[0:06]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay, thầy tiếp, đây là những cái tâm hạnh căn bản, nhưng là cái cái con đường để đi trên Bồ Tát đạo.
[0:25]Từ khi mà ví dụ như thầy thầy tâm sự chút xíu, từ khi thầy đến với Phật pháp, thì thầy tin một điều thế này: một trong những đạo đức quan trọng của cái người tu hành là lòng từ bi. Thầy tin điều đó. Từ từ nhỏ thầy đã tin điều này. Và cứ nguyện lòng rằng mình sẽ sống yêu thương mọi người, yêu thương chúng sinh, và mình tin rằng đó là chân lý, không thể khác được. Rồi khi đọc các kinh, đọc các kinh về Bổn Sanh, Bổn Sự, về những tiền kiếp của Đức Phật, thì thấy rõ là chính Đức Phật trong nhiều kiếp cũng phát triển cái lòng từ bi mà thành tựu được thánh đạo. Ví dụ như có đoạn nói rằng là cái thời đó Ngài làm vua.
[1:15]Vua nhưng mà chuyên tâm thiền định. Rồi khi mà Ngài nhập định xong, Ngài xuất định xả thiền, Ngài mới đi trên hành lang và rải cái lòng yêu thương của mình khắp cả bốn hướng, rải cái lòng yêu thương, từ bi của mình khắp bốn hướng đến với chúng sinh. Thì cái đạo lý về lòng từ bi là như cái lõi trong cái đạo đức của đạo Phật mình. Hoặc là trong cái bài kinh về Từ Tâm mà Đức Phật dạy ở thành Ca Tỳ La Vệ, lần đó Ngài về Ngài nhập hạ ở đó thì ở đó ba tháng hạ, thì Ngài có dạy cái bài bài kinh về lòng từ bi. Cũng vậy, Ngài nói cái công đức của lòng từ bi rất là lớn, là thậm chí chỉ cần an trú trong cái từ bi
[2:06]mà kiên cố, bất động, người này có thể đạt được sự giác ngộ, giải thoát. Cái cái cái đạo lý về từ bi, về yêu thương nó nó lớn lao như vậy, quan trọng như vậy. Và thầy, vì thầy tu theo đạo Phật nên thầy cũng phải tập. Tập từ bi, tập yêu thương, cái kiểm tra trong tâm mình coi mình có còn ghét ai không, mình đã thương được mọi người chưa. Rồi trong suốt cuộc đời làm thơ, làm nhạc hay là thuyết pháp cũng đều kêu gọi cái tình yêu thương này, mọi người cứ cố gắng mở lòng để yêu thương nhau. Thì thì tin dữ lắm, nhưng chỉ có một điều thầy cứ thắc mắc hoài: trong tất cả những bộ kinh mà thầy đọc được,
[2:52]không bao giờ nhìn thấy Đức Phật biểu lộ tình yêu thương với ai. Mặc dù cái đạo lý là như vậy, chính Đức Phật thuyết như vậy, nhưng mà đọc hết, đọc kỹ lại từng dòng chữ, từng dòng chữ, từng cái thái độ, từng cử chỉ Đức Phật đi, đứng, nằm, ngồi, nói năng, không bao giờ thấy Đức Phật biểu lộ tình yêu thương với ai. Mà biết rằng là Đức Phật là người từ bi vô lượng mà. Bậc bi vô lượng, trí vô lượng thì tình yêu thương của Ngài là tràn ngập hết, nhưng mà không bao giờ thấy dấu vết đó. Thầy cứ thắc mắc mấy chục năm và giấu trong bụng, không dám nói. Nói rõ ràng Ngài là một người từ bi vô lượng, đạo lý của Ngài là dạy là sự yêu thương
[3:36]mênh mông, bao la, nhưng mà đọc kỹ từng chữ từng chữ thì không bao giờ thấy, không bao giờ thấy Ngài biểu hiện điều gì. Cứ ôm cái thắc mắc nó hoài. Mà ví ví dụ như thầy, thầy học được cái lòng từ bi của Phật, rồi thầy yêu thương từng con chó, con mèo, thầy yêu thương được từng cái cọng cỏ, chiếc lá. Thầy thấy nhìn cái chiếc lá xanh thầy cũng yêu thương được, nhìn cái cọng cỏ dưới đất mình cũng yêu thương được. Mà nhiều khi mình gặp con chó mình ôm nó vào lòng với tất cả sự yêu thương vì mình biết nó đang cần yêu thương. Ví dụ thậm chí một con chó nó nó nó nó bị bệnh đi, không ai dám đụng tới nó, mà nhìn vào nó mình thấy nó đang thèm
[4:15]khát một cái sự yêu thương, cái thôi kệ mình cứ chịu dơ đến mình vuốt ve, ôm ấp để cho nó ít ra trong cuộc đời nó cũng có một lần nó nhận được cái tình yêu thương để nó được hạnh phúc. Nghĩ như vậy rồi thôi mình đi rửa tay sau. Nghĩ như vậy nhưng mà đọc trong kinh Phật không thấy. Không thấy Phật ôm con chó nào vuốt ve cũng không thấy. Ví dụ bây giờ lâu ngày thầy gặp các đệ tử của thầy, mấy đệ tử đi xa nhiều khi thầy thương cái thầy còn cúi đầu thầy ôm lại một chút xíu, mình bày tỏ. Đức Phật tuyệt nhiên không bao giờ ôm đệ tử nào nha, không không thấy. Không bao giờ Ngài biểu lộ một cái tình cảm nào cả.
[4:51]Lúc nào Ngài cũng nghiêm trang, bởi vì mới gọi là gọi Ngài là đấng nghiêm từ. Nghiêm trang, mình thêm chữ từ bi chứ nghiêm không có từ bi thì nó cũng kỳ, không có từ bi không được, nhưng mà rõ ràng Ngài rất là nghiêm. Đức Phật nghiêm trang và thanh tịnh, không bao giờ thấy Ngài biểu hiện cái sự yêu thương. Thầy cứ thắc mắc hoài cái chuyện này. Thấy như mình thì mình tu còn rất là dở, nhưng mà nhiều khi mình gặp chúng sinh mình còn bày tỏ sự yêu thương. Ví dụ gặp con người rất là bày tỏ sự yêu thương, quý mến, cả con vật mình cũng bày tỏ, nhưng mà Đức Phật tuyệt nhiên không hề nha. Thậm chí trong giới luật của Tỳ-kheo cấm chạm tay vào con vật,
[5:34]nhất là con vật cái nếu là một Tỳ-kheo tăng, đến mức độ như vậy. Thầy coi như là thầy cũng bị phạm giới đó. Nhiều khi thấy con chó tội quá vuốt ve nó, dòm lại nó là con chó cái. Mà trong giới luật Tỳ-kheo tới kỹ tới như vậy đó chứ không phải đơn giản đâu. Rồi ôm con mèo, nó là con mèo cái. Tính ra là trong giới luật là bị phạm á, kỹ đến như vậy. Cái mà ngồi mới thắc mắc. Mãi mấy chục năm rồi mới tìm ra được cái câu trả lời cái tình yêu thương của Phật là gì. Tình yêu thương của Phật là Ngài không biểu lộ. Ngài không biểu lộ ra bằng hành động, cử chỉ, thái độ, mà nó thành nó kết tinh thành những cái
[6:18]viên ngọc kim cương á ở trong tâm Ngài, mà cái viên ngọc đó làm cái này: đó là một sự thôi thúc, một cái trách nhiệm, một cái ước nguyện của Ngài, chỉ làm sao cho chúng sinh giác ngộ thôi. Còn những chuyện khác vặt vãnh, Ngài dẹp hết, không bao giờ biểu lộ một cái gì lặt vặt. Mục tiêu chính của Ngài là làm sao chúng sinh phải giác ngộ. Đó là cái từ bi tối thượng của Ngài, nó không giống như chúng ta. Giống như bây giờ mình cho một ví dụ thấp hơn thì mình có thể hiểu cái từ bi của Phật. Ví dụ như có ông ông cái ông ông bố à ổng có năm bảy đứa con, bà mẹ, hai vợ chồng mà, cũng có năm bảy đứa con, thì bà mẹ đó bả thương con lắm.
[7:07]Lúc nào cũng, "Ăn cơm nha con. Trời ơi, thương quá!", ôm, hun đứa này, nựng đứa kia, đút cơm cho đứa nọ. Còn ông bố? Không. Ông bố, "Ăn cơm đi con." Nó tự ăn, đổ, lượm lại, "Ăn đi con." Ổng ngồi đó ổng canh à. Ổng không có biểu lộ. Mà nó té cái ổng ổng ổng chỉ nó cách đứng lên chứ ổng không đỡ. Bà mẹ chạy tới ôm đỡ lên, "Đau chỗ nào hả con? Đau cái bàn hả? Mẹ đánh cái bàn nghe." Tức là bà mẹ thương con kiểu biểu lộ ra. Còn ông bố thì ổng rèn luyện. Mục tiêu ổng là gì? Đứa nhỏ này nó phải nên người, nó phải đứng trụ giữa cuộc đời phong ba sóng gió, nó thành công. Cái nó thành công như ổng thành công và nó phải thành công hơn ổng kìa.
[7:46]Đó mới là cái ước nguyện của ổng, mà đó mới là tình yêu thương thật sự. Tình yêu thương là nghĩ đến cái mục tiêu cuối cùng về sau chứ không phải là mình biểu lộ cái tình cảm tạm thời trước mắt. Mấy chục năm thầy mới hiểu ra được cái lòng từ bi của Phật. Ngài không có biểu lộ, Ngài rất là nghiêm trang, nhưng trong tâm của Ngài lúc nào cũng thôi thúc làm sao cho chúng sinh được giác ngộ. Đó mới là cái từ bi của Phật.
[8:20]Nên hôm nay mình nói về điều này một chút.
[8:28]Chúng ta sinh ra trên cuộc đời này, rồi lúc nào đó chúng ta sẽ đi khỏi cuộc đời này. Chúng ta có một khoảng thời gian để sống trong cuộc đời này. Có người sống dài, có người sống ngắn hơn, vậy. Mà khi sống trong cuộc đời này, chúng ta phải sống với rất nhiều người chung quanh chúng ta. Chúng ta va chạm, tiếp xúc, giao dịch, trao đổi, làm ăn, hợp tác, học tập, dạy dỗ, có trách nhiệm, nhận được sự giúp đỡ hoặc chúng ta giúp đỡ lại người khác trong suốt cả cuộc đời của mình. Và có những người cũng rất là cô độc, nhiều khi thui thủi một mình, hai mình trong căn nhà nhỏ, rồi cái làm việc của mình với cuộc đời chỉ là kiếm
[9:27]ăn tạm thời, không ai yêu thương mà mình cũng chẳng có ai để yêu thương lại. Có những người cô độc. Nhưng có những người có duyên lành nhiều, họ yêu thương được nhiều người và cũng được nhiều người yêu thương trở lại. Như vậy có hạnh phúc không ạ? Ta thấy dường như cái người mà họ kết duyên lành được với nhiều người họ có vẻ hạnh phúc hơn ha, là họ lòng họ yêu thương được mọi người và cũng được rất nhiều người yêu thương lại, ta xem như đó là một cuộc đời có ý nghĩa. Còn cái người mà sống thui thủi, cô độc, nhiều khi thấy cũng tội, nhưng mà nhìn vào họ rồi mình nghĩ cũng là cái nhân quả. Cái nhân quả ở chỗ là họ không chịu kết duyên lành với chúng
[10:14]sinh, hoặc là có những lúc mà họ được nhiều người yêu thương, họ đã coi thường cái tình yêu thương đó. Thế là mất. À, trong nhân quả nó có một điều khắc nghiệt. Ví dụ khi mình được nhiều người yêu thương mà mình coi thường, mình sẽ mất hết. Nhớ, đây là nhân quả. Cái nhân quả này nó không phải chỉ trong tình yêu thương, mà nó trong rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống này. Ví dụ như là bây giờ ta có tiền, có tiền nhiều quá cái ta coi thường, ta xài một cách rất phung phí, không cẩn thận, thì cái nhân quả là sau này ta sẽ thiếu thốn tiền bạc. Nhân quả là như vậy. Ừm, hoặc là một đứa con được bố mẹ yêu thương,
[11:04]rồi coi thường cái tình yêu thương đó, nhõng nhẽo, bướng bỉnh, lì lợm, không vâng lời, thì tự nhiên đến lúc nào đó không còn bố mẹ bên cạnh mình nữa, lúc phải bơ vơ, cô độc. Tức là khi ta coi thường một cái gì thì ta sẽ bị thiếu mất cái điều đó. Hoặc là nhiều người vì có phước nhiều cái cơm ăn nhiều quá, thực phẩm nhiều quá, ăn nửa bỏ nửa ăn nửa bỏ nửa, thì sau này sẽ bị đói khát. Cái nguyên tắc là như vậy. Rồi cũng vậy, ví dụ một kiếp nào đó ta làm phước được rất là nhiều, ví dụ mình bắc cái cầu đi qua sông cho mọi người đi qua lại, thì ai đi qua cái cầu đó họ nợ mình hết. Họ mắc nợ mình đến khi họ gặp lại mình họ cứ có cảm tình mà không biết tại sao.
[11:48]Mà nhiều người có cảm tình quá cái đâm ra mình sao? Coi thường. Thì cái coi thường tình cảm của mọi người sau này mình sẽ trở thành người cô độc. Đó, nó có nhiều cái nhân quả, nhân duyên như vậy. Cái chỗ này vậy, cái người mà cái tâm lớn, cái đạo đức lớn á, họ mới đủ sức để đón nhận những cái phước lành trong cuộc sống này mà không bị xử lý sai. Thầy nói câu này nghe nó mơ hồ, nhưng ví dụ thế này. Ví dụ cái người như bây giờ đó, mình có 100 triệu mình sẽ sử dụng như thế nào? Ví dụ như mình có 100 triệu, à cái mình sẽ trả lời: "À dạ, nếu con có 100 triệu con sẽ mua cái này, con sẽ cho ba mẹ phần này, phần này sao sao..." Thế là mình xử lý được liền.
[12:39]Bây giờ hỏi, bây giờ thầy hỏi: "Nếu em có 10 tỷ thì làm gì?", cái ngớ liền không biết sử dụng. Đúng không ạ? Rất nhiều người bây giờ thầy hỏi một câu là: "Nếu có 10 tỷ thì làm cái gì?", lơ ngơ lơ ngơ liền phải không, không biết cuối cùng làm cái gì. Cuối cùng nói: "Dạ, thôi con đem cho vay nặng lãi", vậy đó, "cho nó mau có giàu", chứ không biết làm gì nữa. Hoặc là bí quá: "Thôi con bỏ trong ngân hàng ha để lấy lãi hàng tháng". Là nghĩa là mình không biết cách dùng nữa thì nhờ người khác dùng giùm rồi mình lấy lãi thôi, nhưng mình đẩy vô ngân hàng. Tới tới đó hết biết xài rồi. Hoặc là nói bây giờ có 100 tỷ, thôi bó tay luôn.
[13:11]"Có 100 tỷ thì con bỏ hết 100 tỷ bỏ vô cái bồn tắm con leo trỏng con nằm cho nó sung sướng", mình nằm trong đống tiền vậy thôi chứ không biết cách dùng. Đó là ta được nhiều quá cái ta không biết cách dùng. Vì ta không đủ gì? Không đủ trí tuệ, không đủ đạo đức. Nhớ như vậy. Rồi ví dụ, rồi một người nổi danh. Người nổi danh tức là ai cũng biết và ai cũng yêu quý. Thì bây giờ mình hỏi câu thế này, hỏi: "Nếu mà bạn được cái nguyên cái xóm của bạn yêu quý, tin tưởng thì bạn làm gì?" Cái mình nghĩ mình trả lời liền, nói: "Dạ, nếu mà cả xóm tin tưởng tui á thì tui sẽ đoàn kết cái xóm lại ha, lúc nào cũng bảo bọc,
[13:57]giúp đỡ, yêu thương nhau để cho cái làng xóm của mình được bình yên, tương thân tương ái, ai có cái gì trục trặc, khó khăn thì người khác giúp đỡ liền. Cái tại vì họ tin tui mà, họ quý tui, họ nghe lời tui thì tui sẽ kêu gọi mọi người cùng đoàn kết, yêu thương, bảo vệ khu phố tốt đẹp." Mình trả lời liền. Giờ hỏi: "Nếu được cả một thành phố yêu thương thì bạn làm gì?", ngớ liền phải không ạ? Bắt đầu lúng túng liền á. Tại vì bắt đầu nó ngoài khỏi cái đạo đức và cái trí tuệ của mình, bắt đầu mình thấy rất khó xử lý, chứ không phải là dễ. Rồi chúng ta cũng vậy, nếu bây giờ trong cuộc đời mình, mình được 10 người yêu thương mình, gắn bó với mình thì mình làm gì?
[14:40]Mình trả lời được liền. Mình có cách trả lời, mình sẽ sống với 10 người đó như thế nào, mình trả lời được liền. Giờ mình hỏi có một người ví dụ như bạn được một 1.000 người yêu thương, gắn bó thì bạn làm gì? Lơ ngơ liền nha, mình không biết câu trả lời ạ. Với 1.000 người là nó ngoài khỏi tầm tay của mình, ngoài khỏi cái khả năng quản lý của mình, ngoài cái trí tuệ, đạo đức của mình. Cho nên ta mới nói thế này, đối với những điều mà ta có được, ta có được trong cái cuộc sống này, nếu nó không tương ứng với cái trí tuệ, đạo đức của ta, ta xử lý bậy liền, ta không biết cách xử lý ạ, chứ không phải là dễ đâu.
[15:22]Nên một người khi mà đón nhận được nhiều cái tình yêu thương của người khác quá mà mình không đủ đạo đức, không đủ trí tuệ thì mình sẽ mất hết, mình sẽ mất hết trở lại, trở lại như trước kia cũng cô đơn, cũng lẻ loi như như cũ, phải. Nên vì vậy, có thể là ta chưa giàu, có thể ta chưa có danh tiếng, à ta chưa được nhiều người quý mến, nhưng từ bây giờ ta phải lo chuẩn bị cái đạo đức, trí tuệ đó sẵn. Vì biết đâu đến một ngày nào đó phước lành nó đến với ta, chung quanh ta nhiều tiền bạc, nhiều tình yêu thương, nhiều danh tiếng thì chúng ta xử lý đâu đúng đó, không trật, không sai một chút gì cả.
[16:08]À mọi người yêu thương ta, họ nhận lại được cái tình yêu thương của ta trở lại liền, chứ ta không bỏ sót một người nào. Nhớ, bất cứ ai yêu thương ta, họ cũng đều nhận lại được cái tình yêu thương đền đáp của ta trở lại. Bởi vì sao? Vì trái tim ta đã từ lâu tu tập cái tâm yêu thương của Phật dạy, chúng ta yêu thương không bỏ sót một chúng sinh nào trong cuộc đời này. Cái điều đó không phải là dễ, từ bây giờ chúng ta phải tu tập rất là nhiều. Thầy nói trở lại là chúng ta đi qua cuộc đời này, chúng ta tiếp xúc và làm việc với rất nhiều chúng sinh. Nhưng bây giờ đến lúc nào đó trong cuộc đời này ta ngồi nghĩ
[16:52]lại, ta sống qua mấy mươi năm trong cuộc đời ta đã làm gì cho cuộc đời này, cuộc sống ta có ý nghĩa hay không? Có bao giờ ta nghĩ điều đó không?
[17:08]Ta sống ta tạo ra cuộc đời, hay cuộc đời đẩy đưa ta? Đó, có hai hạng người trong cuộc đời này. Có những hạng người xuất hiện trên cuộc đời này và họ thay đổi cuộc đời này, họ thay đổi cuộc đời này. Nhưng có những người xuất hiện trên cuộc đời này rồi để cho cuộc đời đẩy đưa mình, đi tới đâu thì mình đi tới đó. Có không? Giờ ngồi nhìn lại mấy mươi năm, ngẫm ngẫm ngẫm lại hình như cuộc đời đẩy mình đi à. Nay nó đưa cho mình học trường này, mai đưa học trường kia, mốt vô sở làm nọ, rồi tự nhiên đẩy vô bắt mình lấy chồng lấy vợ đẻ ra một đống con, nó đẩy mình đi không à. Chứ mình không có chủ động, đúng không à?
[17:53]Hầu hết chúng ta đều như vậy. Chỉ một ít người xuất hiện trong cuộc đời làm cuộc đời này thay đổi. Những người đó là ai? Những người đó là con của Phật. Những người đó là những người biết nhân quả, có tu tập. Từ cái một cái tâm thụ động chờ đợi, bây giờ họ có yêu thương, họ có trí tuệ và họ có ý chí, họ tác động vào trong cuộc đời này, họ đem điều thiện vào trong cuộc đời này, họ giúp người này, sắp xếp người kia, điều chỉnh lại người nọ, là đem lại cái tốt đẹp cho cuộc đời này. Như vậy dòng đời đẩy họ đi, nhưng họ cũng đẩy được dòng đời đi. Họ tạo ra được nhiều cái giá trị tốt đẹp trong cái cuộc sống này trong mấy mươi năm
[18:38]mà họ đã bước chân đi qua cái cõi đời này, họ đã để lại rất nhiều ân nghĩa. Đó, cái đó là cái quan trọng. Nên một khi chúng ta rời khỏi cuộc đời này, để lại sau lưng mình rất nhiều, rất nhiều cái cái cái ân nghĩa, phước lành, cái sự tốt đẹp. Chớ đừng để mà ta đi qua khỏi cuộc đời này rồi, đằng sau lưng là trống rỗng. Mà sau lưng là trống rỗng thì phía trước không có cơm ăn à nha. Chết rồi làm ma đói liền á. Nhớ, sau lưng chúng ta không có gì thì trước mặt chúng ta không có gì. Và hết 95% chúng sinh chết làm ma đói là vì vậy, vì sau lưng họ không có gì. Cuộc sống họ đi qua, họ không để lại điều gì tốt đẹp,
[19:22]và khi chết bước vào cõi chết, trước mặt không có gì, không có cơm ăn luôn, thành ma đói luôn. Còn nếu sau lưng chúng ta, ta để lại rất nhiều điều tốt đẹp, nhiều ân nghĩa, nhiều phước lành, thì phía trước chúng ta ngập tràn hoa trái yêu thương. "If we left behind many blessings" thì phía trước chúng ta là rất nhiều điều tốt đẹp. Tự nhiên thầy xì tiếng Anh ra làm chi vậy? Bởi vì
[19:56]Bởi vì nhà nước sắp sửa tuyên bố tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai của Việt Nam, để ta rượt theo được các nước khác: Philippines, Singapore, Malaysia, Indonesia, rồi Hồng Kông, các nước họ họ nói tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai một cách thuần thục nên họ có cơ hội tiếp xúc, học hỏi, làm việc với thế giới. Các người nước ngoài họ đến với nước mình họ mình cũng xử lý được hoặc là mình đi đây mình đi kia mình dạy, mình học, mình làm việc gì cũng có nhiều cơ hội, nhiều ưu tiên hơn. Còn ta thiếu cái ngôn ngữ tiếng Anh, ta bị thiệt thòi nhiều mặt. Vì thấy điều đó rồi, nhà nước đang chuẩn bị cái chương trình để công bố tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai.
[20:37]Khi công bố ngôn tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai, nhà nước sẽ đem tiếng Anh vào dạy trong các trường rất là nhiều, mấy cái lớp nhỏ sẽ được học tiếng Anh từ lớp một luôn. Mà những người lớn tuổi như chúng ta đây mà không biết tiếng Anh, ta sẽ làm sao? Tự nhiên sẽ bị gạt khỏi cuộc sống này một cách lặng lẽ. Mấy đứa nhỏ nói tiếng Anh mình không biết gì hết, tức là mình đã đứng khỏi cuộc đời của nó mà bị cô đơn. Còn nếu mà nó nói tới đâu mình hiểu tới đó thì mình vẫn tiếp tục gì? Hòa nhập trong cuộc sống và tuổi già đỡ cô đơn. Vậy chúng ta học tiếng Anh làm sao cho kịp đây? Tiếng Anh nó khó như toán vậy đó.
[21:14]Nó có hai dạng tiếng Anh. Một dạng tiếng Anh của cái bà bả bán hàng rong ở phố Bùi Viện bả nói tiếng Anh như gió. Mà nói tầm bậy không, nói tiếng bồi, nhưng đủ để bán hàng, được rồi. Còn một dạng tiếng Anh mình nói đúng ngữ pháp và người nước ngoài họ nghe mình nói họ khâm phục vì họ biết mình có ăn học đàng hoàng. Vậy chúng ta có hai chọn lựa, mình có hai chọn lựa, hai options để mình choose, mình chọn lựa coi cái nào. Một, mình sẽ học tiếng Anh như cái bà bán hàng rong ở Bùi Viện để tiếp tục sống trong cái đất nước mà tiếng Anh sẽ là ngôn ngữ thứ hai. Hoặc mình sẽ học tiếng Anh có ngữ pháp đàng hoàng.
[21:55]Vậy mình chọn cái nào?
[22:01]Tiếng Anh nó khó lắm chứ không phải dễ. Vậy mình chọn cái nào? Thầy không biết mình chọn cái gì, nhưng thầy chỉ biết một điều: nếu ai là đệ tử của Từ Tân và Phật Quang thì phải học tiếng Anh cho đàng hoàng.
[22:24]Thầy đang soạn cái giáo trình tiếng Anh vỡ lòng cho người lớn tuổi.
[22:32]English at Beginning for the Elderly - tiếng Anh vỡ lòng cho người lớn tuổi, ai học cũng được hết và học một năm phải nói chuyện được, một năm thôi.
[22:49]Do đó, đúng ngày này năm sau mà nếu không biết nói tiếng Anh thì chặn ngoài cửa kia, đuổi về, không cho vô đây nữa. Một năm.
[23:05]Chỉ một năm thôi, only one year to learn English,
[23:13]đủ để nói chuyện đàm thoại, một năm một thôi. Và một năm mà để nói chuyện đàm thoại được thì học có dễ không? Khó, nhưng có cái giáo trình. Thầy sẽ viết cái giáo trình theo kiểu phản xạ của trẻ em á. Vì trẻ em nó mở mắt chào đời nó lớn lên là nó không biết ngữ pháp. Nó nghe người này nói kia nói, tự nó nói theo, chứ nó không hiểu ngữ pháp. Lớn lên từ từ nó bắt đầu mới được học ngữ pháp sau, thì nó hiểu thêm. Nhưng mà trước đó nó đã nói được một cách tự nhiên, gần đúng với ngữ pháp, dù không hiểu ngữ pháp. Chúng ta cũng sẽ học giống như vậy, chúng ta học theo kiểu phản xạ đó. Là học một cách tiếp nhận quá tự nhiên,
[23:56]gần đúng như ngữ pháp mà không cần biết ngữ pháp. Nhưng về sau, qua năm sau, những tháng cuối á thì hiểu ngữ pháp dần dần dần dần dần dần. Dĩ nhiên học thì cả đời phải học, nhưng kỳ hạn trong một năm là bắt đầu nói chuyện được. Ở ngoài Hà Nội vậy, cái đạo tràng nghe thầy hăm quá đi, bắt đầu bắt đầu lo học từ từ. Khi đạo tràng sinh hoạt với nhau thì nói tiếng Anh pha tiếng Việt, tiếng Việt pha tiếng Anh mà mọi người rất là thích, bắt đầu họ ôn được, họ hiểu được. "Lấy cho tôi miếng coffee", đó, thí dụ, đó, bắt đầu là ôn được ha. "Sit down". Rồi có mấy em thanh niên cũng vậy, tới giờ ăn cơm, cái nó đứng ở cửa nhà bếp á,
[24:39]nói được tiếng Anh nó mới cho vô ăn, không nói tiếng Anh đi ra. Nó vừa vui nhưng mà cũng vừa hơi hơi có áp lực, thế mấy thanh niên nhờ mấy em đó rất là ráng học tiếng Anh. Thì trong miền Nam ta cũng vậy. Thầy đang cho soạn cái giáo trình thì hôm giờ vừa rồi thầy ra Bắc thầy mới tập hợp các em mà giỏi tiếng Anh lại, thầy nói cái hướng soạn như vậy, hoảng vậy. Hôm giờ mấy em nó cứ gửi bài thầy cứ sửa hoài mà cũng chưa có hài lòng. Tại vì cái phải làm sao nó nó đi từ cái rất tự nhiên. Cái người mới bắt đầu mà, cái người lớn tuổi mới bắt đầu tiếp nhận tiếng Anh một cách rất tự nhiên, nhẹ nhàng, không có căng thẳng đầu óc nhưng mà rất là
[25:16]đúng, căn bản đúng luôn đúng luôn đúng luôn vậy, và kỳ hạn một năm sau là gặp nhau phải nói tiếng Anh. Nên cái áp lực đó cũng lớn. Nếu mà cái giáo trình soạn xong rồi in rồi đưa vào đây thì mọi người chịu khó mua học nha. Mua học thì, khoan khoan hãy vỗ tay. Thì thầy sẽ nhờ những Phật tử, có rất nhiều Phật tử đã biết tiếng Anh, sẽ cầm cái giáo trình đó mà ta lập từng nhóm để học với nhau cho nó nhanh. Cái người biết rồi họ sẽ hướng dẫn lại mình theo đúng cái giáo trình đó. Và thầy sẽ cho bán cái giáo trình đó nó có chênh lệch, có cái chênh lệch. Cái phần chênh lệch đó thì để cho cái người mà họ
[25:49]dạy đó, họ hướng dẫn mình, họ được hưởng cái phần đó, nhất là mấy em thanh niên á, để các em có tiền đi xe, đổ xăng rồi này kia nọ một chút. Mà học khẩn trương à nha, học là là là quên ăn quên ngủ à nha, đêm quên ăn ngày quên ngủ à nha, chứ không phải à. Phải học vậy rồi một năm mới bắt đầu nói được à, chứ không phải dễ à, cực à! Nhưng mà dễ, dễ, cực thôi, mất thời gian thôi chứ không khó. Thầy soạn cái giáo trình theo kiểu đó. Nên thầy báo trước: ngày này sang năm nha, ngày này sang năm. Ngày này dễ nhớ phải không à? Ngày này là ngày gì? 9 tháng 12, rất dễ nhớ vô cùng.
[26:32]Chúng ta trở lại. Vậy chúng ta đi qua cuộc đời,
[26:39]mới đầu mình sống vô tư lắm, nghĩa là cuộc đời đẩy đưa mình đi đâu mình theo đó, cho đến ngày mình biết được Phật pháp, bắt đầu hết vô tư à. Hết vô tư là sao? Vì mình hiểu nhân quả. Thấy mấy chục năm qua mình có gieo nhân gì lành chưa? Mới phát hiện: khi mình sống vô tư như vậy, không có ý thức về tội phước như vậy, thực sự mình không hề làm được nhiều điều phúc trong cuộc đời mình, đúng không ạ? Vì chỉ có những người ý thức tội phước rất cao, rất cố gắng thì mới tạo ra được nhiều phước lành.
[27:15]Chứ còn người mà không có ý thức thì không tạo ra phước, mà thậm chí thế này, thậm chí là người biết nhân quả, cố gắng tạo phước mà nhiều khi làm sao? Còn chưa tạo được, huống hồ là người sống vô tư không biết tội phước thì chắc chắn là mình rất ít tạo phước. Đó là một điều cơ bản. Đó là thầy nói cái khái niệm mà mình ý thức về tội phước á. Bây giờ thầy nhìn thầy mới sợ. Bắt đầu thầy mới quan sát mọi người thì mới phát hiện ra một điều là là thế giới này thực sự là nguy hiểm.
[28:00]Thầy nói thầy nói thầy người biết Phật pháp rồi đó, ý thức về tội phước rồi đó, nhưng mà thầy cứ quan sát cái người đó trong một ngày họ làm gì, thầy phát hiện ra một điều là: biết tội phước, biết Phật pháp rồi nhưng mà trong một ngày đó cũng không có cơ hội để làm phước, dù ngày đó họ vẫn ăn uống, vẫn thở, vẫn thụ hưởng mọi điều tiện nghi trong cuộc sống này. Họ vẫn phải chạy xe trên đường, cái con đường đó do bao nhiêu công sức của người khác làm. Họ vẫn phải hít thở gió trời của trời đất, họ phải ăn cái cơm, nhưng mà trong ngày đó thầy để ý họ chưa làm được việc gì tốt cả. Trong ngày đó có hưởng mà không có cống hiến, nguy hiểm không ạ? Nguy hiểm!
[28:46]Ngày đó là ngày nợ rồi đó, ngày đó là ngày mắc nợ của trời đất rồi. Và thầy cứ để ý thầy quan sát tiếp thì mới phát hiện ra: rất nhiều người đều bị như vậy, dù ngay cả là đệ tử của thầy. Mà đệ tử của thầy thì làm sao? Thầy hăm dọa bao nhiêu năm nay, thầy hăm he đủ thứ hết, phải không? Tức là người đó rất biết tội phước, rất thích làm phước đó, vậy mà thầy quan sát kỹ, trong một ngày người đó sống sao sống sao, không thấy làm phước gì hết. Mặc dầu vẫn quỳ xuống lễ Phật, vẫn tụng kinh, vẫn ngồi thiền, nhưng mà để làm phước giúp đời giúp người không thấy. Mặc dầu ngày đó vẫn ăn uống đầy đủ không thiếu món nào,
[29:25]vẫn mặc đồ đẹp, vẫn thụ hưởng, không làm phước. Là một ngày đã âm á. Nếu mà chấm điểm là ngày đó được ghi là một ngày một ngày dấu trừ. Còn nếu ngày đó có một việc gì đã làm phước thì ta mới trừ và cộng, tại vì mình có ăn mà cái mình làm phước không biết có đủ cho cái món ăn hay không nữa. Và sau khi quan sát vậy thầy mới sợ, thầy mới té ra: chúng sinh trên cuộc đời này cái tính ra cái số lượng giữa cái cống hiến và hưởng thụ thường là bị sao? Bị âm cả. Mà đó là người biết đạo á! Còn người không biết đạo thì sao? Thì cực âm, cứ hưởng thụ rất nhiều. Thậm chí bây giờ thầy nói một cái quảng cáo, dòng quảng cáo:
[30:11]"Đây là nơi nghỉ dưỡng sang trọng", thì nói đó là nơi đốt hết phước chứ có gì đâu, nghỉ dưỡng sang trọng. Cái đây là một cái tour du lịch rồi gì đó hạnh phúc gì đó, ôi đủ thứ hết trơn, toàn là những cái thụ hưởng. Là nhan nhản toàn là mời gọi những sự thụ hưởng, chứ không có cái quảng cáo: "À, đây là nơi làm phước cực khổ, mời mời người vô đây", không có, trên báo không thấy quảng cáo đó. Chừng nào mà mình thấy cuộc đời này nó ngược lại, toàn là những dòng quảng cáo: "Đây là nơi mà mình đút cơm cho người già, ở đây là mình chăm sóc cho trẻ mồ côi, nơi kia là mình làm cỏ cánh rừng để chống cháy mùa nắng",
[30:54]nghĩa là quảng cáo đầy hết rồi mình chọn một nơi để mình tham gia, mình xách ba lô tới đó cái mình làm những điều phước rồi mình về thì xã hội này sẽ rất là tiến bộ. Nhưng không, xã hội toàn là báo quảng cáo là những nơi thụ hưởng không hà. Và rõ ràng là cái khuynh hướng là người ta cứ tiêu thụ hết cái phước của đời trước, mà hết cái phước của đời trước rồi, mình bỏ cái đời sống này rồi mình đi về đâu? Không có phước mình đi về đâu?
[31:22]Đi về đâu hỡi em, khi trong lòng không còn chút phước?
[31:30]Trịnh Công Sơn nói rồi, phải không? Trịnh Công Sơn nói: "Đi về đâu hỡi em, khi trong đời không còn miếng phước nào?" Mình phải hỏi như vậy. Và đó là điều làm cho chúng ta lo lắng. Vì mới phát hiện ra cái, mình biết hết, hỏi về nhân quả tội phước biết hết, nói ro ro, đúng không ạ? Nói ào ào. Nhưng mà kiểm tra lại cuộc đời mình trong từng ngày, phát hiện ra là chúng ta vẫn, vẫn chưa sống qua những ngày mà có ý nghĩa đem lại lợi ích cho cuộc đời này. Đó là điều rất là đáng lo. Nhìn nhìn lại thầy rất là lo. Do đó bản thân thầy cũng vậy, thầy phải kiểm tra một ngày của thầy, thầy có làm được cái điều gì lợi cho chúng sinh hay không?
[32:14]Nếu mà ngày đó không làm điều gì lợi, không dám ăn cơm. Vì có có hưởng thụ mà không có cống hiến, không có cống hiến không dám hưởng thụ dù là một miếng cơm vậy. Nên ngày nào cũng phải ráng làm cái gì đó. Từng giây từng phút cuộc sống đều cố gắng làm một điều gì cho cuộc đời này. Mình nói: "Nếu sống như vậy có căng quá không?" Không, đó là hạnh phúc. Mình không sống cho mình nữa, chỉ sống vì cuộc đời, vì chúng sinh, vì Phật pháp. Và mình thấy: "Ủa, vậy mới là hạnh phúc nè. Chứ còn mình hưởng cho mình đâu phải hạnh phúc đâu." Lúc đó mới tìm ra được cái ý nghĩa của cuộc sống. Không sống cho mình nữa thì đó mới là hạnh phúc,
[32:55]còn sống cho mình coi vậy chớ nó ẩn chứa khổ đau ở phía sau. Ẩn chứa. Thầy nhắc lại điều này: Sống cho mọi người, cho Phật pháp, cho chúng sinh, đó mới là hạnh phúc; còn mình sống cho mình, dù chỉ một thoáng thôi, nó đều ẩn chứa cái khổ đau về sau. Nhớ giùm thầy câu này nha, tụng cái câu này hằng ngày giùm thầy. Mình mới tìm ra được cái ý nghĩa của cuộc sống. Ngang chỗ này, khi thầy nói ngang tới chỗ này mọi người đã đồng ý hết chưa? Đồng ý mới nói tiếp à, không đồng ý nghỉ à, không nói nữa. Đồng ý rồi phải không? Rồi, thì đó, tức là ta đồng ý với nhau rằng ta sẽ cố gắng sống để đem lại lợi ích cho,
[33:47]cho cuộc đời, cho chúng sinh, cho mọi người, cho Phật pháp, không sống cho mình nữa. Cam kết nha, commitment à. Cam kết rồi nha. Thề rồi đó hen, vỗ tay là thề đó nha. Ai mà phạm lời thề thì sao? Thì trời đánh, nhớ nha. Nếu mà còn sống ích kỷ cho mình là trời đánh á. Nên vỗ tay, hèn, đúng, hèn chi có nhiều người không dám vỗ tay, rất khôn ngoan, không dám vỗ tay. Nếu mà không, không sống vì mọi người mình vi phạm lời thề. Còn quyết tâm chỉ đem hết cuộc đời này để sống cho mọi người, bỗng nhiên ta tìm thấy hạnh phúc. Lúc đó mới thấm thía: "À, thì ra hạnh phúc là chỗ này đây nè. Hạnh phúc là chỗ mình đem hết cuộc đời mình sống cho mọi người,
[34:36]không sống cho mình nữa." Còn cái sống cho mình á, nó có cái gì? Nó có cái khoái cảm, có những niềm vui gì đó, nhưng đều ẩn chứa khổ đau. Nhớ như vậy. Rồi ha, cam kết rồi phải không? Cam kết rồi đó nha. Còn chỉ trừ mấy người không vỗ tay thôi, trừ mấy người không vỗ tay. Giờ cho vỗ tay lại lần nữa đó, nếu sót.
[35:03]Để ý bên cạnh mình có ai không vỗ tay nha, báo cho thầy biết. Mấy người đó, mấy người đó không thề đó, không thề đó. Mấy người này có vỗ tay không? Thấy rồi, thấy rồi, thấy rồi, có thề. Mấy người này? Rồi bây giờ ta mới hỏi nhau: Thế làm lợi ích cho cuộc đời là làm cái gì?
[35:29]Làm lợi ích cho cuộc đời là làm cái gì? Ta sẽ trả lời câu này tùy theo cái trí tuệ và đạo đức của mình, tùy theo trí tuệ và đạo đức của mình. Khác nhau hết. Ví dụ bây giờ có người đó họ đứng lên họ hô hào làm từ thiện dữ dội lắm. Nói: "Làm cái gì?" Nói: "Dạ, lượm, đi lượm những thai nhi bị vất bỏ chôn cất cho đàng hoàng." Tốt không? Thì cũng tốt, thì ngang đó thôi. Họ hiểu ngang đó vì trí tuệ của họ, đạo đức của họ ngang đó. Hoặc một người nói là là là: "Làm từ thiện là làm cái gì?" Nói: "Dạ, cưu mang những mảnh đời bất hạnh của những cô gái lỡ dại." Tức là không có gia đình đàng hoàng nhưng bị cái thằng
[36:16]khốn nạn nào nó dụ dỗ, rồi nó bỏ, không dám về nhà, phải chờ ngày sinh nở thì cô lập ra một cái nơi đón nhận những cái cô gái đó hết về cho sinh cho đẻ đàng hoàng, nuôi nấng đàng hoàng, tìm công ăn việc làm rồi để đưa họ trở lại cuộc đời có phẩm giá và không có bị khốn đốn, vì bụng mang dạ chửa sinh con cực lắm chứ, cực khủng khiếp lắm. Sao thầy biết mà thầy nói dữ vậy? Tại, tại vừa rồi thầy mới thấy một trường hợp chứ không phải thầy rành kinh nghiệm gì đâu nha, không có đâu. Tự nhiên cái đó, mấy đứa Phật tử mà nó nó nó công quả ngoài Hà Nội, bỗng nhiên nhỏ đó có bụng bầu, tuyên bố nó có bụng bầu.
[36:55]Trời ơi, hai đứa nó đều không có rõ ràng công ăn việc làm. Đến khi nó lật đật làm đám cưới rồi nó đẻ, lúc đó là các Phật tử như cô Thuần Phổ mới nói cho sư phụ nghe: "Ờ, đẻ một đứa là bao nhiêu tiền, nuôi nó bao nhiêu tiền", sư phụ nghe choáng váng mặt mày hết trơn. Chi phí cho một đứa con lớn quá. Thế đạo tràng phải giúp đỡ. Sư phụ nói: "Như kiểu này rồi ai dám sanh đẻ nữa, quá tốn kém, nuôi một đứa cực quá." Thì bây giờ trong cái tình trạng nó vậy. Rồi nhiều chuyện cứ xảy ra trong cuộc đời và người ta làm từ thiện điều đó và người ta hài lòng. Hoặc có người vậy nói: "Làm lợi ích cho cuộc đời là gì?" Nói:
[37:32]"Dạ, tụi con là đi vá đường, tại đường cứ bị hư bởi chất lượng kém và mưa lũ sao đó nó cứ bị ổ gà, đi nguy hiểm, ban đêm nhiều người bị té tai nạn, nên tụi con cứ thấy đường nào hư mà nhà nước chưa thể làm kịp thì tụi con cứ vá, vá cho tạm thời đi an toàn, rồi chừng nào nhà nước họ có có ngân sách rồi có chương trình lên thì họ làm lại, còn bây giờ tụi con cứ vá trước." Đúng không, tốt không? Cũng quá tốt đi, nhưng chỉ ngang đó thôi. Hoặc là sao? Nói: "Con phát hiện ra rất nhiều người già neo đơn." À cái cuộc sống cứ càng xô bồ đi tới, con cháu cứ phải rời bỏ quê đi tìm cái miếng cơm manh áo, để lại sau lưng mình là bố mẹ hay ông bà già nua, cô độc và nhiều khi khó khăn.
[38:23]"Và chúng con để bù đắp lại cho cái khủng hoảng của xã hội đó, cái khủng hoảng về cái tuổi già neo đơn đó, tụi con cứ đi tổ chức, cứ đi nay đi thăm người này, mai đi thăm người kia, có khi một ngày đi thăm được hai ba người. Đến nơi tụi con nói chuyện, thăm hỏi và tặng một ít quà, cái vật chất thì không bao nhiêu, nhưng mà cái tình yêu thương mới là quan trọng. Thì trong một ngày đó, có khi một tháng tụi con mới quay lại, nhưng ít ra trong một tháng thì cái người già đó cũng đã được một lần ấm áp, hạnh phúc. Chứ còn không, nếu không làm này thì cả suốt ba bốn năm trời, nhiều khi người con cháu chỉ về vội vội vàng vàng rồi chạy đi tiếp
[39:03]vì cái công việc của mình, rất là thương." Đó, điều đó tốt không ạ? Rất là tốt, nhưng cũng chỉ ngang đó thôi. Là nói rằng cái điều ta làm lợi ích cho cuộc đời này là làm cái gì? Nhiều thứ lắm, rất là nhiều thứ ta cần phải làm cho cuộc đời này.
[39:22]Nhưng nhưng những điều đó
[39:28]nó tạm bợ, đúng không ạ? Cái người già mình lâu lâu mình đến thăm, họ ấm áp chút xíu rồi mình đi về, họ cũng trở lại cái căn nhà cô đơn đó.
[39:41]Cái con đường mình lấp thì mọi người qua vội vàng rồi họ cũng lao vào cái cuộc đời khổ đau, hơn thua, giành giật của họ lại. Những cô gái lỡ dại mình cưu mang họ một thời gian chứ không phải cưu mang suốt đời được, rồi mình cũng thả họ về với cuộc đời gì? Đầy những cái lừa gạt, dối gian trở lại. Rồi những cái thai nhi vất bỏ mình đem mình chôn cất đàng hoàng nhưng cái vong linh em bé đó đi đâu? Nó cũng vật vờ vật vờ trong cái cõi cõi mơ hồ đó, không biết đói khát thế nào. Đó là mọi điều lợi ích mà chúng ta làm cho cuộc đời này quý đó, nhưng suy cho cùng cũng chỉ là gì? Ngắn ngủi, tạm bợ và không triệt để, không triệt để.
[40:39]Bản thân mình đi qua một cuộc đời, mình làm được những điều phúc đức đó cũng là tốt đó, về cá nhân mình là tốt đó, làm được nhiều nó cũng thành cái phúc đó. Nhưng mà nếu suy cho cùng với cái trí tuệ của Phật pháp thì những điều lợi ích đó, những điều phước thiện đó cũng không tới đâu. Đúng không ạ? Không triệt để, không tới đâu. Rồi những chúng sinh mà mình cưu mang, mình giúp đỡ đó, trong tạm thời đó rồi họ cũng sẽ quay về với gì? Với đau khổ trở lại,
[41:17]cũng chẳng tới đâu cả.
[41:22]Giờ làm sao?
[41:29]Đây là điều mà ta phải, phải suy tư nhiều. Phải tùy theo cái trí tuệ, cái đạo đức của mình mà ta tìm câu trả lời: thế nào mới là làm lợi ích cho chúng sinh thấu đáo, triệt để chứ không có làm nửa chừng nữa. Trước đây ta hiểu cái điều phúc thiện là như thế thôi, bởi vì trí tuệ ta, đạo đức ta như thế thôi.
[42:00]Nhưng khi ta theo Phật, càng ngày ta tu tập, trí tuệ mở ra, đạo đức lớn lên, cái câu trả lời ta khác ạ. Nãy giờ ta đã nói về về ý nghĩa cuộc sống, rồi ta đã thề với nhau ta nguyện sống một cuộc đời này để đem lợi ích cho cuộc đời, phải không ạ? Thề tới cái đó là một bước tiến rất là lớn rồi đó. Nhưng bây giờ ta lại hỏi tiếp: lợi ích cho cuộc đời là cái gì? Thì ta mới phát hiện ra là sự thực ta vẫn còn hời hợt, cạn cợt. Dù những điều ta làm là cũng là điều có lợi cho đời đó, những điều phước thiện đó, nhưng rồi cũng tạm bợ, cũng hời hợt mà thôi. Thậm chí ví dụ như bây giờ nhà nước đi, nhà nước phải xây dựng những trung tâm bảo trợ
[42:50]cho người già neo đơn, người tâm thần, người khuyết tật, những người mà không còn ai cưu mang nữa thì nhà nước phải cưu mang. Là vì hai lý do. Một lý do là vì lý do nhân đạo, không ai cưu mang nữa, nhà nước phải đem về cưu mang chứ không để người ta chết bờ chết bụi. Lý do thứ hai nữa là nhà nước tuân thủ cái công ước về quyền con người mà nhà nước đã tham gia ký kết với thế giới. Vì trên thế giới này có những cái công ước quốc tế, những cái convention, những cái công ước quốc tế và nhiều lắm, và Việt Nam mình là một quốc gia mà tham gia hầu hết các công ước quốc tế. Phải nói rằng là hệ thống luật pháp Việt Nam của mình là một hệ thống luật
[43:35]pháp cực kỳ tiến bộ, có thể nói tiến bộ nhất nhì trên thế giới này. Vì những cái công ước quốc tế mà tiến bộ nhất, Việt Nam mình đều tham gia cả. Ví dụ như vì nói công ước về quyền trẻ em thì Việt Nam mình là một trong những quốc gia tham gia đầu tiên luôn. Vì thầy có học luật rồi thầy mới hiểu, thầy học luật rồi thầy mới phát hiện ra là Việt Nam mình là một hệ thống luật pháp cực kỳ tiến bộ. Đó là lý do mà nhà nước mình có những cái xử sự cực kỳ khéo vì mình tuân thủ cái công ước quốc tế mình đã tham gia. Nói ví dụ như cái vụ mà, cái vụ mà đất đai gì ở ngoài Bắc á, khi mà nghe có có loạn thì cái lực lượng đặc nhiệm nhà nước đưa tới
[44:14]để trấn áp, nhưng mà tới cái bị dân bắt thì những anh em đó làm sao? Cho dân bắt vô nhà ngồi luôn, không hề phản kháng. Một ông đặc nhiệm đó ổng đánh được 100 người đó, 100 người dân đánh đâu lại ổng đâu. Vung tay một cái là gục một người liền, nhưng không bao giờ động thủ với dân. Dân bắt thì vô đó ngồi. Và ta nhớ rằng cái câu chuyện đó nổi tiếng khắp thế giới luôn. Vì chỉ có một quốc gia kỳ lạ là lính để cho dân nhốt, còn mọi quốc gia khác thì lính nó nhốt dân chứ không có chuyện dân nhốt lính, chỉ có Việt Nam mới làm chuyện kỳ cục như vậy thôi, và nó nổi tiếng khắp thế giới. Nên vừa rồi bên Pháp họ mới biểu tình mà nó chống nhà nước vì tăng giá
[44:55]xăng dầu, mà khi đi biểu tình nó cầm cờ Việt Nam nó đi nó biểu tình. Dòm qua cái tưởng sao? Tưởng là người Việt Nam mình xúi người dân Pháp biểu tình, không phải. Nó đi biểu tình nó cầm cờ Việt Nam nó la làng nè: "Chính quyền Pháp phải như chính quyền Việt Nam, phải lo cho dân như vậy." Mới vỡ lẽ ra, mới rất là buồn cười luôn. Thì ra mới hay rằng là cái uy tín của ta rất là lớn, chỉ bởi vì là nhà nước ta đã tham gia những cái công ước của thế giới và tuân thủ rất kỹ, rất là hay. Nên ví dụ như những trường hợp mà cái người bị tật nguyền, tâm thần, khuyết tật mà xã hội đã hoàn toàn ruồng bỏ, nhà nước phải đem về hứng hết.
[45:38]Chứ nếu mà còn ai cưu mang thì nhà nước vẫn thả cho người đó cưu mang để cho nó nhẹ bớt cái ngân sách. Ví dụ ở đó người ta tổ chức được cái người già thì nhà nước để cho người ta tự làm, người kia cưu mang những cô gái lỡ dại thì nhà nước để người ta làm để thấy nhẹ bớt cái ngân sách, nhưng không ai cưu mang nữa thì nhà nước buộc phải ra tay. Thì đó là vừa là nhân đạo mà vừa là công ước quốc tế mình đã tham gia, phải tuân thủ. Tuy nhiên ta thấy vậy, rồi những điều đó sẽ đi đâu, những con người đó sẽ đi đâu? Họ chết rồi sao? Cũng trở lại trong luân hồi sinh tử khổ đau. Thực sự là mọi việc phước thiện trên khắp thế
[46:17]giới này cũng đều chỉ ngang đó mà thôi. Hoặc là ví dụ nói như hai vợ chồng của Bill Gates rất là giàu, ổng mới lấy tiền ra làm từ thiện rất là nhiều. Ví dụ như ổng bỏ bao nhiêu triệu đô la để nghiên cứu một cái bồn cầu vệ sinh không cần dùng nước để tiết kiệm nước cho thế giới. Và một cái bồn cầu đó, sau khi mà thầy xem cái tài liệu rồi thì thầy cũng không hiểu nó làm cái gì trong đó nữa, tại máy móc nó nhiều quá, một cái bồn cầu rất là mắc tiền. Thầy cũng không hiểu họ xử lý hết mọi cái cái chất ô uế làm sao, chả hiểu nữa, nhưng mà coi như là thành công. Để làm chi vậy? Để làm chi vậy? Để mỗi khi đi cầu không tốn nước, hết chuyện.
[47:04]Rồi sau khi đi cầu xong thì sao? Vẫn khổ đau.
[47:10]Có chuyện gì xảy ra cả. Thì cũng gọi là một việc làm phước thiện á, phải không ạ? Hoặc là ổng nghiên cứu một loại nào đó mà kháng sinh chống sốt rét tại những cái người dân nghèo ở những cái quốc gia mà rừng nhiều hay bị sốt rét, ổng nghiên cứu cái đó để mà làm sao cho người dân không bị sốt rét nữa. Thì cuối cùng cũng chắc là thành công, và người dân đó không bị sốt rét nữa. Không bị sốt rét nữa thì chuyện gì xảy ra? Thì họ vẫn tiếp tục sống một cuộc đời khổ đau, vậy thôi rồi hết chuyện. Các cái gọi là ta làm những điều lợi ích á thì bây giờ ta hiểu, ta hiểu Phật pháp, ta có trí tuệ, ta có đạo đức thì ta không chấp nhận cái nửa chừng đó nữa ha.
[47:52]Làm lợi ích là phải làm cho cho tới nơi. Mà tới nơi nghĩa là cái gì? Ai biết?
[48:01]Tới nơi nghĩa là cái gì?
[48:09]Tới nơi là độ cho chúng sinh được giác ngộ, giải thoát, thoát hoàn toàn khổ đau. Khoan khoan vỗ tay, làm nổi không mà vỗ tay? Khoan khoan vỗ tay. Có làm nổi không mà vỗ tay? Không, ta hiểu rõ ràng ha. Bây giờ mình hiểu Phật pháp rồi, mình có trí tuệ, có đạo đức rồi, mình biết à giúp gì giúp rồi cũng nửa chừng bỏ đó, chúng sinh trở lại trôi lăn trong trong khổ đau, luân hồi mà thôi. Cho nên nói là để giúp giúp tới nơi là phải giúp cho mọi người được gì? Giác ngộ, giải thoát. Cái cái giúp đó mới là thấu đáo, triệt để, hoàn toàn viên mãn. Đồng ý không ạ?
[48:52]Đừng vỗ tay, đồng ý không thôi, chứ làm không nổi đâu mà vỗ tay. Đồng ý không? Đồng ý rồi, đồng ý, nhưng mà làm không được. Làm không được, không sao, nhưng quan trọng ta có cái ý đó thôi. Ta có ý đó thôi. Quan trọng cái bài học hôm nay là chúng ta cần cái ý đó thôi, chứ làm thì đó chuyện của mấy triệu năm sau, tại vì chính mình cũng chưa giải thoát mà. Mình đang đi trên con đường giải thoát, giác ngộ, mình đang hướng tới cái vô ngã, mình đang hướng tới cái sự chứng ngộ, mình cũng chỉ mới hướng, mà mình biết hướng đã là sao? Đã là quá hay rồi. Vô số chúng sinh ngoài kia không biết hướng, không biết hướng về sự giác ngộ, còn chúng ta
[49:38]làm con của Phật, chúng ta có cái tâm hướng về sự giác ngộ, đó là quá tốt. Rất nhiều người làm con của Phật, quy y Phật mà không hề biết hướng về giác ngộ nha. Rất nhiều người đó, cũng quy y năm giới, có pháp danh hết đó. Để làm chi vậy? Nói: "Dạ, con theo Phật để Phật độ cho làm ăn", hết chuyện. Rất nhiều người bị cái này. Có không? Có đó. Nên mình từ khi mình chưa là con của Phật cho tới ngày mình làm con của Phật, mà khi làm con của Phật rồi mà mình có lý tưởng giác ngộ giải thoát thực sự là một bước tiến rất là lớn. Mà có được cái hướng đó rồi, có mục tiêu đó rồi, có lý tưởng đó rồi là mình cũng hạ vào hàng Bồ Tát rồi đó chứ không phải không.
[50:22]Mặc dù mình chỉ là thuộc loại hàng Bồ Tát của móng chân thôi, nhưng cũng đã Bồ Tát rồi, vì đã hướng về cái sự giác ngộ giải thoát nha. Còn cái người mà không hướng về cái sự giải thoát thì cái người đó làm sao?
[50:40]Không phải móng chân thì không biết cái gì, mình cũng chưa có tên gọi. Bây giờ mình giúp cho chúng sinh, mình mới phát hiện ra những điều mình giúp cho cuộc đời này, giúp cho mọi người này cũng không phải là quá lớn lao, vì mình cũng không phải là người giàu có gì, phải không ạ? Cũng không phải tài năng gì, cũng không phải quyền lực gì, nhưng mình giúp được chút chút thôi thì cũng không tới đâu. Nhưng bây giờ bắt đầu mình hiểu một điều là cái sự giúp đỡ cho tới tận cùng viên mãn phải là giúp cho chúng sinh được giác ngộ thì đó mới là viên mãn. Mà làm cách nào để đưa chúng sinh đến giác ngộ thì đó là một chuyện rất là
[51:25]dài, rất là lâu, vì chính mình cũng đang phấn đấu tu tập mà. Ha. Nhưng cái quan trọng là mình có nghĩ tới điều đó thì đây cũng là sao? Là một bước tiến rất lớn trong cái việc mà gọi là làm lợi ích cho cuộc đời này. Nhớ như vậy. Hồi nãy chúng ta đã nói với nhau chúng ta có mặt trên cuộc đời này rồi chúng ta sẽ đi khỏi cuộc đời này. Và trong khoảng thời gian đó có những người chẳng biết, chẳng ý thức về việc làm lợi ích cho cuộc đời. Hôm nay chúng ta vì có Phật pháp, vì có đạo đức, có trí tuệ nên chúng ta biết rằng chúng ta phải đi qua một cuộc đời đem lại nhiều lợi ích cho cho cuộc đời này. Đó, ý thức được điều đó đã là một bước tiến.
[52:08]Nhưng rồi chúng ta phân tích tiếp, cái đem lại lợi ích là cái gì thì chúng ta phải phát hiện tiếp rằng những điều mà ta gọi là phước thiện, là lợi ích cho cuộc đời thực sự chỉ là nửa vời, chẳng tới đâu. Nên cái lợi ích thực sự mà ta phải khát khao, ước ao đem đến cho chúng sinh là gì? Sự giác ngộ, giải thoát. Phải có cái này, phải ý thức được điều này. Hôm nay ngồi nói chuyện với nhau để chúng ta cùng ý thức ra điều này. Nên vì vậy, chúng ta có một cái conclusion, một sự kết luận thế này: Khi ta giúp ai một việc gì mà nếu trong tâm ta không nghĩ đến việc sẽ độ cho họ đến giác ngộ giải thoát thì ta vẫn còn là một người ác độc,
[53:08]chưa có thấu đáo. Ta cuối cùng chỉ làm cho họ mắc nợ mình thôi. Thực sự chỉ là vậy thôi. Nhớ như vậy, ta giúp ai cũng chỉ là làm cho người đó mắc nợ mình mà thôi. Và họ sẽ trả lại bằng một cách nào đó. Họ sẽ làm fan hâm mộ khi ta hát, họ sẽ hầu hạ ta khi mà có cơ hội, họ sẽ tặng biếu ta lại ờ khi mà có cái dịp, hết chuyện.
[53:43]Vì ta mới phát hiện ra một điều, cái gọi là ta giúp người cũng chỉ là làm cho người mắc nợ ta mà thôi.
[53:52]Thấy thì tốt đó, nhưng mà nhìn cho sâu vào trong nhân quả luân hồi thì cũng chỉ chừng ấy mà thôi. Cũng chỉ chừng ấy thôi. Rõ ràng chỉ làm người ta mắc nợ mình. Mình chỉ được cái vinh quang gì đó về sau này mà thôi, dừng lại hết chuyện. Nên thầy mới nói rằng khi ta giúp ai mà trong tâm mình không có cái ý đồ, không có cái mưu mô nghĩ đến cái việc độ cho họ được đến bến bờ giải thoát thì ta vẫn còn là người ác độc. Thầy nói câu đó hồi nãy nghe mọi người khinh khỉnh thầy, nói hôm nay ông thầy này ổng nói kỳ kỳ, nào giờ thấy ổng nói cũng khôn khôn, bữa nay sao thấy ổng nói hơi khờ khờ. Không, thầy nói không khờ đâu.
[54:37]Khi thầy phân tích ra đúng không ạ? Rõ ràng mình giúp người ta chỉ làm cho người ta mắc nợ mình. Mà nếu mình không dùng cái nợ đó để ép người ta tu tập đến sự giải thoát mà chỉ dừng lại ở chỗ để người ta trả nợ mình nhiều hơn, người ta cung phụng mình, người ta... Kìa con chuột, đâu yêu thương đâu bò qua chân ai kìa. Thầy nói lại, ha. Khi ta giúp người, ta gọi là làm lợi ích cho chúng sinh đó, thực sự chỉ là làm cho người ta mắc nợ mình. Và khi người ta mắc nợ mình thì người ta sẽ phải trả nợ mình. Mà khi trả nợ thì luôn luôn có lãi. Cái lãi này thua lãi của gì? Tín dụng đen một chút, một chút.
[55:27]Tín dụng đen được gọi là gì? Lãi cắt cắt cổ. Ừ. Đó. Thì cái lãi mà chúng ta giúp chúng sinh đưa vào trong luân hồi sinh tử thì thua tín dụng đen một chút, không đến nỗi cắt cổ nhưng cũng hết sức là nặng, hết sức là nặng. Vì sao vậy? Vì sao vậy? Đây, ví dụ như mình vay xã hội đen, mình cày cực kỳ khổ sở để trả cho nó, mình vừa trả mà vừa gì? Căm thù, vì mình lọt bẫy của nó mà, vừa trả vừa căm thù. Còn cái
[56:10]mình giúp chúng sinh mà chúng sinh mắc nợ mình đó rồi chúng sinh cũng phải trả, mà trả lúc đó có căm thù không? Không, mà vừa trả vừa làm sao? Yêu thương, lời gấp bao nhiêu lần. Còn tín dụng đen mình vừa trả vừa căm thù nó, ghét nó, giết nó được giết liền, nha, nhưng mà còn cái mình mắc nợ trong luân hồi sinh tử vừa trả vừa yêu thương.
[56:36]Cái trả đó nó mới nặng á. Thì nếu mình giúp chúng sinh để cuối cùng chúng sinh mắc nợ trả mình với yêu thương thì mình có phải người tốt không? Không, hiểu cho đúng không hề tốt chút nào. Nên thầy mới nói rằng cuối cùng là sự ác độc là vậy đó, chứ thầy không cường điệu đâu, thực sự. Chỉ có những con người này mới không ác nè: Khi mình giúp chúng sinh mà trong đầu đã mưu mô tính toán là sẽ lợi dụng cái nợ này để đẩy chúng sinh tu hành cho tới gì? Giác ngộ giải thoát thì mình mới gọi là người tử tế, đàng hoàng, không ác độc.
[57:22]Chịu chưa? Chịu rồi phải không? Rồi, nói tiếp, nếu chưa chịu không nói nữa.
[57:30]Trong nhân quả nó có điều này:
[57:34]Mình muốn cái gì thì mình phải giúp người khác có trước,
[57:41]đúng không ạ? Ví dụ mình muốn giàu thì mình phải bố thí hoặc là mình chỉ vẽ, giúp đỡ để người ta giàu, tự nhiên mình sẽ giàu. Mình muốn học giỏi thì mình phải làm sao? Giúp cho bạn bè học giỏi trước.
[58:00]Mình muốn đẹp thì mình phải làm sao? Mình phải cho tiền người ta sửa sắc đẹp trước.
[58:14]Là trong nhân quả, trong lòng của mình, trong hành động của mình, mình muốn cho người khác được cái gì thì mình sẽ được cái đó, đúng không ạ? Đó. Ví dụ bây giờ mình muốn cho người khác học giỏi cho nên mình dạy dỗ tận tình, chỉ vẽ tận tình thì tự nhiên mình lại học giỏi lên. Hoặc là mình dạy nghề cho người khác để người khác có cái nghề để làm ăn sinh sống thì sau này mình rất giỏi nghề và mình có nhiều cơ hội để để có việc làm. Cái nhân quả là như vậy. Nhưng bây giờ mình muốn dạy người ta thì mình phải làm sao? Mình cũng phải giỏi rồi mới dạy người ta được. Mình muốn cho người ta tiền để người ta khá giả, no ấm thì mình phải làm sao?
[59:12]Cũng giàu rồi. Cái vòng luẩn quẩn là như vậy: Mình giàu rồi mới giúp cho người ta giàu, mà giúp người ta giàu rồi mình mới giàu. Mình giàu rồi mới giúp cho người ta giàu, mà người ta giàu rồi thì nhân quả trở lại mình mới giàu. Cái vòng luân hồi, vòng tuần hoàn của nhân quả là như vậy. Nhưng bây giờ ngược lại, mình không giàu, mình không thể giúp người khác giàu. Mà không giúp người khác giàu, nhân quả trở lại mình cũng không không giàu. Mà mình không giàu thì mình cũng không giúp cho ai giàu, mình không giúp cho ai giàu thì trở lại mình cũng không giàu. Nó cứ vậy. Và bây giờ thì có ai đây giàu không nhỉ?
[59:50]Có ai giàu không, cho thầy xin địa chỉ? Thấy không? Xin địa chỉ cái không ai giơ tay hết trơn. Đúng không? Còn có ai nghèo không à, cho thầy địa chỉ? Chắc giơ tay hết á.
[1:00:04]Bây giờ là ví dụ như mình ở đây mình không giàu, phải không ạ? Cho nên mình không giúp người khác được, và nếu không giúp người khác thì mình cũng cũng sẽ không giàu, cứ vậy hoài. Cái vòng tuần hoàn luẩn quẩn của nhân quả là như vậy. Bây giờ mình muốn phá thì làm sao? Muốn phá cái vòng này đi để mình lọt vào cái vòng tuần hoàn mới là mình có thể giúp người khác giàu để cho mình giàu? Mình phải phá cái vòng tuần hoàn này đi. Phá bằng cách nào?
[1:00:36]Phá bằng cái cách là hiện nay mình chưa thể trực tiếp giúp người thì mình tìm ai đang giúp á, mình hỗ trợ người ta.
[1:00:48]Ví dụ cái người giàu đó họ đem gạo họ bố thí thì mình theo mình phụ khiêng gạo, nha. Mình góp phần vào cái việc làm phước của những người khác thì mình cũng bắt đầu lọt vào cái vòng tuần hoàn của họ. Tại vì họ giàu rồi, họ mới giúp người khác giàu thì họ trở lại họ giàu, tức là họ có cái vòng tuần hoàn. Mình nhào vô mình nắm cái vòng đó mình mình đi theo. Nghĩa là khi họ làm phước mình theo mình phụ thì mình cũng lọt được vào cái vòng tuần hoàn đó, đúng không ạ? Công nhận cái mánh này chưa? Đó, cái mánh này rất là hay. Đó là mình à mình không có sẵn nhưng mình ăn ké theo người ta, bỗng nhiên mình lọt vào cái vòng tuần hoàn
[1:01:28]của cái việc làm phước đức này, đúng không ạ? Đó. Cái mánh này thông minh lắm đó, hôm nay ngồi học mới được đó nha, nó vậy. Và ai là người sử dụng cái mánh này thành thạo nhất?
[1:01:42]Em, em. Nghĩa là sao? Nghĩa là
[1:01:50]em mơ ước cho tất cả chúng sinh đều được giác ngộ, nhưng mà em chưa giác ngộ. Thấy chưa? Thành thử ra em phải bám theo cái vòng tuần hoàn của Phật, của chư vị Bồ Tát. Đức Phật đã giảng như vậy, em lấy em giải thích lại cho mọi người nghe. Thế là em đu theo cái vòng tuần hoàn của các bậc Bồ Tát mà em có được cái vòng tuần hoàn này. Thế nhờ vậy mà em lọt được vào cái phước đó nha.
[1:02:24]Và mọi người đây có ai học cái mánh này không? Có cần học không? Có. Very good. Phải học cái mánh này, bằng cách gì? Là ai viết sách về giải thoát, ai giảng thuyết về giải thoát giác ngộ thì mình cứ chôm, phơi. Mình đem tặng người này, mình biếu người kia hoặc mình nói chuyện trực tiếp. Nếu mình đã đủ cái lời nói dễ thương thì khi mình nói chuyện với ai trong một cái buổi trà, một buổi cà phê, một buổi cơm, một buổi đi dạo, mình đều gieo rắc vào lòng người cái ý tưởng về nhân quả, tội phước, luân hồi, giác ngộ, giải thoát, lòng từ bi yêu thương, trí tuệ của một bậc thánh, sự tôn kính đối với Phật, lòng khiêm hạ.
[1:03:12]Mình cứ thả những cái điều đó vào. Mà cái điều đó có phải của mình không? Không, của Phật. Và mình mượn để mình bám theo cái vòng tuần hoàn của các bậc Bồ Tát đang quay. Và để mình trôi theo, là từ cái mình không có bỗng nhiên mình lọt được vào cái vòng tuần hoàn của cái có. Chứ còn nếu không, nói tôi chưa giác ngộ nên tôi không giúp người khác giác ngộ. Vì không giúp người khác giác ngộ nên tôi cũng không giác ngộ. Mà tôi không giác ngộ thì tôi cũng không giúp người khác giác ngộ. Không giúp người khác giác ngộ nên tôi cũng không giác ngộ. Cái vòng tuần hoàn của cái negative, của cái không có gì thì sẽ không có gì.
[1:03:47]Bây giờ mình chộp vô cái positive, cái có của người khác. Các vị Bồ Tát đang giáo hóa chúng sinh, mình bám theo, mình hỗ trợ bằng cách gì? Mình truyền bá những điều các ngài nói. Mình bám vào cái vòng tuần hoàn của cái có, thế là từ cái mình không có giác ngộ nhưng mình vẫn hỗ trợ để giúp người khác có sự giác ngộ, quay trở lại mình bắt đầu mình trong tâm mình sao? Lé lên sự giác ngộ từ từ từ.
[1:04:20]Và cái điều này nó thỏa mãn được cái ý đồ của mình khi mình làm phước. Mình giúp bao nhiêu người trong cuộc đời này như nãy thầy nói vậy, nếu khi mình làm phước giúp người mà không có cái ý nghĩ độ người ta giác ngộ thì mình chỉ là một kẻ ác độc. Vì sao? Vì chỉ làm cho người ta mắc nợ mình. Mà người ta mắc nợ rồi người ta trả lãi, mình được vinh quang mà thôi. Kiếp sau trở lại mình được vinh quang vì bao nhiêu người họ hâm mộ, họ cung phụng. Rồi có nghĩa gì không? Mình có cần cái sự vinh quang đó không? Cần không? Nếu ai cần thì cứ đi con đường đó, hãy giúp đỡ rất nhiều người cho mọi người mắc nợ mình để kiếp sau mình được vinh quang rồi tan biến.
[1:05:11]Còn nếu mình không phải là loại người cần cái vinh quang thì khi giúp người trong tâm mình phải làm sao? Cầu mong cho người được giác ngộ, quyết tâm sẽ độ người giác ngộ. Mà giúp người giác ngộ thì ta đi theo cái vòng tuần hoàn hồi nãy đó nha, ta dùng cái mánh đó đó nha, phải bám theo Phật, nương theo tổ nha, học các hạnh các vị Bồ Tát mà giáo hóa chúng sinh. Ví dụ như bây giờ như thầy là một giảng sư, thì thầy nói cái gì? Thầy chỉ nói đạo lý của của Phật. Nếu không có Phật, thầy có biết nói cái gì không? Không. Nếu không có Phật, thầy không biết nói gì cả, thầy cũng chỉ ca ngợi trời trăng mây nước nếu thầy giỏi làm thơ văn.
[1:05:57]Nhưng mà nhờ có Phật, những điều thầy nói là mượn của Phật và đem lại lợi ích cho cho chúng sinh, thì mọi người ai cũng đều có khả năng đó cả. Ai cũng đều có khả năng vay mượn của Phật, của Bồ Tát cả. Nếu mình chưa nói thì cứ đưa sách cho người ta đọc, đưa bài giảng cho người ta nghe. Còn nếu mình có khả năng nói, nói khéo thì mình bắt đầu nói. Nhưng kinh nghiệm cho biết đừng nói nhiều mà người ta thù ghét mình.
[1:06:28]Thầy có phát hiện một điều,
[1:06:32]chúng sinh thù ghét những người làm người ta đau khổ, đúng không ạ? Mà trong những cách để làm cho người ta đau khổ: những cách lừa gạt tiền bạc nè, lừa gạt tình cảm nè, xâm phạm cơ thể làm cho người ta bị thương, bị chết chóc nè, còn có một cái nữa: nói nhiều quá. Nói nhiều quá. Cho nên thầy cũng là một loại người mà đem đến đau khổ cho rất nhiều người, vì nói suốt một tiếng rưỡi đồng hồ. Suốt một tiếng rưỡi đồng hồ. Có không ta? Đau khổ không? Không à?
[1:07:08]Nhưng kinh nghiệm cho thấy người nói nhiều là người gây đau khổ cho chúng sinh, gặp nhiều lắm rồi đó. Tại sao? Thôi lúc khác mình phân tích, nhưng hôm nay mình nói ngang đây thôi nha. Là khi chúng ta giúp đỡ ai, đem lợi ích ai, trong đầu phải luôn luôn nghĩ tới điều này, nha. Đem đến lợi ích tối thượng cho họ là sự sự giác ngộ giải thoát. Khi ta giúp người thì người mắc nợ ta, và ta không dùng cái nợ đó để tìm cái vinh quang cho mình, mà ta lợi dụng cái nợ đó để gì? Đẩy chúng sinh đến sự giác ngộ. Bây giờ thầy nói ví dụ câu này. Thầy nói ví dụ là cách nào mà khi người ta trả nợ mình thì mình có vinh quang,
[1:07:56]mà cách nào khi người ta trả nợ mình mà mình đẩy người ta đi về sự giác ngộ? Thầy ví dụ này mọi người sẽ thấy. Ví dụ như là, mọi người ở đây có thương thầy không ạ? Có. Thiệt hả? Thiệt rồi nha. Thiệt ha nha, hứa chắc rồi nha, đừng để thầy thất vọng rồi nha. Tại đời thầy bị lừa gạt nhiều rồi, nha. Hứa chắc ha. Rồi thương thầy, rồi rồi thương thầy. Thì cứ giả định rằng mọi người ở đây có mắc nợ thầy. Giả định thôi chứ chắc không phải, chắc là thầy mắc nợ mọi người á. Nhưng mà giả bộ thôi, giả bộ nói rằng mọi người ở đây mắc nợ thầy nên thương thầy, đúng không ạ? Không ai gật đầu hết trơn, không đúng hả? Mắc nợ hả?
[1:08:41]Ờ có mắc nợ. Giả định như vậy đi, giả định là mọi người ở đây mắc nợ thầy nên thương thầy. Thì bây giờ thầy có hai cách để thầy đón nhận cái tình thương này: bằng cách là nói thương thầy hả, thì hãy
[1:08:56]hãy cho thầy nhiều tiền, hãy
[1:09:00]hãy săn sóc thầy, hãy,
[1:09:05]thầy cũng nghĩ không ra, đại khái là như vậy. Thì những cái mà cho thầy tiền nè, săn sóc thầy nè, khen ngợi thầy, những đó là cái thầy hưởng sự vinh quang. Và đó là thầy ác. Đời trước thầy đã giúp đỡ mọi người, bây giờ thầy nhận lại cái món nợ này, nhưng mà thầy nhận để biến thành cái vinh quang của thầy. Đó, đó là cái cách, một cách. Nhưng mà nếu thầy không ác độc thì thầy lợi dụng cái nợ này để đẩy mọi người về sự tu hành bằng cách gì? Bằng cách thầy nói thế này, bằng cách thầy nói là, có thương thầy không? Nói thương. Tháng sau nhớ đi dự khóa thiền tu hành nha, nghe pháp, rồi về nhà ráng mà tu tập, độ được ai ráng mà độ, giúp ai ráng mà giúp.
[1:09:53]Thì thầy đẩy mọi người đi trên con đường giác ngộ chứ thầy không kêu có tiền nhiêu đưa thầy đây, nha. Đó, không có săn sóc tui đi, tui ốm yếu quá, tui cần thích ăn món này thích ăn món kia, không có. Thầy không có kêu cái điều đó, mà thầy lợi dụng cái nợ, lợi dụng cái tình yêu thương mọi người để đẩy mọi người đi vào sự tu hành. Đó là cái cái cách thực hành như vậy. Mà không biết thầy có làm đúng chưa kìa, không biết có làm đúng không.
[1:10:23]Cho nên là nãy giờ phải không? Ta nói, không bao giờ trong tâm ta được rời khỏi cái cái khát khao là đem cái lợi ích tối thượng đến cho cho chúng sinh, nhớ như vậy. Mặc dù những điều ta giúp người, có khi chỉ là những điều rất nhỏ. Rất nhỏ như thế nào? Ví dụ như hôm nay mình đi nghe Pháp, à mình mới mua ổ bánh mì mình ăn, ăn sáng. À bấm bụng lấy 15.000đ ăn. Mình cầm mình mở cái à tôi có dùng bao ni lông không nhỉ? Không được dùng túi nhựa rồi nha! Dùng túi nhựa là tử hình liền á, không có được à. Ừ. Mình cầm mình ăn. Ấy mình mở cái gói giấy ra phải không, gói giấy, mình chuẩn bị mình ăn, mình phát hiện có một người đứng ở xa xa
[1:11:13]cũng đi nghe Pháp mà mặt mày xanh lè xanh lét. Nghĩa là sao? Nghĩa là người này rất muốn nghe Pháp mà sáng nay bị rớt tiền hay gì đó, thì cũng giữ tự trọng thì cũng nhịn đói luôn để nghe Pháp. Mình biết như vậy rồi cái mình tới mình làm quen cái mình đẩy ổ bánh mì vào tay họ, mình đi mình mua ổ khác. Cũng là một việc làm giúp người, cũng là một điều lợi ích cho chúng sinh. Để khi nghe Pháp mà nó không đói thì mình nghe nó rõ ràng từng câu từng chữ hơn, chứ nếu đói quá thì mình nghe bài Pháp nó câu được câu, câu mất. Cũng vậy nữa, không phải cái mình gọi là làm lợi ích chúng sinh đó, ổ bánh mì, thì việc đó có lớn không ạ?
[1:11:49]Không. Giúp người ổ bánh mì lúc đói có gì đâu mà lớn. Nhưng trong đầu mình, nha, trong đầu mình không bao giờ được quên cái lợi ích tối thượng mà mình mong muốn cho chúng sinh đạt được. Đó là gì? Tôi tặng anh một ổ bánh mì này, trong đầu mình mong ước một điều: anh phải tu hành để làm sao? Được giác ngộ. Dù chỉ là ổ bánh mì, nhưng trong ổ bánh mì đó phải gói theo một ước mơ tối thượng mình tặng người ta luôn. Được không? Được. Cũng vậy, ví dụ bây giờ mình tham gia phong trào mà đi lượm mấy thai nhi mình chôn, mỗi khi chôn một cái thai nhi nào trong đầu mình nghĩ điều gì? Cầu nguyện cho cái vong linh của đứa trẻ này
[1:12:34]gặp được Phật pháp tu hành đến lúc nào? Được giác ngộ giải thoát. Hoặc là mình đi đắp đường, lấp cái ổ gà rồi trong lòng mình ước nguyện điều gì? Mình ước nguyện: người nào mà lỡ dại chạy ngang qua cái hố mà tôi lấp, người đó mắc nợ tôi, thì người đó phải tu hành giải thoát. Ví dụ mình thăm một người già neo đơn, mình tặng người ta ít quà ít bánh nói chuyện vui vẻ không? Trong đầu mình phải nghĩ điều gì? Cầu mong cho người ta được giác ngộ giải thoát về sau. Chỉ gì? Chỉ là một ý niệm thôi, nhưng mà ta khác hẳn, ta bước qua một cuộc đời khác hẳn. Về sau này họ sẽ gặp lại ta, họ sẽ yêu thương ta và trả
[1:13:14]nợ ta, nhưng lúc đó chính nhờ cái tâm nguyện ngày hôm nay, khi mình giúp ai điều gì, lúc nào mình cũng gởi theo đó một ước mơ cho người ta tìm được cái lợi ích tối tối thượng, thì kiếp sau gặp lại nhau người ta yêu thương mình, người ta muốn trả nợ mình thì mình đều không biến cái điều đó trở thành sự vinh quang cá nhân, mà mình đều lái điều đó lại, đẩy người ta đi vào con đường tu hành giác ngộ giải thoát. Cái nhân quả của cái ý niệm là như vậy. Nhân quả của ý niệm ngày hôm nay khi mình giúp người mình muốn người ta được lợi ích tối thượng thì kiếp sau khi mà người ta trả nợ, mình sẽ giữ được cái sự cao thượng của mình.
[1:13:58]Mình không lợi dụng cái việc người ta yêu thương mình, trả nợ mình để mình sống một đời vinh quang, mà mình sẽ lợi dụng cái món nợ đó, mình lợi dụng tình yêu thương đó để đẩy người ta đi vào sự tu tập. Đó. Bây giờ ví dụ vì thầy, như thầy nói hai câu này thì mọi người sẽ thấy thế nào. Vì thấy mọi người thương thầy, thầy nói: Nay thầy bệnh quá à, có ai có tiền cho thầy đi chữa bệnh?
[1:14:26]Thì nhiều người cũng sẽ động lòng đó, phải không ạ? Thương thầy mà, sẽ động lòng. Móc móc túi mình coi có đồng nào để con cho thầy. Đó. Hoặc là thầy nói câu này: Thầy nhớ Phật tử quá à, kiếp sau khoá thiền tới chiều thứ Sáu sớm sớm ngồi thiền nha! Hai câu khác nhau. Và cả khi thầy nói câu này mọi người có muốn đi không? Cũng muốn đi. Có muốn không? Toàn trốn không à. Muốn. Ha, nghe cái nghe thầy cái nói cảm động, phải không ạ? Cái câu mà nãy thầy than thầy bệnh cũng làm mình cảm động. Cái câu mà thầy nói thầy nhớ mọi người, muốn gặp mọi người từ chiều thứ Sáu khi ngồi thiền, cảm động không? Cũng cảm động.
[1:15:03]Nhưng khi thầy nói câu thứ hai thì làm sao? Mọi người được lợi ích hơn, phải không ạ? Vì thầy đẩy mọi người vào sự tu tập. Mà thầy cũng cao thượng hơn. Thầy biết mọi người thương thầy nên thầy xử sự một cách cao thượng hơn thay vì là mình tìm vinh vinh quang cho mình. Nhưng mà để có được cái sự cao thượng đó thì từ kiếp trước khi giúp mọi người, thầy không được không được ngừng ngang cái cái sự giúp đỡ đó rồi thôi. Mà khi giúp ai bất cứ điều gì trong lòng thầy cũng đã mơ ước sao? Cho mọi người được lợi ích tối thượng nha, của sự giác ngộ giải thoát, nhớ là như vậy.
[1:15:47]Ta vừa nói với nhau rằng là khi ta giúp ai, ta đều mong cho người đó được lợi ích tối thượng. Lợi ích tối thượng có nghĩa là giác ngộ giải thoát. Thông hết chưa? Đồng ý hết rồi phải không? Rồi, bây giờ có một điều này nữa. Có một cái gần giống như lợi ích tối thượng mà không phải. Chỗ này ta có thể bị nhầm. Hiện nay nhiều người rất nhầm. Nên thời gian vừa rồi thầy cứ liên tiếp nói về điều này. Có một cái gần như lợi ích tối thượng mà không phải.
[1:16:26]Khi ta đến với Phật pháp, ta tu hành,
[1:16:33]tu từ từ từ từ cái phước ta tăng dần tăng dần, cho đến ngày nào đó ta đủ trí tuệ thì ta đều phải chọn con đường tu tập thiền định, nhiếp tâm.
[1:16:48]Vì tu gì tu mà không định tâm được thì không thể giải thoát, đúng không ạ? Ví dụ dù ta rất đạo đức mà ta không định tâm được, ta cũng không giải thoát. Dù ta làm phước rất nhiều mà không định tâm được, cũng không giải thoát. Ta tu pháp môn gì thì tu, có tụng thiên ngàn vạn quyển kinh kệ mà không định tâm được cũng không giải thoát. Khi ta hiểu rõ rồi thì tất cả chúng ta đều phải tinh tấn thiền định, không còn con đường nào khác. Nhớ giùm sư phụ điều này.
[1:17:29]Nhưng khi ta thiền định, định tâm rồi thì có hai con đường tách ra. À! Hai con đường tách ra: một cái định tâm chỉ để chứng thiền, còn một cái định tâm có thể chứng thánh.
[1:17:49]Hai cái đó khác nhau. Và ta thường bị lầm, ta cứ tưởng hễ định tâm tức là chứng thánh, chứng thánh quả. Nhưng không! Đây là một sự khác biệt cực kỳ lớn. Mấy ngàn năm qua ta đã bị lầm. Và khi ta bị lầm điều này ta cứ bị lầm giữa đạo Phật và ngoại đạo. Tại ngoại đạo cũng định tâm, đạo Phật cũng định tâm. Nhưng chỉ có Đức Phật mới tách cái điều này ra làm hai: một là chứng thiền và hai là chứng thánh, khác nhau hoàn toàn. Cái người mà dồn sức để định tâm rồi chứng thiền và ta sẽ thấy có những cái cách khác, người này được hưởng cái an lạc hạnh phúc trong thiền định, mà cái định tâm đó, cái phước của thiền đó giống
[1:18:39]như phước cõi trời, ta sẽ hưởng được rất là lâu. Đến lúc nào đó hết rồi thì sao? Tâm loạn trở lại liền. Thậm chí có người thiền định định tâm mà cho tới gì? Cho tới có thần thông luôn đó, cho tới có thần thông. Một thời gian rồi cũng sẽ hết. Như có một ông sư đó ở bên cái nước, nước ở phía Tây của chúng ta, ông tu thiền cái đến khi mà ông có thần thông, nổi tiếng luôn, nhưng ba năm sau thì mất thần thông, tâm loạn trở lại vì hưởng hưởng phước trong thiền, hưởng xong rồi hết. Ở Việt Nam ta có một ông sư cũng vậy, ngồi thiền nhập định được sáu ngày sáu đêm trong quận Tân Bình này luôn. Rất là nổi tiếng trong lúc đó.
[1:19:27]Lúc đó thầy mới nghe như vậy thầy cố ý thầy đi tìm, tại mình nghe như vậy mình cũng rất là nể phục và mình nghĩ rằng người này cũng phải có một cái chứng gì. Thì trong một dịp lễ giỗ của một hòa thượng, thầy mới gặp vị sư đó. Gặp vị sư là một hòa thượng mới chỉ: "Đó đó, ông sư đó đó, ông sư mà ngồi được sáu ngày sáu đêm." Thì đến thầy chắp tay chào, thầy ngồi bên cạnh cái thầy hỏi chuyện, thầy cũng đang muốn hỏi từ từ để xem cái sự chứng ngộ, kết quả như thế nào. Nhưng ông rất lạnh lùng, không thích nói chuyện. Thầy cũng hơi là lạ. Rồi sau cái buổi đó rồi thầy cũng đi về lo công việc của mình và thầy cứ
[1:20:02]chờ nghe cái tin ông sư đó nổi tiếng lên rực rỡ ở Việt Nam và ở thế giới, tại vì bây giờ một cái người mà ngồi sáu ngày sáu đêm đâu có có đâu. Nên thầy cứ chờ, chờ hoài không thấy, mấy năm cũng không thấy. Cái thầy mới hỏi: "Ông sư tên đó bây giờ ở đâu?" Nói: "Ông đã hoàn tục lấy vợ rồi." Trời ơi! Thầy cũng thắc mắc, thầy thắc mắc thầy không biết tại sao. Thầy nói sao tới mức độ đó rồi mà có thể hoàn tục lấy vợ? Thầy tìm không ra nguyên nhân. Cho đến khi mà thầy cứ lễ Phật tu tập mãi thì mới phát hiện ra đúng là Phật đã dạy hai con đường: một con đường là chứng thiền, một con đường là chứng thánh.
[1:20:44]Con đường chứng thiền người ta được sự định tâm, tìm được cái hạnh phúc hỷ lạc trong đó, hưởng hết cái phước đó lui trở lại liền. Và cái người đó họ coi vậy chứ họ cố chấp, họ khó gần, nguyên tắc. Vì sao? Vì họ không phá được kiết sử. Còn cái người mà dùng cái định tâm để chứng thánh á thì họ rất có đạo đức và họ phá được các kiết sử. Nên cái con đường, cái người cùng định tâm mà một cái người ta thấy họ không phát triển về đạo đức, tức họ đi về con đường chứng chứng thiền. Còn cái người định tâm mà họ đi về cái hướng đạo đức thì họ sẽ chứng chứng thánh.
[1:21:25]Nên lúc đó đó, khi mà họ chứng Thánh á, họ đi con đường chứng Thánh á thì họ xây dựng cái lòng từ bi rất là kỹ. Lúc nào cũng xây dựng lòng từ bi, khiêm hạ, vô ngã, làm phước, đem lợi ích cho chúng sinh, cực khổ cả đời này qua đời khác. Có khi cái sự chứng ngộ họ chậm nhưng họ đang đi trên con đường chứng Thánh, và chứng thánh quả rồi không có lui lại, đi mãi đi mãi. Còn cái chứng thiền họ không quan trọng về đạo đức, cho nên hưởng hết cái phước của sự định lực đó rồi lui trở lại liền, lui lại bình thường như mọi người. Nên ở đây vậy, có một cái gọi là lợi ích tối thượng ta biết đó là giác ngộ, giải thoát,
[1:22:08]nhưng cũng có một cái gần giống như vậy mà không phải, ta đừng có lầm, đừng có lầm. Tại vì nhiều người lầm rồi không ngờ mình đang đi trên con đường chứng thiền, không phải chứng Thánh mà không biết, cứ thỏa mãn, tự hào, nói tôi rất tinh tấn, tôi sẽ được giác ngộ, tôi giải thoát, tôi bỏ hết chuyện đời, đâu ngờ rằng mình đang đi đúng con đường để chỉ chứng thiền mà thôi. Và sau này tu xong rồi lui lại rất là uổng phí. Nên vì vậy, ta đã nói đến cái lợi ích tối thượng thì ta nói cho tận cùng là ta rõ ràng tu phải định tâm nhưng kèm theo rất nhiều cái gì? Đạo đức, từ bi, tôn kính Phật, hướng về vô ngã nha, để khi đạt được rồi thì phải
[1:22:53]chứng luôn thánh quả luôn, chứ không phải chỉ là chứng thiền. Thank you for listening today.