rằng trên đời này con người ta vẫn còn có người tốt và ổng nghĩ rằng ổng phải nên là người tốt. Cũng dù sao ổng cũng biết suy nghĩ, mới ban đầu cái suy nghĩ là kiểu mưu toan, mưu tính, nhưng mà nhờ một cái thái độ phản ứng tích cực, cô này cô không giận mà còn phản ứng tích cực, đã làm thay đổi ổng luôn. Đó là một cái trường hợp có thật. Trong cuộc sống này cũng nhiều trường hợp như vậy, nhiều trường hợp như vậy.
[55:17]Là ta đã không giận không hờn mà còn xử lý một cách cực kỳ tốt đẹp. Đây là cái cấp độ của trụ trì, cấp độ của trụ trì. Hồi nãy là phó thôi, bình thản là phó trụ trì, nhưng mà ta không buồn không đau mà còn phản ứng tích cực thì mới là cấp độ của trụ trì đó. Phải tới đó mới được phong trụ trì chứ không phải dễ đâu. Bổ nhiệm trụ trì là phải như vậy đó, chứ không phải dễ đâu nha. Thầy tổ cũng lựa dữ lắm rồi, nha, không bao giờ thấy đệ tử mình buồn giận, mà dù thầy có la gì vẫn ngoan ngoãn sám hối, vẫn tận tụy lo việc, tức là gặp khó khăn, không buồn giận mà còn phản ứng tích cực thì mới cho làm trụ trì, không phải dễ đâu nha, không phải dễ đâu.
[56:01]Cho nên đâu có làm trụ trì được đâu, thấy không, chưa làm trụ trì được là vậy. Ví dụ
[56:16]có cái ông đó ổng ổng ổng thấy cái con giống như là một cái con giống như con tắc kè vậy đó, nó bị kẹt trong một cái chỗ nguy hiểm. Cái ổng lại ổng bắt, ổng bắt nó quay lại táp ổng liền, cắn tay ổng, cũng đau lắm quý vị. Thì ổng ráng chịu đựng cho nó cắn để ổng ổng bưng nó ra khỏi cái chỗ kẹt giải phóng nó đi, giải thoát cho nó. Thì mọi người mới nói ổng là tại sao ổng ổng lại chịu đau để mà cứu nó? Thì ổng nói: "Thì mình muốn cứu phải chấp nhận vì cái cái bản năng của nó mà, nó cứ tưởng mình bắt nó ăn thịt nó phải cắn. Cho nên cái mà nó tưởng mình ăn thịt nên nó cắn mình là một điều tự nhiên.
[56:58]Và mình phải mình hiểu điều đó mình phải chịu đựng cái đau khi nó cắn thì mới cứu được nó." Cho nên nó cắn không giận. Chứ ta, "Tao cứu mày mà mày còn cắn hả? Đập mày chết bây giờ." Đó là giận mà phản ứng tiêu cực. Còn ở đây nó cắn đau không giận, tức là bình thản, mà còn kiên nhẫn để cứu cho nó cho bằng được. Cho nên trong nghịch cảnh không giận, không buồn, không đau mà vẫn phản ứng tích cực. Đó, ta nhận ra chưa? Đó, ví dụ vậy, đó là cuộc đời là như vậy. Hoặc là ví dụ bây giờ trong cái cơn lũ lụt, thiên tai ập xuống thì đó là nguyên nhân gì? Khách quan, phải không ạ? Nghiệp mà, đổ xuống nhà cửa trôi sập.
[57:40]Trôi sập lúc đó ta buồn không ạ? Buồn chứ! Đau, đau chứ! Đau chứ! Rồi là mình còn cái bao gạo mình nó nó vừa trôi mình vừa thấy rõ ràng trôi mình làm sao mình rượt theo lấy bao gạo lại để mà nấu ăn, thì không biết cái người nào họ họ họ bơi tới nhanh hơn họ chộp bao gạo chạy mất. Mình la: "Ới ới ới", họ cũng chạy mất tại lúc đó ai cũng đói. Và lúc mình phản ứng thì sao? Phản ứng sao để được làm trụ trì đây?
[58:13]Rõ cái chỗ này là thử thách ghê lắm đó nha, ha. Tại lúc đó là mưa gió lạnh lẽo, trôi đồ hết rồi, ai cũng đói mà, ai cũng cần gạo mà. Mà nó xớp ngang mình mà mình biết bao gạo trong nhà mình trôi ra chứ không phải của người ta, mà đi xớt ngang. Và lúc đó cãi lộn đi. Thì hễ mình nói "của tôi" thì nó nói "Không, cái này của tôi!" thì sẽ cãi nhau. Thì đó thì giành nhau, giận nhau này nọ, ta dễ có phản ứng tiêu cực trong những lúc mà nghịch cảnh như vậy. Đã buồn vì lụt còn buồn vì giựt mất bao gạo, thấy không? Thì ở đây là làm sao là không buồn không giận mà phản ứng tích cực thì làm sao? Ai có ý kiến?
[58:49]Ai có ý kiến cho hay rồi cho làm trụ trì luôn.
[58:55]Ai có câu trả lời hay?
[59:01]Thử tưởng tượng mình đang bị lụt lũ lụt nha. Bao gạo mình trôi ra bị ai tới vớt đi luôn, trước mặt mình luôn. Mà mình biết bao gạo nhà mình, dòm bao biết bao của mình. Nhưng mà la lên cái nói: "Này bao của tôi." Thì mình làm sao?
[59:18]Ai có sáng kiến gì? Có muốn nói gì, giơ tay lên. Ai? Ai có sáng kiến gì?
[59:30]Dạ? Giật bao gạo lại chia cho mọi người? Sao? Bảo người đó chia cho mọi người, họ không chia đâu con. Không, giờ đó không thuyết phục họ được đâu. Giờ đó không thuyết phục họ được. Đang lúc mà nước lũ chảy ầm ầm đó, đừng có nói ngồi đó mà bình tĩnh mà ngồi chia cho từng người, có ai quanh đó để chia đâu. Ai sống được sống, ai chớp gì được chớp, ai cướp gì được cướp. Không có bình tĩnh mà như trên cạn mà đứng đó mở bao gạo ra là chia mọi người từng lon, từng lon như mình đi cứu trợ, không có đâu. Ai có cái câu trả lời gì hay? Nói lớn lớn đi. Coi như là hết? Dạ có... Thì thôi luôn.
[1:00:22]Ở đây là thầy đề nghị thôi. Họ đã quyết tâm giành của họ thì mình nói tôi còn cái giường trôi anh lấy để làm củi nấu cơm luôn cho rồi đi. Sẵn anh giành được bao gạo thì anh có gạo mà anh không có củi, còn tui có củi tui không có gạo, thôi cho anh luôn một người no, đói thì sẵn đói luôn cho rồi. Như vậy biết đâu mà họ cảm động, phải không? Biết đâu họ cảm động, họ nghĩ lại cái tình người trong cơn lũ lụt rồi sau đó họ bắt đầu họ mới có thể chia sẻ người đó được. Nói: "Gạo của anh hả? Thôi chắc anh không có củi đây, còn cái vạt giường đang trôi gần đây thôi anh đem về nấu luôn cho rồi". Chứ không có củi, không có... có gạo không có củi, đây có củi không có gạo cũng vậy,
[1:00:57]thôi cho luôn cho một người no, thà một người no, phải không? Chứ không một người đói một người no, còn không hai người đói hết, phải không à? Đó cũng là phản ứng tích cực. Đó, phải mà ai trả lời được câu đó là nói thì sẽ được giao trụ trì rồi, không ai trả lời được nên thôi thầy vẫn phải tiếp tục làm trụ trì, phải không? Rồi rồi. Nên đây, khi ta nói về bốn cái mức độ chịu đựng nha, và muốn mọi người phải xem lại cuộc đời mình, xem lại đời tu của mình, mình đang ở mức độ nào để mà ráng phấn đấu bước lên. Mức độ thứ nhất là gì, nhắc lại coi? Còn buồn, còn đau, còn giận nhưng không phản ứng tiêu cực, không làm gì bậy bạ.
[1:01:37]Mức độ thứ hai? Ít buồn, ít giận, ít đau và cũng không phản ứng tiêu cực. Mức độ thứ ba? Bình thản nha, không buồn, không giận, không đau. Mức độ thứ tư? Bình thản, không buồn, không giận, không đau mà còn phản ứng tích cực. Vậy mình thuộc mức độ nào trong bốn mức độ này?
[1:02:05]Mình thuộc mức độ thứ âm một á.
[1:02:13]Là là đụng chuyện là giãy nảy liền, giãy nảy liền. Khi mà nghe bốn mức độ này rồi, ta tự soi lại mình, tự soi cái sự tu hành của mình mà phấn đấu. Từ đây về sau, mỗi khi gặp nghịch cảnh nhớ giùm hôm nay nơi khung trời của Chùa Giác Tánh trong cái buổi lễ ngày trụ trì của Thầy Trí Lực, trong kỷ niệm ngày 32 năm xuất gia của Thầy Từ Trí nha, ta có nói với nhau về bốn mức độ chịu đựng nghịch cảnh. Hãy nhớ bốn mức độ này mà mà chọn lựa nha. Make a good option, make a good decision nha. Chọn một quyết định tốt nhất trong bốn cái mức độ này nha, mức độ. Ít nhất thì cũng phải làm sao? Kìm chế không làm gì bậy mặc dù rất đau nha, mặc dù rất đau.
[1:03:13]Ta để ý thế này. Trong cái những cái khó khăn nghịch cảnh thì cái khó khăn mà nặng nhất, cực khổ nhất, nguy hiểm nhất thuộc về ai? Những chiến sĩ chiến đấu với kẻ thù, đầu tên mũi đạn, trúng đạn một cái bốp cái chết liền. Mà nếu không bị thương cũng rất đau, hoặc là trong lúc chiến đấu đói lên đói xuống nha, quần áo rách nát ngâm bùn ngâm lầy, chịu đựng sương gió trên núi cao. Phải nói, nói mà cái khó khăn khổ nhọc chịu đựng nhất là các chiến sĩ. Ta phải hiểu điều đó để ta thương các anh chiến sĩ. Thứ hai, những cái khó khăn mà phức tạp nhất mà ức chế nhất là ở đâu? Xin thưa, hôn nhân gia đình.
[1:03:59]Trong cái chỗ đó là cái chỗ đủ thứ phức tạp, ức chế trong đó. Giận mà không nói được, nói sợ người ta bỏ luôn mà không nói thì chịu không nổi, mà nói thì sợ mất nhau. Sợ nhất là mất nhau nên không dám nói, mà không nói thì rất ức chế nha. Vì sao vậy? Tại vì hầu hết khi mà ta lập gia đình, ta chưa bao giờ được học một cái khóa về hôn nhân gia đình, cứ thương thương nhau rồi lấy đại, cưới đại, chưa ai tốt nghiệp cái khóa hôn nhân cả. Chưa ai tốt nghiệp cả. Vì sao vậy? Bởi vì nếu ta tốt nghiệp được cái khóa hôn nhân rồi ta không bao giờ dám lập gia đình nữa. Tại nó quá khó đi, quá khó đi. Quá khó.
[1:04:45]Hôn nhân quá khó. Đó là cái khó khăn mà cực khổ nguy hiểm: chiến sĩ; khó khăn mà phức tạp ức chế là gia đình; khó khăn mà đè nén, oan ức ở đâu?
[1:04:58]Ở cơ quan, công sở. Ở đó họ không bà con gì nhau hết trơn, chỉ quyền lực và lợi ích thôi. Rất cái oan ức nhiều khi mình không làm nó nói mình làm rồi thế này thế kia, đủ thứ chuyện, có thành không, không thành có. Người ta mưu hại nhau đủ thứ, so kè, hơn thua, chèn ép, đủ thứ phức tạp trong cơ quan công sở, cả cái thế giới này như vậy. Nếu mà không có đạo đức Hồ Chí Minh thì nói mình sống không nổi, lúc chỉ còn kèn cựa thật sự như vậy đó. Bác Hồ biết điều đó nên Bác Hồ mới đưa ra cái đạo đức cách mạng đó để dạy cán bộ, để làm sao đồng chí với nhau thì phải thương nhau, hỗ trợ nhau chứ đừng có chèn ép nhau, chứ thực sự cả cái thế giới này là như vậy.
[1:05:37]Đi làm là bao nhiêu đè nén, bao nhiêu là điều oan ức, đó cũng là những cái khó khăn. Rồi cái khó khăn mà phải chịu đựng nhất là về tài chính, về danh dự là ở đâu? Thương trường, những người doanh nhân đó phải bảo vệ được tài chánh của mình, bảo vệ danh dự của mình. Nhiều khi vì danh dự phải làm bị hao tài chánh, đó nhiều cái khổ đủ thứ hết trơn. Cuộc đời này nhiều cái môi trường như vậy và ta không kể hết nổi cái nỗi khổ những khó khăn mà ta phải chịu đựng trên cuộc đời này. Ta nhắc lại, bốn cái nơi, bốn cái môi trường mà ta phải chịu đựng những cái loại hình khó khăn nghịch cảnh: Cực khổ và nguy hiểm là ở đâu? Mấy anh chiến sĩ.
[1:06:17]Phức tạp ức chế là ở đâu? Hôn nhân gia đình. Đè nén oan ức ở đâu? Cơ quan công sở. Tài chính và danh dự ở đâu? Thương trường, giỏi, đó nhớ như vậy. Và còn nhiều nữa. Nghe, nhiều nữa, nhưng là bốn cái mà ta ta dễ thấy là như vậy. Bây giờ bắt đầu nói tới trụ trì, à, nỗi khổ của trụ trì nằm ở đâu?
[1:06:42]Khi ta hiểu rồi, không ai dám làm trụ trì nữa, nhớ như vậy. Thứ nhất là cuộc đấu tranh với đạo hạnh bản thân mình. Đó là một nghịch cảnh. Chính bản thân mình là một nghịch cảnh, vì sao vậy? Mình là trụ trì mà mình tu chưa phải đắc đạo, đúng không ạ? Thầy đắc đạo chưa kìa? Chưa. Chưa phải không? Mà chưa thì trong tâm mình còn cái gì? Tham, sân, si, ái, mạn, nghi, đủ thứ trong đó hết trơn. Mà bản thân mình là trụ trì, phải thể hiện một tấm gương mô phạm đạo đức. Cái nghịch cảnh đầu tiên là chính cái đạo hạnh của mình đó, chưa xong. Mà phải chiến đấu với nó, chịu đựng nó, chịu đựng cái xấu và vượt qua, chưa vượt qua, nó đang tồn tại và phải chịu đựng.
[1:07:27]Cái này khổ ghê lắm chứ không phải là không đâu. Khổ ghê lắm. Bực bội lắm. Mà nhiều người đã làm sao? Thua, chấp nhận thua nó rồi lén lút làm bậy thì đó là đã thua rồi. Còn cái người không chịu lén lút làm bậy thì phải chiến đấu với nó, chiến đấu với cái cái chưa có giác ngộ nơi chính mình, tức là đạo hạnh mình chưa xong. Nó còn cái xấu bên trong mà phải chiến đấu để làm một người trụ trì tốt đẹp cho mọi người nương tựa. Cái này không phải dễ tí nào. Rồi cái gì nữa? Phải chịu đựng nữa là Phật tử. Phật tử là những người có cái tín ngưỡng hoặc là mới có tín ngưỡng hoặc là tín ngưỡng đã lâu, hoặc là mình mới tới trụ trì cái họ tới nói:
[1:08:11]"Tôi đi chùa từ hồi thầy chưa đẻ đó thầy". Là mệt rồi đó. Cái bản ngã họ rất cao, không phải dễ dạy họ đâu. Mở miệng nói họ, nói: "Thầy ngon thầy đi tu đi, giao trụ trì cho", không tu, lấy vợ. "Nhưng mà tôi đi chùa từ hồi ông chưa đi tu kìa", đó. Thấy không? Mệt chưa? Không dễ nói chuyện tí nào. Có những người Phật tử, rồi có những người Phật tử giàu muốn có đồng, có đồng tiền rồi muốn điều khiển cả thầy trụ trì, phức tạp vô cùng, không phải là dễ. Mà nhiệm vụ của ông thầy là gì? Là giáo hóa Phật tử. Mà cái điểm ông thầy phải nhờ là gì? Cũng nhờ Phật tử, Phật tử không cúng lấy gì mà sống, phải không ạ? Nên sao?
[1:08:50]Nhờ họ mà dạy họ, đây là hai điều trái ngược nhau.
[1:08:56]Ta chỉ dạy cái người nào mà ta giúp họ thôi, đó là nhân quả. Ta giúp ai rồi ta nói họ nghe. Còn ở đây ta không giúp họ, ta phải xin tiền của họ mà phải dạy ngược lại họ là điều phi lý. Mà làm người trụ trì phải vượt qua điều này: nhờ người ta mà vẫn phải dạy người ta. Dễ không? Không dễ chút nào.
[1:09:20]Là Phật tử cúng dường mình, mà phải nghe lời mình dạy, đó là điều ngược với nguyên tắc của nhân quả. Vì thường thường theo nguyên tắc của nhân quả, cái người nào giúp đỡ, người đó có tiếng nói. Còn ở đây ngược lại, Phật tử là người đưa tiền vào chùa mà phải vâng lời, thì đòi hỏi ông thầy trụ trì phải làm sao? Phải làm sao? Siêu nhân. Cái đạo hạnh rất cao, thì họ mới vừa đưa tiền mà vừa quỳ xuống mà nghe lắng nghe lời dạy dỗ. Không có dễ chút nào, nhớ nguyên tắc này. Khó vô cùng! Nên cái cái mà ông thầy trụ trì phải chịu đựng là Phật tử. Rồi cái chịu đựng cái nữa là gì? Đệ tử. Đệ tử xuất gia ngon lành nhưng ít bữa có ai rỉ tai rồi nó quậy.
[1:10:08]Bắt đầu lòng nó nghĩ khác. Mà nhất là bây giờ là đạo Phật ta rất dễ bị những thế lực phá đạo nó cứ vô chùa kiếm mấy thầy, mấy cô nó rỉ tai. Nó hứa hẹn vô đầu tiên nó khen, khen xong cái nó hứa là đúng công thức á. Cho nên ở đây vậy, thầy cứ dặn các thầy các cô mình là ai đến gặp tụi con mà nói đúng ba điều này thì người đó là giặc. Hôm nay thầy tiết lộ ra thầy sợ bể bể mánh nè. Thứ nhất, nói ờ rất kính Sư Phụ là bước thứ nhất, rất kính Sư Phụ. Thứ hai: "Trời ơi, thầy dễ thương quá, thầy có tài quá, thầy hảo tướng quá" là khen. Thứ ba: "Trời, nếu con ở kia có cái ngôi chùa rất là hay, mà chưa có trụ trì, mà thầy về đó được trụ trì rất là hay.
[1:10:51]Về đó có có thể thậm chí về đó, con đưa thầy lên làm luôn Ban Trị sự rồi luôn", hứa. Nhớ nha, đúng công thức! Một, nói ờ rất kính Sư Phụ. Hai là khen. Ba, hứa. Đúng đó rồi là nó giặc, vô nó móc để phá chùa tiêu. Nên ai mà gặp đúng ba đó rồi nói đúng giặc rồi, là phải báo cáo liền. Nên đệ tử, mà lúc đó đệ tử hết trung thành rồi. Khi mà nó đã bị nhiễm bởi cái lời khen và nó bị tin vào cái lời hứa của người ngoài rồi là đệ tử hết trung thành. Bắt đầu phá ở trong chùa chứ mà phá không à. Nên đó là một cái chịu đựng nữa. Coi như nhận một đệ tử, coi như đẻ một đứa con, phải có cái trách nhiệm làm sao để xây dựng đệ tử mình
[1:11:32]tiến đạo tốt lên từng ngày, mà sau này thay mình mà giáo hóa chúng sinh. Nửa chừng nó trở quẻ phản bội, phiền vô cùng. Rất là phiền. Rồi một cái, thầy trụ trì phải chịu đựng nữa là gì? Láng giềng. Mấy người ở sát chùa, rất nhiều người không hề mộ đạo, mà nhiều khi toàn phá chùa, giành đất với chùa rồi cạnh tranh với chùa, hát karaoke rồi quậy chùa không, bao nhiêu vấn đề. Đó, bữa nào thầy phải qua thầy thanh toán cái karaoke bên đó nha. Rồi cái gì nữa? Media, trong thời đại mới này media, mạng xã hội, tin tức internet, những cái đó cũng là bao vây tấn công vô trong chùa, gây những dư luận bậy bạ không tốt.
[1:12:15]Chứ không phải là, tại vì mà những cái tin tức dư luận đó nhiều cái nó sai lầm và nó ảnh hưởng tới Phật giáo, ảnh hưởng tới chùa cũng là một điều phải chịu đựng. Rồi một cái chịu đựng rất lớn nữa là gì? Kinh tế. Tiền đâu để mà điều hành một ngôi chùa, nuôi đệ tử, có cơm ăn, có áo mặc, có đủ thứ mọi chuyện. Đây là nỗi khổ rất lớn, không phải đơn giản. Vì thầy là trụ trì thầy hiểu điều đó. Còn thầy Trí Lực thì không lo, thầy có ô, còn thầy không có ô. Nên kinh tế, tiền vẫn là một nỗi khổ lớn chứ không phải là dễ đâu. Chùa rất nhiều việc phải lo. Nhưng đâu phải là có sẵn tiền mà làm. Người tu rồi thì không phải đụng chuyện mở miệng kiếm người xin.
[1:12:57]Người ta phải có cái tự trọng, tức là người Tỳ-kheo, người xuất gia rồi là như Đức Phật là khất thực là ôm cái bát đi, ai cho cho, không cho thì thôi, chứ không có đứng trước nhà người ta gõ cửa cốc cốc nói: "Cho tôi miếng cơm nha". Có không? Không. Tỳ-kheo là ôm bát lặng lẽ. Dừng một chút xíu để cho người ta có cơ hội mà người ta thấy và người ta cúng. Mà ta không thấy, hoặc thấy mà ta không cúng thì thôi, không có quay vào nhìn người ta để gợi ý. Cứ lặng lẽ nhìn cái phía trước đường mình và rồi đi tiếp qua nhà khác. Tức là đi xin mà rất là chảnh. Đó, đó, Tỳ-kheo là như vậy, đi xin rất là chảnh.
[1:13:32]Thì trong thời đại này không thể đi xin được, không có ôm bát đi ngoài đường, nó xe nó cán chết liền, bởi vì lề đường nó đã chiếm dụng hết rồi, phải bước xuống lòng đường, xuống lòng đường xe cán chết. Ôm bát đi từ từ xe tông chết liền, nên thầy đâu thể đi khất thực được. Không khất thực được, lấy tiền lấy cơm đâu mà ăn? Là một vấn đề, mà không thể xin, không thể cứ gọi điện thoại xin này nha. Cái tự trọng của một Tỳ-kheo. Đó là vấn đề rất là lớn. Rồi một vấn đề rất lớn nữa là cái uy tín. Tại ngày nào chùa còn uy tín thì chùa đó còn hoạt động được, Phật tử còn tới, còn nương tựa học hỏi. Mà nếu chùa mất uy tín rồi, tiêu luôn à.
[1:14:06]Mà phải giữ uy tín bằng cách nào? Là bản thân mình trong sạch rồi, đừng để người ta nghi ngờ đủ thứ mọi việc trên đời. Cho nên là làm trụ trì ta gồm có những cái khó khăn: đấu tranh với gì? Đạo hạnh của bản thân mình. Những mối quan hệ tốt đẹp với Giáo hội, mối quan hệ tốt đẹp với chính quyền. Vừa nhờ Phật tử mà vừa dạy Phật tử. Tiếp độ đệ tử mà đừng để cho đệ tử mình phản bội. Mối quan hệ với láng giềng. Xử lý vấn đề media, dư luận, tin tức. Rồi giải quyết vấn đề kinh tế. Cuối cùng là cái uy tín. Rất là rất nhiều vấn đề đối với một ông thầy phải đấu tranh và chịu đựng. Làm trụ trì rất là khổ, khổ chứ không phải là dễ.
[1:14:53]Nên một người trụ trì mà xứng đáng rồi, rất là có công đức là vậy. Xử lý qua rất nhiều vấn đề, chịu đựng qua rất nhiều điều mà chỉ được phản ứng tích cực, không được phản ứng tiêu cực. Không có giận mà đứng ra giữa sân chửi bậy được. Lúc nào cũng phải im lặng, nhẫn nhục, hiền lành. Mà chẳng những nhẫn nhục, hiền lành, im lặng, bình thản mà còn phải phản ứng tích cực. Ví dụ như hàng xóm cứ ngứa lên nó chửi, đợi im im rồi phải bước qua nói chuyện nha, đem bánh mà dụ cho ăn, "Rồi bữa nào sám hối qua đây tụng kinh với thầy đi, thôi đừng giận nữa nha, không có gì đâu". Tức là phản ứng tích cực. Đó là cái đó đòi hỏi cái đạo lực rất là là cao.
[1:15:30]Nên vì vậy, hôm nay thầy nói một cái bài Pháp dài dòng như vậy để làm chi? Để cho các Phật tử nhớ đừng gây thêm áp lực cho thầy mà tội nghiệp thầy, tại thầy quá khổ rồi. Nhớ như vậy nha! Nhớ làm Phật tử thì hỗ trợ cho thầy. Có cần cái gì mình nghi ngờ không biết đúng sai thì góp ý riêng với thầy chứ đừng có la đong đổng, nha, đừng có dùng cái media, đừng có lên mạng à, cái đó mang tội chết à. Tại mình thấy sai chưa chắc là sai, cái trí tuệ mình thấy nó sai chớ khi trí tuệ mình chưa đúng. Có cái gì nghi ngờ, đến gặp riêng thầy nói chuyện: "Con thấy như vậy thầy thấy làm sao?". Và có khi, nhiều khi nhờ cái lời góp ý của mình cái thầy cũng chỉnh
[1:16:09]đốn, thầy thấy à mình có lý, thế là thầy sẽ nghe lời mình trong cái tình thầy trò thương yêu nhau, chứ đừng có đụng chút đong đổng rồi la làng lên rồi nhớ lên Facebook này nọ, nó mang tội chết à. Thấy không? Lúc nào cũng vậy, lòng mình khi mình tới chùa mình lễ Phật là mình để tu hành, lúc nào cũng thêm một cái lời cầu nguyện cho thầy của mình nghiêm thân tiến đạo, làm một cái trụ cột cho Phật Pháp, là một nơi nương tựa cho chúng sinh. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.