[0:29]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm trước thì sư phụ định giảng cái bài Tứ Niệm Xứ 3 vào đêm Giao thừa, mà thấy cũng lâu, thôi hôm nay giảng trước, rồi tới Giao thừa giảng cái khác.
[0:45]Thì hôm nay thì ta, cái Tứ Niệm Xứ 3 này ta xoáy vào cái, cái ý nghĩa là phân loại các căn cơ tu thiền. Thì cái, cái đạo lý trong Tứ Niệm Xứ là biết được sự thật. Biết được sự thật. Mà cái câu nói này lại rất là giống cái câu nói của Chúa Giêsu: Sự thật giải phóng chúng ta. Nên khi ta biết được sự thật về chính mình thì tự nhiên ta có cái lối đi, ta có cái mở ra, ta có cái sự giải thoát khỏi những cái bế tắc. Mà từ lâu vì ta tu không tiến, chính vì ta không biết được sự thật về chính mình. Nên Tứ Niệm Xứ là như vậy, biết sự thật về thân, về thọ, về tâm, về pháp. Đó là ý nghĩa của Tứ Niệm Xứ. Thì hôm nay ta biết một cái sự thật
[1:45]nữa là cái căn cơ thật sự của mình đang ở chỗ nào.
[1:52]Cái biết mà căn cơ thật sự của mình đang ở chỗ nào rất là quan trọng để cho ta hành xử, tu tập cho thích hợp, không bị nhầm, không bị phí và không bị mang tội.
[2:08]Ta nói ví dụ như thế này,
[2:13]ví dụ như là ví dụ trong quân đội, khi đi vào lính, cái ai cũng ước mơ là làm tướng.
[2:24]Nhưng mà đâu phải mình mới vô đi quân đội mình làm tướng liền? Thành thử là bây giờ ai sẽ là người mà được ừm được lên chức, lần lần lên tới tá tới tướng? Ai? Thì cái người nào mà ở cái vị trí của mình á, mà thực thi đầy đủ mọi nhiệm vụ, giữ gìn kỷ luật, à chiến đấu, rèn luyện mọi thứ tốt đẹp hết, có thành tích, có chiến công thì thì tự sẽ được ừm người ta cho lên chức, cấp trên cho lên chức. Tức là khi ta làm đúng cái bổn phận của mình ở nơi cái vị trí của mình thì ta được lên chức. Chứ không phải là cái người nào mà bắt chước ông tướng, chỉ trỏ người này, la mắng người kia, phạt người nọ, làm cho giống ông tướng thì sẽ được lên tướng, không phải.
[3:17]Nghĩa là mình đang làm lính mà cái thái độ cư xử, hành vi của mình bắt chước ông tướng thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì xảy ra?
[3:28]Thử tưởng tượng, ví như mình trong quân đội, mình là lính, mình cứ bắt chước ông tướng rồi cư xử, nói năng như ông tướng thì chuyện gì xảy ra?
[3:40]Bị bắt bỏ tù liền, tức là bị phạt thê thảm. Nhưng mà còn mình làm đúng cái bổn phận của mình của một người lính, vậy chứ mà được lên chức dần dần. Ở trong đạo cũng giống như vậy, hoặc là bây giờ ở trong à trường học, khi bắt đầu ta đi học thì ta ước mơ là lên cấp ba, lên đại học, thạc sĩ, tiến sĩ, mục tiêu ai cũng vậy. Lên tới hay không thì không biết, nhưng mà khi đi học thì ai cũng nghĩ rằng mình sẽ lên tới cái cấp cao nhất. Nhưng bây giờ mình mới học tới cấp một, đang học lớp ba, lớp bốn, nhưng mà mình mới nghe ở bên cái lớp 12 á, họ làm toán tích phân,
[4:28]à ừm ừm những cái sóng vật lý, à những cái vật lý nói về sóng, về ánh sáng, vân vân, cái bên đây mình không chịu làm toán lớp ba, lớp bốn nữa, mình mở miệng nói toàn tích phân không, mà đòi đưa toán tích phân mình mới giải, còn mấy này không làm, thì chuyện gì xảy ra?
[4:47]Thì bị đuổi học, đưa vô bệnh viện. Nên ta ta sẽ có ngày học tới cấp ba, học tới đại học, tiến sĩ, nhưng với điều kiện đang học lớp ba thì học lớp bốn thì làm toán lớp bốn cho giỏi cái đã, ngồi tính toán, làm cái toán đố lớp ba, lớp bốn cho giỏi cái đã. Chứ đừng có đang học lớp bốn mà cứ đòi giải mở miệng nói chuyện toàn toán tích phân, đạo hàm gì đó thì chọc giận thiên hạ, người ta người ta không coi mình là cao, mà lại coi mình là khùng. Ở trong đạo cũng giống như vậy. Hoặc là bây giờ ta vào một công ty ta làm việc, thì cái mơ ước của ta là từ từ lên làm cai, làm quản lý, ừm trưởng phòng, phó giám đốc, lên giám đốc, tổng giám đốc đại khái,
[5:38]là ước mơ cao vời, nhưng mình đang là mới lại vào là nhân viên, mà nói: "Để để được làm giám đốc thì mình phải cư xử như giám đốc", mình ra oai, rầy người này, nạt người kia, chỉ đạo người nọ thì chuyện gì xảy ra? Bị sa thải liền, không ai nhận cái người đó. Còn nếu mình cứ làm việc đúng bổn phận của mình, chăm chỉ, ngoan ngoãn, làm trọn vẹn hết những cái nhiệm vụ được giao, vậy mà từ từ giỏi rồi, mình được thăng chức. Ở trong đạo cũng vậy. Ở trong đạo ngoài cái việc gọi là ta tu theo có thời gian dài, là tính theo cái số thời gian, à cái người này mới vào đạo, người này đã là vào đạo đã lâu, là người này xuất gia còn mới,
[6:27]người này là xuất gia đã lâu, người này thọ giới, người này thọ giới đã lâu, hoặc là vào trong đạo tràng thì người này đã vào đạo tràng rất là lâu, đó là cái thời gian, nhưng mà thực sự á nói vấn đề tâm linh thì không lệ thuộc thời gian, mà lệ thuộc cái cái căn cơ, cái khả năng tu tập của ta, khả năng nhiếp tâm của ta. Ở trong đạo cũng vậy, thì à thực sự là chúng ta mỗi người vậy chứ cũng có một cái căn cơ riêng biệt, chứ không phải ai giống ai. Mà do thiền chưa được à nghiên cứu thành một môn khoa học giống như là các khoa học khác, giống như các khoa học về quân sự, khoa học về quản lý doanh nghiệp,
[7:14]khoa học về giáo dục, được người ta nghiên cứu và người ta phân bậc, phân loại, phân tầng. Còn thiền mơ hồ, mênh mông, không có cái sự phân tầng rõ, nên ta không biết mình ở căn cơ nào. Mà khi đến với sự tu tập thì ta cứ nghe theo những cái đạo lý, những lời dạy của những thiền sư đắc đạo, và ta nghĩ rằng mình chỉ cần tu cái bằng cái ông đó, tức là mình đang là phàm, tu thành thánh, hai bậc thôi. Mình chỉ chia hai bậc, thực sự là không phải hai bậc, mà là rất nhiều bậc. Mỗi người sẽ một bậc, chênh lệch nhau hết, không ai giống ai. Tuy nhiên ta cứ tạm phân ra làm 10 bậc thôi, chứ nhiều lắm, nhiều lắm.
[8:07]Mà chỉ có những người nào mà có ý định tu thiền thì ta mới xếp loại, còn người không định tu thiền thì không xếp loại. Nếu mà ta biết được một sự thật về cái căn cơ của mình thì ta sẽ có cái cách tu nó đúng với căn cơ của mình, lập tức ta có lợi ích, lập tức ta có tiến bộ. Còn chỉ vì ta không biết được cái căn cơ của mình đang ở đâu, ta dụng công sai. Chính cái dụng công sai này làm ta dụng công hoài không tiến bộ. Ví dụ như thực sự căn cơ mình là lớp bốn, nhưng mình toàn cứ lấy toán tích phân ra mình đọc rồi mình giải, không bao giờ mình giải được một bài toán tích phân nào, không bao giờ giải được bài toán hình học không gian nào cả, không bao giờ.
[8:53]Tại vì mình không đủ kiến thức, nhưng mà mình cứ tưởng là mình đang là học tích phân, cái mình cứ loay hoay cứ đem bài tập tích phân ra giải, không giải được. Nhưng thôi cứ làm ơn lấy bài toán đố lớp ba, lớp bốn giải, bắt đầu giải được. Bắt đầu giải được, nhưng mà chỉ vì là không ai nói cho mình biết mình đang là lớp bốn. Còn tự mình cứ đánh giá là mình: "À, tôi học thiền thì tôi là lớp 12". Ta cứ bị cái nhầm đó qua mấy nghìn năm rồi, và ta dụng công sai với cái căn cơ của mình nên rất nhiều người không tiến bộ. Còn nếu ta biết chính xác căn cơ mình ở đâu rồi, ta dụng công đúng với căn cơ của mình, từ từ sự tiến bộ sẽ xảy ra, sẽ xuất hiện.
[9:42]Nên hôm nay ta nói cái điều này là như vậy. Cái quan trọng là sau khi nghe bài này, mỗi người chúng ta tự đánh giá lại căn cơ của mình. Và biết mình đang ở lớp mấy, mà nhiều khi cũng hơi, sau khi nghe bài này xong mình sẽ có hơi đau khổ, vì lúc đó mới phát hiện ra: "Trời ơi, tôi nào giờ mới học lớp một mà tôi tưởng tôi lớp đại học", nên thiệt là đau khổ. Nên qua bài này ta sẽ hơi đau khổ một chút, nhưng mà từ đó cuộc đời mới có mùa xuân nha. Còn nào giờ ta sống trong mùa xuân ảo không à, cứ tưởng mình ở trên cao. Nghe các thiền sư nói đạo lý trên cao, nghe các bậc Thánh nói về Tứ Thiền, Bát Định, Tam Minh rồi cứ tưởng mình đang đứng gần ở đó.
[10:28]Sự thực mình đang còn cách rất là xa. Bây giờ ta sẽ phân phân phân loại chút.
[10:37]Trình độ thứ nhất là cái người hạ căn.
[10:42]Ai thấy mình hạ căn đâu?
[10:47]Giỏi dữ. Hạ căn cũng chia làm ba bậc: hạ căn một, hạ căn hai, hạ căn ba, rồi trung căn, rồi thượng căn, vân vân. Bây giờ sư nói cái người hạ căn thứ nhất trước, đó là người thấp nhất. Đó là nhưng phải là người muốn tu thiền thì ta mới xếp loại trong đây nha. Còn ví dụ bao nhiêu người ở ngoài đời mà họ có phước, họ giàu sang nhưng họ không muốn tu thiền thì ta không xếp loại vào đây, tại không có muốn tu thiền đâu, họ đâu có muốn nhiếp tâm vào trong định đâu, nên ta không không xếp loại. Chỉ có những người có đọc sách về thiền, có nghe nói về thiền và có ước mơ tu thiền thì hôm nay ta xếp loại, còn không thì thôi.
[11:29]Mà ngay cả là cái người trong đạo Phật cũng vậy, mà không tu thiền, tu pháp môn nào khác thì ta cũng không xếp loại trong đây, thì họ có các cách xếp loại của họ thì tùy. Nhưng chỉ ai muốn tu thiền, chỉ ai muốn nhiếp tâm vào trong định thì ta đưa vào phân loại, và phân loại trình độ thứ nhất: hạ căn một.
[11:54]Người hạ căn một tức là người thấp lắm. Khi ta muốn tu thiền thì ta mơ ước cái mức độ nào? Nhập sơ thiền phải không, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, hoặc là chứng thánh quả: sơ quả, nhị quả, tam quả, tứ quả, đó là cái ước mơ. Giống như một người bước chân vào trường học thì bố mẹ nói liền: "Đi học đi con, nữa làm bác sĩ", tức là cho cái cho cái mục tiêu liền. Nhưng mà từ lúc mà nó bắt đầu nó ôm tập vở vô trường cho tới ngày làm bác sĩ cực kỳ là xa, nhưng mà phải gieo ta cái mục đích đầu tiên: học nữa làm bác sĩ. Cũng vậy, khi ta bắt đầu biết ước mơ tu thiền thì ta đọc cái tài liệu giáo lý nói về tứ thiền liền:
[12:45]sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, và những thần thông, những tam minh, những lục thông của các vị thánh, các các quả thánh, các phép lạ, các thần thông, những điều mầu nhiệm của các bậc thánh, các bậc A-la-hán, vân vân như vậy. Ta nghe nói và biết cái hướng mình đi về phía đó. Mà nếu vị thầy nào hay thì nói cho ta về vô ngã của Phật. Tức là Phật dạy về vô ngã thì cái vị thầy nhắc tới nhắc lui hoài cái mục tiêu tu là để tới vô ngã nha con. Nhắc tới nhắc lui là... nhưng mà cái mục tiêu thì là mục tiêu, chứ hôm nay ta chưa đạt được. Hôm nay mình mới bắt đầu tu thôi. Giống như mới xách cặp đi học thì nói:
[13:26]"Nữa làm bác sĩ nha con". Nữa là không biết chừng nào, bây giờ đi học, đi vô làm ơn viết chữ a, b, c cho đúng giùm cái đã. Chứ vô mà đòi phải giải phẫu này kia nọ thì: "Đưa con cái dao để con giải phẫu tim cho người ta" thì đúng là là là là sai lầm liền. Làm ơn viết chữ a, chữ b cho đúng cho đẹp giùm cái đã. Chúng ta cũng vậy, khi ta ước mơ tu thiền thì ước mơ tứ thiền, tứ quả thánh, đủ thứ chuyện mầu nhiệm: vô ngã, pháp giới bao la, giác ngộ, vô thượng bồ đề gì nghe khủng khiếp, nhưng làm ơn ngồi bắt chân cho nó cho đúng giùm cái đã. Thì cái người hạ căn thứ nhất là cái người muốn tu thiền, nhưng căn cơ còn rất thấp, phước còn rất ít, đạo đức còn rất kém.
[14:16]Khi bắt chân vào ngồi thì tâm cực kỳ loạn động. Mà trong cái tâm loạn động thì loạn rồi, nhưng mà loạn cái gì, nghĩ cái gì trong đó? Thì nghĩ thường là nghĩ
[14:32]sai lầm, nghĩ bậy bạ, nghĩ điều ác độc, nghĩ những điều không cần thiết. Chúng ta nhớ bốn cái tiêu chuẩn này đánh giá gọi là tà tư duy. Là tâm loạn động là ta rơi vào tà tư duy. Tà tư duy gồm bốn điều: một là gì, nghĩ những điều sai lầm, hai là nghĩ những điều bậy bạ, ba là nghĩ những điều ác độc, bốn là nghĩ những điều không cần thiết. Thì cái người mà ở cái cái hạ căn thứ nhất này là tâm loạn động là cứ khởi lên bốn điều này. Mà khi khởi lên bốn điều này rồi thì bây giờ là có dạy cái cái kỹ thuật để ngồi thiền, nhưng các ý nghĩ tà tư duy nó che hết tâm làm ta mất cái công phu và hôn trầm liền.
[15:29]Hôn trầm là ngồi lắc qua lắc lại liền. Vì cái vọng tưởng mà nó mạnh thì cái hệ quả của nó là phải hôn trầm, phải trạo cử. Hôn trầm là buồn ngủ, trạo cử là cứ lắc người. Mặc dù khi bước vào ngồi thì ta được dạy cái kỹ thuật là ngồi như hồi nãy quý thầy ngồi, rồi bắt chân ngồi kiết già, giữ thân mềm mại, bất động, rồi quán thân vô thường và đặc biệt là gì, biết hơi thở. Cái lõi của thiền định là hơi thở. Nhớ giùm như vậy, cái lõi của thiền định là hơi thở. Ta cứ đánh giá xem là ta nắm được hơi thở ở mức độ nào thì ta biết cái căn cơ của mình ở mức độ đó. Cái lõi vẫn là hơi thở. Nên mặc dù là hỗ trợ cái hơi thở ta có rất nhiều thứ, nhưng cái lõi vẫn là hơi thở.
[16:25]Kèm theo hơi thở nhiều cái dụng công khác. Nếu mà ta mất hơi thở, biết mình thuộc loại là căn cơ còn rất là kém. Mặc dù bước vào ngồi thì ông thầy ổng dạy mình hơi thở: hơi thở vào biết hơi thở vào, hơi thở ra biết hơi thở ra. Đó là mình được dạy như vậy và mình cũng quán như vậy, nhưng mà chưa được, đếm chưa được một cho tới năm mất liền hơi thở liền, vọng tưởng khởi lên liền, không có giữ được hơi thở lâu. Cũng ngồi vô ráng hít vào, biết, rồi thở ra, đếm 1, 2, 3, 4, 5 rồi bay liền. Vọng tưởng kéo lên liền, kéo tới liền. Tới năm không con? Có người giơ tay lên: "Dạ, con bốn à". Là bay liền. Mà nó bay nếu mà cái nghiệp mình nặng là cái ý nghĩ nó làm cho mình
[17:20]rất sâu, những ý nghĩ gồm cái bốn cái tà tư duy đó nó kéo mình đi rất là sâu, là ngồi đó mà càng ngồi ta càng tạo nghiệp. Bởi vì cái tà tư duy mà, nó là luôn luôn tạo ra làm cho mình tội lỗi càng lúc càng nặng. Một là gì? Nghĩ những điều sai lầm. Hai là nghĩ những điều bậy bạ. Ba là nghĩ những điều ác độc. Bốn là nghĩ những điều không cần thiết. Bốn cái điều đó là gì thì xin hẹn một lần khác. Sư nói về tà tư duy sẽ phân tích rõ về nó, hôm nay chỉ nói tổng quát thôi. Thì bốn cái tà tư duy này càng làm cho chúng ta chồng chất thêm tội lỗi. Chỉ ý nghĩ thôi là cái tội cứ nặng dần, nặng dần, rất nguy hiểm.
[18:04]Nên có những người nói ngồi riết tự nhiên phát điên lên. Tại vì không thoát ra khỏi tà tư duy, cứ ở cái căn cái hạ căn thứ nhất, bị vây bủa bởi tà tư duy không thoát ra được thì ngồi một thời gian phát điên luôn. Tại lúc ngồi, tà tư duy cứ khởi bùng khởi bùng lên mãi. Cứ chất chồng chất chồng thì khoảng chừng 3, 4 tháng sau, 6 tháng sau, ráng lắm 1 năm sau vô nhà thương điên liền. Tại vì nghiệp quá nặng, tội quá nặng là do tà tư duy. Chưa cần hại ai bên ngoài, chưa cần chửi mắng ai bên ngoài, chưa cần xúc phạm ai bên ngoài, chưa cần làm đau khổ ai bên ngoài, chỉ bởi bốn cái tà tư duy này chồng chất chồng chất là đủ để ta phát điên liền.
[18:48]Rằng cái người hạ căn một là vậy, cái người hạ căn thứ nhất là như vậy, càng tu càng hư vì không thắng nổi cái tà tư duy. Ngồi đó xuống một cái rồi là vọng tưởng ập tới. Mặc dầu cũng được dạy là ráng giữ thân cho nghiêm chỉnh, mềm mại, quán theo dõi hơi thở, thấy thân này là vô thường, nhưng mà đếm từ một tới năm rồi là vọng tưởng ập vô lấy đi mất liền. Mà cái vọng tưởng nó độc của nó là nó không phải nghĩ vẩn vơ cái chuyện không mang tội, mà toàn nghĩ chuyện mang tội không, gọi là tà tư duy. Đây là cái người mà rất đáng thương. Thấy họ ham tu thiền á, nhưng mà chừng sáu tháng sau nghe tin họ phát điên mất á, vì cái tà tư duy đánh bay hết cuộc đời,
[19:29]phá vỡ hết toàn bộ tâm hồn của họ, rất là đáng tội nghiệp. Nên trong cái trường hợp này thì nếu mà nhìn cái người nào mà ta biết là căn cơ rất là thấp, khi họ dụng công lên thấy họ bước bỏ xả buổi thiền ra không hoan hỷ, họ rất nặng nề, mồ hôi chảy nhễ nhại mà thấy họ mệt mỏi giống như là vất vả mà không có một cái dấu hiệu an lạc. Và ta mới hỏi, ta phải tới ta hỏi liền. Hỏi: "Sao, nãy huynh đệ ngồi thiền sao?". Họ mới kể chuyện là lúc ngồi vọng tưởng tới hôn trầm rồi mà nghĩ bậy, thì biết người này có thể là hạ căn một, hạ căn hai. Thì đừng bỏ rơi họ, tại vì để yên cho họ là họ phát điên liền.
[20:09]Cái tà tư duy đánh vỡ họ liền. Với những người như vậy là phải có cái thiện hữu tri thức kèm cặp một bên, tại họ chưa thể tự đi một mình. Là trong cái thẳm sâu của tâm linh á, trong cái cô độc cô đơn tột cùng của cái thiền định, ta vẫn phải thọc vào để kèm cặp họ, chứ không được bỏ rơi họ. Còn ví dụ những cái người mà ở căn cơ cao hơn, như tới trung căn là ở cấp độ thứ tư rồi đó, thì sống thì sống với đại chúng, nhưng mà trong nội tâm mình á chỉ có một mình mình mà thôi. Giống như là "chỉ hứa giai nhân độc tự tri" vậy đó. Là trong thiền định chỉ là một mình mình, tột cùng của sự cô độc nhưng mình đi được rồi, tự đi một mình trong đó.
[20:52]Nhưng riêng cái người mà hạ căn số một này, thì cái người bậc mà thiện hữu tri thức phải thọc vô nội tâm của họ để dìu dắt họ, đừng bỏ họ một mình tội nghiệp, thì bỏ họ một mình họ điên á. Nên huynh đệ về khi hướng dẫn người ngồi thiền phải quan sát người đó phải tinh ý, phải đoán coi cái người này vừa xả thiền xong là họ nãy ngồi thiền có được cái gì hay không hay là loạn động ở trong đó. Mà trong khi họ đang ngồi mình nhìn mình cũng đánh giá nữa, thấy họ cứ lắc lư lắc lư mà có vẻ buồn ngủ, gục lên gục xuống mà nét mặt căng thẳng thì coi chừng họ là hạ căn một, toàn nghĩ bậy không, mà cứ chồng chất những ý nghĩ bậy đó cái tội càng lúc càng nặng lên, rất nguy hiểm.
[21:30]Nên với cái người hạ căn một này thì phải có thiện hữu tri thức kèm một bên là bắt họ phải lễ Phật, kèm cho họ lễ Phật sám hối, tại người này nghiệp rất là nặng, rủ họ phải đi làm phước. Và chắc chắn rằng trong cuộc đời của người này gặp rất nhiều nghịch cảnh, gặp rất nhiều khổ đau nghịch cảnh, vì nghiệp đời trước mà, nó hiện ra. Do vậy ta phải luôn luôn ở một bên khuyên họ phải nhẫn nhục chịu đựng nghịch cảnh, đừng có đừng có ngay nơi nghịch cảnh mà khởi sân hận lên hay làm phản ứng một cái gì bất lợi, thành ra lại vô tình tạo nghiệp. Đó, chắc chắn là họ còn sân, còn si, còn tham, còn đủ hết, đủ thứ tự ái hết và chắc chắn họ sẽ gặp nghịch cảnh,
[22:19]gặp người này xúc phạm, những cái đau khổ lúc mà không tiền, đói kém, vân vân, đủ thứ thì ta lúc nào cũng phải bên cạnh khuyên họ. Khuyên họ là sao? Phải nhẫn nhục, tu cái hạnh nhẫn nhục để trả nghiệp. Trả nghiệp đời xưa, đồng thời phải lễ Phật, phải sám hối, phải làm phước và phải ráng quán từ bi rất nhiều. Lúc nào trong tâm ý cũng tác ý chống ngược lại cái tà tư duy là phải tác ý cung kính mọi người, yêu quý mọi người. Là cái ba tâm hạnh căn bản á, ba tâm hạnh căn bản là tác ý về sự về lòng tôn kính Phật tuyệt đối, về tâm yêu thương chúng sinh vô hạn, tâm khiêm hạ tột cùng, cứ nhắc cho họ hoài để cho họ
[23:00]khởi cái đó lên, chứ tự họ rất khó khởi ba điều đó. Họ có thể nói như con vẹt thôi. Ví dụ như à vào lúc mà đầu ngồi thiền khi bắt chân ngồi rồi phải tác ý là nguyện lòng tôn kính Phật tuyệt đối, nguyện lòng yêu thương chúng sinh vô hạn, nguyện giữ tâm khiêm hạ tột cùng, họ cũng làm theo đó nhưng họ nói như con vẹt chứ nó không thấm. Nên ta phải kèm cho người này, nói cho họ cảm động, cảm động về hành trạng, cuộc đời, lịch sử vĩ đại của Đức Phật để cho họ nghe mà họ có cái hiểu, họ thấm, họ thực sự khởi lên một cái cảm xúc là tôn kính Phật. Nói cho họ nghe về cái cái lý tưởng của cái tâm từ bi yêu thương tất cả chúng sinh.
[23:43]Đó là nơi nào có chúng sinh, nói chúng sinh hữu tình có cái nội tâm mà hễ có cái nội tâm thì chúng sinh đó có cơ hội giác ngộ thì đôi khi họ còn lầm lỗi vẫn cứ cố gắng thương họ. Cứ cứ nhắc nhở mãi để cho đến khi họ thấm cái tâm từ bi đó rồi họ tự họ khởi lên được cái cảm xúc từ bi. Và cái tâm khiêm hạ cũng vậy, nói là cái người mà nghiệp nặng rồi là nhiều đời có cái tự cao kiêu mạn, ta cũng phải giải thích cho họ nghe cái lầm lỗi đó, phải dạy cho họ, nhắc cho họ yêu quý mọi người, tôn trọng mọi người, tìm cái hay của mọi người mà mà ngưỡng mộ, khen ngợi để diệt cái tâm kiêu mạn đi. Nghĩa là dạy họ đừng để cái tâm ở không, mà cứ tác ý ba tâm hạnh đó thôi.
[24:29]Rồi khi vào ngồi thiền, vào ngồi thiền mặc dù là ta nói là quán hơi thở ra vào, nói là quán thân này vô thường, nhưng I am sorry là không được. Vừa ngồi cái vọng tưởng ập tới kéo đi liền. Nên chỉ có cố gắng thay đổi cái suy nghĩ xấu thành suy nghĩ tốt, đổi cái tà tư duy thành cái chánh tư duy, chỉ vậy thôi. Thực ra nghĩa là lúc mà họ bắt chân lên ngồi đó, cũng kêu họ thở đó, nhưng mà nếu họ kềm để nhắc tới nhắc lui những ý nghĩ tốt như thế này: nguyện lòng tôn kính Phật, yêu thương chúng sinh, khiêm hạ, thân này là vô thường, tâm này là tội lỗi. Nếu mà họ cứ suy nghĩ tới lui thôi, chứ thực sự đừng hòng mà nói là họ giữ được hơi thở, thì nghiệp bắt đầu chuyển.
[25:17]Thấy họ cũng ngồi đó đó, đừng có cầu mong vào định. Ở cái mức độ hạ căn một này, đừng mơ ước vào định. Cũng giống như khi mà ta mới cầm tập vở đi vô học lớp một thì đừng nghĩ tới chuyện gì? Bảo vệ luận án chính thức cấp trường tiến sĩ cấp trường nha, đừng mơ ước kiểu đó. Cái đít mình nằm đó yên không quá. Mới vô học lớp một làm ơn viết a b thôi, chứ đừng có cầm tập vô sao nói không lập hội đồng cho tôi đứng lên tôi bảo vệ luận án tiến sĩ chính thức, không có chuyện đó. Cũng vậy, thì cái người mà đang ở cái hạ căn thứ nhất này đừng hòng nói tới chuyện mà định, đừng hòng nói tới chuyện giữ được hơi thở, không có đâu.
[25:56]Giữ được cái tâm đừng nghĩ bậy là một chiến thắng lớn. Mà để giữ được cái tâm đừng nghĩ bậy là phải có thiện hữu tri thức kèm một bên để nhắc hoài, thương yêu kề một bên nhắc hoài. Từ từ từ từ mới chuyển, không phải dễ, nha. Và và trong đời sống cố gắng nhắc người này, trao đổi với người này, nói chuyện với người này về nhân quả nghiệp báo, tập cho họ suy luận về nghiệp báo. Chứ để không một cái là đầu nghĩ bậy liền, cái tà tư duy nổi lên liền, bốn cái tà tư duy nổi lên liền. Cho nên đừng để họ ở không, đưa sách nhân quả cho họ đọc. Này hết cuốn này cuốn kia rồi hỏi, hỏi: "Anh đọc cái đoạn đó anh nhớ cái gì?
[26:40]Là cái tại sao người đó bị què chân?" - "Dạ, chắc oánh ai gãy chân." - "Tại sao què chân được vô chùa ở?" - "Là tại vì chắc là có lòng kính Phật mà lỡ đi đánh chiến trường rồi vì hăng say quá, vân vân." Đó, tức là mỗi nhân mỗi quả bắt họ phải giải thích. Là tại nhìn sao cái cô đó cổ đẹp mà lại cuộc đời cổ lại gian nan? Còn cái cô kia cũng đẹp sao cuộc đời cổ giàu sang? Đâu anh giải thích tôi nghe. Bắt họ phải động não tư duy về cái nhân quả nghiệp báo để đổi cái tà tư duy đi, để đổi tà tư duy. Đức Phật cũng vậy, khi mà mới giảng cho ai buổi đầu, Đức Phật cũng chỉ giảng nhân quả nghiệp báo không à.
[27:20]Đức Phật kể chuyện kiếp trước, kiếp sau, ở kiếp trước người đó làm chuyện đó, kiếp sau bị như vậy. Đức Phật toàn kể chuyện nhân quả cho những người mà mới gặp Phật lần đầu. Thì cái người hạ căn số một cũng vậy, ta cứ nói chuyện với họ về nhân quả nghiệp báo mãi mãi mãi, buộc họ phải suy nghĩ về nhân quả nghiệp báo mãi. Đó là cái cái bước đầu là như vậy. Chứ ngồi thiền thì phải ngồi, tới giờ vẫn phải ngồi không được bỏ, tại anh đã ước mơ ngồi thiền mà, anh mới được xếp loại là hạ căn thứ nhất nên tôi mới nói chuyện với anh. Còn nếu anh không ước mơ ngồi thiền thì đi ra ngoài, tôi không có không xếp loại, không có phân phân loại anh.
[27:56]Nhưng mà lỡ xui anh hạ căn thứ nhất thì thôi phải ráng chấp nhận, vì đây là Tứ niệm xứ mà, biết được sự thật mà, mà một sự thật rất đau lòng: anh là hạ căn thứ nhất, thấp nhất. Rồi lần sau, bây giờ ta nói tới cái người khá hơn chút là hạ căn thứ hai, nhích lên một bước.
[28:15]Tức là cũng phải là người có cái ước mơ tu thiền, lý tưởng tu thiền, quyết tâm tu thiền nhưng mà tâm khó nhiếp. Ngồi chưa lâu là vọng tưởng khởi lên dẫn đi mất, rồi quên thân và quên hơi thở. Tuy nhiên, không đến nỗi bị tà tư duy tấn công làm mang tội. Tức là người này chỉ bị vọng tưởng thôi, vẩn vơ nghĩ tào lao chuyện này chuyện kia, tức là nghĩ những điều không cần thiết. Trong cái trong bốn yếu tố của tà tư duy thì người này thường bị cái tà tư duy thứ tư là suy nghĩ những chuyện không cần thiết mà ta hay gọi là những vọng tưởng vẩn vơ tào lao á, chứ nó không phải nặng như cái người hạ căn thứ nhất là ba cái điều:
[28:59]nghĩ những điều sai lầm là thuộc về quan điểm sai, nghĩ những điều bậy bạ, nghĩ những điều ác độc. Không phải vậy. Thì người này bị tà tư duy ở cái thứ tư là nghĩ những điều không cần thiết, mà những điều không cần thiết nó mạnh quá, vô cái mất tiêu cái hơi thở, quên mất cái thân mình, không thấy thân, không thấy hơi thở, chạy theo ý nghĩ. Thì đây là cái người mà hạ căn thứ hai. Dĩ nhiên, người này là phước vẫn còn ít, đạo đức vẫn còn kém, nghiệp vẫn còn nặng. Thì cũng như vậy thôi, thì cũng cái cứ cái cách mà ta kèm cái người hạ căn thứ nhất thì ta cũng áp dụng cho cái người hạ căn thứ hai. Là phải làm sao?
[29:40]Phải
[29:43]phải lễ Phật sám hối, đó là căn bản, nha. Phải tác ý ba tâm hạnh thường xuyên. Hễ mà thấy vọng tưởng quá thì quay lại tác ý ba tâm hạnh, đổi từ cái tà tư duy thành ra cái chánh tư chánh tư duy, mà cái chánh tư duy cao thượng nhất vẫn là ba cái tâm hạnh, vẫn là ba tâm hạnh, nhớ. Ba cái tâm hạnh đó là cái chánh tư duy đệ nhất. Nhớ như vậy. Rồi trong đời sống thì phải tập tôn trọng mọi người, làm phước từng chút một, giúp ai được điều gì, ráng giúp.
[30:20]Mà ngồi thiền thì phải ráng, tại muốn xả hoài, ngồi lên là cái nghiệp nó cứ muốn buông chân ra xả, ngồi không được lâu. Cho nên phải phải có người nhắc, nói: "Ráng chút nữa đi anh, ráng chút nữa đi, còn có mấy phút nữa hà, còn mấy phút nữa là tới giờ xả thiền, ráng đi ráng đi." Lát sau đau quá họ la làng, nói: "Mấy phút?" - "À, tôi nói mấy phút là tôi cũng đâu nói đâu, tại vì nó còn tới hai ba chục phút rồi mà tôi nói mấy để sợ nóng ruột." Nó còn có mấy phút. Chứ thật ra họ chỉ muốn xả thôi, ngồi bắt chân lên chút xíu là nó khó chịu rồi là nó chỉ muốn buông chân, mà nếu mà buông chân ra rồi, đời đời kiếp kiếp không ngồi thiền
[30:56]được, nên phải dùng ý chí chịu đau, chịu mỏi để mà ngồi thiền như vậy đó. Rồi
[31:07]vẫn phải đổi cái tà tư duy thành cái chánh tư duy, chứ đừng hòng mà hết tư duy. Không có chuyện hết tư duy để vào định đâu, mà phải đổi từ tà tư duy thành chánh tư duy. Là cũng vậy là cứ cái cái chánh tư duy nó gồm
[31:25]năm điều, năm điều cơ bản của người tu thiền. Thứ nhất là gì? Tôn kính Phật tuyệt đối. Hai là gì? Từ bi, yêu thương chúng sinh vô hạn. Ba là gì? Khiêm hạ tột cùng. Thứ tư là:
[31:48]Tác ý, nhắc thân này vô thường, tâm này vô thường, thế giới này vô thường. Nhớ như vậy. Chánh tư duy thứ năm là gì? Đúng rồi, hiểu rằng, nhắc rằng thân tâm này là một khối tội lỗi. Đó, năm cái chánh tư duy. Thường xuyên tác ý năm điều này thì ta thay cái tà tư duy thành chánh tư duy mà phước bên trong mình tự động tăng dần, tăng dần. Là cứ tác ý nhiều vậy cái phước tự động tăng lên, mặt mày tự nhiên từng ngày nó tỉnh ra, nó sáng ra, nó đẹp từ từ, đẹp giai từ từ ra. À hay như vậy. Còn cái mà, mà cái mà bốn cái tà tư duy kia đó, mà mấy ông không kềm á, là mặt từ từ xấu dần xấu dần xấu dần rồi phát điên luôn á.
[32:34]Cho nên, cái điều mà ta dễ biết rằng cái người tu đúng hay không á là nhìn mặt từ từ có đẹp giai ra hay không. Nha! Ngồi mà từ từ đẹp gái là hơi nguy hiểm, phải đẹp giai mới đúng.
[32:50]Có một cái câu này trong bài kinh a chiếc bè, Đức Phật Phật nói thế này: "Này các Tỳ-kheo, chánh pháp còn phải bỏ, huống là phi pháp". Câu này nó nó nó nguy hiểm vô cùng. Tại vì nếu ta hiểu sai cái là ta xuống địa ngục, còn hiểu đúng thì mới tu đúng được. "Chánh pháp còn phải bỏ huống là phi pháp". Ngài, Phật nói câu này cái bao nhiêu Phật pháp mình phỉ báng hết trơn. Nói: "Ôi! Chánh pháp còn phải bỏ Phật dạy bỏ luôn, dẹp, Tam Bảo thì dẹp hết". Đọa địa ngục liền!
[33:31]Chánh pháp là gì? Là chánh tư duy, năm điều:
[33:40]tôn kính Phật, từ bi, khiêm hạ, vô thường, tội lỗi. Vô thường tức là gồm ba điều: thân này vô thường, tâm này vô thường, thế giới này vô thường. Tội lỗi là thân tâm này là một khối tội lỗi. Đó là chánh pháp, chánh tư duy. Còn phi pháp là gì? Bốn cái em hồi nãy á.
[34:04]Nghĩ những điều sai lầm, nghĩ những điều bậy bạ, nghĩ những điều ác độc và nghĩ những điều không cần thiết.
[34:16]Thì ta tu để ta bỏ cái tà tư duy và dùng cái chánh tư duy, năm điều của chánh tư duy, giống như chiếc bè đi qua sông vậy đó. Bên kia sông là ánh mặt trời. Bên đây sông ai còn chơi vơi, mà muốn qua sông phải nhờ cái bè. Bè đó là bè gì? Chánh tư duy, năm điều của chánh tư duy. Mà khi qua tới bên kia rồi, nếu mình cứ ở trên bè đó thì mình không lên bờ được. Nếu mà tới cái lúc căn cơ chín muồi rồi mà mình vẫn cứ giữ cái tư duy thì mình không vào gì? Không vào chánh niệm, chánh định được, buộc phải bỏ luôn. Thì bỏ cái tư duy thôi, còn cái bản chất của cái chữ "chánh" là không bao giờ mất. Bản chất của chánh pháp là không bao giờ mất trong nội tâm của mình.
[35:11]Cái bản chất của lòng tôn kính Phật, của từ bi, của khiêm hạ, của yêu thương, của trí tuệ, mọi thứ không bao giờ mất. Nhưng cái lý luận tư duy phải bỏ đi thì mới vào định được. Chứ không phải bỏ luôn cả Phật pháp. Nên cái câu nói đó mà nếu ta hiểu lầm ta xuống địa ngục liền. Mà phải hiểu đúng như vậy, tức là để vượt khỏi cái bờ của cái cái cái mê lầm, sinh tử tà vậy ta phải nhờ cái bè chánh tư duy gồm năm điều đi qua sông. Qua tới bờ bên kia rồi thì làm ơn phải bỏ bè để mà bước lên bờ, chứ còn tiếc cái bè đó thì không lên bờ được. Nếu mà cứ tiếc tiếp tục cứ tác tác ý nơi tâm để suy nghĩ về năm điều này hoài ta không vào định được. Vì sao vậy?
[36:01]Vì khi ta tác ý về chánh tư duy nó đã vào bản chất rồi, trở thành bản chất của ta rồi thì ta không cần suy nghĩ về nó nữa. Cũng giống như bây giờ vậy, ví dụ một cái người họ tu tập từ bi lâu năm rồi, họ không cần nói họ yêu thương ai. Trong đầu không có cái chữ suy nghĩ. Vì trong đầu một người đó gặp tụi con họ không tự họ phải khởi lên: "Ồ thương người này quá", gặp đây "Ồ thương người này quá", không cần khởi nữa. Mà cái sự thương yêu đó đã là cái gì? Bản chất rồi. Không nói gì. À nhưng mà nhìn tụi con có cái cảm thông, hiểu biết và giúp đỡ và chia sẻ. Nó thành ra cuộc sống, là bản chất. Chứ không cần phải nói nữa.
[36:45]Còn cái người mà cứ nói thì người đó đang tập nói. Mà gặp ai cũng nói: "Thương bạn ghê nha. Ồ thương huynh đệ quá, thương tỷ muội quá" là người đó mới tập nói chứ nó chưa vào trong bản chất. Còn vào trong bản chất rồi không nói nữa, sống, hành động, làm, giúp đỡ, san sẻ, hướng dẫn, dìu dắt.
[37:06]Nó là là vậy chứ không nói nữa. Cũng vậy, với khi mà với cái cái chánh tư duy thuần thục nó trở thành bản chất rồi, ta bỏ luôn cái tác ý đó vì nó đã nằm trong tâm ta rồi, thì lúc đó còn lại là cái gì? Còn lại là hơi thở thôi. Chưa khoan nói là định nha, bây giờ. Đây là cái người thứ hai á là vẫn tiếp tục phải dùng cái chánh tư duy để mà thay thế cái tà tư duy. Mà cái tà tư duy ở cái người ở hạ căn bậc hai này họ chỉ thường là cái thứ tư, tức là những suy nghĩ không cần thiết.
[37:43]Nghe sư phụ giảng hay không ta? Khỏi. Không phải là hẳn hay không mà tụi con có cảm thấy bắt đầu lâng lâng chưa? Ý thầy đó, nghe giảng nãy giờ cảm thấy lâng lâng chưa? Cảm thấy mà lâng lâng là sư phụ giảng quá hay. Nha! Ừm. Bây giờ tới cái hạ căn thứ ba là cũng phải là người có ước mơ tu thiền nhưng mà không dễ nhiếp tâm, cũng phải chưa phải là dễ nhiếp tâm vì vẫn đang còn là hạ căn. Nhưng mà hơi thở bắt đầu có hiện ra. Là tại vì hơi thở là sao? Hơi thở nó là cái chỉ là hơi thở không hình không tướng không ý nghĩ. Đó! Trước đây đó, ta còn dùng ý nghĩ. Nhưng mà bây giờ cái hơi thở nó không phải là ý nghĩ.
[38:34]Ta bỏ từ cái ý nghĩ chánh tư duy để bắt đầu nắm hơi thở là đang chuẩn bị để mà vào định, là ta nhờ cái phương tiện của hơi thở đó. Giữ được hơi thở không cần tư duy nữa là bắt đầu thành công, bắt đầu có cái bước đi. Nhưng mà ở cái người ở hạ căn thứ ba này, họ cứ lấp lửng giữa phải cái tư duy và hơi thở. Ừ hơi thở vẫn phải kèm cái tư duy, chứ không được buông cái buông cái tư duy ra. Vẫn vừa biết hơi thở ra, hơi thở vào nhưng vẫn phải có cái chánh tư duy kèm theo. À! Đa phần tụi con nằm ở chỗ này. Đa phần tụi con nằm ở chỗ cái cái hạ căn thứ ba này. Ở đây á là tới chỗ này đó là ta phải hiểu về hơi thở nhiều hơn một chút,
[39:21]tại vì cái người ở cái hạ căn thứ ba này là họ bắt đầu hơi thở hiện ra rồi. Trước đây thì cũng ráng thở ra thở vào thở ra thở vào vọng tưởng lấy hết à, phải dùng cái chánh tư duy dẹp cái tà tư duy. Nhưng tới cái người hạ căn thứ ba rồi đó thì cái tâm cái tà tư duy rất là ít mà cái chánh tư duy cũng khá thuần thục, hơi thở bắt đầu hiện ra. Nhưng mà bỏ hẳn cái tư duy không được. Bỏ hẳn tư duy để chỉ còn hơi thở không được, nó cứ phải lẫn cả hai, vừa hơi thở vừa vừa tư duy, vừa phải chánh tư duy. Đây là cái chỗ mà trong cái kinh Quán Niệm Hơi Thở Đức Phật dạy rất nhiều cái tác ý kèm theo hơi thở.
[39:59]Nhiều cái tác ý lắm! Đầu tiên là gì? Thở vào tôi biết hơi thở vào, hơi thở ra tôi biết hơi thở ra; hơi thở vào dài tôi biết hơi thở dài vào dài, hơi thở vào ngắn tôi biết hơi thở vào ngắn; hơi thở ra dài tôi biết hơi thở ra dài, hơi thở ra ngắn tôi biết hơi thở ra ngắn. Rồi từ từ cứ đi vào những cái tư duy tiếp tục là là: "Quán ly tham tôi thở vào, quán ly tham tôi thở ra. Quán tịnh diệt tôi thở vào, quán tình diệt tịch diệt tôi thở ra". Tức là hơi thở và cái tư duy đi kèm kèm kèm với nhau chứ chưa buông được cái tư duy. Là cái giai đoạn này, trong kinh Quán Hơi Thở Đức Phật dạy này nhiều thứ.
[40:37]À tuy nhi- nghĩa là ý Phật là cho ta một cái lý tưởng, một cái định hướng, một cái tác ý, một cái chánh tư duy kèm với hơi thở, chứ chưa phải là chỉ một hơi thở, chỉ một cái hơi thở. Đây là chỗ Phật rất là khéo ở chỗ cái người hạ căn thứ ba này nè. Chứ còn nhiều người á, rất nhiều người dạy thiền thời buổi bây giờ quên mất cái chỗ này. Vô dạy: "Ngồi thở đi con, thở đi! Hít vào thở ra, hít vào thở ra", chỉ dạy hơi thở, giống như là người đã tới bậc thứ tư, trung căn thứ tư rồi. Thật ra đa số ta còn bị hạ căn thứ nhất, hạ căn thứ hai, hạ căn thứ ba. Mà tới hạ căn thứ ba này là ta có được hơi thở nhưng chưa bỏ tư duy được.
[41:18]Nên cái người chỗ này mà bỏ tư duy không tiến bộ. Nó cứ vọng tưởng chập chờn chập chờn chập chờn tới lui hoài vẫn còn có thể bị hôn trầm. Đây, chỗ này nè! Nên chỗ này ta phải hiểu về hơi thở để chuẩn bị đi vào hơi thở nhưng vẫn phải kèm cái tư duy. Chuẩn bị về hơi thở thì có những điều như thế này: là biết mà không điều khiển, cái căn bản. Nên khi mà ta hướng dẫn mọi người ngồi thiền hay ta nói là biết hơi thở nhưng đừng cố ý điều khiển hơi thở là ta đã dạy ở mức độ mấy? Hạ căn thứ ba. Nó hơi cao, nhưng mà không nói vậy thì không được, chứ sự thật nói như vậy đã là hơi cao rồi đó, đã là ở mức độ thứ ba rồi đó.
[41:58]Nhưng buộc ta phải nói không để lầm. Vì sao vậy? Vì nếu ta không nói cái này sớm, cái họ ráng họ thở, cái bị tức ngực. Rất nhiều người, sư phụ nhớ hồi xưa vậy, nhiều huynh đệ mình than: "Sao tui tui tu hơi thở không được?". Là chỉ vì ráng thở, ráng thở theo ý mình, thành thử ra bị tức ngực, bị khó chịu, cái bỏ hơi thở không tu hơi thở nữa, đổi qua pháp môn khác, rất là tiếc! Chỉ bởi vì không hiểu cái ý là biết mà đừng điều khiển. Hồi đó lúc mà mà sư phụ hướng dẫn cái biết không điều khiển thì sư bác Từ Tân có nói: "Chà! Cái này không dễ à nha". Sư bác công nhận liền, nói cái mà biết hơi thở ra
[42:37]vào mà đừng điều khiển nó, cái này không dễ. Thật sự không dễ vì nó đã mức độ thứ ba rồi. Phải là người rất tinh tế, rất khéo léo mới có thể biết hơi thở mà không điều khiển. Mà kèm theo cái đó, chút xíu vọng tưởng nó dẫn mình đi mất, buộc phải dùng cái chánh tư duy. Vừa thở, mỗi cái hơi thở đó vẫn phải tác ý một cái điều chân chính gì đó, chút nữa ta nói.
[43:04]Còn cái cái mà Cái hơi thở ra, à hơi thở vào, hơi thở ra mà ta không điều khiển, phải là con người coi vậy chứ phải thông minh một chút. Ta nhớ cái chuyện mà có một lần Đức Phật vào rừng nhập hạ, không đem theo thị giả. Lúc đó chỉ có con voi, con khỉ hầu Đức Phật. Đến khi hết mùa hạ, Đức Phật ra khỏi rừng thì con voi, con khỉ nó mới đòi đi theo. Đức Phật nói: "Con không theo ta được, tại vì kiếp này con là súc sinh, con không có khả năng để nhập được thiền định".
[43:49]Tức là dù có vẻ nó rất là thông minh so với loài của nó, là con khỉ rất thông minh, con voi rất thông minh, nhưng cái chỗ mà tinh tế của một người có thể vào thiền, biết hơi thở mà không điều khiển, nó làm không nổi, mức độ thông minh chưa tới chỗ này. Mà sự thật không đợi con khỉ với con voi, rất nhiều con người cũng bị như vậy, không đủ thông minh đến mức độ như vậy. Vậy ai là người mà có thể đủ thông minh mà biết hơi thở mà không điều khiển? Ai? Người nào?
[44:27]Người nào biết lỗi mình.
[44:31]Người biết lỗi mình, người đó có phước, có đạo đức, có thông minh, có can đảm, thì khi cái quả báo nó đưa vào trong thiền định, nó sẽ biến thành một cái loại người là biết hơi thở mà không điều khiển hơi thở. Tới vậy chứ không phải là dễ. Nên tại sao mà ta cứ nhắc cái người tu giỏi phải là người biết lỗi mình là vậy đó, người có trí tuệ là người phải biết lỗi mình là vậy đó. Là vì sao? Vì điều đó nó sẽ đưa vào trong thiền định. Đi vào trong thiền định là biết được hơi thở mà không điều khiển hơi thở, là họ tới cái mức độ tế nhị, tới mức độ tinh tế của tâm.
[45:11]Và giai đoạn này, mặc dù là họ biết hơi thở mà không điều khiển, nhưng sao? Cũng chưa phải biết hẳn. Vọng tưởng vẫn tấn công, vẫn làm mất hơi thở.
[45:25]Bởi vậy Đức Phật còn kèm thêm cái nữa là: "Cảm giác toàn thân tôi thở vào, cảm giác toàn thân tôi thở ra". Lúc đó cái hơi thở phải kèm với cái biết toàn thân. Để chi? Cho nó tăng thêm cái cái tỉnh giác. Chứ cái hơi thở không cũng không đủ giữ được tâm mình. Tại vì mình đang còn là căn cơ hạ căn thứ ba, chứ chưa đủ là cái sức tỉnh giác sáng suốt mà chỉ hơi thở thôi là đi được, không, vẫn phải biết toàn thân thêm để hỗ trợ thêm cái sức tỉnh giác. Lúc này ta phải vừa biết toàn thân vừa biết hơi thở. Nên khi ta hướng dẫn mọi người ngồi thiền hay nói vậy: "Phải biết toàn thân", là thực sự ta đã nói cái ở mức độ thứ ba.
[46:06]Chứ còn một, hai là vẫn chưa áp dụng được cái này. Nhiều người nói: "Sao con không biết cái toàn thân nữa?". Hỏi: "Ủa, sao không biết toàn thân?". Thật ra vì họ đang là hạ căn thứ một, hạ căn thứ hai. Kêu họ biết toàn thân họ biết không nổi. Phải hạ căn thứ ba, ở mức độ thứ ba rồi thì bắt đầu biết cảm giác toàn thân cái, à, họ biết toàn thân. Nên chỉ hỏi cái biết toàn thân không là biết họ thuộc căn cơ nào liền. Nếu mình biết được toàn thân thì có lẽ mình từ từ ở bậc thứ ba, còn kêu biết toàn thân mà ngồi hoài không biết toàn thân là sao thì coi chừng người này ở bậc thứ một, bậc thứ hai này thôi. Đó.
[46:43]Và và ở cái chỗ này ta còn thêm điều này nữa là khi mà biết toàn thân vui lòng cố gắng biết luôn tới mảnh xương cùng. Tại cái mảnh xương cùng nó là cái gốc của toàn thân. Nó sẽ đi theo ta gần suốt cuộc đời. Đừng quên cái mảnh xương cùng. Hễ biết toàn thân thì phải biết tới luôn cái mảnh xương cùng. Vì mảnh xương cùng cũng là ở trong thân nhưng là gốc của cái biết. Rất là quan trọng. Thì cái người như vậy ở cái căn cơ thứ ba như vậy thì tu vẫn còn vất vả, phước vẫn còn chưa đủ, tội vẫn còn nhiều, thì vẫn phải làm sao? Không bao giờ quên cái việc mà lễ Phật, sám hối, làm phước như vậy. Đừng có nghe ai nói bậy bạ, cao siêu mà tự tại vất bỏ hết coi như trên
[47:36]đời này không có gì, không có gì cần phải làm gì, là tà kiến chết á. Vẫn phải siêng năng làm rất nhiều việc phước như vậy nha. Bây giờ ta nói tới cái người trung căn thứ tư. Cái người trung căn thứ tư là khá hơn, tức là khác với cái người ba ba bậc trước là người muốn tu thiền, còn cái người ở tới trung căn thứ tư này là tự thích tu thiền. Tại vì sao vậy? Tâm bắt đầu yên, bắt đầu có hạnh phúc, rất thích ngồi thiền. Lẩn lẩn là chạy trốn kiếm chỗ ngồi thiền. Nếu mà mình thấy mà tự nhiên đi đâu kiếm hoài không ra cà, tới chừng kiếm ngồi trong hóc ngồi thiền, coi chừng người này từ thứ tư rồi, nha.
[48:19]Trung căn thứ tư rồi thì rất thích ngồi thiền, hở hở cái là ngồi thiền, vậy đó. Còn mình thì hở hở cái mình trốn đi chơi thì mình không phải thứ tư nha, khác nhau. Mình hở hở cái kiếm chỗ đi chơi, còn người ta hở hở ra người ta ngồi thiền, khác nhau chỗ đó. Nghĩa là tâm có chút tỉnh giác,
[48:38]hơi thở hiện rõ và vọng tưởng bị phát hiện. À. Ở những cái bước của hạ căn á là ta phải dùng cái chánh tư duy để thay cho cái tà tư duy. Còn ở cái trung căn này đó, bất cứ tư duy gì cũng
[49:03]bị xem là một đối tượng cần phải bỏ đi. Đang ở giai đoạn bỏ bè dù là chánh tư duy. Nhưng mà chưa bỏ được, nhưng phát hiện ra thấy. Tức là trong tâm mình ngồi thiền mình giữ hơi thở, nó hiện lên biết liền, nó hiện lên biết liền, là cái người này ở mức độ thứ tư. Nên có cái vị thầy dạy cũng cách này, là nói: "Thầy dạy con ngồi thiền: Ờ thì vọng tưởng lên thì con biết nó là con buông". Là ông thầy dạy người ta luôn cái thứ tư. Rất nhiều người tu không được. Là vì sao vậy? Vì dạy ngang chỗ cao rồi, vì trung căn là cao rồi, trung căn thứ tư là cao rồi, nên nhiều người tu theo hoài tu không được, và nhất là không có cái lõi hơi thở để giữ.
[49:44]Ta phải có cái lõi hơi thở để giữ, mọi việc phải xoay quanh hơi thở. Nên nhờ ta biết hơi thở, đó, giữ được hơi thở mà
[49:56]sức tỉnh giác tự nó xuất hiện, ta không cố ý biết vọng tưởng nhưng vọng tưởng khởi lên biết liền. Đó là người trung căn thứ tư, vọng tưởng khởi lên mình biết liền, và biết nó rồi thì nó làm sao? Nó không dẫn mình đi được nữa, cũng không cần diệt nó, và cũng không cần theo đuổi, cũng không cần truy vết nó. Nhớ như vậy, không cần truy vết, không cần truy vết giống như phải truy vết mười ca F0 đâu, không cần. Ta cứ giữ cái lõi gì? Zoning đi thôi, rồi còn kệ, tụi bay làm gì đó làm, không cần. Giống như ta cứ giữ cái lõi hơi thở thôi, ha? Vọng tưởng khởi lên, biết liền. Đó là cái người ở ở cái cái cái cái trung căn thứ tư này.
[50:39]Và cái trung căn thứ tư này cái trung căn thứ tư này nó có một số nguy hiểm.
[50:46]Chỗ này nguy hiểm nè. Là cái trạng thái tâm bắt đầu lạ.
[50:53]Nó phát sáng, nó tỉnh, nó yên, cái trạng thái tâm có vẻ lạ, mà nhiều người nhìn thấy cái đó cho rằng mình đã chứng, cho mình đã kiến tánh, cho mình đã ngộ đạo. Vọng tưởng thì chưa hết, vẫn còn khởi lên hoài mà. À, nhưng mà tâm rất là rỗng sáng, và chính vì thấy cái tâm rỗng sáng này cái trong tâm tự phong mình là chứng Tu-đà-hoàn. Mà chết đó, chết đó, chưa đâu. Rất nhiều người bị là cứ ngấm ngầm chứng thánh tự phong làm ta tổn phước, rồi thành ra đang tu ngon lành bỗng nhiên phát điên vì tự cho mình chứng. Cái người hạ căn bậc một á, họ điên bởi vì tà tư duy mạnh quá, không không diệt được, tự cái tà tư duy nó gây tội nên làm mình phát điên.
[51:51]Còn cái người ở trung căn bậc bốn phát điên chỉ bởi vì tự cho mình chứng. Ừ, mà vì lúc đó cái cảnh giới của tâm nó đặc biệt rồi, bắt đầu nó lạ rồi, nó sáng, nó rỗng rồi. Ở chỗ này ta có một cái điều này, nó tinh tế hơn hồi nãy một chút.
[52:13]Ở cái người mà trung căn thứ ủa hạ căn thứ ba đó là biết hơi thở mà
[52:20]không điều khiển. Ở cái bậc thứ bốn này khó hơn một chút
[52:29]là không có biết hơi thở nữa mà tự hơi thở luôn luôn nó rõ ràng như thế, không còn có cái ta biết hơi thở.
[52:41]Nào giờ trong cái câu văn ta nói, ta buộc phải nói thế này là: "Ta biết hơi thở". "Ta" là chủ từ, "biết" là động từ, "hơi thở" là đối từ. Thì bây giờ ở cái mức độ mà thứ tư này, bỏ cái chủ từ "ta", bỏ luôn chủ từ "biết", chỉ còn hơi thở rõ ràng, không bao giờ mất, không bị vọng tưởng che lấp.
[53:08]Dễ hiểu không? Dễ mà, phải không? Thì ở những cái chỗ này thì bây giờ con voi chúa hay con khỉ chúa có khôn cỡ nào cũng không đạt được tới chỗ cái tư duy này. Đây là chỗ mà Đức Phật nói: "Con... con không... tụi chúng con... các con không đủ thông minh để có thể đạt được thiền định vì là súc sinh. Cái cấu tạo não của súc sinh nó như vậy rồi, đành chịu". Dòm thấy nó có vẻ thông minh hơn những con vật khác á, nhưng mà để đi tới cái mức độ tinh tế, biết hơi thở mà không điều khiển của bậc thứ ba là không nổi, mà đi tới luôn cái thứ tư: chỉ có hơi thở, rõ ràng, không bao giờ mất, không cần cái ta, không cần cái biết nữa. Được không? Được không ta?
[54:00]Được không? Được, được ha? Được rồi ha? Được rồi. Ở đây nó có mấy cái điều sư phụ nhắc lại ở nếu mà ai mà đã ở tới bậc thứ tư này á thì để ý cái điều này, có mấy cái điều sư phụ nhắc một chút xíu. Thứ nhất là không cần phải đuổi theo vọng tưởng, truy tìm vọng tưởng để biết vọng tưởng mà bỏ vọng tưởng, không cần. Chỉ giữ cái lõi gì? Hơi thở thôi. Mà nó tự nó có sức tỉnh giác và vọng tưởng khởi tự nó bị biết liền và nó mất liền, không cần đuổi theo. Đó là một cái điều. Cái thứ hai nữa là cái cảnh giới của tâm lúc đó nó đặc biệt, nó tỉnh sáng, nhưng xin vui lòng đừng có mà nói rằng mình chứng, mình kiến tánh ngộ đạo, đừng đừng tự phong mà điên á.
[54:48]À. Cái thứ ba là nhiệm vụ của người bậc tư là chỉ còn hơi thở mà không cần phải nói tới có cái ta để biết hơi thở nữa. Chỉ có hơi thở ra vào rõ ràng, mà dĩ nhiên là không điều khiển, mà thường là hơi thở ra dài hơn hơi thở vào. Thì cái việc mà biết hơi thở, sư phụ dùng chữ biết hơi gượng gạo nha, tại không biết làm sao mà nói. Nhưng mình nghe thì phải hiểu là không cần chữ biết, nhưng sư phụ phải nói có chữ biết nó mới thành cái câu văn. Thì khi mà ta biết hơi thở thì đừng quên mảnh xương cùng. Tại mảnh xương cùng nó giữ cái gốc của cái sự tỉnh giác của cái toàn thân. Và lúc này cái biết toàn thân không quan trọng,
[55:36]vì cái biết toàn thân nó thu nhỏ lại trong hơi thở, chứ nó không còn biết toàn thân rộng rãi như ở người bậc thứ ba nữa. Nó thu nhỏ lại dần, nhỏ lại dần trong hơi thở, hơi thở nhỏ dần nhỏ dần lại, nhưng đừng quên cái xương cùng. Rất là quan trọng. Có ba điều đó nhé.
[55:57]Trong đời sống à trong cái tu tập á, ta dễ hiểu điều này. Mỗi khi vọng tưởng khởi lên, ta dễ biết đó là dấu vết của tội lỗi. Dễ biết điều này, nên thường hiểu rất rõ thân tâm này là một khối tội lỗi. Thì cái thân thân tâm này khối tội lỗi nó là thuộc cái gì? Chánh tư duy thứ năm, phải không ạ? Chánh tư duy thứ năm là tác ý nhắc rằng thân tâm này là một khối tội lỗi, đây là một chánh tư duy. Nhưng mà ở cái người mà bậc thứ tư này thì không phải tác ý nữa mà hiểu nó một cách tự nhiên, hiểu một cách rõ ràng. Nên khi mà vọng tưởng mà nó lăm le nó tấn công vô tâm mình, nó tấn công vào hơi thở mình, thì biết ngay cái này là dấu
[56:44]vết của tội lỗi lúc nào đó nó hiện trở lại đây. Rất rõ, biết đó là tội lỗi. Và trong cái đời sống thì dễ an trú nơi chính mình dù cái chính mình nó chưa rõ rệt. Chưa phải là người kiến tánh ngộ đạo lắm, nhưng đã đứng ở cái cửa rồi. Tại vì sao? Tại vì hơi thở chính là cánh cửa dẫn vô chính mình. Hơi thở không phải là chính mình, nhưng hơi thở là cánh cửa dẫn vô chính mình. Thì khi mà ta chỉ còn hơi thở, không còn cái ta, không còn cái biết hơi thở, chỉ còn hơi thở rõ ràng thì ta đã tới cái cái cửa của chính mình,
[57:29]mặc dù chưa phải chính mình. Nên cái người đó họ trong đời sống họ vậy, họ cũng thường an trú gần gần nơi chính mình. Ta thấy họ thanh thản, ta thấy họ nhẹ nhàng, họ thanh thản là là cái không có hướng ra ngoài, vì cái chính mình nó nằm ở bên trong. Trong cái chỗ nào chưa nói được, không nói được.
[57:52]Nhưng mà cẩn thận một điều, đây là điều cực kỳ phải cẩn thận. Sư phụ nhắc đi nhắc lại nha, sư phụ sắp nói một điều hết sức là quan trọng là ở cái cái mức độ thứ tư này, tâm thấy rỗng sáng, vui lòng tuyệt không được nhìn, chiêm ngưỡng cái tâm rỗng sáng đó. Mà hôm bữa lễ Phật đản như sư phụ có nhắc đó, tâm nó là của của Phật nha, không phải của mình, không được chiêm ngưỡng, không được nhìn ngắm nó. Nhớ như vậy. Nhớ như vậy. Bây giờ ta nói tới cái trung căn thứ năm.
[58:33]Cái người mà ở trung căn thứ năm này á là thiền là một niềm đam mê, nghiền, tại vì hạnh phúc, ngồi thiền thích vô cùng.
[58:45]Bắt chân lên ngồi là không muốn xả, vì tâm họ an lạc.
[58:51]Và hồi nãy ta nên để ý điều này nè, hồi nãy sư phụ nói á là khi mình giữ được hơi thở, trong cái câu sư phụ vừa nói ta giữ được hơi thở có cái động từ gì? Giữ. Thì đúng hay sai? Sai. Nhưng mà trong câu văn thì sư phụ buộc phải nói như vậy nha, nên thông cảm, đừng chấp vào cái ngôn ngữ. Buộc phải nói vậy thôi chứ cái có động từ giữ đó là sai rồi đó. Ví dụ ta giữ hơi thở chỉ còn có hơi thở thôi. Thì vọng tưởng mà khởi ta biết, ta không theo, tự nó mất chứ ta không cần truy vết vọng tưởng. Thì ở cái mức độ thứ năm này, cái trung căn thứ năm này thì vọng tưởng nó nhóm từ manh nha,
[59:41]mới nhóm chút xíu là bị thấy rồi, chứ không cần là phải khởi một cái vọng tưởng rõ ra ta mới thấy. Ở mức thứ tư á, vọng tưởng nó khởi rất rõ ta thấy. Còn ở thứ hai một thứ hai ba là nó che mất mình luôn, nó dắt mình đi luôn. Còn ở cái mức độ thứ tư á thì nó khởi lên rõ ràng ta thấy nó ta không theo nó. Nhưng ở mức độ thứ năm này á nó nhóm một cái từ trong thầm kín ta thấy mất tiêu. Thấy là nó biến liền, nó tan liền. Đó là ở mức độ thứ năm này. Và chỉ có hơi thở thôi, vẫn giữ hơi thở thôi. Coi coi có chữ giữ nữa nha. Nhưng đừng có bị lầm mà ôm mà giữ riết khư khư ra cái điên á, đổ thừa tại thầy dạy tôi giữ.
[1:00:25]Không có giữ gìn gì hết trơn á, ở đây chỉ có hơi thở thôi, chỉ có hơi thở thôi, rõ ràng chỉ có hơi thở thôi. Đến cái trình độ này chỉ có hơi thở và mảnh xương cùng thôi. Trên đời nó không có gì nữa hết trơn á. Cho nên cái người mà ở tới cái mức độ trung căn thứ năm này thì họ hay nói câu này: "Phàm cái gì có sinh thì sẽ có diệt." Cái câu nói đó nghe ở đâu?
[1:00:54]Nghe ở đâu? Trong đĩa Nuối Tiếc hả? Đó, trong kinh Nikaya đó. Khi mà một vị mà vừa chứng được sơ quả Tu-đà-hoàn thì vị đó chợt khởi lên thấy cái đó: "Ồ, bạch Thế Tôn, phàm cái gì có sinh khởi thì sẽ có hoại diệt." Bởi vì họ lọt vô cái thứ năm này, lọt vào chính mình. Họ lọt vào chính mình, lọt vào chính mình, an trú chính mình rồi thì không còn gì quan trọng nữa. Chỉ còn có cái gì? Hơi thở và mảnh xương cùng. Ngoài ra không có gì quan trọng, cả cái thân này cũng hết quan trọng, tài sản vật chất gì hết quan trọng. Chính vì thấy không gì quan trọng nữa cho nên mới buông một câu nói về cái ý nghĩa vô thường mà nói rất là hay:
[1:01:43]"Phàm cái gì có sinh khởi thì sẽ có hoại diệt", tức là nó không quan trọng nữa, vô thường. Chỉ bởi vì sao? Vì lọt vô chính mình. Ở cái thứ năm này, họ lọt vô. Và cái hơi thở nó còn rất là nhỏ, rất là sáng, rất là tỉnh. Vọng tưởng mới nhóm nhẹ rất rất nhẹ, rất khẽ là thấy mất tiêu.
[1:02:11]Rất là hỷ lạc, nhẹ nhàng. Cái trạo cử như là mất.
[1:02:21]Tuy nhiên, có những điều tà kiến nguy hiểm nó vẫn khởi theo. Ta nhớ mỗi cái giai đoạn chứng ở chỗ nào thì có cái tà kiến của giai đoạn đó nó đi theo. Nó có một cái tà tà kiến thế này. Thứ nhất là thấy mình chứng rất rõ. Ở cái mức độ thứ tư hồi nãy đó, cái trung căn thứ tư á là tự phong mình chứng rồi phải không? Mà đã làm tổn phước. Còn ở cái thứ năm này á thấy mình chứng rất rõ. Ai cãi không được nữa đâu. Ô, chứng rõ rồi. Quá đặc biệt rồi, tâm quá đặc biệt, quá sáng, quá tỉnh rồi, quá thanh tịnh. Bây giờ nói không chứng là cãi á. Nên là cái ý niệm mà cho mình chứng tấn công dữ dội. Tấn công dữ dội Sư phụ dùng cái chữ tấn công dữ dội nó nằm
[1:03:10]ngầm thầm thầm thầm thầm bên trong tự cho mình chứng. Nên người này dễ có cái chủ quan, coi vậy chớ lòi ra cái kiêu mạn. Nghĩa là vào cái mức độ định thì khá hơn, công phu thiền định tiến bộ hơn nhưng mà loại kiêu mạn nó phát triển ra. Nó phát triển là theo cái tâm chứng của mình. Đây là điều cực kỳ nguy hiểm. Thời Đức Phật thì không bị, tại sao? Tại vì những vị họ chứng ngang đây thì ờ bên cạnh ông Alahán ông rầy liền. Ông Alahán ổng chứng cao hơn nhiều, ổng dòm ổng biết ổng rầy liền, không bao giờ dám nói mình chứng này chứng kia. Nhưng mà thời bây giờ không còn Phật, không còn Alahán, ta được ngang tới cái chỗ thứ năm
[1:03:46]này, tự mình cho mình chứng, không ai cãi được mình. Mà cái người cãi họ thua mình, tại mình hơn họ mà. Hỏi một câu bí liền. Thì đây là một cái điều là là là không ai cãi được nên mình tự mình sao? Cứ cho mình chứng. Đó là cái một cái tà kiến nguy hiểm của cái người ở bậc thứ năm này. Cho nên khi mà tụi con tới bậc thứ năm thì nhớ giùm Sư phụ, hôm nay Sư phụ dặn đây nhen. Là cái cái cái ý niệm chứng nó tấn công mình dữ dội, phải sám hối, phải xin Phật dữ lắm á. Rồi có một cái là cái chỗ này thật sự giống như là người đã ngộ đạo kiến tánh, đã an trú được chính mình. Tại vì hơi thở là cái con đường dẫn vô chính mình.
[1:04:29]Mà đã đến mức độ nó nhuyễn lại, nhỏ lại và nó tinh sáng đến nỗi mà vọng tưởng không thể tấn công, vọng tưởng mới nhóng nhẹ cái bị thấy rồi. Cho nên cái an trú rất chắc nơi chính mình. Nên thấy mình ngộ đạo rõ ràng rất là rõ. Đọc thiền ngữ hiểu liền. Rất là rõ. Và chỗ này có một cái tà kiến rất nguy hiểm thế này nữa. Khi mà an trú chính mình thấy không còn gì quan trọng nữa thì khởi một cái tà kiến cực kỳ nguy hiểm. Nhớ giùm Sư phụ nè: không cần làm gì nữa, không cần kính trọng ai nữa, không cần lo cho ai nữa. Rất là tự tin và thấy đủ rồi. Nên ở ngang cái mức độ này đây là những người là thủ phạm làm
[1:05:13]cho Phật pháp suy tàn mấy ngàn năm là vì những người này. Họ chứng rồi đó, bản thân họ được lợi ích rồi đó, nhưng cái tà kiến khởi lên lúc này truyền cho người khác, làm người khác, làm cho Phật pháp suy tàn.
[1:05:31]Nên ta thấy có người chứng chỗ này xong đem vàng bạc đi đổ, hoặc là chứng chỗ này xong vô rừng cất cái am ở một mình. Hoặc là có người chứng này xong đem kinh đốt hết, là vì chỗ này, họ tự tin quá. Không cần làm gì nữa, tại thấy quá an ổn, có cần phải làm gì nữa đâu. Đã hạnh phúc rồi, đạo là đây rồi, tiền muôn bạc vạn không cần, nghĩa là danh vị, quyền lợi không cần, chức tước không cần, không có cần gì phải làm gì nữa, hổng cần làm gì nữa, không cần giáo hóa ai nữa, không cần làm điều gì lợi cho ai nữa. Thế là Phật pháp suy tàn bởi những tà kiến ở ngang cái chỗ mức độ này. Nên ta nghe nói cái gì cũng không không hết thì
[1:06:13]coi chừng cái ông đó ổng đang ở chỗ này. Nhưng mà đó là một tà kiến. Mỗi mức độ chứng của ta đều có cái tà kiến nó xuất hiện kèm theo. Mà chỗ này không có một bậc Thầy sáng mắt gỡ, ta chết trong chỗ này, ta hại luôn cả Phật pháp luôn. Hại luôn bao nhiêu người khác đi theo. Đó là lý do mà vì chính vì sợ cái chỗ này mà Sư phụ mới nhắc tụi con điều gì? Hướng về vô ngã. Vì người đó họ an trú chính mình, cái cái cảm giác an trú nơi chính mình nó vững vàng, nó tự tin và hạnh phúc. Chính mình đó là cái gì? Bản ngã chứ là cái gì đó. Cho nên phải giữ mục tiêu vô ngã. Đồng thời là Sư phụ nói đi nói lại cái gì?
[1:06:59]Tác ý tâm từ bi. Phải làm gì? Làm công đức vô tận để cưỡng lại cái giai đoạn mà khi tụi con chứng tới cái mức độ thứ năm này. Rồi nếu mà không có chuẩn bị từ bây giờ tụi ngang mức độ thứ năm này tụi con chết sập, tụi con giết luôn Phật pháp luôn. Ngang đây mình tự tại thanh tịnh quá, hổng cần gì nữa hết trơn. Vô rừng ở được rồi.
[1:07:26]Rồi là Phật pháp suy tàn luôn. Đó là lý do mà Sư phụ nói hoài, Sư phụ không mong tụi con chứng sớm. Sư phụ không mong cái cây tụi con ra trái sớm, ra được một hai trái tụi con ăn bẻ hết à. Sư phụ mơ ước tụi con làm một cây đại thụ, mỗi lần tới mùa nó ra trái là trái xum xuê từ gốc lên tới ngọn cho vô số chim muông, vô số chúng sinh được hưởng. Là giữ cái gì? Mục tiêu vô ngã, tôn kính Phật, tâm từ bi, làm vô số công đức. Như những ngày qua chùa mình ờ bao nhiêu công việc phải làm, cất xây cất tùm lum, tụi con rất cực khổ. Thấy tụi con cực khổ Sư phụ rất thương, nhưng rất mừng. Mừng vì đỡ tốn tiền thuê người?
[1:08:09]Không phải. Không phải đâu. Mừng vì là tụi con sẽ có phước, chớ không phải là ác độc mà nói ờ tôi đỡ tốn tiền. Không phải đâu, giờ tôi thuê cũng không ra ai.
[1:08:27]Thấy tụi con cực thì thấy tội, nhưng mà mừng là vì tụi con sẽ có phước. Mà nhờ cái tác ý có phước đó nên khi tụi con tu đến mức độ thứ năm này cái tụi con còn cái trớn tụi con đi qua luôn, không bị kẹt lại bởi những cái tà kiến không không làm gì hết. Đây rất là đáng sợ. Ngang chỗ này vẫn phải tiếp tục mà mà lễ Phật,
[1:08:52]cầu vượt qua giai đoạn này. Tại ngang chỗ này nhiều tà kiến khủng khiếp lắm. Bây giờ ta nói về cái trung căn thứ sáu. Cái này hơi cao rồi. Tới với người này thì thiền là cuộc sống rồi. Trong đời sống tâm họ rất là thanh tịnh, vào thiền tâm họ thanh tịnh.
[1:09:15]Vậy cái cảm giác mà tự tin, tự mãn, lười lễ Phật, lười giáo hóa, thích ở một mình, rất rõ ràng. Ở một mình họ hạnh phúc. Những ai là người thích sống một mình á, không cần đụng chạm, không buồn, như mình á mình bắt mình sống một mình mình rất là buồn, không ai nói chuyện mình rất là buồn. Nhưng mà cái người mà ở mức độ thứ sáu này ở một mình là hạnh phúc. Họ an trú trong cái thiền cái tâm thanh tịnh đó rồi, không cần gì. Và cái đặc biệt nữa là cái khả năng hiểu những câu thiền ngữ bí hiểm của các thiền sư. Và lúc này cái đối đáp thiền ngữ nó là lộc một loại game gây nghiện. À. Chết là chỗ này.
[1:10:03]Cái người mà đến mức độ này rồi họ hiểu thiền ngữ, các thiền sư nói bóng nói gió hiểu hết và thầy đáp lại rất là nhanh. Và rất là lý thú, rất là thú vị, rất là thích, rất là nghiện luôn. Cứ tối ngày không rảnh rảnh đi tìm mấy cái người nào mà biết thiền ngữ nói qua nói lại chơi. Vì nó thành nghiện giống như game vậy đó. Và nó tạo thành một đạo Phật mới. Một đạo Phật không nói đạo lý rõ ràng nữa mà nói bóng nói gió không à. Nào thế nào là đại ý Phật pháp, đập cho một cây chơi vậy á. Thì cái người đó họ hiểu không hiểu thì không biết, nhưng mà toàn bộ những người khác không ai hiểu, không ai có lợi hết.
[1:10:41]Bỏ thích đi con đường bí hiểm đó. Đạo Phật biến thành ra một dạng đạo Phật mới không có lợi chúng sinh, qua 1000 năm sau mất luôn. Tại vì có ai lợi gì được lợi ích đâu. Chỉ những người trong cuộc mới hiểu với nhau thôi. Chỉ những người trong cuộc mới hiểu với nhau thôi. Ví dụ nói rắn chết giữa đường thôi chớ đập, giỏ tre không đáy bỏ mang về. Ổng với ổng hiểu nhau thôi, mấy ổng hiểu nhau à, mình không hiểu. Và mình đã không hiểu thì mình không tu được, không có lợi. Mấy câu thiền ngữ như vậy hổng có lợi.
[1:11:13]Cho nên rồi đạo Phật suy tàn luôn, còn mấy ổng rất thú vị trong các loại đối đáp thiền ngữ bóng gió, bí hiểm kiểu đó. Như ngài Viên Ngộ, ngài ngộ xong ngài ngâm mấy câu gì đó: Cái gì đó? Sảnh ca tùng lý túy phù quy đồ vậy đó. Ừ. Thiếu niên nhất đoạn phong lưu sự, chỉ hứa giai nhân độc tự tri. Ổng với ổng hiểu nhau, ổng với Thầy ổng hiểu à. Còn chúng sinh còn lại không ai hiểu. Và đạo Phật cũng vì không ai hiểu, không có lợi, đạo Phật suy tàn luôn, thiền cũng mất luôn. Nên cái đối đáp thiền ngữ cũng là một loại game gây nghiện. Cái chỗ này phải kiềm chế lại. Sau này tụi con mà tu chứng tới cõi này ha, tụi con bắt đầu hiểu thiền ngữ,
[1:11:53]làm ơn hôm nay nhớ, nhớ lại sư phụ nói là hôm nay sư phụ nói nó là một loại gì? Game gây nghiện nha, rất là thích nói. Vì sao? Nó lý thú vô cùng. Nó giống như là một người học sinh mà giỏi toán vậy đó, rất thích làm bài tập toán. Ông thầy ổng cho: "Nè, các em về làm 5 bài này nha. Từ bài số 1 nè, số 2 nè, số 7 nè, số 9 nha." Mình về là từ bài số 1 tới bài 50 làm sạch, không sót bài nào. Đây làm rất là thích. Làm bài nào giải cũng ra hết. Tâm rất thích, rất thích những cái bí hiểm như vậy, những cái đánh đố như vậy. Không có cản được mình. Ông thầy cho 4 bài, 5 bài về làm luôn một lèo 50 bài, không cần đợi nhắc.
[1:12:33]Thì cái người mà thiền ngữ cũng vậy. Như là những cái học sinh mà giỏi toán vậy đó, là ông thầy cho 5 bài về nhà làm luôn 50 bài. 50 bài nhiều khi không đủ, mua sách toán khác làm tiếp. Đó, thì thích cũng giống vậy. Khi mà họ tu được tới mức độ này, họ hiểu các thiền ngữ rồi, rất thích nói thiền ngữ với nhau, đối đáp thiền ngữ với nhau. Mà nghiện, nhưng mà người khác không có lợi. Những người không phải trong cuộc, những người không tu chứng tới mức độ đó không hiểu và không hiểu thì không có lợi, Phật pháp suy tàn. Nên ngang chỗ này mình phải kiềm chế, không được nói cái kiểu thiền ngữ bí hiểm đó nhiều.
[1:13:11]Phải giảng dạy đàng hoàng, mạch lạc, căn bản, đúng từng bước như lời Phật dạy để chúng sinh ai nghe cũng hiểu nên ai nghe cũng được lợi ích, chứ không phải là dùng các thiền ngữ bí hiểm. Và lúc nào cũng phải gì? Phát nguyện hướng về vô ngã, phát nguyện giáo hóa chúng sinh, phát nguyện làm sao cho biến cả cái hành tinh này là một cõi Phật pháp nhiệm mầu. Phải, phải phát nguyện. Không phát nguyện là là mình đi theo cái tâm chứng của mình, mình đi vào hư vô luôn. Chết rồi là mình đi về cái cõi đó luôn. Chỉ khi nào mình phát nguyện ở lại, biến cái thế giới này thành một cái thế giới của thiền, ai cũng biết Phật pháp
[1:13:54]thì lúc đó là mới không bị cái cái tâm chứng kéo mình đi, mà mình giữ lại bằng cái nguyện để xây dựng Phật pháp cho thế giới này. Ha. Bây giờ bắt đầu qua cái trung căn thứ sáu rồi, giờ tới thượng căn thứ bảy. Thôi, thượng căn thứ bảy là khùng sao nói cho tụi con nghe? Thượng căn thứ bảy là bắt đầu là bốn bực thiền rồi: sơ thiền, nhị thiền, tam thiền, tứ thiền. Nên ở đây có ai chứng không? Không ai chứng thôi nói làm chi nha. Hiểu tới cái trung căn thứ sáu đã là quý lắm rồi. Từ cái trung căn thứ sáu mà chứng sơ thiền nó là một bước trong gang tấc. Vậy thôi, không cần nói. Hôm nay ta được, bây giờ sư phụ mới ôn lại những cái bước ngày hôm nay ta nghe nè.
[1:14:36]Ta nhớ: Cái lõi của thiền là gì? Hơi thở. Nhớ là như vậy, cái lõi vẫn là hơi thở từ ban đầu. Nhưng mà ở cái bước ban đầu á thì ta phải xử lý cái ý nghĩ xấu nó kèm theo hơi thở và nó phá mất hơi thở. Nên phải dùng cái chánh tư duy đi theo hơi thở để chống lại cái tà tư duy.
[1:15:00]Rồi tiếp theo nữa ta phải ta phải xử lý những ý nghĩ sai chấp. Ví dụ như mình thấy chấp thân này là thật, thế giới này là thật là phải bằng cách gì? Quán thân vô thường, tâm vô thường, thế giới này vô thường. Hoặc là thấy thân tâm này là một khối tội lỗi, đó, mà kèm theo hơi thở vậy. Rồi ở cái mức độ cao hơn thì
[1:15:30]vừa rõ cái hơi thở mà khéo léo có những cái tác ý chân chính để giữ ta cái lòng tôn kính Phật, giữ ta hướng về mục tiêu vô ngã.
[1:15:44]Nghĩa là lúc này là cái cái hơi thở và cái ý nghĩ nó kèm kèm với nhau để chuẩn bị mà đi qua hơi thở hẳn đó, không còn cái ý nghĩ nữa. Rồi tới cái mức độ cao hơn thì chỉ còn có hơi thở nhưng mà lúc ý nghĩ nó bao vây để nó muốn nó muốn cướp hơi thở của ta thì đây là cái bổn phận của ta lúc này là gì? Là cố gắng giữ hơi thở. Sư phụ vừa dùng cái chữ "giữ", nhớ đừng lầm. Lời nói thôi, chứ không có cái động từ giữ. Nó có một cái cố gắng gì đó mà không phải cố gắng, mà không nói lên lời được. Không nói nên lời chứ không phải không nói lên lời. Hứ, không nói nên lời được nha.
[1:16:26]Và chỉ còn hơi thở và cái mảnh xương cùng. Rồi cũng trình độ nữa là chỉ còn có hơi thở, ý nghĩ đã bị phát hiện từ trong cái lúc manh nha rất là bé, đã bị thấy. Rồi đến trình độ là chỉ còn có hơi thở nhỏ nhiệm,
[1:16:46]là đã vào được chính mình, tìm thấy chính mình. Ở chỗ này. Đó, nhưng mà từ đầu tới cuối vẫn là hơi thở, cái lõi là hơi thở. Nhưng ban đầu cái hơi thở bị tấn công bởi vọng tưởng, cho tới khi là hơi thở ta phải dùng cái chánh tư duy để đi kèm giữ nó, cho tới khi mà ừm chỉ còn ít vọng tưởng, cho tới khi chỉ còn hơi thở, và cho tới khi cái hơi thở nó nhỏ nhiệm dần, nhỏ nhiệm dần, nó sáng dần, vọng tưởng bị dạt ra hết. Đó, từ từ. Nhưng cái lõi vẫn là hơi thở. Thì ta để ý cái này. Cái người mà thượng căn á họ tu nhanh quá, rồi họ dạy không được. Ta thấy họ chứng ta rất là nể, nhưng đừng có khờ dại mà lại học với họ.
[1:17:31]Họ dạy hay trật hết trơn à. Mình là đang là hạ căn thứ hai, họ toàn nói chuyện thượng căn thứ bảy, thứ tám gì đó, mình tu không được. Mình làm theo mình phát điên luôn à. Giống như là mình là trình độ mình đang đang học lớp 2 mà lại họ chỉ nói là đạo hàm, vi phân,
[1:17:53]toán là sóng điện từ. Thì ngồi nghe thấy hay thấy cao siêu, mà không bao giờ mình giải được bài toán nào. Cho nên cái người giỏi trong cái khoa học giáo dục, lớp 2 hả, vô dạy lớp 2, làm đúng bổn phận lớp 2, làm đúng bài tập lớp 2, từ từ lên lớp 3. Thì ta cũng vậy. Nhiều khi mình gặp ông thiền sư ổng không có khoa học giáo dục, ổng cứ lấy cái cảnh giới của ổng dạy, cái ổng đang tu ổng dạy mình, cái ổng đang an trú, cái ổng đang chứng ổng dạy. Mình làm sao mình làm được? Mình đang vọng tưởng chập chùng, đang còn bị tà tư duy thì lẽ ra ổng phải dạy mình chánh tư duy, ổng kèm. Mà dùng cái chánh tư duy nào mới phá được cái
[1:18:34]tà tư duy, tức là mấy cái chánh tư duy? Năm cái chánh tư duy để phá bốn cái tà tư duy. Nhưng mà ổng không dạy, ổng nói trên mây à. Ổng nói là: "Ta thấy chính mình là tự tại trời đất với ta" gì nọ, chết mình liền. Đó, nên coi chừng, coi chừng mấy người chứng nhanh quá, họ không có một cái khoa học giáo dục về thiền để phân loại được từ bước thứ nhất cho tới bước thứ 10. Rồi họ không biết họ bước thứ 7, 8 hay 9, 10 gì không biết nữa. Nhưng mình đang ở bước thứ nhất, thứ hai mà họ toàn nói trên thứ bảy, tám là mình chết liền. Mình áp dụng theo áp dụng không được, mà mình tưởng tượng hoặc là mình nói giống họ, mình tổn phước liền.
[1:19:12]Nên cẩn thận mấy cái người mà nghe chứng cao siêu.
[1:19:17]Rồi còn cái chuyện mà thăng hạng và tụt hạng nữa. Ví dụ mình tu mình tới hạng thứ tư rồi, trung căn, nhưng coi chừng ít bữa rớt xuống hạng thứ ba. Vì sao vậy? Vì bị tổn phước, và do tác một ý thấy rằng mình chứng, tụt hạng liền. Coi chừng.
[1:19:40]Nên khi ta tu đúng trong cái bổn phận thì ta lên hạng dần dần. Ngay trong kiếp này có khi lên được vài hạng, chứ đừng có hy vọng mà lên tới mà hạng 7, hạng 8, 9, 10 không có đâu. Nhưng mà trong kiếp này mình tu vậy đó, lên được vài hạng là khá rồi, là phước cũng có thêm từ từ. Nhưng mà sợ nhất là gì? Tụt hạng. Đang ở hạng thứ năm rớt xuống thứ tư, rớt xuống thứ ba vì nghĩ bậy, vì tự cho mình chứng. Coi chừng á, coi chừng cái thăng hạng, tụt hạng. Mà cái thăng hạng, tụt hạng đó có thể là trong kiếp này hoặc qua kiếp sau. Ở những người mà ở trình độ họ chứng cao rồi, có khi họ nói sai rồi kiếp này vẫn không tụt hạng.
[1:20:19]Tái sinh qua kiếp sau tụt hạng liền, thành một người tầm thường liền. Trả cái quả báo của kiếp này nói bậy, hoặc là kiếp này tự cho mình chứng cao, kiếp sau mới tụt hạng chứ không phải kiếp này. Nên kiếp này còn nhơn nhơn lắm, còn tự đắc lắm, tự tin lắm, nói trên mây á, nhưng rồi bao nhiêu đều có cái giá phải trả. Kiếp sau mất liền, làm một người tầm thường liền. Còn cái người, có những người thì ngay kiếp này tụt hạng luôn. Nói bậy bạ ít bữa tụt hạng xuống, tâm loạn lên liền, là dễ thấy. Sợ nhất người mà có bề dày công phu, có nói bậy cũng không có tụt hạng, qua kiếp sau mới tụt, không biết, không hiểu được lý do tại sao mình bị như vậy, rất là tội.
[1:21:02]Ta để ý nè, cái lỗi của người tu á là mình dụng công sai với căn cơ của mình. Mình ở thứ hai thứ ba mà mình đòi dụng công của người thứ sáu thứ bảy là sai. Nhưng cái lỗi của người dạy là gì? Là dạy sai trình độ. Người ta căn cơ thứ ba thứ tư mà mình dạy thứ bảy thứ tám thì người ta không thực hiện được, thực hành được rồi người ta không tiến bộ. Đó là lỗi. Còn cái lỗi của cái người tu nữa đó là dụng công sai bí mật trong tâm, không ai biết để gỡ ra. Và cái lỗi của người dạy không nói rõ về các ngõ cụt ở trong tâm để cho cái người tu tránh, người học tránh. Cái ngõ cụt ở trong tâm là gì? Những cái dụng công sai ở trong tâm thế nào
[1:21:52]mà rơi vào ngõ cụt không tiến được nữa? Cái chỗ này thôi chắc lần sau đi, hoặc là giao thừa, đầy ngõ cụt để biết mà tránh, cái chỗ này.
[1:22:07]Ta có những cái giai đoạn về hơi thở thế này:
[1:22:12]Thở mà không biết mình đang thở, đó là ai?
[1:22:18]Tất cả chúng ta đang ngồi đây, tất cả chúng sinh, phải không? Cơ thể vẫn đang thở mà chả ai biết mình đang thở cả, đó. Một mức độ khác là biết mình đang thở và cố điều khiển hơi thở theo ý mình, là mệt. Một cái giai đoạn tiến hơn là biết mà không điều khiển, đó là người biết tu tinh tế, khéo léo. Rồi có một trình độ nữa là dựa vào cái biết mà không điều khiển đó, bắt đầu có thể điều khiển một cách nhẹ nhàng để hỗ trợ khí lực như là hít vào một, thở ra năm hoặc là hít vào một, giữ ba và thở ra năm để hỗ trợ khí lực. Nhưng mà nó rất nhẹ nhàng, nó không bị bí nữa tại vì ta đã đi qua cái căn bản biết mà không điều khiển.
[1:23:10]Ta có mới tới cái trình độ nữa là chỉ còn có hơi thở rõ ràng, không còn cần ai biết nữa,
[1:23:18]chỉ có hơi thở. Rồi ta tới trình độ nữa là hơi thở nó nhỏ dần về với chính mình luôn, đưa mình về với với chính mình. Nhưng vẫn còn cái lý luận ngầm bí mật bí mật để giữ hơi thở đó. Tới cái hơi thở mà
[1:23:39]nó đủ sức tỉnh sáng để nó phát hiện những cái vọng tưởng rất bí mật để nó diệt hết giác quán, tầm tứ luôn, chỉ còn có hơi thở cho tới ngày ta chứng Tứ thiền, đắc đạo luôn, chỉ còn hơi thở nhỏ nhiệm nữa thôi. Đó là trình độ khác. Nên ta để ý nè, nếu ta may mắn vào Định dễ thì bản thân mình rất có lợi, nhưng ít có lợi cho người khác vì ta không biết cách để dạy họ. Nên cái người mà vào Định nhanh quá, coi chứ sau này khó dạy ai lắm, mình không biết cái đường đi lối rẽ thế nào. Còn nếu mình may mắn vào Định nhưng mà mình lại có phương pháp thì vừa lợi mình, vừa lợi được người. Đây là điều rất là hay.
[1:24:31]Có một cái điều lạ thế này:
[1:24:36]Mà ở nước khác thì Sư phụ không biết, nhưng như ở nước Việt Nam hay có cái câu này
[1:24:43]là: Nó nói như vậy chứ không biết cái bụng nó có nghĩ như vậy hay không?
[1:24:52]Hầu hết ta nghĩ là nghĩ là do cái cái đầu, nhưng người Việt Nam thì nghĩ là do cái bụng.
[1:25:01]Hồi đó thì Sư phụ cũng nghĩ là ông bà mình nói kỳ quá, sao suy nghĩ lại nghĩ bụng nghĩ? Nhưng sau này tu rồi mới hiểu, hình như ông bà mình đắc đạo rồi hay sao á.
[1:25:15]Là nghĩ là do bụng chứ không phải do đầu. À, rất là lạ.
[1:25:22]Khi nào cái ngày nào tụi con tìm được chính mình, tụi con mới phát hiện ra là đúng là nghĩ là do cái bụng chứ không phải do cái đầu. Có ngày Sư phụ nhắc lại cái cái công án giữa hai huynh đệ là ngài Tuyết Phong Nghĩa Tồn với ngài Nham Đầu Toàn Khoát, hai người đó thân nhau lắm. Rồi ngài Tuyết Phong mới hay rủ ngài Nham Đầu đi qua hết cái thiền hội này thiền hội kia để tham vấn các thiền sư. Thì ngài Nham rủ đi đâu ổng đi đó à, rủ đi đâu đi đó, ổng hiền lành. Nhưng mà thật sự ông Nham Đầu thì ổng ổng ổng chứng đâu mất tiêu rồi. Nhưng mà ổng chiều ông này ổng đi theo cho ông này đỡ buồn, với lại có người phù hộ rồi thêm.
[1:26:04]Thì một hôm đó ở Ngao Sơn, trong một buổi đêm đang đốt cái lò sưởi ấm gì đó, cái ngài Tuyết Phong ổng ổng mới có vẻ ổng áy náy lắm, ổng chưa an. Cái ngài Nham Đầu mới nói: Đi thôi bây giờ sư đệ nói ra hết những điều sư đệ chứng cho ta nghe coi rồi ta ta ta ta ta ta phân giải cho. Thì ngài Tuyết Phong mới trình bày hai lần ngộ. Một lần ở trong cái pháp hội đó, nghe cái ngài bài giảng đó thì được ngộ ra cảnh giới này. Ngài Nham Đầu: Không được đâu, chưa có gì đâu. Cái nói qua lần thứ hai là: Đến một cái pháp hội khác, nghe thiền sư giảng đây này ngộ ra được cảnh giới này. Ngài Nham Đầu nói: Không được đâu, chưa được đâu. Cái ngài Tuyết Phong mới nói:
[1:26:41]Vậy là sao, sư huynh? Ngài Nham Đầu mới nói như vầy: Chừng nào mà mỗi mỗi đều nơi hông ngực của ông lưu xuất, hông tức là dưới bụng nè, lưu xuất thì sẽ cùng ta che trời che đất mà đi. Nghe câu đó xong, ngài Tuyết Phong đại ngộ liền, quỳ lên nói: Sư huynh, sư huynh, ngày nay em mới thành đạo ở Ngao Sơn. Ở hông ngực tức là nơi bụng. Tức bây giờ là điều ngài Nham Đầu nói trùng với ông bà người Việt Nam nói: Nơi bụng nè. Nên khi mà ta tìm được hơi thở, chỉ còn hơi thở, không cần có cái ta biết hơi thở để hơi thở dẫn mình vào chính mình thì ta mới hiểu cái chính mình đó nó nằm đâu dưới bụng dưới ngực á.
[1:27:30]Dĩ nhiên còn cái xương cùng để nó giữ lấy cái gốc lại, ở đâu dưới bụng dưới ngực á. Nó không có là một điểm rõ ràng, chấm một điểm rõ ràng là sai, nhưng ở đâu khoảng đó. Mà nếu nói nó ngay xương ức này cũng sai vì nó không có một điểm rõ ràng, nó chỉ khoảng chừng đó khoảng chừng đó. Mà đó mới đúng ý ngài Nham Đầu nói: Chừng nào ông mỗi mỗi gì từ nơi hông ngực lưu xuất, đâu khoảng này, thì sẽ cùng ta che trời che đất mà đi. Thì ngài ngộ được cái đó thì tụi con giống ngài Tuyết Phong: Sư huynh, sư huynh, ngày nay em mới thành đạo ở Ngao Sơn. Tụi con mà được cái đó rồi: Ngày nay tụi con mới thành đạo ở Dinh Sơn.
[1:28:24]Cho nên lâu lâu nghe một bài, cái này là bài Tứ niệm xứ, bài này cũng quan trọng nha. Cũng biết được chính mình mà biết được căn cơ thật của mình để dụng công cho đúng, đừng bị ngợp hay đừng bị loè, bị choáng bởi những cái ngôn ngữ cao siêu của những người họ ở trình độ cao. Mình đang là lớp hai lớp ba thì cứ cố gắng làm toán lớp hai lớp ba, đừng đòi lấy tích phân, ma trận ra mà làm, điên à. Thì nãy giờ Sư phụ nói với tụi con mấy trình độ như vậy, đố tụi con biết Sư phụ ở trình độ mấy? Đây, hôm nay Sư phụ tuyên bố luôn cho tụi con để tụi con đừng thắc mắc: Sư phụ ở trình độ trừ một, âm luôn á.
[1:29:08]Thôi nghỉ, nghỉ. Hồi hướng đi. Chúng con xin thành kính tri ân và khắc ghi những lời dạy bảo quý báu của Sư phụ ạ. Xin toàn thể hội chúng cùng niệm hồi hướng. Nguyện đem công đức này, hướng về khắp tất cả,
[1:29:45]đệ tử và chúng sanh, đều trọn thành Phật đạo.