Lời giảng: Lòng Tôn Kính Phật Vô Biên A

[0:35]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay nhân về thăm chùa Thiên Hòa theo lời yêu cầu của Sư Bà, thì thầy cũng có một chút đạo lý để chia sẻ. Lần này thì nói về một đề tài rất là cũ, mà thầy đã nói đi nói lại mãi. Nói đi nói lại mãi mà lại sợ người ta quên, nên hôm nay nói lại là: Lòng tôn kính Phật vô biên ha. Cái đề tài này thì ai cũng thường nghe thầy nói. Nhưng mà thầy nói từ trước, trong bộ Tâm Lý Đạo Đức, nói lác đác nơi này nơi kia, thì hôm nay nói lại nữa. Mọi người nghe lần này sẽ thấy rất là... rất là sao? Rất là chán. Vì nghe biết rồi nói mãi. Nhưng mà thôi, thầy cũng phải nhắc đi nhắc lại,

[1:19]tại vì đề tài này rất là căn bản mà rất là quan trọng. Cái người đệ tử Phật khi mình bước vào Phật pháp để tu hành mà không đủ cái lòng tôn kính Phật, thì cái đời tu của mình bị mất cái nền, mất cái nền tảng, không có cái công đức, mình rất dễ vào lạc vào tà kiến, rồi mê tín, thậm chí có thể ra ngoài ngoại đạo luôn cũng có nữa, nếu lòng tôn kính Phật ta không đủ. Vì vậy, cái để đặt cái nền tảng tu hành cho vững chắc, ta phải xây dựng trong lòng mình một lòng tôn kính Phật thật là mênh mông, tuyệt đối. Nên cái đề tài này tuy rất là cũ, thầy nói hoài, nhưng mà không bao giờ là cũ, lúc nào cũng là mới, vì ta vẫn phải trau dồi hằng ngày, như vậy.

[2:06]Thì lòng kính trọng hoặc là sự sợ sệt hoặc là tình thương yêu, vân vân, tất cả những tình cảm của con người thì không bao giờ có thể định nghĩa bằng ngôn ngữ được. Chúng ta nhớ một điều thế này: tình cảm không bao giờ định nghĩa bằng ngôn ngữ được. Ví dụ mình nói mình thương một người nào đó, hỏi: "Thương là gì?", thì nói đố ai mà diễn tả được. Chúng ta chỉ đọc thấy cái hiện tượng thôi. Người khi ta thương ai thì ta xa người đó ta nhớ, gần người đó ta vui, rồi ta muốn giúp đỡ, vân vân, thì những hiện tượng đó ta biết là thương, chứ còn bản chất thương là gì thì không có ngôn ngữ để diễn tả. Thì lòng kính trọng cũng vậy, bây giờ hỏi:

[2:51]"Lòng kính trọng là gì?" thì không định nghĩa được, mà ta cũng chỉ nhìn thấy biểu hiện và ta biết rằng trong tâm ta có cái sự kính trọng đối với ai đó. Ví dụ như thế này, ví dụ như là khi ta gặp một người mà mình kính trọng thì thường ta có cái cảm giác là xúc động dâng trào.

[3:13]Thấy một người nào đó mà mình kính trọng thì mình thường có cái xúc động khi mình gặp người đó. Có đúng không ạ? Đúng không? Hay gặp trơ trơ à? Cái thứ hai là đối với những người mà mình kính trọng quá thì nhiều khi đứng trước người đó mình muốn quỳ xuống. Có đúng không ạ? Hay trơ trơ không biết có không? Tất cả các nền văn hóa trên thế giới, từ ngàn xưa cho tới ngàn sau đều giống nhau ở một điểm này: khi ta gặp một người mà ta kính trọng, ta đều muốn cúi đầu, muốn quỳ xuống, dù đó là bất cứ nền văn hóa nào. Không có khi nào mà ta gặp một người ta kính trọng mà ta ta giơ cái tay ta: "Khỏe không?", không có không có.

[4:02]Không bao giờ, đó là cái lối của bạn bè ngang hàng. Còn ta gặp người kính trọng, ta đều cúi đầu xuống, muốn quỳ xuống luôn, thậm chí ta cúi ta lạy luôn. Tại sao? Mà bất cứ nền văn hóa nào cũng vậy, không riêng cái Việt Nam. Là bởi vì thế này, khi ta cúi đầu xuống thấp hơn cái người đó, ý ta muốn nói rằng ta nhỏ bé hơn người đó rất nhiều, người đó là cái gì đó vời vợi ở trên cao mà ta rất là nhỏ bé ở phía dưới. Nên cái đầu ta cúi xuống là để biểu hiện cái cái cái cái tâm tư đó mà ngôn ngữ không bày tỏ được, mà bất cứ quốc gia nào, bất cứ dân tộc nào cũng đều có cái cách bày tỏ giống hệt nhau như vậy.

[4:47]Mà trong vô thức, người ta đều giống nhau như vậy. Nghĩa là trong cái sự kính trọng và cái cái hành động là cúi đầu xuống đều giống hệt nhau. Đó là cái biểu hiện của lòng kính trọng. Rồi một biểu hiện nữa là đối với người mà ta kính trọng, ta muốn lắng nghe người đó dạy dỗ ta điều gì đó, vì ta biết rằng nơi cái trái tim người đó, nơi cái trí tuệ người đó còn ẩn chứa rất nhiều điều quý giá mà ta cần phải học hỏi. Chứ có ai mà mình mình biết là người đó dốt, người đó dở mà mình kính trọng không? Không có, phải không? Nên hễ mình kính trọng tức là người đó phải hơn mình. Trong tim người đó, trong óc người đó

[5:33]có một cái gì vượt trội rất xa so với mình nên để mình kính trọng. Và chính vì khi mà mình kính trọng nghĩa là mình hiểu trong tim, trong óc người đó có những cái gì còn rất quý giá, ẩn tàng ở trong và mình muốn lắng nghe điều đó, mình muốn học hỏi điều đó, mình muốn tiếp nhận những điều đó vào trong tim, trong óc mình lại. Cho nên cái biểu hiện của một sự kính trọng nữa là ta muốn lắng nghe, ta muốn học hỏi. Và một cái biểu hiện nữa là một biểu hiện của sự kính trọng nữa là ta muốn vâng lời cái người ta kính trọng. Vì sao vậy? Vì ta tin chắc rằng với con người đó, con người mà ta kính trọng đó, hễ bảo ta làm điều gì

[6:17]thì điều đó chỉ là điều tốt, điều đó chỉ là có lợi cho ta và cho mọi người. Cho nên thường khi người đó bảo ta làm điều gì thì ta thích vâng lời làm, chứ không có không cãi lại. Đó là những dấu hiệu của sự kính trọng đối với một người. Thầy kiểm điểm lại nè, thầy kiểm lại nè. Cái dấu hiệu thứ nhất của sự kính trọng là khi gặp một người ta kính trọng, ta xúc động. Thấy lòng mình có lâng lâng, phơi phới một cảm giác xúc động gì đó. Cái thứ hai, khi gặp người mà ta kính trọng thì ta luôn luôn tìm cách hạ thấp cái đầu mình xuống, cúi xuống, thậm chí quỳ xuống, thậm chí là đê đầu đảnh lễ dưới đất luôn.

[6:58]Đó là một biểu hiện của vô thức để nói rằng là so với người đó ta nhỏ bé hơn rất nhiều. Cái biểu hiện thứ ba của sự kính trọng nữa là ta muốn nghe người đó dạy dỗ. Biểu hiện thứ tư của sự kính trọng nữa, ta muốn vâng lời người đó. Đó là bốn biểu hiện của cái lòng kính trọng. Nên khi kính trọng ai, ta sẽ bộc lộ ra bốn cái biểu hiện này, chứ còn hỏi kính trọng là gì thì không có ngôn ngữ nào định nghĩa được. Thì thầy đang nói về cái căn bản của lòng kính trọng rồi một lát chúng ta sẽ phân tích về cái lòng tôn kính của ta đối với Đức Phật. Bây giờ ta kính trọng ai?

[7:43]Ai là người để ta kính trọng? Cái người kính trọng, cái người mà ta kính trọng là phải hơn ta về hai điều, tức là người có hai cái tố chất vượt hơn ta là tài năng và đạo đức, hai thứ đó. Ví dụ mình là học sinh lớp năm mà mình gặp một người tiến sĩ, buộc mình phải kính trọng vì mình biết người này giỏi quá, họ hơn mình. Hoặc là đó là về tài năng, hoặc là hoặc là ví dụ như mình gặp một người khổ, lúc đó là ví dụ mình đi đường mình thấy một người bị tai nạn xe, cái mình dừng xe lại, mình kêu xe cho người ta, kêu xe để đưa người ta vào bệnh viện, thì tức là mình cũng là người tốt rồi. Nhưng mà mình gặp một người khác, khi gặp một người bị tai nạn như vậy

[8:32]thì cái người đó đã tìm cách là cứu người đó, đưa người đó vào bệnh viện, liên lạc với gia đình người đó để hỏi coi gia đình người đó có giàu, có nghèo, có khó khăn thế nào để họ tìm cách kêu gọi sự phụ giúp đỡ người ta tới nơi tới chốn luôn. Còn mình chỉ đưa người ta vào bệnh viện để hy vọng rằng bệnh viện cứu người ta sống là được rồi. Còn cái người kia họ nghĩ tới không biết cái người này có phải là trụ cột kinh tế gia đình hay không, nằm xuống đây rồi gia đình có biết hay không, rồi khi bệnh như vậy rồi gia đình có khốn khổ đến mức độ nào hay không, để họ lo tới chu đáo hơn. Thì ta so sánh giữa cái đạo đức của ta với cái lòng tốt của người kia,

[9:06]cái ta thấy có một sự chênh lệch rất là là xa và ta đặt vào lên người đó cái lòng kính trọng vì người đó đạo đức hơn ta rất nhiều. Có đúng không ạ? Hoặc là ví dụ như ta

[9:20]như ta đôi khi mình còn có những cuộc vui, à ta còn dự một cái tiệc nhậu mặc dầu ta không la sa đà, ta không có say sưa, nhưng mà thỉnh thoảng là ta vẫn vui chơi bạn bè, uống tiệc nhậu, rồi ai rủ đánh vài ván bài đánh cho vui. À nghĩa là ta còn lẩn quất những cái cuộc vui thế gian. Còn có một người mà ta nghe nói họ sống cực kỳ thanh tịnh, thanh khiết, không bao giờ vướng vào những cái trò bê tha lặt vặt của thế gian. Ta nghe như vậy ta kính trọng không? Ta kính trọng liền, bởi vì về cái phương diện đạo đức, về sự trong sạch, người đó đã vượt hơn ta rất nhiều. Nên như vậy, cái người mà ta kính trọng tức là cái người hơn ta hai điều:

[9:59]một là tài năng và hai là đạo đức. Nhưng trong thẳm sâu tâm hồn của con người, cái người mà có đạo đức á thì làm cho ta kính trọng nhiều hơn. Cho nên như nhà thơ Goethe, nhà thơ vĩ đại của Đức, có nói câu này: "Đứng trước một bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu; nhưng đứng trước một trái tim vĩ đại, tôi quỳ xuống".

[10:25]Là gặp một cái người mà tài quá đó thì mình cũng kính trọng, nhưng mức kính trọng đó chỉ là mình cúi cái đầu xuống thôi. Nhưng mà gặp cái người có trái tim vĩ đại, người mà có cái tình yêu thương con người mênh mông, con người mà giữ mình thật là chuẩn mực, mình quỳ xuống luôn, mình hạ thấp người mình xuống hẳn, tức là sự kính trọng đặt lên người đó rất là cao. Và như vậy, đối với hai hạng người mà ta kính trọng là người hơn ta về tài năng và người hơn ta về đạo đức thì rõ ràng trong cái thẳm sâu tự nhiên của con người, cái người có đạo đức làm cho ta kính trọng nhiều hơn. Và ở điều điều này, đó là lý do tại sao mà mọi người kính trọng tu sĩ là như vậy đó.

[11:06]Ví dụ bây giờ khi ta vào chùa, ở ngoài đời ta có thể là một người giàu có, lắm tiền, ta có thể là một người có những cái học vị là cao xa, nhưng mà khi vào chùa à ta gặp một một thầy tỳ kheo, một sư cô dung dị, bình thường, hỏi ra thì người này cũng chỉ xong lớp 12, à hỏi ra xuất thân của gia đình người này cũng chỉ là một nông dân nghèo. Nhưng mà sau khi tiếp xúc qua một buổi thì ta lại kính trọng người đó, ta xem cái người tu sĩ đó hơn ta một bậc, mà ta gặp ta phải chắp tay ta cúi chào, là vì sao vậy? Bởi vì tuy rằng cái người đó cái xuất thân gia đình kém hơn ta, cái học vị kém hơn ta, nhưng mà cái đạo đức, cái sự tinh khiết,

[11:57]cái lý tưởng tu tập, cái công phu tu tập người đó hơn ta và khiến cho ta tự nhiên ta đặt lên người đó lòng kính trọng. Đó là lý do mà tại sao dù thế nào thì dù, mà khi vào chùa gặp một người xuất gia tu hành chân chính, ta đều gửi lên cái người đó lòng kính trọng. Điều đó là điều rất tự nhiên chứ nó không phải là một điều bắt buộc của tôn giáo. Có đúng vậy không ạ? Có đúng không? Không phải là ta bị bắt buộc là hễ ta vào chùa thì ta phải kính trọng thầy cô, mà cái việc kính trọng quý thầy quý cô nó là một cái điều tự nhiên, nó là một cái điều một quy luật tâm lý khách quan rằng khi ta gặp một người đạo đức hơn ta

[12:47]làm cho ta lay động, ta kính trọng hơn, dù về tài năng ta có thể hơn cái người đó. Như vậy, đó là một cái quy luật. Nên vì vậy, để cái người mà ta kính trọng thì hơn ta về đạo đức và tài năng, ta nể phục người có tài, nhưng mà ta yêu kính cái người có có đạo đức. Mà cái sự kính trọng đó càng lớn hơn nếu ta hiểu được cái sự cách biệt đó,

[13:17]ta hiểu được cái sự cách biệt đó. Giờ ví dụ thế này: ví dụ như là một cái người thích hát nhạc, thích âm nhạc, cái hôm họ gặp giới thiệu một cái người là cũng là nói nói: "À xin giới thiệu với chị là cái người này là tiến sĩ âm nhạc". Cái người kia ngơ ngơ à, bắt tay chào, họ không hiểu gì hết. Nói tiến sĩ âm nhạc họ họ không hiểu tiến sĩ âm nhạc là gì, nên họ ngơ ngơ à. Ví dụ còn như thầy, lại giới thiệu thầy nói: "Đây là một người tiến sĩ âm nhạc" là thầy nể liền. Là vì sao vậy? Bởi vì thầy cũng là người có biết âm nhạc. Và cái kiến thức về âm nhạc của thầy không nhiều, nhưng mà thầy biết là cái thế giới của âm nhạc nó mênh mông,

[13:59]sâu rộng mà thầy chỉ là người đứng chân ở ngoài cổng. Mặc dù thầy có viết được nhạc, nhưng mà thầy biết rằng cái bầu trời của âm nhạc nó còn rất là mênh mông mà thầy chưa có có có khám phá được nhiều, mà thầy hiểu cái lớn lao của thế giới đó. Cho nên thầy hiểu rằng cái người mà họ đến cái mức độ tiến sĩ âm nhạc, thạc sĩ âm nhạc, hay qua đại học âm nhạc, họ hơn mình rất là nhiều, nên thầy nể. Nên thầy vì thầy hiểu rằng người đó hơn mình rất nhiều nên thầy có cái lòng nể phục. Còn ví dụ một người họ không biết về cái cái sự cách biệt đó, ví dụ họ cũng chỉ đi hát karaoke rồi gặp người giới thiệu ở đây là tiến

[14:37]sĩ âm nhạc, họ chả biết tiến sĩ âm nhạc là gì nên họ không không có nể. Phải không? Không nể. Hoặc là ví dụ thế này: có người nghe nói có đạo Phật thì họ cũng đọc vài ba bài kinh Phật sơ sơ, chưa hiểu gì hết, cũng chưa thực hành, rồi họ gặp một cái người nói giới thiệu, nói là cái ông này ổng đi tu theo đạo Phật 20 năm rồi nha, họ gặp nói: "Ờ, vậy hả?", họ cũng không hiểu, họ không kính trọng. Nhưng mà nếu ta là người bước vào đạo Phật, ta có sự thực hành, ta có sự nghiên cứu, ta thấy cái sự vất vả trong cái việc tu như thế, nghĩa là từng giờ phút mà ta diệt cái tham, diệt cái sân của mình nó khổ đến mức độ nào,

[15:13]từng giây phút ngồi thiền nó mỏi lưng, nó đau chân, vất vả đến mức độ nào, là nghiên cứu giáo lý uyên thâm, sâu xa đến như thế nào, ta thấy Phật pháp cả cái bầu trời bao la vô cùng tận. Và có cái người mà họ đã tu hành chân chính trong đạo Phật ngót 20 năm như vậy thì ta biết rằng họ đã vượt xa hơn ta rất nhiều, cái tự nhiên ta nghe ta kính trọng liền. Nên cái sự kính trọng này là bởi vì ta biết được cái sự cách biệt giữa ta với người với người đó. Còn cái người không hiểu được cái sự cách biệt đó thì lòng kính trọng tự nhiên không có. Cho nên vì vậy vì vậy để có thể kính trọng được một người,

[15:57]ta phải hiểu được cái vĩ đại của người đó, cái giỏi của người đó. Nếu ta không hiểu được cái vĩ đại của người đó, ta không kính trọng được người đó. Thầy vừa nói tới chữ "hiểu", thầy nói tới nói lui cái chữ "hiểu". Này, thầy nói tới nói lui cái chữ "hiểu", nghĩa là khi nào ta biết được cái hay của người kia, ta mới có thể kính trọng được người kia, còn nếu ta không biết rõ được cái hay của người kia, ta không thể kính trọng người đó được. Đúng không ạ? Cho nên vì vậy là để có thể kính trọng được một người, ta phải có trí tuệ. Cái người ngu si không kính trọng ai hết, tại vì họ không biết được cái cách biệt giữa mình và người kia.

[16:41]Gặp người tốt họ chẳng biết tốt là cái gì để kính trọng. Họ chỉ có thể là người ngu chỉ có thể có cái là chịu ơn thôi. Ví dụ ai cho mình tiền nhiều thì mình thương thương, biết ơn thôi, chứ không có sự kính trọng. Còn để kính trọng nhiều khi ta gặp người, người đó không cho ta một đồng nào, và nhiều khi là người đó cũng chẳng dạy ta bài học nào, nhưng mà bằng trí tuệ ta ta hiểu được cái vĩ đại của người đó thì ta vẫn khởi lên được lòng kính trọng. Nên do đó, để có thể kính trọng được một người, ta phải có trí tuệ, bản thân mình phải có trí tuệ. Và thầy muốn nói rằng là chính mình phải có đạo đức mình mới có thể

[17:16]kính trọng người khác được, nên đây là một điều không dễ dàng. Khi ta nói ta đặt lên Đức Phật lòng tôn kính tuyệt đối thì ta hiểu rằng cái người đó đạo đức đã rất cao, còn cái người đạo đức thấp thấp không bao giờ đủ lòng tôn kính Phật. Đây là điều không dễ dàng. Nếu ta không có trí tuệ, ta không kính trọng ai hết, còn khi đến với Đức Phật, mình chỉ mê tín, mình tin tin, mình cầu xin thôi, chứ không bao giờ là biết kính trọng Phật là gì. Nên vì vậy là phải có trí tuệ ta mới có được sự sự kính trọng. Bây giờ thế này: hai người ngang tài nhau thì có kính trọng nhau không?

[18:00]Hồi nãy, thầy vừa nói là để kính trọng một người đó, ta phải thấy được cái sự cách biệt giữa ta với người đó, ta thấy mình rất thấp và người kia rất cao thì mình mới kính trọng. Bây giờ ví dụ như bây giờ hai người cùng là tiến sĩ thì có kính trọng nhau không ạ? Hai người bằng nhau giờ có kính trọng nhau không? Ví dụ hai ca sĩ cùng là ngôi sao có kính trọng nhau không? Tại sao không kính trọng? Mà thường là ghen tị nhau. Hai người ngang tài với nhau rất dễ ganh tị với nhau. Nhưng bây giờ ví dụ như hai người cùng có đạo đức cao vời như nhau thì có kính trọng nhau không? Có không? Ví dụ hai người cùng là hòa thượng hết, cùng là hòa thượng được tấn phong,

[18:42]cùng là hòa thượng đã tu nghĩa là 60 năm ở trong đạo thì có kính trọng nhau không? Có, rõ. Nên ở đây ta có so sánh chút xíu: là tài năng bằng nhau thì có khi là không kính trọng nhau, mà có thể ghen tị với nhau, nhưng mà nếu đạo đức càng lớn, càng bằng nhau thì lại càng kính trọng nhau. Do đó, ta hiểu một điều, ta càng hiểu thêm một điều nữa là chỉ có những người có đạo đức mới có thể khởi lên cái lòng kính trọng với ai đó. Còn cái người mà không có đạo đức thì rất khó khởi lên lòng kính trọng mà lại dễ khởi lên cái lòng lòng ganh tị hơn thua. Nên nói đi nói lại nãy giờ ta thấy rằng là rõ ràng lòng kính trọng là một cái

[19:29]phẩm chất của đạo đức, một cái phẩm chất đạo đức cao quý của con người. Và đó là lý do tại sao mà nghìn đời xưa, cha ông ta buộc đứa trẻ từ nhỏ phải biết kính trọng người lớn để dạy cho nó cái đạo đức. Vì nếu đứa bé từ nhỏ mà nó không học được cái sự kính trọng ai hết thì đó là đứa bé không có đạo đức, lớn lên nó vất đi. Vì từ cái nền của lòng kính trọng nó không có thì nhiều đạo đức khác nó cũng sẽ không có, và lớn lên dần nó sẽ là mối họa cho xã hội. Nó là mối họa cho xã hội và nó cũng chính là kẻ thù của chính nó. Kẻ thù lớn nhất của đời mình là ai? Là chính mình, hồi nãy có bài nhạc: "Kẻ thù lớn nhất đời mình, nào ngờ cũng chính là mình". Vì sao vậy?

[20:18]Vì mình không biết kính trọng ai hết. Nên nãy giờ phân tích mới sơ sơ là ta đã thấy cái lòng kính trọng là một phẩm chất đạo đức đáng quý. Mà khi hiểu điều này rồi, ta mới biết là nó quan trọng trong cái việc tu hành đến dường nào, cũng như nó quan trọng trong việc giáo dục một con người đến dường nào, và nhất là quan trọng trong việc giáo dục những đứa trẻ từ cái thuở còn ấu thơ. Hiểu như vậy. Hiểu cái logic nó như vậy rồi, ta mới định hướng được cái đường đi trong cái giáo dục gia đình ta, cũng như một nhà lãnh đạo đất nước phải định hướng được cái văn hóa của đất nước mình. Vì nếu mà cứ thả lỏng cho mấy đứa nhỏ từ nhỏ nó không biết kính trọng

[20:59]ai thì hãy yên tâm một điều, đất nước đó sẽ tan vỡ trong tương lai. Cho nên những cái việc mà lễ phép, dạ thưa, vâng lời, khiêm tốn đều là những bài học đầu đời quý giá cho những đứa trẻ cả. Và ở trong đạo, tất cả chúng ta đều là những đứa trẻ còn rất ngây thơ, và buổi đầu ta cũng phải học cái lòng kính trọng như thế.

[21:26]Giờ ta nói về cái nhân quả của sự kính trọng chút. Nãy giờ ta phân tích thì ta thấy rằng cái người có đạo đức thì luôn xuất hiện cái lòng kính trọng của mình đối với những người hơn mình. Mà nãy thầy nói, bây giờ nói hai hòa thượng bằng nhau thì tại sao kính trọng nhau? Bởi vì hai vị hòa thượng cùng có đạo đức, lúc nào cũng nghĩ ông hòa thượng kia làm sao? Hơn hơn mình.

[21:54]Cái dấu hiệu của sự đạo đức nữa là thế này: lúc nào cũng nghĩ người khác hơn mình. Cho nên hai ông cứ kính trọng nhau và hai ông càng kính trọng nhau thì mình càng biết hai ông này rất là đạo đức, ờ. Còn hai ông có một ông nghĩ là ông kia giỏi hơn mình còn ông ngược lại nói ông này chắc không bằng mình thì hai ông chỉ có một ông có đạo đức mà mà thôi. Cho nên vì vậy ta biết rằng là người có đạo đức thì tự nhiên xuất hiện cái lòng kính trọng đối với người hơn mình. Và ngược lại, cái người xấu thì chẳng kính trọng ai trên đời này cả. Nhớ như vậy, người xấu thì chẳng kính trọng ai trên đời này cả.

[22:31]Và nhìn vào điểm này để ta đánh giá lại tâm mình. Hãy nhìn lại tâm mình từ nhỏ tới lớn mình có kính trọng ai chưa?

[22:44]Ta nhớ lại hồi nhỏ lúc ta đi học, ta có kính trọng thầy cô giáo không?

[22:51]Rồi đến khi ta tuổi già rồi, ta vẫn còn nuôi dưỡng cái lòng kính trọng đối với cha mẹ mình hay không? Rồi bây giờ nghĩ đến những thầy giáo mà ngày xưa thỉnh thoảng ta gặp lại trên đường, ta có còn cái lòng kính trọng không? Hay là nghĩ: "Ồ, hồi xưa ông giáo làng ổng dạy mình có lớp năm bây giờ mình ở đại học hơn ổng", cái mình coi thường? Có nghĩ như vậy không? Không được nghĩ như vậy. Cái lòng kính trọng phải nuôi dưỡng suốt suốt đời. Rồi mỗi khi ta đọc trên báo, ta thấy những cái tấm gương của những người tốt, việc tốt rồi ta có dâng lên trong lòng mình một chút kính trọng không? Nếu có thì ta là người đạo đức.

[23:30]Còn nếu ta đọc trên những bài báo mà ta nghe nói về những cái gương người tốt, việc tốt mà lòng mình trơ trơ thì phải biết rằng mình không có đạo đức, ráng mà đỏ tu nha. Bởi vì với cái không có đạo đức đó chắc chắn mình sẽ sống bậy, làm bậy và chết đi về cái chỗ tối tăm. Nên cứ xem xem cái lòng mình có kính trọng ai hay không và biết rằng mình có đạo đức hay không. Chỉ cái mốc đó thôi. Bây giờ ví dụ như thế này,

[23:58]ở đây có ai là xã hội đen không ạ? Mình có nghe nói về xã hội đen chưa ạ? Có không? Thấy cũng nghe sơ sơ vậy. Tức là xã hội đen là những người gì? Đó là băng đảng phải không? Trộm cướp, cướp giật rồi là nói chung là điều những người xấu ác ngoài pháp luật. Vậy những người có đó có đạo đức không ạ? Có không? Không. Tuy nhiên thế này,

[24:29]hồi lúc thầy còn nhỏ, lúc qua sau giải phóng á thì cái gia đình thì về kinh tế mới thì lúc mà về kinh tế mới thì cái xã đó mới dựng lên. Lúc đó thầy cũng thầy đang làm rẫy ở trong rừng cái ngoài xã kêu ra để phụ lo công tác văn nghệ với với thiếu nhi. Nên ra ngoài xã làm việc rồi cái cũng gặp gỡ người này người kia. Hôm đó thầy có gặp một cái anh thì lúc ở trong thanh vắng chỉ có hai anh em thì ảnh mới tâm sự thì ảnh là một loại mà dân đại ca xã hội đen trước giải phóng. Mà thầy hồi nhỏ thì thầy hiền lành lắm, mà lớn cũng hiền chứ không phải là hết hiền, lớn ít. Hồi nhỏ thì hiền. Thì khi gặp mấy cái anh các các người lớn tuổi thì thầy rất là ngoan ngoãn, lễ phép.

[25:16]Nói gì thầy cũng rất là lắng nghe. Có lẽ vì cái thái độ lễ phép của thầy thích lắng nghe cho nên ảnh hay tâm sự, ảnh mới ảnh kể chuyện về cuộc đời của ảnh. Thầy nghe thầy rất là sợ. Tức là làm đại ca, đánh đấm rồi dữ dội lắm. Rồi có lần đó ảnh cũng bị bắt vô tù. Khi khi ảnh bị bắt vô tù thì cái trong cái trại trong cái phòng của ảnh có một cái tay đại bàng nó có sẵn. Nó thấy ảnh vô thì nó đánh dằn mặt mà nó không ngờ rằng ảnh quá giỏi võ. Ảnh đập cho nó một trận, thế là ảnh leo lên làm đại bàng. Lên làm đại bàng. Khi mà ảnh leo lên làm đại bàng thì cái phòng đó nó khác hẳn vì trước đây cái thằng đại bàng cũ á

[25:51]nó chuyên môn hà hiếp bạn tù để nó cướp đồ của người ta, à nó đày đọa người ta. Tại vì nó chỉ là một con ác quỷ. Còn cái anh này ảnh có một chút cái máu hào hiệp, quân tử. Tức là ảnh là đại ca xã hội đen chứ mà không phải là cái loại mà mà mà mà tham lam ác độc. Tức là cái máu hào hiệp, cái máu đại ca thôi, chứ lòng lại rất là hào hiệp, ưa giúp người. Khi bị bắt vô tù thì khi mà ảnh đập cái thằng kia một trận xong rồi ảnh lên làm cái đại bàng trong phòng á thì từ đó ảnh sắp xếp lại mọi chuyện trong phòng là phải sống thương yêu nhau, có gì phải chia cho nhau hết chứ không được giữ riêng. Và ảnh không có cái bóc lột mà đày đọa mọi người.

[26:27]Cái làm cho cái đám bạn tù nó rất là thương. Mà có một chuyện nó xảy ra mới ghê, có một cái thằng đó nó trong cái phòng tù đó nó mới nói với ảnh là, "Em sắp hết mãn hạn tù tại vì cái nó bị cái tội cướp vặt, trộm vặt vậy thôi. Nhưng mà em không muốn ra tù, em muốn ở lại đây với anh." Vì nó thấy có một cái người đại ca mà hào hiệp như vậy cái nó nó nó kính trọng, nó thương. Và cái cách để nó xử lý mà để được nó ở lại với anh đó là như thế này. Khi đi ăn cơm cái nó giấu lại một chiếc đũa và nó mài từng ngày ngày cho nhọn. Thì trong một đêm nọ nó lựa cái người mà nó ghét nhất á, ứng để một cái bên lỗ tai bên này nó nó vỗ một cái nó chạy qua lỗ tai bên đây.

[27:08]Thì như vậy nó ở lại tù nữa. Nghe rùng rợn không? Cái lý do là vì vì trong cuộc đời nó là vì nó sống nó là kẻ xấu, kẻ ác, ở ngoài đời không ai thương nó hết. Và người ta quăng nó vô tù mà nó ở ngoài đời nó bây giờ nó hết cái mãn hạn tù thả nó ra nó không biết sống với ai, không ai thương hết. Thì hôm nay nó có gặp một đại ca mà tấm lòng rất là hào hiệp, bảo vệ nó, che chở nó để nó bớt bị đày đọa, bớt bị bóc lột như trong những ngày qua mà nó bị cái thằng đại bàng cũ. Lòng nó rất là kính trọng. Như vậy thằng đó có đạo đức không? Không ai dám trả lời.

[27:45]Nó có một chút thiện căn bởi vì nó còn biết kính trọng một người, đúng không ạ? Hễ nó còn kính trọng một người tốt là nó trong lòng nó có thiện căn, có đạo đức á. Nếu ai biết dạy nó, nó sẽ trở thành người tốt vì nó có một chút thiện căn á. Nhưng mà chỉ cái là nó không biết rằng nó tốt và nó chỉ xử lý một cách cảm tính là để được sống với ông đại ca nó giết thêm mạng người nữa. Nghe rùng rợn liền. Nó làm một điều rất là ác. Nhưng mà trong cái điều ác nó le lói một cái điều thiện căn là còn kính trọng một con người. Thế nên vậy là nhiều khi có những băng nhóm mà gọi là tội phạm nhưng đôi khi trong người ta có cái thiện căn

[28:20]là vì ta còn có người để kính trọng, như thế. Còn mình không phải xã hội đen, mình là xã hội trắng. Nhưng mà nếu lòng mình không kính trọng ai hết thì coi chừng mình sao? Mình không có thiện căn à, không có thiện căn à. Nên vì vậy, lúc nào cũng phải biết có cái lòng kính trọng đối với đối với ai đó vậy, ừ.

[28:41]Có những người họ quyền cao chức trọng và không biết kính trọng ai hết vì họ nghĩ rằng là họ là người có quyền lực hơn mọi người thì ta phải tin chắc một điều thế này: đó là người ác, đó là người xấu, dù là cán bộ lớn.

[29:02]Hãy tin chắc điều đó.

[29:07]Chừng nào mà con người ta không tính tới cái địa vị của mình mà khi thấy ai có điều gì hay đều biết kính trọng thì đó là người có đạo đức. Ví dụ như có thể đó là một chủ tịch, một ông thủ tướng, một ông tổng bí thư, cái địa vị là cao nhất nước á, nhưng mà khi thấy ai có cái gì hay thì các ông đều bày tỏ sự tôn trọng thì ta biết rằng đó là người lãnh đạo có đạo đức.

[29:40]Mà nếu đó là người lãnh đạo có đạo đức thì ta tin rằng đất nước mình còn có cái phúc để tiến lên. Còn nếu mà một cái quan chức cao mà ỷ mình quan chức cao rồi coi thường mọi người thì ta cứ yên tâm, đó là một cái người quan chức ác độc và xấu, không làm lợi gì cho dân. Vì kiêu mạn, không kính trọng ai là không có đạo đức, đó điều chắc chắn như vậy. Trong cái nhân quả của cái lòng kính trọng là thế này: khi ta kính trọng ai điều gì thì ta dần dần sẽ thành tựu điều đó, đó là nhân quả. Ví dụ như ta ta kính trọng người thầy giáo của ta thì sau này có thể ta là một thầy giáo giỏi hoặc là ta có khiếu về sư phạm, ta dạy ai điều gì cũng rất là hay.

[30:28]Hoặc ta kính phục một nhà bác học thì một lúc nào đó ta rất dễ trở thành một nhà khoa học xuất sắc. Hoặc là ta kính trọng ai về cái tài năng âm nhạc thì ta cũng rất dễ sau này mình trở nên giỏi trong cái lĩnh vực âm nhạc. Hoặc là hay hơn, mình thấy một người có cái tâm hồn từ bi, yêu thương, điềm đạm, đạo đức và mình luôn ngưỡng mộ cái điều đó thì chắc chắn cái nhân quả nó sẽ đưa đến là cái nhân cách của mình cũng sẽ thay đổi từng ngày. Và mình dần dần sẽ trở thành con người đạo đức, độ lượng giống giống như vậy. Đó là cái nhân quả. Nên vì vậy là ta xem lại con người mình khi mình thiếu điều gì, mình phải biết kính trọng người khác cái điều đó.

[31:17]Trong cái truyện mà Thoát Vòng Tục Lụy, ở đây ta có xem truyện Thoát Vòng Tục Lụy chưa ạ? Ở trong cái chuyện nói kiếp xưa có một ông thư ký ở trong chùa, ông có gương mặt rất là rất là xấu. Sau đó, cái vị sư phụ mới kêu ông sám hối là bằng cách lạy Phật Dược Sư. Và ông cứ lạy mãi, ông cứ chiêm ngưỡng cái dung nhan tám mươi vẻ đẹp của Phật và đời sau ông trở thành một cái nhà sư là Ngọc Lâm rất là rất là đẹp. Thì trong lúc mà ông sám hối đó thì ông không có hướng tâm nhiều về những cái phẩm chất khác mà ông cứ hướng tâm về cái yếu tố dung nhan của Phật. Vậy mà đời sau ông đã được một cái gương mặt rất là đẹp.

[32:06]Thì cũng vậy, bây giờ bao nhiêu người đang ngồi đây, có những người có gương mặt rất đẹp là có thể là chỉ vì đời trước là ta lễ Phật, ta đã tán thán tôn nhan của Phật, đời này ta cũng được cái dung mạo rất là đẹp. Tuy nhiên, với cái người mà hiểu đạo sâu xa thì ta không có hướng tâm về những cái điều thuộc về về thế tục, mà ta muốn hướng tâm về những điều cao siêu hơn. Đó là khi ta đặt cái niềm kính trọng của mình lên một bậc thánh với tất cả những phẩm chất cao quý của một bậc thánh thì trong lòng ta dần dần sẽ thành tựu những cái phẩm chất của các bậc thánh như thế. Ví dụ ta biết có một vị đó tu hành

[32:56]là đắc đạo, Thì ta thường kính trọng vị đó như là một bậc Thánh, như là một bậc đắc đạo thì tự nhiên cái nhân cách của ta thay đổi từng ngày, thay đổi từng ngày. Bỗng nhiên ta hiền lành hơn, ta bớt nóng giận, ta bao dung, ta từ bi hơn, ta sâu sắc hơn, ta dễ làm việc thiện hơn và hiểu kinh điển một cách lần lần sâu sắc hơn như vậy. Đó là những phẩm chất Thánh từ từ thành tựu trong lòng ta. Là chỉ bởi vì ta có lòng kính trọng đối với một bậc Thánh nào đó. Nên ở đây, ta nói cái nhân quả của lòng kính trọng là nói đi nói lại là để biết rằng là cái người Phật tử ta, ta phải biết tôn kính một bậc Thánh.

[33:46]Vì đó là cái nhân ban đầu của sự tu hành. Nếu mà ta không có kính trọng một bậc Thánh thì không bao giờ có những phẩm chất Thánh xuất hiện trong tâm hồn ta. Mà nếu mình tu tập mà không có cái phẩm chất Thánh xuất hiện trong tâm hồn mình thì mình làm cái gì? Mãi mãi mình chỉ là một người phàm phu tầm thường, hẹp hòi, ác độc, ích kỷ và sẽ tiếp tục trôi lăn trong cái luân hồi vô tận đau khổ này. Nên để mà thoát được cái luân hồi đau khổ này, ta phải có cái hạnh của một bậc Thánh. Cái hạnh bậc Thánh đó là phải là một sự tu tập rất dày công, nhưng mà cái căn bản ban đầu là ta phải biết kính trọng một bậc Thánh nào đó.

[34:31]Nên có những người nhiều khi may mắn trong cái luân hồi xa xưa của họ, họ đã từng gặp một bậc Thánh mà họ đã cúi đầu đảnh lễ, cúng dường, tôn kính thì cái đời này họ tu rất là dễ vì họ có cái phẩm chất của Thánh trong tâm hồn. Và nếu may mắn hơn nữa, người nào mà đã từng gặp Phật ở kiếp xưa rồi tái sinh trở lại thì thường là giờ này họ đã là những bậc cao tăng đắc đạo cả rồi. Vì cái lòng kính trọng của họ đối với Đức Phật đã định hướng khiến cho họ nhiều đời nhiều kiếp xuất hiện được phẩm chất Thánh và tinh tấn tu hành. Nên ở đây, ta thì ta không biết là mình đã được cái điều đó hay chưa. Ta không có chắc rằng kiếp xưa mình đã gặp được

[35:16]một bậc Thánh nào để mình tôn kính hay không. Ta cũng không chắc là kiếp xưa mình đã sống cùng thời với Đức Phật để mình có thể tôn kính Đức Phật vô biên hay chưa, không biết. Thôi bây giờ ta gieo cái nhân đó lại ở kiếp này. Nói ở kiếp này thì không có Phật thì làm sao mình kính Phật? Hử? Phật ở đâu? Ha, Phật đấy.

[35:44]Thật ra mình nói Phật ở đây á thì cũng hơi gượng mà nói. Vì Đức Phật chỉ ngồi bất động, chỉ là một pho tượng và không nói với ta một lời nào. Vì ta nhìn cái bức tượng Phật, ta hình dung ra được cái cái hình dáng của Phật, cái dung nhan của Phật na ná nào đó từ cái thời xưa. Và có một cái nơi để ta đặt lên lòng tôn kính, thay thế cho một Đức Phật còn tại thế mà ta đã không có duyên đã gặp Ngài. Nên bây giờ thôi thì an ủi, đỡ buồn, ta lễ kính Ngài thông qua cái pho tượng mà nghệ nhân nào đó đã tạc và quý thầy quý cô đã đưa lên tượng thờ. Thì đây cũng là một sự an ủi thôi. Nhưng mà khi mà nhìn đến Đức Phật, cái pho tượng như vậy,

[36:40]lòng mình có kính trọng bằng khi mà mình gặp Đức Phật sống không ạ? Có không? Không, không thể nào bằng được. Nếu mà có một Đức Phật đang ngồi đây thì bây giờ mình có ngồi như vậy không? Có không? Không chịu nổi đâu, lòng mình xúc động lắm. Tất cả tâm tư mình siết chặt vào hết, dồn hết vào cái lòng tôn kính để dâng lên Đức Phật, nếu sự thật đang có Đức Phật ngồi ở đây. Không ai chịu nổi, không ai có thể ngồi bình thản như vậy. Ta xúc động tột độ mà để lắng nghe từng lời, từng lời của Phật. Nhưng mà vì chỉ là bức tượng, cái lòng kính trọng ta chỉ còn giảm chừng một phần trăm à. Cho nên ta cứ ngồi một cách thanh thản,

[37:20]nhiều khi mình đi qua đi lại tượng Phật mình cũng bình thường lắm, không có thấy gì. Còn cái người nào á mà

[37:28]tượng Phật thờ ở đó mà trong lòng mình cứ nghĩ như là Phật sống, mà đến trước Phật mình rón rén, mình cẩn thận thì người đó rất có phước đó, rất là có phước. Và nghĩ như Đức Phật còn sống, cho nên mình rất là cẩn thận, rất là kính trọng, và cái lòng kính trọng nhiều nên cái phước mình rất là nhiều. Nhưng mà tiếc rằng là nhiều khi do đời sống thực tế, tượng Phật để đó rồi ta cứ phải có công việc, ta phải đi qua đi lại làm lụng này nọ kia và cứ nghĩ thôi Phật chỉ là pho tượng. Cho nên ta cứ sống thoải mái, ta không đủ cái lòng kính trọng lắm. Vì vậy mà chính vì vậy mà ta lễ bức tượng Phật, ta không bao giờ bằng với việc mà ta lễ một Đức Phật thật sự.

[38:13]Nếu mà ta gặp Đức Phật sống thật sự, ta lạy một lạy thôi, cái phước nó gấp một triệu lần ta lạy một pho tượng. Nên sinh ra đời mà gặp Phật là cái duyên phước không thể tính kể. Nên chúng ta là những người bất hạnh, ta sinh ra sau Phật hơn 2500 năm. Ta không có cơ hội để gặp Phật mà đảnh lễ, bày lên Đức Phật cái lòng tôn kính tuyệt đối của mình. Đó là một cái bất hạnh, một cái rất là thiệt thòi, nhưng không sao ta hãy bù lại. Ta hãy bù lại bằng cái gì? Bằng hiểu cái điều thế này: là dù Đức Phật đã nhập Niết-bàn nhưng mà cái tâm của Phật phủ trùm cả chúng sinh. Lúc nào cũng ở bên cạnh ta để yêu thương ta,

[39:01]che chở ta, gia hộ ta khi mà ta nghĩ về Người, phải không? Hoặc là tuy Đức Phật đã nhập Niết-bàn nhưng mà những bức tượng Phật còn để lại để tôn thờ thế này vẫn là nơi mà ta gửi lên đó lòng xúc động, tôn kính vô biên. Mỗi khi mà nhìn thấy tượng Phật, ta cứ nghĩ trong lòng như là Đức Phật còn tại thế, đang ngồi đó sống động, nhìn ta mỉm cười để mà ta dâng lên Ngài như là một đấng cha lành, như bậc thầy vĩ đại, như là cái nguồn yêu thương không bao giờ cùng tận. Cứ nghĩ như vậy và cái lòng tôn kính của ta cao lên cũng làm cho cái phước của ta đạt được rất là nhiều. Đây là cái mà để ta bù lại so với cái thiệt thòi mà mình

[39:46]đã phải chịu đựng là đã sinh sau Phật và quá xa. Trong các phẩm chất của các bậc Thánh mà được định nghĩa mà nhất là bậc Thánh ban đầu là một vị chứng sơ quả Tu-đà-hoàn là phải đạt được cái lòng tôn kính Phật một cách kiên định.

[40:07]Cái dấu hiệu của một bậc Tu-đà-hoàn là ai nói nghiêng nói ngửa thế nào không bao giờ lay động cái lòng tôn kính Phật. Đó là dấu hiệu. Còn những cái người mà chưa chứng Tu-đà-hoàn thì lòng tôn kính Phật có khi bị lay động. Có khi ai lại nói thấy mình dụ cái mình nghe mất tiêu. Ví dụ bây giờ vậy, mình đang thờ Phật mà mình cũng không hiểu lắm, rồi ông bà mình thờ rồi mình cũng để Phật mình thờ, cái có người lại nói: "Là Phật bây giờ xưa rồi, hết duyên chúng sinh rồi, bây giờ phải đổi qua ông khác. Mà bây giờ theo tôi, tôi chỉ cho cái chỗ này mình đi theo họ tu rồi họ cho tiền, họ giúp này giúp kia trong đời sống." Cái mình nghe mình tin à, nói:

[40:47]"Ờ, Phật lâu quá à, chắc hết duyên chúng sinh thiệt á, thôi mình đổi, mình đổi đạo." Thì cái người mà nghe nói sơ sơ cái lung lay như vậy, bỏ đạo như vậy thì người đó không có phẩm chất Thánh. Tại vì cái phẩm chất Thánh là phải biết kính trọng một bậc Thánh, mà cái bậc Thánh cao tột nhất là Đức Phật. Còn cái người mà bị lung lay như vậy là không có phẩm chất Thánh trong lòng. Giống như trong câu chuyện của ông Cấp Cô Độc vậy. Ông theo Phật, ông cúng dường, ông làm biết bao nhiêu việc phúc. Thì khi mà ông làm bao nhiêu việc phúc như vậy á thì ông bị hai cái tai họa: một á là cái tài sản của ông bị suy giảm,

[41:27]người ta mượn nợ ông người ta giật không trả, buôn bán bắt đầu nó lỗ dần dần. Cái tai họa thứ hai nữa là một số vàng rất lớn mà ông chôn trên cái khu đất ở gần bờ sông thì một cơn lũ kéo qua nó cuốn trôi hết khu đất, nó lở hết đất, nó cuốn vàng đi mất luôn. Tức là ông bị hai cái tai họa. Thì có một cái nữ thần, bà sống nương náu trong cái cổng nhà ông, bà mới khó chịu vì sự xuất hiện của Đức Phật và chư Tăng, bà mới hiện ra bà trong đêm bà nói với ông là: "Vì ông bà ông theo Phật mà ông bị tai họa, nên đừng theo Phật nữa." Nhưng mà xui một cái là ông đã chứng quả Tu-đà-hoàn nên lòng tôn kính Phật của ông đối với Đức Phật là tuyệt đối.

[42:07]Lúc ông quắc mắt ông rầy liền, quắc mắt ông rầy liền bởi vì sao? Không có cái gì có thể làm lung lay được cái lòng tôn kính Đức Phật của một bậc đã chứng Tu-đà-hoàn. Và chính vì cái điều đó mà sau này cái sự việc nó trở nên tốt đẹp. Nếu mà ta muốn nghe câu chuyện này thì hãy nghe tiếp cái bài giảng Pháp Cú mà thầy giảng trong cái bài Nữ Thần Hối Hận. Khi Nữ Thần Hối Hận nha, hãy tìm nghe thì câu chuyện nó rất là dài, ở đây thầy không có nói hết được. Nhưng mà thầy muốn dẫn chứng lại để thấy thế này: là cái người mà có phẩm chất Thánh á là cái lòng tôn kính đối với Đức Phật là là không thể lung lay được, là kiên định, là là tuyệt đối.

[42:47]Tuy nhiên, thật ra để có thể chứng được Thánh thì trước khi đó, trước khi chứng được Thánh đó, ta đã khởi được lòng tôn kính Phật tột độ rồi, vì ta mới lần lần thành tựu được cái phẩm chất Thánh ở trong lòng mình. Nên ở đây, bây giờ tất cả mọi người đang ngồi đây thì cứ tự nói rằng ta là những người phàm phu, phải không? Cứ tự cho mình là phàm phu. Còn có ai cho mình là Thánh không? Thì thầy thì mời qua ngồi chỗ khác. Còn nếu vậy thì thôi ta giống nhau, ai cũng là phàm phu, phải không? Nhưng mà là những người phàm phu mà ta biết đạo, ta tin đạo, ta tin Phật và ta muốn thoát cái thân phận phàm phu của mình.

[43:31]Ta không muốn mình mãi mãi cứ là phàm phu thế này, ta muốn một ngày nào đó mình phải bước lên một đời sống tâm linh cao siêu hơn, mình phải thật sự trở thành một vị Thánh thoát tục, chứ không thể cứ mãi mãi là một phàm phu mà chìm đắm trong những cái hơn thua tầm thường của thế gian này. Mà muốn thay đổi cái thân phận từ phàm phu lên bậc Thánh đó thì ta phải có cái nhân quả đầu tiên là tôn kính một bậc Thánh mà bậc Thánh cao tột nhất là là Đức Phật. Cho nên vì vậy, để chuyển thân phận từ phàm phu lên một bậc Thánh, để khởi đầu cái sự tu hành của mình thì ta có một cái nhân quan trọng đó là xây dựng lòng tôn kính Phật tuyệt đối, vô biên.

[44:23]Tuy nhiên, nếu không hiểu được sự vĩ đại của Phật đến mức độ nào thì ta không đủ lòng tôn kính Phật. Vì có một người nào đó chưa biết kinh Phật, chưa đọc về lịch sử Đức Phật, rồi thấy có chùa thờ Phật, thấy người ta vào người ta lễ lạy, thắp nhang cầu xin, mình cũng vào thắp nhang lễ lạy cầu xin, thì cái người này có phải là tôn kính Phật không? Có không? Thấy đầu cũng cúi lạy sát đất á, cũng thắp nhang xì xà xì xụp á, nhưng không phải tôn kính Phật, mà chỉ là cầu xin theo một cái hình thức mê tín thôi. Nghĩ rằng là cái ông này à thấy người ta lạy người ta cầu xin, chắc mình lạy mình cầu xin ổng cũng cho mình cái gì đó.

[45:03]Thôi sẵn chiều nay đánh số đề rồi sáng nay mình đi mình lạy một chút, hi vọng chiều nay ra đúng cái con số mình đã nuôi 3 năm nay gần bay cái nhà. Có ai nuôi số đề gần bay cái nhà chưa?

[45:18]Vì vậy là để có thể tôn kính được Phật, ta cũng phải có cái trí tuệ hiểu được Phật thì ta mới có thể tôn kính được Phật. Còn không mình cứ tin kiểu thần thánh chung chung thì mình đều trở thành những người mê tín. Ừm. Mà để hiểu được Phật thì ta phải phải học, phải nghe quý thầy quý cô giảng dạy, phải đọc trong kinh trong sách, và phải chiêm nghiệm trong đời sống của mình thì lần lần mới hiểu được Phật, mà càng hiểu Phật mới càng tôn kính Phật, mà càng tôn kính Phật thì cuộc đời mình bay lên, cái công đức mình bay lên.

[45:57]Thầy nói lại, phải hiểu được Phật thì ta mới tôn kính Phật, mà phải tôn kính Phật ta mới có công đức tu tập để thay đổi cuộc đời mình, bước lên một một tầng cao mới. Còn cái người nào mà chưa tôn kính Phật thì cứ mãi mãi chìm trong thân phận của phàm phu. Nên phải biết tôn kính Phật, mà phải có trí tuệ hiểu Phật mới có thể tôn kính Phật. Mà làm sao hiểu Phật? Nên ta phải nghiên cứu về lời Phật dạy, về cuộc đời Đức Phật, và chính mình phải tu để biết rằng cái lời Phật dạy quý đến mức độ nào. Thầy ví dụ như là một người khi thấy người khác khổ có thể cho vài đồng, với một người mà nếu vì đại nghĩa có

[46:42]thể hy sinh cả cái thân mạng của mình thì ai đáng kính hơn?

[46:48]Cái người mà dám hy sinh thân mạng mình cho mọi người là người đáng kính hơn, phải không? Thì Đức Phật của chúng ta là một người như vậy. Trong nhiều kiếp, khi cần phải hy sinh vì chúng sinh, ngài sẵn sàng xả bỏ thân mạng không tiếc.

[47:03]Cái con người đó là con người mà ta phải phải kính trọng. Hoặc là có một lần nào đó trong đời ta đã giúp một ai đó thoát qua một cơn khốn khổ, ta cứ nhớ mãi. À có một người ta thấy có một bệnh nhân họ bị mổ tim, họ nguy hiểm, rồi ta tìm cách ta giúp, mà cái lần đó ta phải hao tốn rất là lớn để giúp cái người đó thoát chết, để mổ được cái tim, thì ta thấy cuộc đời mình cũng rất là hay, mình cũng là một người rất là tốt. Nhưng mà nếu so với một người mà cứ hết kiếp này tới kiếp khác cứ đi giúp đỡ mọi loài vạn người như vậy thì cái sự cao quý của người đó đến dường nào? Một người mà hết kiếp này tới kiếp khác chỉ sống

[47:48]một đời hoàn toàn vị tha, yêu thương tất cả chúng sinh, từ con vật nhỏ cho đến con vật lớn, đến tất cả mọi người, từ em bé cho đến cụ già, ai cũng thương yêu và luôn luôn tìm cách giúp đỡ, thì cái người đó vĩ đại đến dường nào? Thì Đức Phật của chúng ta là một người như thế. Trong vô lượng kiếp, ngài tu hành cái hạnh của một bậc thánh, bậc Bồ Tát. Ngài có khi hiện thân trong loài thú, có khi hiện thân trong loài người, có khi làm một cái thân của người nghèo, có khi làm một vị vua, nhưng bất cứ ở vị trí nào thì ngài luôn luôn sống vị tha vì tất cả chúng sinh, luôn luôn siêng năng giúp đỡ, đối xử tử tế, lo lắng, yêu thương mọi người mọi loài.

[48:33]Một cái bậc thánh mà vô lượng kiếp như vậy thì thật là cao cả để đáng cho chúng ta vô cùng tôn kính. Hoặc là ví dụ như chúng ta vậy, đối với mọi người chung quanh mình, ta có một sự quan tâm vừa chừng và nhiều khi hời hợt. Ví dụ như nhiều khi mẹ mình nay bệnh mình cũng không hay, hay là cái người hàng xóm láng giềng của mình họ đang rơi vào cái khốn khó mình cũng không biết rõ. Rồi đối với một người mà có cái lòng tử tế, vị tha sâu sắc, đối với bất cứ ai chung quanh mình đều hiểu rõ, biết rõ từng người trong cái nỗi khó khăn của người đó để có thể kịp thời mà hỗ trợ giúp đỡ, thì người như vậy là cái người đạo đức đáng để cho ta ta yêu quý vô cùng.

[49:22]Thế còn ta sống trên đời do cái ích kỷ của ta, ta quan tâm chính mình là nhiều nhất, hoặc là đối với người chung quanh chỉ một vài người rất thân thì ta để ý thôi, còn rất nhiều người còn lại trên đời ta đã bỏ quên. Nhưng mà đối với một bậc thánh như Đức Phật vậy, từ vô lượng kiếp và tới khi càng tới khi được thành Phật rồi cái điều này càng lớn hơn nữa, là tất cả mọi chúng sinh đều ở trong tim của mình. Ngài biết rõ từng người, quan tâm từng người, nhưng mà chỉ có cái là nghiệp của chúng sinh không phải đơn giản mà có thể dùng cái thần thông bên ngoài để chuyển hóa được, cho nên nhiều khi nghiệp phải chuyển rất là lâu,

[50:02]nhưng mà tất cả đều được Phật yêu thương, Phật quan tâm, Phật biết rõ. Chúng ta cũng vậy, ngồi đây biết bao nhiêu con người với những thân phận khác nhau. Có khi ta chỉ là một người nghèo khổ, tầm thường, ít phước. Những đời xưa mình cũng chưa từng theo Phật nhiều, đời này mình rất là tầm thường, nhưng mà Phật cũng không bỏ mình. Nếu mình từ đây hối hận, biết quy y Tam Bảo, biết tu hành, thì Phật lúc nào cũng soi sáng trong tâm mình để dìu dắt mình đi qua từng cái nghiệp chướng, từng nỗi đau khổ, bởi vì mình đã gây ra những cái ác nghiệp từ quá khứ. Còn huống hồ là những người mà đã có duyên với Phật nhiều

[50:43]đời, bây giờ mình là một người có nhiều công đức lành thì thật sự lúc nào Phật cũng ở bên cạnh mình. Nên cái lòng yêu thương đó, cái sự tử tế đó, từ khi Đức Phật còn là những vị Bồ Tát ở kiếp xưa, sống với loài người, ngài đã quan tâm mọi người một cách sâu sắc. Khác hẳn với phàm phu chúng ta là những người mà chỉ lo cho mình là là nhiều hơn cả, phải không? Đối với Đức Phật vậy và những bậc thánh á, cái lòng thương yêu của các ngài nó nó tự nhiên và lớn lao, cứ gặp việc đến đâu thì cái tình thương nó bày ra đến đó. Ví dụ như ta bình thường, ta thấy ta hình dung trở lại, ta lui lại, ta đi ngược lại thời gian 2500 năm ở Ấn Độ ngày xưa,

[51:30]ta đã là một người Ấn Độ, ta sống cùng thời với Đức Phật. Rồi ví dụ như đó ta là một người nông dân, ta hãy tưởng tượng mình đang là một người nông dân mà đi ra đồng. Trên đường mình đi ra đồng, mình vác cái cày cứ đi ra đồng thì mình gặp có một ông Sa môn, đạo sĩ ôm cái bình bát đi ngược chiều mà mình cũng không biết đó là Đức Phật. Mình chỉ thấy có một Sa môn như là tỏa hào quang, gương mặt cực kỳ đẹp, dáng đi trầm hùng như một con voi chúa, thong thả, đĩnh đạc, cũng bước đi, cũng chân đất như ta, đi trên con đường làng đi đâu đó, và ta cũng không biết đó là một một bậc thầy của cả trời và người, ta mắc mải vác cái cày mình đi ngang.

[52:19]Thì thấy có một cái người ông Sa môn thì có khi ta bận ta cũng không để ý. Nhưng lúc đó lỡ ta bị vấp chân, ta té,

[52:28]thì lúc đó cái người Sa môn đó mới đến đỡ ta dậy và hỏi han ta vài câu, rồi thấy ta không có việc gì, rồi ta lại chào ta lại đi tiếp ra cánh đồng của mình, và cái vị Sa môn đó lại đi vào làng có lẽ để khất thực. Nhưng mà trong cái giây phút mà ta bị vấp chân té cái người đó đỡ ta dậy một chút xíu đó, ta mới chợt thấy một điều là cái người đó thương ta hơn cả cha mẹ ta thương ta, mặc dầu ta chưa bao giờ gặp người đó trong đời. Thì ta phải hiểu Phật thương ta như vậy. Cái lòng từ bi của ngài là như vậy, tràn khắp chúng sinh. Bình thường không có chuyện gì thì thấy như không có biểu hiện, nhưng mà đụng việc một cái là lòng từ bi lan tỏa ra tràn ngập

[53:10]tất cả, ôm ấp tất cả chúng sinh đậm đà, đầy ắp như vậy. Hãy tưởng tượng và hiểu rằng cái lòng từ bi của Đức Phật là như vậy, sâu đậm như vậy, sâu sắc như vậy, tràn lan như vậy, tràn đầy như vậy, mà lan khắp vô biên trong pháp giới như vậy. Còn chúng ta thì sao? Chúng ta thương một người thật sự cũng đã chưa thương nổi, vì mình mải lo thương chính mình, mà đâu biết rằng mình mới là kẻ thù của mình, không biết. Để hiểu được rằng để ta có thể thương một người khác khó như vậy thì ta mới thấy là cái vĩ đại tuyệt đối không thể tính kể được của một Đức Phật, của một Đức Phật mà thương yêu trọn vẹn, tràn đầy khắp tất cả chúng sinh trong pháp giới này.

[53:55]Tưởng tượng ra được không ạ? Dạ được.