Lời giảng: Khái Niệm Quan Điểm Phật Sự

[0:13]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:22]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

[0:35]Mời quý thầy quý Phật tử ngồi xuống.

[0:40]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay thì chúng ta bắt đầu qua cái môn học mới là môn Quan Điểm Phật Sự.

[0:53]Nào giờ á, thì chúng ta vẫn hay làm việc này việc kia, chúng ta nghe nói là những việc Phật sự, là những việc ở trong đạo phải làm. Tuy nhiên, thì chúng ta chưa có đúc kết được một cái đường lối chung, một cái quan điểm chung để làm sao mà việc làm Phật sự tốt đẹp, đúng hướng.

[1:17]Thực ra thì cái môn Nikaya thì đã tạm ngưng, rồi chúng ta bắt đầu qua môn này, thì chúng tôi cũng hy vọng là chúng ta đi được môn này sẽ đến sang năm khi chúng ta mãn cái khóa trung Phật học này.

[1:34]Tôi thì tôi còn ước ao giảng một cái môn phương pháp diễn giảng, nhưng có lẽ là thời gian nó không có cho phép, thì như vậy cái môn đó sẽ giảng ngoài cái khóa này. Thì chúng ta học môn này cho tới hết. Thì với cái môn này đó, thì tôi cũng lại bị cái nhược điểm mà giống như là môn Nikaya. Là sao? Là... là tôi không có chuyên sâu. Vì với môn Nikaya cũng vậy, do vì quý thầy mà chuyên sâu mắc bận dạy các môn khác, cho nên quý thầy trong ban giám hiệu mới đề nghị tôi dạy môn Nikaya. Thì tôi cũng cố gắng hết sức, tuy nhiên một điều chắc chắn là tôi không thể nào mà lột hết được cái ý của Nikaya. Nhưng bây giờ thì nhờ trời thì môn đó tạm qua, nhưng mà tới môn này cũng vậy nữa.

[2:27]Cũng vậy nữa là sao? Là bởi vì tôi không làm được nhiều Phật sự như là quý thầy khác. Cứ nhìn lại quý thầy như thầy Thư ký đây thôi, thì tôi không thể nào so sánh được. Cuộc đời tu hành của tôi nó đơn sơ, nó khổ cực, cô độc và lặng lẽ, không có gì sôi động, không có xông xáo nhiều. Hồi... tôi nói chuyện chút xíu để tâm sự là tại sao cái môn này tôi... tôi giảng sẽ không có hay. Tôi nói trước để quý thầy đừng có buồn, mà điều tôi chỉ mở đầu thôi. Lý do là vì hồi lúc tôi vào chùa á, thì gọi là được công quả trong chúng á, tu hành á, thì cái nhiệm vụ quan trọng nặng nề của tôi là trưởng ban nhà vệ sinh.

[3:16]Một... nghĩa là nhiệm vụ của tôi là quét dọn cái nhà vệ sinh. Rồi nghĩa là nhà vệ sinh của tăng chúng rồi nhà vệ sinh của Phật tử thì tôi bổn phận tôi là xách nước, chổi mà đi dọn. Rồi quý thầy đi nước tiểu á thì hứng lại, tại lúc đó là cái việc đồng áng nó khó khăn lắm, phải hứng hết đem ra rẫy mà tưới rau. Thì việc chuyển, gánh gánh nước tiểu vào những cái thùng mà gánh ra rẫy thì đó là nhiệm vụ cao quý của tôi.

[3:48]Và vì sức khỏe tôi kém, tôi làm thời gian bắt đầu tôi cũng lơ lơ từ từ, cũng không phải là người nhiệt tình với... với vấn đề vệ sinh lắm, cho nên riết rồi mấy thầy cũng chán. Mấy thầy mới giao qua bên làm bên ban vườn, là phụ mấy ông sư huynh mình đi làm cỏ, cuốc đất, bón phân rồi hái trái. Nhất là tới mùa mít vậy á, tôi vác cái giỏ theo ông sư huynh tôi. Ổng hái rồi cái rớt xuống ổng chụp được thì tôi lượm bỏ giỏ, tôi vác thề nề theo ổng nữa, là cuộc đời Phật sự tôi có nhiêu đó. Rồi sau này, tôi cũng lấy cái hướng của tôi là như vậy, cứ thích sống trong lặng lẽ, tu hành á, không có hướng ngoại nhiều.

[4:25]Một thời gian dài như vậy cho đến khi sau này có chùa, có chúng, đi đây đi kia rồi quan sát mọi việc, tôi bắt đầu mới ý thức rằng cái mảng Phật sự là cái mảng quan trọng trong Đạo Phật. Là điều đó xây dựng Phật pháp đúng hay không là do những người làm Phật sự đúng hay không. Cái đó nó quyết định cái việc phát triển, cái việc hưng thịnh của Đạo Phật hay không. Nhưng mà tuy nhiên, vì hầu hết là chúng ta chưa có một quan điểm chung. Cho nên một người, mạnh ai nấy làm. Những người mà giỏi á, có ý thức á thì họ làm nên những Phật sự chuẩn xác, đúng, xuất sắc, có lợi cho đạo. Nhưng những người mà không được hướng dẫn,

[5:11]mà tự mình không có khả năng thì những Phật sự thường có đôi khi bị sai, bị kém, không hiệu quả, vân vân, thì chúng ta chưa có cái đường lối thống nhất như vậy. Rồi tôi cũng đem cái vấn đề này nói chuyện với vài quý thầy, thì quý thầy cũng đồng ý rằng cái Phật sự là điều quan trọng, nhưng mà chúng ta chưa có cái tiếng nói, chưa có vạch ra một đường lối rõ. Chính vì điều đó, chính vì điều đó nên trong một lần cách đây hơn 1 năm, hơn 1 năm, cái môn này tôi đã ấp ủ gần 2 năm trước, thì tôi quyết định là phải bắt đầu mở ra một môn học mới là môn Quan Điểm Phật Sự. Cho nên so với những môn học trong Phật pháp từ trước đến

[5:57]giờ chúng ta biết thì đây là một môn học rất là mới. Mà như vậy, nó là môn học mới mà được hướng dẫn bởi một người không hề làm Phật sự nhiều thì quý thầy cũng đoán ra là cái môn này nó sẽ u ám như thế nào. Nhưng mà chúng tôi phải mạnh dạn bắt đầu cái môn này. Vì sao vậy? Vì chúng tôi tin rằng, ví dụ như cuộc đời của chúng tôi thì không có nhiều kinh nghiệm về Phật sự, nhưng rồi quý thầy sẽ có. Quý thầy là những người đàn em của tôi, rồi lần lần quý thầy lớn lên, quý thầy sẽ làm được nhiều Phật sự hơn là tôi đã làm. Thì có cái khái niệm, một số điểm khái niệm mà chúng tôi vạch ra trong cái môn này, quý thầy đối trong cái việc làm của mình mà

[6:47]phát hiện ra được rất nhiều cái tinh tế hơn, cái mới hơn. Thì như vậy đến lúc nào đó chín muồi, quý thầy cũng nhận dạy ở đâu đó, một cái lớp nào đó và dạy môn này, thì tôi lúc đó tôi già yếu lọm khọm, tôi sẽ vui lòng mà nghe được một cái băng giảng của quý thầy là giảng lại cái môn này nó hay hơn, vượt hẳn hơn mà những ngày đầu này mà tôi bắt đầu bập bẹ giảng. Nên tôi chờ đợi cái ngày đó. Quý thầy cố gắng thì học giống như là một sự gợi ý, rồi sau này quý thầy lấy kinh nghiệm giảng lại cái môn này cho đàn em của mình nữa để chúng ta có được một cái môn Phật sự mà hướng dẫn tăng ni khi bước ra làm Phật sự một cách vững vàng, có quan điểm, có bản lĩnh.

[7:36]Là như vậy. Đó là vài lời mà chúng tôi tâm sự để quý thầy đừng có buồn khi mà nghe cái môn này thì nó trị được cái bệnh mất ngủ, nó là vậy. Hôm nay chúng ta học bài thứ nhất. Thì cũng giống như là mọi cái môn trước, thì luôn luôn là vào bài đầu chúng ta đều nói về khái niệm.

[8:03]Hôm nay cũng vậy, bài Quan Điểm Phật Sự thứ nhất này chúng ta cũng nói về khái niệm. Thì Phật sự là gì? Chữ "sự" nghĩa là gì? Sự là công việc. Phật sự là... không phải là việc Phật. Bởi vì cái chữ một đường mà mình dịch phải hiểu cái ý của nó thôi, chứ hỏi Phật sự là việc của Phật thì mình mình đi chơi à? Không phải. Cho nên chữ Phật đây là tức là những việc của... của Phật pháp. Hay mình nói gần lại chút, là những công việc của đạo, đó. Mà những công việc của đạo đó thì có hai cái lĩnh vực chúng ta dễ gặp, là những công việc của chùa mà chúng ta phải lo toan, hoặc là bước ra bên ngoài rộng hơn là những công việc của...

[8:52]của giáo hội mà liên quan đến nhiều chùa, nhiều tăng ni chúng ở khắp nơi và liên quan đến cả Phật tử nữa. Đó, nên việc Phật sự là như vậy. Tuy nhiên ở đây chúng ta muốn hiểu hơn một chút, thì chúng ta so sánh với vài cái khái niệm bên cạnh để chúng ta xác định được cái Phật sự là gì. Ở đây, Phật sự tức là công việc của đạo, của Phật pháp, cái nghĩa đó thì rất là rộng. Cái nghĩa mà nói là công việc của đạo, của Phật pháp thì nó mênh mông thiên địa, làm gì cũng có thể gọi là Phật pháp, Phật sự được hết. Giống như chúng ta có cái câu nói mà gom hết mọi cái khái niệm vào trong Phật pháp là "Tất cả pháp đều là Phật pháp".

[9:38]Quý thầy có nghe câu đó chưa? Đó, "Nhất thiết pháp vô phi Phật pháp". Chúng ta có câu đó ôm hết sạch sẽ mọi cái chuyện trên đời này vào trong Phật pháp để chúng ta quan sát hết, không sợ nữa. Nghĩa là chúng ta có nhờ cái khái niệm mà tất cả pháp đều là Phật pháp thì chúng ta đối diện với bất cứ điều gì mình bình tĩnh, tự tại, không sợ. Nó ta có câu đó để biện minh, chỉ sợ là chúng ta không đủ đạo nhãn, không đủ quan điểm Phật pháp để biện minh vấn đề đó thôi. Giờ ví dụ như có những vấn đề mà trong đạo mình rất ngại nói tới, thí dụ như chuyện chính trị. Mình nói đi tu nói chuyện chính trị kỳ. Nhưng tất cả pháp đều là Phật pháp, nếu mình có một cái quan điểm về đạo

[10:20]lý vững, mình mổ xẻ chính trị theo quan điểm Đạo Phật cũng bắp bặc ra hết luôn, cũng đạo lý nằm tràn đầy trong đó, chứ không có sợ mất. Hoặc ngay cả như cái chuyện mà khó nói nữa, như chuyện tình yêu, hôn nhân, tình dục, cái chuyện nó giống như chuyện cấm kỵ, nhưng mà tất cả pháp đều là Phật pháp. Mà nếu chúng ta có con mắt sáng mình nhìn vào đó mình mổ xẻ, chia chẽ sạch hết trơn thì vẫn đem Phật pháp áp dụng vào được, làm cho mọi điều tốt đẹp được, làm hướng cho mọi cái đều về giải thoát được hết, nếu chúng ta có bản lĩnh. Tuy nhiên những vấn đề đó nó tế nhị, ít khi nào chúng ta dám nói. Một ngày nào đó nếu cần, chúng ta cũng phải đem ra mổ xẻ

[10:58]luôn, để hướng dẫn con người lại về vấn đề đó hết. Tuy nhiên nó chưa phải lúc, chuyện đó để dành cho mấy thầy giỏi giỏi đó, tôi không giỏi mấy chuyện đó, tôi thôi dở. Thì có cái gọi là cho chúng ta con đường để nhìn mọi điều trên thế gian này không sợ nữa. Thì Phật sự nếu mà hiểu theo nghĩa rộng chúng ta cũng có thể lấy hết được. Tuy nhiên, tuy nhiên không nên mở rộng. Vì mở rộng nó đi tràn lan quá cái nó không tập trung, không cô đọng. Vì vậy chúng ta sẽ hiểu cái nghĩa Phật sự nó theo nghĩa hẹp lại, giới hạn lại bớt, chứ không có bung rộng ra theo chữ nghĩa. Mà chúng ta hiểu chữ Phật sự theo đúng cái tâm tình

[11:40]của con người mà thường hay nói cái chữ đó. Bây giờ chúng ta so sánh với vài từ bên cạnh. Ví dụ như công phu tu hành chúng ta, hằng ngày chúng ta tụng kinh, lạy Phật, ngồi thiền thì cái đó có gọi là Phật sự không? Có không? Có không? Tôi nghe cùng lúc hai chữ có, không, tôi không biết lấy cái nào. Thành thử ở đây đó là việc tu hành, việc công phu tu hành cá nhân ở đây chúng ta không gọi là Phật sự. Phải không? Biết sao không? Bởi vì cái chữ Phật sự nếu mà nói theo nghĩa rộng á thì gom vô luôn được đó, phải không? Nhưng mà trong tâm tình chúng ta đó, ví dụ như có người hỏi: "Thầy đi đâu đây?", "Ờ, thầy đi lo Phật sự một chút."

[12:22]Thì cái chữ Phật sự mà đó đó nó là một cái công việc gì nó hơi hướng ngoại, bận rộn chứ nó không phải yên tĩnh như công phu tu hành. Vì vậy chúng ta cắt cái công phu tu hành này ra, không xem là Phật sự để chúng ta giới hạn lại, bỏ lần lần lần bớt. Rồi ví dụ như việc làm từ thiện, chúng ta xem là Phật sự được không? Hả? Được không? Đúng rồi, thầy có ngờ ngợ là cũng đúng thôi, nhưng mà nó thế này nè: có khi nó giống như Phật sự mà có khi không phải Phật sự. Cái ranh giới nó rất là mong manh. Là vì sao vậy? Là vì ví dụ thế này nè chúng ta so sánh một chuyện chúng ta thấy. Ví dụ như là quý thầy chuẩn bị mở một cái lớp cao đẳng ở Long An.

[13:12]Cái trên ban trị sự giao cho năm thầy đi lo. Thế là năm thầy phải đi chạy xin giấy phép, liên hệ lên trung ương tìm cái chương trình cao đẳng, rồi đi thỉnh giáo thọ. Thì những cái đó nó liên quan tới Tăng chúng, liên quan tới sự tu tập. Cái đó mình gọi là Phật sự một cách rất là vững chắc. Đồng ý không? Cái đó là Phật sự. Mà bây giờ đi cứu trợ nạn lụt, tự nhiên nó không liên quan nhiều tới đạo lý, tới sự tu tập lắm. Mặc dầu nó chỉ có chữ từ thiện là giúp người nó cũng là đạo lý đạo Phật, nhưng nó không hẳn cái công việc đó là trong Phật pháp hẳn. Cho nên ở đây chúng ta tách cái từ thiện ra khỏi việc Phật sự luôn.

[13:48]Gọi nó là từ thiện được rồi. Mặc dầu là mình cũng cực khổ, cũng chạy đôn chạy đáo, đi huy động, đi vận động rồi chở xe vất vả, nhưng mà chúng ta thôi cứ tách cái việc từ thiện qua một một bên, không gọi là Phật sự. Vì Phật sự nó cô đọng lại một chút như vậy. Rồi chúng ta còn có cái khái niệm: công quả. Thường thường cái ý nghĩa mà công quả là chúng ta dùng trong trường hợp nào? Là thường là khi một người phát tâm xuất gia đến chùa xin ở lại thì trong giai đoạn đầu thì ông sư phụ ông mới cho công quả tập sự, nghĩa là hãy còn, hãy còn để tóc, đó. Nên thời gian đó là mình làm lụng mọi điều trong Tăng chúng.

[14:34]Nghĩa là ai sai gì mình cũng tùy thuận mình làm, rèn luyện cái ngôn hạnh nói năng nhỏ nhẹ, từ tốn, lễ độ. Rồi đến bao lâu đó, một thời gian có khi sáu tháng, có khi một năm. Thầy mình thấy mình cái công đức đã đủ nhờ mình siêng năng công quả, rồi biết rèn luyện tâm hạnh, nên bắt đầu thầy mới cho cho phủi tóc. Đó, tới chừng đó thôi, sau này muốn quậy gì đó quậy. Còn trước đó thì ráng, ráng mà công quả. Ở đây thì cái công quả này nó hàm ý nghĩa là cũng cực khổ, cũng công lao nhưng ở quy mô nhỏ ở trong chùa và trong giai đoạn đầu mới mới tu. Cái ý nghĩa rất là nhỏ. Thường chúng ta hiểu như vậy. Nhưng nhưng cũng có một số quý thầy lớn

[15:20]cả một đời tận tụy làm việc cho chùa, cho Giáo hội cực khổ, làm đúng nghĩa là làm Phật sự. Nhưng mà khi khi cái mình hỏi quý thầy làm cái gì? Quý thầy nói: "À, tôi thấy mình thiếu phước, không tu hành được nhiều nên ráng công quả cho quý thầy, cho Tăng cho chúng Tăng để kiếm chút phước." Cho nên quý thầy đó tuy làm Phật sự mà mở miệng thì tự nhận mình là công quả. Cho nên như vậy cái chữ công quả nó nó trong trường hợp mà vị thầy đó nói như vậy cái nghĩa nó rất là rất là lớn, rất là lớn. Thì đó là do cái lời nói khiêm tốn của quý thầy đó nên chúng ta khảo cứu chút xíu như vậy. Nhưng mà ở đây thôi thì chúng ta đang giới hạn,

[16:06]cho nên tạm thời chúng ta cũng ngắt cái công quả ra luôn. Là những việc làm trong chùa, trong nội bộ chùa cho những người mới bước đầu vào vào đạo. Còn những người mà khiêm tốn, dù làm được nhiều việc lớn vẫn nói là công quả thì đó là là cái cá nhân, cái tốt của riêng vị đó. Nhưng bây giờ trong cái bài học này, chúng ta giới hạn cắt ra như vậy. Và như vậy Phật sự là chúng ta tách ra như vậy.

[16:34]Ở đây chúng ta khảo cứu thêm một số tính chất nữa: là Phật sự luôn luôn nhắm đến lợi ích của số đông, nghĩa là của cả chùa nè, của Giáo hội nè, của Tăng Ni chúng nè, của nhiều Phật tử nè. Chứ không nhắm đến lợi ích của một cá nhân thì mới được gọi là Phật sự. Tức là không có được là có cái lợi ích cá nhân ở trong. Còn nếu mà mình làm việc cá nhân thì không gọi là Phật sự. Ví dụ như một người nào đó có giữ cái chức tri sự trong chùa, thường phải chạy đôn chạy đáo lo việc chùa, việc đạo. Nhưng có hôm thì có một cái chuyện gia đình người ta gởi người ta lên đó, biết ông giỏi giắn á, nói: "Ờ thôi thầy giỏi giắn thầy quan hệ nhiều,

[17:22]bữa thầy đi mua giùm chiếc xe Trung Quốc giùm cho gởi về cho ba." Ví dụ vậy. Thì ông thầy cũng xách giỏ chạy đôn chạy đáo y như. Cái sáng thấy: "Ủa, thầy đi đâu vậy thầy? Đi làm Phật sự hả?", "Không, bữa nay hết Phật sự, nay đi mua xe cho ông già." Thì như vậy cái lợi ích nó nhỏ thì ngang đó không được gọi là là Phật sự nữa. Vì nó làm nhắm tới lợi ích cá nhân. Nên ở đây chỉ khi nào mà chúng ta làm cái lợi chung cho đạo thì mới được gọi là Phật sự. Ngay cả bản thân cá nhân mình, mà dù nỗ lực cá nhân lợi ích nó trong đạo đó, vẫn không gọi là Phật sự. Ví dụ, ví dụ như một thầy ráng đi học lấy bằng cấp, rồi sau đó thấy mình có khả năng mới đi

[18:03]xin hồ sơ để mà được đi du học qua Ấn Độ có thể lấy được tiến sĩ. Thì cái nỗ lực thầy đó chạy đôn chạy đáo xin giấy tờ, vận động sự ủng hộ của Phật tử, mọi cái hết thì cái đó vẫn không gọi là Phật sự. Vì sao? Vì trong giai đoạn đó cái mục tiêu nhắm đến là cái lợi ích cá nhân của của thầy đó. Dù rằng sau này khi mà tốt nghiệp tiến sĩ về rồi thì thầy đó có thể làm được nhiều Phật sự rất tốt, làm ảnh hưởng lớn, đạt được cái lợi ích lớn cho đạo, thì tới chừng đó đó mới gọi là Phật sự. Nhưng trong giai đoạn mà thầy đang cố gắng học, chuẩn bị xin giấy tờ để đi du học, vân vân, vì nó vẫn là lợi ích cá nhân nên không gọi là Phật sự.

[18:50]Chúng ta có để ý như vậy. Còn ví dụ như là mình tổ chức một cái đạo tràng Bát Quan Trai, tập trung nhiều Phật tử về tu thì cái đó gọi là Phật sự không? Phật sự rõ ràng. Vì nó là lợi ích của của số đông, đồng thời những cái đó nó là liên quan hẳn tới sự tu hành, tới đạo lý của đạo Phật. Cho nên đó là Phật sự hẳn luôn. Rồi ví dụ như là quý thầy nữa mà làm việc Giáo hội cũng vậy, thì trong khi mà làm việc Giáo hội mình phải đi liên lạc chùa này qua chùa kia, nối kết chùa này chùa nọ thì những cái điều đó cũng gọi là Phật sự. Ừ, xây dựng. Một cái tính chất nữa để chúng ta nhận ra Phật sự luôn là Phật sự luôn luôn liên quan đến nhiều người.

[19:41]Cái công việc liên quan đến nhiều người. Cái mục tiêu thì cũng nhắm đến lợi ích cho nhiều người, nhưng mà cái công việc mà phải thực hiện á thì cũng thường là do nhiều người góp sức, chứ ít khi nào là một hai người làm, luôn luôn có liên quan như vậy. Thì có một vài Phật sự nhiều khi mình làm trong âm thầm. Nhưng mà rất hiếm khi những việc làm âm thầm đó được gọi là Phật sự. Nó có hai cái đó luôn, cả cái không nhắm đến lợi ích cá nhân mà trong cách thực hiện của mình cũng không có làm việc một mình được. Phật sự thường là như vậy. Nói ví dụ như là bây giờ quý thầy mới muốn làm tổ chức một cái khóa học bồi dưỡng trụ trì.

[20:30]Giờ có thể là một thầy chạy đôn đáo, chạy qua đầu này vận động, chạy qua đầu kia mượn địa điểm, chạy qua Phật tử gặp vận động để xin tài trợ nuôi cho quý thầy trong thời gian học. Có thể là có một thầy đóng vai trò đó là chủ động, chủ đạo trong việc đó, nhưng công việc đó vẫn liên quan tới rất nhiều người, phải công sức của nhiều người, phải không? Ít ra là cái ông thầy trụ trì mà ổng cho mượn cái địa điểm tức là có cái góp sức của ổng, phải không? Rồi ít ra Giáo hội cũng có những cái đồng tình, nỗ lực góp ý nào đó là có Giáo hội. Rồi ít ra phải có những Phật tử phát tâm cúng dường để nuôi dưỡng chư Tăng trong thời gian mà học cái khóa trụ trì.

[21:09]Cho nên hễ đụng tới Phật sự mình thấy nó có sự góp sức của nhiều người, chứ không bao giờ là một việc làm riêng lẻ, rất hiếm cái điều đó. Rồi ví dụ thế này: ví dụ như một người mà ngồi nơi cái phòng riêng của mình để viết sách về đạo, cái đó có gọi là Phật sự không? Có không? Thấy thì rất giống, phải không? Bởi vì làm việc đó rõ ràng làm việc đạo mà. Nhưng vẫn không gọi là Phật sự, vẫn chưa gọi. Nghĩa là không có ám chỉ, Phật sự không ám chỉ đến việc sáng tác âm thầm của cá nhân tác giả, lúc đó chưa gọi. Lúc đó làm gì đó làm trong phòng thì không ai biết được. Chỉ khi nào mà việc đó nó bung lộ ra ngoài,

[21:54]ảnh hưởng được tới nhiều người, có nhiều người góp sức thành Phật sự là thế này: lúc cái ông tác giả thầy cô nào đó ngồi trong phòng lặng lẽ viết một tác phẩm về đạo, một cuốn sách về giáo lý, lúc đó chưa dám gọi Phật sự, không biết. Chỉ khi nào cuốn đó bung bản thảo ra, nhiều người đọc thấy thích, tổ chức việc in ấn, thì cái lúc mà tổ chức đi xin giấy phép, vận động nhà in, vận động tiền để in ấn tống, thì nguyên một cái khâu lớn phía sau đó, nhiều người chung sức vô làm, cái đó mới gọi là sự, cái đó mới gọi Phật sự. Còn giai đoạn đầu âm thầm sáng tác thì chưa biết cái gì trỏng. Nghĩa là ổng ngồi ổng viết cái gì kệ ổng, không biết chưa chắc Phật sự,

[22:30]nhiều khi ổng ngồi ổng làm thơ, thơ thẩn gì không biết. Cho nên ví dụ như quý thầy mà thấy, thấy Minh Đạo mà ngồi viết gì lặng lẽ cũng khoan nói là Phật sự. Hay làm thơ gì đó mình không biết được. Ở đây, để so sánh với việc đó thì chúng ta thấy thế này: Phật sự có tính cách thế này là hướng ngoại, đối tiếp và tổ chức nhiều hơn.

[22:55]Ba cái điểm đó của Phật sự: thứ nhất là hướng ngoại, là thứ hai là thường phải giao tiếp với nhiều người, phải đối tiếp nhiều người, và thứ ba là phải biết tổ chức, sắp xếp. Đó là ba tính chất của Phật sự. Nên có khi vậy, có đôi lúc là chúng ta nhiều khi bị ảnh hưởng bởi cái quan điểm là chuyên tu, nên chúng ta không muốn mình phải bận tâm hướng ngoại mà chỉ muốn quay vào lặng lẽ tu hành. Cho nên thường những người mà có khuynh hướng đó thì không thích xông xáo làm Phật sự, mà chỉ thích tìm chỗ thanh vắng để tu hành. Đó cũng là quan điểm của chúng tôi một thời gian dài ở ban đầu tu hành vậy đó.

[23:39]Khi mà vào chùa để tu thì tôi cũng quan niệm như vậy, tôi nghĩ mình dũi đầu công phu, nghĩa là không học gì hết, chỉ lo tu một đời này cho nó xong thôi, chứ không có mơ ước làm gì nhiều. Nhưng rồi ngày qua tháng lại, đến khi mình hiểu nhiều hơn, hiểu nhiều dần dần thì mới thấy rằng không phải như vậy, không phải như vậy. Rồi càng về sau mới hiểu Phật sự nó là cái nền của mọi điều khác. Nên những người nào mà dám dấn thân làm những việc cho đạo, đó là những người có công lao rất lớn đối với Phật pháp. Còn những người nghĩa là tinh tấn tu hành thì cái tấm gương đó cũng rất đáng khen. Nhưng cẩn thận một chút, cẩn thận một chút. Vì sao vậy?

[24:25]Vì trường hợp mà người đó nếu chưa đủ phước thì dù mình có chôn mình trong hiu quạnh để tu tập vẫn không có kết quả tâm linh, vì không đủ phước. Và đồng thời nếu mà mình mở miệng mình phản đối những Phật sự của người này người kia nữa thì mình là người góp phần kềm chế đạo Phật lại. Vì có nhiều vị chủ trương chuyên tu mạnh quá, đến nỗi thấy ai bước ra làm Phật sự đều chỉ trích, chê bai, cứ nói người lo lăng xăng, không lo thúc liễm tu hành. Ngay cả thấy người khác thuyết giảng cũng cản, cũng chống nữa. Chống là cứ tối ngày cứ lo nói bép xép không lo tu hành. Rồi thấy người đi lo việc Giáo hội, lo việc đạo,

[25:08]tổ chức sự tu tập Bát Quan Trai, tổ chức các lớp học giáo lý thì cũng công kích, nói cứ làm lăng xăng hướng ngoại không chịu quay về tu. Thì đôi khi cái người mà chuyên tu tinh tấn mà nếu không có quan điểm vững cũng sẽ trở thành một cực đoan khác trong đạo Phật và làm kềm chế đạo Phật. Đây là điều chúng ta cảnh giác một chút. Mặc dù cái thái độ, cái hình ảnh một người tinh tấn tu hành vẫn luôn luôn là hình ảnh đẹp trong đạo Phật. Nhưng chúng ta phải nhớ hình ảnh một người dấn thân, chịu cực chịu khổ để làm được những điều trong đạo cũng là một hình ảnh vô cùng đẹp, vô cùng cao quý. Và Phật sự chúng ta thấy cái mà liên quan tới nhiều

[25:50]người của Phật pháp á thì ở đây là không phải là Tăng Ni không, mà cũng liên quan tới Phật tử nữa. Cho nên có nhiều Phật sự mà Phật tử đã đóng góp một phần rất lớn ở trong đó cho sự thành công của Phật sự đó. Nói nội cất cái ngôi chùa, nói tiền hầu hết là của Phật tử, chứ quý thầy đâu có tiền đâu ra, phải không? Nên cái công lao đó cũng rất là lớn, cái sự đóng góp đó. Nhất là những việc mà thuộc về hình thức, về vật chất thế này thì công lao của Phật tử nhiều lắm. Và có nhiều Phật tử vậy, cũng đóng góp được trong vấn đề những Phật sự thuộc về tinh thần nữa. Cái đó là những cái định nghĩa, khái niệm tổng quát như vậy.

[26:33]Bây giờ chúng ta nói qua cái mục tiêu của Phật sự. Phật sự là để làm cái gì? Phật sự là để làm cái gì?

[26:44]Chúng ta nhớ thế này: là cái mục tiêu cao cả nhất mà đạo Phật nhắm đến là gì?

[26:52]Là gì? Là gì? Hở?

[27:00]Giáo hóa chúng sinh? Được. Giác ngộ. Nghĩa là đây là mục tiêu cao cả nhất mà chúng ta không bao giờ được quên, làm gì thì làm. Cả một đời Đức Phật như vậy, Đức Phật cũng dạy giáo lý để đi đến điều này và tất cả mọi cái Phật sự chúng ta cũng đều phải nhắm đến mục tiêu này. Chúng ta nhớ hoài nghen đoàn nha. Đây là mục tiêu tối hậu của Phật sự. Chúng ta có thể làm những việc rất tầm thường, bình thường, nhiều khi là chỉ đi ra ngoài chợ kiếm mua cái máy cassette cho chùa thôi, đó cũng là một Phật sự nho nhỏ đó, chỉ như vậy, nhưng chúng ta cũng phải nghĩ tới cái mục tiêu này. Dù là chúng ta sau này quý thầy đi giảng,

[27:48]quý thầy đi làm trụ trì, quý thầy đi tổ chức Giáo hội, quý thầy lo việc cất chùa, quý thầy quy tụ Phật tử thành những đạo tràng, nó nhiều cái Phật sự để chúng ta làm mà trong những ngày tới lần lần là chúng ta sẽ phân tích, nhưng mà đây là mục tiêu tối hậu trong tâm mình phải hướng về nó. Vì nếu không nhắm về mục tiêu này, chúng ta sai, chúng ta đã lệch lạc, không còn đúng là làm Phật sự nữa. Nhớ như vậy. Nghĩa là bao nhiêu con đường nhưng mà đỉnh núi chỉ có một thôi. Phật sự vô vàn vô số nhưng mục tiêu chỉ có một thôi, mục tiêu tối hậu chỉ có một mục tiêu này. Nói ví dụ như bây giờ chúng ta cất cái chùa.

[28:27]Ví dụ hôm nào mình đến quý thầy chống gậy quý thầy đi về một cái vùng sâu vùng xa, quý thầy nhìn thấy con sông lượn lờ qua chảy qua một cái cánh đồng to, một cái dãy núi xa xa gần đó, chợt quý thầy có cái linh cảm là nơi này sau này sẽ trở thành một khu dân cư. Chợt quý thầy có cái cảm cảm giác đó. Hồi xưa chư Tổ cũng vậy đó. Hồi xưa chư Tổ cũng bằng cái linh cảm đó mà lập chùa đó. Nghĩa là chư Tổ khi chống gậy đi du phương, đến nhìn một cái thế địa lý chợt cảm nhận nơi này sẽ nhiều người đến ở, dựng cái chùa trước để cho những người dân đến đây ở sẽ nương vào cái giáo pháp tại đây. Ngày xưa chư vị Tổ mình, tôn túc mình cũng làm như vậy,

[29:11]thì quý thầy có khi một ngày nào đó cũng như vậy. Thì thấy cái thế đất có thể cất chùa được, quý thầy mới nghĩ đến chuyện cất chùa, thế là vận động dựng lên một ngôi chùa. Thì khi mà dựng cái ngôi chùa đó mới nghĩ rằng: 5 năm sau bắt đầu người ta tụ về, rồi có những người sẽ có người Phật tử thuần thành, rồi có những người Phật tử ít thuần thành và có những người không phải đạo Phật sẽ tập họp về. Thì quý thầy mới nghĩ rằng: bây giờ có ngôi chùa rồi, có người dân rồi, mình sẽ tập hợp được những người Phật tử thuần thành lại trước, ừ tổ chức lại, rồi cho tu hành. Rồi khi mà những người Phật tử thuần thành này vững vàng rồi,

[29:55]mình sẽ hướng dẫn để quý Phật tử thuần thành này đi độ những người chưa biết đạo. Đó là cái trong đầu. Thì tất cả những việc làm đó, việc làm gần, việc làm xa nọ, đều hướng đến mục tiêu là giáo hóa chúng sinh được sự giác ngộ hết. Ở đây đó nói tiếp thế này: là cái việc mà giáo hóa rộng rãi lâu dài đó, thì thường là quý thầy không nên trực tiếp xông xáo mãi, mà lúc nào vậy, mình lui từng bước từ từ, lui từng bước từ từ khi đã có người thay thế dần dần. Tức là buổi ban đầu đó quý thầy phải mở ngôi chùa, đi đến từng nhà thăm hỏi, tức là xem xem cái gia đình đó họ sống khó khăn thế nào, họ thuận lợi điểm nào,

[30:36]họ trở ngại điểm nào, mình góp ý, mình giúp đỡ, mình đưa về chùa hướng dẫn, đào tạo giáo lý. Rồi về lâu về dài khi lực lượng mà thuần thành đông lên rồi thì mình hướng dẫn cho người đó cũng vậy. Thì quý Phật tử mà thuần thành á, họ cũng sẽ đi vào những cái làng xóm lân cận, họ đến thăm những cái gia đình chưa biết đạo, rồi cũng phụ giúp việc, à nói chuyện, an ủi, đỡ đần, rồi từ từ đưa người ta về chùa mà tu tập. Cái hình thức đó y giống như là dụ vậy á, nhưng mà nó là cần thiết, nó là một trong tứ nhiếp pháp của đạo Phật, của Bồ Tát đạo. Thì những cái việc như vậy đó, tổ chức những cái Phật sự mà lớn lao như là

[31:16]xây dựng một đội ngũ Phật tử thuần thành để mở mang ảnh hưởng của đạo Phật, đem ánh sáng giác ngộ đến cho những người chưa biết, nó là một cái tổ chức, một Phật sự rất quan trọng mà chúng ta chưa nhắm đến nhiều. Thì những việc làm cất ngôi chùa làm trung tâm mà bung cái sự giáo hóa ra nhiều lớp nhiều lớp như vậy là chúng ta nhắm đến mục tiêu này. Đó là cất chùa mà sự thật mục tiêu cuối cùng là giáo hóa chúng sinh giác ngộ. Nhưng rồi cũng có trường hợp: lúc nào đó có một vị thầy đi tới một cái vùng đất đó, thấy dân cư cũng phồn thịnh mà chưa có chùa, thì mới nghĩ đến chuyện cất ngôi chùa. Cất ngôi chùa mới nghĩ thế này:

[31:56]ở đây a chưa có ai độ, thì thôi cất ngôi chùa, cất ngôi chùa thế nào người ta cũng có tín ngưỡng người ta tới người ta lễ Phật, những ngày đầu năm, lễ rằm rồi thì chắc mình để cái thùng phước sương ngay giữa cũng tiện. Mà cái vùng này thì tức là họ hàng của họ ở nước ngoài nhiều, thì họ đi về thế nào cũng ghé chùa, thì chắc cúng cũng có tiền tiền nước ngoài. Nên là trong cái đầu nghĩ toàn là nghĩ cái điều gì? Danh lợi không à! Cho nên hai cái người giống nhau, một ông thầy cũng cất chùa, ông kia cũng cất chùa, nhưng trong đầu á, một người thì nghĩ đến mục tiêu tối hậu này, còn một người nghĩ đến mục tiêu tối tăm kia.

[32:34]Hai cái nào cũng tối hết trơn. Cho nên chúng ta thấy đó, là nếu mà trong tâm mình quên nhắm đến cái mục tiêu tối hậu này là mình đi sai ra khỏi Phật sự liền. Đúng không ạ? Như vậy. Nghĩa là làm gì làm, mục tiêu này vẫn là mục tiêu cuối cùng. Ví dụ vậy, mai sau này quý thầy đi có đi dạy, trở thành một giảng sư, quý thầy cũng muốn trở thành một giảng sư, nhưng có người đó là vì thấy Phật pháp đang còn nhiều cần nhiều người đóng góp, nhiều người nói lên tiếng nói và thấy có nhiều điều sao mình thấy nhìn vào cái sự tu hành của quý thầy, quý Phật tử mình cảm thấy bức xúc cần phải lên tiếng nói để làm sao cho mọi người tốt hơn, hoàn thiện hơn,

[33:16]là người ta tu tập tốt hơn, thì lúc đó mình làm giảng sư là để là mục đích này. Nhưng mà nhiều khi có những thầy bị những tư tưởng thầm kín ở trong tâm mình á, là thấy giảng sư được nhiều người trọng vọng, à nên thích cái địa vị đó rồi cũng mơ ước sau này mình sẽ làm giảng sư, rồi mình cũng sẽ được mọi người trọng vọng, rồi mình cũng có chiếc xe bảy chỗ giống vậy mình đi chơi. Thì lúc đó là cũng hai người cũng làm giảng sư giống nhau, nhưng mà mục tiêu ở trong tâm khác mất tiêu. Là chúng ta không còn nhắm về cái mục tiêu tối hậu này nữa. Nên cái danh lợi nó đã lẫn ở trong tâm mình mà mình không có hay.

[33:52]Nên vì vậy là lúc nào chúng ta cũng cảnh giác, cũng cảnh giác. Nếu chúng ta làm mọi điều ở trong đạo, phải coi coi việc này có đưa đến cái mục tiêu giáo hóa chúng sinh giác ngộ hay không, hay không đưa đến? Nếu không đưa đến coi chừng này không phải Phật sự. Không phải Phật sự. Vì có nhiều việc mà trong nhất thời thì tôi không kê ra hết, nhưng có nhiều việc thấy quý thầy làm, nhưng mà mình nhìn xa nữa xa nữa thấy việc này không đưa đến sự giác ngộ chúng sinh. Không đưa đến, nên không gọi là Phật sự. Bởi đó là lý do mà nãy tôi đặt vấn đề từ thiện á, mà không gọi, không xếp vào Phật sự là vậy đó.

[34:30]Nhiều khi thấy ví như đồng bào bị thiên tai, lũ lụt, cái mình vận động đi cứu trợ. Cứu trợ rồi mình cho mỗi người một phần quà, có vài bộ đồ, rồi một số gói mì, ít gạo, ít đường, thuốc, có khi thêm bao thơ tiền, rồi người trao tặng rồi cái nọ ân cần rồi mình rút lui. Rồi cái người đó họ ôm cái gói đó họ ăn được mấy ngày? Ăn được mấy ngày? Gia đình ăn được chừng hai ba ngày, một tuần. Thì chỉ ăn cái đó cứu được sống được một tuần, rồi chờ đoàn khác tới nữa, đoàn khác không tới nữa thì đói, và cũng không có giáo lý gì để lại trong lòng họ. Cho nên vì lý do đó mà chúng tôi nói là cái việc từ thiện không hẳn là Phật sự là vậy.

[35:14]Khi mà quý thầy mình đi làm từ thiện không có nghĩ đến giáo giáo hóa chúng sinh giác ngộ thì không phải Phật sự. Chỉ là việc làm từ thiện. Chỉ trong trường hợp này thì gọi là Phật sự một chút nè, chỉ trong trường hợp này: là nếu mình đi làm từ thiện như vậy rồi mình nghĩ rằng: đây là mình gieo duyên cho chúng sinh với mình, nhờ chúng sinh tức là nhận quà từ thiện này nên họ có cái duyên, có nợ với quý thầy, quý cô. Rồi 5, 10 kiếp sau gặp lại quý thầy, quý cô thì quý thầy, quý cô sẽ nói đạo, họ sẽ nghe, thì chuyện phải 5, 10 kiếp sau nữa. Đó là chuyện của Bồ Tát đạo lâu dài. Khi nào mình nghĩ được cái đó đó thì việc làm từ thiện

[35:57]bắt đầu nó mang, phảng phất cái ý nghĩa của Phật sự. Còn nếu mình không có nghĩ cái điều đó trong đầu thì vẫn chỉ là việc làm từ thiện đơn thuần. Cái chỗ phân biệt đó quý thầy nhìn ra thấy không? Đồng ý không? Đồng ý không? Đó, cái chỗ đó, cái cái mắc xích, cái cốt lõi vấn đề là nằm chỗ đó đó, là Phật sự hay không Phật sự. Nên chính vì vậy mà chúng tôi hay khuyến khích quý thầy, quý cô khi đi cứu trợ lũ lụt đừng chỉ đem đến vật chất mà thôi, phải gói theo trong đó cái gì thuộc về tinh thần. Ví dụ một tờ giấy nhỏ mình nêu nói lên bài đạo lý trong gói luôn trong món quà đem đi. Rồi có nhiều Phật tử gói luôn cái nguyên cái bài Lời

[36:42]khấn nguyện á, gói luôn trong món quà đem đi. Thì họ cũng cảm động quá, bắt đầu họ ngồi họ họ mở cái gói mì gói ra, họ đói, họ chưa kịp nấu ăn, họ ngồi bẻ họ nhai khô khô, lốc cốc lốc cốc, nhai rớp rớp, mà rồi mở cái Lời khấn nguyện ra đọc: "Kính lạy mười phương Phật, kính lạy mười phương..." hổng biết ông Phật, ông Pháp này ở đâu ta, kệ cứ đọc đi, "Kính lạy mười phương Tăng, xin chứng giám lòng con", rồi đó thì cứ ngồi nhai rớp rớp rồi ngồi đọc, thì đọc cho tới cái đoạn mà: "Cho tay con rộng mở, biết san sẻ cúng dường, biết giúp đỡ yêu thương đến những người khốn khó", nói: "Ờ, cũng có lý, nói vậy nhờ vậy mình có mì ăn", ngồi nhai rớp rớp đọc tiếp.

[37:18]Tức là nào giờ cũng bận hờn xóm cự nự này hoài: "Xin cho con bình thản trước nghịch cảnh cuộc đời, dù bị mắng bằng lời hay bằng lời mưu hại", mà thôi, kệ, đọc cái này thôi đừng có thèm giận cha Tư Râu bên kia nữa. Tức là nhờ mà có thêm một chút đạo lý trong cái cái việc từ thiện thì nó mới mang cái ý nghĩa Phật sự lọt vào trong. Còn nếu mình chỉ đi cho gạo, cho mì thì ý nghĩa Phật sự không có. Cái chỗ đó đó quý thầy nhận ra phải không? Đó, có nhắm về cái mục tiêu tối hậu này hay không hay không phải? Đó là cái vậy. Ở đây chúng ta để ý điểm này nữa: là trong cái những cái việc mà gọi là hướng đến mục tiêu tối hậu này

[38:05]thì cái Phật sự nào mà nó thể hiện rõ ràng nhất cái điều này? Phật sự nào? Phật sự nào mà biểu hiện rõ nhất việc giáo hóa chúng sinh giác ngộ? Đúng, thuyết pháp, thuyết giảng. Thuyết giảng nè, à tổ chức tu tập nè, hà ví dụ như bây giờ quý thầy tổ chức một khóa thiền 7 ngày cho các Phật tử, tăng ni tới để ngồi thiền tu. Cái đó cũng là đỉnh cao, bởi vì nó rất sát tới cái việc giáo hóa chúng sinh giác ngộ. Hoặc là thuyết pháp cũng là một cái Phật sự rất gần đến cái mục tiêu tối hậu này. Thì ở đây, Phật sự thì vô vàn vô số. Nếu việc thuyết giảng là đỉnh cao của Phật sự thì chúng ta thấy cái người giảng sư đó là có công đức nhất trong tất cả các Phật sự.

[39:02]Phải nhớ điều đó. Cho nên làm Phật sự thì mênh mông nhiều việc lắm, nhưng mà không một Phật sự nào có công đức bằng việc thuyết giảng. Quý thầy nhớ điều đó. Tôi nói điều này là có hai ý. Khi mà tôi khẳng định rằng việc thuyết giảng á, thuyết pháp á là công đức nhất trong tất cả các Phật sự thì chúng tôi muốn gửi gắm đến quý thầy một điều, thành ra là hai điều: một điều dặn dò và một điều hẹn hò. Một điều dặn là thế nào? Là mong rằng tất cả quý thầy sau này phải biết thuyết pháp hết, đều là một giảng sư hết. Vì đó là Phật sự cao nhất trong các Phật sự, quý thầy phải làm được một giảng sư. Nhưng mà giảng sư thì sẽ có nhiều nhiều trình độ.

[39:55]Có những giảng sư lỗi lạc, xuất sắc hẳn, nhưng cũng có những giảng sư mà mình không thể giảng một bài quá hấp dẫn mà lôi cuốn hết toàn bộ thế giới theo mình được, nhưng mình vẫn có thể giảng được một bài trong cái chùa của mình, trong cái làng của mình, trong những ngày sám hối, những ngày lễ hội, mình vẫn phải giảng được. Và quý thầy đều phải làm giảng sư hết. Đây là điều tôi dặn dò thứ nhất. Cho nên cũng vì điều đó mà tôi mới hẹn hò một điều khác nữa, là sau khi mà mãn khóa này, tôi cũng ước mơ là giảng được một khóa về phương pháp diễn giảng. Đó là điều ước mơ. Sau khi giảng xong này thì tôi sẽ không còn giảng nữa,

[40:37]tôi sẽ nghỉ để nhường lại cái việc giảng giải lại cho những đàn em của của tôi. Và hy vọng rằng quý thầy sau này sẽ giảng hay hơn tôi, lúc đó tôi sẽ nghỉ giảng. Đó là cái việc mà sau cái khóa này mới tổ chức được, thì đây cũng tôi cũng nói với thầy thư ký, quý thầy trong ban giám hiệu để lo liệu cái việc đó, thì tôi với có thể là thầy Viên Giác nữa, hợp tác với nhau để tổ chức cái khóa diễn giảng đó. Nhưng mà nghe nói cũng một số thầy ở trong đây định tiến lên học ở trên cao cấp ha? Nghe vậy thì tôi cũng hơi buồn, hơi buồn. Nhưng mà thôi, có khi quý thầy lên đó lại được điều kiện để có thể tiếp thu với những cái giáo lý,

[41:22]những kiến thức cao hơn, chứ bắt ở lại miền quê hoài thì cũng tội nghiệp. Thì như vậy, thuyết giảng là đỉnh cao của các Phật sự. Giáo hóa là mục tiêu tối hậu. Và như vậy là bao nhiêu Phật sự khác đều phải có trách nhiệm để hỗ trợ cho cái Phật sự này, Phật sự thuyết giảng, tổ chức tu tập, hai cái này lận. Nhưng mà tổ chức tu tập thì cũng phải có người hướng dẫn, mà cái người hướng dẫn là cái người thuyết giảng, cho nên cái thuyết giảng này vẫn là ở cấp cao, vẫn là cấp cao hơn cái tổ chức tu tập này. Tổ chức tu tập và thuyết giảng thì thuyết giảng vẫn là cao nhất. Thì nhưng mà hai việc này gần nhau, đều là có lợi về sự tu hành trực tiếp vào tâm

[42:09]hồn của của tứ chúng hoặc là nói của cả hai hạng người là tăng ni và Phật tử. Hai người này là cao nhất. Thì vô số những Phật sự khác, những việc từ việc cất chùa, à việc giáo hội, à việc mua sắm, vân vân, tạo kinh tế cho chùa, vân vân, thì đều phải hỗ trợ cho những Phật sự này, vì đây là hai Phật sự quan trọng nhất trong Phật pháp. Chúng ta làm mênh mông thiên địa đủ thứ điều hết nhưng mà luôn luôn phải gắn với hai điều này. Có thể là cái người đó giảng chúng ta không giảng, nhưng chúng ta làm cái gì để giúp cho người khác giảng. Rồi có thể chúng ta không hướng dẫn tu tập được nhưng chúng ta sẽ tổ chức nhiều người tu cho cái vị kia họ đến họ hướng

[42:55]dẫn sự tu tập, còn mình giữ cái vấn đề tổ chức thôi, mình giữ vấn đề lo nhà bếp cho ăn uống, giữ vấn đề ngủ nghỉ cho mọi người cho ổn định cho đời sống tu tập của người kia để cho cái vị nào đó, vị thầy nào đó họ hướng dẫn tu tập, tức là họ thuyết giảng. Nghĩa là những Phật sự đều phải hỗ trợ cho hai điều này. Hoặc là chính mình là người hướng dẫn tu hành, hoặc chính mình là người thuyết pháp, hoặc mình là người tạo điều kiện để cho những người khác làm như vậy. Thì như vậy không đi ra ngoài mục tiêu tối hậu của Phật pháp. Chúng ta nhớ cái điều này. Và như vậy đều quan trọng và tốt đẹp như nhau,

[43:31]chứ chúng ta đừng có nghĩ luôn luôn mình phải là người làm công việc quan trọng nhất, đừng nghĩ như vậy, đừng nghĩ như vậy. Đừng nghĩ vì cái thuyết giảng này là đỉnh cao, cho nên mình đòi là mình phải giảng còn ai làm gì phụ thì làm, còn tui làm việc chính, quan niệm đó sai lầm. Là tất cả đều hướng về đây và có công đức giống nhau hết. Nghĩa là người huynh đệ mình họ có khiếu họ thuyết giảng, mình để cho họ giảng và mình lui ra phía sau, mình phụ những việc khác để tạo điều kiện thì cũng đều là Phật sự chung và đạo Phật như vậy sẽ phát triển. Còn người nào cũng đòi giành làm công việc chính thì đạo Phật sẽ suy tàn, sẽ suy tàn.

[44:12]Đó, có cái người có duyên thôi, ví dụ như cái đỉnh núi thì một người đứng thì được, hai ba người đứng rớt té à. Cho nên đừng giành nhau, giành nhau té hết cả đám. Và như vậy mình cứ đứng mé mé thôi, mình mé mé mình đỡ cho ổng đừng cho ổng té. Thấy ổng huynh đệ mình ổng lỡ ổng đứng lên ổng làm giảng sư thì mình đứng bên mình kèm, kèm coi ổng có léng phéng gì không nhắc. Đó, thì kèm cho ổng để ổng đứng vững ở cái vị trí thuyết giảng này, còn mình đứng dữ dữ dữ, chèm bèm phò hộ một bên, ổng đi đâu cái mình bảo vệ đồ. Thấy ai tới nói chuyện: "Khoan, xích đứng xa xa giùm, xin vui lòng cô đứng xa xa giùm,

[44:44]tại ông huynh đệ tui ổng là giảng sư tui phải giữ ổng." Ví dụ vậy. Đó, mình đứng mình kèm kèm kẹp ổng vậy nè, chứ mình không có giành chỗ ổng để giữ gìn cho ổng làm Phật sự, thì những điều như vậy nó đều là những cái hình ảnh tốt đẹp trong đạo Phật, mình đoàn kết mình hỗ trợ được với nhau như vậy. Cho nên sau này quý thầy ráng mà canh chừng giùm thầy Minh Trí, An Ngôn, Minh Đạo, Trung Hiếu... đâu mất rồi? Hả? Đi cứu trợ hả? Trời đất ơi. Đó, ở đây có mấy thầy... Không, hầu hết quý thầy ở đây đều đẹp trai. Thì nói vậy là không phải tôi khen đâu mà tôi đang lo đó quý thầy. Khi tôi khen quý thầy đẹp trai là lòng tôi rầu lắm quý thầy.

[45:21]Rồi, đó là những cái mục tiêu tối hậu. Bây giờ tới tới cái mục tiêu gần, là ngoài những cái mục tiêu tối hậu là giáo hóa chúng sinh, thì chúng ta có xuất hiện ra được cái bốn mục tiêu gần, tiêu gần hơn một chút. Là nếu đây là một cái mục tiêu chính chúng ta phải nhắm tới, thì Phật sự tự nhiên nó tỏa ra được bốn mục tiêu gần. Gần chúng ta phải để ý, làm gì thì làm thì bốn mục tiêu này phải xuất hiện. Thứ nhất, là tạo được sự đoàn kết giáo hội.

[45:52]À trong ban đại diện hay trong ban trị sự, có thể là cũng không làm cái chức cao đâu, nhưng mình làm chức vụ nào đó như thư ký, sổ sách, hay liên lạc thông tin giùm cho quý vị tôn túc. Đó. Thì trong khi mình đi lặn lội đường xa mình đi làm như vậy, thì cách mình nói chuyện, cái cách mình truyền đạt thông tin, cái cách mình thừa hành cái công việc thì làm cho làm cho chư tăng gắn bó với giáo hội hơn, thì đó là mình làm Phật sự đúng. Cái Phật sự gì mình không biết, nhưng mà trong khi làm cái điều đó nó phải hiện ra. Nghĩa là ví dụ mình là thay mặt cho ban trị sự tỉnh nè, mình xuống mình gặp cái chùa để mình triển khai một cái công

[46:32]tác là trên ban trị sự tỉnh yêu cầu là trong mùa hạ năm nay là phải cử người về tỉnh học hạ, bồi dưỡng trụ trì, bồi dưỡng giảng sư, và chùa phải đóng góp tài chánh. Ví dụ như là ban trị sự tỉnh đề ra một loạt các yêu cầu, mình đi xuống mình truyền đạt, mình cầm giấy xuống mình nói chuyện, mà trên ban trị sự tỉnh là xuống nói chuyện cho đàng hoàng. Nhưng mình xuống á, do mình có bản lĩnh, có đạo lực, thì mình nói một cách khéo. Nói: "Bởi vì mỗi năm thì mới biết rằng chùa của thầy cũng neo đơn lắm, người cũng ít, mà mùa hạ thì cũng bận. Nhưng mà thôi, vì quý vị tôn túc cũng đã hy sinh cả một đời,

[47:11]quý thầy cố gắng chia bớt người lên để ở lại trong suốt mùa hạ an cư, để nắm được cái đường lối Giáo hội, bồi dưỡng trụ trì, bồi dưỡng giảng sư thêm. Thầy không đi được thì thôi thầy cố gắng một tuần chạy lên mấy ngày vậy. Với lại là cái tình hình tài chánh cũng eo hẹp, quý thầy thôi tùy nghi cố gắng đóng góp phụ Ban Trị sự tỉnh." Nghĩa là cái cách mình nói khéo, họ nghe họ mát lòng mát dạ, cái chùa nào cũng thực hiện đúng với cái thông tư, cái thông bạch của Ban Trị sự tỉnh. Cái như vậy cái gắn bó giữa chùa với Giáo hội, giữa chùa này với chùa kia. Hoặc là có cái chùa đó có cái sự cố là chùa tự nhiên nửa chừng sập,

[47:49]nó sập hết mái, cái ông thầy ổng bất ngờ ổng đâu có cất được. Cái mình làm trong Ban Trị sự với Ban Đại diện, cái mình đến mình vận động các chùa khác hỗ trợ chùa đó, là tạo cái tình giữa chùa giữa chùa với nhau như vậy. Thì cái cách mình làm việc Phật sự như vậy, mình kêu gọi chùa này hỗ trợ chùa kia, chùa kia hỗ trợ chùa nọ, tức là tạo được cái tình thân ái trong Tăng chúng á, là như vậy. Nhưng mà nếu mà mình không có nắm vững cái mục tiêu này, mình không có để ý tới cái mục tiêu mà tạo tình đoàn kết thân ái chúng, coi chừng mình xuống mình nói chuyện mình kênh kênh á. Nghĩa là xuống cái mình nói: "Ban Trị sự tỉnh nói thầy lo mà liệu mà đi nghe không,

[48:26]nói đó vắng không được à." Thì cái là cái cái chùa đó làm sao? Nghĩa là từ đây coi Ban Trị sự tỉnh, coi Giáo hội là kẻ thù liền, do cách mình nói á. Nên cái người làm Phật sự quan trọng là vậy. Mình phải có đạo lực, có đạo tâm và mình phải có mục tiêu rõ ràng. Đó là mục tiêu xa là vậy, bây giờ mục tiêu gần là tạo sự đoàn kết thân ái giữa các chùa lại, các Tăng chúng lại. Bây giờ có cái ông thầy đó, nghe nói ổng hơi ờ mình gọi là hơi khuấy động chuyện phiền phức. Đó, mình nói danh từ hoa mỹ là ông thầy đó ổng ở cái vùng đó, ở cái xã đó ổng hơi khuấy động chuyện phiền phức, mà nếu mình nói cho gọn một chữ theo người đời là ổng hơi quậy.

[49:07]Nhưng mà thôi, nói ổng hơi quậy nghe nó kỳ, nên ông thầy ở cái vùng đó sao ổng hơi khuấy động chuyện phiền phức lên quá, cứ nghe đủ thứ chuyện hoài, phiền. Thì mình đi tới, ví dụ mình đi tới như vậy, thì trước hết á tinh thần của đạo Phật mình là sao? Là từ bi, bao dung, độ lượng, tha thứ, xây dựng, chứ không có đạp đổ ai hết, không có chống đối, không tiêu diệt ai hết. Nên mình tới mình gặp ông thầy đó, mình trong cái tình thân ái mình khuyên ổng, cố gắng coi ổng còn khuyết cái gì, ổng hiểu sai ở chỗ nào mà tại sao đạo lực nhân cách ổng không tăng lên mà lại sa sút. Thì có thể mình phát hiện ra rằng ổng nghĩ rằng tâm ổng là Phật rồi nên ổng

[49:44]không cần lạy Phật nữa, thì mình biết ngay cái nguyên nhân nằm chỗ đó. Thế là mình góp ý với ổng. Mình góp ý với ổng thì mình nghe nói là có ông thầy Chân Quang nào ổng giảng cái băng Tôn kính Phật á, phải lạy Phật nhiều thì cái nhân cách mới tăng, cái mình đưa ổng nghe cuốn băng đó. Đó, thì từ từ ổng tỉnh ra, cái mình xây dựng lại được một ông thầy ở một cái vùng sâu vùng xa, chứ mình không có chê bai, chỉ trích, đạp đổ, tiêu diệt người ta. Thì như vậy nó không có cái tình thân ái, không tạo được cái đoàn kết giữa Tăng chúng. Mà chỉ khi nào mình thương yêu, độ lượng, mình xây dựng, lôi kéo, lôi cuốn về, giữ lại, giữ con người lại để xây

[50:18]dựng thì cái đó là mình thực hiện được cái mục tiêu này. Đó. Cái mục tiêu thứ hai nữa đó là xây dựng được tình thân ái trong Phật tử với Phật tử với nhau, giữa Phật tử với nhau, đó là Tăng chúng. Vì Phật tử đi chùa á nhiều khi vô tình chia nhóm, nghĩa là nhóm người nghèo riêng, nhóm người giàu riêng, nhóm thương thầy này riêng, nhóm thương thầy kia riêng. Rồi nghĩa là nhóm mà thương thầy Minh Trí A, nhóm mà thương thầy Minh Trí B, nó cũng rắc rối lắm chứ không phải không. Nghĩa là khi mình làm Phật sự thì mình phải xóa cái điều đó đi, thấy không có phân biệt. Là trong lòng mình, chính trong lòng quý thầy mình

[50:54]coi mình như mọi người nên không có phân biệt, không có để chia chùa của Phật tử của chùa này, Phật tử của chùa kia. Vì có một thời gian dài á, chúng tôi hay nghe là quý thầy mình hay kêu Phật tử đừng có đi lang thang qua chùa này chùa kia, chùa nào ở yên chùa đó. Hay nghe câu đó, quý thầy có nghe không? Có không? Tôi hay nghe lắm á, rồi sau này tôi mới cự nự vụ đó riết á. Vì có lần có người Phật tử của của tôi lên lên chùa gặp tôi mới khoe, nói: "Thưa thầy, thời gian qua con giúp được cái sư cô ở chùa đó vậy, rồi con giúp chuyện ông thầy đó chùa đó vậy, con giúp chùa kia vậy." Tôi nói: "Đúng là đệ tử thầy." Vì đệ tử của tôi đó

[51:32]là phải đi lo cho mấy chùa khác nhiều hơn lo cho tôi thì đúng là đệ tử tôi. Còn mà ngươi cứ lo chùa tôi không thì bắt đầu tôi hơi nghi ngờ cái người đệ tử của tôi. Cái người Phật tử mà cứ chỉ lo cho tôi không là tôi hơi nghi ngờ, coi chừng người này chưa hiểu giáo lý của tôi. Vì trong lúc quy y tôi dặn rõ lắm, tôi nói khi quý Phật tử quy y với thầy thì thầy là bổn sư, nhưng không phải chỉ biết có một mình thầy, mà bất cứ nơi nào có một vị Tăng Ni tu hành chân chính đều phải tới lui, thừa sự, học hỏi, cúng dường, tôn trọng, vân vân, đầy đủ hết, không có phân biệt. Tôi dặn điều đó rất rõ. Và chính vì cái tiền đề đó nên Phật tử với Phật tử không còn

[52:11]ranh giới nữa, và cũng tạo cái tiền đề để cho chùa với chùa, thầy với thầy không có chia rẽ, không phân biệt nữa. Đó là cái rõ ràng như vậy. Cho nên trong khi làm Phật sự là hai cái mục tiêu ban đầu đó mình phải nhắm cho kỹ, rồi không để phân biệt thành từng nhóm, từng phe. Hiện nay á, chúng ta còn bị cái rắc rối là cái tình trạng hai cái hệ phái lớn là Nam tông, Bắc tông chưa có cái thông cảm với nhau lắm, thì đó là một cái mục tiêu lớn mà chúng ta phải đạt được. Dù chúng ta ở Bắc tông nhưng cố gắng tìm khối kết với Nam tông Theravada, cũng như mong mỏi rằng những vị sư của Nam tông Theravada cũng phải

[52:48]tìm được cái chỗ thông cảm đối với Bắc tông Đại thừa. Đó, chúng ta mong mỏi như vậy. Còn những hệ phái nhỏ nhỏ hơn như Khất sĩ, Hòa Tăng, Thiên Thai Giáo Quán, Bắc tông, vân vân thì càng phải đoàn kết hơn nữa. Hiện nay đang có một cái cái mầm mống cái chuyện mới phát sinh gần đây thôi, là có một vài thầy muốn xuất hiện một Giáo hội khác trong đất nước mình. Là đất nước chúng ta đang có một Giáo hội gọi là đoàn kết được mọi hệ phái chung hết, nào giờ như vậy. Nhưng mà có một vài quý thầy thì quan ngại cái Giáo hội này không tốt và đang muốn tách ra một Giáo hội khác. Hiện nay đang có cái cái lộn xộn đó một chút.

[53:31]Thì cái đề tài quan điểm Phật sự thì chúng ta sẽ học một bài hẳn về Giáo hội, cái tựa đề là "Giáo hội". Đó, một bài không biết bài thứ mấy, nhưng rồi chúng ta sẽ học, chúng ta sẽ nói kỹ hơn ý nghĩa của Giáo hội như thế nào. Hôm nay mình nói sơ sơ thôi. Thì cái việc mà chê Giáo hội này để làm xuất hiện Giáo hội kia, cái điều đó nó không đạt được cái mục tiêu về tạo sự đoàn kết của Tăng đoàn. Nếu mà cái Giáo hội hiện nay có cái gì đó sơ suất, mà trên đời có cái gì không sơ suất không? Có không? Không bao giờ. Cái gì cũng có khuyết có lở hết trơn á. Ngay cả Đức Phật của chúng ta đó, hoàn hảo, trọn vẹn như vậy đó mà nhiều khi các nhà sử học lôi ra còn chê. Ghê vậy á.

[54:14]Thế huống hồ là một Giáo hội tập hợp quá chừng con người, làm sao mà không có sơ suất, phải không? Nhưng mà rồi vì lý do một vài sơ suất đó, chê bai, đạp đổ, mất tín nhiệm, chống đối Giáo hội để muốn thành lập Giáo hội khác, liệu Giáo hội mới có tốt hơn không? Tập hợp được những người tốt không? Có chắc không? Không, phải không? Cho nên cái hay nhất là chúng ta không nên chia tách Giáo hội, vẫn giữ Giáo hội này, chúng ta xây dựng lại cho tốt đẹp hơn. Cái điều gì mà mình chưa đồng ý, từ từ xây dựng nữa. Mà quan trọng nhất là chính tâm hồn mình phải cho tốt cái đã. Nhưng quan điểm về Giáo hội chúng ta học ở bài khác.

[54:51]Đó, nên vì vậy hai cái mục tiêu là tạo sự đoàn kết thân ái giữa chư Tăng, giữa Phật tử là hai mục tiêu gần chúng ta phải đạt được khi làm Phật sự, chứ đừng để gây chia rẽ. Cái mục tiêu thứ ba là khi làm Phật sự chúng ta phải biểu lộ được cái lòng từ bi vô hạn đối với chúng sinh trong khi làm Phật sự, chứ không thể làm Phật sự mà trên đường chúng ta làm là đầu rơi máu đổ, tiếng khóc than vang là vang lên khắp nơi là không có được. Như hồi nãy chúng ta nói vậy đó. Ví dụ trường hợp một thầy, một cô nào có gì sai lầm, bị than phiền mình tới mình xây dựng lại, chứ không có chống đối, không có chia.

[55:30]Nhớ như vậy. Rồi có những cái biểu lộ cái lòng từ bi. Như nói ví dụ bây giờ mình muốn cất cái chùa lên, chứ vì Phật sự, vì cái nhu cầu mà tới lúc mình phải xây một cái tăng đường to, một cái giảng đường to lên, thì lúc đó phải lấp đi một cái cánh đồng, một cái ao, một cái ao và một cái cây to đó. Mà mình biết rằng cái ao đó, cánh đồng đó nó là môi trường sống của nhiều sinh vật, của nhiều sinh vật. Vì quanh quanh đó cái nguồn nước nó hiếm, thì các sinh vật: cóc, ếch, nhái, ễnh ương, cò, chim đồ hay tới đó để nó uống nước. Rồi có cái cái rạch nước nó dẫn ra dẫn vô như vậy, cái môi trường nó tạo thành một cái cái gọi danh từ

[56:10]chuyên môn nó gọi là một khu vực tiểu khí hậu. Cái từ đó có lẽ tôi nghe tôi không nói chính xác lắm, nhưng mà đại khái vậy, một cái khu vực khí hậu nhỏ, một khí hậu sinh thái nhỏ nhờ có một cái ao nước to như vậy để cho nhiều cái giống sinh vật họ tới lui tới lui như một cái ốc đảo giữa sa mạc như vậy, rất là lợi. Bây giờ mình vì chọn đúng cái vị trí nhầm chỗ đó, cất phải cất cái nhà, phải lấp bớt cái ao đó thì mình đụng tới cái đời sống của nhiều loài, phải suy nghĩ lại. Vì nếu dựng được cái chùa mà ảnh hưởng tới cái sinh thái của những loài dù mắt mình không thấy, ờ và những con chim, những con vật nhỏ nhỏ, những cọng dây leo,

[56:48]những cánh hoa dại, nó đều là đụng tới cái chúng sinh, mình phải suy nghĩ lại. Vì lòng từ bi không cho phép mình muốn làm gì thì làm. Lúc đó là hoặc mình phải tìm mọi cách dời cái vị trí mình xây cất ra chỗ khác, hoặc là nếu mà phải lấp cái ao đó, phải mở một cái ao khác tương tự liền, mà để cho chúng sinh vẫn còn có chỗ, chứ không từng con vật nhỏ nhỏ nó có cái oán trong lòng nó vẫn tạo thành một cái tổn phước cho mình khi mình làm Phật sự. Mà điều đó có nghĩa là mình đã không biểu lộ được lòng từ bi vô hạn của đạo Phật đối với muôn loài khi làm Phật sự. Tuy khi làm nó đụng chạm nó lấn cấn dữ lắm chứ không phải dễ đâu.

[57:28]Khi làm được việc này chứ nó đụng chạm bên qua việc này việc kia. Rồi có nhiều khi ờ ví dụ như là nói ví dụ như là cái nhà nước phóng một con đường, phóng đi ngang qua cái chùa luôn. Phóng đi ngang qua cái chùa thì lúc đó cái cái chùa đó mới phản đối, cự nự. Là cái chùa cổ nào giờ xưa nay bây giờ con đường mà phóng đi qua như vậy hư mất cái chùa người ta, không được. Mà mình lên mình nói mình cũng đại diện giáo hội mình lên nói chuyện với bên Bộ Giao thông Công chánh thì mấy ông cũng trình bày hết lý lẽ, mấy ông nói giờ hết cách rồi. Chỉ đi qua con đường chỗ chùa này á thì hy sinh cái chùa thì đỡ tốn bao nhiêu là cái

[58:07]kinh phí, tại đi lách qua chỗ khác cái là giải tỏa nhà dân đền tiền chết luôn. Mà phải đền cho thỏa đáng, đền ít dân kiện lên tới nghĩa là tới Chủ tịch nước luôn thì rớt chức hết. Mà đi qua cái chùa vậy thì bây giờ quý thầy hy sinh, nhưng mà ông trụ trì chùa ổng là ổng tự thiêu chứ ổng không có cho là thế là đụng tới chùa tui tui đốt xăng tui tự thiêu liền. Thì lúc đó ví dụ quý thầy làm việc giáo hội thì sao đây? Một bên mình thấy đúng là lợi ích chung phải không? Lợi ích chung của xã hội, một bên là cái ông thầy trụ trì bây giờ ổng liều chết rồi. Lúc đó cái đó mới khổ đó. Cái đó bây giờ mình phải cân đối làm sao cho nó khéo léo được bên này được bên kia.

[58:39]Thì thôi tới chừng đó quý thầy giải quyết chứ còn tui giờ tui bí rồi, giao quý thầy nữa làm. Đó, Phật sự thì vậy đó, nhưng mà trong cái cách giải quyết mình mình làm sao lúc nào cũng biểu lộ cái lòng thương yêu để cho mọi chuyện nó hài hòa, tốt đẹp, bên nào rồi cũng vui lòng, chớ đừng có để gây chia rẽ, hoặc là người ta nhìn vô người ta thấy mấy thầy sao hắc ám dữ quá, không được. Thấy ông thầy đó đòi tự thiêu cái mình nói ờ mình bày ra đường luôn ra liều chết luôn thì nói ủa sao mấy ông thầy ổng dữ quá? Cái đó cũng không được. Thì một ông dữ thôi chứ mình phải hiền lại, mình phải xoa dịu, tìm cách giải quyết vấn đề cho nó êm đẹp lại, phải không?

[59:15]Nó là vậy. Và một cái mục tiêu gần cuối cùng, cuối cùng nhưng mà lại là quan trọng cực kỳ luôn. Là lâu ngày dài tháng, cái việc Phật sự quý thầy là phải làm sao đưa được ảnh hưởng của đạo Phật lan rộng vào mọi nơi, mọi giới. Đó là mình làm Phật sự đúng. Chứ không phải mình làm Phật sự sau ba năm mình làm Phật sự rồi thì báo cáo là đã hai ngàn Phật tử bỏ chùa không tới chùa nữa thì chết luôn. Thì cái Phật sự mình không biết nó là sao rồi, phải coi lại. Chứ làm Phật sự đúng á, mình làm đúng trên tinh thần đạo lý thì mỗi ngày nó làm cái ảnh hưởng lan rộng từ từ. Cái tin đồn tốt đẹp về quý thầy, quý cô nó nó xuất hiện dần dần, dần dần.

[59:58]Thì sau khi ba năm làm Phật sự thì từ một cái xã mà chỉ có hai ba chục Phật tử, bây giờ đã thành năm trăm Phật tử thì như vậy là mình thành công, Phật sự thành công. Dù không phải là mình thuyết giảng, dù mình làm những việc khác thôi, nhưng mà người ta nhìn chung quanh cái việc làm của mình, người ta cảm mến cái đức độ mà từ từ người ta thu hút về. Thì đây là cái mục tiêu quan trọng. Đánh giá cái sự thành công, cái sự chuẩn mực, cái đúng đắn trong cái Phật sự mà mình làm. Chứ còn mình làm một thời gian mà người ta bỏ đạo là mình có cái gì sai. Nên ở đây cái nhân quả nó nằm chỗ này. Mà nói là lan rộng vào mọi nơi mọi giới là sao?

[1:00:39]Mọi nơi thì ám chỉ vùng sâu, vùng xa. Nghĩa là những cái nhà bên cạnh chùa phải biến thành Phật tử liền, không nói gì hết. Chứ mình chùa mình ở đó mười năm mà cái nhà bên cạnh không biết gì đạo Phật, mình sai nha, không chấp nhận được. Quý thầy, quý cô đó là một, đáng phê bình đó. Mười năm mà không độ được cái nhà hàng xóm là người này không đủ tư cách trụ trì. Phải độ cho được cái người hàng xóm mình đi. Rồi những cái xóm, làng xa xa gần gần đó, đạo Phật phải lan vào, lan vào hết. Và chung quanh mình nói là gần, nhưng mà không phải như vậy. Nếu quý thầy làm việc lớn hơn nữa trong Ban đại diện,

[1:01:17]Ban Trị sự thì những cái xã vùng sâu, vùng xa mình phải tìm cách đưa được ảnh hưởng đạo Phật tới đó hết. Gọi là mọi nơi, phải nghĩ tới việc đó. Vì cái mục tiêu cuối cùng là mục tiêu này nè, giáo hóa chúng sinh giác ngộ nên phải đem ảnh hưởng đạo Phật về những vùng đó hết, những vùng sâu vùng xa. Cái đó mới là cái bản lĩnh của quý thầy. Chứ đừng chỉ tập trung ở những vùng thị xã, thành phố, là cái dở. Vì ở đó người ta có đời sống văn minh rồi, nhiều thầy, nhiều cô làm rồi. Nhưng vùng sâu, vùng xa ít người, nghèo, đi làm đó cực mà không có quyền lợi nhiều. Nhiều người tránh, nhiều người né thì chúng ta phải phải xông vào.

[1:01:54]Thường như vậy, người mà đi dấn vào cái vùng sâu vùng xa làm việc Phật sự á là người tâm rất là tốt. Vì về cái vùng đó, Phật tử có tiền đâu mà cúng. Chẳng những Phật tử không tiền cúng, quý thầy tới nói đạo tính sau khi nghe quý thầy giảng pháp là từ bi, nhân quả đủ thứ xong quý thầy nói xong chưa? Xong rồi. "Thầy có tiền cho con mượn đỡ hai chục ngàn con mua gạo ăn." Nghĩa là chẳng những không cúng mình đồng nào mà còn hỏi mượn mua gạo ăn nữa thì quý thầy còn dám đi làm Phật sự vùng đó nữa không? Dám không? Lành thay! Đau khổ mờ móc tiền ra tại mình nói từ bi thương yêu quá mà giờ không móc ra đồng

[1:02:30]nào, móc ra về cái còn có năm ngàn đi xe không đủ, phải năn nỉ ông lơ xe: "Thôi, cho thiếu hai ngàn bữa nào ghé Thiền Khánh thầy trả hai ngàn. Chớ thầy đi làm Phật sự về te tua quá con ơi." Nói vậy. Cho nên mà cái làm Phật sự mà ở vùng sâu vùng xa phải có tâm Bồ Tát lớn mới làm được. Mà đó là cái mục tiêu của Phật sự mọi nơi. Bây giờ tới mọi giới, mọi giới là gì? Tức là cái giới mà đã hiểu đạo Phật rồi, giới chưa hiểu đạo Phật, giới thuộc về tôn giáo khác, mình phải tìm cách gây được ảnh hưởng đạo Phật vào đó hết thì đó mới là Phật sự thành công. Ví dụ, bây giờ chúng ta thấy cái người Thiên Chúa

[1:03:09]giáo, họ bây giờ thì họ không như hồi xưa nữa. Nói chung, họ cũng dễ thương. Thì chúng ta tìm cách đối thoại với họ, nói chuyện với họ, trao đổi giáo lý với họ để mình hiểu thêm à giáo lý Thiên Chúa giáo là gì, mình cũng cho họ biết giáo lý đạo Phật là gì, mình trao đổi. Còn đối với những người Hồi giáo, Hồi giáo thì họ có những cái, cái đạo của họ nó có những quan điểm rất là rõ là phải giết những người nào không theo đạo Hồi. Trong cái đạo họ có câu đó rất rõ nha. Hễ người nào mà sa đọa nè, báng bổ đạo Hồi, ngoại giáo không phải đạo Hồi, có quyền giết. Đạo Hồi có ba tiêu chuẩn đó. Quý thầy ớn chưa?

[1:03:51]Bởi đó lý do tại sao đạo Hồi xuất hiện ở đâu khủng bố xuất hiện tới đó. Vì trong điều đó họ ghi rất rõ. Bây giờ thì mình nhìn cái điều đó mình thấy đáng thương. Vì ngày xưa họ cực đoan quá. Bây giờ mình có thể tiếp xúc với họ, mình nói chuyện và mình nói về nhân quả. Và mình nói rằng cái thế giới ngày nay là một thế giới của sự khoan dung. Thế giới của sự khoan dung nghĩa là người ta sống hòa bình với nhau dù người ta không có giống nhau trên nhiều phương diện. Nhất là dù không có giống nhau về tôn giáo, người ta vẫn có thể sống chung, chấp nhận nhau được. Gọi là toleration, vẫn chấp nhận nhau được.

[1:04:27]Chứ không thể là vì khác đạo mà bức hại nhau thì như vậy cái này không còn là đạo nữa. Thì mình đánh ngay cái cái mà căn nhất của đạo Hồi, mình trao đổi, mình nói chuyện, mình thuyết phục người ta, mình đưa ảnh hưởng đạo Phật vào trong đó. Làm cho người ta tin nhân quả, tin nhân quả rồi thì người ta dè dặt với việc mà khủng bố, giết hại. Thì đó là những điều như vậy. Nghĩa là chúng ta đưa được ảnh hưởng của đạo Phật vào mọi nơi, mọi giới. Mà đó là cái mục tiêu gần, bốn mục tiêu gần chúng ta phải nhớ. Nhớ không? Cái này là gì? Tình đoàn kết của Tăng chúng. Cái này? Tình thân ái của Phật tử. Biểu lộ lòng từ bi đến muôn loài trên trong khi làm Phật sự. Và cuối cùng là:

[1:05:15]Đưa ảnh hưởng đạo Phật lan rộng vào mọi nơi và mọi giới. Bốn mục tiêu gần, còn mục tiêu tối hậu là: Giáo hóa chúng sinh giác ngộ. Cho nên khi làm Phật sự, mấy mục tiêu này mình phải nắm cho kỹ, không để sai. Rồi, bây giờ chúng ta nói rằng: Phật sự nào cũng có khó khăn hết, không có một Phật sự nào dễ đâu. Nghĩa là chúng ta muốn làm việc tốt nhưng mà thế nào cũng có khó khăn. Quý thầy hãy tin một điều này, là sau này quý thầy lớn lên làm Phật sự thì phía trước con đường quý thầy đang đi là gì? Là gai góc. Là chông gai, là hầm hố, coi chừng có mìn nữa chứ không phải không. Cho nên từ bây giờ quý thầy phải chuẩn bị cái tâm đó.

[1:06:04]Chuẩn bị cái tâm là sau này bước ra làm Phật sự, đủ khó khăn, trở ngại, chống đối chờ mình đó. Chứ đừng nghĩ là ờ lớn lên tôi sẽ xây cái chùa, tôi độ chúng sinh, tôi thuyết pháp một ngày là mấy ngàn người nghe. Đừng có nghĩ như vậy. Có ngày thuyết pháp không ai đi nghe, mà cứ ngồi giảng cho tôi, đừng có sợ.

[1:06:25]Cho nên người mà làm Phật sự á, phải có đạo lực để đủ bình an tự tại mà vượt qua những trở ngại, chống đối cả bên trong lẫn bên ngoài. Cả bên trong lẫn bên ngoài. Mà đạo Phật mình hiện nay đó, là mình gặp cái chống đối từ bên trong nhiều hơn bên ngoài. Nghĩa là khi mình làm một Phật sự á, ở bên ngoài người ta cự mình ít mà huynh đệ, quý thầy mình cự nhau nhiều hơn. Sao vậy? Bởi vì đạo Phật mình chưa có được cái đoàn kết lắm, đây là một cái nhược điểm lớn trong đạo Phật, quý thầy để ý. Cho nên muốn làm việc tốt á là chẳng những là mình đã không được hỗ trợ thì thôi chứ, mà còn bị cản, bị kéo, bị níu đủ thứ hết.

[1:07:06]Mà có khi gặp cả sự mưu hại nữa. Này điều này quý thầy phải thấy trước, ý thức một cách rất rõ ràng. Chớ không có được mơ hồ về nó. Mơ hồ về nó tới chừng đụng chuyện quý thầy thoái tâm liền, mình bị lung lay, mình không còn giữ được cái lập trường ban đầu nữa là sai, là là thua luôn á, là Phật sự không viên mãn. Từ bây giờ phải hiểu con đường đi tới là ảm đạm, tối tăm, chông gai. Nhưng phải đi, không có sợ. Cái nguyện. Cuộc đời của chúng tôi cũng vậy. Tuy bản thân tôi thì tôi chưa làm được nhiều lắm, nhưng mà những cái chống đối, những trở ngại mà tôi phải gặp phải là quá sức, quá thê thảm, thảm thiết,

[1:07:46]rùng rợn, te tua, tan tác, tan tành, tồi tệ, không thể nào mà tưởng tượng được. Nhiều khi có quý thầy chỉ biết một vài cái điều khó khăn của tôi là quý thầy đã than rồi, chứ quý thầy biết hết mọi điều mà tôi gặp trở ngại như tôi biết thì quý thầy mới hết hồn, hết hồn đủ thứ, nhiều chuyện. Và chúng ta phân tích những cái nguyên nhân tại sao có khó khăn. Là có khi mình việc làm mình tốt nhưng người khác chưa hiểu nên phản đối. Cái đó là là không phải lỗi của mình. Ví dụ bây giờ mình thấy là cái nhà kho cũ nó không có lợi bằng cất lên đó một cái cái thư viện. Mà có thư viện cho Phật tử quanh vùng đó về đó nghe Pháp thì lợi hơn.

[1:08:33]Nhưng mà khi mình làm như vậy thì cái người huynh đệ mình không đồng ý, nói: "Phá dỡ nhà kho là tổn hao tiền của Tam bảo, mà mở thư viện biết người ta có tới hay không?". Nhưng mình bằng cái trực giác của mình mình biết mở được cái thư viện có sách, có băng giảng, có video chiếu luôn thì sẽ thu hút được nhiều Phật tử tới mà nghiên cứu đạo, mình quyết tâm mình làm. Nhưng mà ông huynh đệ ổng cũng quyết tâm ổng cản. Thì đó là những cái vì người ta không có ác ý nhưng người ta chưa hiểu được việc làm của mình nên người ta phản đối. Đó là một cái khó khăn, khó khăn này nhẹ. Rồi có trường là việc làm mình tốt

[1:09:07]nhưng mà mình gặp cái người không có thiện tâm, sợ mình làm thành công có uy tín nên tìm phá hoại. Cái này mới rắc rối. Thì cái người này họ chẳng cần biết mình làm điều đó là tốt hay không tốt với đạo. Họ chỉ sợ mình có uy tín là phá thôi. Cái này mới nguy hiểm, họ phá thì nhiều cách lắm. Phá chọt ra nói vào, gieo tiếng xấu, vu oan vu khống. Vì vậy mình chống đỡ rất là vất vả. Và chính vì nhiều khi họ gieo tiếng xấu nhiều quá rồi mình không còn được ai ủng hộ nữa, có khi mình phải bỏ Phật sự đó luôn. Ví dụ như bây giờ quý thầy muốn trình bày với thầy của mình là thấy trong làng có nhiều đứa trẻ không có học thấy tội quá, xin mở một lớp tình thương.

[1:09:53]Mình liên hệ phòng giáo dục, xin thầy cô giáo rồi chính mình cũng phụ dạy, rồi đi vận động Phật tử xin tiền để trợ cấp thêm về vở viết cho mấy em đi học, mở lớp học tình thương. Thì việc làm mình mình với thành tâm thiện ý mình chẳng nghĩ gì cả. Nhưng mà ông huynh đệ mình ổng sợ làm thành công mình có uy tín với thầy, tổ, ông thầy ổng giao ngôi chùa lại, có uy tín Phật tử chung quanh rồi nửa sau này ổng không chống nổi. Rồi bắt đầu ổng mới gieo tiếng xấu, ổng chống kịch liệt. Ổng nói: "Ông này là ổng lợi dụng vận động tiền bạc của Phật tử để ổng sắm xe, ổng bỏ túi riêng. Ổng là giả bộ tổ chức lớp học tình thương để ổng đi la cà với

[1:10:27]mấy người phụ nữ ở trong làng trong xóm, đi tối ngày". Nghĩa là ổng gieo tiếng xấu một thời gian, rồi cái người ta gặp mình cái người ta quay mặt luôn. Không xây dựng nổi cái lớp học tình thương nữa. Làm mình như vậy. Đây là họ không có thiện tâm, họ sợ mình thành công họ phá, mà phá này độc, khó khó đỡ lắm. Bị trong chùa phá ra khó đỡ lắm. Như bản thân của chúng tôi cũng vậy, như có một cái sư cô thì chúng tôi vì quý mến người trong đạo nên chúng tôi hễ gặp chúng tôi cũng quý, kính ủng hộ. Thì cô nói: "Chuyên gia nói bậy, chuyên gia bóp méo, chuyên nói xấu vấn đề". Sợ luôn. Thì tôi cũng tỉnh bơ thôi nhưng mình hiểu trong cuộc đời như vậy, trong đạo như vậy.

[1:11:11]Thấy là những việc làm tôi làm rất là vô tư, thành tâm thiện ý, không có mưu tính gì hết nhưng mà luôn luôn suy diễn thành cái xấu rồi đi rao ra nói. Cứ như vậy. Nên trong cuộc sống là như vậy, lạ như vậy. Rồi một nguyên nhân khác mà làm cho chúng ta gặp trở ngại là vì có khi vì chúng ta phước chưa đủ, nghiệp còn nhiều cho nên việc Phật sự gặp nhiều khó khăn, trở ngại. Như có cái ví dụ vậy. Ví dụ bây giờ quý thầy được cho Ban Trị sự tỉnh giao cái việc là đi thông tin liên lạc, nối giữa Ban Trị sự và các huyện và các chùa trong tỉnh. Thì đó là một Phật sự phải không? Phật sự đó vất vả. Nhưng mình tình nguyện mình làm, mình mới than là:

[1:11:54]"Vì con chưa có xe." Cái ông hòa thượng ổng ngồi ổng nghĩ ổng cho mình chiếc xe để mình đi công việc cho đạo. Thì khi mình hồ hởi mình lên chiếc xe mình đạp, mình đi nửa đường ngay khúc mà vắng nhất không có ai thì xe nó hư. Bắt đầu mình cà lết, cà vát mình đẩy về tới chỗ sửa được. Sửa nghĩa là không đủ tiền sửa, phải mượn người Phật tử để sửa tiền đó, sửa xe mai mốt mình đi kiếm mình trả lại. Rồi hẹn 12:00 về tới chùa thì đi luôn tới 7-8:00 tối mới quay về. Mệt phờ luôn. Đó là rồi mà chẳng những vừa tới cái chùa để gặp ông thầy trụ trì thì ổng chờ lâu không có ổng đi đám mất tiêu. Rồi không gặp được nói chuyện.

[1:12:35]Là những cái trở ngại nó cứ xuất hiện như vậy mà những cái khó khăn lãng nhách thì cái đó gọi là gì? Do mình chưa đủ phước, nghiệp còn. Thì trong trường hợp đó phải làm sao? Cứ làm tới luôn, lì mà làm tới coi nghiệp nó tới đâu. Nghĩa là mình cứ tiếp tục chịu cực chịu khổ để làm Phật sự cho nó tiêu nghiệp luôn. Cái đó là cái phước ít. Thì bên cạnh mình về chùa lại mình lạy Phật sám hối. Rồi mình giúp đỡ người nào được giúp đỡ để tăng thêm cái phước để cho việc Phật sự mình trơn tru. Nghĩa là mình có khi mình không có tiền để giúp ai, mình nói bằng một lời nói giúp người ta cũng có phước lớn nữa.

[1:13:15]Mà cái đó là tôi hay làm lắm, không có tiền chớ mà xúi người này giúp người kia là tôi chuyên môn. Mình không tốn đồng nào mà có phước lớn. Mới hỏi: "Thưa thầy, tính mua cho ông thầy đó chiếc xe đạp, thầy nhắm ông thầy đó được không?". "Tốt, tốt! Ông thầy đó học siêng, tu hành đàng hoàng đó, mua cho ổng xe đạp liền đi". Mình không tốn đồng nào mà mình có phước bằng cái người cúng luôn vậy. Cho nên chuyên gia tôi vậy. Thì mình cứ làm phước từng chút từng chút như vậy, cộng sám hối đàng hoàng thì lâu ngày cái ông hòa thượng ổng sai mình đi, xe cũ hư hoài ổng tội nghiệp cái ổng mua cho chiếc Wave

[1:13:45]Trung Quốc rồi ba tháng sau mới bắt đầu nó hư, chứ giờ nó chưa hư. Đó thì cũng phước tăng lên chút, đỡ phải dắt. Thấy không? Là vậy. Thì đó là vì cái thiếu phước. Bây giờ một nguyên nhân nữa mà để làm cho chúng ta trở ngại là có khi vì tâm mình tự hào, mình nói lời khoe khoang cho nên chướng duyên xuất hiện. Là ví dụ giờ mình phụ mình coi sổ sách cho ông hòa thượng đi để làm Phật sự. Bước ra gặp ai mình cũng nói chứ: "Văn thơ, công lệnh nghĩa là chứng từ của giáo hội, sổ sách giáo hội là nằm trong một tay tôi hết nè. Nghĩa là hòa thượng nhiều khi hòa thượng không biết cái gì, tôi là tôi lo hết, tôi soạn thảo hết, hòa thượng chỉ ký thôi.

[1:14:28]Nghĩa là trong tay tôi hết". Mình nói thì ba ngày sau hòa thượng đuổi đi mất rồi. Chướng duyên nó xuất hiện liền là do mình nổ. Không được. Cho nên vì vậy làm Phật sự mà muốn cho bền phải phải khiêm cung, kín đáo. Phải khiêm cung, kín đáo. Là ai hỏi làm cái gì vậy? Dù mình làm công việc rất quan trọng, mình nói: "Dạ, phụ việc hòa thượng sai chuyện này, sai chuyện gì làm chuyện đó thôi." Không nói gì. Đó mình lặng lẽ như vậy mà bền bỉ. Mà trong thâm tâm mình cũng vậy, là không bao giờ là mình nghĩ mình hay, mình giỏi. Là như vậy thì có thể bền được. Một nguyên nhân nữa mà làm cho Phật sự gặp trở ngại là

[1:15:09]vì mình hưởng trước sự thành công trong tưởng tượng nên phước bị tổn và Phật sự gặp nhiều trở ngại. Ví dụ như là mình xây ngôi chùa thì việc xây chùa phải xin giấy phép và có bản vẽ đầy đủ hết. Thì trong bản vẽ mình phải thiết kế cột ở đâu, phòng, tượng Phật gì, gạch men gì, loại gì mình đã thiết kế sắp hết rồi mà cái chùa nó còn nằm ở trên? Trên giấy. Bắt đầu mình đi qua chùa khác mình chơi thấy người ta cũng đang cất, cái nói: "Anh cất chùa này là xấu hơn cái chùa của tôi. Gạch men này là không ngon, tôi là gạch men này...". Mà người nói đã đời mà chùa mình còn ở trên giấy á. Nghĩa là mình đã hưởng trước cái vinh quang,

[1:15:47]cái thành công trong tưởng tượng thì thôi chùa nghỉ luôn, không bao giờ cất được nữa. Không ai cúng một đồng nào cất hết trơn. Tại mình ngồi mình đi nổ hết rồi, mình cứ hưởng cái thành công đó hết rồi. Đó cũng là một cái chướng duyên. Cũng giống như mình tu là mục đích là mình là để để đắc đạo thì chưa đắc nhưng bắt đầu mình ngồi mình tưởng tượng: "Nói sau này mình đắc đạo cái người ta tới mình chỉ, cái mình nói tiền kiếp con là vậy, hôm qua con mới làm chuyện đó phải không? Lại đây thầy chữa bệnh cho". Người ta chắc người ta lễ lạy mình lắm á. Thì mình ngồi mình tưởng tượng vậy, ba ngày sau là mình nhảy nóc nhà mình cười luôn.

[1:16:20]Là chuyện đắc đạo không bao giờ xảy ra nữa. Cho nên mà để thành công á là không bao giờ mình dám chắc sẽ thành công. Tuy là vạch hết kế hoạch nhưng lúc nào cũng nơm nớp, cũng lo sợ thì như vậy mới có thể thành công được. Giống như bản thân của chúng tôi vậy, tôi đi giảng mỗi bài giảng là một cái lần nơm nớp lo sợ. Không bao giờ tôi dám chắc là mình giảng bài giảng được đúng được ý Phật, thành công hết. Lúc nào cũng cầu nguyện chư Phật gia hộ hết. Lúc nào cũng phải lo sợ, không bao giờ chắc rằng mình đã thành công hết. Nhờ vậy đó mà đôi khi giảng còn có người nghe, chứ còn mình nói chắc hôm nay giảng là chắc ngon lành,

[1:16:58]bước vô tự nhiên bữa nay lớp đi đâu vắng hết trơn, không còn ai, Phật tử bỏ luôn, thầy không thèm nghe nữa. Nó như vậy. Cho nên cái mà hưởng trước sự thành công trong tưởng tượng là nguy hiểm, phá Phật sự. Giờ chúng ta nói về cái đúng và sai trong Phật sự. Trong làm Phật sự thì không phải việc Phật sự nào cũng đúng, có khi chúng ta đã làm sai mà không biết. Có khi chúng ta làm sai với đạo lý mà không biết mà cứ theo đuổi tới cùng thì đây là nguy hiểm, dù làm Phật sự đó nhưng mà cái quả báo xấu sẽ xảy ra. Ví dụ ví dụ như là mình quyết định là cất một cái nhà Tăng lớn cho Tăng chúng ở, ai cản cũng không nghe, nhưng mà không ngờ sai lầm. Vì sao vậy?

[1:17:41]Vì lúc đó trong chùa chưa có người ở đông cần phải cất cái nhà Tăng rất lớn, mà trong làng năm đó thất mùa, người ta đói quá chừng đói mà không đem tiền ra giúp mà lo cất cái nhà Tăng cho thật lớn mà không ai ở hết. Thì như vậy tuy gọi là làm Phật sự nhưng mà sai với đạo lý lúc đó thì điều này làm chúng ta tổn phước. Cho nên không phải Phật sự nào cũng là đúng đâu, chúng ta cẩn thận. Trong cái Tùng Lâm Tuyển Tập của thầy Phước Tịnh cũng nói đấy: có ông tri sự đó ổng lấy tiền mà người ta cúng để cho Tăng ăn, ổng đem cất nhà cho Tăng ở, vậy mà ổng phải đọa địa ngục một thời gian. Thì mình không biết thực hư thế nào nhưng điều đó cảnh giác

[1:18:26]rằng là mọi điều Phật sự chúng ta làm không phải luôn luôn đúng mà mình cứ tưởng là đúng nên phải dè dặt dữ lắm. Lúc nào cũng phải cầu nguyện Tam bảo gia hộ hễ mình làm được Phật sự nào thì Phật sự đó luôn luôn đúng với ý của chư Phật. Có khi trường hợp này nữa cái sai này nữa là có khi ở bên ngoài á mình lấy danh nghĩa là làm Phật sự mà bên trong mình còn ẩn chứa những mục tiêu danh lợi ngấm ngầm ở trong. Ví như mình làm, mình cất cái chùa nhưng kỳ thực trong tâm mình nghĩ là để thu hút sự cúng dường của nhiều người thì cái đó là mục tiêu danh lợi rất nguy hiểm, đáng sợ. Nên bên ngoài nhiều khi thấy làm đẹp đẽ nhưng bên trong lại hoặc là mình

[1:19:11]tổ chức một cái trại mồ côi để nuôi trẻ mồ côi khuyết tật, vân vân. Nhưng mà nhiều khi coi chừng bên trong là mình thấy là dễ thu hút được cái sự đóng góp sự lạc quyên của nhiều người và nhiều khi mình nói là có lời. Đó là cái danh nghĩa là Phật sự mà bên trong là danh lợi là thủ đoạn cái đó là cái sai nặng. Rồi một điều này nữa là Phật sự thường tạo nên cái phước cho người làm. Nghĩa là Phật sự vì sao? Vì Phật sự luôn luôn là nhắm đến lợi ích của số đông của Tăng Ni chúng và cho nên là người làm Phật sự lâu ngày dài tháng là người có phước lớn. Luôn luôn như vậy mà nếu mình không tiếp tục tu học

[1:19:56]thì ngày nào đó đạo lý nó mất trong tâm mình, bắt đầu mình làm bậy, không còn làm Phật sự nữa mà gọi là cái gì sự? Ma sự hoặc thế sự. Thế sự là chuyện danh lợi, còn ma sự là những chuyện mà trong đó mình có cái thủ đoạn lừa dối ở trong gọi là ma sự là do mình không có tiếp tục tu học nữa. Nghĩa là mỗi ngày bắt đầu mình quên cái việc lạy Phật, ngồi thiền, tụng kinh, quên, mình nghĩ mình có phước rồi, đi đâu cũng có người hầu kẻ hạ sống sung sướng rồi, quên là bắt đầu từ từ lạc qua ma sự. Rồi không học nữa, giáo lý chân lý đạo lý là vô tận trong cuộc sống, chủ quan đủ rồi, tôi học tốt nghiệp cái khóa trung cấp khóa cao cấp

[1:20:37]rồi, đạo lý đủ rồi là tiêu liền, không bao giờ được như vậy. Vì chân lý là vô tận nên không được tự mãn, phải tiếp tục tu học mãi như vậy. Một điều trong Phật sự chúng ta cẩn thận nữa là đừng để hao tốn tiền bạc vô lý, ta sẽ bị tổn phước về sau. Vì sao vậy? Vì làm Phật sự là luôn luôn tốn tiền, luôn luôn tốn tiền thì chúng ta phải xài cái đồng tiền đó cho rất hợp lý, đem lại hiệu quả cho đạo, cho mọi người thật kỹ. Chứ không để làm thí dụ mình mua một món đồ rồi cuối cùng đem về không xài được coi như mất món đồ mất số tiền đó mình sẽ bị tổn phước. Cất cái nhà không có dùng để ở được rồi phải bỏ là tổn phước nặng.

[1:21:20]Hoặc là mình cứu trợ, cuối cùng mình cứu trợ lầm chỗ cũng bị tổn phước nữa. Cho nên nó có nhiều cái việc mà xài tiền bạc thì sau này mình nói thêm, nó là một cái nguy hiểm để cẩn thận. Với lại một điều nữa là chúng ta nãy nói Phật sự luôn luôn là sự hợp tác của nhiều người. Vì vậy khi làm Phật sự là mình phải chung tay góp sức, đừng có bao giờ mà giành làm một mình, đừng có giành theo kiểu là chủ nghĩa anh hùng cá nhân là cứ mình làm để được mình được ca ngợi, mình được tôn vinh là một cái sai lầm. Đó cũng là cái sai trong Phật sự mà mình phải có cái quan niệm rằng nếu cần mình nhường cái vai trò chính cái vinh quang cho người khác cho thầy cô khác

[1:22:01]cho Phật tử, mình đứng phía sau mình hỗ trợ thôi, phải có cái tâm đó. Nghĩa là miễn làm sao giữ được cái sự đoàn kết, chung tay góp sức trong khi làm Phật sự chứ không có giành làm một mình, nó là như vậy. Phật sự thì cũng có nhiều cấp độ là có những cấp độ mà thiên về vật chất và hình thức và có những cấp độ Phật sự thiên về tinh thần, tâm linh thì cái nào cũng giống nhau hết, đều có giá trị hết, miễn là Phật sự chân chính cùng nhắm được cái mục tiêu tối hậu thì Phật sự nào cũng quý hết. Nếu Phật sự mà thiên về hình thức vật chất ví dụ như là ví dụ như là gì? Là chúng ta cất chùa, đó.

[1:22:45]Khi chúng ta cất chùa thì cái chùa là cái gì thuộc về vật chất và hình thức. Đó nó thiên về phía đó nhưng bên trong mình có thờ Phật có tu tập thì nó về tâm linh. Nhưng mà tuy nhiên mình nhìn đơn giản là chùa thuộc về vật chất hình thức. Rồi sau đó dựa vào cái chùa vật chất hình thức đó, mình mới tổ chức những Phật sự có tính cách tâm linh hơn như là tổ chức thuyết giảng, tổ chức tu tập Bát quan trai rồi tổ chức cúng chẩn tế, vân vân thì cái đó là bắt đầu những cái Phật sự mà có tính chất tinh thần, tâm linh hơn. Như phổ biến kinh sách, làm những lễ hội như là lễ Phật đản, lễ Thành đạo, vân vân thì những cái Phật sự như vậy

[1:23:29]cũng là thuộc về cái cấp độ bắt đầu về cái tinh thần, tâm linh nhiều hơn. Cho nên Phật sự có nhiều cấp độ mà ở đây chúng ta không có phân biệt là vì cái hễ cái tâm chúng ta tốt thì Phật sự nào cũng là điều tốt hết. Chỉ có cái là chúng ta làm cho thích hợp thôi. Làm cho thích hợp là sao? Là ví dụ như trong cái hoàn cảnh nó chưa phải lúc để chúng ta cất một ngôi chùa vĩ đại thì đừng cất ngôi chùa vĩ đại. Mà đã đến lúc ví dụ như cần biểu hiện một cái văn hóa Phật giáo trong một thời đại cần cất một công trình lớn thì cất một công trình lớn. Để đánh dấu cái dấu ấn của thời đại thì cứ làm. Nghĩa là chúng ta làm sao cho nó hợp lý hợp tình trong

[1:24:12]cái thời đại mà con người ta không có đói khổ, đời sống người ta cao mình cần để lại một dấu ấn văn hóa Phật pháp thì cứ làm cái công trình lớn cho đẹp. Mà còn có những lúc không phải như vậy thì đừng làm công trình lớn, vừa chừng để tu để học thôi. Đó, miễn làm như vậy sao cũng được hết. Ví dụ như tổ chức lễ hội cũng vậy. Là lúc đó vào cái thời điểm mà người ta bận thiên tai, nạn dịch đủ thứ hết mà mình muốn tổ chức quy tụ một lễ hội vài ngàn người thì vô nghĩa, không nên. Nhưng mà có những lúc mà mọi người thảnh thơi, thư thả là cần những lễ hội lớn để tăng thêm cái long trọng, tăng thêm cái sự xúc động cho mọi người đối với Phật pháp thì

[1:24:56]cứ tổ chức cái lễ hội quy tụ vài ngàn người, không sao hết. Nghĩa là cái việc Phật sự nào cũng tốt, miễn là nó đúng thời, nó đúng lúc, nó hợp lý là chấp nhận được. Rồi có những lĩnh vực, những Phật sự mà nó liên quan đến ít người như là công việc Phật sự của chùa, thí dụ mình mua sắm cái gì, mình tổ chức cái gì đó thì nó liên quan tới chùa đó thôi và một số Phật tử tới lui của chùa, đó là cái lĩnh vực nhỏ. Rồi có những Phật sự mà nó liên quan đến đông người như là chúng ta làm việc của Giáo hội thì liên quan tới đông người. Mà có những việc Phật sự nhiều khi nó liên quan tới cả nước luôn. Nghĩa là việc Phật pháp, Giáo hội chung của cả nước mà có những

[1:25:37]việc Phật sự nó lan ra tới thế giới luôn, cũng có luôn. Cho nên ở đây Phật sự thì có nhiều cái quy mô, có những quy mô nhỏ như tại chùa chúng ta, có những quy mô lớn hơn như là cái Giáo hội liên quan tới chùa khác, có khi liên quan tới cả nước và cả thế giới. Cũng như là có nhiều cấp độ từ cấp độ thiên về vật chất, hình thức và có những cấp độ liên quan đến với tinh thần, tâm linh, đó là nhiều cái mức độ chúng ta phân biệt một chút. Cuối cùng thì chúng ta nhắc nhau một điều nhỏ là hai cái chữ Phật sự đã chuẩn bị cho chúng ta một điều nguy hiểm. Vì sao vậy?

[1:26:21]Vì cái chữ Phật rất là cao cả. Do đó, mà khi chúng ta nói chúng ta làm Phật sự là chúng ta đã tự nhận mình là những người cao cả. Chính vì vậy, khi mà cứ nói làm Phật sự hoài trong tâm mình đã xuất hiện cái tâm lý tự hào bí mật và chính vì cái tâm lý tự hào này sự nguy hiểm, sự đổ vỡ là đang chờ đợi chúng ta ở phía sau. Vì vậy, mặc dù là chúng ta nói với nhau về quan điểm Phật sự, về việc làm của đạo nhưng mà chúng ta phải hiểu cái chữ Phật sự đã ẩn chứa cái điều nguy hiểm cho cái đạo đức của mình. Nên vì vậy là khôn ngoan nhất là thế này, là mỗi khi chúng ta nói đến cái việc đạo mà những vị khác làm á thì chúng ta dùng chữ Phật sự.

[1:27:11]Ví dụ như vị thượng tọa đó, vị ni sư đó đi làm Phật sự. Còn ai hỏi tới mình thì mình nói đi làm cái gì? Mình nói mình: Dạ đi làm cái công việc cần thiết gì đó. Mình chỉ dùng chữ công việc thôi. Do thầy sai, do chùa sai, do Tăng chúng sai chứ đừng dùng chữ Phật sự. Mình dùng chữ Phật sự cho người khác, còn bản thân mình thì mình dùng chữ chữ công việc bình thường nhẹ nhàng thôi để giữ được cái sự khiêm tốn mà giữ được cái phước lâu dài một chút. Đó là những cái mánh nho nhỏ. Rồi khi làm Phật sự mà thất bại thì không sao. Ủa, thất bại mà không sao là sao? Vì thất bại là mình sẽ khiêm tốn, không có gì phải nói, nhưng mà sợ là sợ lúc thành công.

[1:27:56]Thì khi thành công rồi mình sẽ dễ kiêu mạn. Vì vậy, mỗi khi làm Phật sự mà được thành công thì chúng ta phải có cái tác ý, phải có cái tư duy trong tâm như thế này để tránh cái kiêu mạn: Thứ nhất là mình nghĩ là sao? Là do Tam Bảo gia hộ. Thứ hai là do do công sức của nhiều người, còn mình chỉ đóng một vai trò vai trò là tập hợp những điều đó lại để thành Phật sự. Nói ví dụ việc nhỏ là hôm đó ông thầy mình kêu ra ngoài Long An đi mua một mớ máy, một cái máy gì đó về để làm việc chùa. Tới chừng mình đem máy về, chùa mới phát hiện là giá bán, cái cô chủ hàng cô bán giá có 2/3 cái giá thực tế thôi. Thì chùa mới khen:

[1:28:50]"Trời ơi, huynh đi làm Phật sự thành công, huynh có đức ghê! Đi ra mua được cái món hàng rất là rẻ, chứ nếu người khác đi là lấy đủ giá là hao tốn hết mấy triệu đồng, tức mình mua rẻ đi mấy triệu đồng như vậy." Thì lúc đó làm sao? Nếu mình mà không khéo thì mình mới nghĩ: "À, mình có đức. Thấy không, tu lâu năm bắt đầu đẹp trai ra, cái bà chủ tiệm bà cảm mến bà bớt giá." Thì mình nghĩ như vậy thì sao? Lần sau mình ra nữa thì gặp ông chủ tiệm ổng làm mặt hình sự. Nhưng mà nếu mình suy nghĩ sao thì được? Suy nghĩ thế này: Là như vậy trước hết là do Phật gia hộ, phải không? Vì nãy mình mới đi mình có niệm Phật trên đường đi,

[1:29:30]vừa đi vừa run vừa niệm Phật nên có lẽ Phật thương tình gia hộ. Thứ hai là do phước chung của đại chúng, phải không? Là phước của đại chúng khiến không bị hao tiền của Tam Bảo nên mình nhờ cái phước của chúng đó mình mua rẻ được mấy triệu đồng. Cái thứ ba là nhờ bà chủ tiệm bà có tâm đạo. Tức là mình tính tới tính lui một lát không phải tại mình mà toàn tại ai không. Nhờ Phật nè, nhờ Tăng chúng nè, nhờ bà chủ tiệm, chứ không phải do do mình. Mình chỉ là một con người, một cái mắt xích trong một cái phước chung đó để tạo thành cái Phật sự, vậy thôi. Đó, mình phải biết suy nghĩ như vậy để tránh được cái tâm tự hào.

[1:30:09]Và sau này nhiều việc Phật sự lớn khác cũng vậy, mỗi khi có thành công mình chỉ là gì? Mình chỉ là một chiếc bóng của Tăng chúng, mình chỉ là một cái hạt bụi dưới chân của Phật. Đó, mình chỉ là một con người hoan hỷ và khiêm cung, chớ mình không phải là nhân vật chính để làm thành Phật sự, mà Phật sự thì mênh mông cả một đời con người, vô số vô số điều. Thì sau khi mà chúng ta làm việc Phật sự cả một đời gọi là đi đúng hướng và được thành công thì sau đó chúng ta sẽ làm gì? Chúng ta sẽ được điều gì? Hử? Sẽ được điều gì? Hỏi coi quý thầy thuộc bài không?

[1:30:54]Nghĩa là dù cả một đời tận tụy làm Phật sự

[1:30:59]và dù cho Phật sự rất thành công, chúng ta chỉ xin làm một hạt bụi bay trong buổi chiều lộng gió thôi, không là gì cả, không mong ước điều gì nữa hết. Chỉ có một điều à chúng ta dặn nhau như vậy, dù làm Phật sự vẫn không quên tu hành, vẫn không quên tu hành. Là chúng ta vẫn phải giữ cái thời khóa tu tập đều đặn, vừa làm Phật sự vừa tu hành. Mỗi ngày về vẫn phải lạy Phật, ngồi thiền, dù lúc đó đã thành công, dù có bận rộn. Rồi hoặc có khi chúng ta những thời sau những thời gian làm Phật sự nhiều, mình sắp xếp cái thời gian nghỉ ngơi để chuyên sâu tu tập hơn. Đó, đó là những cái điều cần thiết như vậy.

[1:31:46]Chớ chúng ta chấp chỉ tu thôi, không làm Phật sự là một sai lầm, hoặc là một người chỉ làm Phật sự không, không tu cũng sẽ sai lầm vì sẽ làm bậy. Không có đạo lý trong tâm sẽ làm bậy. Đó, những điều chúng ta nhắc nhau như vậy. Và mọi điều là chúng ta không đi tìm cái vinh quang gì cho mình cả, chúng ta chỉ đi tìm cái sự giác ngộ cho tất cả chúng sinh, chỉ mong cho chúng sinh được an vui, được giác ngộ, để cho cuộc đời này ánh sáng được trùm chiếu, niềm vui được lan tỏa, vậy là đủ rồi. Còn chúng ta sẽ bay theo cát bụi trong những buổi chiều lộng gió, quên mình đi, không còn gì nữa hết. Thì kỳ này thì tôi có cho câu hỏi, quý thầy trích thời gian ra làm.

[1:32:37]Nếu không có thời gian nhiều thì làm ngắn, ha? Vì Nikaya mình không có làm, thôi tôi