[0:01]Thường thường đầu năm ta hay hỏi nhau là ăn Tết vui không? Mà thầy ra đây cái nghe nói Tết Hà Nội lại yên lắng lắm, nói đi đường phố không đụng ai hết tại vì mọi người về quê hết. Nhưng mà ăn Tết có vui không ạ? Cũng vui chứ hả? Nhất là cứ mỗi năm cứ phải mỗi vui hơn, là vì sao? Vì ta có đạo lý, ta biết tu hành. Và người biết tu hành thì cuộc sống ta lần lần không thể buồn được. Nhớ nha, đó là nguyên tắc á. Cái nguyên tắc là cái kết quả của cái việc tu hành là gì? Là ta không thể buồn được nữa. Nhớ như vậy giùm thầy. Nên cứ đánh giá một người họ tu có tốt hay không, xem họ còn buồn phiền hay không.
[0:47]Cuộc đời thì thường cho ta nhiều cái nỗi buồn. Cuộc đời nó vốn là như vậy. Người ta yêu thương tại sao họ thay đổi? Những điều ta trông chờ tại sao nó không đến? Rồi cái hy vọng có những khi đã thành cái thất vọng vân vân nhiều. Cuộc đời nó nhiều thứ lắm. Nhưng mà cái người không biết tu á thì vì những điều đó mà mà buồn phiền. Còn ta biết tu rồi thì dứt khoát không có chuyện gì buồn cả mà chỉ vui lên từng ngày. Vì sao? Vì những điều thiện ta làm được trong cuộc đời này. Vì sao? Vì những niềm yêu thương ta đem đến tặng được cho cho mọi người. Ta vui vì những điều đó. Cho nên vì thế, hay người Phật tử ta mà hỏi ăn Tết vui không thì nói
[1:34]thật ra là không đợi Tết vẫn phải vẫn phải an vui là như vậy nha. Còn Tết thì thì càng vui, không sao cả. À hôm nay chúng ta chia sẻ với nhau một bài đạo lý đầu năm, cái tựa là thế này: Sống là để tu và tu là để để sống. Cái tựa nó dài dòng như vậy.
[1:58]Có ai nhớ trước khi mình sinh ra là mình là ở đâu không ạ? Có không? Không. Không ai nhớ, đúng rồi. Rồi vậy ta có biết là ta sinh ra đời để làm gì không ạ? Không luôn phải không ạ? Bất ngờ một ngày nào đó mình tự nhiên mình thấy rằng mình có mặt trên đời này, đúng không ạ? Ngỡ ngàng. Ví dụ như em bé thì nó không có cái chữ ngỡ ngàng bởi vì nó cứ sống rồi bố mẹ cứ nuôi rồi bắt nó đi học, cứ vậy mà lớn lên. Còn khi ta lớn lên chút xíu ta có suy nghĩ, có những lúc ta ngỡ ngàng: Vì sao ta có mặt giữa cuộc đời này? Vì sao ta là ta mà không lầm với ai khác? Phải không ạ? Có những lúc như vậy. Lạ, tại sao mỗi người cứ là một thế giới riêng?
[2:49]Trong nội tâm của mình biết bao nhiêu điều suy nghĩ trong đó mà người khác có suy nghĩ giống mình không? Chẳng giống mình gì cả. Nên mỗi người mỗi một thế giới nhưng rồi vẫn phải phải sống với nhau, vẫn phải đi bên nhau, vẫn cùng với nhau mà mà xây đắp cái cuộc đời này. Nên sự có mặt của ta giữa cuộc đời này nhiều khi nghĩ lại bởi cái vô minh của ta, ta thấy như là một sự bất ngờ, bất ngờ. Còn nếu nói theo Phật pháp thì kiếp người này chỉ là một chặng, một mắt xích trong vô số cái mắt xích luân hồi mà ta đã trải qua và sẽ tiếp tục trải qua. khi hiểu điều đó, khi ta nhìn được điều đó thì ta có một cái minh triết,
[3:37]có cái đạo lý để sống và tương đối ta an vui hơn, hiểu biết hơn. Cứ mỗi thêm một cái hiểu biết thì lòng ta lại vững vàng, lại yên vui hơn. Rồi khi ta hiểu nhiều hơn ta mới bắt đầu có cái hướng để tu tập, chứ còn người không hiểu thì không tu đâu. Ta sống là để tu là bởi vì ta bắt đầu ta hiểu ra nhiều điều hơn hơn là bình thường. Ta hiểu ra điều gì? Ta hiểu ra điều này. Thứ nhất, trong con người ta nó có hai cái phần trộn lại với nhau: một cái phần mà ta hay gọi là thú tính, đúng không ạ? Một phần là của con con người. Nhưng mà thầy thầy không gọi đó là con người mà thầy gọi đó là là phần của thánh tính.
[4:25]Trong chúng ta nó trộn hai cái lại, trộn hai cái đó lại gọi là con người. Chứ không người ta nói: "Con người có hai phần, một phần con một phần người, tức là phần thú, phần người." thì nó không phải. Người tức là của thú và thánh trộn lại, một phần thú tính và một phần thánh tính, ta trộn lại thành người. Mỗi khi ta ích kỷ, ta hẹp hòi, ta ác độc thì đó là phần gì? Phần thú tính. Còn những khi ta yêu thương, ta nhường nhịn, ta tha thứ thì đó là phần gì? Phần thánh tính, nó rõ ràng. Chứ không có con người, không có cái phần gọi là con người. Hoặc ta là thú, hoặc ta là thánh, vậy thôi. Nhưng mà tiếc rằng hai cái đó nó cùng tồn tại trong
[5:13]một cái ta gọi là con con người, chỉ vậy thôi. Và vấn đề là cả thế giới này là như vậy. Và chúng ta sống trong cái thế giới loài người này. Ví dụ như trên chùa thầy vậy, có nuôi mấy con chó à thầy cũng thương lắm. Mỗi lần về cũng ôm ấp, vuốt ve. Mấy đệ tử thầy cứ cự nự: "Thầy ơi, nó dơ lắm!" này nọ. Thầy nói: "Dơ thì dơ, chứ thấy nó cũng thương." Cũng muốn cho nó chút tình thương, thì nghĩ nó làm chó khổ quá. Cho nên mỗi khi gặp thầy cũng vuốt ve, đôi khi thầy ôm được thì ôm vào lòng để nó hiểu rằng là nó được yêu thương. Và thầy nghĩ rằng khi thầy ôm nó vào lòng thì chắc nó cũng hạnh phúc một chút, giống như mình được ai ôm mình cũng hạnh phúc.
[5:56]Nhưng mà sau khi nhìn cái cách nó ăn uống, nhìn cách nó chơi đùa, thầy mới nói với các đệ tử thầy thế này: Thầy nói nhìn thấy con chó thì mình thấy thương thiệt, chứ nếu nó làm người mình sống không nổi với nó. Vì nhìn cái thấy nó ganh tị với nhau. Con này nó cứ gầm gừ con kia, hễ mà thầy lại vuốt ve con này thì con kia lại gầm gừ. Thầy cho con kia ăn thì con này lại chạy lại giành, nhăn răng. Thầy nói đó nó nó vậy đó. Cái thầy đi thăm một cái cái chùa khác của đệ tử thầy. À khi thầy đến thăm thì có một con chó cái nó lại theo chân thầy chắc nó đòi ăn thì cái cô đệ tử mới nói: "Thưa thầy, con này là con chó cái, mình không có nuôi,
[6:34]vì nó mê con chó đực ở trong chùa cho nên nó về chùa nó ở luôn." Tức là nó theo người yêu mà nó đi tu luôn, chùa mình chỉ có con chó đực thôi. Thầy nhìn qua thì thấy con chó đực nằm đằng kia. Cô nói: "Nhưng mà mỗi khi ăn thì con chó đực nó giành ăn nó cắn con chó cái luôn." Thầy nói: "Thì đúng là chó, cả người yêu mày mà mày cũng giành ăn luôn thì đúng làm chó là đúng rồi." Như vậy. Nó tại sao đọa làm chó? Tại vì những cái thú tính nó thắng trong con người ta thì ta rớt làm súc sinh liền. Còn nếu những thánh tính vượt trội hơn thì ta lấp lửng ở cõi người mà tương đối có một cuộc sống sung sướng một chút.
[7:13]Còn nếu cái thánh tính nó vượt trội quá sức thì ta thành thánh luôn, mọi người gọi ta là là thánh, là Bồ Tát, là gì đó khi cái phần thánh tính vượt trội quá sức. Còn mà nó lấp la lấp lửng khi này một chút khi kia một chút thì ta gọi là người. Còn nếu mà cái thú tính nó mạnh quá thì người ta mắng, người ta chửi: "Mày là đồ ác quỷ, mày là đồ súc sinh." Mà người ta chửi rồi thì mình chết xong mình đọa súc sinh thiệt. Cho nên ta sống làm sao đừng để người ta chửi mình là: "Mày là đồ súc sinh, mày là đồ ác quỷ." nha. Sống tới mức độ mà có người nguyền rủa kiểu đó là coi chừng, coi chừng là người ta đã ấn chứng cho
[7:50]mình đó, thiên hạ đã ấn chứng mình sẽ đọa đó. Còn mình sống làm sao mà người ta nói: "Trời, đó là ông thánh đấy, ông thánh đấy!" là đúng là mình sẽ chứng thánh thật, chết lên cõi trời thật. Nên vì vậy, khi ta hiểu được điều này trong ta nó lẫn cái thú tính và lẫn cái thánh tính thì ta biết mình sẽ làm gì, phải làm gì trong trong cuộc đời này, phải không ạ? Ta làm gì trong cuộc đời này? Làm sao cho cái thú tính nó mất dần đi, làm sao cho cái thánh tính nó tăng trưởng lên, đúng không ạ? Cái mà làm cho cái thú tính nó mất đi, cái mà làm cho cái thánh tính nó vượt lên đó ta gọi là cái gì? Gọi là tu, phải không ạ? Phải là tu.
[8:39]Nên hiểu điều này, bỗng nhiên ta thấy cái trách nhiệm tại sao mình phải tu. Mà cái thú tính từ đâu mà có? Thánh tính từ đâu mà đến? thì đây ta bị một cái thiệt thòi của tự nhiên, của tạo hóa. Thầy nói lại chỗ này một chút xíu. Ta biết rằng trong con người gồm hai phần là thú tính và thánh tính. Thú tính từ đâu mà có? Thánh tính từ đâu mà đến? Hiểu được cái nguồn gốc, ta thấy mình bị một cái thiệt thòi của tự nhiên. Không ai muốn. Thiệt thòi của tự nhiên nghĩa là gì? Nghĩa là cái thú tính tự nhiên nó có, ta gọi là bản năng. Ta gọi là bản năng. Ví dụ như tham, khỏi cần ai dạy, đói lên rồi cỡ nào cũng giành giật.
[9:32]Khi sợ hãi rồi việc gì cũng dám làm. À, mà khi ai kích động ta rồi thì giận lên liền, chống trả lại, phản ứng liền. Cái đó khỏi đợi ai hướng dẫn. Nên cái gọi là bản năng, cái vô minh, cái chấp ngã, cái ngu si đó, cái thú tính đó không đợi dạy, không cần học, tự nhiên nó có, ta gọi là bản năng. Trong đạo Phật gọi cái từ là là kiết sử. Nhớ như vậy. Tự nhiên mà ta bị thiệt thòi. Còn thánh tính từ đâu mà có? Thánh tính thì phải được học, phải được dạy, phải được rèn luyện. Nghĩa là bây giờ người ta chửi mình thì ta phải giận lên, ta phản ứng lại, đó là thú tính. Còn bây giờ người ta chửi mình bỗng nhiên mình biết phải
[10:24]nhẫn, quán tưởng, suy xét, buông xả, tha thứ, à nói: "Người ta chửi mình thứ nhất tội nghiệp là người ta không hiểu được vấn đề, người ta chấp nê, người ta vô minh, rồi người ta sẽ chịu tội. Và có khi đời xưa mình cũng đã có một lần làm cho người ta mích lòng. Cái cái mích lòng đó nó kéo dài tới giờ này. Rồi bây giờ nếu mình phản ứng lại thì oán trái nó cứ kéo dài hoài. Thôi mình cứ nhịn thì nó qua được một cái oán trái. Và chuyện này cũng chỉ ảnh hưởng mình mình chứ cũng chẳng ảnh hưởng ai hết nên thôi nhịn cho nó qua." Cái suy nghĩ đó là cái mà ta phải được học từ những bậc thánh. Cho nên nó không có tự nhiên mà có.
[11:06]Nên đây là một sự thiệt thòi của ta bởi tự nhiên. Thú tính không cần học, tự nó có, đừng làm gì hết thì ta cứ từ từ làm thú. Còn muốn làm thánh muốn chống lại cái thú tính thì ta phải học, phải tu, phải rèn luyện, phải cố gắng. Cho nên hiểu điều này rồi ta biết mình phải tu vất vả. Hiểu được điều này rồi ta biết ta cũng phải dạy con trẻ vất vả. Chứ nếu ai dùng cái chủ nghĩa tự nhiên là cứ để nó phát triển tự nhiên, tức là để cho trẻ tự nó thành thú liền. Nhớ như vậy. Có một vài cái quan niệm giáo dục như vậy, như có một lần thầy gặp cái ông thầy đó cũng vậy, ổng nuôi rất nhiều đệ tử nhỏ nhỏ nhỏ.
[11:52]Ôi, trong chùa nó vô như giặc. Ô, nó giỡn, nó chạy, nó nhảy, leo lên tượng Phật, leo lên bàn thờ, ai cúng gì leo lên giật ăn hết. Ông thầy nhìn cười ha hả, vui vẻ. Hỏi: "Thầy sao vậy?" Nói: "Để nó phát triển tự nhiên." Mà đúng là phát triển tự nhiên, lớn lên đứa nào nấy có bồ, có bịch ra đời sạch sẽ trơn, nó phá như quỷ. Thời gian đó đáng lẽ nó được dạy dỗ mà nó không được dạy, tại ông thầy ổng theo chủ nghĩa tự nhiên. Thế rồi lớn lên nếu mà nó làm ông thầy tu dài dài chút thì đó là những ông thầy tu phá đạo. Nhưng mà may là nó vừa biết yêu rồi nó lần lượt nó đi theo người yêu bỏ chùa hết. Đó là, đó là tự nhiên á.
[12:28]Cái ái dục là tự nhiên mà. Khỏi cần ai dạy, tự nhiên. Kiềm chế ái dục á thì mới vất vả, phải tu, phải hành, phải thúc, phải liễm, phải thiền định, giữ giới. Còn mà đừng can thiệp gì hết tự nhiên lớn lên biết yêu liền. Cho nên cái chủ nghĩa tự nhiên của ông thầy thất bại. Rồi có một số ở các nước phương Tây cũng vậy, nói chủ trương để cho con trẻ phát triển tự nhiên, lớn lên đứa nào nấy bản ngã bằng trời, nói chuyện với bố mẹ hỗn láo, nói chuyện với thầy cô giáo nó hỗn láo. Mình chứng kiến cái cảnh á trong những cái phim của phương Tây mình chịu không nổi. Nói họ giáo dục kiểu gì lạ quá. Cứ gọi là phát triển tự nhiên,
[13:08]cứ gọi là tôn trọng con trẻ, sự thật chỉ làm bản ngã nó tăng. Mà bản ngã nó tăng tức là thú tính nó tăng lên, chả có hay ho gì cả. Rồi lớn lên đến lúc vào cái môi trường mà nó phải chịu đựng, ví dụ như vào quân đội, quân đội lật ngược lại hết, không có tự nhiên, không có tự do, phải kỷ luật mới chiến đấu thắng giặc được. Muốn thắng giặc phải có kỷ luật, mà muốn có kỷ luật là phải vâng lời, mà muốn vâng lời không có theo ý mình. Cho nên từ một đứa trẻ sống trong cái nhà trường và gia đình nó được nuông chiều, được buông lỏng, đến khi nó bước vào quân đội lật ngược cái lại. Nhiều lính chịu không nổi, bị stress,
[13:47]bị trầm uất, đánh một vài trận xong về là bệnh tâm thần, phải đi chẩn đoán chữa trị tâm lý tùm lum. Còn người Việt Nam mình mình chiến đấu can cường là vì sao vậy? Vì cũng được cái sức mạnh hỗ trợ từ gia đình, từ cái văn hóa của Đông phương là từ nhỏ đã được kiềm chế, dạy dỗ, hướng dẫn cho nên đã biết vâng lời. Hãy bước vào cái môi trường quân đội vâng lời thêm chút nữa không sao, chiến đấu cực khổ hơn chút nữa không sao. Cho nên đánh trận về xong rồi vẫn là một anh bộ đội mặc dù về hưu vẫn hiên ngang, vẫn sản xuất, sống hòa hợp với mọi người, tinh thần vững vàng chả sao cả. Đó, hai cái đó nó khác nhau vậy.
[14:27]Nên ở đây vậy khi ta nói giữa cái thú tính và thánh tính ta bị cái thiệt thòi ở cái chỗ là thú tính là cái gì tự nhiên. Nghĩa là đừng có làm gì hết là tự ta mỗi người ta là một con thú. Mà đừng tu gì hết, mai mốt rớt lại làm thú cả. Nhưng mà may mắn có những vị thánh xuất hiện lác đác trong cuộc đời, đi trong lịch sử cho những tấm gương, cho những bài học, cho những lời dạy. Và ta cũng là những con người đặc biệt, ta biết học, ta chịu lắng nghe, ta chịu sửa mình. Cho nên cái phần thánh tính trong người ta nó hơi cao hơn cái phần thú tính. Thế là ta biết chiến đấu, biết kiềm chế, nghĩ về điều thiện, biết tu tập.
[15:16]Mà lấn hơn chút xíu thôi nên ta còn được làm người, còn được ngồi đây dưới cái mái chùa yêu thương này để cùng nhau mà nghe câu đạo lý. Còn nếu không giờ này mình chạy rong bên ngoài, lo mải mê những cuộc vui chơi, những cái thú vui tầm thường, cứ sống theo bản năng rồi chết không biết đi về đâu á. Nhưng mà rõ ràng vậy. Những vị thánh nhân đã xuất hiện, đã nói và ta đã từng nghe của nhiều kiếp trước không phải chỉ những kiếp này đâu. Ta ngồi đây dưới mái chùa này không phải là lần đầu tiên mà ta nghe đạo lý đâu. Nhiều kiếp trước rồi ta cũng đã từng gặp những bậc hiền triết, những bậc thánh nhân, ta cũng đã lắng nghe,
[16:05]ta đã đón nhận những lời dạy cũng đã sửa mình. Cho nên trong lòng ta mỗi người ngồi đây cái phần thánh tính coi vậy đã vượt trội hơn cái phần thú tính rất là nhiều. Đầu năm thầy xin khen ngợi điều đó như vậy.
[16:25]Mà khi ta nhìn qua tổng quan hết cuộc đời ta thấy mỗi người xuất hiện trên cuộc đời này như một điều bất ngờ. Nếu ta không hiểu về nhân quả, về luân hồi thì việc mình xuất hiện giữa đời này như một điều bất ngờ, ta ngỡ ngàng tại sao mình có mặt. Và khi có mặt rồi ta sẽ hỏi một điều: "Mình sống để làm gì? Sống để làm gì?" Hôm trước ở trong chùa vậy, ở trong chùa Phật Quang của thầy thì cứ từ mùng một đến mùng sáu thì sáng nào thầy cũng giảng. Cái bài đầu tiên thầy cũng giảng một cái đề tài cũng về tu hành nhưng mà thầy có hỏi câu này: "Sống để làm gì?" Thì đây thầy cũng nêu ra giùm. Thứ nhất, sống để ăn.
[17:14]Đồng ý không ạ? Đồng ý không? Nghe giống heo quá, con lợn, nó sống để ăn, nghe giống lợn quá. Thôi, mình chọn câu khác nghe nó khá hơn. Thôi mình sống để chơi, vui đùa. Chịu không ạ? Lại nghe giống khỉ quá, nghe không được? Không được, thôi câu đó không chấp nhận. Cái gì nó hay hơn, lãng mạn hơn chút. Thôi mình sống để yêu. Được không ạ? Nghe giống dê quá, con dê. Cho nên ha nói thôi, nghe nó tầm thường, sống để ăn nghe giống heo, giống lợn bỏ đi; sống để chơi vui giống khỉ quá; sống để yêu giống dê quá bỏ. Nói: "Dạ, con sống để phụng sự." Nghe hay không ạ? Nghe hay quá! Khoan vỗ tay, khoan vỗ tay.
[18:10]Sống để phụng sự nghe đẹp quá hả? Nhưng mà ta phụng sự ai? Ta phụng sự cho mọi người phải không ạ? Phụng sự cho cuộc đời. Mà mọi người trong cuộc đời đó họ sống để làm gì? Họ sống để ăn, họ sống để chơi, họ sống để yêu. Và ta phụng sự cho họ thì họ làm lợn, làm khỉ, làm dê trước rồi ta theo họ ta cũng làm lợn, làm dê, làm khỉ theo. Còn nếu ta sống để phụng sự và những người mà ta phụng sự đó họ tu hành để họ tăng thừng cái thánh tính họ lên thì đó, cái phụng sự ta hết sức là có ý nghĩa, trân trọng, đáng giá và cái quả báo của nó là là vô cùng. Chớ còn ta nói khơi khơi nghe cao thượng, "Dạ, tôi sống để phụng sự", nhưng mà phụng sự ai?
[19:06]Cái người mà ta phụng sự đó họ làm gì? Họ sống để làm gì? Họ sống không có mục đích, họ sống tầm bậy mà ta phụng sự họ đúng là là vô lý, là uổng công ta. Nên cuối cùng ta thấy một điều thế này: Trong cái thế giới này con người là một sự giằng xé giữa thú tính và và thánh tính, thì ta có một cái mục tiêu đẹp nhất cho ta và cho mọi người là cùng nhau mà gì? Diệt trừ thú tính, cùng nhau mà làm phát triển, tăng trưởng thánh tính. Chỉ có một mục tiêu đó là đẹp nhất trên đời, ngoài ra không có mục tiêu khác nữa, không có mục tiêu nào khác nữa hết trơn, có một mục tiêu đó thôi. Cùng nhau tu. Hồi nãy thầy nói cái bài mà Đi Đến Vô Biên là vậy đó.
[19:58]Hãy cùng nhau đi trên con đường tu tập, đi trên con đường đạo lý, đừng rời bỏ nhau, đừng xa nhau, đừng ghét nhau, ha. Yêu thương nhau, cùng đi trên con đường tu tập và đi đến bao giờ? Đi đến vô biên. Đó. Sông ngoài kia vẫn trôi, hoa thềm xuân vẫn rơi, xin cùng đi mãi thôi, là như vậy nha. Cái bài nhạc đó là như vậy.
[20:31]Khi ta nói cái điều này là sống là để tu, ha, nãy giờ mình giải thích được rồi. Và tu là để sống.
[20:43]Hồi nãy nói sống là để tu là hiểu rồi phải không ạ? Tại vì nếu ta sống để ăn, để chơi, để yêu thì đúng là nó vô nghĩa, cho nên ta sống để tu. Mình xác định với nhau, đồng ý hết rồi phải không? Đồng ý nói tiếp, không đồng ý không thèm nói nữa à. Bây giờ ta nói ngược lại: Tu là để sống, nghĩa là sao? Nghĩa là ta tu tức là ta làm phát triển cái thánh tính trong tâm ta. Ta phát triển cái thánh tính trong tâm ta vượt hơn cái thú tính, diệt trừ luôn cái thú tính để làm gì? Để ta để ta trở lại sống với mọi người, sống với mọi loài để ta có thể yêu thương được mọi người, mọi loài, để ta có thể tử tế với mọi người,
[21:34]với với mọi loài, để ta có thể truyền trao cái kinh nghiệm tu tập của mình cho cho tất cả chúng sinh. Tu là để để sống là như vậy, để ta sống được từng giây phút rất là đẹp trong cuộc đời này. Cho nên nói ta có mặt trên đời là để sống, để tu, vì ta phải phát triển cái thánh tính mình lên, không để cho cái thú tính nó lấn át, đó là bắt buộc. Nhưng mà tu có thánh tính rồi để làm gì? Để quay lại sống với với cuộc đời cho đẹp. Sống với cuộc đời cho đẹp.
[22:11]Sống cho đẹp. Sống cho đẹp là là sống làm sao? Hồi nãy ta vừa nói phải không ạ? Để ta yêu thương, ta tử tế và ta chia sẻ. Ta yêu thương, ta tử tế. Yêu thương là gốc ở trong tâm, ta yêu thương được mọi người, mọi loài. Ta tử tế là gì? Là hành động. Ta giúp người chứ không có nói, "Tôi yêu mọi người quá!" rồi xong vô nhà ngủ tiếp. Mở cửa ra đứng ra la ở cửa sổ, "Tôi yêu thương mọi người!" rồi đóng cửa sổ lại vô quấn chăn ngủ tiếp. Như vậy có phải là yêu thương không ạ? Không. Trái tim yêu thương, miệng nói lời ái ngữ nhưng phải hành động, phải giúp đời, giúp người, phải cống hiến, dựng xây, đó là tử tế.
[23:01]Và cái thứ ba là chia sẻ. Chia sẻ điều gì? Chia sẻ cái đạo lý, chia sẻ cái kinh nghiệm tu tập. Mà cái người có thể chia sẻ rồi là phải đi qua hai cái trước rồi, tức là yêu thương, tử tế rồi mới chia sẻ. Thầy thầy nhắc lại này chút xíu để quên. Ta nói sống là để tu, phải không? Tu là để để sống, sống cho đẹp. Mà sống cho đẹp gồm ba điều: Một là một là yêu thương, hai là tử tế, ba là chia sẻ. Đó, nhớ rồi đó, nhớ giùm thầy nha. Nhớ thầy giảng đâu phải nhớ đó, nhớ rồi đem về mà nói lại với mọi người chung quanh nha. Đó nói lại tức là chia sẻ. Nhưng mà nếu ta chia sẻ mà ta chưa từng yêu thương và tử tế thì coi chừng ạ.
[23:57]Ở đây thầy nói là không đơn giản, cái thứ ba coi vậy chứ không đơn giản đâu. Đâu tưởng là mình hiểu đạo lý về mình nói lại. Khi mình hiểu đạo lý về lật đật mình nói lại, người ta nói mình nổ, người ta nói mình khoe mẽ, khoác lác. Cái khó là như vậy. Cái khó là khi mình nói cái điều đạo lý mà người ta trân trọng lắng nghe. Vì sao? Vì mình đã từng yêu thương và tử tế. Nhớ như vậy, không phải dễ đâu. Không phải dễ là đem đạo lý chia sẻ với mọi người đâu. Người ta chỉ chịu nghe mình nói cái lời đạo lý cao đẹp khi người ta nhìn thấy cuộc sống mình cao đẹp. Còn mình không sống cao đẹp đàng hoàng mà mình có nói điều thiện,
[24:44]nói nhân quả, nói giải thoát, nói vô ngã người ta nói mình nói dóc. Và người ta nói mình nói dóc rồi người ta coi thường cả cái đạo lý mình nói, cái mình mang tội lên chồng chồng hai, ba lớp. Cho nên vì vậy khi ta nói sống là để tu, tu là để sống. Tu là để sống nghĩa là gì? Nghĩa là để sống cho đẹp với mọi người. Sống cho đẹp với mọi người là gì? Gồm ba điều: Yêu thương, tử tế và chia sẻ. Yêu thương là đáy lòng của ta, nó là sự chân thật. Nếu thiếu cái tấm lòng yêu thương thì mọi điều tốt đẹp ta làm cho cuộc đời này chỉ là gì? Giả dối, chỉ là mưu tính.
[25:28]Cho nên điều kiện đầu tiên là ta phải thật lòng yêu thương mọi người. Dễ không? Dễ không? Khó lắm, khó lắm. Ta nghe cái câu "từ bi" này khoảng một triệu lần rồi, đúng không ạ? Ta cũng nghe các nhà thơ, các nhà văn, các nhà lãnh tụ cao cả, các nhà tu sĩ nói về tình yêu thương với mọi người này khoảng một tỷ lần rồi, đúng không ạ? Mà giờ trong lòng ta đã yêu thương ai chưa? Có chưa? Chỉ thương bu nó thôi, không thương ai nữa.
[26:06]Tức là cái tình thương yêu cao đẹp đó nói thì người ta nói đầy, mình cũng nói lại đầy, mà để thật lòng yêu thương con người không hề dễ chút nào. Nó là cả một quá trình, cả một quá trình chiến đấu âm thầm trong nội tâm. Trước khi nói với mọi người, trước khi sống với mọi người, trước khi nhìn ánh mắt mọi người yêu thương, mình chiến đấu với nội tâm mình vất vả lắm chứ không phải là dễ. Thầy nói ví dụ như nói vất vả sao? Bây giờ thử ta đứng lên, thay vì cùng nhìn về thầy, ta đứng lên ta quay lại nhìn mọi người, ta thấy lòng mình có yêu thương không? Có không? Không. Coi chừng nãy giờ quên mất à, phải không ạ?
[26:52]Cứ cùng nhau đi chùa cũng muốn nghe một bài pháp cho vui, nhưng mà mở mắt mình nhìn mọi người đầy hết, lòng mình vẫn gì? Vẫn lạnh lùng sương khói, không có gì trong tâm, không thấy yêu thương. Mà mình chợt nhận ra điều này, "Ủa nãy giờ chen chúc nhau vào chùa, tìm một chỗ ngồi để nghe pháp, mình chưa yêu thương ai, trong khi Phật dạy là mình phải trải lòng yêu thương mọi người mà trước mắt mình ít có khi nào có cái cơ hội mà mọi người tập trung đông vui với nhau như thế này." Thì bây giờ bắt đầu buộc mình ngồi mình rải lòng từ, nguyện lòng yêu thương mọi người. Nghĩa là mọi người cứ cười, cứ nói,
[27:32]mình cũng cười, cũng nói, cũng chào nhưng trong lòng cứ khởi lên, "Nguyện lòng yêu thương mọi người, nguyện lòng yêu thương mọi người", nhắc đi nhắc lại, nói đi nói lại trong lòng mình như vậy. Là tự ám thị mình, tự ra lệnh cho chính mình, tự bắt buộc mình để yêu thương được mọi người. Đó là lúc đó ta mới tập được chút xíu. Tập đã đời vất vả nãy giờ chứ nó cũng không kích hoạt lên được. Và phải nhiều lần như vậy, nhiều lần như vậy rồi thì sau này cái tự nhiên nó bỗng một ngày đẹp trời nào đó cái tình yêu thương nó nó đơm hoa, nó nở hoa. À, bỗng nhiên ta vừa bước vào chùa, ta bước vào cổng chùa, ta nhìn thấy mọi người tràn ngập,
[28:16]lòng mình dâng lên một cái cảm xúc yêu thương, lúc đó mình mới thấy, "À, đây, tình yêu thương là đây." Ta cũng không nói ai biết, cũng chẳng ai biết ta, nhưng mà lúc đó ta nhìn mọi người, ta thấy cảm xúc yêu thương dâng trào. Đó, lúc đó là lòng từ trong ta vừa mới nở cái cái nụ hoa đầu tiên. Rồi mang cái cái thói quen đó ta bước ra cuộc đời, ta nhìn mọi người xuôi ngược trên dòng đời, chen qua chạy lại, có những lúc kẹt xe lấn nhau, chửi nhau rồi cự nự tùm lum, ta mỉm cười và yêu thương. Vì cái nó đã nở hoa một lần rồi cái nó có cái đà, nó có cái quán tính, nó có cái trớn là ta cứ theo cái cái cái một
[28:59]lần mà có cảm xúc yêu thương đó, ta cứ khởi lại hoài, khởi lại nhìn mọi người và thấy yêu thương, nhìn mọi người và thấy yêu thương. Hay buổi sáng thức dậy, ta ở trên chung cư, ta mở cửa sổ ra, ta nhìn xuống cuộc đời, nhà cửa xa xa, xuôi ngược xe chạy qua chạy lại, cũng không nhìn thấy rõ mặt ai ha. Và thấy thế gian ở phía dưới, lòng mình cũng dâng lên một cảm xúc yêu thương và nguyện lòng mãi mãi sống để yêu thương tất cả chúng sinh. Lúc đó nhìn thấy một thành phố cũng chẳng ai nhìn thấy mình, cứ như vậy, ta cứ tập như vậy và cái tâm từ bi của ta nó nảy nở dần, nảy nở dần. Chính những vị thánh cũng tập như vậy và họ lên mãi.
[29:47]Đến khi họ lên được cõi trời, rồi họ nhìn xuống cõi người đầy nghẹt như vậy, lòng các vị cũng trải đầy lòng yêu thương. Và họ thành thánh là vì cái tình yêu thương trong lòng họ lớn dần lớn dần, phủ trùm dần phủ trùm dần là như vậy. Nhưng mà cái bắt đầu đầu tiên để cho cái lòng từ đó mà phủ trùm thì chỉ một lần họ đặt chân nơi cổng chùa, chợt nghe lòng mình dâng lên cảm xúc yêu thương. Đó là cái nụ hoa từ bi lần đầu tiên vừa hé. Và cứ theo cái đà đó, họ tu tập mãi cho đến khi họ trở thành một vị thánh ở trên trời cao, nhìn xuống chúng sinh và yêu thương tràn ngập. Thì ta cũng tập phải như vậy và nó cũng phải
[30:31]đi qua nhiều kiếp chứ không phải là dễ. Nên cái nói là sống là để tu, tu là để sống. Tu là để sống tức là để sống cho đẹp, mà sống cho đẹp tức là yêu thương, tử tế và chia sẻ. Thì cái đó yêu thương ta tập cũng phải rất lâu như vậy, chiến đấu với chính lòng mình, dặn lòng mình, buộc lòng mình cũng lâu lắm mới từ từ xuất hiện chứ không phải dễ. Rồi tới cái tử tế. Tử tế này thì nó hơi bị hao, hơi bị hao trong nhà một chút. Tức là nói tử tế rồi không có nói miệng, phải giúp thật sự. Giúp thật sự phải tốn công, tốn của, tốn thời gian để giúp người và giúp từng người, giúp từng việc nho nhỏ, tập từ từ như vậy.
[31:19]Ví dụ như ta thấy ví dụ có một cái ông đó ổng làm bộ trưởng, ổng ra một cái quyết định, ổng ra một cái quyết định là dẫn một cái con kinh nước đưa nước về cái cánh đồng khô đó để mở mang cái nông nghiệp vùng đó. Thì ổng mới đệ trình lên trên Thủ tướng, trên Quốc hội và bên đó đồng ý chi ngân sách để cải tạo cái nông thôn nó vốn khô cằn, mà cái lượng nước con sông kia tính ra thì còn dư. Nếu chia nước qua cánh đồng này thì cái nước mà đổ ra cửa biển nó sẽ bị giảm, mà nước mặn sẽ làm sao? Sẽ lấn vào. Mà nước mặn sẽ lấn vào thì tính toán chấp nhận cho phép, cho phép hy sinh cái đoạn mà nước mặn lấn vào để khơi cái dòng sông
[32:03]nó đi qua một cánh đồng khác để nâng cái nông nghiệp của cánh đồng khác lên. Thì khi mà làm được như vậy thì ổng đã thay đổi cuộc sống cả gần triệu con người ở cái khu vực đó, thay đổi hết cuộc sống như vậy. Thì một cái ông bộ trưởng với một cái quyết định tính toán của ổng, ổng giúp được gần 1 triệu người, ví dụ 500.000 con người ở khu vực đó, thì đừng nghĩ là cứ lên bộ trưởng là làm được. Để có thể ra được một quyết định mà giúp được 500.000 con người thì vào cách đây khoảng 100 kiếp, ổng cũng phải bắt đầu bằng một cái việc đơn giản là gì? Là lúc đó bên nhà hàng xóm đến cái lúc gặt lúa, người nhà bị bệnh.
[32:48]Ổng nghe người nhà bị bệnh mà lúa trổ đầy đồng đã chín rồi, thiếu người gặt mà để lâu thì hư chết á, nó rụng hết là thôi tiêu luôn. Thế là ổng lật đật ổng bỏ công việc của ổng, ổng vác cái liềm qua, ổng tình nguyện ổng gặt giùm. Giúp cho một người, một gia đình, một việc rất nhỏ. Từ một lần giúp người một việc rất nhỏ như vậy thì qua 10 kiếp sau, 100 kiếp sau thì ổng ra một cái quyết định giúp thêm được 500.000 người. Nhớ, ta cũng vậy. Để gọi là sống tử tế với mọi người, mọi người tức là đông người, ta phải bắt đầu gì? Bằng việc tử tế với với một người nào đó. Thậm chí với một con chó thôi. Với một con chó, với một con mèo thôi mà ta cũng yêu thương tử tế
[33:32]được thì sẽ có ngày ta sống được tử tế với với rất nhiều người. Còn nói ôi chuyện lặt vặt có một người thôi ai giúp đi còn tui tui chừng nào tui đợi tui lên làm bộ trưởng tui quyết định một cái là tui cứu cả triệu người, không có ngày đó. Ngày đó chỉ có trong mơ, in your dream. Ngày đó chỉ có trong mơ nếu chúng ta không bao giờ bắt đầu từ việc giúp một người rất nhỏ bé. Nên cái sống tử tế là như vậy: tốn công, tốn của, tốn thời gian mà phải bắt đầu từ lòng yêu thương và cũng vậy, cũng phải trải qua rất là nhiều nhiều kiếp. Cái gọi là tử tế, rồi mới tới cái chia sẻ. Chia sẻ là ta nói về đạo lý với với mọi người.
[34:15]Nhưng mà tùy ta sống như thế nào thì ta mới nói được như như thế. Còn ta sống một đường mà ta nói một nẻo thì nó sẽ có hai cái kết quả xảy ra. Thầy nói lại thế này: Để có thể chia sẻ được cái đạo lý để làm cho nhiều người cũng tăng trưởng cái thánh tính, cho cuộc đời này lan tràn thêm những điều thiện thì ta chia sẻ đạo lý.
[34:48]Mà chia sẻ đạo lý gì? Bởi vì ta đã từng sống như thế, làm như thế. Còn nếu ta nói một đằng làm một nẻo thì nó xuất hiện hai cái hậu quả thế này. Thứ nhất, mình nói thao thao nhưng người ta nhìn mặt mình ta thấy ông này dòm giống nói dóc. Tự nhiên người ta có linh tính, đúng không ạ? Coi chứ nói dối không nói dối ai được lâu. Nói dối năm bảy bữa, thậm chí năm bảy tháng, thậm chí năm bảy năm, rồi cũng lộ ra. Nhìn mặt thấy gian gian. Phải không ạ? Ví dụ như mình nói, nói hùng hồn nói về điều thiện á nhưng mình làm điều ác, coi vậy chứ nhìn mặt nó vẫn lộ ra, không giấu được lâu, đó là cái thứ nhất.
[35:35]Cái thứ hai là lúc nào đó cái việc ta làm bậy vẫn sao? Vẫn vỡ, chẳng giấu mãi được. Cho nên vì vậy, để sống đẹp ở cái giai đoạn thứ ba là chia sẻ đạo lý thì buộc ta phải sống rất thật, sống rất yêu thương, sống rất tử tế thì mới tới cái lúc mà ta làm thầy để chia sẻ đạo lý cho cho mọi người, gọi là sống đẹp. Nên ta nhắc lại này: Sống là để? Sống là để tu. Tu là để sống. Tu là để sống nghĩa là là làm sao? Là ta sống cho cho đẹp trong từng giây phút của cuộc sống này. Mà sống cho đẹp nghĩa là sống yêu thương, tử tế, chia sẻ. Chia sẻ là chia sẻ tinh thần đạo lý đó, chứ còn cái mà tử tế tức là đã chia sẻ vật chất rồi.
[36:37]Ta dùng cái chữ chia sẻ là chia sẻ đạo lý, tức là lúc đó ta có tư cách để giáo hóa chúng sinh rồi. Nói chữ chia sẻ chứ sự thật cái nghĩa nó hơi cao hơn là như vậy. Ta thấy thế này: Nếu ngay trong con người của mình, nếu một ngày mình quên tu tập, quên tư duy về đạo lý thì cái ngày đó cái thú tính nó lấn thêm một chút, nó trở lại một chút liền.
[37:10]Nên đừng để có một ngày nào mà ta quên lễ Phật, phải không ạ? Quên đọc lại lời Phật dạy hoặc là nghe một bài giảng hoặc là gặp bạn bè để cùng nhau ôn lại đạo lý. Đó là lý do mà ta phải có đạo tràng là vậy đó, để gặp nhau cùng ôn lại đạo lý. Vì nếu một ngày mà vắng đạo lý thì cái thú tính tự nó khởi lên. Vì sao? Vì nó là bản năng tự nhiên. Nên do đó, đừng có một ngày mà quên tu. Ngày nào cũng phải tu. Đó là chúng ta, cá nhân con người. Mà nhìn ra cả cái thế giới này, ta sẽ thấy nó tương tự như vậy là nếu cái số người mà thiện suy giảm thì cái điều ác trên thế giới này nó sẽ lan rất nhanh. Lan nhanh lắm! Nó giống như lòng mình vậy.
[38:07]Chỉ cần một ngày mình quên tu, một tuần mình quên tu, tự nhiên mình thấy mình dễ nổi sân trở lại, đúng không ạ? Là mình thấy: Ủa mọi bữa hôm trước thì mình đâu có sân vì cái chuyện này? Tức là ai ai làm trái ý mình hôm trước mình đâu sân, bữa nay bỗng nhiên mình thấy mình bực lên liền. Ngồi ngẫm ngẫm lại: Chết rồi, một tuần nay mình bận quá mình quên lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền, quên gặp bạn bè, quên gặp đạo tràng để ôn tập đạo lý. Có một tuần là thấy nổi sân lại, mà nó nhanh lắm chứ không phải dễ. Thì thế giới này cũng vậy, nếu thiếu điều thiện được rao giảng, nếu thiếu những người thiện giữ gìn, nếu thiếu những tâm hồn
[38:49]mà thánh thiện giữ gìn thì điều ác nó tăng lên rất là nhanh. Mà ta nhớ, con người ta nó nó khôn. Khôn nghĩa là sao? Nó làm ác mà nó có lý luận. Nó làm ác mà nó có lý luận, lý luận để biện minh cho cái việc ác của nó. Nhớ, ta nhớ cái thế giới này, con người là vậy. Và tại sao chúng sinh đọa địa ngục? Bởi vì đã làm ác rồi mà còn tìm cách biện minh cho cái việc ác của mình nên xuống địa ngục hết. Còn người làm ác mà day dứt, hối hận, con người đó chưa không đọa địa ngục. Nhớ nha! Địa ngục chỉ dành cho những chúng sinh làm ác mà còn tìm cách biện luận, có lý luận, có chủ thuyết thì rớt xuống địa ngục sạch.
[39:37]Làm ác mà có lý luận nghĩa là sao? Ví dụ như ông công an bắt được cái tên nó ăn trộm, cái mới hỏi: "Sao anh lợi dụng ngày Tết người ta đi về quê cái anh vô đột nhập nhà người ta lấy tiền, hả? Anh không lo làm ăn, lao động chân chính?" Cái người công an thì ổng vừa giận nhưng vừa cũng muốn dạy dỗ, cho nên ổng mới rầy. Ổng rầy: "Nó sống trên đời là phải làm ăn. Anh có có sức khỏe, tay chân còn đầy đủ như vậy mà sao không đi lao động làm ăn đàng hoàng mà mà mà đi vô trộm nhà người ta?" Vừa rầy vừa vừa vừa tức mà cũng vừa thương, đại khái vậy. Thì nó có hai trường hợp: một tên ăn trộm sẽ đọa địa ngục và một tên ăn trộm không đọa địa ngục.
[40:19]Tên ăn trộm không đọa địa ngục là thế này: Khi ông công an ổng rầy nói sao hả: "Tui thấy em tức là cũng có tay có chân lành lặn mà không chịu lao động, làm việc mà đi ăn trộm của người ta." Cái khi ngồi khóc thút thít, nói: "Em lỡ dại, em ham vui này nọ đó, rầy thôi anh tha thứ." Cái câu mà có vẻ nó thật lòng biết lỗi thì thằng này dại khờ, không đọa địa ngục. Còn nếu cái tay ăn trộm mà trả lời câu này thì sẽ đọa địa ngục nè, nói thế này: "Trên đời này ai cũng ăn trộm. Người lớn ăn trộm lớn, người nhỏ ăn trộm nhỏ. Cái ông kia ổng làm lớn ổng ăn trộm lớn, không ai bắt. Tui làm nhỏ tui ăn trộm nhỏ, mấy anh ngon mấy anh bắt tui.
[41:00]Mấy ông mấy anh đi bắt mấy ông kia đi! Mấy ông mà làm lớn ăn trộm lớn á!" Nó có lý luận. Thật ra cái gọi là làm lớn mà ăn trộm lớn cũng là nỗi khổ, chưa bắt được thôi chứ ai cũng muốn bắt, phải không ạ? Đó. Mà nó vịn vào cái câu đó, mà chưa bắt được á nói: "Ngon đi bắt đi, đừng bắt tui, tui là ăn trộm vặt." Đó cũng là một loại. Đó là có lý luận, không thấy lỗi thì người này chết vào địa ngục. Và cái cái kiểu mà ác mà có lý luận này mới đáng sợ, nó làm cho cái ác lây lan. Mai mốt có thằng nhỏ nghe nó nói: "Ờ, ông này nói có lý. Mình cũng đi ăn trộm, tại vì trên đời này cuối cùng té ra ai cũng ăn trộm." Thấy không?
[41:43]Thế là cái điều ác mà nó có lý luận nó làm cho cái ác lây lan. Mà nó nó lý luận đến mức độ mà nó nó đổ thừa cho trời nữa thì hết cứu luôn. Nói: "Tại sao giết người?" Nói: "Vì tôi giết người nhân danh Thượng đế" thì hết cứu luôn. Lý luận mà tới mức độ mà gài gán cho ông trời để giết người, để độc ác nữa thì thua luôn. Tới cái lý luận đó thì trời bó tay. Lúc mình mà kêu: "Trời ơi!", ông trời nói: "Tao bó tay với thằng này rồi, nó nó giết người mà nó nó đổ thừa cho tao thì thôi, tao bó tay rồi, tụi bây đừng kêu tao nữa." Đó là bó tay. Đó là cái ác mà có lý luận rất là là đáng sợ. Nên ở đây ta thấy điều này:
[42:27]trong cái thế giới này, nếu cái điều thiện mà ít, mà suy giảm, cái người thiện mà ít, mà suy giảm thì cái ác nó lan rất là nhanh. Mà sợ nhất cái ác nó được trang bị lý luận thì nó lây rất là mạnh, nó chinh phục những tâm hồn non nớt, ngu dại để mà mà làm cho cái ác lây lan nhanh hơn. Nên vì vậy mà người thiện phải làm sao? Phải sống cho đẹp để có thể cất lên được cái tiếng nói
[43:04]thiện lành mà giữ lại tâm hồn của bao nhiêu người khác. Ví dụ có một đứa bé lớn lên à nó nghe bên này nói thế này, nói: "Trên đời này ai cũng ăn trộm hết, lớn ăn trộm lớn, nhỏ ăn trộm nhỏ, ha, mà thằng nào ăn nào khôn ăn trộm được nó giàu." Nghe lý luận vậy, thằng bé đứng ở giữa nó nghe. Nó qua bên đây nó nghe một người nói này, nói: "Trên đời này có luật nhân quả, mình lấy cái gì không phải của mình là mai mốt phải trả quả báo, phải nghèo khổ, phải mất mát, phải làm trâu làm ngựa đền lại cho người ta." Nó nghe hai câu thì mới đầu có thể là nó bị lung lay bởi cái câu thứ nhất là của cái tên, lý luận của cái tên trộm nó biện minh cho việc ác của mình.
[43:46]Nhưng nó nghe được cái câu thứ hai, cái nó giữ tâm nó lại, nó chùng lắng lại để nó làm sao? Nó ngồi nó tính qua tính lại nó suy xét, phải không ạ? Thì như vậy nó cũng đỡ, chứ nếu nó không nghe được cái câu nói của người thiện thì nó làm sao? Nó nghe luôn cái tên của ăn trộm, lớn lên nó thành ăn trộm chuyên nghiệp luôn và điều ác cứ vậy mà mà lây lan. Nên vì vậy, thế giới này cần biết bao nhiêu con người có tu tập, có cuộc sống thánh thiện để có thể mở miệng nói lên những điều đạo lý cao cả mà giữ gìn tâm hồn lại cho cho những người chung quanh mình. Mà giữ tâm hồn của bao nhiêu người chung quanh mình tức là điều gì?
[44:24]Tức là cứu cái thế giới này, giữ cái thế giới này lại, đừng để cho thế giới này sụp đổ trong tối tăm, ác độc. Cho nên, những người chúng ta đang ngồi đây mà ta ý thức điều này khá rõ, phải không ạ? Vì ta biết rằng sống là để tu mà ta cũng biết rằng tu cũng là để sống và sống cho đẹp. Thì những người chúng ta ở đây hiểu điều đó rồi thì chúng ta phải nhận lên vai mình một cái trách nhiệm là giữ gìn cái thế giới này trong cái ánh sáng của điều điều thiện nha. Nhớ phải nhận lên vai mình cái trách nhiệm này, chứ đừng tu cho một mình mình. Vì sao? Vì có những đứa trẻ như ta nói hồi nãy đó, nó sẽ nghe những lý luận tầm bậy của kẻ ác và tâm hồn nó làm sao?
[45:21]Tan vỡ, đi vào trong bóng đêm. Còn nếu ta nói được một câu
[45:30]thứ hai thì có khi gỡ cái câu nói thứ nhất đã gieo vào lòng nó, cứu lại cuộc đời của nó. Nên vì vậy là mỗi người chúng ta ai cũng phải có trách nhiệm ráng tu cho tốt để mở miệng nói những lời chân chính, thánh thiện mà đầy giá trị.
[45:52]Lời nói ta có giá trị nghĩa là gì? Bởi vì nó được bảo đảm bởi đời sống của ta. Chứ ta không có nói dóc, chứ ta không có nói mà nói mà không làm. Ta nói bởi vì ta đã làm, ta đã thực hành được. Cái lời nói nó có sức mạnh lay động được lòng người. Nhớ như vậy. Hồi nãy thầy nói cái người mà nói một đằng làm một nẻo á nó có hai cái hiệu quả: một á là nói cái người ta dòm mặt mình người ta nghi, người ta thấy sao nó nó kỳ kỳ; cái thứ hai nữa cái việc mình làm dối có ngày nó có vỡ. Còn cái người mà nói được làm được á thì nó có nhiều cái hiệu ứng lắm, nhưng trong đó nó có một cái hiệu ứng thế này là cái lời nói của mình ra đầy sức mạnh,
[46:39]lay động được lòng người, làm cho người ta tin và người ta đi theo, người ta làm theo, người ta bắt chước theo. Và người ta tin rằng cuộc đời này còn có điều thiện là do làm sao? Do mình nói được làm được. Nên vì vậy cũng vậy, hôm nay là ta ngồi nói với nhau về cái chuyện sống và và tu, và ta cũng thấy cái tu của cá nhân mình, ta cũng thấy cái cái việc đấu tranh giữa thiện và ác của cả thế giới này, và ta thấy cái trách nhiệm của mình là hồi nãy ta nói là ta đừng sống vì mục đích nào khác mà nó vô nghĩa, làm cho cuộc sống mình nó vô nghĩa, nó uổng phí, mà ta sống là để để tu cho cuộc đời mình nó có giá trị.
[47:29]Nhưng mà khi nói nói lần thêm nói lần thêm nữa, ta bỗng phát hiện một điều là ta sống trên đời này, ta phải gánh lấy một cái trách nhiệm là giữ gìn điều thiện cho thế giới này. Đó mới là mục đích của ta sống. Đó mới là mục đích chân chính của ta khi ta có mặt trên cuộc đời này, giữ gìn điều thiện cho Trái Đất này. Được không?
[48:01]Nãy giờ ta nói là sống là để tu, phải không ạ? Tu là để sống, à lại sống cho đẹp. Và khi sống đẹp chia sẻ được đạo lý như vậy, ta giữ gìn điều thiện cho thế giới này. Nói thì nghe dễ, nhưng mà
[48:19]bắt đầu ta làm thì nó khó. Nó khó bởi vì ba điều.
[48:26]Cái điều thứ nhất là không phải mình sinh ra là mình ở không. Phải không? Không phải tự nhiên mình có mặt trên đời này rồi tự nhiên mình ở không để mình tu, mình ở không để mình chia sẻ đạo lý, mình ở không để mình tử tế yêu thương, không ở không không có rảnh. Vì sao? Vì còn cơm áo gạo tiền, gia đình, nghề nghiệp, cơ quan, đủ thứ chuyện, phải không ạ? Tức là cái khó khăn đầu tiên là trách nhiệm phải có của một con người đối với bản thân ta, nuôi được bản thân mình, nuôi gia đình mình, làm việc cho cơ quan. Cái làm việc cho cơ quan hay công ty đó cũng là để nuôi gia đình nhưng cũng là để cống hiến cho cho xã hội, nha.
[49:14]Và nó là cái trách nhiệm tự nhiên bắt buộc của một con người, và cái trách nhiệm đó chiếm gần hết thời gian của ta. Đúng không ạ? Chiếm gần hết. Làm một ngày tám tiếng xin thưa không đủ. Ai mà nói một ngày lao động tám tiếng, cái người đó chưa cống hiến gì được cho cuộc đời đâu. Mặc dù luật lao động thì buộc các cơ quan, các công ty chỉ cho người ta lao động một ngày tám tiếng thôi, cái đó là cái quyền của con người. Nên luật lao động là phải như vậy. Cơ quan cũng chỉ như vậy, tới giờ đó mở cửa, tới giờ đó đóng cửa, vậy. Nhưng nếu ai làm việc răm rắp ngày đúng tám tiếng, người đó chưa làm gì được cho cuộc đời này hết.
[50:00]Nếu thật sự để cống hiến thì không có thời gian, tám tiếng chỉ là bèo bọt, vô nghĩa. Ta phải làm nhiều hơn. Nghĩa là ngoài cái thời gian của cơ quan, đầu mình phải suy nghĩ tiếp, về nhà rồi chứ vẫn phải suy nghĩ tiếp công việc của cơ quan phải giải quyết làm sao. Thì cái đó là làm ngoài giờ không ai tính, nhưng mà trách nhiệm của mình bắt mình phải làm như vậy. Hoặc là một cái anh mà ảnh trinh sát mà ảnh đi mà ảnh canh trộm có một ngày tám tiếng không? Thí dụ đang theo trộm cái lật đồng hồ lên: "A, tới 5:00 nghỉ rồi", cho thằng trộm nó chạy luôn, mình lái xe về nhà nghỉ, nói: "Tại hết 8 giờ." Vậy thì sao?
[50:33]Thì có phá án được không? Không, phải không ạ? Hoặc là một cái người mà à nhân viên tình báo đi, tức là được cài vào cái tổ chức của giặc để mà theo dõi thì cài vào cái "Hết giờ, hết giờ đổi lốt rồi thôi bắt đầu mình mặc đồ mình đi chơi lại", thì làm được không? Cứ phải sống luôn trong đó nha, đóng kịch luôn trong đó, phải làm quen, phải điều tra hoài, tức là ngày 24 tiếng đồng hồ làm hết luôn, cả giấc ngủ cũng phải là một người tình báo. Và một người thầy giáo cũng vậy, nếu một ngày làm tám tiếng dạy được học trò không? Không. Về nhà nghiên cứu tài liệu, chấm bài, kia nọ. Nên cái người mà thật sự gọi là cống hiến trên đời á
[51:16]Là không có thời gian. Không có thời gian. Đó là cái trở ngại thứ nhất. Không phải để dễ cho ta tu đâu. Rồi, cái thứ nhất. Cái trở ngại thứ hai là do nghiệp đời xưa nên đời nó tự nhiên đem đến cho ta rất nhiều nghịch cảnh. Rất nhiều nghịch cảnh, những khó khăn, những tai họa, những bệnh tật, những sự trù dập, những điều ta không lường được cứ xảy ra trong đời làm cho ta khốn đốn. Đúng không ạ? Có ai sống đời nhỏ lớn may mắn hết, muốn gì được nấy không? Có không? Không. Lúc nào cũng nhiều nghịch cảnh xảy ra cho ta lắm. Rồi ta rất là thật lòng, ta rất là thật lòng nhưng người khác vẫn nghĩ xấu ta, nghĩ oan ta, mưu hại ta. Có không? Đầy! Đầy! Thầy cũng vậy.
[52:08]Cả một tấm lòng của thầy chỉ vì Phật pháp, vì dân tộc, vì nhân loại mà người ta còn chửi lên chửi xuống, nói xấu tới nói xấu lui đầy, đầy trên mạng. Muốn biết là Thích Chân Quang bị chửi gì vô mạng bấm Thích Chân Quang vô trong đó nghe chửi đầy ở trỏng. Nên rồi cái thứ hai là vậy, cái trở ngại thứ hai là những nghịch cảnh tự nó đến làm cho ta khốn đốn, nó ảnh hưởng vào cái tu tập, vào đời sống, vào tâm tình của chúng ta rất là nhiều. Cái thứ ba nữa, trở ngại nữa là những cám dỗ,
[52:43]những cám dỗ ngon ngọt mời gọi những niềm vui, những dục lạc, những thú vui của cuộc đời. Nó kích động cái bản năng tham lam hưởng thụ của ta. Và những lúc đó mình còn tu nổi không? Hết tu rồi. Tạm nghỉ tu, chơi vui cái đã. Nên có ba điều mà làm cho cái việc tu hành của ta trở ngại. Một là gì? Trách nhiệm với cuộc đời. Hai là gì? Những nghịch cảnh, khó khăn cứ thỉnh thoảng kéo tới làm cho ta khốn đốn, khổ sở, mất rất nhiều thời gian và tâm trí. Và cái thứ ba là gì? Những cám dỗ ngọt ngào. Thế nên đó là lý do mà tại sao cái người đi tu, người xuất gia là phải khước từ cái cái trò vui là vậy, để chặn cái cám dỗ lại, là bớt được một yếu tố.
[53:40]Trong ba cái yếu tố này ai cũng bị, cả thầy tu cũng bị. Thì cái giới luật đề ra cấm thầy tu chuyện này, cấm thầy tu chuyện kia để làm chi? Để chặn cái thứ ba lại, đừng cho cám dỗ nó đánh vào tâm hồn mình. Không được hưởng, được vui chơi. Người ta đi hát karaoke chứ mình không được hát. Rồi người ta đời chắc nhiều vui, thầy cũng không rành lắm, nhìn thấy nghe nói vậy thôi chứ cũng không rành lắm, đại khái vậy. Nhưng mà thầy tu là bị cấm hết, không được hưởng cái trò vui nào hết để ngăn cái thứ ba. Còn cái thứ hai là cái nghịch cảnh thì đành chịu nha. Làm thầy tu cũng phải chịu, khi nghịch cảnh tới cũng khốn
[54:20]đốn như thường, nhưng mà phải ráng mà mà nhẫn nhục, chịu đựng để vững lòng mà đi tới, tu tiếp, không có buông bỏ. Còn cái thứ nhất là cái trách nhiệm thì cái trách nhiệm vào thời Đức Phật thì một thầy tu chỉ ôm bát đi khất thực, ôm bát cho để để giảm bớt tối đa cái trách nhiệm. Để chi? Để dồn sức mà tu tập rồi sau này mới có thể thuyết pháp, có thể đắc đạo mà mà thuyết pháp được. Nên thời Đức Phật là dồn sức vô điều đó, dồn sức vô cái việc mà tu tập để sớm đắc đạo mà thuyết pháp giáo hóa. Phật cho rằng việc đó quan trọng, để cứu cái thế giới này quan trọng hơn. Nên giảm bớt tối đa cái trách nhiệm với đời
[55:11]bằng cách chỉ ôm bình bát đi xin ăn thôi, đầu không phải lo gì nữa hết. Cứ ôm bình bát đi, cứ một ngày đi xin một lần rồi về ai cho nhiều ít thì ráng chịu rồi thôi ráng tu. Nghịch cảnh khốn đốn thì cái thứ hai là không ai tránh được và cái thứ ba bằng cái giới luật giữ lại. Như vậy trong ba điều mà chướng ngại trong việc tu hành là gồm có trách nhiệm nè, nghịch cảnh nè, cám dỗ thì đời sống của một người tu sĩ chặn gần hết hai cái: một là bớt cái trách nhiệm và bớt cái cám dỗ, chỉ chịu một cái là nếu nghịch cảnh tới thì bó tay. Nhưng mà trong ba cái mà bớt hai cái rồi thì đỡ lắm rồi phải không ạ?
[55:48]Dễ tu hơn chúng ta. Còn người cư sĩ thì vất vả hơn vì chịu đủ ba cái. Cái thứ nhất là trách nhiệm, phải đi làm để có sống, đóng thuế, nghĩa vụ, vân vân nhiều thứ. Rồi cái nghịch cảnh thì bình đẳng ai cũng phải chịu, và cái thứ ba là sống trong môi trường cám dỗ khó thoát. Khó thoát, khó thoát là sao? Vì không có luật pháp nào cấm mình hưởng thụ cả, cho nên mình thấy mình không phạm tội, nên mình cứ hưởng thụ, mà đã hưởng thụ rồi thì khó tu. Còn thầy tu thì hưởng thụ chết liền ạ, phạm giới liền ạ. Cho nên vì vậy cái bớt được cái cám dỗ, thầy tu là dễ hơn, còn người cư sĩ thì khó hơn vì bị chịu đủ ba điều nó như vậy.
[56:33]Thì khi ta hiểu như vậy rồi thì ta tuy làm cư sĩ nhưng mà trong ba điều đó cũng ráng mà tránh. Nhất là trong ba điều đó ta tránh được điều gì nhất? Cám dỗ, đúng vậy, cám dỗ. Tức là bớt tối đa cái hưởng thụ thì ta bớt được cái chướng ngại thứ ba. Còn cái nghịch cảnh thì thôi, nghiệp nó tới thì bó tay, nhưng mà thôi ta cứ cầu Phật gia hộ ha, mình sống nhẫn nhục, chịu đựng thì nó cũng bớt gay gắt với ta. Còn cái thứ nhất về trách nhiệm, về trách nhiệm thì lát ta nói lại. Một lúc nào đó cái trách nhiệm đó bỗng nhiên cũng biến thành cái tu luôn thì thật là đẹp. Chút nữa ta nói tiếp. Ở đây thế này, ta vừa nói sống là để tu, tu là để sống.
[57:27]Thì trong cái tu đó, nó có một cái phương pháp gọi là thiền định, thiền định. Thì cái thiền định làm cho tâm hồn ta lắng yên, giúp cho ta cân bằng lại với những lúc ta phải căng thẳng, lo toan, nhọc nhằn, gây cái áp lực lên bộ não, lên tâm lý của ta bởi cái cuộc sống nhiễu nhương, vất vả, phức tạp này. Thì có những lúc mà ta thiền định là ta cân bằng lại, đó là ta dùng cái chữ cân bằng cho nó bớt đi thôi. Chứ nếu mà người thiền định thâm sâu thì họ vượt thoát luôn mọi cái sự lao xao, loạn động mà giữ tâm hồn trong cái yên lắng từng giờ từng phút được luôn, là họ chuẩn bị trở thành một bậc thánh nếu mà thiền định thâm sâu.
[58:19]Còn bình thường thì thiền định giúp cho ta cân bằng lại trí não của của ta. Nên nói đã sống là để tu thì trong cái tu không thể thiếu thiền định, tức là lắng tâm lại. Tất cả chúng ta đều phải học thiền. Thế giới ngày hôm nay họ đã ý thức về cái thiền định cao lắm rồi, ta không thể đi sau thế giới được. Vừa rồi cái đài truyền hình của ta, đài truyền hình của Việt Nam á, có phát một cái chương trình thấy là bên Hàn Quốc nó đưa thiền định vào cấp một. Thầy nghe nó xong thầy mới hỡi ôi, thầy nói Hàn Quốc nó đi trước thế giới.
[59:02]Cái điện thoại Samsung của nó, điện thoại smartphone Samsung của nó là cạnh tranh nghiêng ngửa dẫn đầu thế giới về doanh thu, dẫn đầu hơn cả Apple.
[59:14]Thì mình thấy là cái tư duy nó khiếp rồi. Cái phim ảnh của Hàn Quốc, những cái kịch bản của nó là cạnh tranh với Hollywood mà có nhiều kịch bản vượt trội hơn cả Hollywood. Rồi xe hơi, những máy móc đang cạnh tranh sát nút với Nhật Bản. Nhưng mà có một điều thế giới bắt đầu thua Hàn Quốc khi mà Hàn Quốc nó quyết định đưa thiền định xuống cấp một. Có ai thoát khỏi cấp một không? Không ai thoát được hết. Có nghĩa là khi mà đã đưa thiền định xuống cấp một rồi có nghĩa là gì? Toàn dân Hàn Quốc sao? Đều phải biết thiền hết. Chỉ có điều ta không biết là họ thiền có đúng chuẩn hay không thôi, cái phương pháp thiền nó ở đâu đề ra thôi.
[59:55]Chứ mà đã đưa được tới cấp một rồi là toàn dân Hàn Quốc nó có thiền hết và như vậy nó sẽ dẫn đầu thế giới. Vì sao vậy? Vì tương lai nhân loại này dân tộc nào mà giỏi về thiền định, dân tộc đó lãnh đạo thế giới này. Vì sao? Vì thiền định là tương lai của nhân loại. Cho nên nhìn mà thấy rồi người ta qua mặt mình, người ta đi trước, đi xa rồi đó. Chỉ cầu mong một điều thôi, cũng cầu mong cho người ta tu đúng ha. Thôi thì thế giới này ai đi được cứ đi đi, rồi mình cứ cầu nguyện cho người ta thôi đi luôn cho rồi, nhưng phần mình cũng phải đi, là mình phải biết thiền. Mà phải biết thiền. Bây giờ thì ta chưa có cái chính sách đưa thiền vào cấp một
[1:00:36]được thì từng người của chúng ta, từng người lớn mà từng người Phật tử ta đã biết đạo rồi ta phải ráng tu thiền. Ta biết tu thiền rồi ta hướng dẫn lại cho người chung quanh mình cùng tu thiền, để làm sao cho đa phần người Việt Nam mình biết biết tu thiền. Tại sao cái thiền nó quan trọng như vậy? Bởi vì khi ta lắng tâm lại, ta đi về con đường của thánh. Vì sao lắng tâm là con đường của thánh? Bởi vì cái thú tính bản năng nó tương ưng với sự loạn động,
[1:01:14]Nha, thầy nhắc lại: cái thú tính, bản năng nó tương ứng với sự loạn động, còn cái hiền thiện thì nó tương ứng với sự thanh tịnh. Cho nên khi ta tu tập thiền định, lắng tâm thì nó tương ứng với tâm thiện, cái sự hiền lành, sự kham nhẫn, sự vị tha, cái buông xả, đó là cái thánh tính, và thiền định nó hỗ trợ cho cái thánh tính đó phát triển. Và không những là cái thánh tính nó phát triển mà nó nâng loài người lên một bước mới, là làm cho loài người trở thành một loài mới gọi là loài thánh. Dùng chữ loài thánh thì kỳ, nhưng mà nó là như vậy. Nếu ta tin rằng Darwin nói đúng, nếu ta tin rằng cái thuyết tiến hóa của Darwin đúng
[1:02:13]là con người là sự tiến hóa từ những động vật cấp thấp hơn, mà gần ta nhất là cái loài gì đó, đười ươi, linh trưởng gì đó, và trước đó là những loài gì loài gì nữa, từ những cái bào tử đầu tiên, những cái nấm đầu tiên của Trái Đất cho tới những con giun, từ từ mà phát triển lên dần dần thì tới động vật có xương sống, rồi tới loài linh trưởng, rồi tới con người, nếu ta tin là như vậy, thì tới con người này là maximum, hết rồi, không tự động tiến hóa nữa.
[1:02:47]Nếu cái thuyết của Darwin là đúng thì có nghĩa rằng các loài vật tự động tiến hóa, từ loài đơn giản cho đến loài phức tạp dần, từ cái loài ít trí tuệ cho tới cái loài mà thông minh như con người hiện nay. Nhưng ngang mức con người này là đỉnh cao, không có một cái môi trường để làm cho con người tự tiến hóa lên cao hơn nữa, hết rồi, ngang đây dừng lại. Mà để có thể cho con người tiến hóa lên mức cao hơn nữa, thì đây là chính con người phải tác động, chính con người phải phải tự một cuộc cách mạng trong tâm hồn mình, trong cuộc đời mình. Chứ còn không thì con người cứ lên tới đỉnh con người rồi tuột xuống làm
[1:03:35]thú, lên tới người, tuột xuống làm thú lại, không tiến hóa lên nữa. Mà để có thể từ người tiến lên một loài mới hơn nữa là thánh thì con người phải tự phấn đấu. Con người phải tự phấn đấu, phải vất vả phấn đấu, vất vả chiến đấu với với chính mình, vất vả chiến đấu với thú tính của chính mình, vất vả làm cho tăng trưởng cái thánh tính trong trong lòng mình. Mà trong những điều, trong những yếu tố, trong những phương pháp để nâng dậy cái thánh tính trong lòng mình thì có một phương pháp gọi là, phải là? Thiền định, đúng như vậy. Nên vì vậy, ta không thể không biết thiền. Ta không thể không biết thiền, không thể không biết thiền.
[1:04:19]Ta phải thiền định vì sao? Vì thứ nhất là trách nhiệm với chính ta. Chỉ có thiền mới nâng con người lên thành thánh là cái thứ nhất, là trách nhiệm với chính ta. Cái thứ hai là trách nhiệm với dân tộc ta. Vì nếu dân ta sau này mà ít người biết thiền quá thì ta qua ta bái người Hàn Quốc làm ông chủ tiếp.
[1:04:44]Nên có một ông tiến sĩ cũng nói thế này, nói: "Hồi ba bốn chục năm trước, người Việt Nam và người Hàn Quốc bằng nhau. Người Hàn Quốc cũng qua đây làm việc, người Việt Nam cũng qua Hàn Quốc làm việc. Nhưng sau ba chục năm rồi thì người Hàn Quốc qua đây làm việc nhưng mà làm ông chủ, còn mình cũng qua làm Hàn Quốc làm việc mà mình làm cái gì? Làm cô dâu, để hy vọng kiếm được ít tiền khá hơn, không có kỹ năng gì cả." Đau lòng không? Người ta phát triển như vậy. Và với cái thiền định mà phổ cập xuống cấp một nữa rồi thì sau này ta gặp mấy người Hàn Quốc họ không phải làm ông chủ mình nữa, mà họ là cái gì?
[1:05:29]Họ là chúa tể trong lòng ta nữa, chứ không phải là chỉ là ông chủ đâu. Nếu họ có thiền định nữa thì họ là chúa tể của ta. Cho nên vì vậy, lòng tự ái dân tộc không cho phép ta đi chậm nữa. Nên ta phải thiền định vì trách nhiệm với chính ta, nâng dậy tâm hồn ta, chuyển hóa con người ta thành thánh, nhưng đồng thời đây cũng là trách nhiệm với dân tộc ta. Làm sao trong đất nước này phải nhiều người biết tu thiền và biết tu thiền cho chuẩn xác cái phương pháp cho đúng, để sau này đừng làm nô lệ cho những cái người mà trí tuệ họ vượt hơn ta gấp nghìn lần rồi, buộc lòng lúc đó ta chỉ quỳ gối trước họ mà thôi.
[1:06:13]Nếu mà trí tuệ họ hơn ta chút xíu thì bây giờ họ làm ông chủ ta rồi, ta đi làm công nhân cho họ rồi, là họ hơn ta chút xíu đó. Mà nếu với thiền định, trí tuệ họ hơn ta một trăm lần thì đúng là họ là chúa tể của ta và ta đành cam tâm làm nô lệ. Nên không thể mà để mình trở thành nô lệ, mình phải thiền định, nâng cái trí tuệ mình lên một bước nữa. Nha! Ngồi thiền dễ hay khó? Khó lắm! Nhưng mà khó thì mới làm thánh được, chứ còn dễ thì đâu làm thánh được. Cho nên ngồi thiền sẽ khó: chân đau, lưng mỏi, tâm loạn, mồ hôi chảy ròng ròng, ngồi bứt rứt khó chịu. Tâm thì loạn mà bắt mình ngồi yên cái thân, khó chịu lắm, nhưng phải ráng, nha!
[1:07:01]Vì chính bản thân ta, vì trách nhiệm của ta với gia đình ta và trách nhiệm đối với dân tộc ta, và nói hơn nữa là trách nhiệm đối với thế giới này. Cứ thêm một người nắm được thiền định, biết được thiền định là thêm một điều thiện đứng vững giữa thế giới để ngăn chặn cái điều ác đang đang lan tràn. Nên nói là sống là để tu, tu là để sống, nhưng mà ngang chữ tu này buộc ta phải biết thiền định, chứ không thể mà không thể thiếu được thiền định vậy. Thật ra sống trên đời này thì ta có nhiều cái bổn phận, có nhiều cái mục đích. Ví dụ con người là nói: "Tôi sống là để bảo vệ Tổ quốc tôi", đó cũng là một cuộc sống cao đẹp, nha.
[1:07:49]Hoặc là nói: "Tôi tôi thích tôi sống để tìm tòi, phát minh khoa học", cũng hay. Mà nói: "Tôi sống để tôi theo đuổi sự nghiệp giáo dục", cũng hay. Nói: "Tôi sống là vì tình yêu thương với gia đình tôi", đấy cũng vậy. "Còn tôi, tôi sống tôi để bảo vệ cái văn hóa, tôi bảo vệ môi trường, tôi viết văn, tôi sáng tác, tôi viết nhạc, tôi nghiên cứu", vân vân, mỗi người cũng có cái mục đích, nha, có cái sở thích và có cái trách nhiệm. Nhưng mà mọi cái sở thích, mọi cái trách nhiệm đó, suy cho cùng nó có hai điều. Suy cho cùng nó có hai điều: hoặc là khi ta chết rồi thì mọi thứ làm sao? Cũng phải bỏ lại, phải không ạ?
[1:08:38]Cái thứ hai là cái thế giới mà ta đang vun đắp đó,
[1:08:46]liệu rằng nó có thánh thiện hơn hay không? Hay là khi ta tìm tòi phát minh ra được cái kỹ thuật cao thì chỉ giúp họ chế được vũ khí nguy hiểm hơn, giết người tàn bạo hơn? Và cho đến ngày hôm nay, cái thế giới văn minh đến mức độ này rồi, kỹ thuật tiên tiến đến mức độ này rồi, vậy mà chiến tranh vẫn vẫn xảy ra, con người vẫn giết chóc, vẫn mưu hại và những điều ác vẫn được trang bị lý luận, vẫn đổ thừa cho trời, đổ thừa cho kẻ thù, tức là tôi làm ác bởi vì anh hại tôi, vẫn đổ thừa: tôi làm ác, tôi giết người vì trời cho tôi. Đó, thế giới vẫn như vậy, chưa hề thay đổi. Nên khi ta có những cái mục đích
[1:09:40]trong cuộc sống thì cũng được đi, ta có trách nhiệm với cuộc sống, thôi cũng được đi, nhưng hãy nhớ rằng mục đích gì cũng không quan trọng bằng cái mục đích là giữ gìn cái điều thiện cho thế giới này. Vì nếu không có cái điều thiện cho thế giới này mà thế giới nó phát triển nhanh quá thì chỉ làm cho cái loài người nhanh sụp đổ hơn mà thôi.
[1:10:08]Có vài cái triết thuyết khi người ta nghiên cứu cái sao Hỏa, người ta cứ thấy phảng phất phảng phất giống như là trên sao Hỏa đã từng có sự sống. Cứ lâu lâu chụp được cái hình, ví dụ như mới đây nhất là cái cái con robot tự hành Curiosity á, tò mò đó, nó chụp được một cái tảng đá mà khi đem về phân tích sao nó giống cái xương hàm của một con khủng long quá. Có những cái răng còn nguyên, cái răng, bởi vì trên sao Hỏa không ai lên đó mà sắp từng cái cục sỏi đều như thế này, ngay tăm tắp, mà cục sỏi đó nó nó sáng lên, nó khác hẳn với lại cái xương hàm đen đen xám xám kế bên. Mà ở trái đất ta vậy, cái xương hàm của con khủng long vậy,
[1:10:52]nó xương xám, cái răng nó thì trắng, thì mới chụp được một cái khúc một cái khối đá giống hệt cái xương hàm con khủng long, có những cái răng còn tồn tại. Và có nhiều cái dấu vết làm người ta cứ mơ hồ. Rồi có một cái nhiều cái miệng hố vậy đó, người ta cứ nghĩ rằng ngày xưa có lẽ là người sao Hỏa tiến bộ quá rồi tự hủy diệt nhau bằng vũ khí hạt nhân. Thì đó chỉ là một cái giả thuyết, nhưng đó cũng là lời cảnh báo cho chúng ta. Khi con người mà cái kho vũ khí hạt nhân của các cường quốc hiện nay đủ để nổ hai chục cái trái đất này, thì ta run sợ cái sự tiến bộ về kỹ thuật đó có làm cho con người sống hòa bình,
[1:11:35]yêu thương tử tế với nhau hơn hay không, hay là giết nhau dễ hơn? Có phải là cái tốc độ của sự phát triển đạo đức đã quá chậm so với sự phát triển của kỹ thuật? Cho nên trước cái việc mà cứ mỗi ngày nó cứ một phát minh mới, mỗi một ngày lại có cả ngàn cái phát minh từ trong các phòng thí nghiệm đưa ra. Cứ điện thoại đời mới xuất hiện, xe hơi đời mới xuất hiện, vũ khí đời mới cứ xuất hiện liên tiếp liên tiếp từng ngày từng ngày, nhưng mà đạo đức thì chưa có cái đời mới. Đạo đức chưa có đời mới. Chùa Tương Mai cứ tiếp tục là chùa Tương Mai mà chưa có chùa Tương Mai X2, chùa Tương Mai X3. Cái đạo đức vẫn cứ như cũ và chưa có phát triển,
[1:12:23]cho nên tốc độ phát triển của đạo đức chậm quá so với gì? So với kỹ thuật. Và lúc nào đó mà cái kỹ thuật nó quá xa, đạo đức bắt không kịp nữa, không giữ được nó, không kiểm soát được nó nữa, chắc chắn cái kỹ thuật đó tiêu diệt loài người như là sao Hỏa đã từng bị. Nên cái bổn phận của ta là gì? Là cắm đầu chạy. Cắm đầu chạy là sao? Chạy rượt theo kỹ thuật. Ta phải tu tập như thế nào để điều thiện trong lòng ta, để điều thiện trong lòng mọi người chạy hết sức để rượt theo cái sự tiến bộ của kỹ thuật. Ví như ngày hôm nay nghe tin một cái điện thoại smartphone mới vừa ra đời, ta phải vui hay buồn?
[1:13:07]Hãy buồn vì kỹ thuật tiến nhanh quá mà đạo đức chưa có theo kịp như vậy. Chưa có một sản phẩm mới, chưa có một cuốn sách mới, chưa có một con người đắc đạo mới mà sản phẩm mới, kỹ thuật mới cứ ra. Rồi nói bây giờ có loại súng đặc biệt phá hết cái cái lá chắn tên lửa, hoặc là có những cái tàu ngầm hiện đại không ai thăm dò được, ta càng nghe ta càng buồn lòng vì hiểu rằng điều thiện cứ đứng một chỗ mà kỹ thuật thì cứ vượt lên, không còn điều thiện để kiểm soát được nó nữa, thì nhân loại này càng lúc càng càng mong manh, càng dễ vỡ. Nên hiểu được điều này, ta thấy ta lại càng phải cố gắng tu tập nhiều,
[1:13:52]nhiều hơn để làm sao cho điều thiện rượt theo cho kịp cái kỹ thuật. Nhưng mà thật sự ngày hôm nay thì ai rượt theo kịp chứ Thầy thấy thua rồi đó. Thua rồi, kỹ thuật đi nhanh quá mà người tu không không theo kịp, điều thiện không theo kịp. Thấy thì thua nhưng không được sao? Không được bỏ cuộc. Là giống như chúng ta bỗng nhiên bị đặt vào một cái cuộc đua, mà cái người mà ta là điều thiện, cái người mà đối thủ của ta là kỹ thuật thì nó chạy từ từ từ từ từ, nó bỏ bỏ bỏ tuốt kia, chạy rồi ta nhìn không thấy nữa, chỉ nhìn thấy bụi ở đằng kia, biết nó đã chạy quá xa chứ không nhìn thấy nó nữa. Thì theo tâm lý bình thường thôi mình quẹo vô luôn không chạy nữa,
[1:14:40]tại vì chạy cũng không thể nào về tới đích kịp phải không ạ? Thua quá xa, nhục nhã. Nhưng trong cuộc chạy đua giữa đạo đức và kỹ thuật này, ta không được bỏ cuộc. Ta chỉ thấy bụi nhưng phải sao? Tiếp tục mà mà chạy, cùng nhau mà mà chạy rượt theo. Rượt theo nghĩa là gì? Nghĩa là từng ngày ta phải ráng mà tu tập, ráng để cho cái điều thiện này càng ngày phát triển trong lòng ta, cái thánh tính càng ngày càng tăng trưởng trong lòng ta, và cái tấm gương đạo đức thánh thiện nơi ta phải lan tỏa ra được nhiều, nhiều người. Và ta đủ giá trị, đủ uy tín để nói lên những lời nói làm lay động lòng người,
[1:15:23]cứu lại, giữ lại tâm hồn của biết bao nhiêu con người chung quanh ta. Cho nên nói là sống để làm gì? Ta sống để tu. Tu để làm gì? Tu là là để sống. Thì trong đó, cái trách nhiệm của cái sống và cái tu này nó không còn là chỉ là của cá nhân ta nữa, mà là gì? Là trách nhiệm đối với cả loài người. Trách nhiệm đối với cả loài người trong một cuộc đua khốc liệt giữa đạo đức và và kỹ thuật, giữa điều thiện và và điều ác vậy. Đầu năm nghe than như vậy mà đủ chưa?
[1:16:08]Thôi thì vậy cũng là vui nha.
[1:16:13]Thầy vừa mới kết thúc cái Tết ở trong chùa sáng hôm qua thì chiều hôm nay đã đã đến đây được gặp quý Phật tử, nói với nhau những điều đạo lý, nhắc nhau sự tu hành trong năm mới thì cũng xem như là một điềm lành. Và Thầy cũng cầu chúc cho quý Phật tử, những người nào mà đã có mặt trong cái hội giảng ngày hôm nay thì được Phật ưu tiên hơn những người không có mặt.
[1:16:44]Được Phật được Phật ưu tiên hơn, gia hộ nhiều hơn, năm nay được nhiều may mắn hơn, sức khỏe tốt hơn, những bệnh tật này nọ nó sẽ giảm rồi rồi bớt, mọi điều mình mơ ước được thành tựu hơn nha. Bởi vì sao? Bởi vì những người ngồi đây sẽ là những người chạy đua, những người chiến đấu, những người làm cuộc cách mạng về thú tính và thánh tính để giữ gìn cái điều thiện cho cho thế gian này. Cho nên vì vậy, những người mà ngồi đây nghe bài pháp này xin được Phật ưu tiên hơn, cưng hơn, thương hơn nên mọi điều tốt lành hơn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca
[1:17:48]Mâu Ni Phật.
[1:18:14]Vầng mây bay đi đâu theo cơn gió qua mau, mưa rơi xuống ngang đầu.
[1:18:25]Cánh hoa rơi đêm thâu, lá vẫn xanh một màu, hương khuya còn in sâu.
[1:18:37]Người như đi bên nhau nhưng ai biết chăng nhau, mang bao nỗi u sầu.
[1:18:48]Đời đôi khi thương đau, yêu thương có bao lâu, nói với nhau tình sâu.
[1:19:00]Chỉ mong cho trăng sao lung linh sáng trên cao, giữ mãi muôn đời sau.
[1:19:11]Để ta đi theo nhau trong chân lý thiên thu như mơ ước ban đầu.
[1:19:23]Đường qua miền xa xôi đem tình thương khắp nơi, mong người yêu quý người.
[1:19:35]Sông ngoài kia vẫn trôi, hoa thềm xuân vẫn rơi, xin cùng đi mãi thôi.
[1:20:14]Vầng mây bay đi đâu khi cơn gió qua mau, mưa rơi xuống ngang đầu.
[1:20:25]Người ơi xin theo nhau dẫu khó khăn dãi dầu, trong tâm hồn nương náu. Tình
[1:20:37]hư không bao la trong chân lý sâu xa như không bến không bờ.
[1:20:48]Cùng câu hát bay lên, theo nhau đến vô biên, khúc hát vui bình yên.
[1:21:00]Cỏ hoa trên non cao hay tia nắng xôn xao lấp lánh qua vườn dâu.
[1:21:11]Để ta đi theo nhau trong chân lý thiên thu như mơ ước ban đầu. Đường ta đi xa xôi đem tình thương khắp nơi, mong người yêu quý người.
[1:21:35]Sông ngoài kia vẫn trôi, hoa thềm xuân vẫn rơi, xin cùng đi mãi thôi.
[1:21:48]Ta đi về nơi vô cùng ngập ánh dương.
[1:22:00]Miền hạnh phúc ta có nhau nghìn kiếp sau mãi mãi bên nhau.
[1:22:13]Chân trời hồng, vui ngập tràn ngày mai.