[0:00]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nay thì ta nói về những nguyên tắc căn bản của thiền định. Tại sao vậy? Tại vì thế này, tại vì khi cái nền văn minh của thế giới tăng lên cao, con người ta bắt đầu quan tâm tới thiền định.
[0:26]Khi mà trí tuệ người ta còn thấp á thì người ta thích tu cái gì có cái niềm tin, dựa dẫm, dựa vào thần thánh cứu rỗi, cứu vớt, nâng đỡ rồi dắt đi luôn, đại khái vậy. Người ta có cái niềm tin vậy thôi vì giống như là con người ta tự ti, nghĩ rằng mình không thể trở thành một cái giống loài có cái đẳng cấp cao, cứ là cái thân phận thấp kém. Nên cái cũng sùng kính thần thánh theo cái kiểu để mà dựa hơi, nương tựa.
[1:10]Đến khi cái nền văn minh con người lên cao thì nó sinh ra những cái cực đoan. Một cực đoan như thế này, một á là bác sạch, không có thần thánh gì hết, chỉ khoa học thôi. Hai, càng quyết bám lấy niềm tin để so vai với khoa học. Khoa học tiến tới đâu thì cái niềm tin đối với thần thánh cũng cao theo tới đó và nói thần thánh cũng cao siêu hơn khoa học, cứ như vậy là để mà so vai. Nên ta thấy khi mà khoa học tiến bộ rồi tưởng là hết tôn giáo, không, tôn giáo cực đoan hơn, khủng khiếp hơn ngày xưa, mới lạ. Nhưng giữa hai cực đoan lại xuất hiện cái thứ ba, đó là thiền định. Tức là cũng là một cái gì tâm linh
[1:58]nhưng mà nhẹ nhàng, trung đạo và nâng được giá trị con người lên cao.
[2:06]Và giữ cho con người được thanh tịnh, yên bình trong một thế giới đầy xao động, căng thẳng.
[2:14]Nhất là khi khoa học tiến bộ thì cái thông tin, kiến thức của con người tiếp nhận được rất nhiều, nhiều đến nỗi giống như là não bộ bị quá tải.
[2:28]Ví dụ bây giờ á, trong một giờ đồng hồ con người ta có thể xử lý được rất nhiều việc, kể cả những việc ở rất xa, chỉ cần một cái điện thoại di động hay một cái máy tính nối mạng rồi xử lý tùm lum việc. Và cũng vì có nhiều phương tiện để xử lý như vậy, cho nên người ta lại bày ra nhiều việc để làm chứ không phải là bớt việc. Ta cứ tưởng rằng ví dụ ngày xưa ta đi từ đây về Tây Ninh đi hết hai ngày, đi bộ hai ngày, bây giờ mình đi cái vèo vài tiếng đồng hồ thì như vậy thời gian còn lại sẽ được nghỉ ngơi. Nói: "Trước tôi đi về Tây Ninh như vậy tôi đi bộ hai ngày, mất công đi hai ngày, bây giờ tôi đi hai tiếng đồng hồ
[3:06]thì như vậy tôi được nghỉ gần mấy chục tiếng đồng hồ." Nhưng không! Anh đi trong hai ngày nhưng mà mấy chục tiếng đồng hồ còn lại lại là nhiều việc khác cũng lấp đầy vô hết, vẫn tiếp tục bận rộn và vẫn tiếp tục căng thẳng. Nên cái tưởng rằng khi ta có máy móc thì con người được nghỉ ngơi, nhưng không, càng có máy móc con người lại càng trở nên bận rộn. Hoặc thất nghiệp, không có việc làm đói lên đói xuống hoặc là bận rộn hơn xưa. Đây là một cái điều mà nó nằm ngoài cái suy tính của con người. Và khi mà máy móc nhiều, phương tiện nhiều, kiến thức nhiều, sự tiến bộ khoa học nhiều thì con người ta lại phải tiếp nhận rất nhiều thông
[3:47]tin, tiếp nhận rất nhiều kiến thức và xử lý rất nhiều công việc nên não bộ con người bỗng quá tải. Nên cái chuyện mà ngày xưa mà nói não bộ con người làm việc quá tải là hiếm có. Trừ những cái vua quan gì trong cái lĩnh vực đặc biệt, trong những lúc tình hình đất nước căng thẳng, biến động sao chứ ít khi có. Nhưng bây giờ ở đây một người bình thường cũng đã có cảm giác là nhiều khi cái đời sống của mình đã quá tải. Thì trong khi mà cái cuộc sống con người quá tải đó thì hoặc là người ta bỏ việc trở thành một con người đứng ngoài lề xã hội để nghỉ ngơi, hoặc là người ta vẫn phải tiếp tục đi với cái cuộc sống này, đi với nhịp sống này để sống,
[4:32]để làm việc, để học tập, để tiến bộ, để để mưu tìm cuộc sống, nhưng mà sao? Vẫn phải có biện pháp để mà giữ cái đầu của mình lại cho thanh tịnh. Và cái biện pháp đó chính là thiền. Thì mới ban đầu thiền cũng chỉ là một hình thức để đối phó với sự căng thẳng của thời đại khi mà ta phải làm việc quá nhiều bằng tinh thần. Mới ban đầu chỉ là như vậy. Nhưng khi người ta nghiên cứu về lịch sử của thiền, về các thiền sư, về những người chứng đạo thì người ta thấy rằng cái việc mà thanh tịnh nội tâm, nhiếp tâm trong định, nó không phải chỉ là việc làm cho nội tâm nó thanh thản, mà thực sự nó mở ra một cái chân trời nâng
[5:23]cấp con người lên cao, cho con người đạt đến những năng lực đặc biệt, siêu việt.
[5:31]Và bây giờ nếu mà nói rằng: "À, tôi tu thiền để tôi đắc đạo, có năng lực thần thông phi thường." thì không ai dám nói, không dám nói, mà nói chính thức là gì? Nói chính thức: "À, thiền làm cho ta thanh tịnh, dễ tập trung, dễ học tập, dễ làm việc, không bị phân tâm và gan lắm thì nói là thiền giúp người ta thông minh hơn." Nói tới đó là hết. Bây giờ nếu nói chính thức, người ta chỉ nói tới đó là hết. Là không bị căng thẳng, thanh tịnh, giữ gìn được vệ sinh thần kinh, có tập trung hơn, thông minh hơn, do đó làm việc, học tập tốt hơn, nói như đó hết rồi. Nhưng trong thẳm sâu tâm hồn ai cũng hiểu rằng nếu tu thiền tới nơi
[6:16]tới chốn, người ta đắc đạo, đạt được những năng lực phi thường. Ai cũng biết điều đó. Bây giờ vì lần lượt cái việc mà con người lúc nào cũng phải suy nghĩ, và thiền giúp cho người ta có những giây phút tập trung lại, bớt suy nghĩ lại để nghỉ ngơi cái bộ óc lại, quá hợp lý, quá hợp lý, quá cần thiết á. Và do đó, những người mà có trí thức, những người có trách nhiệm, thậm chí cả người có quyền lực bắt đầu cảm thấy rằng là cái thế giới ngày hôm nay không thể thiếu thiền nữa.
[6:59]Và họ cũng thử tập, và có những người cũng thấy có kết quả, tâm hồn thư thái dễ chịu và khuyến khích nhiều nơi thử nghiệm tập, cho nhiều người, cho nhiều thành phần thử nghiệm tập thiền. Nên hôm nay vậy là người ta nhiều nơi dù không phải là đạo Phật, nhưng bắt đầu người ta khuyến khích cho học sinh, nhân viên, cả tù nhân, quân đội, cả cảnh sát tập thiền ở các nước trên thế giới. Còn ở Việt Nam mình thì vẫn là để cá nhân thôi, ai muốn tập muốn tập thì thôi. Và các tôn giáo, nhất là đạo Phật thì tự mình cứ phát triển cái con đường thiền, để coi coi làm sao được hay không cái đã, có kết quả hay không, ừ rồi thôi chứ không
[7:49]không có công bố, vì thực sự thiền vẫn chưa đạt được một cái chuẩn khoa học. Mạnh ai nấy dạy, mỗi nơi có một cái phương pháp riêng. Và vì có nhiều phương pháp riêng như vậy nên không được xem là một môn khoa học. Mà đã không là một môn khoa học thì những người mà có trách nhiệm trong chính quyền họ không dám áp dụng: "Giờ tôi lấy phương pháp nào? Lấy của ông thầy này không phải của ông thầy kia, lấy của người kia không phải của ông thầy nọ, mấy ổng khác khác nhau hết, rồi tập rồi lỡ sai cái điên." Mà thực sự có điên thiệt! Cũng nhiều người tu thiền đã đã điên rồi, loạn trí rồi hoặc là bệnh, có nhiều chứng bệnh
[8:30]cũng rất nguy hiểm chứ không phải là không. Sau một quá trình tu thiền dài hơi, kiên trì, tinh tấn, nhẫn nại, kết quả bệnh hoặc điên. Ai không sợ, phải không ạ? Ở đây có ai điên chưa?
[8:50]Và người ta nói rằng cái người dạy tôi hứa hẹn tu thiền là sẽ đạt được những năng lực cao siêu, những điều tốt đẹp, thì tôi cũng theo đúng như vậy tôi thực hành xong tôi điên, giờ ai chịu trách nhiệm? Không ai chịu trách nhiệm, chẳng kiện thưa ai được. Nó không giống như là ở trong bệnh viện bác sĩ mà chữa không được nhà vô đánh bác sĩ hoặc là kiện bệnh viện ha. Còn bây giờ ông thiền sư ổng dạy rồi, mình tu theo ổng xong mình điên luôn, không biết đổ thừa ai. Mà cũng không ai đổ thừa, cũng không có luật nào để xử lý mấy chuyện đó. Đây là một vấn đề. Rồi bây giờ ta nghe: "À, cái nước đó đem thiền vô trường học họ dạy,
[9:27]cái nước kia họ dạy thiền vô quân đội, dạy cảnh sát." Cái ta cũng đề nghị: "Thôi, phải áp dụng thiền để cho mình theo kịp người ta." Thật ra thiền mới Việt Nam mới là gốc á. Việt Nam, những nước Á Đông là thiền mới là gốc. Nhưng bây giờ thấy phương Tây họ tập thiền quá mình sốt ruột, cái mình cũng bắt đầu là thôi áp dụng thiền vào nhiều nơi cho kịp người ta. Nhưng lấy thiền nào áp dụng? Giờ ta đến bất cứ một cái phái thiền nào, khi ta hỏi thì hỏi cái: "Vậy anh đang dạy cái thiền nào?" Thì tất cả đều trả lời một câu: "Thiền của tôi là số, số mấy?" Ừ, không có số hai. Trong thế giới của các thiền sư không có số hai.
[10:09]"Thiền tôi là số một." không có số hai.
[10:15]Mấy ông khác nhau hết á, nhưng mà ông nào cũng nói mình là số một, mình là hay nhất, mình là cao nhất, mình là đúng nhất. À là mình là được truyền thừa từ thời Đức Phật, từ các vị tổ đắc đạo. Mà lật ra lịch sử đây nè: Tôi đệ tử ông này, ông đệ tử này kể ra tới 11 đời, hai ba chục đời, ông đó ổng là thiền sư đắc đạo. Thì đúng là 30 đời trước ổng là thiền sư đắc đạo, nhưng mà tới đời mình mình hết đắc rồi. Mà đời mình hết là mất tiêu đâu rồi, ở giữa đã bị biến đổi rồi, mình không hay. Thì bây giờ là ai cũng công nhận mình là số một, là giỏi nhất, hay nhất. Mà các pháp môn đều khác nhau hết. Thì ví dụ bây giờ một người hoặc là một người nhà nước,
[10:53]họ muốn ứng dụng thiền vì nghe nói thiền tịnh tâm cũng hay, cũng có lợi cho sức khỏe, thần kinh, muốn áp dụng, biết lấy cái nào? Đây là một vấn đề lớn. Mà cũng chưa bao giờ có một hội thảo có phân tích, nghiên cứu khoa học nghiêm túc về vấn đề thiền định để có thể trở thành cái một môn khoa học chuẩn hóa trên thế giới không ai bắt bẻ được. Vấn đề là chỗ này. Mà thực sự ta cũng chưa có một môn khoa học gọi là môn khoa học về tâm linh. À. Hễ tâm linh vẫn là cái gì? Không phải khoa học. Đây là một thiệt thòi của nhân loại. Nếu ta có tâm linh là một môn khoa học và trong cái tâm linh có nhiều ngành trong đó,
[11:36]thì chắc chắn thiền định sẽ là một một ngành, một nhánh trong cái môn khoa học tâm linh. Nhưng tiếc rằng ngay cả cái môn gốc là cái môn khoa học tâm linh ta cũng không có. Nên chưa bao giờ thiền được xem là một cái ngành học chuẩn có tính khoa học, chưa bao giờ. À. Nên không những người mà có trách nhiệm cao không biết áp dụng. Bây giờ ta nghe nói ở trường này áp dụng thiền, cái nhà tù kia áp dụng thiền, trong quân đội áp dụng thiền thì họ may mắn họ quen ở đâu đó thấy ai thiền thiền được được cứ mời vô dạy. Dạy đại thôi chứ không có cái chuẩn quốc tế. Ví dụ như bây giờ ta nói khoa học. Khoa học là một cái môn học mà họ có thử nghiệm,
[12:21]có thí nghiệm, có những con số, có những tính toán, có những dữ liệu, có chứng kiến mà những cái thử nghiệm đó lặp ở nơi này như vậy và lặp ở bên kia cũng giống hệt. Ví dụ như bây giờ nói ở Mỹ, họ lập cái thí nghiệm đó nấu nước đó với cái áp lực đó và với cái nhiệt độ đó nước sôi, thì bây giờ tái lập lại ở Việt Nam cũng nấu nước đó với nhiệt độ đó thì nước phải sôi, giống hệt nhau, nó không có khác. Không khác, thì đó mới gọi là khoa học. Còn chứ không có thể mà thí như ở đây nấu sôi, đem qua kia nấu không sôi thì nó không phải khoa học nữa. Khoa học nó phải có cái tính như vậy, đồng nhất, chân lý, nhất quán, chứ không có mà biến động mỗi nơi mỗi khác.
[13:01]Và cái lực hấp dẫn, cái lực hấp dẫn, ví dụ giữa mình ở đây trong trái đất mình thì cái nguyên tắc đó, công thức đó nó ra ngoài một cái thiên hà ngoài kia, ở một ngôi sao cách mình mấy tỉ năm ánh sáng, cái nguyên lý đó vẫn không thay đổi thì mới gọi là khoa học. Thì cũng vậy, thiền cũng vậy. Nó phải là một cái phương pháp chuẩn mà hễ mà sau khi phân tích đúng rồi thì anh đi đúng con đường đó anh phải thành công. Cũng giống như một học sinh đi học vậy đó. Khi anh học hết bao nhiêu bài học môn học, làm kiểm tra, thi cử đủ hết rồi thì anh được lên lớp. À, được 6 điểm thì lên lớp. 6 điểm là nói. Nhưng mà 6 điểm lên lớp tức là còn 4 điểm sai nha.
[13:41]Ví dụ làm bài toán được 6 điểm, thì thôi người này được lên lớp, coi như đậu cái môn toán nhưng vẫn còn 4 điểm sai. 4 điểm sai đó không biết ai chịu trách nhiệm trong cuộc đời. Ví dụ một bác sĩ vậy, ra trường như 6 điểm, b- 7 điểm ra trường đi, thì anh vẫn còn 3 điểm sai. 3 điểm sai đó ra đủ giết người ha. Nhưng mà để nói là ra đúng hết hoàn toàn, mỗi một bác sĩ ra trường 10 điểm hoàn toàn, không có. Nên vì vậy, một ông bác sĩ mà chữa bệnh cho mình thì ổng 10 phần ổng còn 3 phần sai. 3 phần sai đó nếu xui lọt qua mình, mình chết. Ổng sống, mình chết. Rồi một ông k- tính toán cầu đường, bắc cây cầu đi qua con sông.
[14:22]Ổng hồi ổng tốt nghiệp kỹ sư bao nhiêu điểm? Nói: "Ông này tốt nghiệp rất cao, 7 điểm rưỡi." Vậy vẫn còn 2 điểm rưỡi ổng sai. Như vậy khi ổng tính toán cây cầu bắt qua sông đó, ổng vẫn còn 2 điểm rưỡi sai. Ngày nào đó cây cầu sập là chính vì còn 2 điểm rưỡi sai đó. Nhưng mà để bắt tất cả mọi người ra trường 10 điểm hết, có không? Không. Do đó, ta sống trong cái thế giới này với rất nhiều người kỹ sư, bác sĩ, tiến sĩ vậy á nhưng không phải ai đạt điểm tuyệt đối. Nghĩa là trong cái thế giới này không có một con người đúng hoàn toàn. Đúng không ạ? Không hề có con người đúng hoàn toàn.
[15:01]Những con người mà đúng hoàn toàn cực kỳ hiếm hoi. Vậy ta sống với nhau là giữa con người với con người mỗi người đều có một chút sai lầm. Ai cũng có một chút sai lầm. A little bit wrong. Con người ta ai cũng có một chút sai lầm. Và để hiểu rằng ai cũng có một chút sai lầm thì ta cần có hai cái tâm: Một, thông cảm. Đúng không ạ? Coi vậy chứ đâu có ai đúng hoàn toàn. Thôi, thông cảm. Hai, cảnh giác vì nó cũng còn sai. Nghe nó hoàn toàn chết á. Đụng nhầm cái phần sai còn lại, sót của nó mình rớt qua đó là mình lọt xuống vực thẳm á. Do đó rất thông cảm vì con người vẫn còn sai lầm nhưng luôn luôn cảnh
[15:46]giác, coi chừng nó đem cái sai ra đối xử với mình thì mình tiêu đời. Do đó ai cũng còn một chút sai lầm, chút xíu nữa. Còn những người mà thi rớt lên rớt xuống thì thôi khỏi nói rồi. Đụng đâu làm đâu sai đó, làm cái gì hư cái đó, không có nói. Thấy thiền cũng vậy. Thì thiền lại là chưa phải là một môn khoa học. Mà ví dụ như bây giờ thiền ngày nào đó người ta tìm ra được những phương pháp chứng minh chắc chắn hết, rồi ai đi theo đúng cái tiến trình đó đều phải có kết quả thì có phải tất cả mọi người sẽ thực hành đúng 10 điểm không ạ? Có không? Không. Đó, ta sẽ lặp lại cái kiểu mà ta học toán, học lý, học sinh, uy- không ai được 10 điểm cả.
[16:31]Giỏi lắm lên lớp được là được 6 điểm, còn là còn 4 điểm sai. Rồi bây giờ một ngày nào đó thiền trở thành một môn khoa học chuẩn mực, thang điểm là 10 điểm, thì liệu chúng ta ta học thiền đúng đúng đúng hết rồi tới chừng thi chắc 10 điểm không? Không. Đó, ta vẫn còn mấy điểm sai. Và chính cái mấy điểm sai đó rồi ta đem ta dạy người khác. Ta dạy người khác, ta dạy họ 7 phần đúng, dạy họ 3 phần sai. Rồi si- khi họ học của ta là 7 phần đúng, 3 phần sai, họ đem họ dạy lại người sau thì nó còn lại làm sao? 4 phần đúng rồi 3 phần sai nữa. Lại cộng vậy nữa chứ. T- lại cộng thêm vài thế hệ nữa thì thì chuyện gì xảy ra?
[17:10]Tất cả thiền đều được dạy sai. Đúng không ạ? Và đó là cái thảm cảnh từ thời Đức Phật cho đến thời mạt mạt pháp. Từ thời Đức Phật dạy đúng như vậy cho đến nay 2.500 năm rồi, tất cả dạy thiền đều sai. Ta nói một câu này nghe mít lòng không ạ? Rất mít lòng.
[17:36]Vậy cái thiền mà ngày hôm nay ta nhận được là một loại thiền mà nó đã cái thang điểm nó sao đây? Nó giảm dần, giảm dần, giảm dần. Không còn chuẩn đúng vào thời Đức Phật nữa. Vì thời Đức Phật, Ngài dạy 10 thì một số vị A-la-hán là được 10 điểm hết đó, phải không? Rồi những vị A-na-hàm, Tư-đà-hàm thì coi như là còn lại 9 điểm, 8 điểm, 7 điểm. Rồi những đời sau mà tới loạt các thiền sư Trung Hoa còn 5 điểm, 6 điểm. Rồi tới thời bây giờ nó zero điểm. Và kết quả của zero điểm là gì? Người ta không thiền nữa. Đúng không ạ? Bây giờ đi tu bước vào trong đạo Phật, không có thiền nữa. Tu cái khác luôn, bỏ thiền luôn.
[18:15]Đó là cái lý do mà cái điểm nó thấp dần. Ta được học thiền bởi những người mà không phải 10 điểm. Mà cái không phải 10 điểm, nhiều khi mình học được cái ông đó chỉ 6 điểm, học được ông 5 điểm, học ông 3 điểm, 4 điểm, học được một điểm, học nhằm cái ông zero điểm thì sao? Ổng không bao giờ cho mình học thiền nữa, ổng bỏ ổng chê thiền luôn. Ổng tấn công ổng công kích thiền luôn. Đó là cái thảm cảnh mà gọi là thời mạt pháp. Thời tới thời mạt pháp rồi bỏ thiền luôn. Không biết thiền. Và nếu ai gượng gạo dạy thiền, thì ta yên trí rằng đều là dạy sai. Đó, đúng có câu đó. Mà nói như vậy nó bi quan quá không?
[18:57]Cũng quá bi quan đi. Không lẽ bây giờ là nếu mà nói theo cái lý luận như thầy nói nãy giờ thì coi như thời này mà hễ đụng tới thiền thì chỉ là thiền sai, thì như vậy ta còn dám tu thiền không? Không. Mà nếu không tu thiền thì mình không phải đệ tử Phật, nói thẳng một câu vậy. Tại vì đạo Phật là thiền. Không tu thiền, không phải đạo Phật. Không tu thiền, không phải đệ tử Phật.
[19:27]Nói thẳng một câu, bây giờ phải tu thiền nhưng mà nghe thầy hù ghê quá, nghe thầy phân tích một hồi thấy là không biết mờ mịt không biết con đường thiền đúng là ở đâu. À bây giờ nếu mà thôi ta lại gặp một số cái vị sư bên đó à nói ổng truyền thừa từ thời Đức Phật tới bây giờ, bên đó vẫn ngồi thiền, dám an tâm là đúng không? Cũng không chắc đâu. À rồi gặp thầy, an tâm không?
[19:56]Nếu mà nói lý luận như vậy cũng không an tâm luôn phải không à? Nói thầy cũng... thầy cũng có đâu ra, thầy cũng mới đây mà, thầy làm gì sao đúng không? Thầy cũng cách xa thời Phật rồi thì làm gì mà đúng nữa? Đó. Giờ bây giờ ta không có cái chuẩn mực, không biết dựa vào đâu. Một là cái hên xui, cái ông thầy nào nói nghe bùi tai thì chạy theo ổng mà tu thiền, vậy thôi. Không biết hễ nghe thầy nói bùi tai chạy theo thầy, nghe ông... bữa nào nghe ông khác bùi tai chạy theo ông khác. Tại vì có biết ông nào đúng, ông nào sai đâu. Ví dụ theo thầy, thầy nói là theo thầy 30 kiếp thì mới được một chút, thì mới đầu thôi:
[20:29]"Ồ thầy có lý, đúng là thiền khó, thôi theo thầy." Mai mốt gặp ông khác: "Theo thầy con, 3 tháng thôi con chứng liền." Thế thì mình theo ai? Một ông gọi là hù mình 30 kiếp, một ông hẹn mình 3 tháng chứng, thì giữa hai ông mình theo ông nào? Theo ông nào? Nói thiệt coi. Phải theo ông 3 tháng chớ, 3 tháng nó đỡ, thấy không à? Ngu sao theo ông 30 kiếp, theo ông 3 tháng ngon hơn. Đó, đó là lý do mà ta cứ nghe theo, nghe ông nào cũng tự khen mình rồi ta ngả qua, ta thối lại. Rồi vì sao vậy? Bởi vì ta không có một cái chuẩn. Ta không có một cái chuẩn khoa học về thiền định. Bây giờ nếu có cái chuẩn khoa học thiền định rồi thì không theo ông nào hết á.
[21:11]Theo ông nào dạy đúng cái chuẩn đó thôi, và cũng theo cái khả năng của mình. Ví dụ như bây giờ nói cái chuẩn đó nó gồm 10 bước, à có một cái người huynh đệ tôi ổng học nhanh quá, ổng học mới mấy tháng ổng leo tới bước thứ năm, tại ổng có khiếu, ổng có thiện căn. Còn tui, tui mới 5 tháng rồi tui theo được có một nấc à, nhưng tui biết đây đúng chuẩn, còn ổng đi trước kệ ổng. Nhưng mà bởi vì ổng có khiếu, ổng giỏi hơn tui, giống như là học trong lớp vậy đó, ai giỏi cứ lên lớp, còn không giỏi cứ ở lại từ từ học tiếp. Thì cũng vậy, học thiền cũng vậy. Tôi không phải là người giỏi, tôi cứ từ từ học nhưng tôi đi đúng cái thang,
[21:46]nó không trật, thì không bị điên, không bị loạn mà cứ tu tới đâu thì ích lợi tới đó. Nếu tu quá nhanh thì mình đắc đạo luôn, mà không nhanh thì thôi cũng khỏe khoắn, tinh thần cũng... cũng thoải mái. Nhưng quan trọng là cái... cái chuẩn của khoa học, cái chuẩn khoa học. Nhưng mà để được gọi là cái chuẩn của khoa học thì ta cần cái gì? Cần sự nghiên cứu khoa học. Sự nghiên cứu khoa học là nghiên cứu cái gì? Bởi những nhà khoa học. Mà những nhà khoa học là ai? Đây mới là vấn đề. Họ phải là những người tu sĩ,
[22:29]họ thực hành thiền định rốt ráo, hay là họ là những người không hề có niềm tin tôn giáo, họ chỉ lấy máy lấy móc lấy đồ họ tập... họ họ họ nghiên cứu thôi? Cái nào mới đúng? Phải không à? Vì nếu cái người ta nói rằng ta cần cái chuẩn mực cho thiền định và ta cái người mà làm công việc là tạo ra cái chuẩn mực khoa học cho thiền định đó là chính là một thiền sư, một người tu thiền rốt ráo, thì như vậy rõ ràng ổng là một người gì? Có niềm tin, ha, có sự sùng kính đối với đạo Phật, đối với Đức Phật. Nên vì vậy thì ta nói rằng ông này ổng không khách quan. Tại ổng có cái tình cảm trong đó, ổng có cái tình cảm đối với đạo rồi.
[23:17]Cho nên bây giờ nói gì nói ổng cũng là sẽ không khách quan, thôi ta bỏ ổng qua một bên. Ta cần cái ông không có phải là người mà ở trong đạo, không có sùng kính Phật pháp, chỉ bằng máy móc, con số thôi, tính toán khoa học, vật lý thôi. Ông này ổng khách quan hơn thì ông này ổng nhắm ổng biết về thiền không? Nhắm không? Sẽ không biết gì về thiền. Bởi vì thiền là một cái gì ở bên... bên trong. Nó không phải là một cái đứng bên ngoài nhìn vào. À. Thiền là một cái gì ở bên trong, inside not outside. Nó không phải là cái bên ngoài, không phải là mình đứng bên ngoài, không phải mình stand outside the house
[24:00]and look into the house and say everything, không phải đứng ngoài cửa nhà người ta nhìn vô rồi nói tùm lum chuyện, là thế nào cũng nói bậy. Ta cần con người ở trong nhà, có trải nghiệm, có kinh nghiệm thì mới nói chuyện căn nhà đó được. Nhưng mà hễ người ở trong nhà mà nói chuyện cái nhà thì ta nói ông này không khách quan. Cho nên ta cần ông ngoài nói, mà ông ngoài nói thì thế nào cũng sao? Cũng nói bậy. Thế nào cũng nói bậy. Đó, cái khổ là như vậy đó. Cái khổ là cái người bên ngoài mà đứng nhìn vô nói đó, ta gọi là khách quan nhưng sẽ làm sao? Không bao giờ có cái trải nghiệm thật sự về thiền
[24:38]định, tại vì thiền định là chuyện bên trong. Nhưng mà cái người mà ở bên trong có tu tập thật sự để có trải nghiệm thiền định, người ta nói ông này không khách quan. Cái vấn đề nên không thể lấy ổng làm chuẩn mực khoa học. Còn cái ông mà làm chuẩn mực khoa học đứng bên ngoài hổng chịu tu thì ổng biết gì về thiền, phải không à? Đó, giống như lật ra vậy: "Thượng tọa Thích Chân Quang thế danh là Vương Tấn Việt sinh năm 1958", xong luôn. Trong khi thầy đã 70 tuổi rồi, nói bậy đó, xong luôn.
[25:13]Nên thôi bây giờ hôm nay vậy, trước cái mà viễn cảnh rằng thì sẽ có nhiều nơi à
[25:22]muốn áp dụng thiền cho mọi người, cho học sinh, sinh viên, cho nhân viên. Hôm nay thầy mới nói là những nguyên lý căn bản của thiền định. Giống như là mình có một cái tham vọng lập ra một cái thang chuẩn của khoa học cho thiền định. Và cái điều này dĩ nhiên là mình tự làm chứ chưa ai công nhận, thôi nhưng mình cứ làm trước. Biết đâu sau này khi mọi người họ bắt đầu nghiên cứu khoa học cho thiền định thì họ sẽ lấy những ý kiến kiến này ngày hôm nay. Ý là như vậy, ha.
[25:59]Rất cám ơn quý vị đã ủng hộ.
[26:07]Khi ta nói những nguyên tắc cơ bản của thiền định này có nghĩa là thế này: là không biết anh tu thiền theo pháp môn nào, theo ông thầy nào, nhưng mà những nguyên tắc căn bản này phải luôn luôn là cần thiết, nhớ như vậy, không biết là pháp môn nào. Ví dụ như ngay nơi thiền của của Trung Hoa cũng vậy, cũng chia ra làm năm tông bảy phái,
[26:35]à, mặc dù cũng là một gốc thiền cũng chia ra. Còn bắt đầu đi qua bên cũng Trung Hoa rồi cái thiền Thiên Thai của ngài Trí Khải đại sư khác hẳn luôn. Rồi nếu mà đụng tới cái thiền của bên Đạo Tiên, họ khác hẳn luôn. Mà nếu đi vào những cái môn phái võ thuật, họ cũng có thiền của họ, cũng khác hẳn luôn. Rồi nếu đụng tới những ông thầy bùa, nghĩa là họ cần điều khiển được âm binh, họ cũng có cái thiền của họ, cái cách tu họ cũng khác luôn. Ta gặp các sư nguyên thủy Theravada, họ cũng có cái lối thiền khác luôn. Thì rất nhiều tông phái, rất nhiều pháp môn nói về thiền. Tuy nhiên hôm nay ta muốn xác định lại,
[27:20]pháp môn nào, tông phái nào cũng phải có những cái nguyên lý cơ bản. Vì nếu sai những nguyên lý cơ bản này thì ta sẽ bị tổn hại, ta sẽ bị thất bại, thậm chí là điên loạn. Vì có những người vậy, tu thiền một thời gian rồi thấy ban đầu rất là tốt, về sau hư bộ não, bị u não luôn. Có người bị khô não luôn. Rồi hoặc là có người đánh xuống dưới nội tạng là bị hư mật, hư gan, hoặc suy thận, cái suy thận là dễ nhất. Và cái nặng nhất là cái tiểu đường. Nghĩa là tu thiền một thời gian rồi phát hiện ra bệnh tiểu đường. Mà tiểu đường rồi thì đủ thứ khốn khổ hết trơn. Đáng lẽ ta tu thiền thì cái cơ thể ta phải tăng
[28:06]được sức đề kháng, giảm được bệnh tật. Nhưng mà tu lâu rồi bỗng nhiên bệnh nhiều hơn nữa, thì như vậy cái phương pháp này có vấn đề. Nên vì vậy là ta muốn tìm ra những nguyên lý cơ bản, những chuẩn mực có tính khoa học. Tu pháp môn nào không biết, nhưng nếu theo đúng những cái chuẩn mực này thì ta tránh được những bệnh tật. Trước hết là tránh những bệnh tật. Thứ hai là bắt đầu có lợi ích về sức khỏe, physical health and mental health, sức khỏe về vật chất, về thể chất và sức khỏe về tinh thần. Cả hai như vậy, ta được cái đó. Thì ta chưa nói tới những cái năng lực đặc biệt, những cái mà ừm special ability, những cái năng lực đặc biệt khác. Như vậy.
[28:55]Chưa nói, đầu tiên phải được sức khỏe, phải có sức khỏe, đó.
[29:02]Vậy đây là những cái nguyên lý căn bản như vậy. Đây ta nghe những nguyên lý căn bản ha. Nguyên lý thứ nhất ta cần phải biết là bộ não của chúng ta
[29:15]lúc nào cũng hoạt động 100%. Nha. Nên có những lý thuyết nói rằng chúng ta chỉ sử dụng có 10% bộ não là sai. Và họ cho rằng chúng ta chỉ sử dụng có 10% bộ não, nếu chúng ta sử dụng được đến 70, 80, 90% bộ não thì ta trở thành siêu nhân. Lý thuyết đó sai lầm. Đó là lý thuyết mà trong một bộ phim của Hollywood tên là Lucy nói như vậy. À nói rằng à cái cô đó vô tình cô uống cô nhiễm nhầm một loại thuốc khiến cho bộ não của hoạt động 100%, cổ thành siêu nhân luôn. Siêu nhân là nhìn thấy được tất cả, biết tất cả, hoạt động như là có phép luôn. Đó là một lý thuyết sai lầm. Vì ngày nay khoa học đã chứng minh họ đo hết rồi.
[30:02]Trong lúc đang ngủ, 100% bộ não vẫn hoạt động. Còn lúc ta ngồi bình thường nghe Pháp như thế này, nói mà đâu có làm gì đâu, đâu có làm gì đâu, nhưng cả nguyên bộ não vẫn đang hoạt động. Không có lúc nào bộ não nghỉ ngơi cả. Đó là nguyên lý. Và cái sự thật là ngược lại thế này, khi bộ não ta giảm hoạt động từ từ thì những năng lực phi thường mới xuất hiện.
[30:33]A! Đây là điều lạ. Khi mà bộ não ta giảm hoạt động thì những năng lực phi thường mới dần dần xuất hiện. Còn khi bộ não ta hoạt động bình thường, đầy đủ, à full action như thế này, nó hoạt động đầy đủ hết thế này, thì ta là một con người bình thường như thế này. Còn khi bộ não ta bắt đầu giảm hoạt động, giảm những làn sóng hoạt động, thì một loại năng lực mới sẽ xuất hiện. Thì cái nguyên lý này, đây là một cái tiền đề đầu tiên chúng ta phải chấp nhận. Có chấp nhận rồi thì ta mới nói tiếp về cái khoa học về thiền. À còn nếu cái tiền đề này mà không chấp nhận thì thôi không nói nữa, thầy nghỉ, hồi hướng đi về.
[31:34]Nó có những tiền đề ta phải chấp nhận. Trong khoa học cũng có những tiền đề phải chấp nhận. Tiền đề phải chấp nhận là cái gì? Thầy nói ví dụ như trong toán thì định đề Euclid là một tiền đề ta phải chấp nhận, không ai chứng minh, đúng không ạ? Và trong vật lý thiên văn vũ trụ có một tiền đề ta phải chấp nhận là gì? Giữa hai vật thể luôn luôn tồn tại cái lực hút lẫn nhau. Đừng có giải thích nha, cái đó phải chấp nhận thôi, vì nó là sự thật, không có chứng minh nữa. Cái đó phải chấp nhận. Newton ổng tìm ra là ổng tìm ra thôi chứ không phải ổng tạo ra, ổng chế ra, cũng không phải ổng chứng minh. Ổng tìm thấy, ổng nói lại, ai tin thì theo ổng, thì học được cái ngành vật lý thiên
[32:13]văn vũ trụ, còn không tin thì đi qua học ngành khác, đi qua đánh đàn piano. Thì thôi. Còn nếu anh tin rằng hễ vật thể có khối lượng, có quán tính thì có lực hấp dẫn lẫn nhau, thì tiếp tục học môn khoa học thiên văn vũ trụ. Còn không tin, đi về viết văn, làm báo, bán xôi đầu ngõ. Vậy, như vậy thì trong cái tâm linh ta cũng có một số tiền đề ta phải chấp nhận. Ví dụ như cái tiền đề như thầy vừa nói vừa rồi là một loại tiền đề cao cấp. Chỉ những người nào mà ít não mới hiểu nổi.
[32:49]Tức là bình thường bộ não chúng ta hoạt động sao? 100%, phải không ạ? Full action, đúng không? Và khi nào mà bộ não giảm hoạt động dần dần thì những năng lực phi thường đặc biệt cũng theo đó mà xuất hiện dần dần theo tỉ lệ nghịch với nhau. Nha. À, the less cái này thì the more cái kia, tức là cái này càng ít hoạt động thì cái kia, cái năng lực phi thường xuất hiện sẽ nhiều hơn. Đó là tiền đề, đây là một loại tiền đề hơi cao cấp mà chúng ta phải chấp nhận. Còn ai không chấp nhận thì có thể thôi ngừng ngang đây không học nữa, đi về. Hoặc nếu mọi người đều không chấp nhận thì thầy không giảng nữa.
[33:32]Vậy đó, chịu không sao? Chịu không?
[33:37]Hoặc ta có một tiền đề nữa cũng phải chấp nhận trong cái tâm linh học nữa là gì? Là luật nhân quả nghiệp báo, karma. Gieo nhân gì gặt quả đó. À nếu mình gây đau khổ cho người khác thì mình sẽ chịu lại đau khổ. Nếu mình đem hạnh phúc cho người khác thì mình sẽ được nhiều hạnh phúc. Đó là sự công bằng. Và đây cũng là một tiền đề phải chấp nhận. Phải chấp nhận. Và từ cái tiền đề này buộc lòng ta suy luận tiếp, nhớ như vậy, từ cái tiền đề ta chấp nhận ta suy luận tiếp thì buộc con người phải có luân hồi tái sinh. Vì có những quả báo ta trong một kiếp không nhận được. Ví dụ như à trước khi anh chết, anh đâm một người cái rồi sau đó anh anh chết.
[34:23]Thì cái việc mà anh vừa mới đâm chết người ta chưa kịp quả báo mà. Mà anh đã chết rồi, nên vì vậy buộc lòng phải có một kiếp sau để anh trả cái quả báo này. Nên khi ta suy luận rằng có sự công bằng gieo nhân gì gặt quả nấy thì ta suy luận một hồi bắt đầu ta phải phát hiện ra được một cái định lý thứ nhất, chứng minh được một định lý thứ nhất: có luân hồi tái sinh. Đó, từ một tiền đề bắt đầu có định lý. Nhớ như vậy, toán học là như vậy. Vật lý học là như vậy. Từ một tiền đề được chấp nhận rồi ta bắt đầu có định lý. Viên Huy đâu con? Phải con đó không? Con phải không? Con là thạc sĩ phải không? Thạc sĩ vật lý phải không? Rồi.
[35:07]Thấy sư phụ nói có có lý không? Có lý không?
[35:17]Như vậy từ một cái tiền đề được chấp nhận ta suy luận sẽ ra được những định lý, là nguyên tắc như vậy. Thì bây giờ tâm linh thì sẽ có nhiều cái tiền đề, nhưng hôm nay khi mà đi vào thiền thì ta có một cái tiền đề như vậy. Thầy nhắc đi nhắc lại nhớ rồi nha. Mọi người phải nhớ vì vì ta đang học. Tiền đề là bình thường tất cả chúng sinh đều hoạt động full 100% bộ não. Và với phương pháp thiền định, chúng ta chủ động làm dừng bớt dần các hoạt động của não bộ thì những năng lực đặc biệt sẽ phát sinh.
[35:57]Đó, như vậy là năng lực nó phát sinh tỉ lệ nghịch với cái sự dừng hoạt động của não bộ. Rồi từ cái tiền đề đó ta mới suy luận thế này, ta mới suy luận ra một định lý thứ nhất à: khi tâm ta càng thanh tịnh thì ta càng có nhiều khả năng.
[36:23]Đó là định lý thứ nhất, đúng không ạ? Đó, từ cái tiền đề bắt đầu ta có định lý thứ nhất và ta sẽ còn có nhiều định lý nữa. Đó là lý do từ cái tiền đề này mà ta phải vất vả, cất công, tinh tấn tu tập thiền định. Bởi vì thiền định là cái phương pháp giúp cho ta thanh tịnh được tâm hồn. Đó. Rồi, đó là cái thứ nhất. Rồi bây giờ cái kế tiếp là gì? Khi tâm ta thanh tịnh, não bộ bớt hoạt động thì năng lực phi thường xuất hiện dần dần. Đúng rồi, nãy cái đó là định lý vừa rồi. Thì khi năng lực phi thường xuất hiện dần dần thì chuyện gì xảy ra?
[37:07]Kiêu mạn xuất hiện. Đây là một tâm lý phi đạo đức. Nhưng nó bắt buộc phải xuất hiện khi chúng ta bắt đầu có những kết quả của thiền định. Đây mới là đau nè, cái này mới đau. Tưởng càng tu thì mình sẽ càng trở nên đạo đức, nhưng không ngờ khi mình tu có kết quả thì cái mầm của cái mất đạo đức nó xuất hiện theo đó luôn. Vì mình đặc biệt quá. Thầy nói ví dụ thôi, thầy nói ví dụ khi một người ngồi thiền đúng phương pháp rồi nội lực sẽ xuất hiện. Nội công tự nhiên sẽ xuất hiện. Ví dụ bình thường mình cũng tập võ, tập gì bình thường cho nó khỏe người. Mình cũng đấm bao cát bực bực, đánh cho nó chắc tay chắc chân như vậy.
[37:47]Nhưng đến khi mà nó có nội lực rồi, một đòn mình đấm một cái bao cát nó bạt đi ra rất xa. Mình đá một đòn cái bao cát ngã nghiêng ngã ngửa, mình ngạc nhiên nói: "Ủa, sao nay mạnh quá vậy nè?" Thì khi phát hiện mình rất là mạnh, một đòn đánh ra rất là mạnh, thì chuyện gì xảy ra trong tâm lý? Kiêu mạn. Kiêu mạn tự nó xuất hiện. Đây, cái chết người là chỗ này. Giờ bây giờ bình thường ví dụ như hồi nào giờ mình ốm yếu không sao, mình gặp mọi người bắt tay vui vẻ. Nhưng khi mình trong người mình đang có một nội lực sung mãn, mình gặp ai nói: "Đụng tao là chết nha, đụng tao chết. Tao đang có nội lực đây nha." Cái cái cái tư tưởng
[38:24]bí mật kiêu mạn nó xuất hiện tự nhiên. Nên ta thấy lý do mà những người võ sĩ nếu mà không khéo đều là những cái gì? Những ông trời con. Tại họ chuyên luyện tập để chiến đấu mà phải mạnh, càng phải mạnh hơn người ta. Gặp mọi người bình thường là thấy ai cũng rơm rác hết. Có ai tập luyện được tới mức độ đó đâu, phải không? Họ ở nhà họ tập luyện kinh khiếp lắm nên là mạnh mới dám lên đấu đài. Mà đấu thắng nữa thì càng sao? Càng kiêu mạn. Đây rất là khó. Nên cái người nào tập luyện vất vả, tiến bộ, có kết quả mà khiêm hạ, phải nói đây là những con người rất có trí tuệ mới kiểm soát được tâm mình.
[39:05]Đó là lý do mà trong kinh Phật gọi cái người có đạo đức là người có trí tuệ. Ta cứ tưởng là trí tuệ đi riêng và đạo đức đi riêng, nhưng không. Trong kinh Phật gọi những người có đạo đức là những người có trí tuệ. Vì sao vậy? Vì họ biết cái lỗi của họ. Họ biết được cái lỗi nên họ là người có trí tuệ. Nên ta thấy, nghe nói hôm qua hôm kia gì Việt Nam mới thắng UAE, a UAE gì đó thiền chả biết cái tên đó nhìn khó nhớ quá, 1-0 phải không ạ? Mọi người có đi bão không? Không nha, đừng đi làm kẹt đường người ta nha. Thắng 1-0 thì coi như đội tuyển Việt Nam có giá và ông huấn luyện viên người Hàn Quốc là Park Hang-seo
[39:51]lại sao, lại càng lúc càng trở thành đỉnh cao của thần tượng của thể thao Việt Nam, bóng đá Việt Nam. Và lúc này ta hay gọi ông huấn luyện viên Park Hang-seo một cái tên trìu mến là gì? Thầy, thầy Park. Ta hay gọi như vậy, tại vì ông đã đem đến cái vinh quang chiến thắng cho Việt Nam. Và thầy cứ nhìn ổng, thầy cứ hay cứ nhìn cái hình ổng nói tại sao cái con người này có thể đem lại cái vinh quang cho thể thao Việt Nam. Thầy đã từng đi chung chuyến máy bay với ổng lên xe và thầy đã làm cho ổng có một nỗi buồn. Thầy là người đã gây cho ổng một nỗi buồn mà thầy rất là hối hận vì thầy đọc tên ổng đọc ngược tên.
[40:33]Ổng hiểu thầy đọc ngược tên nên ổng thấy thầy đọc tên ổng mà thầy chào hỏi ổng rồi ổng không cười. Thầy mới nói: "Ủa, sao mình rất là ân cần mà sao ổng không cười kìa?" Cuối cùng đi xuống máy bay thầy mới phát hiện thầy đọc ngược tên ổng, trời ơi. Thế mà sau đó thầy chuộc lỗi lại bằng cách là khi mà xuống máy bay thầy chào ổng để đi thì thầy mới nói rằng: "We love you", chúng tôi rất thương ông. Ổng: "Thank you", người cũng nhã nhặn, hiền lành lắm. Và cái bí quyết làm cho ổng thành công vì ổng truyền được cho các học trò mình là các player điều gì? Khiêm hạ, kín đáo, không được nông nổi, không được khoe khoang, không được vung tay vung chân mỗi khi chiến thắng.
[41:17]Mà chiến thắng rồi cũng phải tôn trọng đối thủ, đừng làm gì quá đáng, đừng bày tỏ cảm xúc quá. Vì khi mình quá vui mừng vì mình thắng cũng có nghĩa là mình hạ thấp đội bạn. Nên ta thấy là những cầu thủ Việt Nam cũng chỉ bày tỏ cảm xúc vừa chừng thôi chứ không nhiều lắm, vừa đủ để tôn vinh đất nước mình thôi chứ không nhiều lắm, phải không ạ? Và như vừa rồi có một trận đấu giữa cái võ sĩ Trương Đình Hoàng của mình với Hàn Quốc, mình đánh thắng ông kia, nhưng khi mà tuyên bố thắng rồi xong ông quỳ xuống lạy ông kia. Những điều này trên thế giới cũng chưa có.
[41:54]Thắng đối thủ nhưng mà quỳ lạy đối thủ. Giống như là mình biết ơn đối thủ đã cho mình một cơ hội để chiến thắng chứ không phải mình thấy mình thắng người ta rồi mình nghênh ngang, hung hăng, vung tay vung chân đi nhảy múa như những võ sĩ khác. Đây cũng là một cái chiều sâu của đạo đức mà ta rất mừng rằng những điều đó nó đang xuất hiện ở Việt Nam mình. Đây là điều rất là mừng. Và khi ta trở lại với thiền định cũng vậy, như ta đã nói vậy là khi não ta bớt hoạt động nghĩa là tâm ta thanh tịnh dần. The calmer and calmer, tâm ta thanh tịnh dần thì năng lực đặc biệt xuất hiện. Năng lực xuất hiện thì nó năng lực nó trên hai phương diện:
[42:38]physical ability and mental ability, vừa thể chất mà vừa tinh thần. Nhưng cái nào nó đặc biệt cũng đều gợi cho ta cái gì? Tâm lý kiêu mạn, cái chết là cái này. Chết là cái này. Và đạo Phật phải tuột từ cái thời chánh pháp vô ngã tuột xuống cái thời siêu ngã rồi tới chừng là chấp ngã trở lại nặng nề luôn là chính vì cái tâm lý kiêu mạn lúc ta tu thiền ta đạt được những kết quả đặc biệt. Ví dụ nào giờ mình chả biết gì nhưng bây giờ tu thiền một thời gian tâm thanh tịnh rồi, người ta vừa mới bước vô cửa cái mình biết người ta muốn muốn nói cái gì.
[43:21]Ví dụ như thầy mà thấy ai bước thầy mỉm cười cái thầy biết ngay. Muốn cái gì? Muốn mượn tiền. Thì khi mà tự nhiên mình đọc được tâm người khác, mình mừng không?
[43:36]Sướng không? Quá sướng đi chứ hả. Bắt đầu coi bói được rồi là ngon lành rồi đòi gì nữa. Thì chính một cái mà ta tăng thêm năng lực tinh thần đó làm cho ta thấy mình hơn mọi người khác. Đó gọi là kiêu mạn, rất khó kềm chế. Mà cứ tâm càng thanh tịnh thì những năng lực phi thường càng xuất hiện, mà càng xuất hiện thì ta lại càng kiêu mạn. Cái điều này phải nói bởi vậy mình cứ càng học càng tu mình mới nể Đức Phật. Ngài thấy hết, biết hết. Hồi lúc mà thầy học giáo lý cũng vậy, giáo lý thời Đức Phật cũng vậy, nói rằng khi mà
[44:18]chứng tới A-na-hàm thì đã diệt trừ hết năm hạ phần kiết sử, còn lại năm thượng phần kiết sử. Trong năm cái thượng phần kiết sử đó, nó có một kiết sử là kiêu mạn, thầy không hiểu, thầy không hiểu. Nói: "Ủa, A-na-hàm là đạo đức các ngài đã tới độ siêu việt rồi, tại sao lại có cái kiết sử kiêu mạn ở chỗ này?" Thì ra là một phàm phu như chúng ta bình thường nó đã tiềm ẩn cái tâm lý gì? Kiêu mạn, nhưng cái tâm lý kiêu mạn đó nó không có dịp mà phát khởi, bởi vì sao? Bởi vì ta quá bèo bọt. Tiền thì không có, mặt thì không đẹp nha, hàng hiệu thì không mua nổi ha, là sức khỏe, năng lực gì cũng không có hết thì cái ta có tâm lý kiêu mạn
[45:11]đang nằm sẵn trong tâm á, nhưng mà nó không có cái gì để mà nó bò ra. Cho tới cái ngày bỗng nhiên ta trúng số được 10 tỷ thì cái tâm kiêu mạn đấy mới bắt đầu nó bò ra, có một lý do để mà xuất hiện, còn không thì ai trong tất cả chúng ta đều dễ thương. Mọi người ngồi đây đều khiêm hạ. Là bởi vì sao? Bởi vì cái tâm kiêu mạn nằm bí mật bên trong, không có cái gì để nó bám mà nó trườn mặt ra. Cho đến một ngày nào đó ta đang là một người ế bỗng có một người nhắn ta một cái tin: "Em là nữ hoàng của lòng anh" thì ngay nhờ cái câu đó, cái tâm kiêu mạn nó nằm núp bao lâu nay bắt đầu nó bò ra. Hoặc là, thôi nói nữa phiền, mít lòng lắm, đại khái là như vậy.
[46:03]Thì ở đây
[46:11]hoặc là ta tu thiền cũng vậy. Khi ta tu thiền đến một mức độ nào đó thì nó xuất hiện hai điều: một là nội lực, hai là trí tuệ,
[46:24]một là nội lực, hai là trí tuệ, và ba là đạo đức. Nó có cái yếu tố đạo đức nó xuất hiện khi tâm ta thanh tịnh chứ không phải không. Nhưng mà chỉ tiếc một điều là chính cái năng lực đặc biệt đó nó gợi ý cái tâm kiêu mạn ta bò ra. Mà nếu người nào không khắc phục được cái tâm này thì làm sao? Dừng lại, rẽ nhánh và sụp đổ, rơi xuống vực thẳm. Còn người nào còn kềm chế được cái tâm kiêu mạn này thì sẽ làm sao? Tiếp tục mà đi tới, tiếp tục tu tập và tiếp tục gặt hái thêm những kết quả thiền định sau đó. Nên do đó, trong cái quá trình tu tập từ ngày hôm nay cho đến ngày chúng ta chứng A-la-hán thì chúng ta cứ phải vất vả đấu tranh với một cái kiết sử, một cái tâm, tâm gì?
[47:18]Kiêu mạn. Rất giỏi, very good.
[47:23]Nó là một sự giằng xé nha, sự giằng xé, một sự đấu tranh suốt đời. Nói suốt đời là sai. Phải nói suốt đời tức là làm sao? Chỉ là all this life, all life, to the rest of this life, chỉ là hết kiếp này, nhưng mà thực sự cái kiêu mạn đó nó làm sao? Hết kiếp này tới kiếp khác, many many lives later, đúng không ạ? Chỉ tới khi nào ta chứng A-la-hán thì cái kiêu mạn đó mới chấm dứt.
[48:01]Đó là một cuộc giằng xé, nên hôm nay vậy khi ta bắt đầu nói về những nguyên tắc của thiền, những định lý của thiền thì cái định lý thứ hai mà ta suy luận là gì? Khi ta bắt đầu có những kết quả thiền định thì ngay lúc đó, tâm lý kiêu mạn cũng sẽ xuất hiện. À, đó là định lý thứ hai. Nơi định lý thứ hai này thì ta tiếp tục suy luận kết hợp với luật nhân quả. Cái tâm lý kiêu mạn này sẽ gây ra một cái nhân, nhân gì? Đưa đến cái quả báo. Tâm lý kiêu mạn này là một loại nhân và đưa đến một loại quả báo, quả báo gì?
[48:42]Thất bại nha, nhớ như vậy. Kiêu mạn là nguyên nhân của thất bại. Thất bại về cái gì?
[48:55]Nhớ, kiêu mạn là nguyên nhân của thất bại. Thất bại cái gì?
[49:06]Thất bại về đạo đức, về tư cách, thất bại về danh tiếng, thất bại về tài sản, thất bại về sự nghiệp, thất bại về việc làm, thất bại về sức khỏe. Đó như vậy. Mà không biết cái nào nó tới trước. À, không biết cái nào nó tới trước. À, có có những người thì cái thất bại về sức khỏe tới trước là sau đó bắt đầu đổ bệnh. Có người thất bại về tài năng là thấy mình đang giỏi, bỗng nhiên ngu.
[49:37]Có người thất bại về đạo đức, bỗng nhiên đắm mê ái dục nặng hơn và có thể làm bậy.
[49:47]Có thể làm bậy và có thể bị camera nó quay rồi người ta phạt tù luôn, đại khái như vậy. Nhất là trong cái thời đại mà ở đi đâu cũng gặp camera này thì xin vui lòng đừng có léng phéng. Nhớ như vậy.
[50:03]Đó nó nó nó nhiều không biết cái thất bại nào nó hiện ra trước, nhưng mà kiêu mạn là nguyên nhân của thất bại. Như vậy, khi một người tu thiền có kết quả rồi xuất hiện tâm lý kiêu mạn không kềm chế được và cái kết quả cuối cùng là gì? Failure, phải không ạ? Will end up at failure. Cố gắng, tinh tấn, có kết quả rồi chấm dứt ở thất bại. Xong. Con đường đi rất ngắn. Ta không có đi xa để có thể chứng được những đạo quả cao siêu là vì lý do này. Vì lý do này. Đây cũng giống như vậy, giống như một người vất vả, cực khổ làm ăn rồi cái khá giả, có vốn liếng. Khá giả có vốn liếng rồi khi bắt đầu khá giả vốn liếng ăn
[51:00]nên làm ra, xây được nhà, mua được xe rồi, kiêu mạn. Kiêu mạn rồi chuyện gì xảy ra? Việc làm ăn sẽ thất bại, nghèo trở lại. Chuyện này xảy ra rất nhiều nha, rất nhiều. Như là có một cái bà đó vậy đó, bả cũng là Việt kiều, rồi không biết đâu bả có tài sản rất là nhiều. Rồi khi bả nói chuyện với bạn bè, bả cười khẩy, bả nói, "Ôi cái tài sản của chị ờ ăn tới năm đời con cháu cũng chưa hết." Nhưng mà thực ra, chỉ đời bả chưa chết thôi là tài sản đội nón đi sạch, tiền đi hết luôn. Đụng đâu đầu tư thua, đụng đâu đầu tư thua rồi vốn liếng đi sạch. Đó, bởi vì sao? Bởi vì kiêu mạn. Đó là nói trong làm ăn, và ta cứ bị cái vòng luẩn quẩn vừa thành
[51:48]công rớt xuống thất bại, thành công rớt xuống thất bại. Cứ bị hoài. Một người học sinh cũng vậy, học giỏi rồi kiêu mạn coi chừng thi rớt. Học giỏi mà thi rớt á, cái đó mới lãng nhách á. Vì kiêu mạn. Thì con đường tu cũng vậy, ta bắt đầu tiến bộ trong thiền định rồi xuất hiện kiêu mạn rồi bắt đầu đổ vỡ, tâm loạn động trở lại liền. Không biết lý do tại sao, không một phương pháp nào kềm chế được. Có thể đi tới chỗ điên loạn luôn. Nên do đó, cái nguyên lý thứ ba mà ta phải hiểu khi bước vào con đường thiền định là gì? Là phải kềm chế tâm lý kiêu mạn một cách sâu sắc, tinh tế, cẩn thận. Nha, thì mới có thể đi xa được, mới có thể tiến bộ xa được. Vì sao vậy?
[52:40]Vì càng tu, tâm càng thanh tịnh thì năng lực của ta càng lúc càng trở nên đặc biệt phi thường.
[52:51]À, và nó cứ kích thích cái tâm lý kiêu mạn xuất hiện mãi. Nên nếu ta không có quyết tâm đấu tranh, giằng co, kềm chế nó thì ta sẽ làm sao? Kết thúc với sự thất bại. Đây. Đây là một cái điều đau đớn mà rất nhiều người tu thiền bị vấp phải từ xưa đến giờ nhiều lắm, nhiều không kể được. Và những người thất bại đó có được ghi trong sử không? Không, người ta không ghi sử. Người ta chỉ ghi những người thành công. Và ta thấy trong một khoảng, một thời gian với cái dân số nhân loại như vậy, với tín đồ Phật giáo người như vậy, trong suốt mấy ngàn năm tính ra được hai, ba trăm ông thiền sư thì con số đó nhiều hay ít?
[53:36]Quá ít đi. Còn lại rất nhiều người không được viết để lại trong sử bởi vì họ đã thất bại rồi. Và nguyên nhân của sự thất bại đấy chính là gì? Kiêu mạn. À, cẩn thận. Đó là lý do mà khi ta vào đầu cái thời ngồi thiền, ta luôn luôn cầu nguyện cái gì?
[53:58]Ta luôn luôn phát nguyện ba tâm hạnh gì? Khiêm hạ, nhớ có cái khiêm hạ. Để nhờ cái tâm đó mà giữ gìn của ta trong suốt cuộc sống này. Mình có có một kết quả gì cũng hết sức là kín đáo, nhẹ nhàng và tôn trọng mọi người. Hễ chợt một cái nhóm, một cái tâm lý kiêu mạn nó vừa len lỏi lên, kềm nó lại liền. Lúc nào cũng nhớ mình chỉ là gì? Cát bụi cỏ rác mà thôi, nhớ như vậy.
[54:28]Nghe thầy phân tích rồi mới thấy là nào giờ thầy hướng dẫn là nó có làm sao? Rất là căn bản, nha, rất có cơ sở. Coi vậy chứ đừng chê ông thầy ròm này nha. Cẩn thận lắm.
[54:45]Rồi ta thấy một nguyên lý thế này nữa. Ta thêm nguyên lý, à, như vậy ta càng tu thì ta càng giỏi, ta càng giỏi thì ta càng kiêu mạn. Và để đấu tranh chống lại kiêu cái kiêu mạn này thì ta phải tu tập tâm hạnh khiêm hạ, đúng không ạ? Nhưng vẫn chưa đủ, vẫn chưa đủ. Vì sao vậy? Bởi vì ta phải hiểu được cái mục tiêu cuối con đường của việc mà tu tập thiền định là gì. Mục đích gì? Vô ngã nha. À, đây mới là điều rất là lạ. Và trong việc mà tu tập thiền định để được những năng lực phi thường của bao nhiêu đạo giáo, bao nhiêu giáo phái, bao nhiêu tông phái, bao nhiêu pháp môn thì duy nhất chỉ có đạo Phật
[55:40]đúng của Đức Phật mới dạy ta cái mục tiêu vô ngã mà thôi.
[55:50]Còn tất cả những cái pháp môn khác, con đường khác, giáo phái khác, đạo giáo khác đều hứa hẹn cho chúng ta một mục tiêu cao cả.
[56:04]Càng tu thì càng cao siêu và ta phải nhớ rằng ta đi tìm cái cao siêu thì cái kiêu mạn nó cũng đi theo. Đều nguy hiểm cả. Đó là lý do mà nói thẳng một câu, không đạo nào có thể đạt được sự giải thoát ngoài đạo Phật với giáo lý đúng của Đức Phật.
[56:30]Chỉ có đạo Phật thôi, vì Đức Phật dạy cho chúng ta mục tiêu vô ngã. Chúng ta sẽ đi xuyên qua cái siêu ngã trong suốt cái thời gian ta tu tập mà ta xuất hiện được rất nhiều cái năng lực phi thường là ta đang đi qua cái siêu ngã. Và trong cái quá trình đi qua cái siêu ngã đó, cái tâm lý kiêu mạn nó cứ cuồn cuộn nó muốn nổi lên. Nhưng mà vì ta có thiện căn, ta có đạo đức, ta có trí tuệ, ta cứ chiến đấu với nó mãi, nên ta cứ đi tiếp, đi tiếp mà không bị thất bại vì ta kềm chế được cái tâm lý kiêu mạn. Ta cứ đi mãi đi mãi cho tới khi ta đi hết cái siêu ngã và đi tới tận cùng cái vô ngã là thành công.
[57:18]Tới đó mới là cái bến bờ, mới nơi an vui, mới là Niết bàn. À, mà tu để cho tới khi không còn gì là mình nữa, vậy tu làm chi? Hử? Tu làm chi cực vậy?
[57:37]Nói, "Trời ơi, tôi theo thầy tôi tưởng tu để tôi trở thành ông này bà nọ, cuối cùng thầy nói tôi tu để không còn gì là tôi nữa. Vậy tôi theo thầy để tu làm chi?" Đúng không ạ? Có ai thắc mắc cái đó không? Sao không chịu thắc mắc? Phải thắc mắc chứ. Phải thắc mắc chứ trời ơi. Thấy người ta tu người ta được thành ông này bà nọ, phải không? Được làm thánh làm thần, được về nơi cao siêu đồ sung sướng rồi cực lạc đủ thứ. Còn tôi theo thầy, cuối cùng thầy nói là tu quá chừng vất vả, nhiều kiếp thầy hứa tôi đủ thứ kiếp hết trơn rồi cuối cùng không còn gì hết, không còn tôi luôn thì tôi tu làm chi? Ngu sao tu, phải không?
[58:14]Có ai nghĩ vậy không? Có ai nghĩ vậy không?
[58:20]Rất cảm ơn quý vị đã không nghĩ như vậy nha. Rất cảm ơn.
[58:27]Vì mới ban đầu ta là kẻ phàm phu chấp ngã ha, khi ta càng tu thì ta đi vào cái thế giới của cái siêu ngã vì ta có năng lực phi thường. Và đi suốt hết cái con đường siêu ngã không biết bao nhiêu kiếp mà kềm chế cái kiêu mạn lại mặc dầu đang đi qua cái siêu ngã. Tới khi ta end up at a vô ngã, non-ego, ta dừng lại, kết thúc ở chỗ vô ngã là thành công. Thì cái vô ngã là gì?
[59:04]Vô ngã là gì?
[59:09]Thôi ta nói chuyện toán học đi, ta chứng minh cái vô ngã bằng toán học cho nó dễ hiểu, vì ai ở đây cũng đã học toán rồi phải không ạ? Người tệ nhất là cũng được lớp 4 phải không? Người cao siêu thì thạc sĩ, tiến sĩ nhưng thôi ta nói chuyện ta lấy toán học để hiểu vô ngã là gì. Trong toán học có ta học phân số chưa ạ? Phân số phải không? Có cái gạch ở giữa, ở trên là tử số, ở dưới là mẫu số, à.
[59:36]À bây giờ ở trên là tử số, dưới là mẫu số rồi chung đó là một phân số. Nhưng một phân số chứ cũng là một con số phải không ạ? Cũng là một con số, cũng là một giá trị nào đó nhưng mà được thể hiện dưới dạng phân số. Trên là một tử số, dưới là một mẫu số. Ví dụ như là 5/7 à 36/23 ví dụ ở trên tử số, ở dưới mẫu số. Hiểu rồi phải không?
[1:00:02]Cái này đơn giản hiểu rồi. Nào bây giờ thế này, ví dụ như ta có một cái phân số mà tử số là một con số cố định không thay đổi. Một cái số a nào đó không thay đổi. Số cố định ở trên, ví dụ ở trên là cái số 15, cứ 15 đứng yên. Ai có thể dịch cái này cho mấy ông Tây nghe giùm sư phụ nha. Vì rất là lý thú. Ta có một phân số ở trên là một số cố định, một số a nào đó cố định, ví dụ số 15 à. Và cái con số mẫu số là con số thay đổi.
[1:00:39]Mẫu số là con số thay đổi. Thì khi mẫu số càng lớn thì cái giá trị phân số đó là lớn hay nhỏ? Lớn hay nhỏ? Good! Very good! 10 điểm! Cho 10 điểm toán liền, đúng rồi. Một cái phân số phải không? Nếu tử số là con số cố định mà cái mẫu số nó lớn dần, lớn dần thì nghĩa là cái giá trị nó càng con số đó càng toàn bộ cái phân số đó lại nhỏ lại, đúng không ạ? Dòm mặt nhiều người còn ngơ ngơ không biết tại sao nha, là dân không học toán mới ngơ ngơ nha, chứ còn ai học toán phải hiểu cái này, đúng rồi ha. Đó, nguyên một cái phân số nếu mà cái mẫu số nó lớn thì nghĩa là cái giá trị nó rất là nhỏ. Bây giờ ví dụ hỏi, 1/100 với 1/1.000 cái nào lớn?
[1:01:30]Rồi, hiểu rồi phải không? 1/100 lớn hơn 1/1.000. 1/1.000 có tí xíu nè, 1/100 được một khúc vậy, đó. Nên cái mẫu số nó lớn nghĩa là cái phân số đó nhỏ nó nhỏ, phải không ạ? Còn cái mẫu số nó nhỏ thì nghĩa là giá trị cái phân số nó lớn. Bây giờ nha, ta so sánh một cái nè: 5/10, 5/100, 5/1.000 cái
[1:01:52]nào lớn nhất? 5/10 lớn nhất bởi vì nó phân nửa của người ta rồi còn gì nữa, phải không ạ? Còn mà 5/100 là 1/20 phải không ạ? Mà 5/1.000 1/200, nó bé xíu à. Cho nên cái mẫu số càng lớn thì cái giá trị của phân số đó càng nhỏ. Rồi, bây giờ ngược lại nếu cái phân số cái mẫu số nó càng nhỏ nghĩa là gì?
[1:02:19]Hồi nãy ta nói bây giờ 5/1.000 rất nhỏ phải không? 5/100 lớn hơn, 5/10 lớn hơn phải không ạ? Rồi bây giờ ví dụ như 5/5 lớn không? Lớn hơn. 5/1 lớn không? Là gấp năm lần, gấp năm lần. Ví dụ như nói là bây giờ ví dụ như có một cái ông bố ổng nói là: "Thôi con là mày là con nuôi phải không? Tao cho mày 5/1.000 tài sản của tao." An ủi, tức là bé xíu à. Mày là con gái, tao cho mày 5/100, tại con gái mày lấy chồng đi mất rồi, cho nên mày là con trai, tao cho mày 5/10 tài sản của tao, vậy là rất là ngon lành phải không? Rồi quay sang cái: "Nhưng đây là bà vợ bé tao rất yêu quý, tao cho 5/5." Thế là bả lấy hết sạch gia tài, phải không ạ?
[1:03:11]Nhưng bất ngờ xuất hiện một cái đứa con rơi ở đâu đó, nói: "Đây mới là đứa con tao thương nhất trên đời nên tao cho nó 5/1 tài sản của tao." Có không? Có tài sản để cho không? Vì 5/1 là gấp năm lần cái tài sản, không có con số đó, nó lớn. Tức là khi mẫu số nhỏ lại thì cái giá trị nó càng lớn, đúng không ạ? Bây giờ nếu 5/0, mẫu số là 0 thì con số đó bao nhiêu?
[1:03:39]Con số đó bao nhiêu?
[1:03:43]Nói không là sai đó. Chỉ có Viên Huy biết thôi. Bao nhiêu con? 5/0 là giá trị bao nhiêu? Đúng, vô cực, vô cùng! Con số đó là vô tận, nó là tràn ngập vũ trụ luôn, là tuyệt đối luôn. Cũng vậy, chúng ta tu hành cái bản ngã chúng ta chính là cái mẫu số. Cái bản ngã càng lớn, cái mẫu số càng lớn thì giá trị của chúng ta là gì? À rất là tệ. Con người đó không có giá trị trên cuộc đời này. Cái người chấp ngã càng lớn, kiêu mạn càng lớn, người đó không có giá trị trên cuộc đời này. Mà cái con người nào mà cái mẫu số nhỏ, tức là bản ngã nhỏ, kiêu mạn nhỏ, con người đó giá trị rất là lớn, đức độ rất là lớn.
[1:04:32]Mà nếu con người mà tu tập đến mức độ mà cái mẫu số mất luôn, zero luôn, như Đức Phật dạy luôn thì giá trị của con người đó là bao nhiêu? Vô cùng, vô cực, vô tận, vô biên, vô lượng, trùm cả cái vũ trụ này luôn.
[1:04:52]Bây giờ ta mới thấy cái giá trị mà mục tiêu vô ngã của Đức Phật đặt ra. Khi ta bắt đầu ta là một phàm phu chấp ngã, ta tu có kết quả ta bước vào thế giới của siêu ngã, kiêu mạn khởi lên nhưng cố gắng giữ vững cái mục tiêu vô ngã. Làm gì làm cũng phải nhớ tới mục tiêu vô ngã, mặc dù mình bắt đầu đi vào cái thế giới siêu ngã. Thấy mình có đặc biệt, có hay gì đó kệ nó, nhớ rằng đây không phải là chỗ đến. Chỗ đến của mình là ở cuối con đường vô ngã kia nha, đó, nơi mà mẫu số bằng zero. Ta phải đi đó, nên cứ cố gắng kiên nhẫn, khiêm hạ mà đi mãi cho tới cái ngày mà bản ngã hoàn toàn biến mất. Lúc đó ta trở thành cái gì?
[1:05:44]Ai trả lời câu này đúng, khen hay.
[1:05:49]Lúc đó ta trở thành cái gì?
[1:05:53]What will we become when our ego
[1:06:00]comes to zero?
[1:06:07]Đúng là ta trở thành cái gì? Trả lời được khen hay. Thôi, tự trả lời không nói nữa, về nhà suy nghĩ.
[1:06:18]Rồi nãy giờ ta nói rằng à
[1:06:23]tu thiền chính là dừng lắng vọng tưởng lại, phải không ạ? Dừng lắng hoạt động của não bộ lại. Càng dừng lắng thì ta càng cao siêu, rồi biết rồi đó. Rồi bây giờ làm cách nào để dừng lắng vọng tưởng lại?
[1:06:40]Làm cách nào để dừng lắng vọng tưởng lại? Thì rất nhiều pháp môn, rất nhiều kỹ thuật, rất nhiều phương pháp, rất nhiều tông phái, nhiều đạo giáo đều có những cái cách mà để dừng vọng tưởng lại.
[1:06:56]Và thầy không biết cách nào, mỗi nơi dạy mỗi nơi một cách nha, không biết cách nào. Thầy chỉ nói một điều thế này: Không biết cách nào nhưng việc nhiếp tâm dừng vọng tưởng lại khó ngang như chúng ta chế tạo một chiếc máy bay phản lực Boeing vậy.
[1:07:15]Khó đến như vậy. Một chiếc máy bay Boeing phản lực nó gồm khoảng mấy triệu cái linh kiện nhỏ nhỏ trong một chiếc máy bay. Đủ thứ điều hết trơn, trục trặc chút máy bay rớt chết liền. Thì việc tu tập thiền định để có thể nhiếp tâm được trong thanh tịnh khó y như vậy, khó y như vậy. Sợ chưa? Ngán chưa? Chịu tu nữa không?
[1:07:51]Nên có những người mà chỉ nghe nói chữ thiền, chưa tìm hiểu kỹ đã lật đật bước vào tu tập, đó là người nông nổi vì nhiếp được tâm khó đến như vậy. Hoặc có người lật đật tổ chức dạy thiền dù kinh nghiệm chưa nhiều, chưa nắm hết toàn bộ những cái lý thuyết, kỹ thuật, cấu trúc gì của thiền đã bày đặt mở lớp dạy thiền, cũng là một loại người hấp tấp, nông nổi và hại người ta. Vì anh chưa biết gì nhiều cả mà anh dám dạy, anh mới tu sơ sơ anh đem anh dạy, hại người ta. Nhớ cái việc nhiếp tâm thiền định khó như chế tạo ra một chiếc máy bay Boeing phản lực vậy, không phải dễ đâu. Do đó, chúng ta kính yêu Đức Phật,
[1:08:44]chúng ta muốn làm đệ tử ngoan của Người thì buộc chúng ta phải tu tập thiền định. Nhưng chúng ta phải làm sao? Hết sức là cẩn thận, chọn lựa, nghiên cứu đầy đủ, chu đáo rồi mới tu tập, chứ không phải là nghe ai nói về thiền là lật đật đi theo. Và có những con người có nhiệt huyết muốn đem thiền dạy cho người khác, cũng đừng có nông nổi, vội vàng mà hại người khác vì thiền cực kỳ là khó, rất khó.
[1:09:31]Muốn tu thiền, ta phải hiểu sáu yếu tố như thế này. Yếu tố thứ nhất: phước. Con người này đã sống tử tế, đã giúp đỡ, làm lợi ích cho rất nhiều chúng sinh. Phước. Ta nhớ thế này: khi ta bước vào thế giới siêu ngã, nghĩa là tu thiền có kết quả, phước của ta ngang bằng các cõi trời. Ví dụ như người mà chứng Sơ thiền ấy là bằng cõi trời Sắc giới, khủng khiếp như vậy. Cho nên cái phước nó phải tương ưng, nên yếu tố đầu tiên của việc tu thiền là phước. Chịu cực, chịu khổ mà giúp người, giúp đời, sống vị tha, nhân ái, tử tế, chứ không phải nghe nói tới thiền cái trốn vào một chỗ không có đụng chạm tới ai:
[1:10:26]"Thôi tôi tôi tôi tôi tu thiền, tôi muốn tâm thanh tịnh, tôi không bận tâm, không suy nghĩ gì hết, lánh đời", sai. Không có tạo phước thì đừng hòng chuyện nhiếp tâm thanh tịnh được, đó là nguyên tắc. Mà như vậy ta mới nhìn lại ta mới thấy ngay cái điểm đầu tiên này đã rất nhiều người dạy sai và tu sai, đúng không ạ? Rất nhiều người đã dạy cái gì? Trốn đời, tìm vào một chỗ thanh tịnh, lặng lẽ tu một mình. Ngay từ đầu cái yếu tố đầu tiên đã bị sai. Và nhiều người cũng vậy: "Thôi tu tu thiền, tu thiền là thanh tịnh, thanh tịnh là không suy nghĩ, không suy nghĩ là không bận tâm, mà muốn không bận tâm thì đừng đụng chạm tới ai".
[1:11:06]Mà không đụng chạm tới ai cũng có nghĩa là không giúp đỡ được ai, đúng không ạ? Và không làm tạo phước được. Ngay yếu tố đầu tiên đã phạm sai lầm. Thiền đòi phước rất là lớn. Thứ hai: đạo đức. Đạo đức, đạo đức là cái gì? Bây giờ mày định nghĩa đạo đức nữa chết á. Ba cuốn sách mới nói về đạo đức, những cái những cái khuynh hướng tốt đẹp trong tâm ta ha, suy nghĩ tốt đẹp, những khuynh hướng tốt đẹp trong nội tâm thôi, nhưng mà khi nó ứng dụng ra bên ngoài thì nó đem đến hạnh phúc, lợi ích cho mọi người. Nhưng đạo đức là cái bên trong, còn cái phước là cái bên ngoài. Cái phước là cái ta tác động vào cuộc sống với mọi người,
[1:11:52]còn cái đạo đức là những điều tốt đẹp ở bên bên trong. Và cái đạo đức bên trong là một yếu tố quan trọng của thiền định. Không có đạo đức, đừng hòng nhiếp tâm tu tập thiền định. Chưa tu dưỡng đạo đức kỹ lưỡng, đừng hòng tâm mình sẽ được thanh tịnh, nhớ như vậy. Trong lòng còn ích kỷ, sân si, hơn thua, đố kỵ, ganh ghét, đừng hòng tâm mình thanh tịnh. Vì sao vậy? Bởi vì cái sự thanh tịnh nó tỷ lệ thuận với đạo đức.
[1:12:23]Hồi nãy chúng ta nói một cái tỷ lệ nghịch là não càng ít hoạt động thì năng lực ta càng lớn ra, đó tỷ lệ nghịch. Còn cái này là tỷ lệ thuận: ta càng có đạo đức sâu dày thì tâm càng dễ nhiếp trong thanh tịnh, đây là một tỷ lệ thuận, nhớ như vậy. Vì thế, nếu ta xác định ta phải tu tập thiền định để đi đến vô ngã thì ta phải tu dưỡng đạo đức rất là nhiều, rất là sâu dày. Mà cái việc tu dưỡng đạo đức dễ hay khó? Dễ hay khó? Khó như chế máy bay trực thăng vậy.
[1:13:06]Rất nhiều vấn đề, rất nhiều điều, những điều tinh tế nhỏ nhỏ từng chút, từng chút một, rất là khó. Vì ta sơ sẩy một chút cái là cái phi đạo đức nó hiện ra liền. Mà những cái phi đạo đức đó nhiều khi ta không thấy, nhưng nó là phi đạo đức. Ví dụ như bây giờ ta đi ta lái xe ta đi qua đường cái vèo, rồi có gì phi đạo đức không? Có gì phi đạo đức nhở? Thì tôi đi công chuyện, tôi lái xe trên đường, tôi đi qua trên đường thôi, đâu có gì phi đạo đức. Người đó chắc chắn là người phi đạo đức.
[1:13:41]Xin thưa, chắc chắn người mà trả lời câu đó là người không có đạo đức.
[1:13:48]Tại vì anh không phát hiện ra trên con đường anh đi có bao nhiêu lần tâm anh đã khởi cái gì theo cái hoàn cảnh hai bên đường. Vì chắc chắn trên đường có rác không? Đường Việt Nam đầy rác. Mà anh có thấy nhục không? Có thấy đó là nỗi nhục quê hương không? Anh thấy tỉnh bơ: thấy rác rơi đầy đường không sao hết. Đây là một điều phi đạo đức. Trên con đường anh đi như vậy, anh có thấy những người lam lũ, vất vả, buôn bán dọc theo lề đường không? Hoặc có những người nghèo ăn xin có thấy không? Nếu bảo đường đi không có, đường ở trên thiên đường mới có loại đường đó, chứ còn đường ở đâu cũng có những con người nghèo khổ,
[1:14:24]đường ở đâu cũng có những mảnh đời bất hạnh mà khi ta nhìn đó ta không thấy, ta không thấy, ta bị mắt mù cục bộ. Trong cái bài Nền Tảng Đạo Đức có cái bài mắt mù cục bộ đó: gái đẹp thì thấy, bà già nghèo không thấy, gọi là mắt bị mù cục bộ; tiền thì thấy mà những cái sách vở kiến thức học hỏi không thấy, gọi là mắt mù cục bộ;
[1:14:47]lỗi người ta thì thấy mà lỗi mình không thấy, đó gọi là là bị mù mắt cục bộ. Thì cũng vậy, mình đi một đoạn đường vèo qua vậy, có những mảnh đời bất hạnh hiện ra không thấy, mắt mù cục bộ đó cũng là gì? Ta không cảm thông được, thương yêu được những mảnh đời bất hạnh trên con đường, đó là gì? Một cái phi đạo đức rồi. Nên ta đi qua một đoạn đường bình yên tức là mình là người kém đạo đức, nhớ như vậy. Còn người có đạo đức đi qua một đoạn đường như vậy, nhìn thấy nhiều chuyện, phát hiện ra nhiều chuyện trên cuộc đời này để mình thương yêu, xót xa, tìm cách nào đó. Thấy rác không thể bỏ qua, thấy những người khổ phải có một cái suy nghĩ
[1:15:28]gì đó, chứ không phải đi qua một đoạn đường bình yên không thấy gì hết. Không thấy gì hết tức là không đạo đức, không trí tuệ. Nên nói cái yếu tố thứ hai là yếu tố đạo đức. Yếu tố thứ nhất là yếu tố phước, phải không ạ? Yếu tố thứ hai là đạo đức, đã là một bài học vất vả. Những điều chút chút, nhỏ nhỏ, chi ly từng chút, từng chút như vậy để ta kiểm soát được nội tâm mình hết, xây dựng được một nội tâm mình tuyệt đẹp. Dễ không? Khó vô cùng nha, đó là yếu tố thứ hai. Yếu tố thứ ba là
[1:16:03]đạo lý. Vì cái con đường thiền định dẫn ta đi qua từ cái phàm phu chấp ngã đi qua giai đoạn siêu ngã để đi tới cái vô ngã. Để mà ta định hướng được cái con đường ta đi cho tới vô ngã, ta cần có một đạo lý nha, chu đáo, cẩn thận, tỉ mỉ, cao siêu. Đó là đạo lý của Đức Đức Phật. Tại vì nói về thiền thì nhiều pháp môn, nhiều đạo giáo cũng có, nhưng chỉ có đạo lý của Đức Phật mới dắt ta đi qua từng bước cẩn thận, chu đáo, đi qua khỏi bao nhiêu lớp kiết sử, qua bao nhiêu triền cái mà tới được cái cái vô ngã. Nên cần cái đạo lý, cần cái đạo lý ghê gớm. Chứ đừng có nghĩ là không cần học hành gì, không cần biết giáo lý gì,
[1:16:56]không cần biết pháp, không cần biết lời Phật dạy mà có thể ngồi nhiếp tâm. Ngồi nhiếp tâm nó thành ngoại đạo liền. Nếu may mắn nhiếp tâm được, có đắc được cái gì đó là trở thành ngoại đạo liền vì ta không có đạo lý của Phật dạy, nhớ như vậy. Nên cái yếu tố thứ ba là đạo lý: nghe đạo lý, học đạo lý, hiểu đạo lý, ứng dụng đạo lý, truyền dạy đạo lý, bảo vệ đạo lý. Đó là cái đạo lý. Mà nếu ta may mắn trên đời ta gặp được một vị thầy minh sư, mặt mày đẹp trai, mập mạp, đẹp đẽ, hồng hào ha, thì ta rất là may mắn thì ta cứ đi theo cái đạo lý đó mà ta tu hành. Cái đạo lý là một bản đồ đi giữa rừng già mà.
[1:17:42]Còn nếu ta lỡ xui gặp một ông thầy gầy, ốm, già, yếu thì coi như đời mình hẻo nha, thì bỏ đi, không cần nữa. Chịu không? Chịu. Thầy đó, thầy mập, ốm yếu.
[1:18:00]Và cái đạo lý này thì sao? Mình học mấy ngày thì xong?
[1:18:07]Cái giai đoạn học đạo lý này mình cần mấy ngày thì có thể mình xong được cái đạo lý?
[1:18:15]Mấy ngày? Nếu một người giỏi học chừng mấy ngày thì có thể xong được đạo lý? Mấy ngày? 30 ngày nha. 30 ngày là có thể xong được đạo lý, phải không ạ? Có ai gật đầu không? Thầy lấy đánh cho mấy roi. Nghe ham lắm á. Đạo lý là vô tận nha. Học cõi này xong lên cõi trời gặp các vị Bồ tát học tiếp, còn rất nhiều điều ta chưa hiểu. Mà mỗi lần một cái hiểu như vậy là những chân trời mới, những điều đẹp đẽ vô cùng. Bởi vì nói bởi vì Khổng Tử mới nói đó: "Triêu văn đạo, tịch tử khả hỷ" là như vậy. Sáng mà nghe được đạo lý, chiều chết cũng cũng hài lòng. Tức là cái đạo lý nó quý đến như vậy và nó không có giới hạn,
[1:19:03]không có giới hạn, nên cứ phải học mãi, học hoài, là như vậy. Mà đó là lý do mà thầy cứ phải giảng hoài là như vậy. Là vì sao vậy? Thầy ngưng giảng cái bắt đầu lơ lơ liền à, nguội liền à. Tháng nào cũng phải giảng. Mà giảng đi giảng lại cũng nhiêu đó chuyện gì. Trời ơi, nghe ai ổng nói ổng giảng cái gì đó: từ bi, tôn kính Phật, khiêm hạ; nói hoài, nghe nhức đầu, đúng không ạ? Nghe chán không ạ? Vậy mà không giảng là mệt à, giảng quên liền, không giảng là quên liền à. Nên thầy nói có mấy cái điều trong cuộc đời, ít nhất có bốn cái điều quan trọng mà nếu ta gián đoạn thì ta sẽ tuột dần xuống mà ta không hay:
[1:19:46]một là cái tu tập, đạo lý; hai là rèn luyện cơ thể; ba là bộ môn nghệ thuật; bốn là ngoại ngữ. Bốn cái này mà nếu mà không có thường xuyên trau dồi mỗi ngày thì ta tuột dần tuột dần ta không hay. Ví dụ trước mình là người rất giỏi tiếng Pháp, nhưng qua năm năm, sáu năm bắt đầu mở miệng nói không được. Khi không nói nữa là gặp người ta bỗng nhiên nói không ra. Nó tuột hồi nào mình không hay, vì trong não mình không hoạt động tới nó nữa. Hoặc là trong cái rèn luyện cơ thể cũng vậy. Như ngày xưa mình là một võ sĩ giỏi, đá vèo vèo vèo, nhưng mà khoảng chừng bảy, tám năm không tập, tới chừng đụng chuyện nhấc cái chân không lên. Ủa!
[1:20:24]Thì ra cái mình nghĩ rằng mình vẫn đá được chỉ là cái ký ức mà thôi, còn khả năng thực sự mất rồi do không trau dồi mỗi ngày. Nghệ thuật cũng vậy. Lâu ngày mà không đánh cái khúc đàn, cái tay mình bắt đầu sau này chạm tới cây đàn quên phím á, không ra. Lâu ngày mà không hát karaoke thì thì hàng xóm không chửi, thôi đừng hát karaoke nữa nha. Đừng hát karaoke. Nghệ thuật phải trau dồi. Và quan trọng cái tu tập, cái nghe đạo lý, ta cứ phải trau dồi mỗi ngày, thấm dần, thấm dần vào tâm hồn mình. Nên có những người vậy, không biết làm gì mỗi ngày cứ mở máy nghe, những con người rất là hay. Coi vậy chớ là trau dồi đạo lý mỗi ngày.
[1:21:06]Còn có những người nhiều khi cả tháng không nghe pháp, hỏi: "Ôi! Thầy giảng tôi biết hết rồi, thầy giảng nhiêu đó à, không có gì đâu. Ổng nói tới nói lui cũng từ bi, khiêm hạ, ôi nghe chán thấy mồ", không nghe nữa. Đến lúc nào đó mình làm chuyện bậy mình bật ngửa ra: "Ồ! Sao hôm nay mình tệ đến như vậy?", vì đã lâu không không nghe pháp, đã lâu không lễ Phật, đã lâu không ngồi thiền. Tâm hồn mình tuột xuống chừng nào mình không hay. Nên có nhớ bốn cái điều đó phải trau dồi mỗi ngày: một là tu tập đạo lý, hai là rèn luyện cơ thể, ba là bộ môn nghệ thuật, bốn là ngoại ngữ, nhớ như vậy. Thì cứ mỗi ngày...