[0:00]Có một đôi vợ chồng sống hạnh phúc và người vợ cực kỳ đẹp, cực kỳ đẹp. Biết rồi chạy về báo, nói: "Dạ, đúng, ngôi nhà đó, chồng có tên đó, họ đó vậy đó, có người vợ thấy đẹp vô cùng, đẹp hơn những gì mà đại vương tưởng tượng được trên cuộc đời này." Ổng ngồi ổng mới xuýt xoa, ổng nói: "Tại sao mà có người đẹp như vậy mà tới giờ này ổng mới biết á, chứ để ổng biết sớm sớm chút ổng bưng mất rồi." Thì ổng ngồi ổng trằn trọc, trằn trọc suốt đêm không ngủ được. Đó, mới là thấy đêm dài ở chỗ này nè. Mê gái mà thức suốt đêm không ngủ được mà mới là, là kẻ thức mà thấy đêm dài là ông vua là đêm đó đó.
[0:36]Đêm đó ổng trằn trọc, trằn trọc, trăn qua trở lại mới không ngủ được, vì chỉ mấy giây thấy cái bóng người con gái đó mà cuộc đời ổng là tê tái, te tua, tơi tả, tan tác hết không còn. Thì bắt đầu ổng mới nghĩ ra cái kế, tại ông vua ổng cũng giàu kế hoạch, ổng giỏi, vua Ba Tư Nặc thuộc loại là một vị vua xuất sắc á, rất là giỏi lãnh đạo. Ổng mới ngồi ổng nghĩ ra cái kế là ổng nói ban cái lịnh là tất cả những người đàn ông trên cái dãy phố đó phải đi đắp đê, đi đắp đê, để ổng tách cái người đàn ông ra khỏi vợ, rồi ổng âm mưu là giết người chồng rồi sau đó bưng luôn người vợ luôn. Ý cũng rất là ác.
[1:15]Thì cái ông chồng á, ổng là người khá giả sau khi mà cái người ta tới gõ cửa từng nhà, cóc cóc cóc: "Nè, vua điều anh đi đắp đê." Ổng nói: "Bây giờ tôi không đi được, gia đình đơn chiếc, tôi có thể tôi đóng tiền thay thế." Nói: "Không, lịnh của vua ghi rõ nè: không được đóng tiền thay thế. Ghi rõ, thôi anh chịu khó đi, không đi giết liền, chết liền, chống lịnh chém chết liền." Ông chồng đành phải đi. Mà ổng nào giờ ổng ở phố ổng buôn bán ổng không quen lao động, ổng rất là mệt. Và ổng đi, lê bước trên con đường đi đắp đê đó, bưng từng cục đất đi đắp đê thì ổng thấy đường nó làm sao? Đường quá xa.
[1:48]Mới nói là đường rất xa đối với người lữ hành mệt mỏi là vậy đó. Đi hoài mà bưng cục đất nó không tới. Đi lê bước đi từ chỗ này chỗ kia đắp đê. Rồi sau đó là kế hoạch thứ nhất là xong rồi, vì bắt đầu là vua chuẩn bị một cái bẫy để xô hết cái số người dân công đó rớt xuống nước chết hết luôn. Chuẩn bị. Lúc đó mê gái quá rồi, khởi tâm ác độc. Nhưng mà nhờ ổng cũng còn thiện căn, đêm đó ổng nằm mộng thấy ác, ác mộng. Ổng thấy những cảnh địa ngục la hét quỷ sứ rùng rợn rên la cả đêm, ổng sợ toát mồ hôi, đêm đó cũng không ngủ được luôn, cũng thấy đêm rất là dài. Sáng dậy ổng sợ quá, ổng mới kêu các ông quan chiêm tinh lại ổng hỏi:
[2:24]"Đêm hôm ta nằm mơ thấy cảnh địa ngục hiện ra người la hét gào thét trong bóng đêm tối tăm, không ai thấy gì hết nghĩa là sao?" Cái một cái ông quan tư tế, ổng cũng là theo một đạo khác, ổng nói: "Như vậy là cung này bị ma ám. Xin bệ hạ đại vương hãy chuẩn bị một một đại tế lễ, gồm 100 con dê, 100 con gà, 100 con bò, 100 con trâu, 100 trinh nữ, 100 thiếu nhi vân vân, giết hết để tế thần thì mới hết." Lúc đó bắt đầu vua ra lịnh đi kiếm liền, quơ vào. Cái hoàng hậu mới thấy cái chuyện sao nghe tiếng la, tiếng đồi quá tiếng, dê kêu, tiếng bò hét, tiếng con nít khóc tùm lum. Hoàng hậu mới chạy lại: "Đại vương làm gì?" Ông kia mới nói chuyện này.
[3:08]Hoàng hậu bả mới la, bả la một trận. Bả nói: "Tại sao là thấy ác nghiệp rồi lại làm điều ác cho nó ác thêm? Hãy đến hỏi Thế Tôn." Cái ông vua lúc đó ổng bừng tỉnh, đúng là mê gái quá quên Phật luôn. Bữa nay hoàng hậu nhớ mới sực nhớ là mình còn Phật. Sực nhớ cái lật đật chạy tới, lật đật chạy tới đảnh lễ Phật xong mới: "Bạch Thế Tôn, đêm qua con nằm mộng thấy ác mộng rồi con nghe mấy ông quan nói là bị ma ám nên con tính là là là cúng một cái đại tế lễ. Xin Thế Tôn hãy vì con mà giảng giải." Đức Phật mới nói: "Hãy kêu lính chạy lên tới cái chỗ bờ đê đó kêu đúng cái người tên đó về đây thì ta nói cho nghe."
[3:43]Cái về ông kia ổng về, mệt quá chừng vô, lạy Phật xong thì Đức Phật mới nói, Đức Phật mới khuyên bảo á, khuyên bảo cái ái dục, cái tà dâm, những cái ham muốn bất thường như vậy nó làm cho người ta trở thành một kẻ ác độc, tội lỗi. Và một cái thoáng xúc động mà vua khi đi trên lưng voi mà nhìn thấy như vậy nó chỉ là cái nghiệp thôi. Tâm mình động là cái nghiệp chứ nó không phải là: "Phút đầu gặp em tinh tú quay cuồng, lòng đang giá băng bỗng ngập tràn muôn tia nắng", không phải vậy đâu. Mà phải nhớ là nó là nghiệp nên nó mới làm tâm mình động. Nên phải hễ thấy tâm mình động là lo sám hối, lo tu chứ không phải tâm mình động rồi mình chạy
[4:30]theo cái động đó để mà gây tạo tội lỗi. Nên Đức Phật đã nói rất nhiều, đã nói rất nhiều và mọi người bừng tỉnh. Khi tỉnh rồi ông vua mới nói: "Bạch Thế Tôn, đêm thật là dài khi mà con trằn trọc cả đêm." Cái ông chồng mới nói: "Bạch Thế Tôn, đường rất là xa khi con lê từng bước chân mệt mỏi." Đức Phật mới nói: "Cũng vậy, luân hồi là vô tận nếu các ông không thông đạt được Chánh pháp." Và sẵn như vậy Đức Phật đúc kết thành một câu Pháp Cú nổi tiếng cho tới ngày hôm nay là: "Kẻ thức thấy đêm dài, người mệt thấy đường xa, còn ai thiếu Phật pháp, luân hồi khó ngày ra." Bài kệ thật là hay, ta thấy hay viết nơi này nơi kia là là như vậy.
[5:20]Thì ta ta phân tích câu chuyện này một chút. Là vua Pasenadi là vua Ba Tư Nặc á có phước lớn, vương quốc rất là cường thịnh. Còn một cái vương quốc cũng lớn như mình ở phía Nam do vua A Xà Thế cai trị lại chính là cháu ruột của mình.
[5:38]Ông A Xà Thế giết mất ông cha nè, giết Bimbisāra cướp ngôi, à thì ổng là cháu ruột, mẹ của A Xà Thế, bà Vi Đề Hy là em vua Ba Tư Nặc. Thành thử ra hai vương quốc tuy là hai vương quốc lớn nhưng mà gần như là một. Mọi người đi qua đi lại không có cần visa, hộ chiếu gì hết vào cái thời đó, không có cái lịnh cấm, vượt biên giới rất là dễ dàng. Và hai vương quốc lớn như một như vậy còn rất nhiều cái tiểu quốc lệ thuộc vào. Cho nên thời đó là vua Ba Tư Nặc vào đó giống như bá chủ luôn á. Cháu mình nó cai trị phía Nam, mình cai trị phía Bắc rồi coi như xong rồi. Phước rất là lớn, vua Ba Tư Nặc rất là phước.
[6:15]Mà trong cái đời đó lại được là có Phật nữa, vào cái đời có Phật. Ổng thật là viên mãn. Ngày nay dù chúng ta có vinh quang cỡ nào, ta vẫn thiếu một cái điều rất là lớn, đó là không có Phật. Thê thiếp thì nhiều, ai cũng đẹp nhưng mà bất ngờ bị một phụ nữ hớp hồn trong một vài giây trông thấy. Đó là một cái hiện tượng tâm lý gọi là tiếng sét ái tình hay coup de foudre. Đó là vẫn là một lý do khó giải thích, một điều khó giải thích. Ta có thể nói về một cái nhân duyên của tiền kiếp hay đó là một cái ác nghiệp khởi lên không biết chừng. Khi ví dụ ta gặp một cái người nào đó bất ngờ làm cho ta thương
[6:53]yêu, tha thiết thì đó hoặc là vì ta với người đó thật sự có cái duyên nợ vợ chồng, hoặc là đó là cái ác nghiệp dụ ta chuẩn bị bước vào con đường tăm tối, sai lầm. Không chắc cái nào hết, cho nên đừng có tin vào những cái cảm xúc đó. Nên có một người, bà này cũng nổi tiếng, bả chết rồi thôi ta không muốn nói tên, bả mới dạy mấy con bà là hãy tin vào cái tiếng nói của trái tim, cái lời dạy rất là bậy bạ. Tại vì trái tim hoàn toàn là theo nghiệp chứ nó không phải là sự sáng suốt, không phải là như vậy. Cho nên là trước những cái cảm xúc như vậy ta phải cẩn thận. Cũng có cái cô gái vậy, thì cũng qua vài mối tình,
[7:35]nhưng một lần nữa cô đi vào một cái bưu điện, cô đang đứng như vậy chợt trong tâm cô khởi lên cái câu nói là: "I love you, Richard. I love you, Richard. Em yêu anh, Richard." Mà cô không biết tại sao. Một lát sau có một anh thanh niên ảnh vào ảnh cũng làm việc bưu điện á, thì khi khai tên ảnh tên là Richard. Cô kia ngạc nhiên nhìn ảnh, nhìn ảnh xong đắm đuối liền, hai người thương nhau liền trong tức khắc và thành vợ thành chồng cũng rất là ổn định. Thì đó là một trường hợp rất là lạ. Người ta cũng thống kê một vài trường hợp những cái tình thương yêu vợ chồng nó có những trường hợp lạ như vậy.
[8:06]Hoặc là có một người Phật tử vậy, kể với thầy nói: "Thưa thầy, hồi khi mà con chưa gặp ảnh nè, con đã nằm mơ con thấy ảnh chở con đi, mà lúc chưa gặp ảnh, đi về cái làng quê. Làng quê. Sau này khi lấy ảnh rồi thì ảnh cũng chở con trên chiếc xe đi về làng quê đúng cái con đường đúng cảnh đó trở lại luôn." Thì mới biết là cái định mệnh của mình là thuộc về cái người đàn ông này. Thì nó cũng có một vài trường hợp là duyên nợ như vậy. Nhưng mà không phải luôn luôn. Vì sao? Vì trường hợp như vua Ba Tư Nặc, bởi vì cái rung động đó mà suýt tí nữa gây thành một cái ác nghiệp địa ngục luôn. Cảnh địa ngục hiện ra cảnh báo liền.
[8:40]Do đó, mỗi khi ta gặp ai mà ta rung động, yêu mến thì có thể là ta có duyên với người đó, nhưng có thể là ác nghiệp mở đường dụ ta bước vào. Ở đây nó có cái này: là ta sẽ tự hỏi: "Tại sao vua muốn chiếm hữu người đẹp đó thay vì ra lịnh tới bắt cô đó đem về thì thấy kỳ quá, sợ mang tiếng với dân nên tìm cách lừa cho ông chồng đi lao động tới chết rồi mới đưa vợ về sau? Nó gây thêm một cái ác nghiệp khác nữa." Cướp không, cướp ngang á thì cũng là tội rồi nhưng mà đẩy cho ông chồng tới chết để cướp thì tội rất là nặng. Mà tại sao như vậy? Tại sao lại có ý muốn chiếm đoạt người ta mãnh liệt như vậy?
[9:22]Nó không nguôi ngoai.
[9:27]Bởi vì lý do thế này: bởi vì đời xưa, trong chế độ quân chủ, người ta có quan niệm rằng tất cả đất đai, lãnh thổ, nhân dân đều là của của vua. Đó là một ảo tưởng sai lầm. Mà khi nghĩ rằng tất cả là của mình, muốn làm gì cũng được, kiêu mạn khởi lên. Mà khi kiêu mạn khởi lên thì tham lam, sân hận xuất hiện theo liền. Chúng ta nhớ: kiêu mạn là nguyên nhân để tạo ra vô số điều tội lỗi, ô nhiễm. Cho nên vua Pasenadi bị rơi đúng vào cái công thức đó. Đi trên lưng voi nhìn thấy thần dân, thấy thành quách và trong lòng nghĩ là: "Tất cả là của ta, cả vương quốc này của ta, cả vương quốc mênh mông vô tận,
[10:10]mắt ta không nhìn thấy, vó ngựa mà đi ra biên cương mà trở về cả năm trời mới tới." Nghĩ như vậy cái lòng kiêu mạn chất ngất, và trong cái kiêu mạn chất ngất đó nghiệp nó hiện ra liền, nó cho nhìn thấy một phụ nữ, lòng hớp hồn liền. Cho nên kiêu mạn xảy ra là nhiễm ô nối bước, là như vậy. Mà chính là cái chế độ quân chủ nó tạo điều kiện để cho người ta khởi được cái tâm kiêu mạn như thế. Cho nên trong nhà Nho, bên đạo Khổng á, Mạnh Tử mới nói câu mà kiềm chế lại cái ý niệm của ông vua, vì bên Trung Hoa cũng vậy, những ông vua cũng nghĩ là: "Tất cả lãnh thổ, thần dân của ta" nên sẽ bị rất là kiêu mạn, nên Mạnh Tử nói một câu răn nhắc vua chúa kiềm lại:
[10:53]"Dân vi quý, xã tắc thứ chi" và "quân vi khinh". "Dân vi quý" tức là cái dân mới là quý, hạnh phúc của dân mới là điều đáng quý nhất. Kế đến đó "xã tắc thứ chi", tức là cái sự bình an của đất nước này mới là cái mục tiêu thứ hai, quý giá thứ hai. Còn "quân vi khinh", còn cái sự nghiệp của ông vua, cá nhân vua coi vậy chỉ là điều nhẹ, xem nhẹ, đáng bình thường thôi, không quan trọng lắm, không quan trọng lắm. Vào cái thời chế độ quân chủ phong kiến, cái gì cũng là của vua hết mà Mạnh Tử dám phán một câu xanh dờn, cực kỳ có ý niệm về dân chủ. Cho nên ta cứ tưởng đạo Nho là phong kiến là một sai lầm nha.
[11:32]Đạo Nho rất là tiến bộ vào thời đó. Thì câu nói của Mạnh Tử: "Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh". Niềm hạnh phúc của dân mới là điều quan trọng nhất. Sự bình an của đất nước là điều quan trọng thứ hai. Còn cá nhân của vua không quan trọng. Vào cái thời quân chủ mà người ta đã nói được như vậy để kiềm bớt cái kiêu mạn của ông vua. Còn đây vua Ba Tư Nặc bị rơi đúng vào cái hội chứng kiêu mạn nên bị nghiệp khởi lên liền. Nhưng may là trước đó ông đã từng quy y Phật, trước đó ông đã từng cúng dường chư Tăng, nên cái phước đó còn khi ác tâm ông khởi lên thì lập tức ác mộng nó khởi lên theo để cảnh báo ông
[12:10]liền, cho ông dừng tay tạo nghiệp, chứ nếu mà ông tạo nghiệp ác thì rất là rất là tổn thương, mà tổn thương cho ông sẽ tổn thương luôn cả Tăng đoàn, ảnh hưởng tới uy tín Đức Phật luôn đó. Tại ổng lại theo Đức Phật mà ổng làm bậy thì Đức Phật cũng mang tiếng. Cho nên ác mộng mới khởi lên cho ông dừng tay kịp thời và ta nghe Đức Phật nói một bài kệ Pháp Cú tuyệt vời như vậy. Cho nên vua chúa vì cái ảo tưởng sai lầm "cái gì cũng của ta" nên đã gây ra vô số tội lỗi trong lịch sử. Có nhiều bạo chúa quá ác độc mà chỉ bởi vì kiêu mạn, tưởng rằng tất cả là của ta, nên kiêu mạn, rồi kiêu mạn rồi ác độc và ác độc cho nên sau này dân nổi loạn
[12:53]lên, lật đổ chế độ quân chủ phong kiến để thành lập chế độ dân chủ là như vậy. Ta nhớ như vậy. Cái quan niệm đầu tiên là quan niệm sai lầm "tất cả là của vua", xuất hiện cái sai lầm kế tiếp là làm cho vua kiêu mạn. Cái sai cái kiêu mạn rồi xuất hiện cái thứ ba là vua ác độc. Đó là cái hệ quả tâm lý, hệ quả tâm lý làm nhiều người đau khổ và làm lật đổ mất cái chế độ quân chủ luôn. Cho nên vì vậy, trong những trường hợp này ta mới thấy lời Phật dạy thật là thấm thía. Đức Phật dạy này: "Chẳng có ta, chẳng có sở hữu của ta. Thân này không phải là ta, không phải là của ta. Tâm này không phải là ta, không phải là của ta. Tất cả là vô ngã".
[13:41]Cái lời dạy đó thật là một chân lý muôn đời. Cho nên nếu một người nào đó mà bây giờ là một đại gia giàu có, tiền muôn bạc vạn, mà thời này cũng đang có rất nhiều đại gia, cái tiềm năng về tài chánh của Việt Nam đang rất là lớn, đang xuất hiện rất là nhiều đại gia, thì hôm nay hãy nghe bài kinh này để hiểu một điều: tuy là tài sản ta rất nhiều, nhưng hãy hiểu rằng không có gì là là ta, không có gì là của ta, hãy nhớ như vậy mà sống, mà sử dụng đồng tiền cho hợp lý, cho có đạo nghĩa. Chứ đừng vì ỷ ta có tiền rồi, "Đây là tiền của ta, ta là người giàu trong mười người top ten của Việt Nam, vân vân", nghĩ như vậy rồi kiêu mạn, mà kiêu mạn rồi ta sẽ ác độc, ta sẽ làm bậy.
[14:27]Cho nên vì vậy, nếu mà ta có duyên, ta có tiền, ta có quyền lực, ta có nhân viên, ta có đất đai, ta có vương quốc, ta có uy tín, ta có tài năng, thì hãy sử dụng những điều đó thật là hợp lý để phục vụ cho cuộc đời, cho con người, chứ đừng có chấp rằng những cái đó là ta, là của ta rồi làm bậy, rồi làm bậy. Ngay cả quý thầy mình cũng vậy, nhiều khi quý thầy tu tập có uy tín, thuyết pháp hay, được nhiều người mến mộ, gọi là nổi tiếng, rồi cứ nghĩ rằng: "À, tôi có danh tiếng", tưởng danh tiếng đó là của tôi, là sao? Sai liền. Sai liền, đọa liền. Như ngài Đổng Sơn ngài ngài Đổng Sơn là một thiền sư lúc đó đắc đạo nổi tiếng,
[15:10]nổi tiếng ghê lắm. Lúc mà ngài sắp tịch, ngài mới nói với đệ tử: "Ta có tiếng tăm ở đời, người nào vì ta mà hãy trừ bỏ cái tiếng tăm đó giùm ta?" Có một vị tăng mới bước lên đưa cái tay ra: "Xin hòa thượng hãy cho con cái pháp hiệu." Cái ngài Đổng Sơn cười: "Ồ, tiếng tăm ta đã hết", rồi ngài tịch liền. Tức là có một người hiểu được đạo lý này, ngài tịch liền. Đạo lý gì? Cái đạo lý là ngài nói: "Ta có tiếng tăm ở đời",
[15:51]thì vì tất cả đệ tử theo ngài đều biết rằng ngài có tiếng tăm và mọi người thấy cái tiếng tăm đó là thật. Nhưng mà có một ông ổng đưa tay ổng xòe ra ổng xin: "Xin ngài cho con pháp hiệu, xin thầy cho con pháp hiệu". Cái pháp hiệu đó nó là cái vật gì cầm nắm được không? Như vậy nó chỉ là một cảm giác hay nó là một cái có thật? Một cái cảm giác thôi, đâu có thật. Biết nó không có thật thì có cần quan trọng cái tiếng tăm nữa không? Cho nên ông này hiểu được cái tiếng tăm mà hòa thượng nói là: "Ta có tiếng tăm" á, nó chỉ là một cái ảo giác, không có thật. Ông này ngộ đạo, cho nên ngài vui vẻ ngài nói:
[16:28]"Tiếng tăm ta đã hết". Tiếng tăm có hết không? Đâu có hết, nhưng mà ý nghĩa rằng có một người đã ngộ được cái đạo lý này, ta có một đệ tử xuất sắc đã ngộ được đạo lý này. Trong cái tiếng tăm mà thấy nó không có thật, thấy nó vẫn chỉ là một cái ảo tưởng, không phải ta, không phải của ta, người này đúng là kế nối nghiệp của ta được, nên ngài vui vẻ tịch ra đi là vậy. Nên mọi thứ trên đời mà ta có được, ta có chiếc xe, ta có gương mặt đẹp, rồi ta có nhà cửa to lớn, uy tín, quyền lực, tiền bạc, hãy nhớ: đều không phải ta, không phải của ta. Hiểu như vậy để ta không bị kiêu mạn, ha, không có lầm lỗi.
[17:07]Thì khi mà hai người than, một người than đêm dài, một người than đường xa, thì Đức Phật, ngài nâng lên một cái ý lớn hơn là luân hồi là vô tận đối với những người nào không thông đạt Chánh pháp.
[17:21]Ở trong cái bài kệ này á thì Đức Phật nhấn mạnh cái mục tiêu mọi người là phải thoát ra khỏi luân hồi sinh tử. Cho nên Đức Phật đặt cái câu là người than đường đêm dài, người than đường xa, Đức Phật nói: "Luân hồi là vô tận", cái đó mới đáng sợ. Cái mà Phật nói đáng sợ là cái luân hồi sinh tử trầm luân hoài, đầu thai kiếp này kiếp kia hoài á, Đức Phật nói ta không hiểu đâu. Ngồi ở đây đố mà ai biết sợ luân hồi khen hay. Không ai sợ đâu. Chưa biết sợ đâu. Vì ta cứ thấy ta cứ sống, lát nữa về ta có cơm ta ăn, chiều tối ta tắm, ta mặc bộ đồ đẹp, ta có chiếc xe ta đi chơi, rồi ngày mai ta sẽ đi làm,
[17:59]và cuộc đời cứ thế trôi qua, không có gì phải sợ luân hồi hết, không có gì.
[18:07]Nhưng mà Phật bắt ta phải sợ luân hồi. Bởi vì sao? Bởi vì Đức Phật là người biết được vô lượng kiếp luân hồi. Ngài mới thấy lúc ta sinh ra ta đã khổ như thế nào, ta phấn đấu trong cuộc sống ta khổ như thế nào, lúc già lúc bệnh lúc chết ta khổ như thế nào, vất va vất vưởng khổ như thế nào. Cho nên là Ngài biết rằng luân hồi là đau khổ. Bữa nay thấy sướng sướng vậy chớ bữa sau bệnh nằm xuống một chỗ rên la mới thấy cuộc đời là đau khổ. Hôm nay tiền bạc như vậy, chứng khoán nó rớt một cái bàn tay không còn đồng nào, mới lúc đó ngồi mà khóc, vân vân. Nó có nhiều thứ như vậy, thấy giống như bình an nhưng
[18:41]không, nó có cái bất an nó chờ ở phía sau á. Thấy giống như sung sướng nhưng không, có đau khổ nó đang rình rập ta ở đâu đó chờ ập lấy cuộc đời của ta. Nó như nó cứ như vậy. Nhưng mà ta si mê ta không thấy, cứ tưởng cuộc đời cứ sẽ mãi êm trôi như thế này, đâu biết rằng cuộc đời luôn luôn là là bấp bênh, cõi nước luôn luôn là giòn bở. Hôm nay như vậy, ngày mai cơn sóng thần quét qua mất hết. Như hôm nay ta ngồi bình yên như vầy, nhưng mà ở ngoài ngoài Quảng Nam, miền Trung đêm qua một cơn lốc xoáy lên mấy ngàn căn nhà tiêu hết nữa, mới hôm qua. Nên cuộc đời không có gì bình an. Và luân hồi là cứ như vậy.
[19:16]Trái Đất này càng lúc nó càng càng bấp bênh, càng hư hỏng, ngày càng lúc càng nóng, chưa có năm nào mà ta thuyết pháp vào mùa hè mà ta nóng như thế này phải không? Trái Đất này nè, băng càng lúc càng tan, nước càng lúc càng thiếu, vân vân. Cuộc đời thì không có gì là ổn định hết. Và luân hồi ta sẽ đầu thai lại cái Trái Đất này nữa. Mà lúc ta đầu thai lại, nước sẽ khô cạn hơn, bão tố nhiều hơn và chiến tranh đe dọa khắp nơi nhiều hơn nữa. Cứ như vậy, cứ như vậy không có gì là là tốt lành trong cái luân hồi sinh tử này cả. Trừ khi ta biết tu, ta biết tạo phước tạm thời thôi. Cho nên vì vậy Đức Phật cảnh báo phải lấy cái mục tiêu thoát
[19:52]khỏi luân hồi để làm cái tâm niệm mà ta ta giữ gìn.
[19:59]Nhưng mà thường thì ta không thấy. Ta không thấy, ta chỉ thấy cái khổ vui trước mắt mình tùy theo cái hoàn cảnh thôi. Ví dụ cái ta hỏi một cái người đang đói: "Có sợ luân hồi không?" Nói: "Không. Tôi chỉ sợ lát nữa không có cơm ăn. Ăn chén cơm là hạnh phúc, không cần biết luân hồi hay không luân hồi." Ta thấy vậy. Rồi một cái người bệnh: "Anh có sợ luân hồi không?" Nói: "Không, mong lành bệnh là hết á." Nghĩa là ta chỉ thấy khổ vui trước mắt á. Cái người thi cử thì mong cái gì? Mong đỗ đạt chứ không mong thoát luân hồi. Rồi cái người rồi cái cô gái được yêu thì có mong thoát khỏi luân hồi không?
[20:34]Mong được cái gì? Mong được yêu cưới mình lẹ lẹ cho rồi. Chứ để lâu quá ổng yêu người khác. Đó là không mong thoát khỏi luân hồi. Rồi hỏi một ông cán bộ: "Anh có mong thoát khỏi luân hồi không?" Nói: "Không, mong lên chức à, không mong thoát khỏi luân hồi." Phải không? Rồi gặp một cô ca sĩ mình hỏi: "Cô mong thoát khỏi luân hồi không?" Nói: "Không, mong được người ta ái mộ à, chứ không có mong thoát khỏi luân hồi." Phải không? Rồi mình gặp một người làm từ thiện, làm phước, mình hỏi: "Dạ, ơ ông bà có mong thoát khỏi luân hồi không?" Nói: "Không, tôi làm phước tôi mong kiếp sau tôi giàu sang à." Phải không?
[21:08]Nên ta thấy vậy á, là hầu hết con người ta không ai mong thoát khỏi luân hồi. Chúng ta chỉ mong những cái gì gần gần gần gần trước mắt mà thôi. Như bây giờ hỏi quý Phật tử có mong thoát khỏi luân hồi không? Nói: "Không, mong thầy giảng lẹ lẹ nghỉ cho rồi, ngồi hoài mệt quá." Phải không? Thật sự vậy chớ. Hổng phải. Thời gian này là vô thường. Không có cái vinh quang nào tồn tại lâu. Vì Đức Phật đã có những kiếp ngài làm bá chủ thế giới, vinh quang cùng cực mà rồi qua rồi cũng hết, phước hết rồi cũng hết nên Ngài thấm thía vô cùng. Ngài thấm thía cái gọi là vô thường, cái gọi là luân hồi sinh tử thay đổi không có gì là bền vững.
[21:47]Ngài thấm nên Ngài cứ kêu ta phải mong thoát khỏi luân hồi. Chớ đừng có mong những cái nhỏ nhỏ. Mà trong cái luân hồi này cái nguy hiểm là nó có hai điều nguy hiểm ta: nghiệp ràng buộc cột ta lại hoài ta không thoát ra được, thứ hai là những cám dỗ mời gọi, và nó sinh ra cái thứ ba là cái lòng ích kỷ xúi giục ta làm bậy. Cho nên ta mệt mỏi và đau khổ mà chỉ cần ta sơ sẩy chút xíu, làm gây tội cái là đọa liền, vào ác đạo liền. Rất là nguy hiểm, rất là bấp bênh. Thấy bấp bênh, thấy sống bình thường vậy đó mà lát lỡ tay ra đánh ta một cái là có chuyện, gây nghiệp liền. Hoặc lỡ lát tông ai chết cái là gây nghiệp liền.
[22:34]Nên là trong cái cái luân hồi này ta bị nghiệp cũ ràng buộc, ta bị cám dỗ mời gọi, ta bị lòng ích kỷ xúi giục, và chỉ cần ta mất cảnh giác, ta sơ sẩy chút xíu ta tạo tội rồi là phải trả giá rất là đắt. Nên đi trong luân hồi là đi trong nguy hiểm chứ không có sung sướng gì đâu. Giống như có người ham lái xe, thích có chiếc xe đẹp lái vòng vòng ở đường phố chơi. Nhưng mà đường phố không phải là chỗ chơi. Vì sao vậy? Đường phố là nơi nguy hiểm. Cái chết luôn luôn chực chờ ta trên đường á. Lái trật tay lái một cái có người tông mình chết hay mình tông người ta chết liền. Nên tai nạn ở trong cái giao thông nhiều hơn tai nạn hơn
[23:14]chiến tranh á, nhiều hơn cái chết trong chiến tranh á. Và ta cứ tưởng là đường để ta dạo chơi, ta mặc bộ đồ xịn vô, lái chiếc xe nhiều phân khối, rú ga, bóp còi inh ỏi đi lượn qua lượn lại chơi, không có. Luân hồi này không phải là chỗ đi chơi. Sẩy tay một cái tạo nghiệp là trả giá đắt liền. Đường không phải là chỗ dạo chơi, sẩy tay một chút là tai nạn xảy ra cho mình và cho người khác liền. Nhưng mà ta không biết, ta cứ thích xách xe dạo chơi đi vòng vòng trên đường. Ta cứ thích đi trong luân hồi vô tận để chi? Để thi được đậu, để làm quan được lên chức, để yêu thì được cưới, vân vân, những cái rất tầm thường, rất tầm thường.
[23:52]Nên vì vậy mà cái người có trí tuệ theo Phật là phải đặt cái mục tiêu rõ ràng là thoát khỏi luân hồi sinh tử. Nhưng mà muốn thoát khỏi luân hồi sinh tử thì không phải dễ. Mà Đức Phật mới nói làm sao? Luân hồi sẽ là vô tận đối với người không thông đạt chánh pháp. Như vậy ta phải thông đạt chánh pháp, ta mới có cái ngày nào đó để ra khỏi luân hồi. Nhưng mà thế nào là thông đạt chánh pháp? Không dễ đâu. Bây giờ ví dụ ta ta gọi bất cứ một người nào ngồi đây ta hỏi về chánh pháp thì mọi người đều yêu thích. Vì có yêu thích nên ta mới ngồi đây ta nghe pháp, phải không? Nhưng mà ta đi ra bất kỳ ngoài đường nào ta hỏi về chánh pháp thì sao?
[24:40]Người ta không biết. Nên con người thứ nhất là thờ ơ. Hỏi tới Phật pháp: "Thôi không để ý, không biết." Thờ ơ. Hoặc là có khi ta hỏi Phật pháp, người đó chê bai liền: "Ôi tu theo mấy ông thầy làm chi? Sống chi thụ động. Ở sống ở đời phải vui vẻ rồi nọ." Tức là thậm chí chê bai. Cái người thờ ơ còn đỡ, gặp luôn cái người chê bai nữa. Rồi ta sẽ đi ta hỏi về chánh pháp của cái người mà ta thấy có đi chùa. Thì ta nghe họ nói một lát á đâm bang đi trật luôn. Là có những người cũng đến với chánh pháp, nhưng mà sự thật đã hiểu sai, hiểu sai mà vẫn tưởng mình đúng, rồi làm bậy tu không tiến nên cũng không
[25:17]gọi là thông đạt chánh pháp để có thể mà thoát ra khỏi luân hồi. Cái người thờ ơ với chánh pháp thì sẽ không thông đạt chánh pháp, đúng rồi. Cái người chê bai chánh pháp thì cũng sẽ không thông đạt chánh pháp. Mà cái người đến với Phật pháp, có quy y rồi cũng chưa chắc thông đạt chánh pháp á. Nếu mà ta không được vị minh sư hướng dẫn ta, ta cũng không thông đạt chánh pháp được. Và như vậy cái điều kiện để ra khỏi luân hồi sinh tử là phải thông đạt chánh pháp. Nhưng mà ta thấy điều gọi là thông đạt chánh pháp cũng không phải là là dễ dàng, không phải dễ dàng. Nó cũng tùy thuộc vào cái duyên may của ta và cái lòng thành của ta nữa.
[25:57]Thì bây giờ ta không biết ông thầy nào hay để mà ta theo, không biết ông thầy nào tốt để theo để cho đi đúng chánh pháp. Vì nếu ta biết ông thầy nào mà đúng, thầy nào sai thì ta giỏi bằng ổng hay hơn ổng rồi, cần học ổng làm chi nữa? Ta đâu đánh giá được. Rồi đệ tử thì cứ bênh thầy mình thôi. Nói: "Dạ thầy tôi là đúng nhất." Thì đó chỉ là cảm tình, cảm tính thôi chứ chưa chắc ông thầy đúng. Mình bênh thầy mình chỉ là cảm tình thôi. Chứ sự thật mình không đánh giá được ông thầy mình đúng sai. Cả ông thầy mình chưa chắc ổng tự đánh giá ổng đúng sai được nữa. Vì sao vậy? Vì cái điều mà ổng thấy ổng đúng hôm nay,
[26:29]30 năm sau ổng thấy ổng đã sai, chứ đừng có nói, đừng nói là mình nữa. Ổng giỏi hơn mình mà ổng chưa chắc ổng thấy được. Nên vì vậy, ta chỉ cần có lòng thành, ta lạy trước ta quỳ lạy Phật cầu nguyện thôi. Nói: "Bạch Đức Từ Phụ Thế Tôn, con kính tin Phật và mong muốn được thông đạt chánh pháp để có một ngày thoát khỏi luân hồi sinh tử và tùy nguyện độ sinh. Nhưng giữa thế gian nhiễu nhương, nhiều vô minh, đúng sai lẫn lộn này, con không biết nơi nào là bến bờ của chánh pháp, ai là chân sư thiện hữu. Xin chư Phật hãy từ bi gia hộ cho con, dìu dắt con, đưa con gặp được chân sư thiện hữu để cho con nương theo tu học."
[27:19]Rồi một điều nữa, ví dụ như là ta hiểu đúng chánh pháp rồi, bây giờ ta gặp minh sư rồi, dạy đúng, chính xác hết rồi. Như vậy là ta nghe đâu ta hiểu đó rồi, vậy là phải thông đạt chánh pháp chưa? Chưa. Nhưng sao nữa? Phải hành đúng chính xác như vậy. Bởi vì cái hiểu và cái hành nó đi đôi nó mới củng cố được. Ví dụ bây giờ ta nghe ông thầy ta dạy nói thế này: "Con phải thương yêu người, con phải giúp đỡ người", nghe hiểu không? Hiểu liền, sao không hiểu? Nhưng mà chưa thấm. Khi nào ta thấy người ta thương, ta móc túi ra ta giúp, ta dìu dắt, ta khuyên lơn, ta sắp xếp mọi việc để cho người đó có công ăn việc làm, để người đó được tu tập.
[27:59]Ta có tốn công cực như thế, có thương yêu như thế mới thấm cái gọi là thầy ta dạy ta phải thương yêu và giúp đỡ nhau. Chứ còn nghe ai cũng hiểu hết, nhưng mà để thấm kỹ ta phải hành. Do đó, mới hiểu cũng chưa gọi là thông đạt Chánh Pháp mà phải, phải thực hành. Rồi thầy ta nói về thiền định, tỉnh giác, chánh niệm là thế, sơ thiền, nhị thiền là thế, mình nghe hiểu hết liền. Vậy đã thông đạt Chánh Pháp chưa? Chưa, phải sao? Bắt chân ngồi kiết già, bắt kéo chân lên ngồi rất là đau. Ngồi lát nó tê, nó đau, nhưng mà phải kiên trì ngồi chịu đựng cơn đau, thấy thân này là vô thường, và nơi cái thân vô thường này có hơi thở vào,
[28:43]có hơi thở ra, chiến đấu với vọng tưởng mình từng chút, từng chút như vậy. Cho đến cái ngày nào mà thật sự vọng tưởng nó, nó lắng xuống, tâm ta tỉnh sáng lên, ta bước dần, bước dần vào cái cõi nhiệm mầu của thiền định thì lúc đó mới gọi là một phần thông đạt Chánh Pháp. Chứ còn chỉ nghe mà không hành chẳng bao giờ là thông đạt Chánh Pháp. Cho nên vì vậy, ngoài Phật tử, tăng ni sinh cũng vậy, đừng bao giờ cứ thấy đi học, đi học, đi học là thông đạt Chánh Pháp. Người đó chưa thông đạt. Người đó phải thực hành rất nhiều, phải cải sửa đạo đức của mình, phải đối xử tốt với mọi người, phải thương yêu mọi người, phải truyền bá Chánh Pháp.
[29:18]Đêm xuống phải biết lạy Phật, ngồi thiền. Nghĩa là phải thực hành, mà cái thời gian thực hành nó phải gấp 10 lần thời gian học thì mới tạm gọi là thông đạt Chánh Pháp. Thì người đó mới hy vọng có một ngày mà ra khỏi luân hồi sinh tử. Như vậy nghe. Cho nên vừa hiểu đúng, vừa thực hành chuyên cần đến khi nào mà ta thành tựu được cái lòng tin bất động tuyệt đối với Đức Phật, ta thành tựu được lòng tin bất động tuyệt đối với Đức Phật, ta thành tựu được lòng tin bất động tuyệt đối với chư Hiền Thánh Tăng, ta thành tựu lòng tin tuyệt đối bất động đối với Bát Chánh Đạo, đối với giáo lý Vô Ngã thì lúc đó cái nhân quả, cái nhân để ta giải thoát đã hình
[30:00]thành một cách vững chắc, không còn sợ bị thoái đọa nữa. Mà nhớ cái niềm tin phải bất động tuyệt đối, còn tin hơi hơi thì ta có thể bị lung lay. Đó là gọi là thông đạt. Bây giờ ta trở lại cái nói chuyện vui chút xíu về cái gọi là "đêm dài và đường xa". Đây là cái tính tương đối của thời gian theo tâm lý, tính tương đối của không gian theo tâm lý. Cái người thức trằn trọc mà
[30:30]nhớ cái người thiếu phụ của vua Ba Tư Nặc thấy đêm rất là, rất là dài. Thật ra đêm nào nó cũng vậy thôi, nhưng mà vì tâm lý ta lúc đó nó bất ổn nên ta thấy đêm dài. Và càng thấy đêm dài thì lại càng thấy mệt mỏi, cứ lại trông cho trời, trời mau sáng để mà ra một cái lệnh bắt đi đắp đê hết. Đó vậy, cho nên cứ chờ, thức thì thấy đêm càng dài và cảm giác đêm càng dài mình lại càng nôn nóng và càng mệt mỏi. Hoặc là ví dụ như là ta có hẹn làm ăn với ai, gặp nói chuyện. Tới nó... à ta tới rồi họ chưa tới, ta cứ ngồi chờ, và lúc ngồi chờ ta thấy thời gian nó đi làm sao? Sao chậm quá, sao chậm. Rồi hoặc là ví dụ như là à ta thích a, ta thích vô bếp nấu ăn
[31:19]mà thầy bắt ta đi ra ngoài sân quét sân thì ta quét sân ta, ta thấy sao? Thời gian nó làm sao? Cũng dài. Tức là công việc ta làm không hứng thú, ta cũng sẽ thấy thời gian làm rất là, rất là dài, nên thời gian nó theo tâm lý. Rồi hoặc là bà vợ nhờ một người thám tử theo dõi ông chồng thì ông chồng ổng vô trong nhà đó ổng cứ ngồi trỏng hoài không thấy ổng ra, mà người này cứ ngồi hút, hút thuốc lá và uống cà phê hoài không thấy ổng ra thì thời gian cũng rất là, rất là lâu, rất là dài... Có nhiều cuộc vui làm ta thấy thời gian ngắn lại. Ví dụ ta gặp một người bạn quen thân á nói chuyện vui, à quên mất thời gian.
[31:56]Đánh cờ tướng vậy đó, ngồi vui hoặc là ta đánh tennis gì đó, có cuộc vui nào đó ta thấy thời gian rất là, rất là ngắn. Hoặc là ta nghe một bài thuyết pháp hay, ta thấy thời gian cũng rất là, rất là ngắn. Chứ còn bài thuyết pháp dở mình ngồi cái mình quẹo qua quẹo lại, cứ mong cho ổng nghĩ, nghỉ nói cho rồi. Nhưng sự thực thì thời gian nó quy định, cho nên thôi quý Phật tử ráng chịu một chút nha. Nó là vậy, thời gian... Hoặc là khi ta làm một bài thi, đi vào phòng thi quy định là tiếng rưỡi phải nộp, lúc đó ta thấy thời gian nó ngắn hay dài? Ngắn chút xíu à, cứ sợ nó hết giờ, cứ ráng mà nói sao nó dài dài chút nữa để làm bài thi. Cái tâm trạng như vậy, ừ.
[32:31]Đó là cái tính tương đối của thời gian theo tâm lý là thấy thời gian nó dài hay ngắn. Giờ con đường cũng vậy, cái không gian cũng vậy, cũng theo tâm lý ta mà sẽ thấy nó dài hay ngắn. Là cái người đã mệt rồi, đi bộ mệt, trời trưa nắng nữa thì thấy đường rất là, rất là xa, đúng như vậy. Hoặc là ta về ta thăm cái người hấp hối, cái người thân mình hấp hối, mình hối: "Bác tài, sao chạy lâu vậy? Chạy nhanh chút nữa." Thấy đường nó cứ dài hoài, nó không chịu hết đường để ta về ta thăm ba mẹ mình kịp mà khi nghe người hấp hối vậy. Ừ. Hoặc là xe mà đi trên cái đoạn đường xấu thì ta thấy con đường rất là, rất là dài, cứ mong cho nó hết cho rồi.
[33:08]Còn mà khi nào thì con đường ngắn? Lúc ta ví dụ như ta với một người đó cùng đi bộ bên nhau, nghe cái là nghĩ bậy à. Ta với một người mà người đó là một vị thầy nào đó đang thuyết pháp đi bên cạnh ta, nói những điều đạo lý hấp dẫn. Ta sợ hết, về tới nhà cái phải chia tay, thầy đi đường khác ta đi đường khác. Ta thấy con đường nó sao mà nó, nó ngắn. Đáng lẽ nó dài thêm chút nữa để ta nghe thêm được nhiều câu đạo lý nữa sẽ thú vị hơn, phải không? Đó là yếu tố tính tương đối của thời gian theo tâm lý. Nhưng mà ông Einstein, nhà bác học Einstein, ổng lại chứng minh được cái tính tương đối của thời gian, của không gian theo vật lý luôn.
[33:46]Cho nên ổng trở thành nhà bác học vĩ đại là vậy. Là không cần tâm lý, nhưng mà cái không gian nó sẽ dài, sẽ ngắn ra, thời gian sẽ dài, sẽ ngắn ra, cái khối lượng nó sẽ ít, sẽ nhiều đi, sẽ nặng, sẽ nhẹ đi tùy theo cái biến đổi của vật chất, của khung cảnh, của nhiều điều kiện vật lý. Đó là cái mà tính tương đối của không gian, thời gian, sự vật, sự việc hoàn toàn theo vật lý, không theo tâm lý, đó là một phát minh vĩ đại của nhà bác học Einstein. Còn nãy ta nói dài ngắn là theo tâm lý, vì con đường nó cứ như thế, thời gian cứ như thế, nhưng vì tâm lý ta thấy dài thấy ngắn. Còn ông Einstein, ổng nói không lệ thuộc tâm lý,
[34:26]nhưng mà lệ thuộc vào những điều kiện vật lý mà thời gian, không gian, khối lượng, vân vân sẽ dài, sẽ ngắn khác nhau. Ổng trở thành nhà bác học vĩ đại nhất của, của thế kỷ này là như vậy. Thì ở đây đạo lý là gì?
[34:40]Đạo lý ở đây là thế này: là trong nghịch cảnh ta hãy giữ tâm bình thản để đi qua, chứ còn trong nghịch cảnh mà tâm ta bất an thì làm sao? Thì đường nó sẽ, sẽ xa, đêm sẽ dài và ta càng mệt mỏi. Mà trong cuộc sống của ta cũng vậy, sẽ có những lúc thuận, có những lúc nghịch, có những lúc vui, có những lúc buồn. Và nếu ta không bình thản được, tâm ta không bình yên để đi qua những cái vui buồn của cuộc đời đó, ta sẽ thấy khi thì đường dài, khi thì đường xa, khi thì đường ngắn, khi thì đêm dài, khi thì đêm qua mau, và ta dao động theo những điều đó càng làm ta mệt mỏi, bất an hơn. Cho nên cái đạo lý chính là
[35:25]hãy giữ tâm bình thản trong mọi, mọi điều kiện của cuộc sống để ta đi qua mọi vui buồn của cuộc đời một cách thanh thản mà không phải trằn trọc đêm dài, không phải vất vả vì đường xa. Mà để cho ta có thể bình an được trong cuộc sống này thì mọi người hãy cố gắng tu tập thiền định nha. Thiền định cho ta sự bình an trong đời sống, giúp ta thăng tiến trong, trong tâm linh. Mà thiền định là phần thưởng cuối cùng dành cho cái người sống tốt. Có một lần thì gặp một cái người cư sĩ thì thấy cái người này sống rất là tốt, thì mới nói rằng hãy cố gắng tu tập thiền định vì thiền định là phần thưởng cuối cùng cho một cái người có một đời sống tốt đẹp.
[36:14]Còn nếu ta sống rất tốt đẹp giữa đời mà ta không tu thiền thì ta sẽ hưởng cái phước báo cõi người, cõi trời mà thôi, cứ luân hồi hưởng cho hết. Nhưng còn nếu ta có thiền định thì bao nhiêu cái phước báo của ta nó dồn vào trong tâm ta tạo thành thiền định và ta sẽ đi vào đúng cái con đường giác ngộ giải thoát.