[0:39]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta trao đổi với nhau cái đề tài là "Tu trong đời sống hằng ngày", tu trong đời sống hằng ngày. Tức là chúng ta là một người đệ tử Phật, có khi là người xuất gia hoặc là người tại gia, thì chúng ta phải tất bật rất nhiều công việc của cái đời thường của mình, thì làm sao mà ngay trong cái đời sống, ngay trong cái đời thường tầm thường đó, chúng ta vẫn phải tu tập được cái giáo pháp cao siêu của Đức Phật, để cho từng ngày đi qua là rõ ràng chúng ta đang đi trong luân hồi sinh tử, chúng ta đang đi trong đau khổ và nhiễm ô. Nhưng trong cái nhiễm ô, cái đau khổ,
[1:20]cái luân hồi sinh tử đó, chúng ta lần lần hoàn thành được cái thánh đạo của mình. Và chúng ta cũng đang đi ra khỏi luân hồi sinh tử, cũng đang đi về cái hướng giác ngộ giải thoát luôn. Nghiệp buộc chúng ta phải đi trong luân hồi sinh tử và những cái nhiễm ô của trần gian cứ dụ chúng ta, mời gọi chúng ta đi trong cái cám dỗ, cái tội lỗi, nhưng chúng ta biết Phật pháp, chúng ta cũng lợi dụng cái con đường chúng ta đang đi trên luân hồi đó, chúng ta âm thầm tu tập cái thánh đạo giải thoát giác ngộ luôn. Thành thử thấy ta vẫn sống một đời đầy đủ bổn phận trách nhiệm của bản thân, của gia đình, của xã hội,
[2:03]nhưng không ngờ ở trong đó, trong từng cái giây phút của đời sống hằng ngày đó, chúng ta vẫn âm thầm, vẫn bí mật tu tập được Phật đạo. Và như vậy, cứ từng ngày trôi qua, từng tháng, từng năm trôi qua, công đức của ta tích lũy dần dần, tích lũy dần dần, rồi đến cái ngày mà chúng ta từ giã cõi đời này, chúng ta đã tích lũy được rất nhiều cái công đức tu tập. Và như vậy rõ ràng là chúng ta đã đi qua một cái kiếp người đầy ích lợi và có lãi. Người ta đi qua một kiếp người người ta lỗ, lỗ bởi vì quá nhiều nước mắt, quá nhiều khổ đau, nhưng mà nếu chúng ta biết tu tập trong đời sống hằng ngày thì đến khi chúng ta khép lại cái kiếp này, chúng ta tính sổ lại, chúng ta có lãi.
[2:49]Tính sổ mà ai tính sổ cho ta? Diêm Vương, ví dụ vậy. Ví dụ có một Diêm Vương thì đến ngày ta chết này, Diêm Vương kêu ta tới điều tra sổ bộ: "Cái người này lúc sống làm cái gì, làm gì?" Thì tính ra thì cái người mà phán quan họ mới báo ông Diêm Vương: "Dạ, cái người này lúc sống là tuy phải bận rộn vất vả nhưng mà âm thầm lúc nào cũng niệm Phật, hay thương người, hay giúp người, có những buổi khuya đã ngồi thiền, đã lễ Phật, đã tụng kinh mà suốt bao nhiêu năm đều như vậy." Thế là sao? Cái ông Diêm Vương nói: "Người này không có cái thuộc phạm vi quản lý của Diêm Vương nữa mà đã thuộc về các cõi, các cõi trời,
[3:34]các cõi thánh." Nên tuy là chúng ta sống một đời tầm thường nhưng trong bí mật của cái tầm thường đó chúng ta làm cái việc phi thường, đó là ta biết tu tập theo Phật đạo. Nên hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau là nói đề tài "Tu trong đời sống hằng ngày" là như vậy. Tức là trong cái đời sống hằng ngày của một kiếp người có thể tầm thường, có thể bình thường, nhưng chúng ta sẽ bí mật làm một cái việc phi thường của Phật dạy. Đó là nội dung chúng ta trao đổi với nhau ngày hôm nay. Tuy nhiên, muốn biết tu thì ta phải biết cái cách tu. Cái cách tu nằm ở đâu? Nằm ở trong giáo lý Phật dạy. Mà giáo lý Phật dạy là dạy cái gì?
[4:16]Giáo lý Phật dạy là dạy cái gì? Giáo lý Phật dạy mênh mông, đủ thứ chuyện hết. Nên hôm nay chúng ta nghe một bài giảng này, mai chúng ta nghe một bài giảng kia, mốt chúng ta đọc một bản kinh nọ rồi ta không biết tu cái gì, tại quá nhiều. Ví dụ cái người mà ít nghiên cứu thì không biết đạo Phật nhiều bao nhiêu, nhưng mà cái người đã chịu khó nghiên cứu đạo Phật thì mới thấy rằng kinh điển trong đạo Phật là mênh mông không có giới hạn. Rồi quý thầy đem những kinh điển đó ra quý thầy giảng lại, mỗi thầy giảng mỗi khác, mỗi thầy giảng mỗi khác, phong phú tràn lan bất tận luôn, nên ta không hiểu được là
[4:53]rốt cuộc lại ta sẽ làm cái gì, tu cái gì trong đời sống này. Chứ còn mà nghe thì tràn lan mênh mông, không biết đâu mà mà mà tính được. Mà nghe thì bài nào cũng hay, bài nào cũng cao siêu cũng có giá trị. Nhưng mà nói cái nào cũng hay, cái nào cũng cao siêu, cũng có giá trị, phải rút lại một cái gì một cái lõi để ta nắm lại được cho nó gọn. Nên cái vấn đề là như vậy. Cái vấn đề là ta nắm được cả đất trời trong cái bàn tay của mình, như ta nắm được hết cả cái giáo lý mênh mông của Đức Phật trong một cái cốt lõi nào đó để ta tu được trong đời sống hằng ngày bình thường với nhau như thế này. Nên vì vậy, ở trong nhà thiền có nhiều vị cũng sốt ruột đến gặp thiền sư mới hỏi:
[5:32]"Bạch ngài, thưa hòa thượng, thế nào là đại ý của Phật pháp?" Tức là cả cái Phật pháp mênh mông vậy đó, xin hòa thượng cho con rút lại một cái đại ý để con nắm một cái để con tu. Thì ông hòa thượng ổng trả lời sao? Ông thiền sư ổng trả lời sao? Trả lời sao? Mỗi vị có một cách trả lời khác nhau. Như là ngài Mã Tổ thì ổng đá cho một cái, ông Thúy Lão té lăn cù mấy vòng, ổng đứng dậy ổng vỗ tay ổng cười ha hả, ổng tìm được đại ý Phật pháp. Có người hỏi đại ý Phật pháp, lấy cây hèo quất cho một cái, tỉnh dậy, tìm ra được đại ý thì chúng ta vẫn không biết đại ý là gì. Rồi có người hỏi: "Đại ý Phật pháp là gì?", nói:
[6:10]"Ba cân gai." Có người hỏi: "Đại ý Phật pháp là gì?", nói là: "Cây tùng ở trước sân chùa." Có người hỏi: "Đại ý Phật pháp là gì?", nói: "Cái vườn tre, có cây nghiêng cây cong." Chúng ta nghe mênh mông chúng ta không biết đâu là thế nào. Nhưng mà đó là những lối mà trả lời cho những vị thượng căn, đại sĩ; còn chúng ta phải nhận mình là người căn cơ thấp, nghiệp nặng, và chúng ta xin là cho chúng ta một cái gì dễ thực hành, từ căn bản để chúng ta từ chỗ thấp nhất mà mà chúng ta đi lên. Vì vậy, giáo lý thì nghe rất nhiều nhưng mà chúng ta cần được hai điều. Cái điều thứ nhất là sao nắm được cái cái lõi của giáo lý trong đạo Phật là gì.
[6:53]Và thứ hai là ứng dụng tu trong đời sống hằng ngày như thế nào. Chúng ta cần hai cái đó để tu trong đạo Phật. Quý Phật tử đồng ý không ạ?
[7:06]Bây giờ quý Phật tử đến gặp quý thầy nói: "Bây giờ con đi nghe nhiều chùa, nhiều thầy nói quá mênh mông, con không biết đâu mà tu. Xin quý thầy cho con hai điều: một, cái lõi đạo Phật là cái gì cho nó gọn; thứ hai là cách ứng dụng tu trong đời sống như thế nào." Đó, và hôm nay chúng ta sẽ bàn với nhau như thế. Ở đây nó là thế này, là
[7:29]thật ra nếu là một bậc đạo sư chân chính thì tuy giảng rất nhiều đạo lý nhưng mà đều xoay quanh một cái lõi, xoay quanh một cái lõi. Giống như cái vệ tinh bay trên trời vậy, là bay gì bay cũng bay vòng vòng quanh trái đất á, chứ không có bứt ra khỏi trái đất để đi lạc vào vũ trụ. Giống như mặt trăng vậy đó, khi thì khuyết, khi thì đầy, nhưng rồi luôn luôn bay quanh cái trái đất này để tỏa sáng cái ánh sáng dịu dàng cho cái trái đất vào những đêm trăng, để mà chúng ta những lúc rảnh rỗi, ta nằm chiếc võng trước sân, ta nhìn lên cái ánh trăng dịu dàng, ta có thể làm được vài bài thơ. Cắt nửa cái vầng trăng tôi làm con đò nhỏ ha,
[8:10]bẻ đôi câu thơ tôi làm mái chèo lướt sóng, ví dụ vậy. Thì dù coi là có đi đâu vòng vòng vòng nhưng vẫn phải xoay quanh trái đất. Thì một bậc đạo sư chân chính cũng vậy, dù có nói muôn kinh vạn quyển nhưng không bao giờ đi ra khỏi cái cốt lõi, vẫn xoay quanh một cái cốt lõi chính nào đó. Và khi ta nghe, ta nghe cái vị đó giảng mênh mông trời đất, nhưng mà càng nghe ta càng thấy được cái lõi, càng nghe ta càng thấy được cái lõi. Chứ còn nếu mà cái người không phải là một bậc thầy chân chính á, tiện đâu nói đó, thích nói cái gì thì nói á, thì hôm nay nói mặt A, bên kia nói B, bữa nay nói địa cầu, mai mốt nói sao Hỏa,
[8:46]ta không biết đường đâu ta lần và ta không bao giờ nắm được cái lõi của đạo Phật, không bao giờ nắm được cái lõi giáo lý, tại vì chính ông thầy đó ổng cũng không có cái lõi. Tức là hôm nay ổng giảng bài nói về cái điều phải tu theo điều thiện, phải tránh điều ác; ngày mai mốt cái mình nghe ổng nói: "Ồ, không có thiện, không có ác nha", mình không biết đường đâu mà lần. Tức là chính một ông đó, khi ổng nói thế này, khi ổng nói thế kia, ổng không có cái lõi. Còn một bậc đạo sư chân chính thì nói mênh mông trời đất nhưng luôn luôn xoay quanh cái lõi và làm cho chúng ta càng nghe nhiều thì càng nhận ra cái lõi, cái lõi của đạo Phật là cái gì.
[9:21]Ví dụ như là cái giáo lý nhân quả của Phật vậy, là bàng bạc, trùm phủ khắp trong đời sống và trong tất cả mọi giáo lý. Cho nên một bậc thầy mà giảng, dù giảng mênh mông rất nhiều nhưng không bao giờ ra khỏi giáo lý nhân quả. Cho nên ta càng nghe giảng nhiều, ta càng hiểu sâu nhân quả. Cũng giống như là trong giáo lý của Phật vậy, giáo lý của đạo Phật xoáy vào cái vô ngã. Thế nên ta nghe Phật nói mênh mông đủ thứ kinh điển hết, nhưng mà chúng ta đều nhận ra một điều là Đức Phật dạy ta vô ngã, không có cái ta, không có cái ta thật. Nên khi mà ta hiểu được sâu lời Phật dạy rồi, ta sống trong đời sống chúng ta cũng phải tập sống vô ngã.
[10:02]Chứ bình thường thì ai cũng có cái ngã, có cái ta. Ta muốn ta phải nổi bật, ta muốn ta phải hơn người, ta muốn ai cũng phải thương ta, dù ta có ghét người khác, người khác cũng phải thương ta, chơi khôn vậy đó. "Tôi ghét ai kệ, nhưng mà mọi người phải thương tôi, không thương tôi, tôi giận." Đó vậy, đó là vì cái ta chi phối ta đủ thứ mọi điều như vậy. Nhưng mà Phật dạy ta là phải sống vô ngã, đừng có cái ta. Đừng có cái ta là sao? Đừng có cái ta là ta sẽ thương người mà không cần người thương mình trở lại. Ta sẽ nhường nhịn cho người chứ không cần phải giành hơn thua với người. Ta sẽ đón nhận cái lời chê bai của người như là uống một ly nước nước ngọt.
[10:44]Ta sẽ đó là nhận lấy cái lời khen của người với lòng biết ơn, không có kiêu mạn, với sự dè dặt khiêm tốn chứ không có kiêu mạn. Ta sẽ đón nhận cái ân nghĩa của người với tất cả cái sự trân trọng quý mến. Ta sẽ đón nhận những cái sự mưu hại ghét bỏ của người xem như là một cái bài học để cho mình tu tập giữa đời và tràn đầy biết ơn. Đó là cái cách tu của cái đạo Vô Ngã. Nghĩa là từ một cái Vô Ngã Phật dạy là không có ta, ta ứng dụng lại thành vô số cái đạo đức, vô số cái đạo lý để đối xử với con người trong cuộc sống này. Mà nói thì nói mênh mông đủ thứ kinh điển hết, mà rút lại một cái lõi Vô Ngã.
[11:26]Ta nắm cái lõi Vô Ngã này rồi ta bung ra ta phát triển ra cũng thành vô số cái công hạnh, cái đạo đức trong cuộc sống trở lại. Thành thử ra vì sao mà Đức Phật nói một là tất cả mà tất cả là là một. Nghĩa là một cái giáo lý lõi này có thể phát triển ra thành vô số cái công hạnh khác. Mà vô số cái công hạnh khác nắm lại, líp- nắm nhiếp lại trong bàn tay này cũng chỉ là một cái đạo lý Vô Ngã mà thôi. Đó là như vậy. Nên vì vậy, đầu tiên là ta cần nắm được cái lõi của giáo lý và sau đó là ta ứng dụng tu được trong đời sống hằng ngày. Thì như vậy là ta hiểu được đạo Phật, ta tu được đạo Phật và ta bảo đảm rằng
[12:05]cái ngày ta khép lại cái kiếp này, ta bước về một thế giới mới sẽ vinh quang hơn rất nhiều, do ta đã đi đúng hướng, ta đã tạo được vô số công đức lành.
[12:18]Nói về đạo Phật, ta có vài cái lõi, ta có vài cái lõi chứ không phải là một cái. Ví dụ ta có cái lõi Nhân Quả. Cái luật nhân quả chi phối đời sống của ta từ kiếp này mà qua nhiều kiếp khác. Mà chi phối hết tất cả mọi lĩnh vực của ta, từ tâm hồn của ta, tướng mạo của ta, cả hành vi hoàn cảnh của ta sống, môi trường ta sống, đất nước ta sống đều bị nhân quả chi phối hết. Và ta phải hiểu về cái lõi Nhân Quả này. Hoặc là ta có một cái lõi khác là lõi Bát Chánh Đạo. Bát Chánh Đạo thì từ cái Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định. Là những cái chánh đó là nó gồm thâu hết tất cả
[12:59]mọi pháp môn trong thiên hạ, trong vũ trụ. Nên là dù ai nói tu tập cao siêu tới đâu thì nói nhưng không bao giờ ra khỏi Bát Chánh Đạo. Rút lại là Bát Chánh Đạo mà bung ra thành tám vạn bốn ngàn pháp môn. Cho nên ta cũng có một cái lõi gọi là Bát Chánh Đạo. Ta cũng có một cái lõi khác là một cái lõi Từ Bi. Tức là tu gì thì tu, nhưng phải thương yêu con người, phải thương yêu chúng sinh, phải thương yêu lẫn nhau. Đó là cái đạo lý. Nếu mà ta nói về đạo Phật thao thao bất tuyệt mà khi ta gặp người, lòng ta không có sự thương yêu thì ta đã mất cái lõi Từ Bi rồi. Mà cái thương yêu không dễ chút nào. Ta chỉ thương ai?
[13:42]Bình thường ta chỉ thương ai? Bình thường ta chỉ thương cái người mà họ đã giúp ta, đã đem đến cuộc sống tốt đẹp cho ta. Cha mẹ đã nuôi dưỡng ta, anh em đã giúp đỡ ta.
[13:57]Chứ còn anh em mà giành gia tài ta là nghỉ chơi liền. Hoặc là bạn bè khắp nơi vậy, người nào mà có ăn có nhậu mời ta thì ta thương liền. Tức là ta chỉ thương cái người nào làm cho ta vui. Cho nên rõ ràng ta chỉ thương cuối cùng là ta chỉ thương ai? Ta chỉ thương ta. Cho nên tuy cuộc đời nói rằng, "À, tôi thương mẹ tôi, tôi thương cha, tôi thương bạn tôi." Không phải. Xét cho kỹ lại cuối cùng ta chỉ thương ta. Và cái đạo lý Từ Bi dạy ta ngược lại là ta thương mọi người mà không cần là có cái ân nghĩa gì với người đó, ta cứ thương. Có khi ta thương mà ta giúp được người đó, có khi ta thương mà ta cũng chẳng
[14:42]giúp việc gì được người đó, nhưng xin vẫn cứ thương, vẫn cứ thương. Hãy cứ yêu thương người dù đời bạc đen lừa dối, dù đời cay đắng như vôi. Vậy cứ như vậy mà cứ thương. Thì là cái đạo lý Từ Bi là như vậy. Hoặc là ta có một cái lõi nữa là cái lõi Thiền Định. Là cái tâm trí của ta, cái não ta lúc nào nó cũng lăng xăng, lúc nào nó suy nghĩ hết ý niệm này tới ý niệm kia. Và chính những cái ý niệm đó nó làm tâm trí ta bị mê mờ, bản ngã ta được củng cố, ta không thể giải thoát được. Và ở đây Phật dạy ta phải biết tu tập thiền định để lắng tâm thanh tịnh và từ cái lắng tâm thanh tịnh đó ta đi sâu dần,
[15:26]sâu dần vào các lớp định để đạt được cái vô ngã, cái giác ngộ, cái giải thoát. Cho nên ta còn có một cái lõi nữa phải tu tập nữa là Thiền Định. Thiền định là trong đời sống hằng ngày bên cạnh những công việc tất bật ta phải lo nhiều việc, nhưng mà lúc nào ta cũng phải biết nhiếp tâm thanh tịnh. Và những lúc rảnh rỗi vào cái thời khóa nhất định, ta cũng phải biết bắt chân kiết già để tập thiền. Đó là cái lõi. Cái lõi này cũng khó tu lắm, nhưng mà là đỉnh cao của sự tu tập trong đạo Phật. Ai đến với đạo Phật mà chưa thể tu tập thiền định thì ta vẫn còn vẫn còn chưa đạt được cái cái đỉnh cao, chúng ta cũng còn ở mức thấp.
[16:08]Đại khái ta có có năm cái lõi đó: một cái lõi là Nhân Quả nè, cái Bát Chánh Đạo nè, cái Từ Bi, cái Thiền Định, cái Vô Ngã. Tạm thời ta có năm cái lõi. Mà bây giờ đó nếu mà cứ đem năm cái này ra nói hoài, quý Phật tử nghe chán không? Cho nên buộc quý thầy phải giảng sao? Quý thầy phải giảng mênh mông trời đất á, giảng đủ thứ chuyện hết. Giảng nhiều để làm chi vậy? Giảng nhiều để làm chi vậy? Vị giảng sư nào cũng phải vài trăm bài giảng. Ví dụ như chúng tôi vậy là cũng gần 700 bài giảng rồi. Mà có năm cái lõi à, mà nói làm chi tới gần 700 bài? Làm chi vậy? Là mục đích là thế này: thứ nhất là không để cho Phật tử nhàm chán.
[16:54]Cái thứ hai để làm gì? Tuy giảng nhiều, nhưng mà sự thật để làm cái gì? Để làm sáng lên năm cái lõi này. Nên tuy giảng bao nhiêu kinh bao nhiêu quyển vậy sự thật là cũng chỉ để nói về năm cái lõi này mà thôi. Như vậy cũng chỉ là năm cái lõi này chứ không phải là không có bao giờ đi ra ngoài. Nhưng mà nghe nó lại vui thấy không? Chứ mà cứ chỉ nói năm đề tài hoài, mình sẽ nhàm liền. Đó là lý do mà ta nghe rất là nhiều. Nhiều nhưng mà không phải nhiều, không phải nhiều nhưng mà là rất nhiều. Một điều nữa, thế này, là cuộc đời của ta sống á nó muôn mặt, phức tạp và luôn luôn thay đổi.
[17:38]Hôm nay cái người đó thương mình, qua ngày mai họ thù mình. Hôm nay ta nghèo, coi chừng ngày mai ta giàu. Lúc nghèo ta sống như thế này được rồi, nhưng mà khi ta giàu ta phải sống làm sao cho nó đúng đạo lý? Tại vì có những người nghèo thì dễ thương, tới chừng giàu trở thành dễ ghét liền. Có không? Có liền. Lúc ông đó nghèo ông dễ thương, hôm nay có tiền ông chảnh chịu không nổi! Tại vì sao vậy? Tại vì ổng chỉ học được cái đạo lý ổng sống lúc nghèo, ổng không học được cái đạo lý lúc ổng giàu. Thua. Vậy ta phải học cái đạo lý đầy đủ mọi mặt hết. Lúc giàu ta sống làm sao, lúc nghèo ta sống làm sao?
[18:11]Hoặc là có người đó lúc giàu thì dễ thương, tới chừng nghèo cái bắt đầu khó ưa. Có không? Họ mặc cảm. Là lúc tôi có tiền á thì tử tế vui vẻ, nhưng không có tiền cứ mặc cảm mình là người nghèo á, gặp ai cũng gầm gầm gầm gầm buồn bã trốn né, thành thử dễ ghét. À còn có người thì lúc nghèo dễ thương tới chừng giàu dễ ghét, có khi ngược lại. Tại vì sao? Tại vì ta không học được đầy đủ đạo lý. Vì sao vậy? Bởi vì cuộc sống phức tạp quá, muôn mặt thay đổi. Và nếu ta không có học được đạo lý đầy đủ thì khi gặp từng cái trường hợp như vậy ta không biết cách để ứng phó, ta không gặp ứng phó. À ví dụ như có một đứa mồ côi vậy, đứa bé mồ côi từ nhỏ nó không được dạy.
[18:55]Nó chỉ được sống với những cái đứa bờ bụi như nó, kêu mày tao. Tới chừng nó gặp cái người họ làm việc từ thiện, họ đi tìm những đứa trẻ mồ côi để đem về nuôi dạy. Người ta lớn, vậy nó cũng kêu bằng mày luôn tao. Vì sao vậy? Vì nó không biết rằng có một cái người lớn hơn nó, nó phải xưng hô đối xử một cách tôn trọng khác. Nó chỉ được học một bài học là đối xử với những người ngang hàng, mày tao mi tớ y như nó, bờ bụi ngoài hè ngoài đường, chứ nó không biết đối xử với cái người lớn hơn nó. Nó không được học. Mà cuộc sống thì sao? Rất nhiều trường hợp muôn mặt phức tạp và hay thay đổi. Cho nên vì vậy ta nghe nhiều giáo lý cũng để làm gì?
[19:33]Cũng để ta đủ cái đạo lý để ta đối phó với rất nhiều, ứng xử với rất nhiều những trường hợp khác nhau trong cái đời sống này. Mà mỗi trường hợp xảy ra như vậy ta đều ứng xử đúng hết thì ta có phước. Còn nếu ta đối xử sai, ta mang tội liền. Gặp người đáng kính ta không biết kính trọng, ta mang tội liền. Gặp người ta phải nghiêm khắc mà ta không nghiêm khắc, ta lại dễ dãi chiều chuộng, ta cũng mang tội liền. Nên do đó ta phải biết, phải biết đạo lý, mà phải biết càng nhiều càng tốt để làm chi? Để ta không bị sai lạc, không bị lẫn lộn, không bị rối rắm.
[20:13]Mà cuộc sống phức tạp như vậy, ta cần phải biết nhiều như vậy, nhưng mà phải biết quanh năm cái lõi đó. Nên mỗi cái lõi như vậy, ta nghiền ngẫm, suy nghiệm, thực hành rất nhiều mới nắm được, chứ không phải là một ngày một bữa hoặc nghe một cái biết liền. Ví dụ ta nghe nói là nhân quả. Nhân quả là sao? Nhân quả nói: "Dạ, là gieo nhân gì gặt quả nấy, ai trồng dưa được dưa, trồng ớt thì hái quả ớt." Là sao nữa? Nói là ta thương yêu, ta giúp đỡ người khác thì sau này cuộc đời ta được may mắn, được hạnh phúc; còn ta ghét ai, ta hại ai, sau này cuộc đời ta sẽ gặp nhiều bất hạnh. Câu nói đó đúng nhân quả không? Quá đúng, chứ gì nữa.
[20:53]Nhưng mà nhân quả có phải chỉ nhiêu đó không? Không đơn giản chút nào. Không đơn giản chút nào. Không phải là nhân quả là hễ ta cho tiền người khác là ta có phước đâu. Mà coi chừng cái người đó dùng đồng tiền đó dùng việc gì thì ta mới có phước hay không á. Nhân quả nó phức tạp hơn nhiều, không đơn giản như ta hiểu là hễ giúp người khác là mình có phước đâu, không phải. Ví dụ bây giờ ta cho cái người đó 100.000đ thì ta nghĩ rằng là ta có phước á? Không. 100.000đ đó đi á, ổng đi vô trong tiệm nhậu ổng uống rượu, hoặc là ổng đi ổng đánh bài, hoặc là ổng làm cái gì ổng hút hết bao nhiêu gói thuốc sang nhất thì ta lập tức ta mang tội liền.
[21:36]Ta không hề có một chút phước gì của 100.000đ đó hết, mà ta vừa tạo nên 100.000đ tiền tội chứ không phải 100.000đ tiền phước. Còn nếu ổng đem 100.000đ về đó ổng ăn, ổng sống, ổng mua thuốc ổng uống, ổng đem về ổng mua gạo cho vợ con ổng thì ta có phước. Ta có phước. Cho nên cái mà câu nói rằng ta giúp người ta có phước, câu đó xét lại, không chính xác nữa. Mặc dù căn bản của nhân quả là giúp người thì được phước mà hại người thì bị tội. Căn bản là như vậy, nhưng khi ta xét sâu, xét sâu nữa vào trong nhân quả thì vấn đề không chỉ đơn giản như vậy. Nên do đó, để hiểu nội cái nhân quả thôi ta phải suy nghiệm, ta phải nghiền ngẫm trong cuộc sống
[22:14]mất 5 năm, 10 năm, 20 năm, bắt đầu mới thấy được những cái đường đi phức tạp của nhân quả, chứ không có đơn giản vậy. Nên có nhiều cái gọi là thấy tốt mà biến thành xấu, thấy xấu mà biến thành tốt. Cuộc sống kỳ lạ như vậy, có những cái nghịch lý rất là lạ. Ví dụ như có một cái cái tổ chức, tổ chức kinh tế, tổ chức đó là là bảo vệ quyền của trẻ em. Trong đó nó lên án là những cái xí nghiệp ở những cái quốc gia kém phát triển đã không để cho trẻ em đi học, mà sử dụng sức lao động, thuê trẻ em làm với giá quá rẻ, làm quần quật. Như vậy là gọi là vi phạm quyền trẻ em theo công ước quốc tế về quyền trẻ em.
[22:58]Để phản đối việc này thì cái tổ chức ra lệnh là tất cả các nước trên thế giới không mua hàng của cái xí nghiệp đó. Họ có cái quyền như vậy. Rồi một hôm, họ thâm nhập vào một cái xưởng. Khi họ đột phá vào cái xưởng, họ phát hiện ra trong đó toàn trẻ em làm không. Đứa nào nấy làm quần quật, vất vả, ốm yếu, xanh xao, gầy guộc. Cứ về cái là nó chụp hình, quay phim xong rồi công bố, la làng lên liền. Nó nói: "Rõ ràng chúng tôi đã bắt quả tang tại trận, cái xứ này là cái xứ mà khai thác, lợi dụng sức lực trẻ em, và yêu cầu tất cả mọi cái các nước không được nhập hàng của cái xí nghiệp này." Làm vậy đúng không?
[23:38]Theo luật pháp đúng hoàn toàn, không có gì sai hết. Nhưng 3 năm sau, mấy cái người đó, mấy cái người mà họ đã đấu tranh cho quyền trẻ em đó, họ quay trở lại cái chỗ địa phương đó để họ theo dõi chuyện gì xảy ra, thì họ mới thấy một điều là tất cả những đứa gái, đứa em gái mà ngày xưa lao động trong cái xưởng đó bây giờ đứng ra ngoài đường làm điếm hết. Còn tất cả những đứa con trai tham gia lính đánh thuê và đi buôn lậu hết. Tại vì sao? Không có chuyện làm, nó không có gì để sống. Ngày xưa người ta bóc lột nó mà nó có chỗ nó sống. Ngày xưa họ Cho nên cái người mà họ nói bảo vệ quyền trẻ em họ không cho sử dụng nhưng mà họ không nuôi trẻ em, phải không?
[24:16]Họ không nuôi được trẻ em ngày nào mà chỉ la làng không cho người khác thuê tụi nó. Cho nên giải quyết vấn đề không tới nơi, thế là sinh ra hậu quả tệ hại hơn rất là nhiều. Tệ hại hơn rất là nhiều. Nên chúng ta thấy chúng ta tưởng ta làm điều tốt, nhưng mà không ngờ ta đã tạo ra rất nhiều điều xấu. Rồi cũng vậy, ví dụ bây giờ ta ta nói ta thương người, ta đi trên đường ta thấy những người ăn xin xòe tay, rồi ta làm sao? Ta tốt bụng mà, ta làm phước mà, cái ta bốc cho người 1.000đ, 2.000đ, 5.000đ, 10.000đ, ta cho dài dài dài dài dài hết. Rồi ta thấy ta có phước không? Có, phải không? Vì cho tiền người khác có phước mà.
[24:54]Thì qua lần sau ta trở lại, ta thấy gấp 10 lần cái con số mà ăn xin á, họ đứng đầy hết chỗ đó luôn. Tại vì người này đồn người kia đó, có cái mấy cái người họ xộp, rộng rãi lắm, cứ đi đi ăn xin ngày kiếm được mấy trăm ngàn ngon hơn đi lao động nhiều, kéo nhau đi ăn xin hết trơn. Ta thấy là ta tưởng làm một điều tốt nhưng không ngờ ta tạo ra một điều xấu phía sau vì ta nhìn không hết vấn đề. Nên ta cứ tưởng là ta làm điều tốt là tốt, không có. Coi chừng ta làm điều tốt mà lại là xấu. Nên có nhiều người nói: "Thưa thầy, con tu hành 30 năm nay, con cũng làm phước 30 năm nay, nhưng mà sau 30 năm làm thì con nghèo hơn, con khổ hơn ngày xưa." Có không?
[25:38]Có người đã than như vậy: "Con khổ hơn ngày xưa." Lý do? Lý do là nãy ta nói đó, ta làm điều tốt nhưng mà sau cái điều tốt tạo ra ba điều xấu, ta làm điều tốt sau điều tốt tạo ra 10 cái điều xấu, ta không thấy hết. Mà nhân quả thì khắt khe vô cùng, chứ nhân quả không đơn giản. Nên vì vậy mà nói à: "Quý Phật tử tin nhân quả không?" Nói: "Dạ, con rất tin nhân quả, bởi vì đạo Phật là dạy nhân quả là cốt lõi, nên con tin nhân quả." "Nhân quả là sao?" "Là là ở hiền gặp lành, ai gieo gió gặt bão, và giúp người thì được phước, hại người bị tội." Nhưng sự thực không đơn giản như vậy chút nào. Ta thấy nội cái lõi nhân quả thôi, người ta nghiền ngẫm thế
[26:21]mấy chục năm ta mới có thể hiểu ra được, không phải là dễ. Một cái, hoặc là cái cái lõi về từ bi vậy. Nói là để thương con người, đến chùa là ta đều thấy những cái câu liễn, câu đối là dạy phải thương. Đây là Cửa Từ Bi, kia là Cửa Trí Tuệ. Là tu theo đạo Phật là gì? Thương yêu tất cả chúng sinh. Ta đều nghe đầy tai, nhưng mà ta thật tình ta nhìn lại lòng mình, ta thấy ta chưa thương được người hàng xóm, phải không? Cái người đó khó ưa, ta không thương được, chứ đừng có nói tới tất cả chúng sinh trong pháp giới. Giờ nội nói là 80 triệu người Việt Nam mình mình thương hết chưa? Chưa. Gia đình mình 7 người mình chưa thương đủ.
[27:02]7 người mình thương 5 người, còn 2 người còn hơi ghét ghét trong bụng. Có không? Đừng nói tới thương 80 triệu người Việt Nam, thì đừng bao giờ nói tới chuyện mà nói 6 tỷ người trên thế giới mình thương, và còn chuyện mà thương tất cả chúng sinh là cái chuyện ảo tưởng. Mà Phật dạy như vậy, ta nghe như vậy, ta hiểu như vậy, ta đồng ý giáo lý đó hay như vậy, nhưng mà để làm được điều đó thì sao? Không phải một ngày một bữa. Và muốn để cho cái lõi từ bi mà có tồn tại trong lòng ta vậy, 5 năm trở lên. Xin thưa quý Phật tử, 5 năm trở lên. Còn quý thầy tu cả đời rồi thì không nói, chứ còn quý Phật tử, ví dụ quý Phật tử thấy
[27:43]cái tình thương yêu là cái gì đẹp và mình muốn con người sống phải thương nhau. "Trên đời có đẹp gì hơn thế, người yêu người sống để yêu nhau." Hoặc là: "Người thương người bao nhiêu cũng là thiếu, người ghét người chút xíu cũng là dư." Mình thấy những cái câu nó hay, đạo lý hay quá và mình muốn thương yêu. Mình đem cái tình thương yêu mình nói ra cho mọi người để cùng thương yêu, nhưng sự thực lòng ta vẫn còn đầy ganh ghét á. 5 năm trở lên. Mà trong 5 năm đó mỗi ngày chúng ta đều phải quỳ trước bàn Phật sám hối Phật, cầu xin Phật gia hộ cho con mở được lòng, con thương yêu tất cả chúng sinh. Thì cứ ngày mỗi ngày đều tha thiết như vậy,
[28:23]5 năm sau bắt đầu mới có một cái tia từ bi le lói le lói chập chờn bắt đầu sáng lên trong trong trái tim ta chút chút thôi, chút xíu thôi chứ chưa có nhiều. Mà phải 50 năm sau, bắt đầu ta mới thấy lòng từ bi của ta tuôn trào ra khỏi trái tim mình, nó tràn ngập trong trong đất trời này, là nhìn ai ta cũng thương được hết. Đi ngoài đường bình thường vậy, nhìn mọi người ta đều trải được lòng thương yêu. 50 năm. Nhưng mà trước khi 50 năm, nhiều khi ta đã đã ra đi rồi. Cho nên lòng từ bi không phải dễ. Cho nên một cái lõi thôi là đã không phải dễ thực hành, không phải dễ. Hoặc là cái thiền định, ta thấy Đức Phật ngồi kiết già
[29:03]đẹp đẽ như vậy, rồi nhiều người ngồi thiền rất là hay, ta cũng ngồi thiền, nhưng mà để thưởng thức được cái thiền vị thanh tịnh, an lạc, giải thoát thì mấy năm? Có người nói:
[29:20]"Thưa thầy, con cũng ngồi tập thiền mà con ngồi cả năm nay không, tâm không thanh tịnh, nó cứ vọng tưởng hoài, con bỏ". Có không? Ở đây có không? Quá nhiều. Mới một năm mà bỏ, thành thử không bao giờ đạt được. Xin thưa, bốn chục năm trở lên. Mỗi ngày phải mỗi ngồi thiền. Mỗi ngày tới giờ đúng giờ là ngồi thiền, không có xi xiển, không bao giờ bỏ thời khóa nào, rảnh giờ nào là ngồi giờ đó. Tâm cứ còn loạn, cứ còn vọng tưởng và cứ ngồi. Bốn mươi năm, bắt đầu tâm mới vỡ ra, mới có chuyển biến, bắt đầu hưởng được thiền vị là thế nào, bắt đầu cứ bắt chân mà ngồi lên cái giờ đó mới thấy an lạc hạnh phúc là cái gì.
[30:00]Lúc đó mới hiểu được cái cao siêu. Bốn mươi năm. Còn mới một, hai tháng, một, hai năm thì chưa gì đâu hen, chưa gì.
[30:10]Ta hiểu như vậy nên ta phải kiên nhẫn vô biên, ta tinh tấn vô tận là vậy đó. Tại sao mà cái chữ chánh tinh tấn đi trước cái chánh niệm là như vậy á. Ta phải kiên trì, không có gì lay chuyển được dù tâm ta cứ xáo động, nói: "Giờ nào ngồi thiền, thưa thầy, tâm con cũng động, nhớ chuyện này nhớ chuyện kia". Nói vậy nhưng mà con cứ ngồi cho thầy, đúng giờ là cứ ngồi, mà đúng giờ mới xả, đừng bỏ sớm, cứ chiến đấu với vọng tưởng từng giờ từng phút. Vì sao? Vì ta đã vô minh vô lượng kiếp rồi. Bây giờ mất bốn mươi năm, vẫn còn rẻ lắm, chưa có gì. Quay đi quay lại chớp mắt bốn mươi năm liền. Đúng không?
[30:49]Hồi nhỏ ta thấy một năm đi qua rất là lâu, lâu lắm mới tới ngày Tết để có người lì xì cho mình. Nhưng mà lớn lên rồi mình thấy một năm nó nhanh dần dần, năm nhanh dần dần. Tới cái người mà năm mươi tuổi, thấy chớp mắt quay lại cái tới một năm liền. Mà những vị như bảy mươi tuổi thì chưa kịp lau mặt, rửa chân, súc miệng là đã thấy một năm đi qua. Đúng không quý thầy? Quý thầy lớn lớn tuổi như vậy là thấy một năm đi qua chớp mắt liền. Đúng không? Vì vậy, bốn mươi năm rất là nhanh. Do đó, ta cứ yên tâm kiên nhẫn mà tọa thiền từng ngày. Rồi ta sẽ hưởng được cái thiền vị nha, như vậy đó. Vì vậy, mỗi một cái giáo lý nho nhỏ vậy,
[31:28]đơn giản như vậy mà ta đã phải thực hành, đã phải trải nghiệm rất là vất vả mới có thể nắm được, chứ không có nghĩ là đừng nghĩ là đơn giản. Vì vậy, một bậc đạo sư muốn cho ta hiểu được một cái đơn giản, ổng phải nói vòng vo Tam quốc. Nên cái người mà nói vòng vo Tam quốc mất công á, là sự thật là cái người từ bi á, người chịu cực á. Giống như những cái người mà lại gặp mình mượn tiền á, đầu tiên họ lại gặp mình nói làm sao? "Chị khỏe không? Lúc này thấy chị đẹp hơn lúc trước, chứ năm ngoái tôi gặp chị tôi thấy không bằng như năm nay". Ổng nói đi đâu, chưa đâu nói mượn tiền. Rồi bắt đầu mới nói tiếp, nói làm sao nữa? Nói:
[32:09]"Hôm qua tôi gặp đứa con gái chị đi đâu á, à thấy lúc này nó cũng xinh ra". Ổng nói đi đâu không thèm nói ngay vấn đề. Rồi từ từ sao? "À, tôi có một đứa con gái nó bằng tuổi con chị", rồi ổng nói vòng, "Năm nay nó đi học", rồi cái nói vòng vòng một lát mới hay thì ra là nó thiếu tiền gì đó. Rồi từ từ bắt đầu mới gãi đầu gãi chân một lát, cuối cùng qua nửa tiếng đồng hồ mới tới: "Chị có tiền không cho mượn mấy triệu?". Cuối cùng nó đi một vòng rồi mới tới cái chỗ cái câu cuối cùng. Mà đúng ra vô nói liền câu đó đỡ mất thời gian. Nhưng mà nói liền không được, nói liền người ta không hiểu. Nói liền người ta không hiểu.
[32:41]Hễ mà vô gặp người ta mở cửa, cốc cốc cốc, mở cửa, rẹt: "Hả gì? Cho tôi mượn ba triệu". Được không? Không. Thành phải vô ngồi uống nước này nọ, phải khen, hỏi thăm đủ thứ mới đi tới cái đó. Thì cũng vậy, để cho ta có thể hiểu được cái giáo lý vô ngã là gì, không có cái ta là gì, thì quý thầy bắt đầu cũng nói vòng vo Tam quốc nha. Nói: "Ngày kia mái đầu ta còn xanh, năm nay đầu ta đã bạc. Bên kia cái cành hoa hôm trước là đầy hoa, bữa nay những cánh hoa đã rơi rụng lả tả trước sân chùa. Cái người ngày kia thương ta, ngày nay đã lìa xa ta mãi mãi". Ổng nói vòng vòng, nói cái gì vậy? Nói cuối cùng một lát cho hay, không có cái ta á nha, đừng bày đặt mà chấp ta.
[33:18]Cuối cùng có một câu đó à! Nhưng mà để nói được cái câu mà la mình một trận không có cái ta á nha, không có cái ta đừng có chấp ta, để nói được cái câu đó ổng kể chuyện Nam Tào, Bắc Đẩu, vòng vo, thiên tướng đủ thứ chuyện mới cuối cùng nho nhỏ biết không có cái ta. Nghe vậy, cho nên ta thấy nhiều khi cái nói vòng vo Tam quốc sự thật để nói lại một cái rất là đơn giản. Nhưng mà để hiểu được một cái đơn giản, ta cũng phải nhìn thấy bao nhiêu điều phức tạp trên cuộc đời này. Mà Phật pháp là như vậy. Bởi vậy ta mới có cái câu nói là một là tất cả và tất cả là là một, là như vậy. Cho nên chúng ta nghe cái gì đơn giản thì phải hiểu là nó ẩn chứa cái gì phía sau?
[33:56]Phức tạp. Hoặc là chúng ta nghe một giáo lý mênh mông phức tạp, ta phải hiểu rằng nó có một cái lõi rất là rất là đơn giản. Nghe cái này phải biết có cái kia, nghe cái kia phải biết có cái này. Hễ nhìn thấy một người già nua thì ta phải biết rằng người đó đã đi qua cái tuổi tuổi xuân thì, trẻ trung, đẹp đẽ. Hoặc là nhìn thấy một em bé mơn mởn, mái đầu xanh, vui tươi, tung tăng, ta cũng phải hiểu ngay đứa bé này cũng phải đi qua rồi sẽ đi qua cái tuổi tuổi già, đi qua cái chết. Như vậy. Tự nghe giáo lý mênh mông thiên địa, biết phải có một cái lõi đơn giản. Hoặc là nghe một ông thầy nói một cái điều cực kỳ đơn giản,
[34:35]phải hiểu rằng nếu phân tích ra vô số điều phức tạp. Hôm nay cũng vậy. Nãy giờ mình nói gì tu trong đời sống hằng ngày chưa? Chưa. Đó, muốn nói tu trong đời sống hằng ngày gì mà nãy giờ ông thầy ổng nói cái gì vòng vo Tam quốc, thiên binh địa tướng đâu không, chẳng có ai nghe nói gì tu trong đời sống hằng ngày. Là để chuẩn bị vô cái tu trong đời sống hằng ngày.
[35:00]Tu trong đời sống hằng ngày á thì có hai trường hợp. Một là ta nhập thất, bế môn tránh duyên, hoặc là ta vẫn sống bình thường trong đời sống này mà vẫn tu. Trong đạo Phật có một cái phương pháp tu gọi là nhập thất, là người đó xin phép thầy rồi có người ngoại hộ, ở trong cái phòng không tiếp xúc, không nói chuyện với ai hết. Rồi tới tới bữa có người đưa cơm vào ăn, rồi ở trong đó chỉ dụng công tu tập. Hoặc là lúc thì đi kinh hành, lúc thì lễ Phật, lúc thì tọa thiền nghiêm mật, nghiêm mật tránh duyên, không để đầu óc xao động bởi bất cứ chuyện gì hết, phải dồn vào cái công phu tu tập nhiếp tâm mà thôi.
[35:39]Thì đó gọi là nhập thất.
[35:45]Còn cái không nhập thất thì là ta vẫn sống trong đời sống bình thường, vẫn giao tiếp với mọi người, vẫn làm cái công việc của mình. Nhưng mà vẫn phải dụng công tu, vẫn phải dụng công tu. Mà ý ta hôm nay ta muốn nói là nói cái này nè. Nói làm sao chúng ta vẫn sống được một đời sống bình thường nhưng mà vẫn dụng công tu tập. Hôm nay ta muốn nói với nhau điều này. Thì cái tu trong đời sống hằng ngày để làm gì? Thì chúng ta có hai cái việc phải làm. Hai việc phải làm để gọi là tu trong đời sống hằng ngày. Cái việc thứ nhất á là ta dụng tâm như thế nào để luôn luôn hướng về sự giác ngộ giải thoát. Là ta có một cái phương pháp dụng tâm để luôn luôn hướng về giác ngộ giải thoát.
[36:32]Cái dụng tâm đó là cái gì thì tùy pháp môn ta đang tu nha. Có người niệm Phật, có người quán thân vô thường, có người theo dõi hơi thở, có người theo dõi tâm, có người quán thoại đầu, trì chú gì đó thì tùy mỗi người. Nhưng mà có một cách dụng tâm để hướng về sự giác ngộ giải thoát, lúc nào cũng vậy. Dù ta đang sống trong đời sống bình thường, dù ta đang làm công việc, dù ta đang giao tiếp, nhưng bí mật bên trong lúc nào ta cũng dụng tâm hướng về sự giác ngộ giải thoát. Đó là cái việc thứ nhất. Cái việc thứ hai mà ta phải làm để gọi là tu trong đời sống hằng ngày là sao? Là xử lý mọi việc phù hợp với đạo lý.
[37:15]Tức là mọi việc đến với ta, ta phải xử việc này, ta phải làm việc kia, nhưng bảo đảm bất cứ việc gì ta làm đều phù hợp với đạo lý. Đó cũng gọi là tu trong đời sống hằng ngày. Nhớ hai công việc đó. Dễ không? Dễ không?
[37:34]Ai nói dễ thì một là người đó đã chứng đạo, hai là người đó hai là người đó làm sao? Chưa tu gì hết, tưởng dễ. Chớ tới chừng tu vô rồi mới biết khó vô cùng, khó vô cùng. Vì sao vậy? Là bởi vì cái thứ nhất thôi, cái thứ nhất mà ta nói là có một cái dụng tâm bí mật để hướng về sự giác ngộ giải thoát, nội cái này không là làm không nổi rồi. Ví dụ nói một cái người ôm một câu niệm Phật thôi, ôm câu niệm Phật, đứng đi nằm ngồi gì cũng niệm Phật, được không? Được thì tôn làm sư phụ liền. Vì sao vậy? Bởi vì cái vọng tưởng của ta rất là mạnh, phải không? Ta niệm được năm chữ cái bắt đầu là tới chữ thứ sáu mất rồi.
[38:20]Tới cái tiếng thứ sáu là bắt đầu vọng tưởng lên nó nổi lên nó chen vô rồi. Nó chen một lát rồi cái câu niệm Phật mất luôn, chỉ còn lại vọng tưởng. Rồi một lát sau ta sực nhớ lại cái ta lật đật niệm lại, niệm được vài câu cái vọng tưởng nổi lên nó đi, đi song song với câu niệm Phật, nghĩa là vừa niệm Phật mà vừa có câu vọng tưởng rồi một lát vọng tưởng nó lấn lên nó chiếm, nó đè, nó hất câu vọ... câu niệm Phật ra mất luôn. Đúng không? Đúng không? Nghĩa là ai đã tu đều cũng phải đi nếm qua cái lúc đau khổ đó hết, lúc mà ta vất vả đấu tranh với vọng tưởng như vậy á. Ai cũng vậy hết và như vậy mới là con người.
[38:51]Chứ còn ai vô nói dạ thưa Thầy con kể từ ngày đầu con nhiếp tâm cái là dính liền câu niệm Phật không bao giờ rời, người đó mình phải đưa lên bàn thờ mình thờ chứ đừng có để người đó đứng dưới đất tội nghiệp. Người đó ngồi bàn thờ. Còn ai mà còn đi dưới đất thì thưa, khi thì niệm Phật nổi lên, khi thì vọng tưởng che mất, cứ phải như vậy. Cho nên nội cái cái việc thứ nhất thôi, nghĩa là cái dụng tâm bí mật để hướng về giải thoát giác ngộ là ta đã đấu tranh vất vả rồi. Hoặc là cái người tu thiền mà quán thân là vô thường cũng vậy, lúc nào đi, đứng, nằm, ngồi gì cũng thấy rõ cái thân mình là là vô thường, một ngày nào sẽ tan thành cát bụi. Lúc nào như vậy.
[39:29]Nhưng mà hễ bước vào làm việc chăm chú cái là mất cái cái quên quên thân liền, phải không? Quên liền. Lúc rảnh rỗi còn nhớ, lúc bận là quên liền. Hoặc là người theo dõi tâm lúc nào cũng giữ tâm cho rỗng rang, thanh tịnh. Nhiều khi theo dõi được chút xíu rồi vọng tưởng khởi lên kéo đi mất nữa. Cho nên cái thứ nhất là ta đã làm không nổi rồi. Nhưng mà dù không nổi thì cũng phải làm sao? Cũng phải làm, cũng phải tu, không được bỏ. Bởi vì ta phải chiến đấu với với cái nghiệp lực từ vô lượng kiếp của mình, không được chịu thua. Cái mà ta muốn tu mà vọng tưởng cứ nổi lên che tâm ta đó là nghiệp lực từ vô lượng kiếp.
[40:06]Và đó là chuyện ta tạo nên, bây giờ ta phải chiến đấu và phải chiến thắng, không ai làm giùm ta được hết. Không ai làm giùm ta được hết. Không có Phật nào bước vô tâm để làm cho ta thanh tịnh hết, không bao giờ có. Nó đó là lý do tại sao Đạo Phật khác với các tôn giáo khác. Các tôn giáo khác không cần tu, chỉ cần cầu xin thôi. Cầu xin mà làm sao cầu mà được ơn trên động lòng thì ơn trên cho tất cả. Ơn trên cho tất cả nhưng mà bên các tôn giáo đó thì không có cái việc nhiếp tâm nên họ chẳng bao giờ phải đau khổ với việc nhiếp tâm. Họ xin đủ thứ chuyện trên đời, có khi cũng chẳng được gì nhưng mà tin thì họ cứ phải tin.
[40:45]Còn ở đây trong Đạo Phật thì rõ ràng là ta phải chiến đấu với vọng tưởng của ta, mà vọng tưởng của ta là nghiệp lực của ta, không ai giúp ta được hết. Phật thương ta, chỉ dạy ta, có gia hộ gì phù phù thôi, còn ta phải chiến đấu với chính mình ta mới trở thành thánh được, chứ không bao giờ có một bậc thánh mà đã chịu thua chính mình. Tất cả những bậc thánh đều là những người chiến thắng được chính mình hết. Chiến thắng được chính mình là chiến thắng cái gì? Là chiến thắng được tâm mình, chiến thắng được vọng tưởng của mình. Mà thường thì ta đã đã thua rất nhiều, nhưng mà thua thì thua mà chiến đấu thì vẫn phải chiến đấu, cứ như vậy.
[41:25]Đó là việc thứ nhất thôi không phải đơn giản đâu. Nên có những cái cách tu thì từ từ ta sẽ, có duyên thì ta nói sau. Nhưng hôm nay ta chỉ nói tổng quát là có nhiều cái phương pháp để ta nhiếp tâm, hoặc là ta niệm Phật. Niệm Phật thì ta lặp đi lặp lại nhẹ nhẹ ở trong miệng á, nho nhỏ trong miệng á, chứ đừng có nhập trong đầu. Nhớ nha. Niệm Phật thế này, ví dụ ta niệm: "Nam Mô A Di Đà Phật", hoặc là có người niệm: "Nam Mô Quán Thế Âm Bồ Tát", hoặc có người niệm: "Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật". Khi mình niệm là nên niệm bằng miệng và niệm nho nhỏ, thầm thầm, đừng niệm trong đầu.
[42:04]Bởi vì khi ta không niệm ta ngậm miệng lại thì cái câu niệm Phật tắt liền. Còn ta niệm trong đầu nó sẽ bị một cái nguy hiểm là lúc ta muốn tắt mà nó không nó không tắt, nó vẫn niệm trong đầu là lát đầu óc, não ta hư, lúc đó thành bệnh thần kinh.
[42:20]Hôm có một người vậy, có một người Phật tử đến nói: "Thưa Thầy con niệm Phật tinh tấn và bây giờ con bị tâm thần, đi chữa trị rất là vất vả ở bên ngoài. Thì về đây con nghe nói Thầy tu thiền thì Thầy dạy cho con để mà chữa cái bệnh này. Rồi con mới thắc mắc là nhà con những người không tu họ không bị điên, tại sao con tinh tấn con tu con niệm Phật con lại bị điên?". Nói: "Tại tinh tấn tu niệm Phật mới điên, không tu lấy gì điên?". Nói sao kỳ vậy? Người ta nói tu có công đức. Nói: "Bị tu sai á. Tu sai". Nói: "Con tu sai làm sao?". "Thì người ta dạy con quý thầy dạy con là đi, đứng, nằm, ngồi lúc nào cũng nhiếp tâm niệm Phật". Thì đó niệm sai á.
[42:58]Bây giờ Thầy hỏi nè: "Bây giờ không muốn niệm, thì câu niệm Phật đó nó có tắt không?". Nói: "Dạ không, nó cứ niệm hoài". Đó hư cái đó, nó sai cái đó đó. Tức là không làm chủ được. Nếu mình làm chủ á là khi mình niệm thì câu niệm Phật khởi lên mà khi mình không niệm được không niệm nữa thì câu đó phải tắt. Còn bây giờ mình không muốn niệm mà câu đó vẫn niệm thì cái đó là ai niệm? Đó là vọng tưởng, nó một dạng vọng tưởng. Mặc dầu cái vọng tưởng là một câu niệm Phật nghe nó đẹp nhưng nó vẫn là vọng tưởng, nó vẫn là dấu hiệu cái não bắt đầu bị bệnh. Cho nên vì vậy Phật tử nào mà niệm Phật nên niệm bằng miệng,
[43:33]niệm bằng môi nhẹ nhẹ nhẹ khi mình ngừng niệm là tắt luôn. Như vậy mới là làm chủ. Với lại cái câu niệm Phật là không phải lúc nào ta cũng niệm được, ta vào những chỗ mà ô uế, bất tịnh tuyệt đối không được niệm Phật nha. Vô cái chỗ ô uế, bất tịnh mà ta niệm Phật là ta mang tội chết luôn á, bao nhiêu công đức trước đây đổ sông, đổ biển hết luôn á. Cho nên chỉ được phép niệm Phật ở nơi rất trang nghiêm, thanh tịnh. Còn nơi mà không trang nghiêm, thanh tịnh thì ta chỉ được phép để tâm trống không, quán thân là vô thường, vậy thôi, không được niệm Phật, quý Phật tử nhớ giùm nha. Ví dụ mình niệm Phật tinh tấn 10 ngày mà chỉ 5 phút mình đi vào nhà vệ
[44:12]sinh niệm Phật là coi như 10 ngày qua mất hết luôn, không còn gì nữa. Nhớ như vậy. Hoặc là ta chăn trâu theo cái lối tri vọng á, là vọng tưởng khởi lên ta biết, ta bỏ, ta buông ra. Đó cũng là một cái lối theo dõi tâm hằng ngày, giờ trong đời sống nhưng mà cái này căn cơ phải hơi cao mới tu được, vì không có phương tiện. Hoặc là ta quán thân vô thường, hoặc ta theo dõi hơi thở vân vân. Tức là có rất nhiều cái pháp môn để ta nhiếp tâm, nhưng mà những cái pháp trên là căn bản thì ở đây chúng ta không có tiện mà phân tích cái ưu, khuyết điểm của từng cái, vì không có thời gian. Như vậy. Còn những lúc mà ta không có bận gì hết thì ta phải bắt chân ngồi kiết già.
[44:56]Nhớ nha, tu trong đời sống hằng ngày là không phải là không ngồi kiết già, phải có lúc ngồi kiết già. Trong đời sống hằng ngày như vậy ta phải bỏ ra ít nhất hai lần ngồi kiết già, một lần trước khi đi ngủ và một lần sau khi đi ngủ. Còn nếu trong ngày có lúc nào rảnh, bắt chân ngồi kiết già thêm thì rất là tốt. Ta biết chân ngồi kiết già đúng kỹ thuật, đúng phương pháp, không được ngồi bừa bãi. Cái ngồi kiết già rất là khó mà ta phải học để ngồi thật chính xác, không được ngồi đại. Có những nơi họ ngồi dạy rất là ẩu, chân bắt đại, tay để đại, ngồi khòm lưng méo sao cũng được hết là không được phép.
[45:34]Không ngồi kiết già thì thôi, mà đã ngồi kiết già thì phải ngồi rất chuẩn, rất chính xác, rất đúng phương pháp. Nên vì vậy, ta phải đến cái người nào mà có kinh nghiệm ngồi kiết già kỹ lưỡng á, ta học chứ đừng có ngồi đại. Và trong ngày ta phải ngồi được hai lần, đó gọi là tu trong đời sống hằng ngày. Phải ngồi được hai lần. Một lần được bao lâu? Thấp nhất là 30 phút rồi từ từ tăng lên dần dần, tăng lên dần dần tùy theo sức khỏe và cái sức định của mình nha. Đó là lúc mà ngồi kiết già. Rồi cái lúc mà không ngồi thiền, tại vì ngồi thiền ta không ngồi mãi được, chỉ có những bậc đắc đạo mới ngồi lâu được, còn ta không đắc đạo ta không
[46:15]ngồi lâu được nên có những lúc ta phải gỡ chân ra, ta làm việc khác. Lúc mà ngoài cái lúc ngồi thiền thì ta làm gì? Ta ta đi kinh hành, ta đi kinh hành nha. Mà lúc đi kinh hành là lúc đó làm gì? Lúc đó làm gì? Vẫn dụng tâm y như lúc ngồi kiết già. Như lúc ta ngồi kiết già ta theo dõi hơi thở thì lúc đi ta cũng theo dõi hơi thở, lúc ngồi kiết già ta niệm Phật thì lúc ta đi kinh hành ta cũng niệm Phật, lúc ngồi kiết già ta thấy thân này là vô thường thì lúc đi kinh hành ta vẫn thấy thân là là vô thường. Nghĩa là lúc đi kinh hành và lúc ngồi kiết già dụng tâm giống hệt như nhau, đó là vậy. Còn lúc mà mệt thì sao?
[46:57]Cứ đi hoài có đi nổi không? Không nổi thì phải ngồi, mà nên ngồi ở cái ghế bố dựa ngả cái lưng nghiêng nghiêng thế này cho khỏe, đừng có ngồi cái ghế mà dựng lưng thẳng, nó lại mệt tiếp. Tại vì lúc ta ngồi ta đã dựng lưng thẳng, ta đi ta đã dựng lưng thẳng, lúc ta ngồi kiết già ta đã dựng lưng thẳng, ta đi kinh hành ta đã dựng lưng thẳng mà bây giờ ngồi nghỉ mà dựng lưng thẳng nữa thì ta không đủ sức. Cho nên vì vậy phải lựa cái ghế mà nhất là cái ghế bố á, ngả lưng xéo xéo ra, ta ngồi thoải mái dưỡng sức cũng tiếp tục dụng công y như vậy, cũng thấy thân vô thường, cũng niệm Phật, cũng theo dõi hơi thở gì đó tùy theo cái pháp môn của ta.
[47:33]Đó là cái cách như vậy. Còn nằm võng thì không tốt hoặc là nằm thẳng lưng trên giường thì không có tu được, lúc đó thường là mình ngủ luôn, lúc khi nào ngủ thì hãy nằm thẳng như vậy, chứ còn mà lúc ta nằm thẳng ra trên giường thì lúc đó khó, rất là khó nhiếp tâm, lúc không tinh tấn được nên nhiều vị họ tinh tấn họ không chịu nằm là vì vậy, là vậy. Còn bây giờ có những lúc mà phải làm những việc cá nhân như là ta nấu ăn, ta ăn cơm, ta lau quét hoặc là ta vệ sinh, tắm rửa thì phải làm sao? Thì sao? Lúc làm việc thì sao? Thì vừa làm việc mà vẫn phải vừa nhiếp tâm y như vậy. Nấu cơm thì nấu mà vẫn phải niệm Phật.
[48:14]Lau bàn thì lau mà vẫn phải theo dõi hơi thở. Đó là ta đang nói cái người không có tiếp xúc với người khác á. Lúc ta ngồi kiết già, lúc ta đi kinh hành, lúc ta làm lụng công việc thì lúc nào cũng phải nhiếp tâm y như vậy. Mà cái người nào mà tu được như vậy gọi là người tinh tấn đúng nghĩa của Đạo Phật. Đó là người mà chư thiên hộ pháp theo dõi ta và gia hộ ta rất là nhiều. Mặc dầu lúc đó nhiều khi ta cũng ít có lạy Phật nhưng mà Chư Phật, chư thiên đều theo dõi, gia hộ cho ta hết, vì ta quá tinh tấn, tức là từng giờ, từng phút trong cuộc sống lúc nào ta cũng nhiếp tâm. Người đó luôn luôn được Chư Phật gia hộ, nhớ như vậy.
[48:57]Trường hợp ta không nhập thất mà ta phải giao tiếp với nhiều người, ta phải lo toan công việc, ta phải buôn phải bán, phải đi sinh sống, làm ở cơ quan, ở công sở, phải tính toán lời lãi, món này mua vào, món kia bán ra thì phải làm sao?
[49:15]Còn giữ được tâm thanh tịnh không?
[49:21]Hầu hết chúng ta không giữ được, trừ một số ít người đã chứng được một phần thiền định thì mới giữ được. Cái người mà họ chứng được một phần thiền định rồi á, thì mặc dầu lúc họ làm cái công việc chuyên môn phải tính toán, đầu óc tính toán sổ sách, tính toán con số, số liệu, tâm vẫn thanh tịnh như thường. Vẫn theo dõi hơi thở ra hơi thở vào như thường. Quý Phật tử có tin điều đó không? Có điều đó, có điều đó. Cho nên chúng ta đừng có sợ là ta phải bươn chải cuộc đời không tu được, mà chỉ sợ ta chưa chứng được thôi. Chứ ta mà chứng được một phần thiền định rồi, thì có bận lo toan công việc, có tính toán số liệu,
[49:59]có phải giao tiếp với con người, có phải nói chuyện này, sắp xếp việc kia, chỉ đạo việc nọ, tâm vẫn thanh tịnh, không phải không. Đó là điều chắc chắn ha. Nhưng mà cái số đó nhiều hay ít? Số người như vậy nhiều hay ít? Rất là ít. Còn lại số đông của ta là sao? Là hễ phải giao tiếp với con người, hễ phải sắp xếp, tính toán cái công việc thì tâm ta không còn, không còn nhiếp được nữa. Như vậy lúc đó ta tu cái gì? Lúc đó ta tu cách gì?
[50:28]Nhớ, cách tu đây nè: chánh nghiệp nha. Những lúc mà trường hợp cái người mà không nhập thất, mà phải ở bên ngoài giao tiếp với mọi người, phải làm các việc Phật sự, phải lo sinh kế kiếm ăn, phải lo bổn phận đối với gia đình, đối với đất nước, thì lúc đó là tâm ta không thanh tịnh được, trừ những lúc mà rảnh rỗi ta lễ Phật, ta ngồi thiền thôi, còn ngoài cái lúc đó mà lo công việc, ta nhớ chỉ tu một phương pháp là chánh nghiệp. Chánh nghiệp là gì? Chánh nghiệp là xử lý mọi công việc cho cực kỳ đúng với chánh pháp, đúng với đạo lý. Đó gọi là tu. Nhớ như vậy nha. Chứ tu lúc đó không còn là cái gì cao siêu nữa,
[51:15]mà tu cái đó, lúc đó là làm cái gì cho cực kỳ đúng với đạo lý mà thôi. Chứ không còn có cái tâm linh cao siêu nữa. Mà chỉ cần ta ứng xử công việc cho đúng với đạo lý là bắt đầu phước ta tăng lên dần dần, tăng lên dần dần, rất là hay, rất là hay.
[51:35]Mỗi ngày á, ta phải làm nhiều việc, mà mỗi việc như vậy ta đều xử lý đúng với đạo lý hết là ta tích luỹ được một công đức. Một ngày là mình xử lý đúng năm việc là mình tích luỹ được năm công đức. Mà tích luỹ nhiều ngày, nhiều tháng, nhiều năm như vậy, ta tích luỹ được rất nhiều công đức trong đời của mình và tất cả những công đức đó nó dồn vào trong tâm ta, nó biến thành thiền định cho ta về sau. Cho nên giữa cái chánh nghiệp mà ta xử lý mọi công việc với cái thiền định nó có liên quan chặt chẽ với nhau. Ta cứ chấp nhận bận tâm, chấp nhận lo toan, chấp nhận chưa, không nhiếp được vọng tưởng, nhưng chỉ cần ta xử lý mọi việc cho đúng với đạo
[52:15]lý thì ta sẽ nhiếp tâm được về sau trong thiền định. Đó gọi là tu chánh nghiệp. Mà chánh nghiệp là có khi ta làm một điều gì đó hoặc có khi ta không chịu làm một điều gì đó cũng đều là chánh nghiệp. Ví dụ, điều đó là sai, ta cương quyết không làm. Cương quyết luôn á, dù người ta thuê tiền, nói bây giờ đó, chị á, chị qua cái bên cái nhà đó đó ha, chị chị đốt cái chuồng heo nhà đó cho tôi, tôi cho chị năm trăm ngàn. Làm không? Không. Mặc dầu lúc đó mình thiếu tiền, dứt khoát không vì năm trăm ngàn không làm, nói "Không làm". Ất chế thôi tôi cho chị một triệu, nói "Giờ cho tôi mười triệu tôi cũng không làm." Thì khi ta từ chối không làm cái đó thì ta vừa
[52:58]tu được chánh nghiệp, ta vừa mới có được một số công đức. Hay như vậy, khi ta từ chối không làm một việc mà lại có công đức nữa, có công đức. Hoặc là ví dụ như quý thầy vậy, có người Phật tử nói, "Giờ con cúng dường thầy ba triệu thì cái bà đó mỗi lần vô chùa thầy đuổi cái bà đó ra giùm con." Quý thầy chịu không? Quý thầy nói là, "Không, đưa có ba triệu mà bắt người ta đuổi Phật tử đi, thì con cho thầy bốn triệu", cũng không, dù bao nhiêu triệu cũng không vì việc đó sai với sai với chánh pháp. Cho nên từ chối không làm một việc sai là ta vừa có công đức, công đức đó để dành đó, để dành đó cho ta.
[53:37]Hoặc là ta làm ta làm một việc gì đó đúng thì bắt đầu ta có có công đức. Mà tại sao ta không làm? Tại sao ta làm? Khi việc đó mà ác xấu thì ta không làm, mà khi việc đó đúng, việc đó thiện thì ta làm. Dễ không? Không đơn giản như vậy, trên đời phức tạp lắm. Vì sao vậy? Bởi vì việc đời nó không phải chỉ có hai cái: à, việc này là thiện, việc kia là ác, à, thấy việc ác tôi không làm, thấy việc thiện tôi làm. Không đơn giản như vậy, mà sao? Trên đời này nó có những việc mà ở trong cái ác nó lẫn cái thiện, trong cái thiện nó lẫn cái ác á. Trong cái tốt nó lẫn cái xấu, trong cái xấu lẫn cái tốt, trong cái đúng lẫn cái sai, trong cái sai nó lẫn cái đúng ở trỏng.
[54:22]Nó không phải đơn giản là nó chỉ thuần là sai hay thuần là đúng, không phải như vậy. Hoặc là bây giờ trở lại cái việc mà có người đưa cho thầy ba triệu kêu thầy đuổi cái bà đó ra khỏi chùa. Nói, "Thưa thầy, bà đó bả dữ quá. Bả vô chùa bả quậy tùm lum, giờ con cho thầy ba triệu, thầy đuổi bả ra khỏi chùa." Thì cái câu này đó, nó khác việc hồi nãy phải không? Hồi nãy là một bà Phật tử bình thường bị đuổi ra khỏi chùa là hoàn toàn sai nên quý thầy dứt khoát không chịu. Nhưng bây giờ có lý do chính đáng là bà này bả dữ quá, vô chùa bả cự người này, chửi người kia tùm lum hết trơn. Giờ có lý do chính đáng để đuổi bà đó đi. Nhưng mà đúng không?
[54:59]Đúng hoàn toàn không? Không hoàn toàn đúng phải không? Tự nhiên mình đuổi một người đi, mình từ chối không giáo hóa người ta nữa, bỏ người ta ra khỏi cái duyên với Đức Phật, nó có cái gì sai ở trỏng á. Mặc dầu cái việc bà đó ở đây quậy cũng là sai. Bả ở đây quậy, bả làm động người khác không tu được, bả cũng sai. Đuổi bả ra cũng có chính đáng, đúng chứ không phải không đâu. Nhưng mà đuổi hẳn một bà để cắt cái duyên bả với Phật pháp là cũng có cái sai ở trỏng. Như vậy ta thấy mọi việc trên đời nó không phải là đơn giản là hoàn toàn đúng, hoàn toàn sai mà nó nó có sai, có đúng nó trộn lẫn ở trong đó.
[55:29]Giờ ta phải xử lý làm sao? Ta xử lý làm sao? Đó! Xử lý làm sao ta luồn lách giữa cái sai và cái đúng để xử lý cho đúng với chánh pháp thì ta mới có công đức rồi nha, chứ làm một chiều là không có công đức á. Hoặc là cứ nói, "Thôi kệ, cửa chùa rộng mở, ai tới thì tới", ta cũng sai tại bả vô chùa bả quậy tùm lum, người khác tu không được. Mà nói nghe nói tới đuổi, "Ờ, dứt khoát đuổi bả đi, bả quậy quá", cũng sai luôn vì ta làm mất cái duyên của một người với Phật pháp, ta cũng sai luôn. Như vậy phải làm sao? Ta thấy nhiều việc trên đời không đơn giản giải quyết một chiều được, không đơn giản chút nào.
[56:07]Vì vậy mới gọi là tu, chứ còn nó dễ xử lý quá thì ai cũng thành Phật hết. Khó thành Phật chính cái chỗ ta tu chánh nghiệp á, ta luồn lách giữa cái sai và cái đúng để ta làm được cái điều đúng nhất, chứ nó không phải chỉ thế này là sai, thế kia là đúng. Trong đó nó có cái đúng nhất ở trỏng, luồn lách giữa cái sai và cái đúng, phức tạp. Đời là phức tạp như vậy, chứ không có đơn giản như là là ta nghĩ. Và cái trí tuệ của ta chính là cái chỗ đó, cái trí tuệ của ta sống giữa đời, của ta tu trong chánh nghiệp, tu trong đời sống hằng ngày là giữa cái cuộc sống muôn mặt đan xen giữa thiện và ác, đúng và sai đó mà ta giải quyết được hợp lý nhất,
[56:50]đúng nhất, đúng tình, đúng lý nhất, đó gọi là ta đã tích luỹ được công đức, ta tu được trong đời sống hằng ngày, ta viên mãn được chánh nghiệp á, như vậy. Vậy quý thầy làm sao, trường hợp cái bà mà bả quậy đó, giờ làm sao? Quậy làm sao? Thì trong bài giảng này ta không trả lời vì nó khó quá. Cho nên nếu ai lọt trong hoàn cảnh đó thì ráng mà xử. Phải không ạ? Xử. Không phải một chuyện đó đâu, không phải một chuyện đâu, nhiều chuyện nữa. Ví dụ thế này: Giờ có một người quen đến nhà ta xin tiền, cũng người đó cũng bà con gì đó không biết. Đến nói là, "Bây giờ tôi kẹt tiền, tôi thấy anh cũng khá giả,
[57:34]anh cho tôi năm triệu để tôi chi phí đỡ." Thấy biết ta là người tốt, mà nào giờ thấy ta đi chùa, ăn chay, niệm Phật, tu hành hay làm phước, mà ta cũng khá giả nên họ nghĩ là cái người ngoài mình còn giúp được huống hồ người trong nhà, trong bà con, phải đến giúp phải không? Họ đến xin cho năm triệu. Rồi cho không? Cho không? Không đơn giản thấy không? Không đơn giản chút nào hết. Ai mà giơ tay nói cho liền thì hoặc là người đó là tỉ phú top ten của Cần Thơ, hai là người đó vừa mới trốn trại Biên Hoà mới ra. Chứ không ai mà cho liền cái rẹt, nghe nói cho năm triệu mà cho liền hết trơn. Phải không ạ?
[58:18]Vì thứ nhất ta không phải là tỷ phú top ten của Cần Thơ, nên đâu có sẵn năm triệu cho cái rẹt liền, ai xin cũng cho năm triệu liền ba ngày chết liền à. Người ta kéo lại đầy nhà xin hết, chết liền, phải không? Không có, ta không có tiền, ta không có tiền nhiều như vậy. Ta phải cân nhắc, phải không? Cân nhắc sao? Cân nhắc là cái người đến xin ta đó họ có thật là ngặt nghèo hay không, quá cần thiết không và không còn đường nào tính hay không, là cái cân nhắc thứ nhất. Cái cân nhắc thứ hai là tiền trong nhà ta còn bao nhiêu, phải không? Tiền đó ta đang phải làm việc gì, gia đình ta cha mẹ ta đang cần
[58:53]việc gì, con ta đang cần việc gì, mà chuyện đó có cấp bách hay không, chi rồi có còn dư để giúp người này hay không? Tức là ngay khi người ta vừa xin mình năm triệu, đầu mình tính một loạt đủ thứ chuyện hết rồi mới mới tính là cho hay không. Có khi lúc đó sau khi tính đi tính lại ta thấy cái việc người này không phải ngặt nghèo lắm, mà người này thấy ta rộng rãi nên xin chơi, cho xài không cho thôi, nên ta không thể cho. Cái lý do không chính đáng. Hoặc là người kia có lý do chính đáng nhưng mà lúc đó hoàn cảnh gia đình ta không thể rộng rãi cho được, lúc đó cha mẹ ta đang bệnh cần cái số tiền đó để làm gì,
[59:26]con ta phải đăng ký học không có đăng ký học mất cái lớp của nó, phải không? Hoặc là vân vân nhiều việc kẹt ta cũng không thể cho. Đành phải từ chối mà không cho đó là đúng với chánh pháp. Lý do ta chánh đáng, đúng với chánh pháp, không ai trách ta được. Nhưng có lúc ta không thể là từ chối hẳn hoàn toàn thì ta phải làm sao? Cho một phần nhỏ. Vì lúc đó ta tính toán cái quỹ trong gia đình ta xài được chuyện này chuyện kia rồi cũng có thể thôi giúp được người này một phần vì người này cũng chánh đáng thì người ta mới lựa lời ta nói là: "Tôi nói với chị là thấy hoàn cảnh chị tôi tôi cũng thương, nhưng mà lúc này tôi cũng không có thoải mái
[1:00:03]và việc nhà cũng nhiều, thôi tôi xin phép góp một phần, được một phần năm, một phần hai phần năm gì đó trong cái số tiền mà chị yêu cầu, thôi chị nhận và vui." Tức là ta luồn lách giữa cái đúng và cái sai để mà ta làm, chứ trên đời không phải luôn luôn là một không hai có hoặc đúng hoặc sai, nó rạch ròi, mà nó là cái gì nó luồn lách, đúng cái sai rất là mong manh và đòi hỏi ta phải rất là là trí tuệ. Đấy, có phải quý Phật tử có phải gặp như vậy nhiều không? Có không? Có, phải không? Gặp nhiều trường hợp cũng khó xử như vậy. Hoặc là bây giờ ta bắt đầu ta khá giả, ta tích lũy được tiền bạc rồi và ta thấy cái nhà
[1:00:42]mình nó ở nó đã cũ, thì ta muốn xây cái nhà mới cho bằng chị bằng em, chung quanh người ta hàng xóm mình họ lên nhà hết, mình cứ ở nhà cũ hoài cũng kỳ, à bây giờ muốn đập cái nhà xây lại. Mà cái việc bây giờ ta có tiền, nhà ta cũ, ta muốn đập nhà xây lại, luật pháp có bắt tội ta không? Có không? Không. Chuyện hoàn toàn ý muốn cá nhân ta, không ăn trộm ăn cắp ai, tiền bạc của ta tích lũy, đối với luật pháp thì hoàn toàn không có gì phải băn khoăn. Đối với đạo lý coi chừng. Coi chừng cái gì? Coi chừng cái gì? Coi chừng là cái nhà vẫn đang ở được mà ta đập bỏ nó thành một cái tội gọi là tội phí phạm, và cái tội đó kiếp sau ta sẽ trả quả.
[1:01:33]Dù ta không có đụng gì tới ai, ta không đập nhà ta phá nhà của ai hết, nhưng mà kiếp sau ta phải ba năm ở ở ngoài chòi, ngoài rừng, không có nhà để ở, chỉ vì kiếp trước ta đập một căn nhà còn tốt để ta xây căn nhà cho nó sang trọng hơn. Nhưng mà vậy mà đến kiếp sau ta phải ở ngoài chòi, ở rừng ba năm, không có nhà ở, vì ta đã phí phạm, nên không đơn giản chút nào. Nên ta thấy cái nhân quả như thế, ta bắt đầu sợ, chứ không phải là ta có tiền muốn cất nhà cứ đập nhà cất đâu, không có đâu. Nó còn đạo lý trong đó nữa. Nên ta thấy là sống trên đời gọi là tu cái Chánh Nghiệp á, làm sao xử lý mọi chuyện cho nó chính xác hết, thật là thật là khó.
[1:02:13]Cho nên nhiều khi mà để trong trường hợp đó ta mơ ước sau này các nhà bác học chế được cái máy, cái máy làm sao? Máy là ví dụ như cái nhà tại khu đất đó có một cái nhà cũ còn tốt mà ta muốn xây một cái nhà building to mà ta không muốn đập cái nhà này, thì họ sẽ có máy bưng cái nhà đi qua chỗ khác cho người nghèo. Tại đằng kia người ta có cần cái nhà tình thương không có tiền xây, phải không? Nhà tình thương bảy triệu, mười triệu mà không có tiền xây, cái nhà ta cả trăm triệu bưng qua cho họ nguyên cái nhà trăm triệu, rồi đất trống ta xây được cái building lên thì không hề có tội, phước chồng lên phước ngon lành.
[1:02:45]Nhưng mà tiếc là chưa nhà bác học nào mà chế cái máy bưng nguyên cái nhà ta đem cho người khác được. Chớ nếu ngày nào mà các nhà bác học chế được cái máy bưng cái nhà cho người ta là thế giới này đỡ mang tội dữ lắm. Chứ còn cái đập nhà mà xây lên á, dù ta hưởng cái phước của ta, ta vẫn để dành cái tội cho kiếp sau, không đơn giản. Cho nên sống trên đời là luồn lách giữa cái sai cái đúng mà sống, mà làm việc rất là rất là cực. Mà cực mới là tu, làm sao cho đúng mới là tu. Ví dụ bây giờ quý thầy nè tổ chức một cái đạo tràng tu tập của Phật tử thì phải bầu chúng trưởng, chúng phó, thư ký, thủ quỹ.
[1:03:23]Cân nhắc lựa người cho chính xác cũng rất là cực vô cùng. Vì cái người làm chúng trưởng, chúng phó họ phải có cái đạo đức cỡ nào, năng lực cỡ nào, khả năng tài chánh cỡ nào để làm sao có uy tín mà người đó không làm phiền người khác, mà nâng đỡ giúp đỡ được huynh đệ cùng tiến tu, vân vân. Cho nên lựa chọn cái người đó mà lựa chọn đúng được mình cũng có phước nữa, mà lựa sai cái mình cũng mất phước nữa. Đó những cái việc đó gọi là tu Chánh Nghiệp trong đời sống á, nghĩa là mọi việc đến với ta ta xử lý cực kỳ hợp lý, đúng với chánh pháp thì ta tích lũy được công đức, mà ta làm sai một cái ta mắc cái tội để đó, vậy.
[1:03:59]Hoặc là bây giờ có người khách đến thăm ta thì ta phải tiếp người đó, nhưng cái mức độ ta tiếp người đó ân cần cỡ nào là đúng, đó cũng làm cho ta có phước nữa. Nó không phải dễ đâu nha, không phải dễ đâu. Ví dụ cái người đó đến ta phải tiếp ở mức độ lạnh lùng vừa phải, nghiêm nghiêm là ta có phước, mà gặp người đó tới ta ân cần, ta vồn vã ta mang tội liền. Hoặc cái người đó ta phải đáng là người ta phải ân cần, vồn vã mà mặt ta cứ lạnh lạnh như tiền ta mang tội liền, mang tội liền. Đời đó cái người như vậy mình đi đâu đời sau mình đi đâu người ta xua đuổi, hắt hủi mình tới đó. Vì cái người đáng kính mình đã không kính,
[1:04:35]người đáng thương mình đã không thương, kiếp sau mắc quả báo liền. Còn cái người mà đáng mình phải nghiêm để người ta biết lỗi, biết sợ thì mình lại ân cần, vồn vã làm cho bản ngã người ta phát triển và người ta quậy tiếp, mình cũng mang tội luôn nữa. Cho nên khi ta tiếp một người ở mức độ ân cần cỡ nào là chính xác, đó cũng là trí tuệ, mà đó cũng là tu tập. Tu trong đời sống hằng ngày là chỗ đó, chứ không phải ai cũng như ai. Cho nên nhiều khi ta thấy quý thầy là từ bi, quý thầy tu tập rồi thì đối với chúng sinh quý thầy coi bình đẳng như nhau, ai quý thầy cũng thương, nhưng mà đâu phải là ai quý thầy cũng đối xử giống nhau được đâu.
[1:05:11]Có những người đến quý thầy ân cần vì cái người này có tâm đạo, cần được dìu dắt, cần được phát triển, nhưng có người đến quý thầy nghiêm, không để cho họ có cơ hội mà bản ngã họ phát triển, vì người này có cái vấn đề gì trong tâm á chỉ có quý thầy mới biết mà thôi. Đó đó cũng là cái gọi là tu tu Chánh Nghiệp như vậy. Hoặc là khi ta nghiêm khắc ta rầy la một người hoặc khi ta khen ngợi một người mà chính xác ta cũng có phước nữa. Còn nếu ta rầy họ sai ta mang tội, ta khen họ sai ta mang tội luôn, nó không phải dễ đâu. Không phải là hễ là gặp ai ta cũng cười tươi như hoa, ai ta cũng khen hết là ta có phước đâu, không có đâu.
[1:05:50]Hễ sai cũng mang tội. Nên sống trên đời rất là rất là khó. Tu Chánh Nghiệp rất là khó, gọi là tu tập trong đời sống hằng ngày không phải dễ, phải đòi hỏi ta lúc nào cũng thanh tịnh lắng lòng, buông tâm xuống thanh tịnh, không có bị những tình cảm cá nhân chi phối ta mới nhìn rõ vấn đề tội phước, thiện ác, đúng sai mà xử lý cho hợp lý, là như vậy. Nói tu trong đời sống hằng ngày tính ra lại cũng rất là rất là khó, không phải là dễ. Nên vô số những việc như vậy có ai dạy ta trước không? Có bản kinh nào mở ra: "Vào ngày mùng năm tháng bảy, có một người tới, mấy tuổi tới nhà ta, người đó tới ta sẽ phải tiếp xử đối xử
[1:06:34]như thế này là đúng", có ai có sách nào dạy sẵn cho ta vậy không? Có không? Không. Tự ta thôi. Tự ta lúc đó gặp chuyện như thế, ta phải tự mình xử lý thôi, làm sao cho đúng, làm sao cho có phước thôi, không ai dạy ta hết. Và muốn lúc đó ta có trí tuệ để xử lý đúng công việc thì phải làm sao? Ở đâu ra cái trí tuệ đó?
[1:06:59]Là nhờ nhiều ngày tháng ta lễ Phật, ta toạ thiền, ta tụng kinh, ta chắt mót từng việc phúc nho nhỏ. Tích luỹ được nhiều công đức đó rồi thì bắt đầu trí tuệ ta sáng lên dần dần, sáng lên dần dần. Và ta mọi việc đến với ta, vô số việc muôn trùng phức tạp, đa dạng, rắc rối thì ta nhìn ra chính xác việc nào là việc nào hết. Có những việc ta phải im lặng, có những việc ta phải nói như sấm như sét, có những việc ta phải can thiệp, có những việc ta bỏ mặc. Nhưng mà ta làm cái gì cũng đều chính xác hết. Làm như vậy là hợp lý, bỏ mặc đó là hợp lý, can thiệp vào như thế là hợp lý, vân vân. Là cái trí tuệ đó chính là nhờ nhiều ngày tháng,
[1:07:45]mỗi ngày ta đều lễ Phật, cầu Phật gia hộ, ta tôn kính Đức Phật vô hạn, ta rải lòng thương yêu chúng sinh, ta nhiếp tâm trong thiền định. Nhờ như vậy mà có cái trí tuệ. Nên ta thấy cái chánh nghiệp với cái tu tập thiền định nó hỗ trợ lẫn nhau. Ta có tu thiền giỏi, ta có lễ Phật giỏi thì lúc làm công việc trong đời sống ta làm chính xác. Và những lúc mà ta sống trong đời sống, ta xử lý công việc chính xác thì khi ta vào ngồi thiền ta sẽ ngồi giỏi. Hai cái việc đó nó hỗ trợ qua lại lại lẫn nhau là như vậy. Cho nên là nếu ta thấy ta ngồi thiền dở thì ta hãy làm nhiều điều tốt, xử lý công việc cho chính xác.
[1:08:30]Còn nếu ta thấy ta làm việc hay thất bại thì ta hãy siêng ngồi thiền lên. Tại vì hai việc đó hỗ trợ qua lại với với nhau.
[1:08:41]Giờ trường hợp như những người tu sĩ, chư tăng, chư ni là những người xuất gia sống trong một cái môi trường tu tập, môi trường thuần của đạo, mở mắt ra là thấy Phật. Bên đây là thờ A-la-hán, bên kia là thờ Bồ Tát, chánh điện là thờ Phật, chung quanh mình là những người tu tập. Rồi cái môi trường của mình là môi trường đạo. Chỉ mình nhìn ra khỏi cổng chùa đó, bắt đầu mới thấy thế gian lao xao. Còn ở trong cái chùa là môi trường của đạo thì làm cái gì cũng dễ có công đức hết. Mỗi một việc làm của mình đều là gieo một cái nhân giải thoát từng ngày từng ngày để đi tới đi tới, phát triển cái cái sự việc sự nghiệp tu tập giác ngộ.
[1:09:24]Nhưng cái người tu như vậy là dễ có công đức, nhúc nhích cái có công đức, nhúc nhích cái có công đức. Tại vì làm gì cũng là làm việc đạo. Đó là lý do tại sao mà ta mang gạo, mang tiền để ta cúng chùa ta có phước là vậy á. Là bởi vì quý thầy nhúc nhích cái là có công đức à, cái người xuất gia á. Thấy chưa? Nghĩa là đi ngang qua bàn Phật cúi đầu cái các ngh- các quý thầy cũng có công đức, thấy chánh điện dơ quét cái cũng có công đức, thấy Phật tử tới tụng kinh ờ quý Phật tử tới lễ Phật, gõ chuông giùm cho quý Phật tử, nhắc Phật tử vài câu cái quý thầy cũng có phước á. Tức là cái người xuất gia trong chùa làm gì cũng dễ có công đức.
[1:09:59]Cho nên cái người đó mà gọi là tu tập trong đời sống hằng ngày rất là thuận lợi, phải không? Thuận lợi bởi vì cái môi trường mình đã là môi trường tu hành rồi, môi trường đầy nghẹt sự tu hành, đầy ắp sự tu hành. Rồi ta làm cái gì cũng là cái tu hết. Nên ta dễ có phước. Và ta, cái người Phật tử ta đến ta cúng dường cho người tu như thế, ta cũng có hưởng cái phước lây á. Nhưng mà đáng trách là ai? Đáng trách là cái người xuất gia rồi sống trong cái môi trường đạo tràn ngập như thế rồi mà nếu trong lòng á, trong tâm mà còn những cái ô nhiễm thế gian, hơn thua, hận thù, ganh ghét, ham muốn thì rất là mang tội, rất là mang tội.
[1:10:39]Bởi vì ta đã cô phụ cái duyên phước của mình. Mình có duyên phước sống trong môi trường đạo mà lại để tâm lang thang chạy bậy thì mang tội rất là nặng, rất là nặng. Cái người đời á tâm họ lang thang chạy bậy thì đúng là cứ tội chồng thêm tội nhưng mà không có bị nặng quá, không đáng trách quá. Vì chung quanh hoàn cảnh đều là đời không. Thế gian là ô nhiễm, là cạm bẫy, là hơn thua, là thù hận, họ phải sống lăn lộn trong đó. Mà nếu họ thoát ra được nữa thì cực kỳ có phước. Cái người đó không đáng trách, nếu mà họ có lỡ ô nhiễm không đáng trách, tại vì môi trường của họ đầy ắp cái sự ô nhiễm thế tục và hơn thua, thù hận.
[1:11:20]Mà họ có thêm nữa giống như cái tờ giấy đen rồi nhỏ vô miếng mực nữa cũng vậy, không sao hết. Nhưng mà cái tờ giấy trắng của quý thầy bỏ vô miếng mực có chuyện liền à. Nhìn vô thấy nó rõ liền và rất là đáng trách. Cho nên người ta không bao giờ trách một tờ giấy đen nó dơ mà người ta trách cái tờ giấy trắng nó bẩn, phải không? Cho nên gọi là tu trong đời sống hằng ngày là cái chi? Đây nó có một cái nghịch lý, có một nghịch lý là người ta sẽ chê một cái tờ giấy trắng bị nhiễm một giọt mực đen và người ta sẽ khen một tờ giấy đen mà tẩy được một chút trắng ra ló. Nghĩa là nó trắng có chút xíu vậy thôi, còn nhiêu đen hết mà người ta khen,
[1:12:02]"Trời ơi, hay quá ha, giỏi quá ha, sống giữa thế gian đen đúa như vậy mà tu được hay quá ha." Khen quá. Phải không? Mà còn ông thầy tu sao? Ổng tu cả ngày ổng thanh tịnh nhưng mà bữa đó ổng lỡ ổng sân một cái lên trời coi kìa ông thầy chùa lửa kìa, hung dữ ghê chưa kìa. Nên quý thầy khó được khen rồi đó. Tại mình trắng rồi mà hễ nhúc nhích cái là bị chê. Còn Phật tử trắng được chút thì lại rất được khen. Có bất công không? Hổng có bất công gì hết trơn. Nó vậy ráng chịu à. Lỡ làm thầy tu rồi là phải chịu, phải chịu mọi người nhìn ngó, săm soi, ngắm nghía mình đủ thứ chuyện hết. Nên mình phải giữ cái tờ giấy của mình trắng như
[1:12:40]trắng như bông, như tuyết, buộc như vậy. Còn Phật tử thì không ai ngắm nghía tại mình đen thui rồi. Nhưng không thể nào mà để cho đen mãi. Ta phải làm cho ta trắng trở lại từ từ từ từ lại, thoát ra khỏi cái cuộc đời đầy những cái hơn thua, nhiễm ô, hận thù, ganh ghét, tội lỗi này. Bởi vì ta không phải không thể nào đi mãi trong luân hồi sinh tử được, ta phải vươn lên, phải vượt thoát, phải trở thành một người giải thoát thực sự. Nên đây nói cái tờ giấy trắng, tờ giấy đen, cái khen, cái chê là như vậy. Thì ở đây quý thầy coi như lỡ mình là người tu thì phải giữ cho cho trắng, buộc như vậy. Và nếu trắng suốt đời thì chư Phật khen đưa về cõi thánh.
[1:13:24]Còn quý Phật tử tự nhận mình đen đi, phải không? Hay ch- hay nói mình trắng à? Đen ha? Rồi, đen. Tự nhận mình đen đi chứ thật ra có nhiều người cũng trắng trong tâm lắm, chớ không phải không. Rất nhiều người Phật tử nhưng mà trong tâm trắng lắm. Nhưng mà thôi mình cứ khiêm tốn nói là, "À từ con là Phật tử thì con đen." Nhưng mà trong cái đen đó mình tẩy xoá, làm những điều công đức lành, tới giờ mình vẫn lạy Phật, tụng kinh, ngồi thiền, làm những điều công đức và xử lý việc gì cũng chính xác, cực kỳ hợp lý hết. Tức là tuy nói tờ giấy đen á, sự thật rà kỹ lại mình đã trắng lên từng ngày từng ngày.
[1:13:59]Rồi cái phước mình rất là lớn và được ở trên chư thiên khen ngợi hết lời. Là sao? Là có một thiện nam, một tín nữ đó sống cuộc đời ô trược như thế mà đã vững lòng tu tập, tiến lên từng ngày, bước đi được trên con đường Phật đạo giác ngộ giải thoát.
[1:14:22]Có một cái công đức rất lớn đối với Phật tử đó là
[1:14:28]tuy mình là mang thân Phật tử nhưng mình vẫn tiếp sức với quý thầy trong cái vai trò hoằng pháp độ sinh. Cái việc mà truyền bá giáo lý việc chính là của quý thầy. Nhưng mà nói chính chớ thành ra cuối cùng quý thầy lại là phụ. Phụ là vì sao? Là vì quý thầy phải ở chùa, không có bươn chải nhiều nơi được. Mà chính Phật tử chúng ta là người mới lăn lóc được vào nhiều góc cạnh của cuộc sống. Thì ta mới là người nối tiếp cánh tay của quý thầy đem Phật pháp đến cho mọi người, những người còn chưa biết á. Ta may mắn ta biết được Phật pháp, ta may mắn ta đang tẩy cái tờ giấy đen của ta thành trắng thì ta phải có bổn phận đem Phật
[1:15:09]pháp đó, đem ánh sáng đó đến cho những người chưa biết. Và ví dụ bây giờ trong môi trường thành phố Cần Thơ này còn một xóm nhà nào chưa biết Phật pháp, còn một căn nhà nào chưa biết Phật pháp thì từng người chúng ta phải là một chiến sĩ đem Phật pháp đến cho người đó. Này quý Phật tử cũng vậy, hàng xóm bên cạnh sát bên mình mà chưa biết Phật pháp là cái tội của mình. Cái xóm mình mà người ta mọi người chưa biết Phật pháp là lỗi của mình. Phải làm sao cho nơi thành phố Cần Thơ này không sót một căn nhà nào mà chưa biết Phật pháp. Còn một nơi chưa biết Phật pháp là ở đâu? Trong nhà thờ á. Chà. Mà nói vậy coi chừng ông cha ổng nghiên cứu Phật pháp còn hơn nhiều hơn mình.
[1:15:53]Cho nên ta có quyền độ hết. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai nữa là ta nên tham gia tổ chức một cái đạo tràng tu tập có tính tự quản cao để nhắc nhở với nhau mà tiến tu. Vì các vị tôn túc đã nói, "Ăn cơm có canh, tu hành có bạn." Thì ví dụ bây giờ ta biết quy y, ta đến chùa rồi rồi ta cứ về nhà ta tu, rồi lâu lâu tới chùa, như vậy cũng còn dở. Ta phải đến xin phép quý thầy ta lập cái đạo tràng. Nói, "Tụi con ở cái xóm Đông ơ cái ơ chỗ quận Ninh Kiều hay đâu á, tụi con có một nhóm. Tụi con xin thành lập một cái đạo tràng gồm ba bốn trăm chị em Phật tử. Thì con xin đăng ký là một tuần vào chiều thứ
[1:16:32]Bảy, tụi con đến đây tụi con họp mặt với nhau cùng tu, cùng ngồi thiền, cùng bàn luận đạo lý, rồi cùng bàn nhau làm các việc từ thiện. Rồi xin thầy chứng minh là chỉ đạo, hướng dẫn cho tụi con." Rồi cũng bầu ra chúng trưởng, chúng phó rồi mình tự quản, cái khả năng tự quản rất cao. Là trong huynh đệ với nhau tự nhắc nhở nhau tinh tấn tu hành, đừng để ai bỏ những cái buổi tu ở nhà mỗi ngày, đừng có ai bỏ những cái ngày tu tập thể tại chùa với nhau. Rồi ai có gì khó khăn mình đến mình giúp đỡ nhau, ai có cái gì thành công thì chia sẻ với nhau, có những việc thiện cần làm thì rủ nhau. Đó là những cái đạo tràng tu tập có tính tự quản rất cao
[1:17:11]dưới cái sự chứng minh, theo dõi, chỉ đạo của quý thầy. Đó là cái việc thứ hai, phước rất là lớn. Thầy nói lại, việc thứ nhất rất là lớn là tiếp tay với quý thầy để truyền bá Phật pháp vào trong mọi ngõ ngách của cuộc sống đến từng người trong cuộc sống này, là việc thứ nhất. Việc thứ hai là tham gia tổ chức những cái đạo tràng tu tập tập thể có tính tự quản cao như vậy. Chớ đừng ai đứng một mình mà tu một mình hết, không nên. Tuyệt đối không nên. Dù mình giỏi gì giỏi, vẫn nên tham gia vào đạo tràng để mình đóng góp cái giỏi của mình cho tập thể. Còn nếu mình dở thì mình học được cái hay của tập thể, của đạo tràng huynh đệ chung.
[1:17:51]Việc thứ ba nữa là việc rất có công đức là thế này: là ta có ý thức rất cao trong việc bảo vệ đạo pháp và bảo vệ quê hương.
[1:18:02]Ý thức rất cao trong việc bảo vệ Đạo pháp và bảo vệ quê hương. Hỏi: "Ủa, quê hương, Đạo pháp có gì mà phải bảo vệ? Có gì không?" Nói: "Nào giờ tụi con thấy yên lành quá, có gì đâu mà bảo vệ?" Sự thực, ta thấy yên lành, ta đâu biết rằng cái yên lành mà ta đang được hưởng nè, ta đang ngồi đây trong cái khung cảnh thanh bình như thế này để ta ngồi ta nghe một bài pháp, ta đâu biết rằng ở biên giới âm thầm nào đó có những chiến sĩ vẫn đang đổ máu chống lại kẻ kẻ xấu từng ngày. Ta đang đâu biết rằng có những người công an, an ninh âm thầm phải theo dõi những tên tội phạm, lăn lộn dưới gầm cầu, dưới xó đường,
[1:18:41]xó chợ để mà truy bắt những tên tội phạm, nhờ vậy giúp cho ta đang ngồi đây thanh bình tu tập như thế này. Nên đằng sau cái sự thanh bình, sự yên bình của xã hội là cái gì? Là công lao, là xương máu của biết bao nhiêu chiến sĩ vẫn âm thầm hy sinh ở trận tuyến trên nhiều mặt trận. Ta không biết thôi, chứ cuộc chiến vẫn đang xảy ra, những kẻ xấu vẫn đang phá hoại đất nước, những kẻ xấu vẫn đang phá hoại Đạo pháp, chứ không có hết, không có yên. Nên ta không được ngây thơ chuyện này. Cho nên từ lâu, ta có cái rất ngây thơ là không cần bảo vệ Đạo pháp, tại vì thấy có luật pháp, đời sống thanh bình chẳng ai chống phá,
[1:19:22]nhưng ta đâu biết rằng Đạo pháp đang bị kẻ xấu xâm nhập, chống phá. Quê hương vẫn đang bị kẻ xấu xâm nhập, chống phá. Cho nên vì vậy, cái công đức thứ ba của người Phật tử là phải có ý thức rất cao trong cái việc bảo vệ Đạo pháp và bảo vệ quê hương.
[1:19:42]Ngày xưa chư Tổ đã nhìn thấy điều này, cho nên mới bắt mỗi chùa phải thờ cái tượng Hộ pháp mặc áo giáp, gương mặt uy nghi, đẹp đẽ và cầm cây gươm sắc. Cây gươm là vũ khí sát thương. Nếu là đời nay mà tạc tượng Hộ pháp thì phải cho cầm cái gì? Súng. Súng hiệu gì? Ta không biết AK hay K54 hay là bazooka, B40 ta không biết, nhưng mà nếu đời nay Hộ pháp phải cầm súng á. Là ý các ngài nói cái gì vậy? Chư Tổ ngày xưa muốn nhắc nhở ta điều gì? Muốn nhắc nhở là, là bên cạnh cái sự tu tập phải có những người gan dạ, giỏi giắn, dấn thân, sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ Đạo pháp, bảo vệ quê hương. Đó là ý nghĩa của tượng Hộ pháp.
[1:20:30]Mỗi khi ta gặp tượng Hộ pháp ta lạy là ta đừng tưởng rằng có một cái ông Hộ pháp nào đó ổng cầm gươm ổng canh ta giùm, không có. Ta lạy tượng Hộ pháp là ta phải nhận cái lời nhắc nhở của chư Tổ ngày xưa, ta phải là một người gan dạ, dũng cảm, sẵn sàng chiến đấu. Lúc vô lạy Phật thì ta nhận cái lời dạy gì? Ta sẽ tu tập để giải thoát. Lúc lạy tượng Hộ pháp thì ta nhận cái lời dạy gì? Ta sẽ là một người chiến đấu bảo vệ Đạo pháp, bảo vệ quê hương. Tức là ta lạy mỗi vị, ta sẽ nhận một lời dạy từ cái vị đó.
[1:21:07]Ta có vài cái tác ý để giữ gìn cái tâm mình trong suốt ngày. Nói là tu tập trong đời sống hằng ngày thì ta có mấy cái tác ý như thế này. Mấy cái tác ý về phẩm chất của người Phật tử, mấy cái tác ý về cái đạo đức của một người đệ tử Phật. Người đệ tử Phật thì ta cần có vài cái tác ý thế này. Suốt ngày nè, nhắc mình là lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Ta tác ý từ bi, thương yêu chúng sinh. Ta tác ý khiêm hạ, lúc nào cũng thấy mình còn kém, còn dở. Lúc nào ta cũng tác ý cái gì, cái nhẫn nhục, không sân hận. Lúc nào ta cũng tác ý mình cái can đảm. Lúc nào ta cũng tác ý nhắc mình lúc nào biết nhận lỗi về mình mà không đổ lỗi cho người khác.
[1:21:50]Đó là những cái tác ý thuộc về đạo đức căn bản để ta bảo hộ cái tâm của mình. Cái tâm ta cần một cái vòng rào bảo hộ để cho nó không bị ngả nghiêng, không bị phá hoại, không bị xao động, không bị xé toạc ra. Và những cái ý niệm để bảo hộ cái tâm ta gồm có những cái ý niệm thế này, nhắc lại: thứ nhất là tôn kính Phật tuyệt đối; thứ hai là gì, nhìn thấy con người thì phải khởi tâm từ bi; làm được một việc gì hay thì phải nghĩ tới tác ý khiêm hạ; khi có cái chuyện gì đụng chạm thì ta tác ý gì, nhẫn nhục; khi gặp những chuyện khó làm, những chuyện nguy hiểm thì ta phải nhắc mình sao, phải can đảm;
[1:22:32]khi có chuyện rắc rối xảy ra thì ta phải biết nhận lỗi về, về mình. Đó là những cái tác ý cần thiết để bảo vệ cái tâm của ta, không có bị hư, bị vỡ, bị xé, bị rách. Đó, đó là những cái tác ý mà ta cần phải có. Rồi có những cái phẩm chất mà ta phải tác ý để ta đóng góp vào việc xây dựng Phật pháp, đó là cái gì? Đó là cái đức tánh trung thành. Trung thành nghĩa là không bao giờ phản bội, không bao giờ đi ngược lại, lúc nào cũng đi theo, lúc nào cũng phụng sự. Ta trung thành với ai? Ta trung thành với Đạo pháp, phải không? Trung thành với Đạo pháp tức là trung thành với Đức Phật là trung thành với Đạo pháp.
[1:23:15]Trung thành với ai nữa?
[1:23:19]Đúng, trung thành với Bổn sư của ta, tức là vị Thầy mà đã khai sinh cho ta bước vào một cuộc đời mới, một cuộc đời tràn đầy đạo vị. Vị Thầy mà đã cho chúng ta một cái pháp danh, cho chúng ta một cuộc sống mới, ta phải trung thành với Bổn sư của mình, đúng. Trung thành với ai nữa?
[1:23:44]Trung thành với quê hương của mình nữa, phải không? Ta đã sinh ra, đã lớn lên, quê hương đã cưu mang ta, đã cho ta tất cả, đã cho ta chùm khế ngọt, đã cho ta cái dòng sông trong mát, đã cho ta những cánh ruộng tăm tắp vô biên, đã cho ta tất cả những tình yêu thương trìu mến này, đã cho ta cả cái lịch sử hào hùng mà giữ gìn nên đất nước thành cái phẩm giá của người Việt Nam này, nên ta phải trung thành với quê hương của mình. Trung thành với ai nữa? Trung thành với ai nữa mà người xưa hay nói? Trung thành với lãnh tụ của mình. Hồi xưa người ta gọi là trung với vua á, bây giờ cái khái niệm đó không còn được nhắc
[1:24:25]tới, nhưng mà nó vẫn là một đạo đức rất là tốt. Có những điều mà ta tưởng là xưa nhưng sự thật vẫn rất là quý, vẫn rất là quý, mà khi ta phản bội điều đó rồi, ta chê cái điều đó là xưa rồi, xã hội ta tan vỡ, tâm hồn ta tan vỡ. Ví dụ như người xưa nói về cái trung quân ái quốc, trung với vua mà yêu thương đất nước, cái đạo lý đó không bao giờ thừa. Ngày nay ta ít nghe nhắc nhưng mà sự thực đạo lý đó vẫn luôn luôn là cao đẹp mà ta phải tuân thủ. Đó là một chút thôi, gọi là chút đạo lý người xưa, cũng như trong Đạo Phật. Ta là đệ tử Phật rồi, ta phải trung thành với với Đạo pháp của ta, dù cho sau này có ai cho ta muôn triệu ngàn hay dụ dỗ ta bất cứ điều gì
[1:25:08]thì ta thà chết, thà nghèo, không bao giờ ta phản bội Đạo pháp của ta. Nên hôm nay nói với nhau là tu trong đời sống hằng ngày là ta nói, nhắc lại vài điểm: thứ nhất, giáo lý mênh mông nhưng mà có vài cái lõi, vài cái lõi nhỏ nhưng mà để hiểu được vài cái lõi này tu cả một đời; thứ hai nữa là tu trong đời sống hằng ngày là làm cái gì, làm hai việc. Thứ nhất là dụng tâm theo một cái pháp môn tu để hướng về sự giác ngộ, giải thoát; và thứ hai là tu tập chánh nghiệp, là xử lý tất cả mọi việc làm sao cho cực kỳ đúng với Chánh pháp, mặc dù công việc đó rất là khó biết đúng sai, thiện ác, nhưng ta phải có trí tuệ để ta ta biết được.
[1:25:53]Và ta cũng có nhiều cái tác ý để bảo hộ cái tâm ta, lúc nào cũng nhắc cái tâm mình bằng một số tác ý: tác ý tôn kính Phật, tác ý từ bi, nhẫn nhục, khiêm hạ, can đảm, nhường nhịn, nhận lỗi về mình; và nhất là một cái phẩm chất để cho ta bảo vệ được quê hương của ta, Đạo pháp ta là ta sự trung thành và ý thức rất cao trong việc bảo hộ Chánh pháp.