[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Thích Chân Quang, kính bạch các sư thầy, sư cô, kính thưa ông Trần Xuân Hà, Tổng giám đốc Tập đoàn Haco, thưa toàn thể anh chị em nhân viên của tập đoàn và các vị khách quý. Hôm nay thì nhân duyên lành lại đến, thì chúng con cung thỉnh Thượng tọa Thích Chân Quang đến với Tập đoàn Haco và chia sẻ cho chúng con về chủ đề là "Tu trong công việc". Với một cái cuộc sống, với một cái xã hội và một nền kinh tế rất là đầy khủng hoảng và khó khăn như thế này, để công ty có thể tồn tại, duy trì và phát triển thì chúng ta cần phải có những cái động lực, một cái gì đó, một cái sức mạnh nào
[0:49]đó vượt lên trên tất cả những cái đối thủ cạnh tranh để chúng ta có thể tồn tại và phát triển. Và mỗi công ty thì đều phải tìm cho mình những cái động lực nhất định và với Haco thì chúng tôi muốn tìm ra cái nội lực của mình, đó là cái văn hóa doanh nghiệp. Để xây dựng một cái nền văn hóa doanh nghiệp, văn hóa nào để phù hợp với Haco? Sau một cái thời gian trăn trở thì Ban Giám đốc tập đoàn đã tìm thấy được ra rằng con đường Phật giáo, văn hóa Phật giáo và chúng tôi mong muốn là đưa cái văn hóa đó vào trong doanh nghiệp của mình để mang cái Bi, cái Trí, cái Dũng trong đạo Phật làm một cái nền văn hóa của tập đoàn.
[1:25]Tại sao mà tôi lại có được cái ý tưởng như vậy? Thì cũng thông qua những thời gian vừa qua, trải nghiệm vừa qua trong cái công tác công việc và tu tập thì trong những cái lúc khó khăn nhất tôi đã đến được với ánh sáng của đạo Phật. Và sau một thời gian nghiên cứu tìm hiểu thì tôi thấy rằng đạo Phật trả lời được cho tôi những cái câu hỏi, những cái khó khăn thắc mắc trong công việc cũng như là trong cuộc sống và chưa bao giờ tôi cảm thấy là có được cái sự an lạc như cái thời gian gần đây. Chính vì thế mà tôi muốn chia sẻ với toàn thể anh chị em nhân viên cái sự hạnh phúc, sự an lạc, sự thành công đó mà từ đâu mà có thì duyên lành đã tới hôm nay,
[2:01]toàn thể nhân viên chúng ta thỉnh Thầy Chân Quang đến để chia sẻ cho chúng ta. Thì trước tiên là xin toàn thể anh chị em một tràng pháo tay để cung nghinh Thầy.
[2:14]Và thứ hai, để cho buổi giảng được diễn ra một cách tốt đẹp thì tôi xin mời các anh chị là tắt hết toàn bộ điện thoại di động và trong buổi giảng hôm nay thì chúng ta sẽ không sử dụng điện thoại. Các anh chị sẽ rất là bận rộn nhưng mà cố gắng hãy tĩnh tâm một buổi sáng ngày hôm nay để nghe những cái lời giảng của Thầy và cuối giờ nếu như các anh chị có những cái vấn đề gì thắc mắc thì cũng xin là Thầy chỉ dẫn cho. Vâng, Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Ban Giám đốc của Tập đoàn Haco. Haco nghĩa là công ty của ông Hà hay sao? Thế hả? Kính thưa các anh chị, thì chúng tôi ở trong miền
[2:57]Nam thì có cái vài việc công tác nên ra đây. Cũng tâm sự dài dòng chút xíu bởi vì ngoài này chúng tôi có một cái đạo tràng là những Phật tử theo mình tu tập và cái mùa hè sắp tới thì chúng tôi dự định là tổ chức một khóa học hè cho các em. Có lẽ là tập trung các em nhỏ đó, các học sinh đó, tập trung suốt một tháng ở trong chùa luôn để mà dạy các em về đạo đức, về các kỹ năng sống. Mà cái điều này chúng tôi làm ở trong miền Nam đã rất là thành công trong nhiều năm qua. Có những đứa bé nó rất là nghịch, rất là hư. Mà ở trong Nam thì chúng tôi tập trung suốt hai tháng luôn. Thì bố mẹ đưa vào, có khi từ các miền xa xôi đất nước đều đưa vào.
[3:38]Dĩ nhiên là chùa chúng ta không đủ sức chứa nên chỉ nhận hạn chế khoảng hai trăm mấy, ba trăm thôi. Thì một tuần đầu là mấy đứa nó khóc bù lu bù loa, nó nhớ nhà, đòi về, rồi đòi đủ thứ, vào chùa phải ăn chay, sống trong kỷ luật. Một tuần đầu nó khóc dữ lắm, qua tuần thứ hai bắt đầu nó hết khóc. Hai tháng mà tới ngày cha mẹ đón về, nó trốn cha mẹ, nó vô rừng nó không chịu về. Phải đi kiếm trả lại cho cha mẹ. Khi về tới nhà rồi nó thành đứa khác, bố mẹ không nhận ra đứa con mình nữa. Ví dụ như nói có một cái ông đó ổng có hai đứa con sinh đôi. Khi ổng đem lên chùa cho học hè thì lên mình nhìn thấy thế này, cái nó ngồi đó nó nói ba nó:
[4:14]"Ba ơi, con khát nước." Thế là ổng đi rót nước cho nó uống. "Ba ơi, con đói bụng." Là ổng chạy đi kiếm gì cho nó ăn. Đây là ổng cưng hai đứa con sinh đôi. Hai tuần sau ổng lên thăm, lên thăm lại, thì cái điều mà nó nói ổng thế này: "Ba đi tắm đi, đưa đồ con giặt cho." Ổng nhìn ổng không biết phải đứa con mình không? Ở nhà là phải hầu nó, giặt đồ, bưng cơm, dâng nước cho nó. Bữa nay về nói: "Ba đi tắm đi, đưa đồ con giặt cho." Ổng nhìn ổng ngạc nhiên. Và sau hai tháng mà trở về thì nó thành đứa khác hẳn. Và có những đứa mà nó rất là hư, nhưng sau hai tháng về thay vì là nó bị nhiễm bởi bạn xấu, bây giờ nó tìm những đứa bạn mà ngày xưa đã làm cho nó hư á,
[4:51]nó cảm hóa, nó giáo dục đứa ngược lại, làm cho bạn nó tốt lên trở lại. Thì năm nay thì chúng tôi ra đây để tập huấn cho các Phật tử để chuẩn bị cái khóa hè đó, vài hôm nữa hướng dẫn cho các Phật tử tập huấn để tổ chức ngoài Bắc này một tháng, tập trung một tháng. Thì có cô Hằng sau mấy ngày hôm nay chúng tôi cũng giảng cho các doanh nghiệp, hôm qua thì giảng cho cái câu lạc bộ là Vietnam CEO, nó gọi là một cái hiệp hội, một câu lạc bộ của các tổng giám đốc á. Rồi chúng tôi nói chuyện trong hơn một tiếng đồng hồ rồi sau đó hướng dẫn mọi người ngồi thiền. Thì việc mà đem những cái giáo lý đạo Phật để ứng dụng trong cái đời sống kinh
[5:29]doanh đã làm cho mọi người cảm thấy thêm được cái đường đi, cái lối sống. Thì cô Hằng muốn chúng tôi đến đây cũng chia sẻ điều này với các anh chị một chút. Thì giáo lý đạo Phật á, thật ra thì rất là mênh mông, vì kinh điển đạo Phật thì chứa cả nhà không hết, cả một người nhiều khi một đời xem không hết kinh Phật. Vì vậy là chúng ta chỉ cô đọng, vắn tắt thôi và đi tìm được cái giáo lý phù hợp với cuộc sống của mình để ứng dụng là ta đã được lợi ích lắm rồi. Thì mục tiêu là thế này, mục tiêu là thực sự ta sống trên đời ai cũng khổ, đều có những cái mối lo, đều có những cái vất vả của riêng mình.
[6:10]Người ở vị trí nào cũng đều có cái nỗi khổ của cái vị trí đó. Một người giàu có cái nỗi khổ của người giàu, người nghèo có cái nỗi khổ của người nghèo. Và trong thế gian bất toàn như vậy, tất cả chúng ta đều giống nhau một điểm là đi tìm cái hạnh phúc. Phải sống làm sao để mà đi tìm cho được cái hạnh phúc. Ý nghĩa cuộc sống là chính là đi tìm được hạnh phúc. Và một cái ý nghĩa lớn hơn nữa là chúng ta chia sẻ được cái hạnh phúc đó cho mọi người, chứ không có giữ riêng cái hạnh phúc đó cho mình, thì cái hạnh phúc đó sẽ bền vững và lâu dài. Thì ở cái vị trí của một người trong cái thời đại hiện nay mà đi làm doanh nghiệp thì cái điều chúng ta lo lắng
[6:53]nhất là cái doanh nghiệp ta thua lỗ và phá sản. Nếu cách đây khoảng chừng bốn, năm thập niên thì cái việc mà làm doanh nghiệp lại không được chú trọng, mà con người ta lại chú trọng về chính trị, người ta chú trọng ta nên cố gắng làm phải yêu nước, thực hiện những nhiệm vụ chính trị, xây dựng Tổ quốc, ý nghĩa đó được đặt nặng nhiều hơn. Và ngay cả một cái người công nhân, người nhân viên, người lãnh đạo xí nghiệp gì cũng vậy, đều phải rất chú ý về cái vấn đề chính trị. Rồi đến ngày hôm nay thì cái khuynh hướng đó có hơi thay đổi một chút, tức là ngoài cái chú ý về chính trị thì người ta bắt đầu chú ý về kinh tế, về kinh doanh rất là nhiều. Vì sao vậy?
[7:34]Vì bây giờ cái thế giới đang chạy đua nhau khủng khiếp về cái về cái kinh doanh, về kinh tế. Nước nào nghèo thì nước đó sẽ yếu về tất cả mọi thứ khác. Nước nào nghèo thì chính trị cũng yếu, quân sự cũng yếu, văn hóa cũng sẽ kém và lệ thuộc vào nước khác ngay. Cho nên vì vậy là Nhà nước thúc đẩy mọi người phải làm giàu, tức là phải kinh doanh, phải đầu tư. Và trong việc kinh doanh, đầu tư như vậy thì chúng ta có nhiều cái vui và cũng có nhiều cái buồn. Cái vui là gì? Là cái ta có cơ hội để làm giàu, làm giàu cho cá nhân mình. Ví dụ trước đây, bố mẹ ta có một chiếc xe đạp đi đã là vất vả, nhưng ngày hôm nay là chúng ta rờ tới chiếc xe hơi là cảm thấy gần trong
[8:18]tầm tay mình rồi, và có người còn mua những loại xe rất là đắt tiền, vân vân. Nên cái do tập trung vào kinh doanh, rõ ràng đời sống kinh tế con người nó khá hơn. Mình sống thoải mái hơn, hơn là đời bố, đời mẹ mình ngày xưa rất là vất vả. Đó cũng gọi là cái vui. Nhưng cái buồn thật ra không ít. Không ít vì trong cái việc kinh doanh, đầu tư và xã hội giàu có, ta nhiều cái đổ vỡ hơn rất là nhiều, nhiều cái đổ vỡ làm nhiều khi tâm hồn ta cũng tan nát chứ không phải là không. Thì nói đi nói lại thì nhiều việc thì ta không có thời gian để nói hết, nhưng cái quan trọng là thế này: Khi bước vào kinh doanh rồi, đã bước vào đã chọn cái con đường
[8:56]kinh doanh rồi thì phải làm sao cho kinh doanh thành công. Vì kinh doanh thành công và cuộc sống hạnh phúc của ta nó có liên quan. Không thể nào nói rằng, "Ờ, tôi kinh doanh thất bại, phá sản rồi mà tôi vẫn vui," không có chuyện đó. Trong khi cuộc sống ta là đi tìm hạnh phúc, đi tìm hạnh phúc, đi tìm niềm vui mà trong cái sự nghiệp kinh doanh này thì nó gắn liền như vậy và không thể thất bại. Bây giờ nếu mà nói rằng là đã lỡ bước vào đây rồi thì ta học cái điều gì, ta làm điều gì vẫn phải giữ cho cái việc kinh doanh đó thành công. Đó là mục tiêu mà không phải là riêng cho ta nữa mà cái việc mà thành công của một cái doanh nghiệp,
[9:35]một công ty nó là của chung rồi, không còn là của cá nhân ta nữa. Vì một cái người tổng giám đốc phải quan tâm, lo lắng về sự phát triển bền vững của công ty là đã đành rồi, nhưng mà cái sự nghiệp đó cũng là của chung của tất cả mọi người luôn. Vì sao vậy? Bởi vì tất cả chúng ta đã lỡ liên đới với nhau trong một cái môi trường này rồi, không còn khác nữa. Và nhiều khi công ty thật sự là một cái ngôi nhà thứ hai của ta, vì đây cuộc sống ta nằm đây, miếng ăn, manh áo của ta nằm đây, rồi cái hạnh phúc ấm êm của gia đình của ta, riêng của ta cũng bắt nguồn từ chỗ này. Tại vì công ty có thành công, có phát đạt thì cái ngôi nhà
[10:16]riêng của ta cũng mới sẽ ấm êm theo, con ta được học hành đàng hoàng, được ăn mặc, được dinh dưỡng đầy đủ và chồng và vợ ta ở nhà cũng sẽ có nhiều nụ cười hơn. Chứ còn nếu ta thất nghiệp, công ty ta lỗ lã về nhà gặp chồng, vợ mình mặt méo xẹo và nhăn nhó, quàu quạu ngay. Nên hai cái cái lĩnh vực này, một cái công ty cũng là một gia đình và gia đình riêng ta cũng là một gia đình, hai cái gia đình đó gắn bó với nhau rồi và số phận đã ràng buộc ta với nhau rồi. Thì cái vấn đề là cùng làm cho công ty nó phát triển. Ở cách đây khoảng ba thế kỷ thì cái khái niệm giữa người chủ và người công nhân rất là cách biệt. Rất là cách biệt là sao?
[10:56]Là cái người chủ họ có vốn, họ có quyền điều hành, họ có quyền tuyển nhân viên và sa thải nhân viên. Và người nhân viên thật sự là công cụ, như một công cụ thôi. Dùng cái người nhân viên giống như dùng cây búa, cây kềm, cách đây ba thế kỷ. Và chính vì họ xem cái người nhân viên của mình như một cây búa, cây kềm nên họ không có cái tình và họ đối xử một cách gọi mà gây nên sự căm phẫn là bóc lột. Cách đây khoảng ba thế kỷ, cái sự đó bắt đầu và nó lây lan hết cả cái châu Âu. Cứ càng công nghiệp hóa chừng nào, kỹ thuật càng tinh vi chừng nào, những xí nghiệp, những cái hãng xưởng mà phát triển lên đến quy mô
[11:35]lớn chừng nào, cái người chủ càng lúc càng trở thành ác quỷ. Họ không muốn họ cũng phải trở thành ác quỷ. Vì sao vậy? Bởi vì các hãng xưởng khác đều phải làm như vậy. Họ phải bóc lột sức lao động của công nhân như vậy họ mới mạnh được, họ mới thu gom hết tất cả lợi nhuận về cho họ thì họ mới làm ông chủ mạnh rồi mới cạnh tranh được với các ông chủ khác. Còn nếu họ thương yêu công nhân của họ, họ quan tâm đến quyền lợi và họ phải bớt cái lợi nhuận của họ để chia sẻ cái quyền lợi đời sống cho công nhân thì họ không tập trung được sức mạnh tiền bạc về họ, họ thua sút các ông chủ khác. Và trong sự cạnh tranh khốc liệt đó, họ bị loại ra liền.
[12:12]Nên chính vì vậy, mỗi người ác một chút, thi đua nhau ác một chút là toàn thể cái hệ thống công nghiệp của châu Âu trở thành ác quỷ luôn. Và nó gây nên một sự căm phẫn cực độ mà nổi bật lên là hai con người là Các Mác và Ăng-ghen. Mà hai ông đó tức quá, thấy cái thân phận con người công nhân tức quá đã lập nên hẳn một chủ thuyết quậy tung cả thế giới lên luôn. Nên ta thấy một người khởi động cái ác, nó kéo theo bao nhiêu cái ác nữa. Giống như thế giới bây giờ vậy, cái nước này chế thêm một loại vũ khí mới, thêm một cái máy bay chiến đấu mới, các nước khác phải bắt đầu phải mua, phải chế theo. Và cứ chạy đua vũ trang, cứ một người ác, bao nhiêu người phải ác theo và lôi cả
[12:53]thế giới vào một quỹ đạo cực kỳ vô nghĩa và tàn bạo mà ta không dừng lại được. Bây giờ ai ra lệnh để dừng cái cuộc chạy đua vũ trang bây giờ? Không có ai! Và thế là cái nước này và nước kia, này chế được cái, nước kia phải chế được cái, tốn biết bao nhiêu tiền của của con người. Nếu cái nhân loại này đừng có dồn tiền vào trong việc mà chế tạo vũ khí để để nuôi sống con người, hành tinh ta hạnh phúc hơn rất nhiều. Cái chi phí quân sự lớn quá, chi phí quân sự lớn quá. Tại sao vậy? Vì tốn rất nhiều tâm sức của con người. Những anh hùng mà ta ca ngợi trong đất nước ta là ai? Toàn là những người chiến đấu không,
[13:29]hầu hết là những người chiến sĩ không, chứ không phải những văn nhân nhiều đâu. Văn nhân ta có thể tôn vinh nhưng để tôn vinh đến mức độ mà ta ngưỡng mộ, ta sùng bái như thần thánh á, chỉ có những tướng thôi, những ông tướng chiến đấu thôi. Vì sao? Vì cái việc quốc phòng, việc đánh, việc đấm với nhau nó tốn rất nhiều công sức, đòi hỏi rất nhiều tâm trí, trí tuệ. Thế giới bây giờ cũng vậy. Rồi trở lại cái doanh nghiệp ngày xưa là giữa chủ và tớ, khoảng cách như vậy nên đã xuất hiện thành cái chủ nghĩa cộng sản là lật đổ các ông chủ, nâng cao cái vai trò của công nhân. Nhưng mà nâng cao vai trò công nhân rồi thì ai điều hành?
[14:03]Cũng phải tìm ra cái người điều hành, cũng lại một ông chủ mới. Không ông chủ này rồi cũng phải ông chủ khác. Vì sao? Vì xã hội luôn luôn cần người lãnh đạo, không bao giờ thiếu. Có một thời gian ở các nước xã hội chủ nghĩa, nhà nước làm công việc ông chủ đó, làm công việc điều hành, tức lập ra rất nhiều công ty xí nghiệp và người của nhà nước là các đảng viên đi vào lãnh đạo điều hành. Vì sao? Vì nghĩ rằng để cho người tư nhân vào làm ông chủ thì sẽ bóc lột, sẽ bóc lột như là thế kỷ trước. Cho nên là không cho những người tư nhân làm ông chủ vì sẽ sợ xảy ra tình trạng bóc lột. Mà lý tưởng của các quốc gia cộng sản là gì?
[14:41]Là không cho người bóc lột người. Nhưng mà tiếc một điều, khi mà giao cho các đảng viên để lãnh đạo các xí nghiệp như vậy thì hơn 80% các doanh nghiệp đó phá sản, thua lỗ. Ngân sách không thu được và nhà nước cứ phải in tiền đổ vào, tạo nên một sự lạm phát. Lạm phát thì ta không thể tưởng tượng được. Mới lạm phát 10%, 20% là đời sống mình đã điêu đứng rồi. Lạm phát ở Việt Nam trong những thời điểm đó tới 700%. Hồi xưa đó, cái tờ mà 50 đồng mà ta mới đổi đó là mình nghĩ cái tờ đó mình sống không biết mấy tháng mới hết cái tờ 50. Bây giờ cái tờ 50 còn tồn tại trên đời không hả? Không còn ai nhớ tới nữa vì nó không mua được cục kẹo nữa.
[15:22]Có nghĩa là ta lạm phát đến nỗi mất hết không còn gì cái dấu vết cái giá trị mà ngày nay vẫn tiếp tục đang lạm phát. Vì ngân sách không thu được nhiều so với cái chi ra. Lý do tại sao thì vấn đề đó lớn, hôm nay không phải phạm vi ta nói. Nhưng ta đang nói tới cái vai trò của việc đầu tư kinh doanh doanh nghiệp trong thời đại này. Thấy được điều đó rồi, nhà nước mới bắt đầu quyết định đổi mới là đẩy cái sự điều hành doanh nghiệp nó ra cho tư nhân trở lại y như ba thế kỷ trước. Ta đang đi ngược lại thời gian của ba thế kỷ trước. Thì có thể nào ta quay lại vào cái thế kỷ trước để tạo thành một cái sự
[15:57]cách biệt giữa chủ và tớ và tạo thành sự bóc lột như ngày xưa hay không? Có hay không ạ? Cô Hằng trả lời là: "Không". Ở đây có ai có thấy mình bị cô Hằng bóc lột không ạ? Giơ tay lên, thầy sẽ đấu tranh giùm cho. Nếu có cũng không dám giơ tay bây giờ phải không? Nhưng mà thầy tin là không, vì sao? Hôm qua, thầy giảng ở cái CEO, thầy có nói cái bóng ma của sự bóc lột đã trở lại bởi vì ta đang đi trở lại tư bản mà, kinh tế thị trường. Mà ở đây ta không thấy, nhưng mà nếu vào trong miền Nam, ở những cái khu công nghiệp mà ta mời gọi đầu tư nước ngoài, ta thấy liền. Là những người chủ nước ngoài đến họ đối xử với công nhân y như là ở bên Đức,
[16:40]bên Anh mà đối xử với công nhân của ba thế kỷ trước, y như vậy, không khác chút nào. Và công nhân thế là bực quá cứ phải đình công, biểu tình rồi tùm lum ở trong miền Nam. Nhưng mà khi ra lên ngoài Bắc, ta không thấy điều đó. Vì sao vậy? Và thầy nói cái điều này đó là do ta đi kinh qua một thời gian dài đi theo lý tưởng cộng sản. Và ngày nay, lý tưởng đó vẫn là cái định hướng cho chúng ta. Thầy dùng chữ "định hướng", vì sao vậy? Vì nhà nước ta đã nói rất rõ, ta thực hiện cái phương châm là kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Mà cái câu nói này không phải là câu nói đầu môi chót lưỡi đâu.
[17:20]Hôm mùng một Tết ở trong chùa, thầy có giảng cái bài này, có giảng bài về kinh tế thế giới rồi xã hội công bằng. Có hai cái điều ngược nhau và cả hai đều thất bại. Hôm đó, thầy mới hỏi mọi người thế này: Có hai cách mà để phân phối tài sản cho xã hội. Cái cách thứ nhất là phân phối theo cái lối đồng đều, nghĩa là mỗi người đều được phân phối giống nhau đều hưởng lương giống nhau, mỗi tháng mấy ký gạo giống nhau, mấy ký thịt, mấy ký đường giống nhau, phát một chiếc xe giống nhau. Ai cũng giống như vậy, mọi người có thích không? Có một vài người giơ tay thích, thích, xã hội như vậy được, thích. Rồi thầy nói cái người mà đồng ý như vậy đây là
[18:00]những thủ phạm làm cho xã hội sụp đổ luôn. Vì sao? Vì nếu ai cũng được hưởng đồng đều thì còn ai cố gắng để để làm việc không ạ? Không. Giám đốc cũng hưởng như vậy, nhân viên cũng dạng hưởng như vậy, tiến sĩ cũng hưởng nhiêu đó mà người học lớp ba cũng hưởng nhiêu đó, người làm nhiều cũng hưởng nhiêu đó, người làm ít cũng hưởng nhiêu đó, vì đồng đều mà, thì còn ai cố gắng không ạ? Không ai cố gắng học, không ai cố gắng làm và không bao lâu xã hội sụp đổ luôn liền. Cho nên những người nào chủ trương mà phân phối tài sản đồng đều, những người đó giết chết xã hội. Rồi thầy nói bây giờ có một lối phân phối khác là công bằng. Công bằng nghĩa là sao?
[18:36]Nghĩa là ai làm nhiều được thụ hưởng nhiều, ai làm ít là thụ hưởng ít. Tức là người giỏi được thụ hưởng nhiều hơn, người dở phải thụ hưởng ít hơn. Như vậy người ta mới cố gắng phấn đấu và đóng góp. Như vậy mới là công bằng, có đúng không ạ? Mọi người đồng ý. Và nói ai đồng ý cái lối phân phối tài sản theo sự công bằng này thì hầu hết 99% giơ tay. Và thầy nói những người mà giơ tay như vậy cũng sẽ làm xã hội sụp đổ luôn. Ủa sao kỳ vậy? Cái nào cũng sụp hết vậy? Đúng vậy, cái gì cũng sụp hết, hai cái đó đều làm xã hội sụp, mà sụp lâu hơn chút. Cái mà phân phối đồng đều á, 10 năm xã hội sụp mất, 20 năm xã hội sụp mất.
[19:13]Và đó là hình ảnh mà Liên Xô và Đông Âu sụp. Bây giờ ta phân phối theo lối công bằng, nghĩa là ai giỏi, ai làm được nhiều thì hưởng thụ nhiều hơn. Cũng sụp luôn mà lâu hơn chút, rồi cũng sụp. Nó sụp cách nào ạ? Sụp theo cái cách là bắt đầu giàu nghèo phân hóa, vì cái người giỏi họ cứ giỏi tiếp và khi họ giỏi họ được hưởng thụ nhiều, họ lấy cái đó làm cái vốn, trở thành cái ưu thế của mình để đầu tư tiếp. Và đầu tư tiếp cứ thành công tiếp và được sinh lợi nhuận, hưởng thụ tiếp. Cho nên cứ càng lúc cái người giàu càng giàu, giàu, giàu lên. Và những người kém ưu thế, họ không có học hành, không có đạo đức, thầy nói cả đạo đức cũng là một
[19:53]ưu thế nha, không có học hành, không có đạo đức, không sẵn tiền bạc, không có gia thế thì từ từ họ tụt lần, tụt lần xuống đáy xã hội. Và như vậy, ta sẽ thấy có những nước mà những tòa nhà chọc trời cao nhưng ở dưới đó, cái lề đường có một người ăn xin. Và Trung Quốc hiện nay là quyết tâm đi theo con đường phân cách đó, có những tỉ phú so vai với thế giới, nhưng mà rất đông rất đông người Trung Quốc cực kỳ nghèo khổ, là Trung Quốc đi theo cái lối đó hẳn luôn. Và hiện nay đã trở thành khủng hoảng, chính phủ Trung Quốc hiện nay là đang bối rối vì việc này, phân cách lớn quá. Tại sao như vậy? Tại anh đi con đường đó.
[20:30]Nhưng Việt Nam ta không hiểu tại sao mà những nhà lãnh đạo mình đã mơ hồ thấy cái điều này không hay, thấy cả hai cái đó đều không hay, đưa ra một phương châm. Và cái phương châm này sự thật ta chưa giải mã hết nhưng nó là chân lý của thế giới, đó là gì? Kinh tế thị trường mà định hướng chủ nghĩa xã hội, quân bình giữa hai cái này. Mà hôm nay thì thầy không nói hết về cái này, tại hôm mùng 1 Tết là thầy đã giải thích nó hơi chi tiết rồi, hơi chi tiết, nên hôm nay thầy không nói lại. Hôm nay thầy chỉ nói một vấn đề khác, chỉ gợi ý một chút xíu thôi. Thì khi mà ta nói kinh tế thị trường, giống như ta lui lại ba thế
[21:03]kỉ trước của chủ nghĩa tư bản Âu châu mà gây nên sự căm phẫn của Các Mác và Ăng-ghen, nhưng ta có định hướng chủ nghĩa xã hội là ta muốn lấy lại cái nhân bản của chủ nghĩa cộng sản. Cái tính nhân bản của chủ nghĩa cộng sản là gì? Là vai trò của những người thấp lại được nâng cao. À, đây là cái tính nhân bản mà ta phải tôn thờ. Là sao? Người thấp lại được nâng cao, mà người cao thì hạ mình xuống thấp, làm cho xã hội phát triển tốt đẹp. Đây là điều rất là lạ mà nó là chân lý, nghĩa là sao? Ở một xã hội mà kinh tế thị trường đó, cao thì nói là cao, mà thấp thì nói là thấp, chủ thì được tôn vinh là chủ, và tớ
[21:46]đẩy xuống là tớ, giỏi tôn vinh là giỏi, dở chê là dở, đâu đó rạch ròi và lạnh lùng. Ta phải dùng thêm mấy chữ là nói rất đúng nhưng cái đúng đó quá tàn nhẫn. Có những cái sự thật mà khi nói ra hết sức là tàn nhẫn. Ta nhớ về trên đời như vậy, ví dụ bây giờ ta đi với một người bạn mù vào trong một bữa tiệc thì... rồi có người hỏi ta đó: "À, đấy là ai?" Cái người kia bị đeo mắt kiếng đen rồi cầm cái gậy á, nói: "À, anh bạn tôi ổng bị mù." Hơ. Cái câu nói đó đúng sự thật không ạ? Đúng, nhưng mà nó làm sao? Quá tàn nhẫn quá. Trên cuộc đời như vậy, có những sự thật mà khi nói ra nó quá lạnh lùng, quá tàn nhẫn
[22:30]mà đạo đức ta không cho phép, lương tâm ta không cho phép. Và bây giờ cũng vậy, ở trong cái xã hội loài người, thật sự có những người có tài, có đạo đức, giỏi, có tiền, có bản lĩnh, và phải leo lên làm lãnh đạo, bắt buộc thôi. Và có những người kém, người dở, thậm chí đạo đức họ cũng kém, đụng đâu ăn cắp vặt đó, những người họ kém, và những người đó bị tuột lần lần xuống dưới đáy xã hội. Đó là những sự thật. Nhưng mà những sự thật đó mà nếu mà ta cứ... cứ theo những sự thật đó, ta cũng lạnh lùng, tàn nhẫn và vô lương tâm. À nói: "Ờ, cứ tôn vinh ông này ổng giỏi, ổng giàu, ổng này, còn kia ủa thằng đó dở,
[23:07]kém như vậy." Đó là những điều sự thật mà sự thật đau lòng, vô lương tâm, không có cái tính nhân bản. Cho nên ta tại sao ta phải dùng tới cái định hướng chủ nghĩa xã hội? Là ta lật ngược cái vấn đề đó lại. Thấp mà lại được nâng lên cao, cao mà hạ mình xuống thấp nghĩa là gì? Nghĩa là có một giai đoạn ta tôn vinh cái người công nhân là là giai cấp công nhân là giai cấp gì ạ? Ta học rồi, đi học chính trị rồi, là gì? Làm chủ. Mà có làm chủ được không? Công nhân sao làm chủ được? Sự thật là công nhân không bao giờ làm chủ được. Vì anh công nhân thì nó đã định nghĩa công nhân là công nhân rồi làm sao làm chủ được?
[23:51]Nhưng mà ta vẫn tôn vinh cái người công nhân làm chủ, nghe thì không thực tế vì nó không phải sự thật, nhưng mà nó có cái gì hay hay. Hay hay là những người thấp lại được nâng lên cao. Nhưng mà khi ta ứng dụng điều đó vào cuộc sống thực tế thì không thành công, tại vì công nhân không thể lãnh đạo được, không thể làm chủ được. Cho nên nghe thì hay hay, nghe lãng mạn, hay hay, tôn vinh cái người thấp mà ứng dụng vào thực tế thì thất bại là thất bại tùm lum hết trơn, doanh nghiệp nào cũng thua lỗ, doanh nghiệp nào nhà nước bao cấp quốc doanh đều có vấn đề cả vì công nhân làm chủ không thực tế. Mà bây giờ ta nói thực tế, à hễ trả quyền làm chủ
[24:28]lại cho người chủ thì kinh tế phát triển liền. Cái sự thu nhập quốc dân, tổng doanh thu nội vân vân này nọ bắt đầu ta tăng trưởng liền, bởi vì ta đã trả quyền làm chủ lại cho người chủ đúng nghĩa. Nhưng mà nếu ta đi con đường đó, ta có thể trở lại ba thế kỉ trước ở Âu châu và ta lạnh lùng, tàn nhẫn như vậy. Nên ở đây nhà nước ta đưa ra một cái phương châm rất là tuyệt vời mà đây sẽ là chân lý soi sáng thế giới: kinh tế thị trường định hướng chủ nghĩa xã hội, nghĩa là sao? Vẫn là người chủ vẫn phải điều hành, người giỏi vẫn phải lãnh đạo, nhưng trong đó ta có cái tình tự của con người là người chủ yêu quý nhân viên của mình.
[25:15]Và người nhân viên vẫn thấy mình là nhân viên, nhưng sự thật mình có một phần làm chủ trong cái doanh nghiệp của mình. Vì hễ khi mình đã hưởng thụ cái đồng lương ở đây, mình đã làm việc đóng góp ở đây thì mình có trách nhiệm với cái doanh nghiệp của mình. Và đây thật sự là ngôi nhà của mình. Và tuy không nói là chủ, mình vẫn thấy rõ ràng mình là người chủ, mặc dầu không ai công nhận. Nhưng đạo lý, chân lý chính là chỗ này. Mác đã nói đúng chứ Mác không hề nói sai, đúng mình là làm chủ. Bây giờ thầy hỏi lại, mọi người hãy nghiệm lại giùm thầy cái điều thầy vừa nói có đúng hay không? Là khi anh chị em đã gắn bó với cái công ty,
[25:54]cái sự thành công hay thất bại công ty cũng là sự thành công, thất bại của cá nhân mình và liên quan tới cả gia đình riêng của mình luôn. Rõ ràng là khi ta làm tốt, góp vào một sự thành công của công ty và ta được thụ hưởng cái quyền lợi từ công ty. Cái người chủ của ta không giống như một người ác ôn của ba thế kỉ trước, mà là một người đã được sống trong cái môi trường chủ nghĩa xã hội mấy mươi năm qua, có cái sự tôn trọng với cái người nhân viên mình thật sự. Về tình cảm, mình được tôn trọng thật sự. Về quyền lợi, mình thụ hưởng từ cái lợi nhuận của công ty. Về trách nhiệm, mình đã đóng góp cái công sức của mình cho công ty.
[26:32]Vậy ba cái, ba yếu tố: tình cảm thật sự mình được tôn trọng, quyền lợi mình được thụ hưởng, trách nhiệm mình có đóng góp, với ba ý nghĩa này, ta thấy rõ ràng công ty là nhà của mình, mình thật sự là một trong những người chủ. Thầy nói như vậy có sai không ạ?
[26:54]Cái điều đó là thầy vừa nói trên logic, trên lý luận. Nhưng mà khi ta hiểu ra điều này, ta nhận ra cái sự thật này, bởi ba yếu tố này rõ ràng cái công ty mà ta đang phục vụ là ngôi nhà của ta, ta là một phần của người chủ, mặc dầu ai hỏi thì ta chỉ nói: "À tôi chức này, tôi chức kia, tôi là kế toán, tôi thư kí, tôi trợ lý, tôi trưởng phòng." Còn hỏi ông chủ: "Ông chủ cái ông gì ổng ổng mập mập, ổng đẹp đẹp ngồi đâu đây nè, không biết ổng ngồi đâu đây." Đó, không phải tôi không phải chủ. Nhưng mà trên logic, trên lý luận và trong thực tế tôi là một phần của chủ, tôi cũng là một chủ. Ủa mình có được quyền nói như vậy chưa ạ?
[27:34]Mình được quyền nói như vậy. Bây giờ thầy hỏi lại, bởi vì đây là lần đầu tiên thầy đến đây, thầy không biết rõ lắm. Thầy hỏi là có thật cứ nói thật giùm thầy, nha? Có như thế nào nói thế đó. Thầy thấy các anh chị em làm trong Haco này có thấy là mình được cái người giám đốc có sự tôn trọng mình hay không? Nói thật thầy nghe coi. Hay là mình bị khinh rẻ? Hay mình được tôn trọng? Nói thật cho thầy nghe. Hai người trả lời tôn trọng. Còn bao nhiêu người khác có bị khinh rẻ không ạ? Có thấy là mình sự thật là mình được người chủ mình có tôn trọng mình không ạ? Có phải không? Như vậy là về tình cảm là đúng.
[28:19]Mình được tôn trọng, không giống như ba thế kỉ trước. Ba thế kỉ trước không có chuyện này. Ba thế kỉ trước, cái người công nhân là nô lệ của ông chủ, thật sự. Thậm chí ở những xí nghiệp mà bên Anh, bên Đức, bên Pháp, ông chủ cầm roi đập vào người công nhân, nói: "Sao mày làm sao lười biếng vậy?" Rút cái roi da ra đập, quất vô liền, ứa máu liền mà đâu dám nghỉ, nghỉ nhà vợ con đói. Cái thời đó thật sự là nô lệ. Nhưng ngày hôm nay khác, thế giới đã văn minh, thay đổi, và ta đi kinh qua mấy chục năm xã hội chủ nghĩa nên cái vai trò người chủ, công nhân nó khác ngày xưa. Người chủ họ công nhận cái người nhân viên phục vụ cho công ty
[28:55]của mình, nên cái về tình cảm ta đã đạt được, ta có điều này. Nhưng mà dĩ nhiên là nó không phải hoàn toàn, vì sao vậy? Vì ông chủ ta có thể là ổng chưa có Đạo Phật, chưa có Đạo Phật lắm, cho nên có khi là cái sự tôn trọng trong một chừng mức nào đó thôi, chứ nếu ông chủ ta mà ổng ổng mộ Đạo hơn, ổng hiểu sâu giáo lý Đạo Phật hơn là ổng sẽ tôn trọng ta, yêu thương ta nhiều hơn nữa. Đó là thầy nói ông chủ tổng quát chứ không phải ông chủ này. Mà không biết ông chủ này có mộ Đạo Phật không hả? Chắc có hả mọi người? À đúng rồi, vậy là ngon lành rồi. Mà nếu ông chủ ta ổng mộ Đạo Phật đến nỗi đến nỗi là ổng cứ ăn chay, ngày nào ổng cũng đòi vợ cho
[29:38]ổng đi tu thì ổng còn sẽ tôn trọng ta nhiều lần nhiều lần nữa. Nhưng mà thầy không biết là có hay không, thầy không biết.
[29:50]Về tình cảm là ta đã đạt được, rõ ràng là có logic á. Về quyền lợi như thế này, quyền lợi này thì vấn đề nó hơi tế nhị, nhưng mà cũng thầy cũng hỏi thẳng luôn, vì đây vấn đề là sống chết mà, rạch ròi, để ta lập lại một văn hóa doanh nghiệp mới. Tình cảm ta được tôn trọng rồi, mà nếu ông chủ ta ổng đạo đức chừng nào thì sự tôn trọng đối với ta càng nhiều hơn nữa. Bây giờ về quyền lợi, thì các anh chị em có thấy rằng cái đồng lương mình hưởng là có xứng đáng hay không? Hay là ông chủ ổng lời quá mà phần lương của mình ít quá? Nói thẳng thầy nghe. Hôm nay cứ tố, cứ tố.
[30:26]Hôm nay tạm thời thầy làm quan tòa để thầy phán xét chút xíu. Cứ nói là cái đồng lương mình hưởng, thụ hưởng như vậy có xứng đáng chưa? Hay là mình đang bị bóc lột? Nói thẳng thầy nghe. Dạ có xứng đáng ạ. Có phải không? Giờ có một người giơ tay và nói rất mạnh là xứng đáng. Còn những người kia? Thấy được phải không? Thấy cũng sống được phải không? Vì sao? Thật ra nó còn lệ thuộc vào sự thăng trầm của công ty. Ví dụ ta đòi nhiều quá, thì lúc mà công ty cái lợi nhuận nó giảm sút thì tiền không đủ trả lương. Thành thử ra là ông chủ ổng tính cũng khôn lắm, ổng nói: "Thôi trả ở mức này để khi lên cao,
[31:01]lời nhiều đó, thì nó dự trữ cho những lúc mà nó rủi ro." Thì khi mà ổng cân bằng giữa cái cao và cái thấp, cái ổng lấy cái giữa để ổng trả lương cho mình. Nên có lúc mình sao thấy: Ủa, kỳ này lời nhiều mà sao chưa thấy thưởng nha? Thật ra là ổng dự trữ để lúc mà lỗ thì ổng này cũng vẫn có đủ tiền để trả lương cho mình. Cho nên về quyền lợi là như vậy. Thầy nói vậy có đúng không a Hà? Đúng phải không? Cái tính toán như vậy là đúng, ha? Nhưng mà trong tương đối, ta thấy rằng: Thôi sự thụ hưởng này là là tạm được. Và đôi khi có những cái thương vụ mà thành công thì ta có được thưởng thêm ngoài cái tiền lương không ạ? Có không? Có không ạ? Có.
[31:38]Có phải không? Sao có hai, ba người trả lời có hả? Ít thôi phải không? Tương đối phải không? Tương đối, à à, tương đối. Có vài người. Sau bài giảng này rồi chắc là ba cái điều mà ta nói nó sẽ nhiều hơn dần dần. Đó là thứ nhất là về tình cảm ta có được tôn trọng, nhưng mà sau bài giảng này, thầy tin rằng là ta sẽ được tôn trọng hơn. Cái yếu tố thứ hai là quyền lợi, thì đúng là ta cũng đã được thụ hưởng tương đối xứng đáng, nhưng mà thầy tin rằng sau bài giảng này, khi công ty ta thành công, ta sẽ được thụ hưởng nhiều hơn. Thứ ba là trách nhiệm của ta đóng góp cho công ty, ta đóng góp có hết sức mình, có tận tụy chưa ạ?
[32:16]Hay là hay là còn có một chút gì
[32:22]Thầy khó dùng từ nào cho nó, hay còn một chút dè dặt? Thầy hỏi thật, cứ trả lời cho thầy. Tận tụy. Một người. Hết sức ạ. Hết sức. Dạ hết sức. Trong ba yếu tố mà ta có tận tụy, ta có trách nhiệm, ta có hết lòng, ta có thụ hưởng tương đối, ta có được tôn trọng, thì rõ ràng ta là chủ. Ta là chủ công ty này. Mặc dù danh nghĩa ta không phải, nhưng trên ý nghĩa, thật sự ta đã là chủ. Thầy nói như vậy thầy có nói sai không ạ? Không. Sự phát triển hay là sự tàn lụi công ty, thật sự là dính với cuộc đời ta rồi, không tách riêng ra được nữa. Vậy rõ ràng ta là chủ rồi. Mặc dù không nói, nhưng rõ ràng trên ý nghĩa, trên logic, ta đã là chủ.
[33:10]Nhưng cái vấn đề là bây giờ ta nói tới vấn đề đạo đức, vấn đề đạo đức. Đây bắt đầu, hồi nãy là thầy nói logic là đã chứng minh rằng ta là chủ rồi đó, thật sự rồi đó. Bây giờ nói trên cái đạo đức, trên lý tưởng. Trên lý tưởng là gì? Thế giới này là của chung nhân loại. Đất nước này của chung của người Việt Nam. Và doanh nghiệp này là của chung của tất cả những người ngồi ở đây, trong công ty, kể cả người là dọn vệ sinh. Tất là của chung. Đây là trên lý tưởng, trên triết học, trên đạo đức á. Và ta cần hiểu điều này. Ta cần hiểu điều này để ta sống cho đẹp, sống cho đúng và cái hậu quả, cái kết quả, cái nhân quả quả báo sẽ đền đáp lại với ta.
[33:57]Chỉ cần một con người thôi, một con người bất cứ con người bình thường nào mà hiểu rằng thế giới này là của mình thì đó là con người sẽ xây dựng được thế giới này tốt đẹp và đó sẽ là người tốt và chắc chắn người đó sẽ làm được nhiều điều tốt cho những người chung quanh của họ, chưa phải nói là thế giới đâu, chung quanh họ. Và cái quả báo trở lại là họ sẽ được rất nhiều phước lành. Ngày nào đó họ từ giã cuộc đời này, họ sẽ đi về một cái cõi cao, đầy hạnh phúc an lạc. Chỉ cần bởi ý nghĩ thôi, ban đầu nghĩ thôi thế giới này là của chung, mình là một chủ của cái trái đất này và phải làm điều gì đó xứng đáng.
[34:36]Chỉ cần như vậy thôi, người này bắt đầu tách ra khỏi người khác rồi, không còn tầm thường nữa. Mà ngày hôm nay ta cần rất nhiều người biết suy nghĩ như vậy. Ngày hôm nay trái đất đã gần lại, đã nhỏ lại. Một sự kiện mà sóng thần, động đất của Nhật đã trở thành nỗi đau của toàn nhân loại. Nếu ta xem trên tivi, thấy cái người dân Nhật họ bị xóa mất ba tỉnh như có một cái thị trấn á là sau cơn động đất nhìn lại mất hơn phân nửa người không biết ở đâu. Không biết đang còn nằm dưới góc nhà hay nằm ở sâu đã vùi đã chết không biết. Mà cả ba cái tỉnh xóa hết luôn bởi cái cơn động đất và sóng thần. Mà nếu ta nghe điều đó mà lòng ta không nhói đau
[35:14]thì ta chưa phải là công dân của thế giới. Thầy có viết một bài nhạc: "Small World", Thế Giới Nhỏ Bé. Là: "Hành tinh không lớn như ta thường nghe ở ngày trước. Niềm vui nơi xứ anh nhưng làm cho tôi hò reo. Bài ca anh khóc than nhưng làm cho tôi buồn theo." Đại khái vậy, không muốn người nghe. Tức là, trái đất bây giờ đã nhỏ bé, một sự kiện ở một quốc gia này, nó đều đánh vào lòng của mọi người ở nơi những quốc gia khác. Thì hôm nay vậy, cái sự kiện động đất, sóng thần ở Nhật Bản đều làm cả nhân loại đau. Mà nếu ta không đau, ta không phải là người trái đất này, ta là người đâu Mặt Trăng, Sao Hỏa.
[36:05]Và ta cần những con người hôm nay là những công dân của thế giới, biết rằng trái đất này là của chung và biết mình là chủ của trái đất này. Và mình phải sống như thế nào để xứng đáng mình làm người chủ giữ gìn cái niềm vui, sự bình an cho trái đất này. Nhỏ hơn lại, đất nước Việt Nam ta cũng vậy, mỗi ngày ta phải hiểu ta là chủ của đất nước này. Ta phải yêu đất nước này đậm đà, thắm thiết. Nhưng mà cái tư tưởng yêu nước này nó đang phai lạt lần lần trong cái lớp trẻ. Vì sao? Vì hướng ngoại, vì mê làm giàu, và vì nhiều lý do khác, cái tình yêu nước phai lạt dần dần, không giống như cha ông ta lúc mà nước mất nhà tan, bị giặc giày xéo, xâm lược.
[36:50]Mọi người đã quên hết tình riêng, chấp nhận hy sinh mạng sống của mình để nắm tay nhau mà giành lại độc lập, thống nhất cho dân tộc. Cái tình yêu nước họ ngút ngàn. Có một lần cách đây không lâu, thầy gặp một cái bác cách mạng lão thành. Bác giữ một cái chức vụ rất là lớn mà rất là bí mật, nhưng mà cũng nổi tiếng. Thầy không tiện nói tên. Thì lần đầu gặp bác thì bác cũng không biết thầy là ai, nói sơ sơ thì bác tặng cho thầy bộ sách. Thầy cũng cũng không có thời gian xem nhiều, xem sơ sơ. Lần thứ hai gặp bác thì bác thành con người khác rồi, bác mới sống thật á. Con người cực kỳ tình nghĩa, cực kỳ tình cảm.
[37:32]Một con người vào sinh ra tử trong những chiến trường, trong những ngày xưa mà dựng nước, giữ nước cùng một cánh tay của Bác Hồ vậy. Thì thầy sau đó thầy mới nói với những đệ tử thầy thế này, thầy nói là: "Trong những thời đó mà vì có những người thủ trưởng như thế này, lính sẵn sàng hy sinh thân mạng mình vì Tổ quốc. Khi mà cái người lãnh đạo họ sống tình nghĩa, họ yêu thương được cái người dưới của mình, người thuộc cấp của mình, thì người thuộc cấp chỉ nhìn người thủ trưởng thôi mà thấy quê hương mình là đó, Tổ quốc mình là đó, và chấp nhận cầm súng ra chiến trường chết liền. Nói quê hương, Tổ quốc mênh mông không thấy ở đâu,
[38:09]không thấy bến bờ, nhưng biểu hiện chính là người thủ trưởng gần nhất của mình." Mà thầy nói đúng như vậy. Tại sao mà ngày xưa ta đánh tan cả bao nhiêu đế quốc để giữ gìn, giành lại đất nước mình bởi có những thủ trưởng như thế này, những bậc cách mạng lão thành ngày xưa đã sống hết sức tình nghĩa như thế này, mà cám dân tộc đi lên. Ngày hôm nay ta đi tìm những con người đó thật là hiếm hoi. Và nếu không có những con người đó nối tiếp, không có những tâm hồn đó nối tiếp để giữ gìn đất nước này thì đất nước ta không biết đi về đâu. Có thể ta giàu hơn, nhưng rồi ta tha hóa, ta phân hóa, ta chia rẽ, và sụp đổ không biết chừng.
[38:47]Như vậy, hồi nãy thầy vừa nói ta cần những con người biết mình làm chủ của trái đất này. Bây giờ ta cũng cần những con người biết mình làm chủ của đất nước này và yêu đất nước này đậm sâu, tha thiết. Dù hoàn cảnh hôm nay có vẻ như trong thời bình, dù hoàn cảnh hôm nay có vẻ như ta phải tất bật để lo phát triển, xây dựng kinh tế, nhưng ta hãy dành trong trái tim mình một nơi, một cái góc rất thiêng liêng để yêu thương đất nước này đậm sâu, tha thiết. Rồi nhỏ hơn nữa, cái công ty của ta, ta phải hiểu rất rõ rằng ta là chủ công ty này. Mà thầy vừa nói cái chữ chủ công ty này trên logic là đã có rồi, bây giờ ta nói trên đạo đức,
[39:35]trên triết lý, trên lý tưởng, thực sự ta chính là chủ của công ty này. Ví dụ nói ai làm chủ đất nước này? Nói: "Ông Nguyễn Minh Triết gì đó, ông Nguyễn Phú Trọng gì đó." Nhưng mà ta cũng là chủ đất nước này dù không ai công nhận nhưng ta là chủ. Và người nào hiểu được điều đó mới là những con người sống đẹp, sống đúng, sống xứng đáng trên cuộc đời này. Còn bây giờ hỏi: "Ai làm chủ đất nước này?" "Không biết, ông gì đó, ông Dũng, ông gì đó, không phải tui." Thì người đó sẽ sống vô nghĩa, sống không định hướng và sống tầm thường liền. Còn bây giờ hỏi: "Ai làm chủ đất nước này?" Nói: "Chúng tôi, từng người chúng tôi." Thì người đó
[40:11]sẽ sống có lý tưởng, sống đẹp, sống đúng và cả cuộc đời người này chắc chắn đem được niềm vui cho rất nhiều người chung quanh mình. Bây giờ trở lại công ty cũng vậy. Hỏi: "Ai là chủ?" "Cái ông ông gì? Ông đẹp trai, ổng tên Hà, tên gì á, không phải tui, tui đi làm công." Thì người nào nghĩ như vậy, cuộc sống mình cũng sẽ tầm thường, cái sự cống hiến của mình cũng sẽ kém dở đi. Còn bây giờ hỏi, nói: "Công ty tư nhân mà, công ty này là ai làm chủ?" Nói: "Chúng tôi đều làm chủ." Nói: "Công ty tư nhân mà, của ông Hà, bà Hằng gì đó?" Nói: "Không, khi tôi đã làm trong đây rồi, khi tôi đã hưởng thụ trong đây rồi, khi tôi có trách nhiệm trong công ty rồi,
[40:49]tôi được sự tôn trọng trong đây rồi thì công ty này là của tất cả chúng tôi, mỗi chúng tôi là một người chủ." Ta có quyền trả lời như vậy, ta có quyền trả lời như thế. Và người nào biết trả lời như thế, dám trả lời như thế sẽ là những người tốt trên cuộc đời này. Và có khi người chủ ta chưa biết mình đâu, ngay cả cái người lãnh đạo ta cũng không biết ta có ý nghĩ đó đâu. Nhưng ta không cần, nhưng ta hiểu điều đó vì điều đó là gì? Điều đó là thực tế, vì điều đó là gì? Điều đó là lý tưởng, điều đó là đạo đức. Rõ ràng trong thực tế ta là chủ trên ba yếu tố mà ta vừa nói. Vì điều đó là lý tưởng, rõ ràng cuộc sống này
[41:30]ta phải có lý tưởng và điều đó là đạo đức. Khi ta hiểu ta là có trách nhiệm với công ty, ta là một phần chủ công ty này, ta sẽ sống có đạo đức. Cái cách làm việc của ta sẽ hết sức là đạo đức. Và với ai cũng nghĩ như vậy hết thì công ty không phải lúc nào cũng phát triển bền vững, ổn định đâu, có lúc sẽ thịnh, có lúc sẽ suy. Nhưng mà cái lúc suy mới là lúc hạnh phúc. Vì sao lúc suy mới là lúc hạnh phúc?
[42:03]Thầy nghĩ người này hiểu nè. Thầy nghĩ người này hiểu mới vỗ tay trước tiên. Vì sao lúc suy mới là lúc hạnh phúc? Chính những lúc khó khăn đó, ta mới bộc lộ ra được cái trách nhiệm, cái tình cảm của mình. Ta mới thấy được nhau và khi đi qua cái suy, tới chừng thịnh trở lại, có tiền trở lại rồi thì cái mà làm ta yêu thương nhau chính là cái lúc khó khăn. Nhớ lại cái lúc đó đó, lúc công ty chật vật biết bao nhiêu, khó khăn biết bao nhiêu mà người nào người nấy đều gắng sức, một lòng cùng nhau vượt qua. Chính cái điều đó là hạnh phúc chứ không phải lúc mà rủ nhau đi nhà hàng ăn tiệc, phát lương cho nhau cao, thưởng nhiều là lúc hạnh phúc, không phải.
[42:40]Lúc đó thường rồi. Nhưng mà chính lúc khó khăn, vẫn nắm chặt tay bên nhau, không ai bỏ đi chỗ khác, cùng với nhau vượt qua vượt qua. Đó mới là hạnh phúc. Vì hạnh phúc là gì? Hạnh phúc không phải là tiền, mà hạnh phúc là tình nghĩa. Mà lúc suy đó ta mới thấy được cái tình nghĩa của nhau, chứ không phải lúc thịnh. Lúc giàu rồi, không biết ai là người tốt, người xấu cả, chỉ lúc nghèo mới biết ai là người tốt. Bởi mới nói là sao? Gia bần tri hiếu tử, quốc loạn thức tôi trung. Gia bần, khi nhà nghèo, tri hiếu tử, biết con nào có hiếu. Nghĩa là nhà nghèo đứa nào có hiếu là nó đứng trụ lại, lo cho cha, lo cho mẹ, gia bần tri hiếu tử.
[43:22]Quốc loạn thức tôi trung, khi nước loạn mới biết cái người tôi nào trung thành với ông vua mà lo cho nước, còn không nước loạn cái nhảy, người ta chạy đi mất tiêu. Thì cũng vậy, công ty ta cũng vậy. Hổng lẽ giờ thầy cầu mong cho công ty nó suy thì nó kỳ. Chứ đúng ra nên cần có những lúc suy để làm chi? Để ta tôi luyện chính mình. Để ta tôi luyện chính mình, ta xác định lập trường, tình nghĩa, trung thành và bản chất làm chủ của mình. Chứ còn lúc nào cũng giàu hết thì lúc nào cũng vui cả, không xác định. Nên bây giờ hổng lẽ thầy nói: "Thôi đầu tiên, xin thầy xin chúc cho Hapro suy." Thì chắc là thầy chạy ra cửa liền, đi về liền.
[43:59]Nhưng mà thầy cũng mong có điều đó chút chút. Để làm chi vậy? Đi qua lúc suy rồi ta sẽ thịnh mãi. Vì lúc qua lúc suy rồi, ta xác định được lý tưởng, đạo đức của mình, tình nghĩa của mình rồi thì sau đó ta sẽ thịnh. Chứ còn mà không có lúc suy, không biết lòng người và chính ta không xác định được đạo đức của mình. Không có lúc khó khăn, ta không xác định được đạo đức của mình. Như hôm vừa rồi vậy, thầy có cho cái cuộc thi đi rừng vượt biển cho thanh niên, Phật tử. Vì chùa thầy đóng ở trên núi, nên thầy cho đi núi vượt qua bao nhiêu khó khăn rồi mới về tới chùa. Rồi hôm sau bắt đi biển để luyện tập cái kỹ năng
[44:37]cứu hộ cứu nạn, tức là hai ngày rèn luyện. Mà trong cái ngày đi rừng á, thầy không cho ăn, nên là cho một mẩu bánh mì, một trái chuối và một chai nước và lặn lội trong rừng và nếu lạc trong rừng chết ráng chịu. Đói khát chết ráng chịu. Mà rèn luyện. Mà mục tiêu làm chi? Con người phải có những lúc vậy, vượt qua khó khăn, những lúc đói, những lúc khát mới rèn luyện được ý chí của mình. Còn ví dụ như hôm nay thầy tổ chức cho đi rừng đi biển, ăn uống đầy đủ vui chơi thỏa thích, sẽ không bao giờ thành người được. Con người ta vậy, cái lúc khó khăn chính là những cái nấc thang đưa ta đi lên. Cũng vậy, khi thầy nhớ lại quãng đời tuổi nhỏ của thầy,
[45:15]cứ nhớ lại những giai đoạn gian khổ mà thầy cám ơn nó vô cùng. Chính nhờ những lúc khổ đó mình được tôi luyện chứ không phải lúc sung sướng. Không phải lúc sung sướng. Thì công ty ta cũng vậy, có lúc suy, có lúc thịnh, nhưng mà những lúc suy chính là những lúc mà ta xác định được đạo đức của mình. Và những lúc thịnh thì thôi coi như đó là quả báo ta được hưởng, quả báo lành mà ta được hưởng bởi cái đạo đức của ta, bởi sự cống hiến, bởi cái trách nhiệm, bởi sự tử tế của ta. Còn lúc suy là xem như lúc mà ta tôi luyện đạo đức, còn lúc thịnh là lúc ta được hưởng thụ cái quả báo của mình. Hôm qua thì thầy có nói chuyện ở bên cái Vietnam CEO á,
[45:51]là hiệp hội các tổng giám đốc á, thầy có nói cái bí quyết để làm sao cho công ty phát triển bền vững. Hôm đó thầy có đưa ra bí quyết. Nói về bí quyết trên kinh tế học thì thôi thầy không bàn vì đó là lĩnh vực chuyên môn, mà thầy nói trên cái tâm linh, trên tâm linh, trên đạo học. Thầy có nói thế này, bây giờ ta mời một ông tiến sĩ kinh tế học, thậm chí ổng đoạt giải Nobel, mời ổng điều hành một công ty thực tế thì hãy yên trí với thầy rằng năm năm sau công ty nó sụp. Vì sao vậy? Là bởi vì trên cái đường đi của doanh nghiệp, nó có những tham số xuất hiện bất ngờ chen vào mà không ai có tài thánh nào biết trước.
[46:32]Thầy nói ví dụ cái cơn sóng thần động đất ở Nhật thôi, nó quét sạch một cái ba tỉnh thì công ty nào đặt trên ba tỉnh đó bay sạch. Cái đó ai lường trước được? Có ông tiến sĩ nào biết trước không ạ? Không. Bây giờ nó bất ngờ thôi, bất ngờ công ty đang phát triển ổn định, bỗng nhiên cái bà vợ của một ông chủ tịch hội đồng quản trị gì đó hay là bả sinh lòng yêu người khác và quyết tâm đòi ly dị cho bằng được và chia đôi tài sản, vì tài sản bị tách đôi cái công ty sụp liền, không còn giữ được đồng vốn mình nữa. Có đúng không ạ? Đó, có những tham số ta không bao giờ lường được trên cuộc đời này, không bao giờ lường được.
[47:05]Nên vì vậy, ngay cả ông mà tiến sĩ kinh tế đoạt giải Nobel điều hành một doanh nghiệp vẫn không chắc là thành công. Như vậy, nó còn có những tham số khác mà ở đây thầy muốn nói về cái tham số của tâm linh, về luật nhân quả. Hôm nay cái bảng không viết được nên thầy chỉ diễn tả thế này. Chúng ta đã lên mạng mình download một cái phim xuống mình xem chưa ạ? Có ai có từng làm như vậy chưa? Chắc là biết hết rồi, ở đây giỏi quá mà, dân này dân IT không à phải không? Dân gõ máy vi tính lẹt đẹt lẹt đẹt, wow, chắc biết hết rồi. Thì khi mà ta download cái phim xuống nó có hiện tượng thế này, khi ta bấm cái nút play là nút cái mũi tên á,
[47:41]ta bấm cái nút play, cái phim nó chạy vài giây cái nó đứng lại, cái nó quay mòng mòng mòng cái gì, cái là lại chạy vài giây cái lại dừng lại quay mòng mòng, có đúng không ạ? Có bị đó chưa? Tại sao? Bởi vì cái dữ liệu nó tải về không kịp với cái tốc độ của play. Cho nên nó phải dừng lại để nó chờ dữ liệu tải tiếp rồi sau đó nó mới play, bởi vì cái play nó nó có một tốc độ ổn định của nó. Mà mỗi tốc độ vậy nó yêu cầu dữ liệu tải về, nhưng mà lúc đó dữ liệu tải về không kịp. Nên cái người mà họ nhà mạng họ mới hướng dẫn: nếu mà bạn gặp như vậy bạn hãy bấm cái nút pause, nút dừng, trong 30 giây, dừng yên lại để cho dữ liệu tiếp tục nó tải về.
[48:19]Và khi cái dữ liệu tiếp tục tải về, ta sẽ thấy trên cái vạch mà vạch thanh ngang nó chạy, có một cái cái mờ mờ mờ mờ nó chạy trước, phải không? Cái mờ mờ mờ mờ mờ mờ nó chạy đi trước. Qua 30 giây rồi nó chạy xa xa rồi, ta bấm nút play lại, bắt đầu nó chạy. Và cái tốc độ của phim nó chạy phía sau, còn cái mờ mờ là dữ liệu tải về thì nó chạy phía trước. Nghĩa là dữ liệu luôn luôn đi trước một bước đi trước một bước thì cái tốc độ play nó cứ từ từ đi sau thì phim ta coi không bị kẹt, không bị ngừng và ta sẽ coi được hết cái phim đó, vì một đoạn của YouTube hay là một cái phim nào đó vậy. Thì doanh nghiệp ta cũng vậy, doanh nghiệp ta có một cái tốc độ nó
[48:54]phát triển, nhưng mà yêu cầu cái phước phải đi trước vài bước. Cái phước cứ đi trước, rồi cái tốc độ ta cứ đi phát triển đi sau thì không bao giờ ta bị đình đốn. Nhưng mà nếu cái phước, cái phúc, cái đức của công ty kém hơn cái tốc độ phát triển của công ty thì công ty chắc chắn sẽ bị đình đốn. Đây là điều chắc chắn. Cứ phải dừng lại phá sản, phải vay, phải mượn, phải lúng túng một thời gian rồi bắt đầu mới có thể phát triển tiếp, hoặc là hư luôn, ngưng luôn, bỏ luôn. Nhưng vì vậy, nếu ta khôn ngoan, ta cứ học cái vi tính, cho phước đi trước một vài bước, rồi cái tốc độ công ty phát triển đi theo sau và rất là ổn định mà ta không phải bận lòng.
[49:39]Còn nếu ta tham vọng, ta đẩy cái tốc độ phát triển công ty nhanh, nhanh hơn cái phước của công ty ta có thì chắc chắn là phải đình đốn, ngừng lại liền, quay mòng mòng mòng liền. Trên vi tính á thì nó quay mòng mòng, nhưng trong thực tế thì sao? Cái đầu ta quay mòng mòng rồi điên đảo hết trơn luôn, khùng luôn, nó không phải dễ. Cho nên, ta cứ canh cái tốc độ phát triển công ty làm sao luôn chậm hơn cái phước, cái phước cứ đi trước vài bước rồi ta phát triển công ty thì nó sẽ suôn sẻ, êm ả và mình cái đầu mình đỡ quay mòng mòng. Nhưng mà làm cách nào để cho cái phúc đức của công ty luôn luôn đi trước vài bước?
[50:16]Làm cách nào ạ? Cái cách này, cái phúc đức thì nó nhiều yếu tố, nhưng ở đây là phải nói cái quyết tâm, cái ý thức của toàn công ty, từ cho tới ban lãnh đạo tới tất cả nhân viên, chứ không của riêng một cá nhân nào. Tất cả mọi người từ trên xuống dưới đều phải sống cho tốt, đều phải sống có đạo đức, mà sống đạo đức trong cái đời sống riêng cá nhân của mình luôn kìa, chứ không phải là chỉ đến với công ty mới tốt, không phải. Từ những đời sống rất riêng tư của mình, những đời sống rất riêng tư mà không ai biết, mình cũng phải tốt từ trong đó. Phải bản chất thật tốt, sống rất tử tế với con người. Ví dụ vô tình ta gặp lại một người
[51:00]khó khăn nghèo khổ, một người bạn cũ, gia đình ta cũng chẳng biết, công ty ta cũng chẳng biết, nhưng lúc mà trên đường gặp lại nhau ngày xưa ờ gặp nhau học lớp 9, hỏi lúc này mày làm sao rồi? Nói lúc này tao khó khăn quá, thế này thế kia. Mà khi mình tìm hiểu thấy thật, mình có sự giúp đỡ. Cái giúp đỡ đó gia đình không biết, công ty cũng chẳng biết, chỉ có mình biết, những cái điều rất riêng tư. Nhưng mà tất cả những điều tốt mà trong riêng tư nhất đó nó hợp lại thành cái con người tốt của chúng ta, và từng con người tốt đó gom lại thành cái phúc của cả công ty này. Nên vì vậy, để cho cái phúc của công ty
[51:35]phát triển mạnh đi trước một bước thì toàn bộ từ giám đốc cho tới nhân viên phải tu dưỡng. Phải tu dưỡng hết, không còn con đường nào khác đâu. Ta không dùng thủ đoạn, ta không dùng sự lừa đảo, ta không dùng cái tài hơn để mà tạo lại sự may mắn cho công ty đâu. Cho nên những cái tham số bí mật nó đánh vỡ một cái doanh nghiệp trong phút chốc liền. Nhưng cũng vậy, cũng có những cái tham số may mắn bất ngờ nâng công ty vượt qua những khó khăn. Những may mắn bất ngờ đó gọi là cái phúc của toàn công ty. Mà cái phúc của toàn công ty là không phải của một hai cá nhân mà làm được, mà phải là của toàn thể công ty, từ giám đốc, lãnh đạo cho tới nhân viên.
[52:17]Ai cũng phải có một đời sống riêng rất tốt đẹp, thẳm sâu trong tâm hồn của mình, trong sự cư xử của mình với tất cả mọi người rất tốt đẹp, và đó nó tạo thành cái phúc, cái đức của toàn công ty. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là khi mà công ty chưa có lợi nhuận thì thôi, ta cứ lo đời sống nhân viên cho tốt cái đã. Tại vì đời sống nhân viên có tốt rồi thì ta mới chung tay góp sức mình làm việc. Nhưng đến khi lợi nhuận tương đối nó khá một chút thì toàn công ty phải trích cái lợi nhuận mình ra để làm những điều thiện trên cuộc đời này. Ta phải làm những điều phước thiện mà vì lòng thương yêu con người chứ không phải để quảng cáo tên tuổi.
[52:59]Nó là phải điều phước thiện thật sự bởi lòng yêu thương con người. Hôm qua vậy, thầy có nghe sư cô Tường Phổ kể chuyện thì ngày xưa trước khi đi tu, cô cũng là tổng giám đốc một cái doanh nghiệp về hóa chất. Đến khi cô hiểu đạo rồi, cô buông bỏ hết gia đình và đi xuất gia. Thì cô mới nói thế này: "Hồi xưa khi mà ai đến vận động để mà làm từ thiện thì điều đầu tiên mà con nói thế này: Vậy cái logo của cái công ty tôi đặt ở đâu để quảng bá? Con không cần biết là số tiền đem cho người nghèo nào, vì đâu có thương ai đâu, mà chỉ cần là làm từ thiện để quảng bá danh hiệu. Và như vậy đâu có phúc, đâu có đức đâu.
[53:35]Bây giờ tụi con nhìn lại mới thấy mình rất sai lầm, và không phải một mình mình, tất cả đều bị như vậy. Nói làm phúc mà đâu có phúc, tại vì tiền nó đâu được tới tay, nó chạy vào ngõ ngách nào mất tiêu, không tới tay người nghèo cần giúp đỡ, và lòng mình cũng chẳng thương ai, chỉ cần cái cái logo thương hiệu mình nó dán ở đâu trong cái buổi sự kiện đó thôi." Và bây giờ thì không phải như vậy. Để cho cái phúc của công ty lớn lên thì khi mà công ty lợi nhuận đã ổn định, ta nên phải trích ra để cùng làm những điều thiện cho đời mà bởi lòng yêu thương con người thật sự, không phải để quảng bá cái danh hiệu mình.
[54:13]Đó là cái phúc chung công ty. Nhưng mà còn những cái phúc riêng của từng người góp lại vẫn thành cái phúc của cả công ty là như thầy nói, là từng cái người trong cái tâm hồn riêng rẽ sâu thẳm của mình, trong những đời sống rất riêng tư của mình, mình phải là người tốt, thì tất cả những cái phúc riêng đó góp lại thành phúc chung của công ty. Còn cái việc mà công ty lấy ra cái lợi nhuận để làm thiện, đó là cái việc công đức chung của công ty. Cả cái riêng của từng người và cả cái chung của công ty hợp lại, nó thành cái phúc đức của công ty, nó sẽ đi trước. Đi trước một bước và ta cứ theo cái phúc đó
[54:47]ta phát triển công ty mình đi theo từ từ. Nếu cái phúc đi nhanh, ta phát triển đẩy cái kế hoạch lên nhanh. Nếu ta cảm thấy cái phúc đó còn chậm, ta vạch những kế hoạch phát triển công ty chầm chậm, cứ đi sau cái phúc một chút, vậy mà ta không bao giờ bị đình đốn. Có những cái người họ cứ đẩy mạnh phát triển công ty tới bờ vực phá sản luôn, bởi vì họ quên mất một cái điều này, cái bí quyết này là cái tốc độ của phát triển công ty so với cái phúc của công ty cái nào đi trước. Thầy nghe nhiều người phát triển công ty mà thầy phát sợ. Khi họ mua được cái nhà là họ cầm cái nhà đó lấy tiền để đầu tư qua cái khác liền, và khi đầu tư được cái gì,
[55:25]cầm cái đó vô ngân hàng lấy tiền vay ra đầu tư cái khác. Cho nên nhìn trên cơ sở họ có thể có tới 20 cơ sở, nhưng vốn họ chỉ có nửa cái, tức là 5% trên cái tài sản mà họ đang điều hành trong việc làm ăn, mà tài sản thực họ chỉ là chiếm 5%. Và như vậy cái phước họ rất bé, nhưng mà họ đẩy mạnh cái tốc độ phát triển công ty rất lớn, và chắc chắn sẽ đình đốn, sụp đổ, phá sản, có thể đi tù luôn. Vì họ không hiểu được cái nguyên lý này, cái nguyên lý là phải luôn luôn phước đi trước cái tốc độ phát triển công ty. Đây là bí quyết quan trọng, bí quyết để công ty thành công hay là thất bại: cái tốc độ phát triển của phước phải nhanh hơn cái tốc độ phát triển của công ty.
[56:08]Mà làm sao để mình biết được tốc độ phát triển của cái phước? Đây là cái trực giác của người lãnh đạo. Nó không có thước đo rõ ràng như trong toán học, mà đây là cái trực giác của người lãnh đạo, tự mình phải cảm nhận điều đó. Mà để có trực giác này ta còn phải tu dưỡng nhiều lắm, phải ngồi thiền, phải tọa thiền hằng ngày để tâm hồn mình bình an và trí tuệ phát sinh ra. Nên bởi vì cái tham số của phước này nó mờ, nó là một tập mờ fuzzy logic chứ nó không phải là một logic hiện hữu, một exist logic mà nó là một fuzzy logic, một logic mờ. Cho nên ta phải dùng bằng cái trực giác để đánh giá, đo tốc độ của phước công ty, sau đó ta mới vạch kế hoạch
[56:48]tạo nên cái tốc độ phát triển của công ty. Nghe nữa không ạ? Hay thôi? Thầy đi đâu mà thầy dự hội nghị thầy sợ mấy người nói nhiều lắm, cuối cùng thầy là người nói nhiều. Thầy sợ người ta ghét á, nói nhiều quá người ta ghét. Hôm rồi mới dự đại hội Thơ Đường, tới chừng mời thầy lên phát biểu thầy nói đúng 3 phút đi xuống liền để cho đừng bị ai ghét á, phải. Nãy giờ nói nhiều quá thầy sợ bị ghét. Ta trở lại, cái bí quyết để thành công của một công ty chính là đẩy mạnh cái tốc độ phúc đức đi trước và tốc độ phát triển công ty từ từ đi sau. Mà để làm cho cái công ty có phúc đức thì ta nhắc lại có hai yếu tố:
[57:26]thứ nhất là từng người phải tu dưỡng, tạo nên một đời sống riêng tư rất tốt đẹp. Cái đời sống riêng tư không ai biết mà phải rất tốt đẹp. Và thứ hai là toàn bộ công ty phải chung sức làm những điều thiện. Toàn bộ công ty chung sức nha chứ không phải chỉ ban giám đốc. Nghĩa là ban giám đốc phải làm thế nào? Nói: "Bây giờ hôm nay cái số tiền này là đáng lẽ ta được thụ hưởng, nhưng bây giờ tôi muốn rằng ta trích ra bao nhiêu phần trăm để làm cái công đức gì đó. Mọi người có đồng ý hay không?" Bởi vì nếu mà trích ra bao nhiêu phần trăm làm công đức thì mỗi người phải bớt trong cái tiền thưởng, tiền lương của mình.
[58:02]Và mọi người phải chấp nhận bớt cái tiền thưởng, tiền lương của mình để làm công đức thì mới có phúc. Chứ còn: "À, công ty muốn làm nhiêu làm vì lương tôi vẫn hưởng nguyên" thì không ai có phúc. Nhớ khi làm phúc ta phải thiệt thòi bản thân thì mới có phúc, chứ không có cái chuyện mà phúc thì cứ làm mà không thiệt thòi gì hết thì không thành cái phúc. Nhớ như vậy. Và đây là những đợt vận động mà thầy mong rằng anh Hà, chị Hằng lâu lâu có những đợt vận động này giùm thầy. Là khi vận động làm một điều thiện mà rõ ràng là từng người nhân viên đều bị trích bớt cái quỹ của mình, trích bớt lương trước, trích bớt tiền á, như vậy nó mới tạo thành phúc.
[58:38]Mà đây là điều để cho mọi người tự nguyện, đừng ép. Là bây giờ ta có cái công đức này muốn làm, tôi thấy là à sau khi mà nghe thông tin, thấy có việc này cần phải làm, và nếu mà ta làm, ta phải trích ra bao nhiêu tiền, mà nếu mà trích bao nhiêu tiền vậy thì mỗi người phải đóng góp bao nhiêu đây. Và ai muốn đóng góp thì hãy đóng góp, không ép, không ép. Vì sao vậy? Bởi vì để tạo thành cái phúc nó cần hai điều: thứ nhất là phải tự nguyện, vui vẻ, và thứ hai là phải có thiệt thòi. Hai điều này thì mới thành cái phúc, chứ còn nếu không thiệt thòi mà không tự nguyện thì không thành phúc. Ví dụ ép, bắt: "À, anh này phải nộp bao nhiêu để làm" - không có phúc.
[59:16]Nhớ như vậy, không có phúc. Nên phải lâu lâu ta có một đợt vận động làm từ thiện chung công ty mà để cho mọi người phải tự nguyện và mọi người phải trích bớt cái quyền lợi của mình mới thành cái phúc. Và toàn thể như vậy, nó thành cái phúc chung của công ty. Và thầy cũng mong rằng công ty ta sẽ làm được nhiều cái công đức lành. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai, thầy cũng mong rằng ta có một cái kế hoạch, một đường lối để làm sao tạo nên sự tu dưỡng của tất cả mọi người trong công ty, khiến cho từng đời sống rất riêng tư của mỗi người đều tốt đẹp. Hai điều. Thầy nhắc lại: điều thứ nhất là thỉnh thoảng công ty ta
[59:59]chung sức lại làm những điều thiện, mà những điều thiện đó làm mỗi người tự nguyện và đều có cái đóng góp vào, thiệt thòi bớt phần mình để đóng góp vào. Lâu lâu ta vận động mà hết sức là tự nguyện, đừng bao giờ ép, điều thứ nhất. Cái thứ hai là ta có một kế hoạch tu tập thế nào đó để cho mỗi người trong đời sống rất riêng tư của mình đều rất tốt đẹp. Suy nghĩ giùm thầy điều này. Xin hết.
[1:00:31]Thì hồi nãy, cô Hằng có nói về cái văn hóa đạo Phật trong hoạt động doanh nghiệp thì thầy rất là cảm ơn. Vì một người đã hiểu được cái lý của đạo Phật ích lợi như thế, cao cả như thế và muốn đem cái văn hóa đạo Phật vào trong hoạt động đời sống của công ty, và thầy tin rằng cái suy nghĩ này hết sức là chính xác, hết sức là chính xác. Dĩ nhiên không phải là ai nói về đạo Phật cũng đúng, cũng không phải ai học đạo Phật đều đã hiểu đúng, cũng không phải ai hành đạo Phật cũng đều là hành đúng. Nhưng nếu, nếu đúng nếu đúng thì lợi ích rất là lớn. Lợi ích rất là lớn. Ta thấy tâm hồn ta hạnh phúc, cuộc đời ta may mắn.
[1:01:16]Nếu có những cái xui rủi xảy ra, hậu quả không nghiêm trọng rồi ta vượt qua được. Nhớ giùm thầy ba điều này. Ba điều lợi ích ở mức độ thấp mà đạo Phật đem đến cho ta: Thứ nhất, tâm hồn ta được hạnh phúc. Thứ hai, cuộc đời ta được may mắn hơn. Thứ ba, nếu có những bất trắc xảy ra trong đời thì tự nhiên sẽ có những điều gì đó giúp ta vượt qua mà khiến cho hậu quả không nghiêm trọng. Đó là ba điều ích lợi mà nếu ta ứng dụng được đạo Phật trong cuộc sống này. Vì sao vậy? Bởi vì ta có hai cái tham số tâm linh mà giúp ta tạo nên ba cái điều hạnh phúc đó. Có hai cái tham số tâm linh. Thầy nhắc lại ba cái điều mà ta được lợi ích, thứ nhất là gì?
[1:02:05]Thứ nhất là tâm hồn ta bình an, hạnh phúc. Thứ hai, cuộc đời ta may mắn. Thứ ba, nếu có những bất trắc xảy ra ta dễ vượt qua và không có những cái hậu quả nghiêm trọng. Đó là ba cái lợi ích ta sẽ được. Mà tại sao ta được ba cái lợi ích đó? Bởi vì có hai cái tham số tâm linh can thiệp vào cuộc đời ta. Cái tham số tâm linh thứ nhất là luật nhân quả. Là ta làm điều tốt ta phải hưởng được quả báo tốt. Từ khi ta biết đạo Phật, ta tu tập theo đạo Phật, chắc chắn ta bỏ dần những điều sai, điều xấu và chỉ làm những điều thiện. Cứ nghĩ đến cái lợi cho mọi người, nên quả báo lành bắt buộc phải tới, tạo cho ta những cái niềm vui, những hạnh phúc,
[1:02:54]những may mắn, che chở ta đi qua những khó khăn, nguy hiểm, rủi ro. Nhớ cái phước đó như vậy. Cái phước là gì? Là những điều thiện ta đã làm tạo thành cái phúc. Cái phúc đó tạo nên cho ta may mắn. Cái phúc đó che chở ta đi qua những khó khăn, bất trắc. Đó là tham số thứ nhất là luật nhân quả. Tham số thứ hai là các vị thần thánh ở trên cao, những vị Phật, những vị Bồ Tát ở trên cao. Những vị đó tâm từ bi mênh mông như là biển trời, như pháp giới, như vũ trụ. Và những vị đó cái tâm mênh mông đó, cái trí tuệ trùm khắp đó giống như cái làn sóng radar phủ hết cả thế giới này, chúng sinh này. Mà nơi nào chúng sinh khởi được cái tâm thiện thì cái
[1:03:42]lọt vào cái sóng radar của các ngài liền, và các ngài luôn luôn theo dõi ta, hướng dẫn ta, che chở ta. Đây là một tham số có thật. Còn khi ta làm điều ác, tâm ta nghĩ điều xấu, ta thoát ra khỏi cái làn sóng radar của các ngài. Còn nếu ta có tu tập, có làm điều thiện thì ta lập tức lọt vào cái làn sóng radar của các ngài, được các ngài che chở, ủng hộ, bảo vệ. Nên có những lúc phúc ta không đủ, thầy nói ví dụ thế này. Ví dụ do một cái nghiệp quá khứ nào đó ta không biết, thế rồi người thân ta bị bệnh mà ta chữa chạy cũng sai cách nên bán sạch nhà luôn. Bán nhà luôn, ta rơi vào khốn cùng, ta rơi vào cùng quẫn.
[1:04:26]Mà lúc đó thì mọi người giúp ta cũng giúp tương đối, bế tắc là trước mắt, tức là con đường cùng là trước mắt. Nhưng mà phúc ta không đủ, phúc ta là cạn kiệt luôn. Và đáng lẽ lúc đó thật sự ta phải bán nhà mà đi ở trọ rồi làm lây lất mà sống, không còn có được bề thế, vẻ vang như lúc trước nữa vì phúc ta đã hết. Do đời trước ta tạo một cái nghiệp gì đó hơi nặng. Ví dụ như đời trước lúc đó ta đi làm chiến sĩ chiến đấu, trong lúc mà hăng say đánh giặc quá ta đốt luôn mấy cái nhà, ta đốt luôn cái làng, ví dụ vậy. Lúc là thấy ơ giặc núp trong cái làng này, ra lệnh phóng hỏa đốt hết cho tao để truy giặc, ví dụ vậy.
[1:05:04]Thế là ta bị cái quả báo nhiều kiếp không nhà ở.
[1:05:10]Nhưng mà ta đã bù lại bằng có những lúc ta đã đã cất chùa, có những lúc ta đã xây nhà giúp người, nên kiếp này ta đang có cái nhà ở ngon lành. Nhưng bất ngờ quả báo nó tới. Cái quả báo ngày xưa mà ta đốt hết một cái làng bây giờ bắt đầu nó tới là buộc ta mất nhà, không có nhà để ở. Và cái quả báo nó đến rất công bằng, ta phải mất nhà vì ngày xưa mình đốt gần một làng của người ta. Quả báo là phải trả là chắc rồi đó. Nhưng trong suốt 5 năm qua ta hiểu về đạo Phật, ta đã tu dưỡng theo đạo Phật, ta có làm một số điều thiện thì cái việc mà tu dưỡng và cái việc làm điều thiện đó, cái phúc đó không đủ để lấp cái quả báo,
[1:05:47]cái nghiệp mà ngày xưa đốt nhà, hoàn toàn không đủ sức. Chắc chắn ta phải mất nhà. Nhưng, nhưng vì lòng ta quá thành, lòng ta quá chân thành, ta quá thiết tha, quá lý tưởng, quá yêu thương con người, trong 5 năm vừa qua ta đã tu tập rất nhiều, nên khi cái sự cố xảy ra, Phật che chở ta, chư Bồ Tát che chở ta. Các ngài mới cho ta mượn phước giống như ngân hàng mà cho mượn tiền vậy á. Ngài mới dùng cái thần lực của mình che chở bảo vệ. Ta không ngờ đáng lẽ ta phải bán mất cái nhà đó đi ra ngoài ở trọ, có một cái sự cố gì rất là may mắn, bỗng nhiên cái người nhà ta dừng cơn bệnh lại. Có một ai đó giúp ta tạm thời trả viện phí,
[1:06:25]một cái gì đó, một con người nào hoãn lại cái gì đó, may mắn ta không phải bán nhà nữa, vẫn giữ được cái nhà mình ở. Ta không bị trả cái quả báo của cái nghiệp mà đốt nhà người khác ngày xưa, ta vượt qua được. Nên đây là cái tham số tâm linh thứ hai là có sự che chở, bảo vệ của thần thánh, của trời Phật ở trên cao đối với những người mà tâm rất hướng thiện. Dù là trong năm qua 5 năm qua ta chưa làm đủ điều thiện, nhưng mà tâm ta quá lớn nên được các ngài che chở và cho mượn phước. Cho mượn phước sao? Biết cái thằng này nó trả được. Thằng này tâm nó tốt quá, thôi cứ che chở cho nó mượn, mai mốt thế nào nó còn làm nhiều điều thiện trong đời và
[1:07:02]cái phước đó nó bù lại ngày hôm nay, thôi cứ che chở. Cứ như vậy. Cho nên ta nói vậy, khi ta đến với đạo Phật, ta được ba cái điều lợi là tâm hồn bình an, hạnh phúc, cuộc đời ta may mắn và nếu gặp rủi ro, bất trắc ta dễ vượt qua. Vì sao? Vì hai tham số: một cái tham số là luật nhân quả, chính những điều ta làm tốt bảo vệ ta. Tham số thứ hai, thực sự có những vị Phật, những vị Bồ Tát, chư thiên ở trên cao sẽ luôn soi rọi, theo dõi và che chở ta. Nên vì vậy, khi cái công ty của ta mà cô Hằng, anh Hà có ý muốn đem văn hóa Phật giáo vào để làm thành lẽ sống, đạo lý cho người công ty thì thầy nghĩ đây là một sự lựa chọn hết sức khôn ngoan.
[1:07:50]Mà cái khôn ngoan này nó không phải là của công ty này mà nó sẽ là điển hình của rất nhiều công ty trên đất nước này và trên thế giới. Một ngày nào đó thế giới sẽ phải thức tỉnh vì điều này. Thực sự những đạo lý của đạo Phật đem đến cho con người rất nhiều điều tốt lành, bình an, hạnh phúc. Như ta thấy là trên đất nước của Nhật Bản vậy. Tại sao Nhật Bản là bị động đất, bị sóng thần, bị đại dương trả thù? Vì sao đại dương trả thù? Vì Nhật chuyên đi săn cá voi mà ăn. Có đúng không ạ? Mà cá voi là linh vật của đại dương. Việt Nam ta khôn hơn nhiều. Việt Nam ta mà gặp cá Ông á, ta thờ, thấy mồ ta khấn ta vái, và rất nhiều lần các ngư dân
[1:08:34]của ta được cá voi nâng thuyền lên đưa vào bờ, nên ta thờ. Nhưng người Nhật thì rất là khờ, kiếm cá Ông mà ăn cho ngon. Đó là linh vật của đại dương. Cho nên khi mà đã đến lúc nhân quả đến rồi thì đại dương nổi giận. Đại dương nổi giận là hai cái mảng địa tầng nó kiến tạo nó trượt nhau chút xíu, nó chỉ hất nhẹ lên mấy phân thôi, tạo thành một khối lượng nước không biết bao nhiêu tỷ tỷ khối nước nó tràn vào, quét sạch cả ba cái tỉnh luôn. Nhưng, người Nhật ở những khía cạnh khác, từ xưa họ ứng dụng được đạo Phật vào trong cuộc sống của họ rất kỹ. Cái tinh tế của họ khi cắm một cành hoa, khi nâng một chén trà, họ đều có đạo lý.
[1:09:13]Và khi đi vào trong kỹ thuật họ cũng vậy, họ đem cái tinh tế đó đi vào trong kỹ thuật. Khi ta sử dụng một cái máy của người Nhật chế tạo, ta rất yên tâm vì nó không hư bậy, thấy không, nó bền. Cái thép của họ làm cũng đạt được yêu cầu, cái cỗ máy của họ rất ổn định. Và cái tinh tế của họ gần như nhất thế giới á. Mỹ còn phải thua cái tinh tế người Nhật. Mà cái tinh tế đó từ đâu? Trước hết từ trong đạo lý. Nếu chúng ta qua một cái làng của người Nhật, ta sẽ thấy họ, cái lớp trẻ giờ thì thầy không tính nữa, nhưng mà cái lớp hơi cũ cũ á, họ nói chuyện với nhau cẩn thận từng lời ăn tiếng nói, lúc nào cũng ôn hòa, cũng dịu dàng, cái văn hóa người Nhật như vậy.
[1:09:55]Họ ứng dụng đạo Phật từ bao giờ, vì ngày xưa là Thánh Đức Thái Tử, khi ông lên làm vua ông ra lệnh toàn dân Nhật phải theo đạo Phật. Khi ông ra cái lệnh đó rồi là văn hóa đạo Phật đi vào trong cuộc sống. Mọi người ứng dụng cái giáo lý Phật trong cuộc sống, họ nói chuyện với nhau ôn hòa, nhỏ nhẹ, sâu sắc và tinh tế. Nên ta có nhiều cái đạo mà xuất phát từ Nhật: hoa đạo, vì nếu ta thấy họ cắm cái hoa, bây giờ ta chỉ cắm cho đẹp thôi, chứ người Nhật là cắm cho có ý nghĩa. Tại sao cái cọng này đứng thế này, tại sao cái cọng hoa kia ngả ở phía kia? Vì có ý nghĩa nào đó, có một triết lý, một đạo lý trong cái cành hoa, chứ không phải ta cắm cho đẹp.
[1:10:34]Ta cắm cho đẹp chỉ là nghệ thuật, nhưng mà người Nhật nâng cái nghệ thuật thành đạo lý bởi vì có ý nghĩa. Cái chén trà họ uống cũng vậy. Ta uống là do gì? Đã khát. Nhưng mà họ uống là để tĩnh lại, để chiêm ngưỡng được cuộc sống trong từng giây phút. Và họ đem cái tinh tế trong đời sống, trong nghệ thuật, trong đạo lý đó vào trong kỹ thuật, đệ nhất thế giới liền. Và ngày hôm nay vậy, có một cái công ty ở Hà Nội là công ty của ông Hà gọi là Hà Cô, đã mơ ước đem cái văn hóa đạo Phật vào trong cái công ty của mình. Và chính đây là cái điểm mở đường cho cái kinh tế Việt Nam và xã hội Việt Nam đi lên nếu ai cũng hiểu được điều này.
[1:11:17]Mọi người sẽ đối xử với nhau trong yêu thương, trong tử tế, trong tinh tế. Tinh tế là gì? Hiểu được lòng nhau từng chút để giúp nhau mà tránh xúc phạm nhau. Cái tinh tế trong tâm lý, trong cư xử, ta tinh tế trong cái gì? Ta trong tinh tế trong cái điều hành công việc. Khi gặp một khách hàng, ta nên nói câu nào, ta không nên nói câu nào, ta hiểu về họ như thế nào, rất tinh tế, nên khiến cho những giao dịch của ta dễ thành công hơn. Và ta tinh tế trong cái gì? Ta tinh tế trong cái việc mà vạch ra một cái thương vụ, một kế hoạch đầu tư, ta nhìn thấy từng những điểm nhỏ nhất, tốt hay không tốt, để ta tránh cái nào, ta lách cái nào.
[1:11:55]Và chính nhờ cái sự tinh tế đó, ta sẽ dễ thành công hơn. Những cái điều ta nói với nhau hôm nay cũng, cũng tạm vừa đủ nha. Thì thầy rất là vui khi mà được về đây nói chuyện với các anh em trong một cái công ty thế này, công ty của ông Hà thế này. Và bây giờ thì thầy sẽ xin được phép là nghỉ, thầy lui về. Nhưng mà thầy gửi lại đây những lời chúc rất là tốt lành. Là mong rằng là trước hết, trong công ty này của ta sẽ đi đầu trong việc nâng cao cái lý tưởng đạo đức sống của công ty, ai cũng biết mình là chủ. Ai cũng hiểu mình là chủ. Và đó không phải là một lý tưởng mơ hồ, một cái bánh vẽ, mà đây là một điều thực, có thực, ai cũng hiểu mình là chủ.
[1:12:36]Điều thứ hai là toàn bộ công ty ai cũng tu dưỡng từ trong đời sống riêng tư cho tới những việc làm công đức chung. Và điều thứ ba thì mong ước nữa là công ty Haco này sẽ trở thành một tập đoàn rất là lớn, rất là phát triển, rất là thành công, để làm chi? Để ta nói với mọi người: Vì tôi có đạo Phật. Xin cảm ơn mọi người đã lắng nghe. Kính bạch Thượng tọa Thích Chân Quang,
[1:13:08]thưa các anh chị em trong toàn thể tập đoàn. Hôm nay thì chúng ta đã có một buổi nghe giảng rất là bổ ích từ những cái bài giảng, những cái lời giảng của Thầy. Tôi mong rằng tất cả những cái lời giảng đó cũng chính là những cái tâm nguyện của ban lãnh đạo tập đoàn Haco và cũng chính là những cái tâm nguyện của anh chị em trong toàn thể tập đoàn, và chúng ta cũng sẽ cố gắng hướng đến những cái lời giảng của Thầy để biến những cái lời giảng của Thầy đó thành hiện thực. Mong tất cả mọi người sẽ chúng ta tĩnh tâm, chúng ta suy tưởng lại những lời giảng của Thầy để cố gắng vận dụng nó vào thực tế và mong rằng sẽ lại
[1:13:40]có một cái buổi nào nữa Thầy có thể thu xếp được thời gian và đến đây chia sẻ tiếp cho tập đoàn chúng con những cái lời sẽ bổ ích như thế này để chúng con có thể vượt qua được những cái khó khăn một cách suôn sẻ. Cảm ơn Thầy ạ.
[1:14:10]Cùng nhau đi muôn nơi gieo rắc đầy niềm vui không thôi. Lời kinh thiêng sâu xa soi sáng vào cuộc đời bóng tối. Lòng người thêm hân hoan khi sắc màu tràng lam ngân vang. Những trái tim thổn thức theo những dòng đạo lý mênh mang. Hạnh phúc bao la
[1:14:44]là lúc tâm ta nghìn đóa sen tươi nở hoa.
[1:14:55]Hãy đến để cất tiếng nói với nhau rằng ta thương nhau giữa muôn bể dâu. Thắp sáng đời sống với những pháp âm đẹp như trăng sao ấm êm tình sâu.
[1:15:26]Mời mọc nhau nghe thêm câu pháp lành niềm vui bay lên. Dù nhiều khi hên xui cũng có người lạnh lùng rắc rối. Nụ cười luôn trên môi đi giữa dòng trần gian chơi vơi. Vững bước mang đạo lý gieo rắc vào cuộc sống yêu thương. Hạnh phúc bay xa,
[1:16:00]người bước đi ra
[1:16:04]từ những câu kinh nở hoa.
[1:16:12]Hãy đến tìm những ánh mắt thắp cao niềm tin cho nhau bước qua vực sâu. Mãi mãi đời sống vẫn có ước mơ đẹp như trăng sao giữ cho nghìn sau, giữ cho nghìn sau.