[0:13]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
[0:26]Phật.
[0:33]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thì chúng ta nghe tiếp cái bài Tôn giáo trong cái loạt bài Đạo Phật và những vấn đề xã hội. Thì như chúng ta đã biết là ngày xưa khi con người còn sống ở những bộ tộc nhỏ thì họ đã có xuất hiện cái tín ngưỡng. Mà tín ngưỡng như là một sự giải thích về nhân sinh, về vũ trụ và cung cấp cho con người cái cách để đối xử, để sống với nhau trong cuộc đời này. Nên lúc đó cái tín ngưỡng nó bao gồm cả hai khía cạnh. Một là như là một khoa học. Vì lúc đó họ không thể giải thích về vũ trụ một cách nào khác hơn được nên họ đã tạm thời thay mặt cho khoa học mà giải thích về con người và vũ trụ.
[1:26]Còn bây giờ thì chúng ta đã có một khoa học mới hẳn để giải thích về con người nên lúc này tín ngưỡng hay tôn giáo giống như bị dư. Nhưng mà ngày xưa thì không có khoa học thì người ta phải dựa vào tín ngưỡng để để hiểu về vũ trụ, đó là một khía cạnh của tôn giáo. Cái khía cạnh thứ hai, cái tính chất, cái lợi ích thứ hai của tôn giáo là trong tôn giáo người ta tìm thấy những lời dạy về đạo đức. Chính vì hai điều đó mà con người ta biết ơn tôn giáo, tôn trọng tôn giáo và tôn giáo tồn tại đến ngày hôm nay. Đến ngày hôm nay thì cái sự đối diện giữa khoa học với tôn giáo hoặc giữa tôn giáo này với tôn giáo khác
[2:14]thì người ta bắt đầu chọn lọc lại, tìm ra cái sai cái đúng, coi là cái nào nên giữ, cái nào không nên giữ, cái nào tà, cái nào chánh thì bây giờ mới bắt đầu có cái sự đối diện, cọ xát, so sánh. Chứ lúc xưa thì tín ngưỡng của từng bộ tộc, từng dân tộc cứ vậy mà phát triển dần dần. Nhưng có cái điều là thế này: là dù trong cái xã hội văn minh ngày hôm nay, một điều lạ là con người ta vẫn vẫn thiếu thốn hay gọi là vẫn thao thức, thèm khát một cái nhu cầu về tâm linh, về tinh thần, dù cho đến ngày hôm nay. Rồi vì sao như vậy? Vì tâm trí con người luôn luôn cứ cố đi tìm đến tận cùng những cái gì mà họ chưa biết.
[3:08]Những điều mà khoa học tìm thấy trong cuộc sống này chưa đủ thỏa mãn con người, chưa đủ, nên người ta đã vẫn tiếp tục tìm cái lời giải thích phía trong tôn giáo. Ngày xưa không có khoa học, người ta cũng tìm cái lời giải thích về cuộc đời, về vũ trụ, trời đất, mây mưa bằng tôn giáo thì ngày hôm nay cũng vậy, những điều mà khoa học chưa giải thích hết thì các tín ngưỡng cũng giành lấy cái phần để giải thích. Và như vậy, tín ngưỡng vẫn còn cái gì đó gọi là để thỏa mãn cái tri thức, cái sự tìm kiếm không ngừng của con người khi mà khoa học chưa đủ sức hoàn toàn. Rồi do nhiều người theo nên tôn giáo lớn dần,
[4:00]lớn dần lên thành một lực lượng lớn trong xã hội. Dù sao thì con người ta sở dĩ theo tôn giáo vì được cái sự hứa hẹn. Con người ta như vậy là luôn luôn đi tìm cái gì ở ở phía sau, ở tương lai mà ai cho con người được cái điều gì hứa hẹn tốt đẹp ở mai sau thì con người sẽ tìm đến. Đó là cái tâm lý chung, tâm lý chung trong mọi lĩnh vực, không riêng tôn giáo. Như ví dụ chúng ta vào một hội đoàn nào đó, cái hội đoàn này hứa hẹn nếu anh vào đây thì chúng tôi có phương pháp tập luyện khiến cho các anh được nhiều sức khỏe, mình nghe vậy, mình nghe từ hứa hẹn, mình đến. Hoặc có một hội đoàn họ nói rằng:
[4:44]Anh đến với hội đoàn chúng tôi thì chúng tôi sẽ bảo bọc, giúp đỡ anh, anh sẽ giàu lên mai sau, mình nghe một sự hứa hẹn tốt đẹp, mình sẽ đến. Còn tôn giáo có những cái điều hứa hẹn tốt đẹp cả trăm, cả ngàn lần những cái mà danh lợi tầm thường của cuộc đời này. Tôn giáo hứa hẹn điều gì? Tôn giáo hứa hẹn là nếu mình đến với tôn giáo thì sau khi chết, có khi mình được lên thiên đường, mình sống cuộc sống cực kỳ sung sướng mà trên thế gian này dù giàu cỡ nào cũng không thể tìm thấy được. Mình nghe một điều hy vọng như vậy nên mình đến với tôn tôn giáo, đến với tín ngưỡng. Hoặc là mình mình tin theo luân hồi,
[5:32]nhân quả thì nói rằng nếu mình tu theo cái tín ngưỡng tôn giáo này, mình làm những điều thiện thì qua đời sau mình được nhiều hạnh phúc không thể nào tính kể được. Vì hy vọng ở cái mai sau đó mà mình đã đến với tôn giáo, đến với tín ngưỡng. Như vậy chúng ta thấy là nơi tôn giáo, con người ta được một cái hứa hẹn tốt đẹp ở mai sau và tâm lý con người là ai cũng là người hy vọng. Có một lần tôi đọc câu chuyện hình như tôi có giảng ở đâu đó, bây giờ nói lại chút: một nhà văn Nhật, ông viết cái đoạn truyện ngắn để nói đến cái tâm lý con người là không thích tìm cái vui trong hiện tại mà thường là cứ trông đợi ở mai sau.
[6:20]Là cái vùng đó bị bị tai nạn gì đó, rồi người ta phải di tản đi hết, thì có một cô gái cũng đẹp, cô bị đau bụng gì đó, cô không đi được, cái cô cứ ngồi bên đường. Rồi mà cô cũng không có thân nhân, cô chỉ chờ đợi một người đàn ông nào đó đến nhận cô làm vợ, rồi bảo bọc cô, đưa cô đi suốt quãng đời còn lại, ra khỏi cái chỗ chỗ khổ đau, cái vùng bị thiên tai gì đó, bị di tản gì đó. Thì có một người nông dân đến hỏi cô: Cô lấy tôi làm vợ nha? Tôi sẽ cõng cô đi. Cứ cô không trả lời là lấy không lấy, cô chỉ hỏi là: Anh thấy phía sau còn người không? Người đó: Dạ còn. Vậy thôi tôi không lấy ông. Cái ổng đi đi. Rồi một cái ông thương gia tới cũng nói:
[7:08]Thôi cô cô lấy tôi làm, cô lấy tôi làm chồng đi, làm vợ tôi đi, cô tôi sẽ mang cô đi, bảo bọc. Thì cổ cũng không biết là ông này hơn ông kia, không biết so sánh, chỉ nghĩ: Đằng sau còn ai không? Thấy đằng sau còn, vậy thôi ông đi đi. Đó, cứ chờ đợi rồi đến cuối cùng, một cái anh này thì ảnh cà thọt chân, cà nhắc nhắc tới: Cô lấy tôi làm cô cô làm vợ tôi đi nha, tôi sẽ đưa cô đi và nuôi cô. Cổ hỏi: Đằng sau còn ai không? Hết, tôi là người cà thọt đi chậm cuối cùng. Thôi cổ đành chịu, đứng lên làm vợ cái ông này đi. Cái đoạn truyện nó ngắn nhưng mà nói đến con người như vậy, người ta không có người ta không có
[7:45]cái cái thỏa mãn với cái hiện tại mà luôn luôn trông đợi ở tương lai. Có khi trông trương tương lai chỉ là một cái điều huyễn hoặc, có khi như vậy. Và ở đây nhiều khi tôn giáo đã bị người ta phê phán vì cái điều đó. Là chúng ta đến với đạo, chúng ta dâng cúng tiền thiệt, vật thiệt, phải không? Có ai đâu dám cúng tiền giả. Nhưng mà nhận lại điều gì? Nhận lại một lời hứa, nhận lại một lời hứa. Nghĩa là một vị tu sĩ của tôn giáo đó người ta nói: Ừ à cúng vầy đó là là sẽ lên cõi trời đó, lên thiên đường. Thì đó chỉ là một lời hứa, nhưng mà tiền là tiền thiệt, tiền thiệt đi mua cái lời hứa. Nên chính là cái chỗ này mà nhiều khi tôn giáo bị bị phê phán.
[8:31]Nhưng mà nếu mình hoàn toàn mình không tin một điều gì ở phía sau thì coi chừng mình cũng sai. Vì hiện tại là cái điều đã rồi, quá khứ là điều đã rồi, mình phải cố gắng xây dựng một cái gì tốt đẹp cho mai sau. Nhưng mà tôn giáo nào hay ai mới thật sự cho mình cuộc sống tốt đẹp về sau? Thì đó là cái xét lại. Nhưng có khi người ta cho mình cái cuộc sống tốt đẹp thật, có khi chỉ là một lời hứa giả tạo mà nhiều người đã dễ tin để đi theo tôn giáo đông lắm. Trong cái việc mà tôn giáo dần dần trở thành cái lực lượng lớn trong xã hội thì có nhiều cách mà chúng ta thấy nà, có nhiều tôn giáo bắt buộc truyền
[9:16]theo gia tộc, nghĩa là con cái phải theo đạo của cha mẹ. Nghĩa là vừa đẻ đứa con ra thì bắt nó đến làm lễ vào đạo liền dù lúc đó nó chưa biết gì hết. Lúc rẫy nước thánh hay làm gì đó thì nó cũng chỉ khóc hay nó cười nghe nó tưởng giỡn vậy thôi chứ không biết gì, nhưng mà từ đó nó đã trở thành cái tín đồ của tôn giáo đó rồi. Hầu hết các tôn giáo đều như vậy, chỉ trừ có Đạo Phật. Đạo Phật nhưng không có cái việc mà buộc đứa trẻ theo đạo từ lúc mới sinh, lớn lên tự nó ý thức. Nên có nhiều gia đình kỳ lắm, cha mẹ là đạo, con cái lấy chồng, lấy vợ đạo khác đi theo luôn, không cản được. Đây cũng là một cái dở của Đạo Phật, không không phải là hay.
[10:05]Nên có lần mà chúng tôi đã nói với Phật tử phải biết Phật hóa gia đình và giúp cho con trẻ mình theo đạo từ khi còn nhỏ. Nó mới sinh ra phải đến cho quý thầy làm lễ cầu phúc cho, lớn lên cho nó làm lễ quy y. Vì ở đây không có ý nghĩa là mình giành giật tín đồ, mà ở đây mình khẳng định rằng Đạo Phật là chân lý, mình không nỡ là mình hưởng được cái chân lý này mà không cho con cái mình hưởng nên mình phải làm điều đó. Nên ở đây khác nhau, giữa cái Đạo Phật và các đạo khác nó khác nhau. Cũng là cho giúp cho con trẻ theo đạo từ nhỏ, nhưng ở các đạo khác để họ mở mang tín đồ, còn ở Đạo Phật là sự chia sẻ chân lý, hai ý nghĩa khác nhau.
[10:53]Ở các tôn giáo mà họ truyền đạo theo gia tộc á thì thường họ khuyến khích sinh đẻ. Họ nói rằng cái tự nhiên của Thượng đế an bài là cứ trời sinh voi sinh cỏ, cứ đẻ thoải mái. Mà nhờ đẻ nhiều như vậy nên tín đồ của đạo họ tăng. Đó là lý do, nên bên đạo như đạo Thiên Chúa hay đạo Hồi là không có cấm cản sinh đẻ. Để làm chi vậy? Nhờ đẻ nhiều mà cái số tín đồ đếm được trên thế giới nó tăng nhanh. Còn những người mà không có tín ngưỡng, thì họ có kiến thức khoa học, nên họ thấy rằng cái việc mà tăng dân số là một hiểm họa cho loài người, nên họ họ không có họ đồng ý cái quan điểm là phải hạn chế sinh đẻ.
[11:40]Đạo Phật mình cũng vậy, đạo Phật mình vừa là không có khuynh hướng truyền theo gia tộc, mà vừa là là hạn chế ái dục, vân vân. Cho nên cái việc mà hạn chế sinh đẻ, kế hoạch hóa gia đình thì thường người đạo Phật làm tốt. Người đạo Phật cũng giống như khoa học, làm tốt điều đó, không có khuynh hướng sinh đẻ nhiều. Chính vì lý do đó mà cái tín đồ đạo Phật lại lại so với các đạo khác lại không có lớn. Rồi mình cũng ít có khuyến khích ai theo đạo, cứ tự ai biết thì theo, không biết thì thôi. Đó. Đó là là đạo Phật là như vậy. Rồi có trường hợp một tôn giáo mà dùng hôn nhân để thu hút tín đồ, mình nói này không ám chỉ ai nha,
[12:25]không có không không nói xấu ai, mà nói khách quan thôi. Nên người của đạo đó đó, ví dụ như con cái trong gia đình mà lấy người trong đạo không vẻ vang, vì lấy rồi cũng ở trong đạo rồi, mà lấy cái người ở ngoài đạo đưa vào đạo thì vẻ vang hơn, nên họ quyết tâm lắm. Họ được một người nào mà gọi là có tình cảm, chiếm được tình cảm của một người ngoài đạo rồi là họ săn đuổi tới cùng, săn đuổi tới cùng. Hồi tôi chưa đi tu cũng có vài người cũng săn đuổi như vậy. Nhưng mà họ thấy lập trường mình cứng quá. Họ biết mình là người ngoài đạo, rồi đồng thời thấy mình cũng cũng đàng hoàng, họ quyết tâm săn đuổi lắm, tới.
[13:10]Nhưng mà đến nơi thì chỉ toàn nghe giảng đạo Phật. Họ tới với mình thì mình chỉ giảng lại đạo Phật cho nghe, rồi xin từ giã. Có cái loại tôn giáo mà trở thành cái văn hóa của dân tộc luôn, đi vào trong cái giáo dục của học đường luôn, đó là ví dụ như là đạo Nho. Đạo Nho thì không có một hệ thống tăng lữ, không có một hệ thống lý thuyết thần bí, nhưng đạo Nho là một cái hệ thống dạy dỗ tư cách con người, thiết lập cái tương quan giữa con người trong cuộc sống cho ổn định, vững vàng, tốt đẹp thành cái nhân cách của người quân tử. Và ngày xưa vua chúa đã thấy đạo Nho có lợi cho việc duy trì cái ổn định
[13:54]xã hội, nên đã đưa cái đạo Nho vào trong khoa cử, vào trong học đường. Nên một người mà đi học thì phải học cái lời dạy của Khổng Tử, của Mạnh Tử, vân vân. Mà phải nắm vững những lời dạy đó thì thi mới đậu. Thì do họ học được những lời dạy đó từ ông thầy và từ thế hệ này truyền sang thế hệ kia, nên ở trong gia đình tự động là cha mẹ dạy con cái theo đạo Nho. Trong nhà ông cha nghiêm khắc, mà dạy dỗ con cái từng chút một từng chút một, nên xã hội thời xưa mà theo đạo Nho cũng đẹp lắm, thật là ổn định rất là đẹp. Hoặc là những đạo như đạo Hồi thì cái sự tu tập nó nó tràn ngập hết trong gia đình họ, bắt buộc hết, không có ai được đi ra ngoài hết.
[14:44]Nên một cái tôn giáo mà trở thành cái văn hóa, thành lối sống cho cả dân tộc. Rồi hoặc là Thiên Chúa giáo vậy. Họ mọi ngày lễ hoặc là mỗi Chúa nhật mà đi lễ thành cái cái văn hóa, thành một cái phong tục, thành một cái lối sống của họ. Tuy nhiên cũng có những cái tôn giáo rất quyết liệt trong cái việc mà bảo vệ tín đồ của họ, ví dụ như Hồi giáo. Nếu một người nào mà bỏ đạo thì chính trong gia đình của họ phải giết người đó, không đợi người ngoài. Quyết liệt như vậy. Mà ví dụ như trong gia đình có một người phạm luật phải chết, như có người con gái mà ăn ở với một người con trai khi chưa cưới thì chính gia đình phải giết người con gái đó, đừng đợi người khác.
[15:38]Nếu mà để người khác biết mà giết thì gia đình đó không còn danh dự. Cái luật lệ Hồi giáo khắt khe như vậy. Còn ở trong gia đình mà có một người bỏ đạo thì nếu gia đình đó mà không giết cái người đó thì chính gia đình đó sẽ bị người khác họ giết. Họ bảo vệ quyết liệt, sặc máu như vậy. Nên những cái vùng mà Hồi giáo rồi là một đạo khác không lọt vô nổi. Mà Hồi giáo cứ bành trướng từ từ, từ từ. Đầu tiên họ bành trướng bằng bạo lực. Ví dụ bây giờ có cái nhà thờ Hồi giáo ở cạnh cái nhà thờ Thiên Chúa giáo gần nhau. Khi mà lực lượng chưa đủ thì họ nằm yên. Lực lượng đủ rồi thì họ đem lửa lại họ đốt cái nhà thờ.
[16:20]Mà còn những người tín đồ Thiên Chúa giáo họ nói: "Theo Hồi giáo không? Không theo, giết tại chỗ." Thiệt. Vào đạo họ rồi thì họ bao bọc, nhưng mà không vào đạo họ, họ diệt liền. Đó là cái cách truyền đạo của Hồi giáo, mà bao nhiêu thế kỷ qua nhờ cách đó cũng rất là hiệu quả. Họ bành trướng cái vùng quá rộng lớn trên thế giới, lan tràn khắp nơi hết trơn. Kể cả đạo Phật mình cũng bị Hồi giáo giết. Bắt đầu từ thế kỷ thứ VIII thì Hồi giáo xâm nhập vào Ấn Độ, mở những cuộc chiến tranh liên miên với Ấn Độ giáo với Ấn Độ, đánh các tôn giáo tại đó. Đến thế kỷ thứ XIII thì người Hồi giáo họ chiếm xong hết cái lục địa Ấn Độ, và họ thanh trừng tôn giáo.
[17:05]Tất cả chùa chiền đạo Phật bị đập phá, tất cả kinh điển bị đốt sạch, và tất cả những tăng ni của đạo Phật bị giết không còn một người nào. Cho nên ngày nay mà tại sao Ấn Độ không còn đạo Phật là vậy, là vì cuộc thảm sát vào thế kỷ thứ XIII. Chứ mình đừng thắc mắc: "Ủa, tại sao Ấn Độ là xứ Phật mà ngày nay không còn đạo Phật?", là vì Hồi giáo đã giết hết rồi. Chỉ có những đạo Phật mà đã truyền sang được những nước khác thì mới còn tồn tại và phát triển. Ngày nay như tại Indonesia, ngày xưa tại Indonesia là quốc gia Phật giáo, nhưng Hồi giáo họ sang họ giết hết. Bây giờ chỉ còn Hồi giáo. Rồi Thiên Chúa giáo họ truyền sang,
[17:51]bây giờ hiện nay Thiên Chúa giáo với Hồi giáo đang đánh nhau tại Indonesia. Có những tôn giáo quyết liệt như vậy. Việt Nam mình cũng có Hồi giáo. Quý Phật tử đi đường thấy những đền thờ Hồi giáo không? Ngoài Sài Gòn ngay Công Lý ngay Trần Hưng Đạo. Ừ hiện nay thì họ vẫn còn cái phong tục là muốn ăn con vật nào thường họ tự cắt cổ nó, lấy máu cúng rồi họ ăn. Mà khi họ còn là thiểu số thì họ hiền lành như vậy, hiền lành. Đến lúc nào mà họ truyền đạo được thành một số đông thì họ sẽ bắt đầu trang bị vũ khí, đòi tách ra khỏi đất nước đó thành quốc gia Hồi giáo riêng, hoặc là nếu họ mạnh hơn nữa, họ sẽ lật đổ chính phủ
[18:36]để thành lập một chính phủ Hồi giáo, và chỉ dùng luật lệ Hồi giáo cai trị. Và những người phụ nữ không được đi học, không được đi làm. Muốn đi ra đường ngồi nghe pháp là phải bịt mặt hết, chỉ ló hai mắt ra thôi, nhìn không biết ai là ai. Cho nên Hồi giáo là như vậy, nên người đạo Phật mình phải cảnh giác. Bây giờ trước cái vấn đề Hồi giáo mình phải có thái độ như thế nào? Có những tôn giáo mình có thể dùng đạo lý nói chuyện, ví dụ như Thiên Chúa giáo ngày hôm nay, tương đối họ hiền lành trở lại. Vì ngày xưa, vào những cái thời mà Vatican còn mạnh, vào thời thực dân thì người Thiên Chúa họ cũng dựa vào
[19:17]lực lượng chính trị, họ cũng làm nhiều điều không hay. Nhưng thời đại ngày nay Thiên Chúa giáo họ cũng theo luật pháp của quốc tế, họ có sự tiến bộ, nên họ ít có dùng bạo lực, không có dùng bạo lực. Nên những đạo đó mình có thể đem đạo lý bàn với nhau, trao đổi với nhau được. À, đạo anh đạo tôi giống nhau điểm nào, khác nhau điểm nào, mình nói điều hơn lẽ thiệt được. Nhưng có những tôn giáo không nói điều hơn lẽ thiệt với họ được. Giờ trong trường hợp như đối với Hồi giáo thì người Phật tử mình phải có thái độ gì? Nếu mình phát hiện hoặc là mình biết người nào là Hồi giáo, mình làm quen với họ, đối xử tốt với họ, và đem đạo Phật giải thích cho họ.
[20:01]Từ bây giờ chuyển hóa họ đi, đừng để nguy hiểm. Mà đây là cái sự nghiệp chung của tất cả Phật tử. Vì mình phải hiểu Hồi giáo là một hiểm họa. của thế giới. Việc mà đặt bom đem đánh tùm lum, nghĩa là họ bực dọc cái điều gì trước đó là họ đem lại một cái chung cư nào đó họ để cái bom sập một cái, hết cái chung chung cư đó thì cũng phải ba bốn trăm người chết. Để lên tiếng nói chính trị gì đó thôi, giết người vô tội một cách thản nhiên. Nên họ là thiểu số thì họ hiền lành, nhưng mà họ đa số mà họ được tiếp tế vũ khí vào một cái rồi là họ không hiền nữa. Nên đất nước Việt Nam mình nhờ Đảng Cộng sản
[20:44]nghĩa là giữ vững quyết liệt về tình hình an ninh, nên chúng ta được sống yên ổn là vậy. Chứ nếu mà để các giáo phái tự do phát triển, chúng ta sẽ thấy coi chừng có một vài cái chung cư bị sập rồi. Chuyện không có đơn giản, cẩn thận. Nên từ bây giờ thì chúng ta cũng không phải là mình đối đầu với họ, nhưng mình phải thuyết phục. Người Phật tử mình hễ gặp ai mà đội cái nón trăng trắng mủm đầu nè, hỏi cái tên là tên Mohamed nè, Sắc Sa Can nè, tên mà Chà Và đó mình gọi là Chà Và tức là Java đó, thì mình làm quen với họ. Rồi từ từ đem đạo Phật đem nhân quả giáo hóa họ đi, đừng để như vậy nữa. Đó đây là bổn phận mà các Phật tử mình phải cố gắng làm.
[21:28]Ở đây có ai có quen người Chà không? Có không? Rồi từ từ làm quen, từ từ làm quen độ họ đi, đừng để vậy nữa. Rồi có một cái điều này nữa chúng ta nhận xét trong hiện tượng của tôn giáo là thế này: Bây giờ có một người nào đó họ khởi xướng lên được một cái tôn giáo, một cái giáo phái, có thể không phải là một cái tôn giáo lớn có truyền thống, mà chỉ là một giáo phái. Nhưng mà do cái duyên gì ở tiền kiếp mình không biết thì nhiều người đổ xô đi theo cái vị đó. Mình gọi là giáo lãnh đó. Cái danh từ ở miền Nam ngày xưa gọi là giáo lãnh, tức là người lãnh đạo của một cái giáo phái. Thì có khi cái người giáo lãnh này cuối cùng bị lạc,
[22:09]là bị xoay sang cái khuynh hướng chính trị và quân sự, danh lợi. Ở buổi đầu ông mở đạo thì ông nói về đạo đức. Ờ ông nói rằng nghĩa là trời sắp sập, đời sắp tận thế, các con lo tu đi, ờ ăn hiền ở lành mai sau mà được về Phật rước, trời nuôi, ví dụ vậy. Ông nói mạnh lắm, nhiều người cũng tin nơi cái cái cái cái đạo đức đó, thấy mình ăn hiền ở lành là đúng với lương tâm, đúng với lẽ phải nên tôn sùng ông, đi theo. Nhưng đến khi mà ông đông quá rồi, người theo đông quá rồi ông ông tự nhiên ông đổi tông, ông ông quẹo qua đường khác, dắt người ta đi theo vào trong danh lợi và vào trong chính trị. Đây là điều đáng sợ.
[23:01]Đạo Phật mình thì nhờ có một cái là là cái giáo lý đi về sự giải thoát vững quá, cho nên nhiều khi có những quý thầy có tín đồ đông mà cũng ít có bị đi lạc sang chính trị. Ít thôi chứ cũng có vài thầy bị, không phải không. Nhưng đa phần là mình nhờ giáo lý đạo Phật vững quá nên quý thầy dù được tín đồ đông mà vẫn không lạc vào danh lợi, không lạc vào chính trị. Còn những cái tôn giáo khác, những giáo phái khác giáo lý của họ đơn giản quá, nên nó không đủ sức giữ họ khi mà họ ở trong vinh quang, trong cái sự ngưỡng mộ của quá nhiều người thì họ bị lạc vào danh lợi, lạc vào chính trị, kéo hết cái tín đồ của mình thành một lực lượng chính trị luôn.
[23:45]Có khi sắm vũ khí, võ trang, đấu tranh luôn, chiến đấu, giành quyền lực, đòi hỏi thế này, đòi hỏi thế kia, có khi lập một cái vùng tôn giáo tự trị để cai trị như là vua chúa, như là một lãnh chúa ở một cái vùng nào đó. Đó là cái người giáo lãnh đã bị lạc vào chính trị và danh lợi. Đó đây là có trường hợp chứ không phải không. Nên nếu mà một người có ảnh hưởng lớn tới quần chúng, mình đem cái đạo đức dạy dỗ nhiều người theo thì phải cẩn thận cái tâm của mình. Cẩn thận tâm mình. Vì nếu tâm mình mà không vững, khi được nhiều người hâm mộ quá, mình sẽ bị lạc liền. Tất cả quý thầy cũng vậy, quý thầy trong đạo Phật
[24:31]mình cũng vậy, ngay như bản thân tôi cũng vậy. Tôi qua bản thân mình hoặc là nhìn quý thầy tôi cũng thấy cái kinh nghiệm đó. Mình có thể chịu đựng được nhiều điều, ví dụ trong tai họa, trong sự khinh bỉ, trong sự vu khống, trong cái nói xấu người khác, mình bình thản chịu đựng được. Mình không sợ, tâm mình không lung lay. Nhưng mà trước cái sự hâm mộ của người khác, tâm mình biến động liền. Nên cái sự hâm mộ của người khác nó nguy hiểm hơn, nó phá mình mạnh mẽ hơn là cái sự mắng chửi, cái sự nói xấu của người khác. Người ta có thể nói mình những cái điều bậy bạ, mình nghe, cười, bình tĩnh, không không lung lay, ai nói gì nói không sợ.
[25:15]Nhưng mà khi người ta quỳ trước mình, người ta dâng lên lời ca ngợi, tâm mình bị lung lay liền. Mà lúc đó làm sao mà dựng? Lúc đó tự sức mình không chắc giữ nổi, vì cái ngã mạn nó quá vi tế đi. Mình dù có ráng tinh tấn tu hành từ bao nhiêu năm, nhưng mà trước cái sự hâm mộ, ca ngợi của người khác thì cái ngã mạn thầm kín nó vẫn khởi lên. Nên lúc này là lúc phải nhờ sự gia hộ của chư Phật. Nên quý thầy cũng vậy, mà quý Phật tử cũng vậy. Khi mình tạo được nhiều công đức rồi mình được nhiều người khác quý mến thì phải cầu Phật gia hộ cho con thoát được cái tâm tự hào vi tế khi có người hâm mộ. Chứ nếu lúc này mà mình ỷ, mình không cầu nguyện sự gia hộ của
[26:06]chư Phật thì cái tự hào đó nó cứ nảy nở, nó phát triển. Khi mà nó phát triển quá mạnh, tự nó xô mình đi vào danh lợi. Đó là do cái tự hào đó. Chứ ông giáo lãnh cũng vậy, ngày đầu ổng cũng vì cái lý tưởng tu hành ổng mới mở đạo, nhưng mà nhiều người theo quá rồi, giữ không nổi cái tâm tự hào rồi tổn phước, đi vào luôn danh lợi và chính trị. Đó là cái đáng sợ cho các các giáo phái, các lãnh tụ các giáo phái đó. Mà người tín đồ mình cũng phải tỉnh táo ở điểm này. Người tín đồ đạo Phật coi vậy chứ mình dễ hơn vì hệ thống giáo đạo Phật lớn nên ít có sợ. Nhưng trường hợp như ví dụ mình là một tín đồ
[26:51]của một cái giáo phái nào đó thì phải cẩn thận điều này. Ông thầy mình mà lúc nào đó ổng biểu hiện cái dấu hiệu ổng đi vào danh lợi thì phải rút ra cho kịp thời, đừng đi theo ổng rồi tạo nghiệp. Đây là chỗ cẩn thận. Ở đây thế này nữa, là
[27:13]chân lý hay là lẽ phải trên cuộc đời này là một hay là khác?
[27:21]Có bao giờ 2 cộng với 2 khác với 4 không? Không bao giờ, phải không? Không bao giờ có hai, ba loại chân lý khác nhau. Không bao giờ. Ví dụ như mình nói rằng một người sống tốt, hay hy sinh cho người khác, tận tụy vì người khác thì cái kết quả là về sau người này phải được hạnh phúc. Thì chân lý là như vậy, quý Phật tử đồng ý không? Có bao giờ có một chân lý nào nó khác hơn nữa là một người sống tốt với người khác nhưng mà về sau sẽ không được điều gì hết, sẽ vẫn chìm trong đau khổ, có không? Mình có tin điều đó không? Nếu có ai nói điều đó mình tin không? Dứt khoát không tin, phải không? Phải khẳng định chân lý như vậy,
[28:06]nhân quả như vậy là không thể thay đổi được, không thể. Chân lý chỉ có một, không thể có hai, ba. Trong vũ trụ này là như vậy. Vậy ở đây mà trên thế giới này thì lại có rất nhiều tôn giáo, mà mỗi tôn giáo thì đưa ra một đạo lý có nhiều khi khác nhau. Như vậy, trong các cái khác nhau đó
[28:33]có những điểm họ đúng, có những điểm họ sai không? Chúng ta phải khẳng định điều đó. Có những điều nó đúng chung mình đồng ý, nhưng có những điều sai mình phải biết là sai. Ví dụ thế này: Ví dụ nói rằng con người ta sống trên đời phải thương yêu nhau. Thì cái này có phải là chân lý không? Phải không? Thì như vậy Đạo Phật mình có nói điều đó không? Có nói. Thiên Chúa có nói điều đó không? Hồi giáo có nói điều đó không? Chắc chưa nghe, nhưng mà có. Rồi những đạo khác cũng đều có nói như vậy. Thì như vậy chúng ta kết luận là ở cái điểm này, kêu gọi con người thương nhau này, các tôn giáo đã tìm được một lẽ phải chung.
[29:20]Đúng không? Rồi ví dụ như Đạo Phật mình nói rằng một người sống tốt, khi chết hoặc là lên cõi Trời, hoặc là tái sinh lại cõi này mà rất là hạnh phúc. Thì điều này mình tin là đúng phải không? Nhân quả công bình mà. Bên Thiên Chúa cũng nói rằng một người sống tốt, chết được lên Thiên đường, điều này trùng với Đạo Phật, phải không? Hồi giáo nói một người sống tốt, chết được lên với Thánh Allah, điều này cũng phải tên khác nhau nhưng ý nghĩa thì giống nhau. Như vậy là có cái chân lý chung ở nơi những điểm này, đúng không? Nhưng mà có những điểm khác nhau, khác nhau kịch liệt mà không thể dung hòa được.
[29:58]Ví dụ, ví dụ như nói rằng Đạo Phật mình nói rằng không bao giờ có một cái gọi là Đấng Tạo Hóa tạo ra tất cả, không bao giờ. Tất cả chỉ là do nhân duyên hợp thành, trong đó có cái nghiệp thiện ác của chúng sinh tạo thành thế giới này, vũ trụ này. Đạo Phật nói như vậy. Còn các đạo khác thì nói có một Thượng đế đã tạo ra tất cả. Hai điều này ngược nhau hoàn toàn. Bây giờ trong hai bên này thì có một bên đúng, bên sai, không thể nào cả hai cùng đúng. Chỗ này không thể dung hòa được, không thể cả hai cùng đúng. Giờ mình chọn ai? Giờ chọn ai? Nếu mà mình tin rằng có một Tạo Hóa tạo ra tất cả thì mình có thể chiều nay đi lễ nhà thờ.
[30:43]Còn nếu mình không tin thì thôi cứ ngồi đây mình ừm mình nghe tiếp, phải không? Tin rằng mọi điều là nhân duyên. Vừa rồi có ông thầy, ổng xuất gia theo đạo Phật, ổng lên núi ổng tìm tôi. Ổng tìm tôi mà thấy khổ sở lắm. Ổng nói: "Con có than van thầy, bây giờ con có chuyện khổ tâm là người mẹ ngày xưa đưa con đến với đạo Phật, khuyến khích con tu hành, bây giờ bỏ đạo Phật đi theo đạo khác. Con trớ với không biết sao." Thì tôi mới hỏi là tu theo ai, đạo gì, thì ông thầy ổng cũng không rành, không biết nữa. Sau đó ông thầy ổng đưa bà mẹ lên thì tôi nhìn tôi thấy bà cũng hơi khó độ. Nhưng mà vì ông thầy ổng nói quá buộc lòng tôi phải ráng giải
[31:25]thích vài điều thì nói một lát mới hay là ông thầy mà bà theo bây giờ là ổng theo đạo Mẫu, là đạo Mẫu Diêu Trì. Thì đạo Mẫu Diêu Trì là một cái giáo phái mới xuất hiện mấy mươi năm nay thôi. Cũng có nhiều người họ tin theo. Mà đơn giản chỉ có chút xíu này mà nhiều người đổ xô theo. Thì khi tôi nói cho bà nghe điều này điều kia thì bà chợt bà hỏi một câu quyết liệt: "Vậy chứ ai tạo ra Phật?" Đó là cái lý cái lo do họ. Bên Thiên Chúa cũng nói vậy, nói Chúa tạo ra tất cả, trong đó có Phật. Phật chỉ là một người được giác ngộ thôi, chứ không thể nào mà cao bằng Chúa là Đấng tạo ra tất cả. Bên bên đạo Mẫu cũng vậy, nói Phật thì hay thiệt á, nhưng mà Mẫu tạo ra Phật.
[32:08]À nói như vậy và họ vin vào à như vậy, họ đã tu theo đạo Mẫu là một cái đạo gì đó cao hơn đạo Phật, nên có cái chỗ để thấy mình cao hơn nên họ mới mạnh dạn bỏ đạo Phật mà theo đạo Mẫu được. Ở đây có ai thờ Mẫu chưa? Coi chừng có đó, mê lầm cả bầy. Thì tôi mới trả lời rằng lúc này tôi nói hơi mạnh rồi, tôi nói rằng Đức Phật thành Phật là do chính công đức tu hành của ngài từ vô lượng kiếp mà thành. Còn lời nói có một đấng nào đó, một người nào đó tạo Phật là một lời nói hỗn láo. Tôi nói mạnh câu đó luôn. Và tôi nói rằng cái người thầy nào mà đi theo cái đạo cho rằng mình có một đấng tạo ra Phật thì cái người này sẽ tan vỡ công đức về sau.
[33:00]Mà cứ theo ông ta một thời gian rồi sẽ thấy cái tan vỡ công đức của ông ta nó biểu lộ qua cái cuộc sống mất nhân cách. Ông thầy đó ban đầu mình đang theo đó, cứ chờ mà xem, vài năm sau khi phước ổng hết ổng sẽ làm những chuyện sai lầm. Vì vì cái lời nói hỗn láo này, nói rằng có một cái đấng nào đó trên Phật. Đó là cái lối mà đó là câu tôi trả lời. Ở đây tôi chia sẻ với quý phật tử để sau này quý phật tử gặp ai nói vậy mình có câu trả lời. Đức Phật do công đức tạo thành, công đức tu hành của chính mình trong vô lượng kiếp. Ở đây là chỗ chúng ta thấy có những điều các tôn giáo nhiều khi giống nhau, nhưng có những điều khác nhau một cách quyết liệt.
[33:43]Và chỗ này chúng ta xác định phải chọn một cái không có dung hòa. Và lần lần khi gom lại, chúng ta thấy chân lý không có nhiều để phải chia ra quá nhiều tôn giáo như vậy. Cho nên việc mà xuất hiện nhiều tôn giáo là điều không cần thiết cho con người. Chúng ta đã có sẵn những cái đạo lý đúng và trên cái đạo lý nền tảng đúng đó mình đào sâu phát triển thêm, đủ rồi, đừng có tìm thêm tôn giáo mới nữa. Ví dụ như, ví dụ như một quý thầy nào đó ở trong đạo Phật tu theo đạo Phật thời gian chợt phát minh ra được những điều mới hơn, hay hơn rồi đi giảng dạy, thì vẫn là gì? Vẫn là ở trên cái nền của đạo Phật thôi, đừng có bày đặt à thấy mình giảng được hay
[34:28]rồi mới lập ra một cái tông khác thành ra thêm một cái tông trong đạo Phật nữa là cứ làm cho con người chia rẽ nhau, hoặc là bậy hơn nữa bước ra khỏi đạo Phật tạo thành một đạo riêng với đạo Phật thì cái đó còn hết sức là sai lầm thêm. Mình đã lấy được cái nền tảng của đạo Phật rồi, cứ tiếp tục ở trong đạo Phật để xây dựng cái cái đạo đạo Phật đó càng ngày càng phát triển thêm. Mà có nghĩa là mình đền ơn được Phật. Là mình có nói được cái điều gì hay trên nền tảng giáo lý của đạo Phật làm cho nhiều người tin Phật, kính Phật, họ sống một đời đạo đức, an lạc, giải thoát, đó là mình đền ơn được Đức Phật trong một chút trong muôn một.
[35:11]Chớ đừng có ỷ kiêu mạn, thấy được nói vài điều mới mới, bước ra lập một đạo riêng hay bước ra lập một cái tông phái riêng trong đạo Phật. Con người cần sự đoàn kết, không cần sự chia rẽ. Nên chúng ta nếu mình đúng thì mình sẽ không đẻ ra thêm giáo phái, không đẻ ra thêm tông phái nữa mà chỉ xây dựng trên nền tảng những điều có sẵn và xóa lần lần các tông phái, xóa lần, làm sao cho đạo Phật gom lại từ từ không có tông phái nữa. Thì ngày xưa ban đầu chỉ có một đạo Phật rồi do mỗi mỗi người hiểu một cách, chia ra nhiều phái, nhiều hệ phái. Đến ngày nay là ngày mà chúng ta phải xác định lại chân lý
[35:54]rồi gom các hệ phái lại thành một đạo Phật trở lại, không còn chia tông nữa. Đó là con đường chúng ta phải phấn đấu trong một hai trăm năm tới, trong một hai ngàn năm tới không cho chia tông phái nữa. Nên có lần có người hỏi tôi: "Thầy tông gì?" Tôi nói: "Tôi là đệ tử Phật, là đạo Phật, không tông phái nào hết." Thế nên hình thức thì thôi hình thức nào mặc cứ mặc hình thức đó, nhưng tôi không phân biệt Nam tông, Khất sĩ, Bắc tông, không phân biệt, không phân biệt Tịnh độ tông, Thiền tông, Mật tông gì hết. Vì chân lý chỉ là một thôi, đừng bày đặt chia ra. Không bao giờ có hai chân lý khác nhau mà cùng đúng hết, đúng có một cái đúng à.
[36:35]Nên ngày hôm nay, từ đây và mãi về sau, các Phật tử chúng ta, các người đệ tử Phật tìm cách mình gom đạo Phật lại, không còn tông phái nữa, xóa hết tông phái đi. Tiến tới gì? Tiến tới xóa hết các tôn giáo trên thế giới luôn, chỉ còn một đạo nào đó, một chân lý chung cho thế giới, chứ không còn chia tông, chia phái nữa. Đó là ngày sau này. Ví dụ như nếu loài người cứ tiếp tục tiến bộ thì 500 năm sau thế giới này không còn tôn giáo chia ra hai ba thứ nữa. Bởi vì lúc đó họ xác định rồi, đúng sai phải công nhận một cái thôi. Và khi đã có một chân lý chung rồi thì những cái gì không phải chân lý tự phải tan vỡ để chỉ còn lại một chân lý chung.
[37:20]Mà điều tôi tin tưởng, trong các tôn giáo trên thế giới thì đạo Phật là chân lý sáng ngời. Quý Phật tử đồng ý không? Nếu không đồng ý chắc ưm thì mình theo đạo Phật chi, phải không? Nên mình vì tin tưởng quyết liệt rằng đạo Phật là chân lý sáng ngời nên mình đi theo. Và bổn phận của mình là làm cho cái chân lý đó lan tràn khắp trên thế giới này. Một ngày nào đó, đạo Phật trở trở thành một chân lý chung của thế giới, không còn là một đạo Phật trên hình thức tôn giáo nữa. Phải hiểu rằng đạo Phật là lẽ phải, là chân lý, chứ đạo Phật không phải là tôn giáo. Nhớ điều này. Ở ban đầu, chúng ta nhìn thấy đạo Phật như là một tôn giáo.
[38:05]Nhưng nếu mình hiểu sâu, mình thực hành sâu, mình sống đúng thì sẽ thấy đạo Phật là chân lý, không còn là tôn giáo nữa. Khoa học càng phát triển thì Phật giáo cũng phát triển theo, cũng cần phải phát triển theo để phù hợp và hướng dẫn được thời đại. Đạo Phật có cái hay, từ cái nền ban đầu của Đức Phật nói thì dù khoa học có tiến tới đâu vẫn không đi ra bên ngoài, không đi ra bên ngoài đạo Phật. Nhưng mà chỉ có cái là người sau, thời đại mình mình không đủ sức phát triển lý luận đạo Phật thêm, cái mình thấy đạo Phật như bị bị lạc hậu. Chứ nếu mà mình dựa vào nền tảng của Đức Phật đã dạy, mình phát triển thêm thì đạo Phật vẫn tiếp tục đồng hành được với khoa
[38:49]học và vượt khỏi khoa học, vẫn tiếp tục đi trước thời đại để dẫn đạo thời đại. Xã hội luôn luôn cần đạo đức, xã hội luôn luôn, con người luôn luôn cần tâm linh, nên đạo Phật luôn luôn cần thiết cho con người. Chỉ có là mình không đủ sức phát triển ứng dụng thôi, nên ở đây là bổn phận của tất cả chúng ta cứ phải nối tiếp cái người đi trước mà làm cho đạo Phật càng lúc càng dễ hiểu hơn đối với mọi người, đến gần được với mọi người, giúp cho mọi người có được cái đạo lý để họ sống và họ tu. Bây giờ chúng ta nhận định lại cái khái niệm gọi là tự do tín ngưỡng một chút. Vào khoảng cuối thế kỷ thứ 19 và đầu thế kỷ 20 này,
[39:35]chúng ta xuất hiện cái khái niệm gọi là tự do, dân chủ, nhân quyền. Sau cuộc Đệ nhị Thế chiến, khi Liên Hiệp Quốc được thành lập thì người ta có một bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, tôi nhớ không lầm thì khoảng năm 1947. Trong đó có nêu một cái quyền là con người là con người đều có cái quyền tự do tín ngưỡng, là có quyền đi theo tôn giáo nào đó mình thích mà không ai được quyền cấm, chính phủ không được cấm. Thì khi cái điều này đưa ra, người ta thấy cái tự do tín ngưỡng như là một cái lẽ phải, một ước mơ, một lý tưởng của một xã hội mà xã hội nào cũng phải cố gắng phấn đấu để đạt được cái quyền này.
[40:14]Trong bao nhiêu cái quyền tự do đó thì có cái gọi là quyền tự do tín ngưỡng. Hôm nay thì chúng ta xét lại nó coi nó có phải chân lý hay không. Chúng ta hãy nghĩ cái người đệ tử Phật là luôn luôn tỉnh táo như Đức Phật dạy, không bao giờ tin cái điều gì người khác nói cho mình. Thì hôm nay vậy, nào giờ chúng ta nghe nói tự do tín ngưỡng, bây giờ mình đặt lại vấn đề này: tự do tín ngưỡng đúng hay không, đúng hay sai? Tự do tín ngưỡng là mình muốn theo đạo gì đó thì theo, không ai được quyền cấm, nhà nước không được quyền cấm. Muốn hành đạo, muốn truyền bá, muốn giảng dạy, làm gì đó làm, nhà nước không được quyền cấm.
[40:50]Đó là tự do tín ngưỡng. Nhưng bây giờ mình xem lại khái niệm đó đúng hay không. Quý Phật tử xem coi đúng không? Chúng ta thấy chính vì khái niệm tự do tín ngưỡng này mà trên thế giới hiện nay những giáo phái lớn là 20 ngàn giáo phái lớn phát sinh ra và thu hút tín đồ cũng nhiều. Mà trong 20 ngàn giáo phái lớn đó thì gần 19 ngàn là những giáo phái làm bậy, chuyên môn dụ dỗ và lừa gạt. Sự thật là vậy. Vì sao? Vì khi mà giáo phái đó tuyên bố mình là tôn giáo, là tín ngưỡng, là giáo phái thì nhà nước không được đụng tới vì nó thuộc cái phạm vi tự do tín ngưỡng. Mà chính vì nhà nước không được quyền đụng tới nên
[41:36]mấy cái giáo phái đó mới tác oai tác quái, càng lúc càng làm bậy, dụ dỗ tín đồ và ảnh hưởng đến cái đời sống của xã hội, đến lợi ích của cộng đồng. Nên không phải luôn luôn tự do tín ngưỡng là hay đâu, không phải. Ở đây là cái trách nhiệm của nhà nước chỗ này. Khi mà một cái giáo phái làm bậy thì lúc đó người ta mới trách nhà nước. Như ở bên Nhật có cái đạo Om, Aum Shinrikyo là thả hơi độc vào trong cái đường ngầm xe lửa, đường xe điện ngầm mà chết bao nhiêu người, bị thương mấy ngàn người. Giáo phái đó sau khi có thế lực rồi thì trang bị vũ khí chuẩn bị chiếm chính quyền, cũng đi lạc vào danh lợi.
[42:15]Nhưng mà không ai được đụng tới vì họ mang cái tên là gì? Là giáo phái, là tôn giáo. Thì chính vì mà nhà nước không có kiểm soát cho nên giáo phái đó họ phát triển và làm bậy. Mà khi giáo phái đó làm bậy rồi thì người ta mới trách nhà nước. Mà nhà nước thì đâu dám can thiệp từ ban đầu, lấy lý do là gì? Là tự do tín ngưỡng, phải không? Còn nếu mà nhà nước từ ban đầu hạn chế tôn giáo là kiểm tra, theo dõi, là ngăn cản, kiểm tra theo dõi ngăn cản thì bị lên án là gì? Lên án là là vi phạm tự do tín ngưỡng, nên đây là cái mà khổ tâm của nhà nước. Thì ở đây là chúng ta thấy nó có hai cực đoan. Một cái cực đoan là để cho các giáo phái tự do phát triển
[43:12]và trong đó có những cái giáo phái tà vạy, sai lầm họ phát triển, họ làm ảnh hưởng tới cái an ninh và đời sống của xã hội. Thì như vậy cái tự do tín ngưỡng là một cực đoan. Quý Phật tử đồng ý không? Nếu mà ông đạo nào ổng cứ phát triển, cứ cho tự do phát triển thì mình sẽ thấy là một sai lầm liền. Có nhiều cái đạo mà họ lừa gạt và dụ dỗ mà nếu nhà nước không chặn ngay từ đầu thì ảnh hưởng tới tới người khác liền. Họ là một loại tội phạm mà núp bóng tôn giáo thì phải được chặn ngay từ đầu. Nên cái mà khái niệm tự do tín ngưỡng là một cực đoan sai lầm, quý Phật tử đồng ý không? Một cực đoan thứ hai là hạn chế tín ngưỡng,
[43:55]là bất cứ đạo nào cũng cấm, cũng cản hết thì cũng là một cực đoan, phải không? Là vì trong các đạo đó coi chừng có một đạo là chân lý ở trong đó, có một cái đạo là lẽ phải ở trong đó, có một cái đạo mà nó giúp đem cho xã hội cái sự tốt đẹp, sự an vui, đem đến cho con người được đạo đức, là hỗ trợ cho sự phát triển của kinh tế và an ninh trật tự xã hội thì những cái đạo đó cần phải được hỗ trợ để phát triển. Quý Phật tử đồng ý không? Thì như vậy giữa hai cái, một bên là tự do tín ngưỡng, một bên là hoàn toàn cấm các tín ngưỡng, hai cực đoan này là người khôn ngoan là tránh, một nhà nước khôn ngoan là phải tránh hai cực đoan này.
[44:37]Như vậy cái ở giữa là gì? Cái mà không rơi vào cực đoan là gì? Trung đạo là làm sao? Trong trường hợp này thì chúng ta chúng ta đề nghị thế này:
[44:49]cái trung đạo ở giữa là chọn lọc tín ngưỡng. Chọn lọc. Nhà nước phải tự biết là những tôn giáo nào có lợi cho đạo đức con người, có lợi cho sự phát triển của xã hội thì hỗ trợ, còn mà nếu những cái giáo phái nào mà nếu thấy là có hại cho cái đạo đức, đi ngược lại cái sự tiến bộ của khoa học thì nhà nước phải chặn ngay từ đầu liền, không để phát triển. Đó là bổn phận. Chứ đừng có mà chúng ta dại dột tin theo cái khái niệm của phương Tây là tự do tín ngưỡng. Chính vì các nước phương Tây mà đi theo cái quan điểm tự do tín ngưỡng, chúng ta thấy giáo phái rầm rộ nổi lên và làm nhiều điều sai lầm. Có cái giáo phái cứ nói là là người ta sẽ được cứu rỗi bởi người ngoài hành tinh
[45:45]rồi một lúc nào đó chờ hoài không được cái họ xúm nhau uống thuốc độc chết hết. Hoặc là có cái giáo... Thì một cái người công an, một cái người cảnh sát mà nói rằng có thể là trong cái đám mà cái cái cái thân thể bị chết cháy như thế này của từ giáo chủ tới tín đồ là có thể không có cái xác của ông ông giáo chủ. Như là ông giáo chủ ổng đã dụ người ta lấy hết tiền bạc rồi khiến cho người ta tự tử, còn ổng ôm tiền bạc ổng đến một chỗ khác, ổng đổi tên thay họ, ổng sống một đời sống là sung sướng. Là là vì sao? Là vì từ đầu nhà nước không có theo dõi, không kiểm soát. Nên chúng ta đừng có nghĩ là cứ nghe nói cái xứ đó
[46:28]tự do tín ngưỡng là đúng đâu, không đúng đâu. Nên trong cuộc đời sắp tới vậy, mọi điều chúng ta đều phải xét lại hết. Có những trường hợp có những trường hợp là chúng ta xét trong lịch sử thấy có những tôi những chính quyền họ thân với tôn giáo này và họ đàn áp tôn giáo khác. Như có một thời gian có một thời gian gần đây cũng vậy, phải không? Rồi còn hồi xưa cũng vậy. Hồi xưa là như bên Trung Hoa đi, một ông vua mà ổng theo đạo Đạo tiên thì ổng đàn áp đạo Phật. Ông vua nào mà theo đạo Phật á thì lại thì lại dễ chịu tại đạo Phật không có chống ai hết trơn á. Nhưng mà ông vua nào mà theo đạo Nho á
[47:09]thì chống mấy đạo khác, chống đạo Phật, bị nhà Nho họ có khuynh hướng chống đạo Phật. Mà tại sao vậy? Vì đạo Nho họ cứ bị mất tín đồ bởi đạo Phật nên họ ghét. Cũng có một cái là để mình ghét chọc giận người ta nữa, là đạo Phật mình thích cất chùa quá, mấy ông nhà Nho ổng ghét. Vào đời nhà vào đời nhà Trần, lúc đó có mấy nhà Nho... Họ lên can vua là đừng đi theo đạo Phật nữa. Quý Phật tử thấy làm lạ là thế này: Ông vua là theo đạo Phật, mà cái thời đó là quan là phải nghe lời vua, mà tại sao là ông quan mà dám chống vua, cản vua đừng theo đạo Phật nữa? Có phải là tại ông quan ổng điên? Không phải ổng điên mà ổng thấy đạo Phật lúc đó bắt đầu trật, bắt đầu sai.
[48:02]Mà sai ở chỗ nào? Sai ở cái chỗ là ham cất chùa. Có những cái năm mà dân tình bị hạn hán, lụt lội, thất mùa, đói khổ, mà ông vua là cứ dồn hết lực lượng để cất những cái chùa thật to, nên mấy ông đạo Nho ổng chống liền. Là có những thời đại như vậy, là do chính quyền họ thiên lệch, họ thiên vị tôn giáo mà binh tôn giáo này, chống tôn giáo kia. Là có những trường hợp mà có những chính quyền họ hổng có ưa tôn giáo nào hết, nên tôn giáo nào cũng cấm hết luôn cho nó gọn. Cũng có trường hợp như vậy. Nhưng mà thường á, thì chúng ta thấy là trong cái sự mà tiến bộ của nhân loại thì tín ngưỡng là một điều, là một nhu cầu của con người không thể bỏ được.
[48:51]Như ngày hôm nay vậy, nhà nước mình họ cũng nhận định điều đó. Họ cũng nói rằng tín ngưỡng là một nhu cầu tinh thần của con người không thể nào mà hủy bỏ được hết. Nhưng mà trong đây thì phải có cái chọn lọc: Là lựa những cái đạo nào mà có lợi cho sự phát triển của xã hội, của đất nước thì giúp đỡ cho đạo đó phát triển; còn cái đạo nào mà cảm thấy họ nguy hiểm cho sự tiến bộ của xã hội thì phải ngăn chặn lại, nên cái đường lối này là đúng, đường lối này là đúng. Nên hôm nay chúng ta nói về cái bài mà Đạo Phật với Xã Hội là chúng ta đặt cái cái cái vấn đề tự do tín ngưỡng lại, là chúng ta đừng tin vào cái quan điểm tự do tín ngưỡng
[49:37]mà nhiều nước phương Tây đã tôn thờ, chúng ta đừng có tin điều đó. Và cái đường đúng á là chọn lọc tín ngưỡng chứ không phải tự do, chọn lọc. Mà chọn lọc cái đạo nào đúng hay không đúng á, thì đó còn là cái hên xui. Hên xui. Nghĩa là cái ông nhà nước này ổng thấy ờ do cái quan điểm của ổng, ổng thấy: "À, bây giờ thôi đạo Thiên Chúa là lợi nè", cái ổng thôi ổng phát triển đạo Thiên Chúa thì thôi mình ráng mình chịu. Hoặc là hên á, ổng thấy: "À, đạo Phật nè mà có lợi, tại đạo Phật có thể dung hòa được các tôn giáo khác, nên đạo Phật là có lợi cho cho xã hội, nên giúp đỡ đạo Phật tiến bộ", thì đó là cái hên xui.
[50:17]Chứ mình bây giờ mình cứ tự mình nói rằng: "À, đạo Phật mình là đúng nhất, các đạo khác là sai hết", mình nói như vậy chủ quan và mích lòng, phải không? Nên mình cứ nói rằng thôi thì hên xui. Hên xui là nếu đạo Phật mình mà các người Phật tử mình chứng minh rằng là: "À, từ khi mình theo đạo Phật con người mình tốt hơn ngày xưa, mình đã làm được nhiều việc thiện cho xã hội", thì điều này thuyết phục được nhà nước, họ thấy rằng: "À, đúng rồi, đạo Phật là là chân lý", nên họ sẽ hỗ trợ. Nên ở đây mình không có nói bằng lời, mình không có tranh giành hơn thua, mình không có tự tuyên bố mình là đúng,
[50:51]mà chỉ bởi bằng cái sự tu hành của từng người đệ tử Phật từ cái người xuất gia cho đến người tại gia thì mình thuyết phục được đối với xã hội rằng: Đúng như vậy, chính là đạo Phật là chân lý, là lẽ phải thì tự nhiên người ta sẽ ủng hộ. Còn những cái giáo phái mà nhỏ nhỏ bây giờ muốn nổi lên muốn nổi lên á, mấy cái đó mình phải quyết liệt trừ diệt. Tại vì sao? Thật sự á thì chân lý không có nhiều như nãy chúng ta nói đó, không có cái chân lý nào thêm mới nữa đâu. Những điều Đức Phật đã nói nó là nền tảng quá đủ rồi. Như là nói về luật nhân quả thì không thể nói khác được nữa, nói về luân hồi không thể nói khác được
[51:29]nữa, nói về sự an lạc nội tâm, sự giải thoát nội tâm không thể nào nói thêm khác được nữa. Nên chân lý không có nhiều, mà chúng ta không cần phải đẻ thêm ra nhiều giáo phái, nhiều tôn giáo nữa. Chỉ cần nơi đạo Phật này chúng ta đào sâu phát triển thì cũng rất là lợi ích cho bản thân mình và cho những người khác, nên ở đây không cần nhiều tôn giáo nữa. Nên chúng ta không cần cái gọi là tự do tín ngưỡng mà cứ phát triển cái đạo phái tùm lum hết, nhiều tôn giáo mới phát sinh ra là một điều phân hóa, gây chia rẽ xã hội không cần thiết, không cần thiết. Bây giờ thì chúng ta nói qua một khái niệm khác trong
[52:08]cái đề tài tôn giáo này là là vấn đề tu sĩ.
[52:14]Thường á, các tôn giáo đều có một cái giai cấp, đều có một cái hàng ngũ gọi là hàng ngũ tu sĩ. Đạo Phật mình thì có, phải không? Có Tăng Ni là tu sĩ. Thiên Chúa thì có các linh mục, các sơ, phải không? Rồi đạo Hồi họ cũng có những giáo sĩ của họ. Có những đạo thì không có cái cái giai cấp tu sĩ, nhưng mà có những đạo có, đa phần là các tôn giáo đều có thành phần hàng ngũ tu sĩ. Nãy giờ la nhiều quá người ta ghét.
[52:48]Là các tôn giáo thường có một hàng ngũ tu sĩ, mà tại sao phải có hàng ngũ tu sĩ này? Là vì thần thánh đã vắng bóng, giáo chủ đã vắng bóng, cần có một cái số người đứng ra làm trung gian giữa con người phàm tục và cái đấng thiêng liêng cao cả mà mình không thấy được. Như bây giờ mình thờ Phật đi, Đức Phật thì Niết bàn rồi, dù rằng cái sự gia hộ của Phật là mênh mông, không bao giờ mất, lúc nào cũng có, nhưng mà cái cái kim thân của Phật thì mình không thể nào mà mà chiêm ngưỡng được, nên bây giờ mình đành phải dòm đỡ mấy thầy rồi tưởng tượng. Cần có một con người để trung gian giữa chư Phật và chúng sinh, phải không?
[53:42]Đó, hoặc là bên Thiên Chúa giáo đi, thì họ tôn thờ Đức Chúa Trời, mà có ai thấy Đức Chúa Trời đâu, thôi thì đành đành là nhờ các cha, các linh mục để đứng ra làm trung gian giữa thần thánh và con người. Đó là như vậy. Thì con người mà đứng ra làm trung gian đó là làm việc gì? Làm cái mối nối giữa chúng sinh và thần thánh thì có hai việc. Thứ nhất á, là duy trì cái lời dạy của thần thánh, của cái vị giáo chủ. Như chư Tăng, phải không? Là nối tiếp cái sứ mệnh của Phật, đem lời dạy của Phật mà giảng lại cho quý Phật tử, đó là thứ nhất, là duy trì cái lời dạy, cái đạo lý của vị giáo chủ đã vắng bóng, đó là cái thứ nhất.
[54:31]Cái thứ hai, là đứng làm trung gian để cầu nguyện
[54:39]nối giữa Phật và chúng sinh, cho nên mình mới có cầu an cầu siêu á. Có chuyện gì cái đến quý thầy: "Thầy cầu an giùm con", thì quý thầy cầu giùm. Thì quý thầy là đứng trung gian giữa Phật với mình mà, đó là như vậy đó. Hoặc là các nhà thờ cũng vậy, người nào muốn cầu xin cái gì phải đến dâng lễ cho cha đó, để nhờ cha dâng lễ lên Chúa cầu giùm điều gì, chứ chính mình nhiều khi mình cầu hổng linh, nghĩ như vậy. Cái người tín đồ thường nghĩ là bản thân mình mình cầu không linh, không linh bằng quý thầy cầu, quý thầy cầu tốt hơn. Thì điều này thì tôi cũng chưa kiểm chứng hổng biết làm sao, hổng biết quý thầy cầu linh chứ tôi ít dám cầu lắm vì sợ thất hứa.
[55:17]Nhưng mà ở đây nó có cái khổ thế này, có cái khổ nè: Là cái người tu sĩ này thì khi mà mình định nghĩa là trung gian giữa thần thánh và con người, định nghĩa là trung gian thôi, thì tu sĩ này có phải thần thánh chưa? Cái khổ là một con người đầy phàm tục mà đứng làm đại diện cho thần thánh. Khổ ở chỗ nào? Khổ là cái chỗ là người quần chúng tín đồ đó, lúc nào cũng đòi hỏi cái người tu sĩ như thần thánh vậy á. Nhúc nhích hổng được. Cười đó: "Thầy cười kỳ quá, thôi đừng cười, nhỏ lại chút", đó vậy á. "Thầy đi nhanh quá, đi chậm lại chút", đó lúc nào cũng đòi hỏi quý thầy cũng phải như ông thánh á.
[56:00]Nhưng mà khổ, quý thầy đang còn là con người, cũng còn nhiều ước mơ.
[56:07]Như vậy ở chỗ này chúng ta xử lý làm sao? Các quần chúng thì lúc nào đòi hỏi đòi hỏi quý thầy cũng như là thần thánh, nhưng mà thực sự thì chúng ta thấy là cái cuộc giằng co nơi quý thầy đó, tại mình đứng trung gian nè, cuộc giằng co giữa thần thánh và phàm tục là một cuộc giằng co trong nội tâm và trên dư luận chưa bao giờ chấm dứt. Nghĩa là trong nội tâm của quý thầy cũng vậy, cũng là một sự giằng co, một sự phấn đấu, một sự chiến đấu. Mình là một con người mang đầy đủ cái cái khuynh hướng của con người, nhưng mà bây giờ phải tu tập, phải thoát dần những cái phàm tục đó để trở nên thanh cao từ từ, thanh cao từ từ
[56:50]như là thần thánh, là cuộc phấn đấu trong nội tâm. Và trên dư luận, dư luận là sao? Là cứ bị người ta phê bình hoài. Có khi người ta phê bình đúng, có khi người ta phê bình cũng trật, nhưng mà cũng vậy, cứ phê bình. Nên ở đây quý Phật tử đã nghe mà nói những cái lời nói xấu quý thầy, quý cô chưa? Đầy tai rồi. Nên đó gọi là cuộc giằng co trên dư luận đầy tai. Quý thầy quý cô cũng khổ lắm chứ không phải sướng ích gì đâu, là cũng là chiến đấu trên nội tâm mình cũng vất vả lắm chứ không có phải dễ. Quý Phật tử mình là phàm tục thì dễ. Hễ mà nói gì nói: "Tôi đâu có tu hành đâu, đầu còn tóc." Thì thôi mình muốn nói bậy nói bạ,
[57:32]muốn chửi mắng ai, giận quá mình chửi ai cũng được. Quý thầy mà nổi sân là bị nói liền, phải không? Quý thầy nhiều khi ví dụ như bực ai cái gì quá, la một cái: "Sao bay vô chùa bay phá chùa dữ vậy?" Nói lớn tiếng chút: "Ông thầy ổng dữ, ổng ổng ác tăng, sư hổ mang." Ổng nạt có một cái là mình chụp ổng đủ thứ, phải không? Hoặc là có cô nào lại mà: "Thưa thầy..." Này nói chuyện mà lâu lâu một chút: "Trời, sao ông thầy ổng nói chuyện với con gái hoài kìa?" Nói chuyện, mà đâu biết. Như có người vậy đưa cái hình tôi chụp chung với cô nào thì tôi cũng chả nhớ, chả biết. Nói: "Trời, sao thầy chụp hình với cô này?" Ngồi tôi ngồi tôi suy nghĩ tôi nói:
[58:10]"Không, còn có người thứ ba là cái ông chồng của bả đứng chụp hình nữa." Rồi một lát cái là đổi ổng vô đứng chụp với thầy, rồi cổ lại đứng cổ chụp hình lại. Còn một tấm nữa mà sao không ai đưa ra? Chứ không phải. Đó, mình nhúc nhích chút là cứ cứ bị phê bình như vậy, là cuộc giằng co trên nội tâm và trên dư luận chưa bao giờ chấm dứt. Nó cũng khổ cho quý thầy lắm. Rồi chính vì cái cuộc giằng co này riết rồi cái nhiều nhiều cái đạo, nhiều tôn giáo họ họ xụi lơ luôn. Họ chìu theo nói: "Thôi, cho mấy ông thầy tu có gia đình cho nó gọn, chứ chứ để mấy ổng giằng co, mấy ổng quậy riết mệt quá, thôi." Cho nên bên Tin Lành á là họ cho tu sĩ
[58:50]mục sư là có có vợ con cho ổn định đi, chứ không để quậy riết hoe ngoài mệt quá, cứ nói đồn hoài cũng mệt. Rồi bên Hồi giáo thì à thì một ông hình như chưa một bà chưa đủ thôi, mấy ổng cho một ông bốn bà đi cho nó gọn, khỏi quậy. Thì có nhiều cái là họ trong cái cuộc giằng co để làm thánh và làm con người thì có nhiều tôn giáo thôi cho làm người cho rồi, kệ miễn nó đại diện cho thần thánh được rồi, chứ bắt ép nó quá là nó điên tội nghiệp. Còn các tôn giáo khác thì... Nhưng riêng đạo Phật thì không có chuyện đó. Đạo Phật bởi vì đặt cái vấn đề đó quyết liệt quá nên buộc tu sĩ không được có gia đình, cứ phải ráng mà tu.
[59:30]Còn bên Thiên Chúa đã có những lần bàn cãi sôi nổi suýt cho linh mục có vợ mấy lần luôn, nhưng mà nhờ mấy cái cái vị linh mục già già họ đấu tranh, chứ còn mấy linh mục trẻ trẻ là cũng đang phấn đấu đòi cho linh mục có vợ luôn cho rồi cho nó gọn. Cuộc đấu tranh giằng co giữa hai bên cũng gay go lắm. Đạo Phật mình thì nhờ có là là có được cái phương pháp tu hành chuẩn mực,
[59:57]cho nên đạo Phật mình có hệ thống giáo lý chặt chẽ nè, có hệ thống tu hành chuẩn mực, nên thật sự đã đưa nhiều người trở thành thánh ngay trong đời sống này. Là những thiền sư, những vị thánh, những vị A-la-hán, những vị A-na-hàm, là những vị mà họ đã đang là trung gian giữa người và thần thánh, họ trở thành thánh luôn ngay trong đời này nếu họ tu hành đúng theo con đường của Phật dạy. Đây là cái hay. Đây là cái hay của đạo Phật mà cái số này chiếm số đông vì cái giáo lý của đạo Phật rất là tuyệt vời. Mình không muốn hơn thua nhưng mà sự thật là vậy. Nên có những người tinh tấn tu tập nè, thiền định nè, giữ giới nè, sống một đời vị tha,
[1:00:42]một thời gian sau họ họ họ đắc được những cái thiền định, đắc được những kết quả trong tâm linh rất là tuyệt vời và đời sống họ rất là thánh thiện, nên họ là những người tuy là sống trong cuộc đời phàm tục mà đã trở thành thánh. Nên đây là cái những viên ngọc, những ánh sáng cho thế gian này là như vậy. Trong vấn đề tu sĩ chúng ta xét thấy một điều này nữa là tại sao người ta đi tu? Ở đây tại quý Phật tử chưa đi tu nên hỏi câu này quý Phật tử nhiều khi không trả lời được, nhưng chúng ta đặt vấn đề: Tại sao một người đi tu? Có nhiều người hay hỏi tôi câu đó lắm, nhất là mấy vị ở miền Bắc vô đó, cứ nhìn nhìn thấy:
[1:01:26]"Ủa, thầy này cũng sao trẻ trẻ mà đi tu, có thất tình đây chăng?" Cứ nghĩ vậy đơn giản vậy. Nên có nhiều người hỏi: "Thầy sao đi tu vậy, hình như thất tình?" Nói: "Thôi, coi đời ta xong cho rồi." Mà ở đây thì nó có nhiều cái chúng ta đặt vấn đề trừ những cái người mà vì một nỗi buồn nào đó bất ngờ quá vào chùa để gọi là trốn, trốn cái nỗi buồn thì thôi mình không có nói, nó không xếp loại. Chứ thường là có hai cái mục tiêu khiến người ta trở thành tu sĩ: Một á là thật sự là vì lý tưởng của tôn giáo. Mình nói trong đạo Phật của mình á là người này có lý tưởng giải thoát thật sự, là thấy thấy cuộc đời là đau khổ, thấy sự giải thoát là an lạc,
[1:02:17]thấy chúng sinh là đáng thương, nên muốn tu hành để rồi làm được cái điều gì đó cho con người, cho Phật pháp. Nên người này là hảo tâm xuất gia, là xuất gia vì lý tưởng thật sự. Cái người này là vốn quý. Cái nhân ban đầu mà như vậy đó thì dù họ có tu có trục trặc hay là có khổ sở gì á từ từ họ vượt lên và một ngày nào đó họ sẽ thành thánh, thành thánh ngay trong cuộc đời này. Còn cái hạng người thứ hai mà đi xuất gia là do thấy cái vị trí tu sĩ được nhiều người trọng vọng nên đã bước vào bước vào đạo, là vì vì vì thấy cái hình ảnh. Mà nhiều người bị cái này lắm, đây là cái mà tôi gặp. Có nhiều vị mới xuất gia, tôi nhìn
[1:03:04]vào vào người đó tôi thấy người này xuất gia không hảo tâm, không phải lý tưởng, mà chỉ thấy là à quý thầy quý cô được Phật tử kính trọng, thích làm quý thầy quý cô, nên đây là cái mục tiêu danh lợi nó ngấm ngầm ngay từ đầu. Người như vậy mà xuất gia thì về sau nguy hiểm cho đạo, về sau nguy hiểm cho đạo vì cái nhân ban đầu đã là danh lợi rồi. Nhân ban đầu đã là danh lợi rồi nên về sau nếu mà được một chút tiếng tăm, một chút uy tín, một chút vị trí gì đó là thế nào cũng ganh tị người này, chia rẽ người kia, nói xấu người nọ, tranh giành hơn thua làm cho cái đạo chia rẽ, tan nát thêm. Nên cái cái nhân xuất gia ban đầu quan trọng.
[1:03:49]Còn cái người mà hảo tâm xuất gia đó, mình nhìn thấy suốt cuộc đời tu hành của họ nhiều cái tốt lắm, họ có thể họ hy sinh danh lợi nè, không hơn không thua nè, rồi tu hành tinh tấn. Như có nhiều thầy vậy, như tôi gặp có nhiều thầy tôi tôi kính trọng ghê là thầy đó tôi nhìn tôi biết là cái tuổi đạo hơn tôi, tuổi đời hơn tôi, học này học kia hơn tôi tại vì tôi ít học lắm, mà khi họ nghe băng tôi giảng họ họ đồng quan điểm và họ rất quý trọng. Họ đến họ gặp tôi, họ biểu lộ cái sự đồng cảm một cách sâu sắc mà trong đó không có ý chê bai, hơn thua. Thì điều này tôi không biết là đúng hay sai, mình không nói điều đó, nhưng mà trước hết mình thấy một con người mà
[1:04:39]nếu mà nói là ở trong đạo là hơn hơn mình mà lại tán thán mình thì như vậy cái người này là người tốt. Cái người này ngày xưa họ hảo tâm xuất gia, họ tu vì có lý tưởng, họ cố gắng tìm cái điều đúng trong đạo để đi tới. Còn cái người ví dụ như mình nghe ai giảng cái gì mà thấy có nhiều người thích là cứ muốn chống, cứ muốn nói ngược lại thì đó là cái tâm hơn thua bí mật ở bên trong nó chi phối. Thì cái này có thể là ngày xưa họ xuất gia vì cái tâm không có tốt, không phải là lý tưởng xuất gia. Một cái quy luật kỳ lạ mà các đạo nào cũng hay bị, đạo Phật mình bị thường lắm, là có một thời đại nào
[1:05:21]đó có một số tu sĩ rất là tốt, tu hành chân chính, biện tài thuyết pháp, gây được ảnh hưởng, gây được tiếng vang trong xã hội, làm vẻ vang cho đạo nên thời gian đó đạo Phật rất có uy tín, rồi được vua chúa, quan dân ngưỡng mộ đông đảo. Cái thời đó như vậy. Rồi lúc đó có một số người vì thấy đạo Phật là được nhiều người trọng vọng nên đã theo đạo Phật. Theo đạo Phật không phải vì cái lý tưởng tu hành mà vì vì cái sự trọng vọng của người khác. Thì một thời gian mà cái số người đó nhiều quá, cái số người theo đạo để đi tìm cái sự trọng vọng nó nhiều quá thì lúc đó đạo Phật làm sao? Bắt đầu suy tàn.
[1:06:15]Nó ăn thua cái số tu sĩ tốt với xấu nhiều. Cái thời nào mà số tu sĩ tốt đông thì thời đó đạo Phật hưng thịnh. Thời nào mà số tu sĩ tốt ít quá mà số xấu nhiều thì đạo Phật sẽ suy tàn. Rồi Phật tử cũng vậy, cái thời nào mà người đệ tử Phật chân chính tu hành, siêng năng làm việc từ thiện, thì lúc đó đạo Phật hưng thịnh. Còn cái thời nào mà đạo Phật tới chùa các Phật tử tới chùa cứ lo cãi lộn nhau trong nhà bếp, người giành nấu món ăn này, người giành nấu món ăn kia, rồi người nói mình cúng nhiều, người cúng ít rồi cứ nói qua nói lại thì thời đó đạo Phật suy tàn. Nên ở đây chúng ta cẩn thận cái miệng của mình.
[1:07:04]Chỉ nên nói cái lời khen ngợi, đừng nói lời chê bai để cho đạo Phật được đoàn kết, trong chùa được êm ấm. Mình thấy cùng huynh đệ bạn đạo cùng đến chùa thọ Bát quan trai, lúc nào cũng cố tìm cái hay của người khác mà khen thì cái chùa mình sẽ thạnh lên, đến chùa sẽ thấy ấm cúng, yên vui, hạnh phúc. Còn mình cứ rình rình nhìn người ta cái gì mình cũng chê, cũng phê phán thì làm cho cái chùa này tan vỡ, đạo Phật chia rẽ và thầy trụ trì cũng sẽ khổ tâm. Rồi có một điều nữa mà những vị tôn túc thường hay nhắc nhở người sau là việc tu tập thì ai cũng cần phải tu hết, học giáo lý thì ai cũng cần phải học.
[1:07:48]Nhưng mà để trở thành tu sĩ thì phải có sự chọn lọc, chứ đừng có xuất gia bừa bãi. Chùa đừng có nhận người xuất gia bừa bãi, vì chỉ có người nào mà sau này có thể lãnh đạo tinh thần cho quần chúng thì mình sẽ cho xuất gia. Còn cái người mà mình nhìn thấy ngay từ đầu không có cái khả năng sau này trở thành người lãnh đạo quần chúng thì đừng cho xuất gia, về sau họ phá đạo, mất uy tín đạo. Cho nên đừng có thấy ai ở nhà nghịch quá thôi cho đi tu cho rồi. Đừng. Phải ở nhà cho thiệt tốt rồi mới cho đi tu. Có nhiều người vậy, thấy con cháu mình nghịch quá dạy không nổi giao cho mấy thầy tu cho nó xuất gia luôn cho rồi.
[1:08:32]Đó thiệt là oan cho đạo Phật. Vì người tu sĩ là phải sống một đời gương mẫu nữa. Ngoài cái việc là có khả năng biện tài thuyết pháp để giáo hoá đi, phải có đời sống gương mẫu. Vì mình nói một ngàn lời chứ mình làm bậy một cái, ngàn lời đó người ta bỏ hết. Thí dụ như bây giờ có một ông thầy đó đi, ổng nổi tiếng đi, ổng giảng cho nhiều người nghe, băng rồi người ta truyền người ta nghe, nhưng ổng mà làm bậy một cái tất cả băng người ta xoá hết, không còn tồn tại gì. Cho nên để giữ được cái đạo lý của mình mà tồn tại lâu dài, ông thầy đó phải ráng giữ thân mình cho kỹ. Giữ thân mình cho kỹ thì cái băng mình người
[1:09:09]ta còn giữ, người ta để người ta nghe. Khó, phải giữ. Nên là ngoài cái biện tài thuyết pháp, còn cả một cái đời sống đạo hạnh cẩn thận dữ lắm, không phải dễ. Mà muốn như vậy, mình ông thầy phải lựa cái người đệ tử cho tốt, rồi cái người Phật tử mình muốn gửi con em mình đi xuất gia cũng vậy, cố gắng lựa cái người tốt để giúp đạo. Chứ còn thấy đứa nó lơi khơi quá thôi đừng cho nó đi làm thầy tu nha, nhớ nha. Chúng ta thấy thế này là người tu sĩ thì ảnh hưởng lên quần chúng, mà ngược lại quần chúng cũng ảnh hưởng lên tu sĩ. Là người tu sĩ ảnh hưởng quần chúng là ảnh hưởng sao? Là đem cái lời đạo lý dạy dỗ, phải không,
[1:09:53]làm cho người quần chúng họ biết tu tập, họ tốt lên từ từ. Đó là tu sĩ ảnh hưởng quần chúng. Còn quần chúng ảnh hưởng lên tu sĩ là sao? Là không phải đem lời dạy, mà mình cấm vận, tức là mình có cái chọn lọc á, mình có cái chọn lọc. Mình biết à thầy mà tu đàng hoàng thì mình ủng hộ, mà tu không đàng hoàng mình không ủng hộ. Thì như vậy cái người mà nhắm mà mình tu lôi thôi không dám đi tu, nhắm mình bê bối không dám đi tu. Thì từ cái thái độ của Phật tử như vậy là đã giúp thanh lọc người tu rồi. Nếu mà tất cả các cư sĩ đều đồng lòng chuyện đó hết, ai tốt thì ủng hộ, không tốt không ủng hộ, thì mình sẽ thấy là hàng ngũ tu sĩ bị giảm xuống liền,
[1:10:39]cái người tốt họ dạt ra liền, ấy người xấu dạt ra liền, người tốt mới đứng lại được. Mà ngay từ ban đầu là hễ thấy mình nhắm mình bản thân mình không nên thân không dám đi vô tu. Là vì sao? Vì khắp nơi ai cũng vậy hết, người, Phật tử là như vậy hết. Hễ tốt mới ủng hộ à, không tốt không ủng hộ à. Chứ còn một thời gian dài vừa qua người Phật tử mình có quan điểm dễ dãi là sao? Thôi kệ, ông thầy đó làm sao ổng có lỗi với Phật thôi, còn cái đầu tròn áo vuông hình tướng Phật thì mình cứ mình cứ cúng dường. Nhờ vậy đó mà bây giờ có luôn tới mà cái người giả tu sĩ đi khất thực luôn đó, là do cái quan điểm dễ dãi của mình.
[1:11:19]Nên ở đây chính là cái người quần chúng phải giúp để thanh lọc hàng ngũ tu sĩ trở lại. Quý thầy ảnh hưởng lên Phật tử, nhưng Phật tử cũng biết ảnh hưởng lên quý thầy. Ngày xưa cũng vậy, vào có một cái thời lúc đó đó có hai bên Tăng đoàn tranh cãi nhau dữ dội, Đức Phật rầy họ cũng không thèm nghe. Cái Đức Phật bỏ đi vào rừng ngài sống ba tháng mùa hạ trong rừng. Ở bên đây ở ngoài quần chúng nói: "Thế Tôn đâu rồi?" Nói, sau hỏi ra mới biết chuyện là hai bên cái nhóm Tăng đoàn đó họ gây gổ nhau sao bất hoà Đức Phật nói không được bỏ đi, họ không thèm cúng dường luôn. Ôm bát vô làng khất thực không ai cúng hết.
[1:12:00]Mà nhịn chừng hai bữa thì chuyện gì xảy ra? Biết liền, phải không? Thế lật đật vô lễ Phật sám hối thỉnh Phật về, không dám gây gổ nữa. Đó chính là nhờ cái thái độ quyết liệt của người Phật tử là ủng hộ không ủng hộ đó mà cũng giúp xây dựng Tăng đoàn. Nên ở đây là chúng ta biết ảnh hưởng qua ảnh hưởng lại là như vậy, chứ đừng có dễ dãi. Mình dễ dãi quá, cứ xuất hiện nhiều cái người tu không tốt. Là ai hễ cứ cạo đầu vô chùa rồi mình ủng hộ cái người ta thấy dễ. Làm nghề này coi bộ dễ sống. Ở ngoài kia đi làm một ngày mấy chục ngàn cực thấy mồ, ở đây người ta cho mà ta còn phải xá với lạy. Cái nghề này coi bộ dễ sống.
[1:12:42]Còn nếu mà mình có cái khẳng định cái quan điểm là không tốt không cúng dường, là cái người tu yếu yếu quẹt ra liền, không dám đâu. Nên phải biết tự giữ cái tư cách của mình để giữ được niềm tin của Phật tử thì mới làm cái nghề này được. Điều này nữa chúng ta nói về tôn giáo một chút, là người tu sĩ nên hướng dẫn quần chúng tín đồ có tinh thần bao dung với các tôn giáo bạn. Hiện nay trong cái tình hình là còn nhiều tôn giáo, chúng ta chưa có thể đưa ra một cái chân lý chung mà khiến cho cả thế giới loài người này phải đi theo để làm cho thế giới đoàn kết, chúng ta chưa làm được điều đó. Tạm thời phải còn chấp nhận một thế giới đang có nhiều tôn giáo.
[1:13:31]Thì trước hết, cái thái độ của người tu sĩ của các tôn giáo là phải dạy cho tín đồ của mình bao dung được với tôn giáo bạn, đừng có chống đối, chia rẽ với nhau. Là vì sao? Vì chưa biết là tôn giáo đem được cái điều gì tốt cho con người, nhưng trước hết phải đem lại được cái đoàn kết, cái thương yêu cho con người cái đã, chứ không thể vì lý do tôn giáo mà để cho con người chia rẽ nhau. Quý Phật tử đồng ý không? Thế mình đừng có nói: "À, tôi đạo Phật tôi không chơi Thiên Chúa", à người kia nói: "Tôi Thiên Chúa tôi không chơi đạo Phật". Thì như vậy là vì tôn giáo mà con người chia rẽ nhau. Như vậy tôn giáo là một cái tội, một điều ác độc.
[1:14:18]Do đó quý thầy phải dạy cho các tín đồ là có tinh thần bao dung với tôn giáo bạn. Chưa được cái giải thoát lên nước trời gì không biết, mà ngay trong thế gian này là con người đã thương yêu nhau, gần gũi với nhau được. Hôm nay thì chúng ta xong cái phần bài nói về tôn giáo trong cái loạt bài mà Đạo Phật Với Những Vấn Đề Xã Hội. Bây giờ mình nói qua vấn đề lũ lụt một chút. Nghe nói riết chán hả? Thực sự thì chúng ta biết khi mà một thiên tai xảy ra thì nguyên nhân nằm ở đâu? Nghiệp, phải không? Đó là điều chúng ta biết. Mình là người đệ tử Phật thì cái chuyện đó mình nắm rõ rồi, đó là nghiệp. Tuy là nghiệp của người kia, nhưng là cái bài học của chính mình.
[1:15:06]Trong thế giới này nó nó tương quan nhau như vậy. Có một lần mà tôi có kể chuyện, một cái anh này ảnh người Hà Lan, ảnh đến Ấn Độ gặp một vị đại sư lừng danh Ấn Độ giàu có ghê lắm, mà trong khi đất nước Ấn Độ thì nghèo khổ lắm. Ở đây mà có ai đi qua Ấn Độ thì sẽ thấy đất nước Ấn Độ rất là nghèo, phải không? Có ai qua chưa? Đất nước Ấn Độ nghèo lắm. Thì cái anh Hà Lan này ảnh mới hỏi: "Sao mà ngài giàu như vậy mà quần chúng chung quanh ngài nghèo quá rồi ngài không có chia sẻ cho họ?" Ông kia ổng nói: "Đó là cái nghiệp của họ, mình đừng có nhúng vô mà đi ngược lại luật nhân quả." Ảnh nghe giải thích kỳ kỳ quá, ảnh không biết và ảnh không tin, ảnh bỏ đi.
[1:15:47]Thì ảnh sang nói chuyện với tôi, ảnh hỏi lại vấn đề đó thì tôi nói không phải, cách trả lời của ông đó sai rồi. Cái luật nhân quả không phải là cái cớ để mình quay lưng với người đau khổ, mà phải hiểu rằng cái sự đau khổ của người khác và cái sự chứng kiến của mình nó là có cái tương quan với nhau. Vì nếu mà không có tương quan mình không hề hay biết chuyện này. Ví dụ cái người bên nhà bên kia họ bị cháy nhà, họ mất hết tài sản, họ bơ vơ khổ, mình không biết, như vậy giữa mình và họ không có tương quan. Mà nếu mình biết là có à, biết mà làm lơ là tội à. Cho nên cái nghiệp đau khổ của người khác,
[1:16:24]nhưng là một sự thử thách đạo tâm của mình. Đây là chỗ mình để ý như vậy. Thì ở ngoài kia, những người đồng bào ruột thịt của chúng ta ở ngoài Trung đang chịu cái cơn cơn lụt khốc liệt trong 100 năm vừa qua, Nhiều người khổ lắm, có những người đã chết mà có những người mất sạch. Họ đang sống trong từng giờ, từng phút của đói và lạnh. Chúng ta đang ngồi đây yên ổn nè, nhưng ngoài kia họ đang ở trong cái đói, cái lạnh. Thì ở đây là lúc mà chúng ta xem lại bao nhiêu năm qua mình tu tập mà khi mình nghe cái nỗi đau của người khác như vậy, lòng mình có chút gì trỏng không? Hay là nghe rồi nghe, một lát nữa vẫn tiếp tục
[1:17:05]đi hát karaoke một giờ bốn năm chục ngàn? Hay nghe thì nghe, một lát nữa vẫn vào cái cửa hàng thời trang sắm một bộ đồ vài trăm ngàn? Cứ thử test lại. Cho nên nếu còn nếu chúng ta nghe những cái điều đó mà lòng mình quặn thắt tức là thời gian qua mình tu có tiến bộ, còn lòng mình trơ trơ là thời gian qua mình không tu gì hết. Mà mà mình nghe mà mình không hình dung ra được nỗi khổ của người khác để mà mình đồng cảm sâu sắc là cái trí tuệ mình cũng chưa có sáng. Khi mình nghe qua mình phải hình dung ra được cái điều mà người ta đang chịu đựng. Cứ tưởng tượng trong cái đêm gió lạnh buốt, nước dâng lên tới mái nhà,
[1:17:46]cứ cả nhà chỉ là níu mấy cây cột, sợ nước trôi, còn cơm gạo ngập hết, hư hết, chịu đói, chịu lạnh, mình tưởng tượng nếu mình ở trong hoàn cảnh đó mình như thế nào? Nên bên đây mình chịu được cái phước là do người ở Sài Gòn thường hay ủy lạo, cứu trợ các nơi đó nên mình ít có bị thiên tai. Thì đây là một lần nữa là vì lòng thương yêu chúng sinh, thể hiện cái từ bi của đạo Phật, chúng ta phải làm cái gì đó cho người đồng bào ruột thịt của mình. Ở những quốc gia khác họ cũng có những tai nạn nhưng mình với không tới. Ví dụ như là cái bang Orissa của Ấn Độ, cơn bão vừa rồi quét qua chết 1.500 người, hơn một triệu người không còn nhà để ở.
[1:18:33]Cái đó là nỗi đau lớn lắm, nhưng mà xa quá mình với không tới, thôi để cho thế giới giúp. Còn bây giờ trong nước mình với nhau, mình phải làm cái gì đó chứ không thể ở yên được. Mà muốn làm một cái gì đó thì không có cái việc phước nào mà không có thiệt hại cho bản thân mình cả. Ví dụ như mình cho người ta 1.000 thì mình phải mất 1.000 mình mới làm được một điều phước, phải không? 1.000. Nếu mình muốn tặng người ta 1 triệu, mình phải mất 1 triệu chứ không có ai mà hễ làm phước thì không có tổn hại gì hết là sai. Nên có nhiều người hỏi tôi chứ: "Như Thầy nói làm phước rồi rồi lãnh nghiệp người ta như vậy thì
[1:19:11]ai dám làm nữa?" Thì đó, cái tinh thần của làm phước là vậy đó. Khi mình giúp người khác phải chấp nhận sự tổn hại về mình. Còn nếu mình giúp cho người ta mà mình được lợi thì cái này không phải làm phước, cái này là đi kiếm lợi cho mình. Cho nên nó phải có cái gì hy sinh, mất mát, thiệt thòi về phần mình thì mình mới làm được cái điều phước. Thì ở đây quý Phật tử mình mình phải nghĩ tới nỗi khổ của người đồng bào mình ngoài đó mà nhín nhút lại. Thí dụ bình thường mỗi sáng mình ăn tô phở, phở mấy ngàn? Tôi cũng không ăn không biết. 5.000, 7.000, 8.000 à? 7, 8, 10 rồi rồi. Thì bây giờ bữa nay mình ăn gói xôi 1.000,
[1:19:56]2.000, nhịn thử một hai bữa đi, có chết không? Nhịn luôn mười ngày cũng không chết. Tiết kiệm số tiền đó lại. Mỗi khi mình muốn tiêu cái gì, mình nghĩ: "Lần này thôi trong đợt này mình tiết kiệm lại phân nửa cái điều mình định tiêu, san sẻ lại cho người đồng bào của mình." Mà nó phải là sự hy sinh, là sự chiến đấu chứ không có cái điều phước gì làm từ cái sự dễ dàng. Cái dễ dàng nó không bao giờ thành công đức. Ngay cái đó là mình tính ăn nè mà nhịn không ăn xếp lại gửi cho người ta thì đó là cái công đức. Đó mới là cái công đức, còn mà mình làm phước từ cái sự dễ dàng thì nó không thành cái phước.
[1:20:37]Nên ở đây thì hiện nay thì các nơi đều kêu gọi để cứu trợ nhiều lắm, nhưng mà chúng tôi nói này cũng cũng hơi dư nhưng mà chỉ nhấn mạnh thêm một điều, thứ nhất chúng ta hãy hình dung để thông cảm được nỗi đau khổ của những người mà ở trong cái cảnh thiên tai đó. Cái thứ hai là cái việc mà giúp đỡ, cứu trợ nó đòi hỏi cái sự hy sinh, sự nhín nhút của mình mình mới làm được, chứ mình không thể là mình cứ tiếp tục tiêu xài hoang phí mà mình chỉ nhín ra chút chút chút để đi cứu trợ thì nó không có đáng, không có thành cái tình mà cũng không thành cái công đức nữa. Mình phải nhín nhút nhiều hơn, san sẻ nhiều hơn.
[1:21:24]Thí dụ mình có năm bộ đồ tốt, mình dám lấy ra một bộ gửi lại, gửi cho chùa để chùa mang đi. Mặc dù biết đó là năm bộ đồ mình rất thích, ráng làm đi. Có những người họ san luôn hai bộ, có người san ba bộ, không ai san hết năm bộ đâu. Nhưng mà mình phải ráng. Cái mình thích mà mình nghĩ người ngoài kia họ đang cần là xấp quần áo nè, lương thực, chăn mền, tăng bạt vải là cái gấp rút trong giai đoạn này, còn những giai đoạn sau thì mới cần tới tiền để họ xây dựng lại, trồng trọt lại những mùa màng mới. Nên mình hãy xem cái nỗi khổ của đồng bào mình cũng là nỗi khổ của mình để mình san sẻ. Mà chính những lúc chúng ta làm được những điều này trong cái
[1:22:09]sự thúc đẩy, trong cái thương yêu, trong cái xót xa, quặn thắt á thì đạo tâm của chúng ta tiến bộ rất là mạnh. Còn nếu mình làm hờ hững hoặc là làm sơ sơ thì uổng lắm. Chính những lúc này mình tu một lần này á mà bằng ba năm. Một lần mà mình mạnh mẽ như vậy, mình hy sinh như vậy bước một bước tiến bằng ba năm. Còn nếu không có chuyện thiên tai, không có gì phải cứu trợ, không gì phải xót xa, cứ đều đều ngày tới chùa, tới thọ Bát quan trai, mình tu ba năm. Còn này làm một lần một bằng ba năm. Nói tới đây luôn không phải để dụ Phật tử mà phân tích thực sự như vậy là những lúc chúng ta tiến đạo. Đây là những cơ hội để chúng ta tiến đạo.
[1:22:53]Nên mong rằng quý Phật tử nếu mà mình có tiền thì giúp hoặc là có khả năng thì mình kêu gọi rồi mình cùng với quý thầy hợp lực lại để đem ra mà chia sẻ cho đồng bào ruột thịt của mình ở ngoài đó. Những vùng ngoài đó chùa chiền cũng nhiều lắm. Thôi thì cũng gần hết giờ, còn dư chút ai hỏi gì không? Không hỏi thì nghỉ ha. Chúc quý Phật tử kỳ này được cái đạo tâm kiên cố, mạnh mẽ để có cái bước tiến ba năm.
[1:23:26]Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả đệ tử
[1:23:43]và chúng sanh đều...