[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa chư tôn đức, quý thầy quý cô cùng quý Phật tử. Hôm nay chúng ta có cái nhân duyên là do anh Vui, là Tổng Giám đốc Suối Tiên và gia đình có cái ý là tổ chức một buổi nói chuyện đạo lý ở tại Long Hoa Thiên Bảo của khu du lịch Suối Tiên này để gieo duyên lành. Và quý Phật tử cũng đã về đây để cùng với quý thầy quý cô chúng ta trao đổi một vài cái đạo lý nhân cái mùa hạ an cư tốt lành này. Ở đây cái khung cảnh thật là đẹp, nhiều người đã về đây để tham quan du lịch và đặc biệt là cái khu du lịch mang cái sắc thái văn hóa của dân tộc và Phật giáo nên chúng ta về đây thấy thật là ấm cúng.
[1:07]Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau một cái đề tài cũng thuộc về tâm lý đạo đức cái tựa là "Cẩn thận cũng là đạo đức".
[1:20]Vì sao mà ta đặt cái vấn đề là phải cẩn thận để chúng ta có đạo đức? Bởi vì trong thực tế cuộc sống đã có những người một vài lần trong cuộc đời của mình đã không cẩn thận, đã hời hợt, hờ hững và để lại những cái hậu quả không ngờ được.
[1:45]Ta ví dụ có lần một cái anh đó anh đi bộ đội, anh về nhà anh thăm vợ thăm con, thì cái đứa con nó được có chừng chưa tới một năm tuổi, nó mủm mỉm, nó dễ thương. Anh bồng nó, anh nựng, anh quăng lên quăng xuống, anh sẩy tay nó rớt xuống đất nó chết tại chỗ trước mặt anh liền. Cả một đời ân hận bởi vì không cẩn thận. Tức là giỡn với con nít mà giỡn nguy hiểm quá, không được. Hoặc là có một người vậy, cái hút thuốc lá rồi không có giụi tắt cho kỹ, để nguyên cái điếu thuốc còn đang cháy vậy quăng vào trong cái giỏ rác. Không ngờ cái giỏ rác lần đó nó đầy cái giấy vụn rồi khi anh bỏ đi rồi thì nó bốc lên,
[2:35]nó bốc cháy rồi nó lan vào trong cái tấm nhựa, tấm thảm, cả căn nhà bị thiêu rụi chỉ vì một chút sơ suất là dập tắt tàn thuốc lá không kỹ, nó bốc cháy trở lại. Hoặc là có người vậy, là chỉ vì đổ cái cái cát là để cắm nhang á, đổ ngắn quá, ít quá nên cái cây nhang cắm lên cái nó cắm không sâu, chỉ cắm được một chút xíu à, rồi người đó cái bỏ đi đâu. Cái cơn gió bên ngoài nó tạt vào cửa sổ, nó xô ngã cái nhang xuống. Nhang ngã xuống nó bắt cháy miếng vải trên cái bàn thờ, bốc cháy cả cái nhà. Mà cái lỗi là do cái người đổ cát vào trong cái bát nhang đổ không kỹ. Tức là trong cuộc sống như vậy, có rất nhiều trường hợp chỉ bởi vì
[3:22]ta sơ suất, ta gây cái hậu quả khôn lường rồi cả cuộc đời ta ân hận mà cũng có thể nói là ta bị tổn phước rất là trầm trọng. Ta thử tưởng tượng là một căn nhà bị cháy, một mạng người bị chết, rồi ngoài cái khổ tâm, cái ân hận, cái phước ta bị tổn rất là nặng. Nên do đó, làm người sống trên đời ta phải có cái ý thức, cái trách nhiệm về cái đạo đức cẩn thận. Nên người nào mà cẩn thận là người đó có đạo đức và người đó tránh được những cái cái hậu quả nghiêm trọng và như vậy cho đến cuối cuộc đời mình sống, mình an vui, mình không bị những cái điều gì làm tổn phước và có phước rất lớn. Nói có phước rất lớn là sao?
[4:19]Ta nói ví dụ bây giờ một cái người lái xe điều khiển chiếc xe ở trên đó là mười mấy, hai ba chục cái mạng người rồi ta cứ rong ruổi lái xe ngày này qua ngày kia mà lúc nào ta cũng cẩn thận, lúc nào cũng cẩn thận cái tay lái của mình để đem đến cái an toàn cho con người. Người ta nhờ mình lái, mình đưa đi mọi nơi, người ta thành tựu được cái công việc, cái cuộc sống của người ta. Mà khi mà người ta thành tựu được cái công việc, cuộc sống của người ta thì mình được hưởng cái phước, tức là mình đem đến sự an toàn và đem đến cái tiện lợi cho cuộc sống của con người. Nên vì vậy, cái người cẩn thận là người không gây ra cái hậu quả nghiêm trọng
[5:03]đã đành mà là người đem đến được cái tốt đẹp cho cái cuộc sống này. Nên vì vậy, ta sẽ thấy một cái người nào mà họ cẩn thận cả một đời, đến khi họ chết thường là họ họ chết được cái chết tốt đẹp, an lành và khi họ chết rồi, họ sinh qua một cái cõi khác cũng được nhiều cái phúc lành là như vậy. Nên chúng ta nói với nhau cái bài này để từ hôm nay chúng ta phải ý thức rằng cái cẩn thận cũng là một cái đạo đức quan trọng mà ta phải trang bị cho mình. Ví dụ như có thể ta còn nhỏ tuổi, ta chưa có cái cẩn thận lắm nên ta sơ suất. Nhưng mà với những người đã lớn tuổi rồi, chúng ta có trách nhiệm với chính mình
[5:54]và với gia đình mình, với xã hội của mình thì ta không được quyền sống hời hợt mà bừa bãi, chúng ta phải hết sức là cẩn trọng trong từng điều nhỏ nhặt.
[6:08]Tại sao mà nói rằng cẩn thận là một đạo đức? Bởi vì chính Đức Phật cũng đã dạy các thầy rất là kỹ lưỡng. Trong vô số những cái giới hạnh của một người xuất gia tu hành, Đức Phật có dạy cái cái điều luật này là phải thấy nguy hiểm trong từng cái lỗi lầm nhỏ nhặt. Tức là trong cái nhiều điều mà Phật dạy cho một Tỳ-kheo, Phật có nhắc rằng phải thấy sự nguy hiểm trong từng cái lỗi lầm nhỏ nhặt. Tức là chúng ta có thể thấy cái lỗi đó mình nói: "Thôi cái lỗi này nhỏ không quan trọng", nhưng mà Đức Phật không cho phép chúng ta phạm một cái lỗi nhỏ. Nghĩa là Ngài buộc cái người đệ tử của mình là phải sống làm sao để không bao giờ phạm một cái lỗi dù rất nhỏ.
[7:00]Nhưng cái người mà không bao giờ phạm cái lỗi dù rất nhỏ thì nếu nói trên trí tuệ, trên đức hạnh, ta gọi là người đạt được cái oai nghi tế hạnh. Mà nếu nói theo cái cái cái ngôn ngữ của thế gian bình thường, đó là người cẩn trọng và cũng là người cẩn thận trong cuộc sống này. Nên vì vậy, theo cái tinh thần mà Phật dạy, hôm nay chúng ta nói với nhau về cái đạo đức của sự cẩn thận. Cái đạo đức của sự cẩn thận. Và ta định nghĩa trước cẩn thận là gì? Ta định nghĩa lại thế này: cẩn thận nghĩa là chúng ta biết phòng tránh trước những cái rủi ro bất ngờ, dù là những cái rủi ro nhỏ nhặt hoặc là tự mình gây ra hoặc là do người gây ra
[7:49]để giữ gìn cái an toàn cho mình và cho người. Nói định nghĩa là như vậy. Nghĩa là cẩn thận nghĩa là tránh cái rủi ro, tránh trước những cái rủi ro bất ngờ có thể xảy ra cho mình và cho người. Dù là cái sơ suất đó có thể do mình hay là do người khác thì mình cũng đều biết phòng tránh hết. Ta ví dụ là ta đặt cái ly nước ở trên bàn, ta nhìn cái người đó là ta biết cẩn thận hay không. Cái người mà cẩn thận họ sẽ đặt cái ly sâu vào trong bàn để cái người đi ngang không có quơ tay đụng được. Còn cái người không cẩn thận á, đặt vội cái ly nước ở ngay mép bàn, ai đi ngang đụng nhẹ cái là rớt cái ly xuống bể liền.
[8:28]Nhìn cái đó mình biết cái người cẩn thận hay không. Hoặc là chúng ta thấy một cái người đang lái xe mà cứ say sưa nói điện thoại là ta biết người này không cẩn thận. Có thể là cú điện thoại gấp hoặc là không gấp, nhưng mà cái lúc lái xe qua những khúc quan trọng thì phải bỏ điện thoại xuống liền, dù là người ta bên kia đang nói, mình phải xin phép ngừng lại. Tại vì cái xử lý rất là quan trọng. Và hiện nay người ta cũng kiểm kê thấy rằng những người mà vừa lái xe vừa nói điện thoại cũng bằng hệt như cái người vừa say rượu mà vừa lái xe vậy. Cái chuyện mà cái người uống rượu và lái xe gây nên không biết bao nhiêu là tai nạn thảm khốc. Đó, vân vân.
[9:12]Những cái điều mà mà ta không cẩn trọng, nó gây nhiều cái hậu quả rất là nghiêm trọng. Hoặc là ta trong khi nói chuyện với nhau, ta vui miệng ta kể một câu chuyện ta nghe đồn à có một cái sư cô đó hay một ông thầy đó có cái gì đó xấu, mà tin đồn thì thường là không có chính xác, nhưng mà ta vui miệng ta đem câu chuyện đó ta kể lại cho người khác một cách rất là hời hợt. Ta không có lường được rằng cái người kia là cái ống loa, cái người đó đem câu chuyện đó đi đâu cũng nói, đi đâu cũng nói làm tổn hại danh dự của quý thầy quý cô và ảnh hưởng tới uy tín của đạo Phật. Mà thật sự thì quý thầy quý cô không phải như vậy, đó chỉ là cái tin đồn nhảm.
[10:02]Mà ta vui miệng, không cẩn thận, ta nói đi, nói truyền miệng đi mà ta chưa hề kiểm chứng. Mà dù ta có kiểm chứng được thì cũng không phải trách nhiệm của ta cũng đem câu chuyện đó đi nói tùm lum. Do đó là ta cẩn thận từ cái việc làm của mình cho đến từng cái lời nói của mình. Phải xem là phía sau cái hành động của ta, phía sau cái lời nói của ta bao nhiêu điều gì tốt hay xấu có thể xảy ra hay không rồi mới được nói, chứ không bao giờ mà ta làm hay nói một điều gì mà mình không thấy trước cái hậu quả của nó. Đó là cái trí tuệ, mà đó cũng là đạo đức. Bây giờ chúng ta sẽ nói cẩn thận do đâu mà có?
[10:50]Thứ nhất á là cái tính cẩn thận là do kinh nghiệm, do kinh nghiệm mà có. Ví dụ như là một cái người mà đã từng bị phỏng cái ống bô của xe Honda, phải không? Đây có ai bị chưa? Chắc cũng có bị nha. Bị té sau bị ống bô đè phỏng chân thì lần sau mà mỗi khi ngồi lên xe thì mình sao? Mình cẩn thận để cái chân cẩn thận, phải không? À không có để bừa bãi mà áp chân vào ống bô hay là lỡ xe ngã mình cũng không có bị cái ống bô nó nó đè. Đó là do kinh nghiệm. Hoặc là nhà mình đã một lần bị ăn trộm thì từ đó về sau mình sao? Rất là cẩn thận cửa nẻo. Trước khi ngủ kiểm tra hết các cửa, từ cái cửa trên mái thông gió trên trên mái hoặc
[11:36]là cái cửa trước cửa sau mình đều kiểm tra cẩn thận vì bị ăn trộm một lần rồi. Còn cái người chưa bị ăn trộm có thể là chủ quan, không cẩn thận. Hoặc là hoặc có một lần nào đó mình trông thấy có người mà đường ngập nước, người ta đi cái người ta té xuống cái ống cống, cái ống cống cái miệng nắp cống không biết sao bị mở ra rồi khi nước ngập lên người ta không thấy, có người cắm đầu xuống đó, người ta bị tai nạn rất là thê thảm. Cho nên từ đó về sau hễ là mình thấy ở đâu mà có lỗ cống ai mở ra mà chưa đậy lại, cái người mà công nhân họ làm thoát nước họ không có đậy lại cẩn thận thì ta phải cẩn thận thế cho họ là đến
[12:11]đó mình cắm một cái cây lên để báo hiệu là từ xa cái người đi đường họ đã trông thấy, hoặc lỡ có mưa ngập nước qua cái cống thì người khác, người trên đường người ta cũng nhìn thấy nơi đó có cái cây mọc lên người ta tránh cái lỗ cống đó. Cái là do kinh nghiệm à vân vân. Hoặc là chúng ta nghe báo đăng có người công an trong lúc truy bắt tội phạm bị một cái tay đó à nó dùng cái kim tiêm đã nhiễm cái máu của HIV nó đâm anh thì anh tưởng là bình thường, không ngờ là anh đã bị nhiễm HIV về anh lây cho vợ, bây giờ thì cả hai vợ chồng đều đã mất và để lại một đứa con mồ côi. Nghĩa là từ những cái cái kinh nghiệm thấy trước nên
[12:51]từ đây ta thấy mà kim tiêm mà vứt bừa bãi là ta không có đụng tới, ta sẽ dùng cái đồ gắp đem nó vào một chỗ à để có thể mà hủy được, để tránh cho cái người khác cũng không có bị lỡ đâm phải như vậy, đó. Nên thứ nhất là cẩn thận có được là do kinh nghiệm. Thứ hai, cẩn thận có được là do thông minh. Nghĩa là cái người thông minh á họ không cần phải đã bị vấp ngã nhưng mà họ vẫn nhìn thấy trước vấn đề, nên cái người mà ta thấy họ sống họ cẩn thận hầu hết là người thông minh. Cái người không thông minh, không cẩn thận. Nhiều khi vậy chúng ta đi đường chúng ta thấy một cái cái xe, nhiều khi xe hơi đang chạy tới rồi một cái người băng qua đường,
[13:38]thấy xe hơi đang chạy tới cái lật đật chạy băng qua đường, chi vậy? Để để chạy đua với xe hơi mình sẽ mình sẽ qua đường trước khi xe hơi nó chạy tới, cái đó có thông minh không? Có thông minh không? Không thông minh chút nào. Mà nhiều người canh hay lắm nha, canh băng qua đường vừa đúng xe hơi đi tới, chính xác luôn á. May xe hơi đạp thắng kịp. Điều đó biết rằng mình không thông minh. Chạy đua với xe hơi làm chi? Cho xe nó qua rồi mình đi qua sau đuôi nó cũng được. Nên cái mà không thông minh làm ta không cẩn thận, còn cái người cẩn thận họ canh được cái tốc độ xe từ xa, họ biết là nên qua hay không nên qua,
[14:14]thấy mà qua không an toàn họ đứng lại chờ cho chậm đi chút xíu, vài giây cho xe qua hẳn rồi mình hãy đi qua. Nên cái chưa từng bị tông xe nhưng mà cái sự thông minh của họ cũng đã giúp cho họ cẩn thận, nên cái gọi là
[14:30]thông minh làm cho người ta cẩn thận dù là trước đây người ta chưa từng bị. Ví dụ như là à cái cái tủ kiếng, cái tủ kiếng thì ta cũng chưa bao giờ bị vỡ cửa kiếng à nhưng mà ta thấy mấy đứa nhỏ trong nhà nó chạy lăng quăng lăng quăng nó chơi, bỗng nhiên ta thấy trước là nó có thể lại cái cửa kiếng nó đập đập, hoặc là nó cầm cái cục gì đó nó chơi rồi sẵn nó đập vào cửa kiếng, mà nó đập ở dưới thấp, cửa kiếng nó vỡ thì cái lớp kiếng ở trên sao? Nó sẽ rơi xuống hết, đập vào đầu có thể là cứa đứt tay, đứt chân hay đứt cổ đứa nhỏ luôn. Nghĩa là cái đó thì ta chưa từng bị, ta cũng chưa thấy ai bị, nhưng mà cái sự thông minh của ta giúp cho ta
[15:12]suy ra được cái rủi ro có thể xảy tới cho đứa bé, à khiến cho ta ngăn chặn liền, à không cho đứa bé nó chơi cái trò nguy hiểm như vậy. Hoặc là ta đi tới một khúc đường quanh, không bao giờ mình quẹo một cái mình rẽ một cái ào hết, mà tới đó bấm còi, từ từ mình ló cái đầu xe cho người ta thấy cái đầu xe của mình rồi lần lần mình mới ló ra để mình thấy bắt đầu mình thấy người ta, vân vân. Những cái đó dù chưa bao giờ mình bị tông xe ở khúc quanh, nhưng mà cái trí thông minh của mình đã buộc mình phải cẩn thận là như vậy. Hoặc là cái biểu tượng có ý nghĩa nhất là những nhà khoa học khi chế tạo máy móc á, những cái người đó họ chưa bao giờ bị vấp ngã
[15:52]nhưng họ phải buộc họ phải suy luận hết bao nhiêu tình huống rủi ro để khi họ chế một cái máy là họ chặn trước hết những cái rủi ro của nó. À ví dụ một cái bóng đèn phải ngừa là nó không bị vỡ kiếng, mảnh rơi xuống làm cho người khác bị tai nạn, hay là một cái quạt nó không phải văng cái cánh ra mà làm cho người khác bị thương, một chiếc xe chạy nửa chừng bao nhiêu ngàn cây số không thể nửa chừng một cái bánh rơi ra bên ngoài được, vân vân. Nghĩa là họ phải lường trước hết từng cái sơ suất để tránh cho cái kỹ thuật sai lầm mà làm tai hại cho người sử dụng rồi họ mới đem ra cạnh tranh được, vân vân.
[16:30]Đó là cái thứ hai là cẩn thận là do ta thông minh. Ta muốn nói tới cái thứ ba là cẩn thận là do ta có tinh thần trách nhiệm. Đây mới là vấn đề đạo đức là chính nè. Cái người mà có cái đạo đức, lúc nào cũng có trách nhiệm với mọi người chung quanh mình thì thường phải là người cẩn thận. Cái người mà sống không cẩn thận ta cũng biết là người này vô trách nhiệm với cuộc đời. Cái người đó ích kỷ và không có phước. À gần mấy người đó chúng ta khó làm bạn mà khó kết thân vì họ không nghĩ tới ai hết. Chính vì không nghĩ tới ai hết nên thường là họ không cẩn thận. Cho do đó là cái yếu tố thứ ba mà tạo nên sự cẩn thận chính
[17:16]là cái tinh thần trách nhiệm với mọi người, với cuộc đời. Ở đây ta sẽ thấy là cái người mà có trách nhiệm á tự nhiên họ cẩn thận, có thể là họ không có thông minh lắm, có thể họ cũng chưa từng bị kinh nghiệm vấp ngã, nhưng bởi vì họ thương yêu con người, họ lo lắng cho con người, họ có trách nhiệm với cuộc đời, với gia đình của họ nên họ cẩn thận. Ví dụ như là mình ở chung một cái phòng với nhiều người là khi mình vừa bước ra khỏi phòng thì không bao giờ là cứ bước ra rồi đi lo công việc, mà lúc nào họ tới cửa phòng họ dừng lại, họ suy nghĩ, họ xem lại coi mình có phải là người cuối cùng ra khỏi phòng hay không.
[18:01]Nếu mình là người cuối cùng, mình phải khóa cửa nẻo cẩn thận rồi rút chìa khóa đem giao cho ai đó cầm. Còn nếu mình không phải là người cuối cùng, còn cái người đi sau mình nữa thì mình cũng phải cẩn thận coi là cái người đó họ có đang ở gần đó để biết rằng mình đã ra khỏi hay chưa hay họ tưởng mình ở trong phòng, họ lặng lẽ ở nhà sau rồi đằng trước này ăn trộm vô lấy đồ hết. Đó, cái mà tinh thần trách nhiệm làm cho người ta cẩn thận khi mà sống chung với nhiều người. Hoặc là một giảng sư trong Phật pháp cũng vậy là khi mà giảng Phật pháp phải hết sức cẩn thận là cái lời giảng của mình truyền ra có bị hiểu lầm, có bị gây phản ứng phụ hay không.
[18:49]Cái người giảng sư Phật pháp vậy, ví dụ mình giảng sai cái người kia họ nghe, họ sống sai, họ sẽ bị đau khổ về sau, còn chính mình thì bị đọa rất là nặng nề ở nhiều kiếp. Quý Phật tử nhiều khi thấy một thầy giảng sư được mọi người quý trọng đừng tưởng là làm giảng sư là ngon lành đâu, mà làm giảng sư trách nhiệm nặng lắm, nói bậy một cái bao nhiêu phước đốt bỏ hết luôn. Nên phải cẩn thận từng cái lời ăn tiếng nói của mình. Người ta hiểu sai cái mình đọa liền. À ví dụ như bây giờ có người đến hỏi ông thầy, "Thưa thầy, giờ con đi ngang rồi con thấy có một người bị té xe rồi mà công việc con vội quá rồi con cũng
[19:35]không giúp được rồi con đi luôn thì con có tội hay không?" Chúng ta trả lời sao? Chúng ta trả lời là: bây giờ chúng ta nói là có tội, thì cái người kia họ sẽ, họ sẽ ray rứt hoài tại họ đã, họ đã bỏ mặc một người khác làm họ có tội, làm họ bất an. Hoặc là bây giờ ta nói là không có tội tại vì mình bận việc, còn cái người đó họ vậy chứ một lát cũng sẽ có người sau tới cứu cho họ. Mình trả lời như vậy thì, thì sao? Từ đó về sau họ không cần phải quan tâm tới ai nữa, họ cứ cho công việc của họ là chính, thì họ sẽ sống sai lầm. Nên cái câu trả lời rất là, rất là khó trong những trường hợp như vậy không phải là dễ.
[20:20]Có nhiều trường hợp có một người tới hỏi với thầy: "Thưa thầy, bây giờ gia đình con như vậy, con nên ly dị hay không?" Thì dĩ nhiên là có cái xung đột gì đó, có cái mâu thuẫn gì đó, chứ không phải là, là khi không mà người ta muốn ly dị. Thì cái người thầy phải hết sức là cẩn thận. Bây giờ hễ thấy xung đột nói: "Ờ, thôi ly dị con, sống không được thì bỏ con." Thì như vậy vô tình là mình không dạy người ta cái sự nhẫn nhục, chịu đựng, vô tình mình khuyến khích cái sự phá vỡ cái cấu trúc gia đình, nên nó tai hại về sau. Hoặc là mình nói là: "Thôi cứ phải chịu đựng đừng ly dị." Ít bữa sau thì hai người có người giết người kia,
[20:58]người chồng giết người vợ chết mất á thì mình bảo đừng ly dị mình lại mang tội. Cho nên phải xét rất là kỹ, cân nhắc rất là kỹ mới có cái câu trả lời nó đúng trong từng trường hợp, chứ không phải là cứ đụng đâu cũng trả lời một cách vội vã. Rồi người ta xử lý công việc sai lầm, người ta sống sai lầm, người ta suy nghĩ sai lầm, người ta mang tội, người ta bị hại, thì chính cái người trả lời cũng mang tội rất là nặng. Vân vân. Nghĩa là cái người mà làm thầy trong Phật pháp thì phải cẩn thận gấp bội lần những người khác. Vì nếu ở ngoài đời chúng ta không cẩn thận, cái sơ suất có thể là cháy một cái nhà, hai cái nhà.
[21:45]Nhưng mà cái người làm thầy nói bậy một cái, giết tâm hồn không biết bao nhiêu con người và bao nhiêu con người vì họ hiểu sai một cái, họ đọa, họ không có phước, nên cái người mà phát ra cái câu đó sẽ bị hậu quả rất là, rất là lớn. Cho nên, cẩn thận trong việc giáo hóa rất là quan trọng. Hoặc là một cái ông võ sư vậy, ông nhận môn sinh vô để dạy võ, nhưng mà ông không có cẩn thận dạy cái đạo đức trước, là ông chỉ dạy cách chiến đấu và chiến thắng, hạ gục đối phương, cho đến khi cái người học trò cái nó giỏi, nó có bản năng, nó có khả năng đánh võ giỏi, nó đi ăn cướp, ăn trộm, nó lập băng đảng,
[22:27]và nó gây tội thì cái ông thầy phải chịu phân nửa tội của nó. Tại vì cái khả năng của nó là do ông thầy ổng dạy, nên ông thầy ổng chịu phân nửa cái trách nhiệm, cái tội của nó. Nên do đó, ở những cái võ đường ngày xưa, cái môn quy rất là nghiêm ngặt. Khi ông thầy nhận một cái người môn sinh vào, bắt quỳ lạy, thề trước tổ là không bao giờ được dùng cái võ thuật của mình để mà hiếp đáp người khác hay làm những chuyện tội lỗi, mà chỉ dùng cái võ thuật như là một cái phương pháp rèn luyện cơ thể để tự vệ, để giúp người, để cứu đời, và để sống có một cái nội tâm bình an vững vàng. Tại sao võ thuật cuối cùng đưa đến một cái nội tâm bình an vững vàng?
[23:17]Vì khi người ta mạnh mẽ, người ta không có, không còn sợ hãi. Không sợ hãi, người ta được cái tự tin, rồi thêm một số cái đạo đức thương người, giúp người thì người ta sẽ đạt được cái bình an của nội tâm. Ta từ cái võ thuật nó biến thành cái võ đạo là như vậy. Thì ông thầy phải dạy cho học trò đạt được tới cái trình độ của võ đạo. Còn nếu không, đệ tử sau này lớn lên nó đi quậy phá thì ông thầy chịu hết phân nửa trách nhiệm. Đó gọi là không cẩn thận, vân vân.
[23:54]Có nhiều cái gọi là do cái tinh thần trách nhiệm mà ta phải cẩn thận. Ví dụ như một người lính gác ở trong rừng cũng vậy, ban đêm hôm đồng đội mình mệt phải nằm nghỉ, mình tới ca gác thì phải hết sức là cẩn thận để cho đồng đội mình được bình an. Vì cái cẩn thận của mình đem cái bình an đến cho người khác làm cho mình có cái phước vậy, có cái phước là cả đời mình đời này và những đời sau, lúc nào mình sống cũng được trong cái bình an, cái vui vẻ, cái hạnh phúc. Là vì người ta tin mình, người ta biết rằng mình hết sức là cẩn thận nên người ta an tâm mà người ta nghỉ ngơi hay lo công việc của người ta.
[24:33]Ví dụ như một người lái xe tốt vậy, mình leo lên xe, ông tài xế ổng cẩn thận, mình thấy ổng lái cẩn thận cái mình thôi ngủ, là nhờ vậy mình có sức khỏe thì cái người lái xe đó có phước. Nên do đó, ta thấy là nếu ta sống trên đời, ta cẩn thận từng ly từng tí, ta tránh mọi cái rủi ro, mọi cái bất trắc cho ta, cho mọi người chung quanh ta, khiến cho mọi người chung quanh ta được bình an, thì ta được cái phúc rất là lớn chứ không phải là nhỏ. Nên có khi ta thấy: "Ủa, sao cái người này cũng không thấy bố thí gì nhiều, cũng không thấy là đắp đường, bắc cầu gì nhiều, mà sao cuộc sống của người này rất là bình an,
[25:11]rất là may mắn?" Xin thưa, chỉ bởi vì người này cẩn thận. Tức là họ sống, làm cái gì họ cũng cẩn thận, ai đến gần người đó đều được bảo vệ, được chở che và được an tâm, cho nên cái người đó họ được cái phúc, được cái phước lành. Nên vì vậy là cái cẩn thận cũng là một cái thiện nghiệp. Cái thiện nghiệp tạo nên cái phước cho ta rất là lớn, mặc dầu là nó không có rõ ràng, nó chỉ âm thầm, lâu dài, từ từ, từ từ mà thôi. Nên tới đây, ta muốn nói nữa, cái người càng vị tha thì họ sẽ càng cẩn thận, và họ càng cẩn thận thì họ càng, càng có phước là như vậy. Ví dụ như một người kiến trúc sư, khi thiết kế một căn nhà,
[25:57]thiết kế tỉ mỉ là khiến cho cái người sử dụng họ yên tâm, thoải mái và lâu bền. Ví dụ xây một cái trường học, học sinh chạy nhảy không bao giờ bị sập, bị ngã, không bao giờ có cái mái rớt xuống, là không bao giờ phải tốn tiền để sửa chữa, đem cái tiện lợi đến cho con người như vậy, nên cái người kiến trúc sư rất là có phước. Hoặc là, ví dụ như ta đi trên đường, ta đi về miền Tây, à ta lên xe đò, cái ta thấy có một bà già lụm cụm xách cái giỏ hành lý cũng, cũng lết lết lên xe. Thì mình là người có đạo đức, mình sao? Mình đỡ, mình đỡ bà cụ lên, mình đón cái giỏ hành lý đặt cho bả ngồi an toàn. Trong suốt chuyến xe, mình lúc nào cũng để ý cái hành lý của bà,
[26:42]sợ bà già yếu có kẻ xấu nó đến nó ăn cắp, nó giật mất cái giỏ. Nhưng mà mình cũng chưa yên tâm, mình nghĩ rằng đến lúc mà bà xuống xe, tại vì đâu chắc bà xuống xe cùng với mình, rồi một mình của bà xách cái giỏ này, rồi ai sẽ đón tiếp cho bà? Lúc đó mình suy nghĩ như vậy nên bảo mình hỏi, hỏi con cháu bà, bà có cầm số điện thoại hay không, và mình bốc điện thoại mình gọi về nhà liền để khi bà đến đâu thì có người đón đến đó. Thì ta thấy, nghĩa là chỉ cái việc mà ta thấy nhiều khi ta chè cái bà già lên được chiếc xe đò là thấy mình cũng có phước rồi, nhưng mà chưa, nó chưa cẩn thận. Kè bả lên, sắp chỗ cho bà ngồi, giữ hành lý cho bà,
[27:23]rồi còn phải coi coi khi bà xuống sẽ có ai đón hay không. Cái người như vậy là người rất là vị tha, phải không? Vì là vị tha cho nên rất là cẩn thận, mà vị tha như thế, cẩn thận như thế nên sau này có phước không? Có phước không? Rất là có phước. Nên đây là vậy. Còn cái người không vị tha thì đưa bả lên cái rồi vô trách nhiệm, mình tưởng mình như vậy là đã làm phước rồi, chưa, một lát bả đi xuống đường xong bả đi một mình bả té bả chết. Nên gọi là không vị ít vị tha thì cũng sẽ ít cẩn thận và cũng sẽ, sẽ ít phước. Hoặc là một cái người thợ điện khi mà thi công cái đường dây điện ở trong nhà, đi đường dây điện ngầm, thì lúc làm cái đường dây điện á,
[28:07]đã nghĩ tới 30 năm sau cái đường dây điện này cũng sẽ không bị chập, bị cháy, để cho cái người sống trong cái căn nhà này được an toàn. Chứ còn mà đi cái đường điện mà 15 năm sau nó chập điện cháy mất tiêu, người trong nhà có thể người chết, thì như vậy là ác. Nên cái hời hợt vô tình trở thành cái ác độc, chứ nó không phải là nói là: "Ồ, tại cái người này không cẩn thận, mình chỉ truy cứu cái tội là không cẩn thận", không phải, không phải không cẩn thận, mà là vô trách nhiệm, mà cũng không phải vô trách nhiệm, mà là ác. Nên ta thấy là cái người có trách nhiệm, cái người có tinh thần vị tha họ phải cẩn thận, đó là bắt buộc thôi.
[28:51]Còn nếu ta làm cái điều gì mà ta không cẩn thận thì ta phải coi lại mình, coi lại mình chỗ nào? Có thể trong tâm ta còn có một chút ác độc, nên ta đã không cẩn thận. Nên vì vậy là cái cẩn thận nó là cái thước đo đạo đức của ta, chứ không phải là, là đơn giản. Nên vì vậy là cái người mà họ cẩn thận, họ có trách nhiệm, họ làm cái việc gì nó cũng hoàn chỉnh, chu đáo, tốt lành, cái người đó được phước rất là lớn mà nhiều khi chính họ cũng không biết nữa. Họ không biết tại sao hồi về già họ được nhiều cái may mắn, gia đình họ bình an, hạnh phúc, con cháu được phát triển, kiếp sau họ sinh vào cái chốn lành.
[29:34]Họ cũng không biết tại sao, tại họ thấy là họ cũng không có tiền để họ làm được nhiều cái việc phước thiện gì, nhưng mà tại sao cuối đời họ lại được sung sướng, là chết xong sinh vào cái chỗ lành? Thật ra chỉ bởi vì họ rất có trách nhiệm trong cái việc làm của mình, lúc nào họ cũng cẩn thận từng chút, sợ cái rủi ro, sợ cái nguy hiểm cho người khác. Chỉ vậy thôi mà được phước rất là lớn. Nên do đó, cái người Phật tử ta cũng phải hiểu điều này để mà sống một đời cẩn thận.
[30:09]Ngược lại cũng vậy, cái người mà không cẩn thận, gây ra rủi ro thì bị tổn phước rất là rất là lớn. Ví dụ như làm cái người thợ sửa xe, kiểm tra xe xong hết, chỉ một lúc mà mê coi cái World Cup, coi bóng đá đã không kiểm tra cái thắng cho nó hoàn chỉnh. Tới chừng giao xe người ta đi ra, tới lúc cần phải đạp thắng, người ta đạp cái thắng bị tuột, chết người. Chút xíu thôi, chút xíu mê bóng đá thôi, chút xíu không cẩn thận rồi người ta bị chết, gia đình người ta đau khổ thì cái đó làm cho mình bị tổn phước. Giờ mới truy cứu cái tội, nói là mình đâu cố ý giết người. Cái người kia chết không phải do mình giết,
[30:50]mình không thể là cái tội giết người. Nhưng mà rõ ràng vì cái cái bất cẩn của mình đã làm cho một người, hai người chết, mình cũng mang tội. Mà tại sao nó có cái bất cẩn? Chỉ bởi vì mình ích kỷ, mình không vị tha, hay nói thẳng mình vị kỷ và ác độc. Rõ ràng, cái không cẩn thận vô tình nó đi chung với cái vị kỷ và ác độc. Do đó, làm việc gì ta cũng cẩn thận từng chút từng chút. Ví dụ bây giờ cái người họ kỹ sư nhận xây một cái cầu, nhưng mà kiểm tra không kỹ, chưa có nói là rút ruột công trình, cái rút ruột công trình đem bán vật liệu là cái cực kỳ ác độc rồi, cái đó bỏ tù là đáng rồi. Nhưng mà nói là mình không kiểm tra kỹ thôi,
[31:38]để người ta cột cái mối sắt không đàng hoàng, trộn cái bê tông nó không có đều vân vân, thế là làm cái cây cầu ít bữa nó bị nứt, bị sập, bị lún, bị phải tốn rất nhiều tiền để sửa lại thì cái chi phí tốn tiền đó nó đánh vô trong cái phước của ta hết. Làm cho cái người kỹ sư nói: "Ủa, tôi đi xây cầu, xây đường bao nhiêu năm, tại sao bây giờ tôi nghèo khổ ra nông nỗi này?". Chỉ vì những cây cầu mà ta làm á phải có cái tiền nó sửa lại do ta làm hư. Mà tại sao ta làm hư? Chỉ vì ta không kiểm tra cẩn thận. Chỉ đơn giản như vậy mà sau này ta cứ nghèo, nói: "Ủa, tại sao Phật nói là ai đắp đường, bắt cầu là có phước, tôi là người kỹ sư đi đắp đường,
[32:21]bắt cầu, tôi không rút ruột công trình, là tại sao là tôi lại nghèo khổ, là về già tôi không sung sướng?". Quên mất một điều là không kiểm tra kỹ, cái cầu nào mình làm sau này cũng phải tốn tiền sửa hết, mà tiền sửa là tiền của ai? Tiền của dân. Tiền của dân đóng thuế, mà dân lấy tiền ở đâu ra đóng thuế cũng là mồ hôi nước mắt của người ta. Cho nên là chỉ vì mình sơ suất, làm cầu không kỹ, tốn tiền của dân, của nhà nước rồi mà sau này mình bị tổn phước. Chúng ta thấy cái không cẩn thận làm ta như vậy. Hoặc là nhiều khi có nhiều người vậy, uống bia, uống rượu say xong rồi cái hứng chí đã cầm luôn cái chai quăng luôn ra ngoài đường luôn.
[33:06]Cái chai quăng luôn ngoài đường thì sao? Chai nó vỡ toang ra, một lát có đứa bé nó chạy chơi, nó không mang dép, nó giẫm lên. Nó giẫm lên và nó bị thương. Thì cái người mà chỉ hứng chí cầm cái chai nói: "Tôi không cố ý làm đứa bé bị thương", nhưng chính cái hành động bất cẩn, ẩu tả của mình đã làm đứa bé bị thương. Cái tội đó nó giống như gần giống như mình cố ý làm cho đứa bé bị thương vậy. Nên ta thấy là cái đó nó không phải là vô tình nữa, mà nó là vô trách nhiệm và ác độc. Nên ở đây ta thấy rất là rõ. Mới đầu mình chỉ trách một người nói: "Tại sao anh không cẩn thận nên nông nỗi này?". Sự thật là không phải không cẩn thận, mà là vô trách nhiệm và ác độc.
[33:50]Do đó là ta thấy là hễ sống trên đời, làm người, biết đạo đức, ta có trách nhiệm với mọi người chung quanh mình, ta thương yêu cuộc đời thì buộc ta phải cẩn thận trong việc làm của mình, trong lời nói của mình. Mỗi khi làm cái gì phải cẩn thận coi có thể có những cái rủi ro gì xảy ra hay không. Mỗi khi nói cái điều gì, coi chừng có ai đem cái lời nói này truyền ra nữa gây tai họa cho đời, cho người hay không. Đó, đó là ta càng cẩn thận thì ta sẽ càng càng có phước như vậy.
[34:24]Như vậy, quý Phật tử là có nghĩ rằng từ đây chúng ta phải sống rất cẩn thận không? Đồng ý không? Đồng ý nha. Nên ta phải cố gắng như vậy, hết sức là cẩn thận trong từng việc làm, lời nói của mình. Tuy nhiên, tuy nhiên, bị ông thầy hù quá rồi bắt đầu sợ, làm gì cũng sợ hết thì bắt đầu rơi vào bệnh gì? Rơi vào bệnh gì? Bệnh nhát. Nhát là làm gì cũng sợ hết, không dám làm gì nữa thì bắt đầu là rơi vào cái bệnh nhút nhát. Cẩn thận không phải là nhút nhát. Nhút nhát rồi không dám làm gì hết thì sẽ sẽ không làm được điều gì cả. Chúng ta nên nhớ điều này, là trên cuộc đời này không bao giờ có cái gì hoàn toàn thành công,
[35:13]không bao giờ có điều gì an toàn 100%, không bao giờ. Nghĩa là cứ ngồi làm cái gì cũng sợ có cái rủi ro nên không dám làm gì hết thì người này cũng sẽ không bao giờ có phước. Nhớ như vậy. Ta làm, ta không cẩn thận để cái rủi ro xảy ra thì ta tổn phước đã đành rồi, bây giờ mình sợ rủi ro quá, mình không làm gì hết thì có phước không? Cũng không có phước luôn. Mà cả một đời ta không làm gì hết, ta không có phước gì hết thì sao? Sẽ thành ra mang tội. Nó sẽ ngược lại như vậy. Nên do đó là sống trên đời ngoài cái cẩn thận, ta còn phải biết chấp nhận cái rủi ro khi mà ta đã cố hết cái sức của mình. Ví dụ bây giờ nói:
[36:03]"Đường này ta nên trồng cây để lấy bóng mát cho cái người đi đường", mình ngồi mình nghĩ: "Trồng á thì phải cắm cây giữ, ai đi ngang nó ác, nó vui tay nó nắm nó nhổ cây lên cái tốn công mình trồng, là mua cái cây mắc tiền, trồng cực khổ mà chỉ cần cái đứa nào nó phá lại nắm nhổ lên", cứ nghĩ vậy thôi: "Thôi trồng mất công, tốn tiền, uổng". Cứ nghĩ như vậy rồi có bao giờ mình trồng được một cái cây nào không? Không. Đó, cứ sợ, cứ sợ cái điều rủi ro quá đáng mà ta sẽ không làm được điều gì hết. Rồi ví dụ có người đến rủ mình, nói: "Bây giờ tôi với anh chị đi làm từ thiện nha, ở bên cái xóm kia có 10 gia đình nghèo.
[36:49]Bây giờ tới lúc ngày Tết, đi mua 10 cái bịch gạo qua tặng, à một bịch gạo là 10 ký". Cái mình nghe mình cũng ham, à cũng thích làm từ thiện, bắt đầu nhưng mà nghĩ rồi sợ. Mình nói: "Bây giờ mình mua gạo rồi trong gạo á, người ta vô tình người ta bỏ cái cái cái cái hóa chất độc hại, hoặc là cái gạo đó tốt nhưng mà cái người đó họ ăn nhằm thức ăn thiu rồi người ta bị bệnh, người ta đổ thừa mình đem cho người ta cái gạo độc người ta ăn bệnh". Cái nghĩ như vậy rồi sợ, cái không dám đem cho gạo ai hết. Thì như vậy cũng là cẩn thận, cẩn thận là sợ rủi ro á, ảnh hưởng á, nhưng mà sợ quá rồi không làm từ thiện được,
[37:30]không dám làm gì hết cũng thành ra một cái cái dở. Hoặc là mình thương con mình quá, à cứ sợ nó đi ra đường xe tông chết. Mình có được một hai đứa, tông cái chết đẻ không kịp đứa khác. Thôi ở nhà không cho đi đâu hết, lúc nào cũng cẩn thận giữ gìn, cái đứa nhỏ lớn lên nó èo uột nó không biết làm hết trơn, lúc nào nó cũng sợ hãi không dám làm điều gì hết. Bởi vì ta ta ta không dạy nó điều gì, không cho nó làm điều gì. Như trên chùa thì có khóa học hè ở trển, có những đứa mà cha mẹ cưng chiều cái kiểu gì á, nó uống nước nó cũng không biết đi rót nữa, phải ai rót tới đưa nó mới uống. Tại ở nhà hễ mà nó rót là có ba mẹ nó rót đưa tới
[38:11]uống, ăn cơm có người tới đút cho nó ăn, lớn dần dần rồi cha mẹ cưng quá không cho làm gì hết. Mà không biết năm nay sao đưa lên, thế là bắt mình phải cải tạo lại hết, cải tạo lại hết để cho phải mạnh mẽ, phải tự lập lại. Nên ta thấy là cuộc sống không bao giờ là an toàn 100%. Ta cẩn thận tối đa nhưng ta cũng phải đôi khi phải chấp nhận có những cái rủi ro mà mà ngoài tầm tay của mình, thì lúc đó mình cũng không ta... vì mình cũng đã cẩn thận rồi, chứ không phải là vì cẩn thận quá thì trở thành nhút nhát và sợ hãi. Thôi bây giờ, cũng không thể giữ con trong nhà, phải tập cho nó đi xe đạp, đôi khi nó bị vấp nó té,
[38:51]đôi khi nó cũng quẹt xe, nhưng mà ta dạy nó hết đầy đủ rồi phải cho nó tự đứng lên để nó đi vào cuộc đời của nó, chứ ta một ngày nào đó ta cũng già, cũng chết, mình đâu có đi theo giữ nó hoài được, nên phải tự cho nó mạnh mẽ nó đứng lên, chứ nếu mà sợ thì suốt đời sợ hãi, suốt đời sợ hãi.
[39:11]Ví dụ như là có những cái ta tính cái tỷ lệ là chắc ăn bao nhiêu phần trăm rồi thì ta mới làm. Nếu ta là người có tính cẩn thận, làm việc gì mà thấy cái phần chắc ăn 50%, còn 50% là thua, dứt khoát không làm. Không bao giờ làm cái chuyện mà gọi là năm ăn năm thua. Ta khôn ngoan, ta có trách nhiệm, ta có đạo đức, ta chỉ làm điều gì khi bảo đảm là trên 70% chắc ăn ta mới làm. Còn mà làm chuyện năm ăn năm thua, không làm. Nhớ, thà rút lui, thà không làm. Đó là cái phương châm của ta. Ừm. Cũng giống như một người giảng sư, ví dụ khi đăng đàn thuyết pháp cũng vậy. Mặc dù là soạn dàn bài kỹ rồi, nhưng mà có chắc cái bài đó hay không? Có chắc không?
[39:56]Không chắc đâu. Mặc dù soạn dàn bài ý tứ đầy đủ vẫn không bao giờ chắc là sẽ giảng hay. Vì nó còn lệ thuộc cái phần ứng khẩu mấy chục phần trăm còn lại. Mà bữa đó, nếu chúng ta có cái gì nó nó trục trặc, có thể là ta ứng khẩu sẽ không hay. Bài soạn hay mà ứng khẩu không hay, cũng là thành dở. Nhưng mà vẫn phải làm, tại vì soạn được cái dàn bài tốt là đã được 70% rồi thì ta mạnh dạn mà giảng. Chứ không phải là, nói mời thầy đi giảng cho con nghe, soạn dàn bài xong, nói: "Soạn xong sợ quá, sợ giảng dở quá thôi không giảng." Như vậy còn làm thầy tu được không? Không, phải không? Làm thầy tu là phải giảng.
[40:36]Mà giảng là không được giảng liều, không được là không có dàn bài mà cứ đăng đàn thuyết pháp đại, đó là năm ăn năm thua á, không biết lúc đó ứng khẩu nói cái gì, rồi nửa chừng không biết ý rồi nín ngồi đó dòm người ta cười rồi đi xuống, không được. Nên phải soạn dàn bài. Mà khi soạn dàn bài ta đã được 70% rồi thì còn phần còn lại là liều, nhờ Phật gia hộ mà ứng khẩu mà giảng. Rồi có người thấy mình cũng hiền lành, có người rủ nói: "Thôi đi tu đi, đi xuất gia." Đi xuất gia, ngồi nghĩ: "Ờ đi tu cũng tốt, nhưng mà sợ nữa tu không được hoàn tục, kỳ quá thôi không đi." Làm gì cũng sợ hết rồi làm được không? Được không?
[41:15]Không được, phải không? Chưa đi tu mà đã sợ hoàn tục rồi còn đi tu được không? Không. Còn cái người nào đi tu là không bao giờ nghĩ đến ngày trở về. Vậy mà còn có thể bị trở về. Lúc đi là quyết tâm cuồn cuộn, dứt khoát không bao giờ có ngày quay lại. Vậy mà có lúc còn bắt trở về. Còn cái người mà chưa đi mà đã sợ: "Trời, đi tu nữa mà ra đời tóc để không kịp, kỳ." Thì sao mà đi tu, phải không? Cho nên là phải quyết tâm cao, phải chấp nhận rủi ro và phải dứt khoát. Như vậy. Mặc dầu là ta cẩn thận tối đa, nhưng mà ta cũng phải chấp nhận rủi ro. Và để đền bù cái rủi ro đó, ta luôn luôn lạy Phật, giữ gìn cái tâm khiêm hạ, cái từ bi.
[42:01]Có công đức, mỗi ngày tu là mỗi công đức bù đắp, bù đắp để lấp mất cái rủi ro luôn. Nhờ vậy ta mới có thể đi tu suốt cuộc đời được. Chớ làm việc gì đều có cái rủi ro. Ví dụ nói bây giờ ta muốn đi một chuyến đi công việc, đi thăm vị nào đó hay đi thăm ông ngoại, bà ngoại mình ở tỉnh xa. Mình nói thôi đi sợ dưới đường xe lật, không đi. Thì được không? Có khi bổn phận tới lúc phải đi, không thể không đi. Mà bây giờ ta, cái cẩn thận của ta là gì? Ta lựa xe đời mới tốt, ta lựa tài xế cẩn thận là được 70% an toàn. Còn 30% còn lại là vẫn không an toàn thì ta ngồi trên xe ta làm sao? Ta niệm Phật, đúng như vậy.
[42:48]Đó là ta lấp cái 30% còn lại để cho cái chuyến đi được an toàn. Chớ không bao giờ là cuộc đời có cái gì an toàn 100%. Ta cẩn thận tối đa, nhưng mà vẫn còn cái phần rủi ro còn lại và phần đó ta nhờ phước, nhờ Phật gia hộ để ta vượt qua. Nhớ là là như vậy.
[43:13]Để được cái cẩn thận thì ta làm một vài cái suy nghĩ như thế này. Trước khi ta kết thúc công việc thì ta phải tự nhắc cái câu này: "Mình còn có thể làm kỹ hơn được nữa." Chớ không phải chỉ nhiêu đây. Tức là mình sắp sửa ngừng tay rồi, công việc sắp sửa kết thúc rồi, nhưng mình phải đọc cái câu thần chú lên: "Vẫn còn có thể làm tốt hơn một chút nữa." Đọc câu thần chú đó lên. Cho nên làm sao? Kiểm tra lại trước khi ngừng hẳn. Ví dụ như là ta đi ra khỏi nhà, ta đóng cửa lại, ta bấm khóa rồi, ta đi, nhưng hãy nghĩ: "Ta còn có thể làm cái điều gì thêm chút nữa, chớ không phải chỉ là bóp khóa rồi ra đi."
[44:04]Bắt đầu ta mở khóa vô đi coi lại là có thể coi chừng một cánh cửa sổ mở, cơn mưa thổi ập vào sẽ làm ướt cái phòng, ướt cái giường hay là ướt cái tủ, bàn học, ướt cái máy vi tính, vân vân. Là lúc đó ta đóng cái cửa lại rồi hãy đi ra. Nghĩa là luôn luôn như vậy, ta làm hoàn chỉnh rồi ta nghĩ rằng vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa chớ không phải chỉ nhiêu đây. Mà nếu mà ta làm được như vậy thì bắt đầu ta tập cái tánh, tánh cẩn thận. Ví dụ bây giờ ta khuyên một người bạn, cái người này có cái tánh nóng nảy. Ta đến ta mới gặp người này, ta mới nói là: "Khi ta nóng là ta ngu. Nóng lúc đó mất bình tĩnh." Một nhà triết gia đã nói như vậy:
[44:51]"Kẻ nóng là kẻ ngu." Thì ta cũng nói lại, ta cũng nói có một triết gia nói câu đó: "Kẻ nóng là kẻ ngu." Cho nên khi anh nóng, anh dễ làm sai. Nên anh cố gắng hãy kiềm chế cái cơn nóng giận của mình, đừng có nổi nóng nữa để khi có những chuyện xảy ra mình biết lựa lời, mình biết lựa việc mình làm cho nó chính xác. Mình khuyên người bạn của mình như vậy, đừng nóng nảy, hãy nhẫn nhục, hãy sống hiền lành. Khuyên xong mình chuẩn bị đứng lên mình đi về nhưng hãy nhớ cái câu thần chú là: "Vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa." Thôi khoan về, nhổm đứng lên rồi ngồi xuống lại nói một câu nữa. Nói một câu nữa:
[45:35]"Mỗi ngày anh hãy lạy Phật, anh sám hối là trước giờ con nóng nảy, nên cho con sám hối và con phát nguyện từ đây về sau con không nóng nảy nữa." Tức là mình dặn thêm một cái nữa, lúc đó mình đứng lên mình đi về thật được rồi. Nhớ như vậy, còn lần trước mà mình đứng lên mình đi về là mình chưa có kỹ, chưa cẩn thận. Lúc mà ngồi lại nói thêm một câu nữa mới là cẩn thận, là làm đúng cái câu thần chú là: "Việc này ta còn có thể làm tốt hơn chút nữa." Nhờ cái câu thần chú này mà ta chu đáo, ta hoàn chỉnh được cái cái công việc của mình, phải không? Hoặc là thế này, bây giờ ta tổ chức đi từ thiện, ta tổ chức đi từ thiện, ta đến một cái
[46:24]trường học hay một cái ủy ban xã, ta mời nói ủy ban họ mời giùm những người dân nghèo có trong danh sách đến để ta tặng mỗi người một cái gói quà. Gói quà đó gồm 10 ký gạo, 2 ký đường, mấy ký khô, mấy bộ quần áo hay ít tập vở, à vân vân. Như vậy tổng cộng lại cái đó cũng cũng xấp xỉ gần 20 ký, 15 ký. Thì có cái nhà đó cha mẹ nghèo, bị bệnh, kêu đứa bé con mình đi tới lãnh lãnh cái quà từ thiện. Thì ta phát quà xong ta hết trách nhiệm nhưng mà cái đạo đức của ta, cái lòng thương người của ta không cho phép ta phủi tay khi mà thấy một đứa bé nó ôm cái gói quà nó ôm không nổi. Từ đây không biết nhà nó bao xa mà nó còn nhỏ,
[47:12]cha mẹ vì lý do gì đó không đến nhận được thì ta biết là có việc rồi. Cho một đứa nhỏ tới là gia đình có chuyện rồi. Mà bây giờ đứa bé nó ôm 15 ký, nó đi bộ không biết nó đi về tới góc nào, đoạn đường sẽ bao xa rồi dưới đường ai có giựt nó mất hay không? Hay nó sẽ té giữa đường hay nó mệt quá rồi nó sẽ té xỉu? Không, nãy giờ nó đã uống miếng nước nào chưa? Sáng giờ nó đã có ăn cái gì chưa? Có khi nó đói bụng mà nó vác 15 ký này về tới nhà nó hay không? Đó. Cho nên là khi ta phát quà xong hết là ta xong bổn phận rồi, nhưng hãy nhớ câu thần chú là ta vẫn có thể làm tốt hơn chút nữa, dừng lại để quan sát.
[47:51]Thấy có một đứa bé nhỏ như vậy thì ta phải nghĩ cái cách nào đó để giúp nó đưa cái gói quà này về tới nhà nó an toàn thì đó mới gọi là ta làm hoàn tất cái việc từ thiện của mình mà gọi là ta cẩn thận bởi vì ta thương yêu con người, bởi vì ta vị tha. Như vậy quý Phật tử đồng ý không? Đó, cái cẩn thận là như vậy. Ta cẩn thận là bởi vì ta biết rằng là ta có thể làm tốt hơn chút nữa chớ không phải chỉ chừng ấy là đủ. Nên cẩn thận là đạo đức, cẩn thận là vị tha. Đó là cẩn thận á cho mình, còn cái cẩn thận cho người nữa. Tức là ta đàng hoàng nhưng có người không đàng hoàng, ta kỹ lưỡng mà có người không kỹ lưỡng.
[48:39]Ví dụ bây giờ hỏi đi đường lái xe sao? Nói, "Dạ tôi lái xe cẩn thận, không phạm luật." Thì người này chưa cẩn thận đầy đủ. Tại vì sao vậy? Mình không phạm luật nhưng mà người khác phạm luật nó tông mình. Mà nó tông mình thì ai khổ? Ai khổ? Gia đình mình sẽ khổ. Nên do đó, mình chạy mình không tông ai mà không để ai tông mình mới là cẩn thận tối đa. Dứt khoát là mình không bao giờ ẩu để tông ai rồi, nhưng cũng biết bảo vệ mình để không cho ai tông mình hết. Để không cho ai tông mình hết. Thấy đằng xa mà họ đi lảo đảo là biết họ xỉn, thôi tránh cho xa. Chứ đừng để tới người đó họ tông mình rồi cả hai mang họa.
[49:21]Đi qua khúc quanh coi chừng người ta ẩu người ta đâm đầu từ trong con hẻm người ta đi ra đường lớn, người ta tông mình. Là mình chết, người ta cũng chết luôn cái đó. Thà là người ta chết, mình mình né cho hễ có tông nó chạy ẩu, chạy ra đụng ai cán ráng chịu, không phải trách nhiệm của mình nữa. Là có nhiều người họ ẩu, họ gây họa cho người khác, bổn phận mình mình phải bảo vệ bản thân mình bởi vì mình còn trách nhiệm nuôi sống gia đình mình nữa. Cho nên ở đây, ở trên đường là ta cẩn thận cho mình và cẩn thận cho cái ẩu của người khác. Hoặc là ở trong gia đình cũng vậy, bố mẹ nói, "Con đóng cửa chưa con?"
[49:58]Nó nói, "Dạ con đóng rồi." Là người cha mẹ đó chưa cẩn thận. Phải kêu một đứa con khác, "Con đi kiểm tra lại coi em đã đóng cửa hết cẩn thận chưa?" Như vậy mới gọi là cẩn thận. Tức là phần mình không ẩu rồi, nhưng phải đề phòng người khác ẩu. Phần mình kỹ lưỡng rồi, phải đề phòng người khác chưa kỹ lưỡng. Sống trên đời như vậy, tức là cái cẩn thận của ta nó thật là hoàn chỉnh. Hoặc là khi một vị giảng sư đăng đàn thuyết pháp thì thường là cái vị đó xây dựng cái tông phái của mình. Như vậy vẫn là chưa có cẩn thận, mà phải giúp xây dựng một cái đạo Phật chung đoàn kết, không có bị phân biệt tông phái.
[50:47]Hoặc là chùa mình có cái hội từ thiện, à rồi ta đi ta phát quà từ thiện. Ta phát quà từ thiện thì phần mình là mình đã hòa ái rồi, mình vui vẻ, mình hiền lành rồi, nhưng mà phải đề phòng huynh đệ mình có khi mặt chằm dằm, mặt hình sự, đi cho quà người ta mà mặt chằm dằm, kênh kiệu thì sẽ mang tội và mang tiếng chung cho cả cái hội từ thiện. Nên vì vậy ta cẩn thận, ta cẩn thận là phần mình, mình tặng quà, mình vui vẻ, mình hòa ái với người nghèo. Phần mình rồi, mình phải vui vẻ gấp đôi. Cố gắng là vui vẻ với tất cả mọi người, không sót ai hết để dự phòng cái trường hợp huynh đệ ta bữa đó có chuyện gì buồn cái mặt chằm dằm làm cho
[51:36]cái người nghèo người ta đến người ta lãnh quà người ta tủi thân. Người ta được mình phát một phần quà, nhưng mà thấy cái mặt chằm dằm người ta tủi, người ta nghĩ rằng mình nghèo phải đi nhận cái phần bố thí, rất là tội nghiệp người ta. Nên vì vậy là khi mình mang quà từ thiện đến mình cho người nghèo, mình phải vui vẻ, phải ân cần, phải tôn trọng. Mình vui vẻ, ân cần, tôn trọng là đã kỹ rồi, nhưng coi chừng huynh đệ mình chưa kỹ, huynh đệ mặt chằm dằm. Mình phải ân cần nhiều hơn nữa giùm cho huynh đệ mình. Nên ở đây ta muốn nói cái cẩn thận là cẩn thận giùm cho người khác. Ta không ẩu, coi chừng người khác ẩu.
[52:18]Ta kỹ lưỡng, coi chừng người bên cạnh ta chưa kỹ. Là ta ân cần, ta tôn trọng con người nhưng vẫn coi chừng cái người bên cạnh ta chưa ân cần, tôn trọng con người. Cho nên ta phải làm nhiều hơn nữa để phụ giùm cho cái người bên cạnh mình, giùm cho những người trong cuộc đời mình. Đó là như vậy, tức là cẩn thận.
[52:40]Trong cái cẩn thận thì ta có ba cái điều cẩn thận là cái lời nói, cái cử chỉ và cái ý nghĩ. Nên khi một người biết cẩn thận rồi thì không bao giờ nói đại để làm người khác phiền lòng, làm người khác tự ái. Nghĩa là khi ta nói còn làm người khác tự ái thì có thể ta còn chưa cẩn thận. À do đó là ta
[53:09]lúc nào cũng phải cẩn thận, sợ người khác phiền lòng, sợ người khác tự ái mà biết lựa lời gọi là cái cẩn thận trong ngôn ngữ. Khi ta nói chuyện với ai, ta sợ mình còn hời hợt, mình thiếu tình cảm, thiếu lễ độ, cho nên cái lời nói lúc nào cũng cẩn thận. Nói với ai cũng xưng hô ngọt ngào, khiêm cung, hòa ái, cẩn thận để mình cho người ta cái tình thương trong cái lời nói của mình. Có thể là mình không cho người ta cái tình thương qua cái tiền bạc được vì mình không có giàu, nhưng mà mình sẽ cho mọi người cái tình thương qua cái lời nói nhã nhặn, ân cần, lễ độ của mình. Gặp ai mình cũng biết nói ngọt ngào
[53:58]là qua cái lời nói ngọt ngào đó mình tặng cho nhau cái tình thương chân thật. Cái lời nói ngọt ngào ta muốn nói ở đây không phải là lời nói lịch sự đãi bôi ở ngoài miệng, mà cái lời nói ngọt ngào của ta là từ trong cái trái tim thương yêu của ta đến với tất cả mọi người, bởi vì Phật đã dạy ta như vậy. Nghĩa là ta sống ta phải thương yêu con người, mà có khi ta chưa đem tiền cho ai được thì ta chỉ đem bằng cái lời cái lời nói và ta cẩn thận từng chữ để cho mọi người biết rằng ta thương yêu ta thương yêu họ, như vậy. Hoặc là khi ta là người lớn, ta là cha là mẹ ta dạy dỗ con mình, hay ta là thầy cô giáo ta dạy dỗ học trò mình
[54:47]thì cẩn thận từng lời để sợ rằng ta dạy không chu đáo thì con ta nó không nên người, học trò của ta không giỏi giắn. Nên vì vậy mà mà ta cẩn thận trong cái từng lời dạy dỗ cho cho chu đáo như vậy, đó là lời nói. Còn bây giờ trong cái oai nghi, trong cái phong cách, ta chỉ cần nhìn cái người họ đi qua một cái là ta biết người này cẩn thận hay không, có thể tin tưởng giao công việc hay không. Mà tại sao ta biết? Là là cái người cẩn thận họ đi đứng đoan trang, chừng mực, nghiêm túc. Mình dòm mình thấy biết liền. Nên là trong cái công việc làm mình cẩn thận. Còn cái người mà đi cà hớt ha hớt hải, biết người này không cẩn thận.
[55:36]Cái tướng đi không được kiểm soát và người này trong công việc sẽ không kỹ lưỡng. Và nếu người này không kỹ lưỡng, họ lái xe đi ngoài đường sẽ ẩu, sẽ tông chết. Nên dòm thấy họ đi hớt hai, nói, "Tại sao ông này cái tướng đi là yểu tướng, còn người kia tại sao cái tướng đi là thọ?" Nó đi ẩu nên yểu chứ không gì hết trơn á. Phải không? Cho nên cái người nào mà tướng đi họ thong dong, họ trầm tĩnh, họ cẩn thận thì biết rằng trong mọi công việc họ kỹ lưỡng, họ cẩn thận. Còn khi mình đối xử với con người, lúc nào mà từng cái tay, từng cái chân cũng biểu lộ sự tôn trọng người khác. Mình ngồi ở cái vị trí nào lúc nào cũng cẩn thận để biểu lộ sự tôn
[56:18]trọng người khác thì đó là cái đạo đức cẩn thận, kỹ lưỡng. Bây giờ, cái cẩn thận trong tâm mình là gì? Cái cẩn thận trong tâm mình là lúc nào cũng coi chừng cái tâm mình có tham lam, có sân hận, có sai lầm, có đen tối, có ích kỷ hay không? Lúc nào cũng sợ trong tâm mình có những điều đó thì đó là người cẩn thận. À như vậy, lúc nào cũng sợ trong tâm mình có sai lầm là người đã bắt đầu biết tu cao siêu rồi. Nãy giờ ta nói cái cẩn thận là ta nói ở bề mặt thôi, còn cái người nào mà cẩn thận được trong tâm ý của mình, lúc nào cũng dè dặt, cũng sợ mình sai lầm từ trong cái ý nghĩ thì người này đã bước vào cái giai đoạn tu tập cao siêu rồi.
[57:10]Cái người này đã bắt đầu được trời, Phật, được thần, thánh yêu quý rồi. Nên nãy giờ ta nói cái cẩn thận trong công việc làm, trong cái đối xử với mọi người là ta nói ở mức độ thấp. Còn ở đây, nếu mà ta tu được đến mức độ cẩn thận trong cái tâm ý của mình, người ngoài nhìn vô không biết, nhưng lúc nào ta cũng cẩn thận, sợ mình sai lầm, sợ mình ích kỷ, đen tối, tham lam, sân hận, giữ gìn cái tâm mình kỹ lưỡng từng chút thì ta đã bước lên một cái vị trí tu tập rất là là khá. Mà người như vậy chắc chắn là sống hiện đời làm được nhiều điều phước lành và khi chết sẽ về cái cõi rất là tốt đẹp. Người mà biết sợ, giữ gìn ý nghĩ của mình là ở vị trí ở cao cấp.
[58:06]Cái người đó thuộc loại hàng VIP, cao rồi, không còn là cái người thường thường nữa. Còn ta mà sợ cái hành vi mình sai thì ta vẫn còn thấp, còn cái người mà sợ cái tâm ý mình sai là người đó thuộc lại ở cấp cao. Và cái người mà tu cao á thì phải tu tập thiền định, phải biết bắt chân ngồi thiền như là chư Phật đang ngồi. Ai là đệ tử Phật đều phải biết tập ngồi thiền như thế này hết, mặc dù ngồi thiền rất là khó. Nếu ai ngồi thiền thấy khó rồi không ngồi nữa thì người này không phải đệ tử Phật. Ngồi thiền rất khó, nhưng mà khó mới thành thánh được, mới thành Phật được. Do đó ai cũng phải biết tập ngồi thiền, dù ngồi thiền rất khó khăn.
[58:57]Mà khi ngồi thiền thì đó là cái sự cẩn thận đã lên tới tột độ, lên tới tuyệt đối hoàn hảo mới ngồi thiền được. Ta cẩn thận từng cái ngón tay, ngón chân của mình, từ cái tư thế của mình, từ cái lưng, cái bụng, cái chân, cái tay, từ con mắt, từ cái miệng, từ cái lưỡi. Ta cẩn thận từ cái hơi thở, ta cẩn thận từ cái tâm ý. Ta cẩn thận từng chút một mới có thể ngồi thiền như thế này được. Và cái đỉnh cao của sự cẩn thận là cái người nào có thể nhiếp tâm ngồi thiền được và thành tựu được thiền định. Đây là đỉnh cao của sự cẩn thận, nên ta thấy không bao giờ có một thiền sư nào mà sống hời hợt, ẩu tả hết.
[59:48]Tất cả các thiền sư đều rất cẩn thận, rất kỹ lưỡng. Bởi vì sao? Bởi vì trong thiền định đã đòi hỏi cái sự cẩn thận, kỹ lưỡng tột cùng. Nên một cái người mà từ trong thiền định đi ra, họ đều là cái người bình an, tự tại và rất sâu sắc, rất cẩn thận. Nên chỉ nhìn cái người đó thôi là biết người này tu tốt hay không. Các thiền sư hay nhìn cái đó lắm. Nói ví dụ nói cái người đó tu chứng gì đó, mà chỉ cần người đó để cái ly nước vào một cái vị trí trật cái họ đánh giá liền người này tu chưa chứng đạo. Không cần kiểm tra gì hết. Vì sao? Vì cái người chứng đạo họ cẩn thận, không bao giờ hễ đang uống ly nước ai
[1:00:36]kêu cái gì bỏ đại ly nước đó đâm đầu chạy, không bao giờ có chuyện đó. Đang uống nước, có chuyện gì gấp cũng để cái ly vào một nơi vị trí cẩn thận, không ai đánh đổ được rồi mới đứng lên đi làm. Nên là cái người tu thiền họ cẩn thận trong tu tập, cho nên họ cẩn thận trong đời sống. Và các thiền sư đắc đạo họ nhìn nhau ở chỗ đó. Họ nhìn nhau một cái lời nói không bao giờ có một cái sơ suất, họ nhìn nhau họ thấy cái ánh mắt không bao giờ có cái sơ suất, họ nhìn nhau trong cái cử chỉ không bao giờ có sơ suất thì mới tin rằng đây là người đắc đạo thật sự. Vậy hôm nay là chúng ta có duyên về đây để nói với
[1:01:17]nhau về cái đề tài Cẩn thận cũng là đạo đức. Là thầy rất là vui vì quý Phật tử đã nhiều người từ những nơi rất là xa xôi để về cái khu du lịch Suối Tiên này mà tham quan và nghe cái buổi giảng. Chúng ta được hai trong một. Được hai trong một là vừa được đến tham quan một cái cảnh trí đẹp đẽ như thế này, mà vừa có dịp để được trao đổi đạo lý với nhau. Và cũng mong rằng dù ở bất cứ nơi đâu, quý Phật tử lúc nào cũng cẩn thận giữ gìn cái đạo tâm của mình, giữ gìn cái đạo tâm giùm cho mọi người. Lúc nào cũng đem cái tình thương yêu của mình mà sống giữa đời với một cuộc sống đầy trách nhiệm để lo cho con người, lo cho cuộc đời và lo cho đạo pháp.
[1:02:08]Nên xin chúc cho quý Phật tử là được nhiều sức khỏe, gia đình được nhiều may mắn, phước lành, làm được nhiều công đức, việc tu tập được được tiến bộ. Và hy vọng rằng là chúng ta còn có duyên để gặp lại nhau nhiều lần trong các pháp hội nữa. À và cũng xin chúc cho à toàn thể là người lãnh đạo và nhân công nhân viên của khu du lịch Suối Tiên này mãi mãi thành công, phụng sự được cho cuộc đời thật là là nhiều. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.