[0:08]Kính thưa Thượng tọa Thích Chân Quang, thưa các bác, các cô, các anh, các chị và các bạn. Hôm nay cũng thật là duyên lành nên chúng ta có thể mời được Thượng tọa Thích Chân Quang đến đây để nói chuyện với văn phòng chúng ta. Vì vậy nên cũng như là đã tôi đã trình bày với các anh các chị và các bạn rồi là cái phần nói chuyện của thầy thì sẽ gồm có ba phần. Phần thứ nhất là phần thầy thuyết pháp cho chúng ta nghe về những cái vấn đề mà sẽ liên quan đến công việc, cuộc sống của những người trong cơ quan chúng ta. Và phần thứ hai là phần thầy sẽ hướng dẫn cho chúng ta cách thiền định như thế nào để cho tâm mình nó được tốt, cho cuộc sống của mình nó tốt hơn.
[0:54]Và phần thứ ba thì nếu các anh các chị có những câu hỏi, thắc mắc gì về những phần bài giảng của thầy hay bất kỳ một vấn đề gì mà các anh các chị nghĩ là các anh các chị cần chia sẻ với thầy thì thầy sẽ sẵn sàng giải đáp. Kính mong mọi người là chúng ta để chế độ điện thoại ở chế độ rung và không ai nghe điện thoại trong lúc thầy thuyết pháp để giữ sự tôn nghiêm. Cảm ơn các anh các chị. Cháu mời thầy ạ.
[1:25]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thì chúng tôi là ở trong miền Nam, thỉnh thoảng lại có duyên ra miền Bắc để làm việc, cũng trao đổi đạo lý nơi này nơi kia một chút. Thì do qua vài cái nhân duyên thì hôm nay chúng tôi cũng được vinh dự về đây gặp các anh các chị trong cái buổi trao đổi đạo lý này. Thật ra thì mới ban đầu chúng tôi cũng hơi ngỡ ngàng. Tính ra là chúng tôi không hề biết là World Bank có cái văn phòng ở đây, cũng không biết rằng Việt Nam mình lại cũng là một thành viên của World Bank như thế này. Nên hơi rất là ngạc nhiên. Và đến khi nghe cô Kim Chi, cô Hương, anh Ninh phải không? Anh Ninh, dạ.
[2:06]Anh Ninh hôm đến gặp thì chúng tôi cũng hơi hơi hơi ngạc nhiên. Ngạc nhiên rồi rất là vui, rất là vui vì người Việt Nam ta cũng đã có cái vai trò, có cái vị trí trong những hoạt động tài chính mà dường như là từ thiện lớn nhất như thế này. Và như vậy khi mà cái Ngân hàng Thế giới đặt cái văn phòng ở Việt Nam cũng như là tuyển dụng nhiều cái nhân viên của Việt Nam thì như thế chứng tỏ rằng là cái tâm trí, cái tài trí của người Việt Nam ta cũng cũng ngon lành lắm chứ không phải vừa. Trước hết thì chúng tôi xin được bày tỏ cái lời tán thán, khen ngợi với các anh chị, những người đã làm việc trong cái tổ chức này.
[2:49]Vì sao vậy? Bởi vì xét trên tổng quan của nhiều phương diện thì đây cũng như là một tổ chức từ thiện lớn nhất thế giới, chúng ta có thể xem như vậy. Không biết đánh giá như vậy có quá đáng không nhỉ? Thì hôm trước là nghe nói vậy đó. Nghe cái cách là chúng ta vì một thế giới "free of poverty", một lát nữa chúng ta sẽ nói thêm vì một thế giới "free of cruelty" - một thế giới không có sự ác độc và không có sự nghèo khó. Nhưng mà trước hết là thấy cái tiêu chuẩn ta vì một thế giới là không có sự nghèo nàn, nghèo khó như vậy. Thì như vậy trên cái tinh thần đó ta có thể xem là cái tổ chức ta là một tổ chức từ thiện mà từ thiện đến mức độ mà
[3:28]cái chi phối vào các quốc gia, vào các khu vực và chuyên nghiệp như thế này thì không có một tổ chức từ thiện thứ hai có thể so sánh được. Kể cả dù cho Bill Gates đóng góp rất là nhiều cái tài sản mình cho một tổ chức gì của ông, cái foundation của ông cũng không thể so sánh nổi với cái tổ chức World Bank này. Chúng tôi là những người tu hành, chúng tôi biết cái sự quan trọng của việc làm từ thiện và chùa chúng tôi cũng có một cái hội từ thiện. Dĩ nhiên nó bé lắm, bé lắm, nhưng vẫn phải ráng làm. Vì sao vậy? Bởi vì nếu không làm từ thiện, chúng ta không đóng góp vào sự phát triển cho cái xã hội được.
[4:02]Chúng ta nhắc lại một điều thế này: Thế giới chỉ có thể phát triển được bởi việc làm từ thiện từ xưa cho tới nay và mãi mãi về sau. Thiếu những yếu tố từ thiện trong từng con người, trong từng cộng đồng, trong từng gia đình, thế giới không phát triển được. Chúng ta nghiệm lại đi, chúng ta nghiệm lại. Ví dụ ngay cả khi mà cha mẹ sinh ra một đứa con, yêu thương nó, nuôi nấng nó một cách vô điều kiện, đó là ý nghĩa của sự từ thiện. Chính vì đó, đứa trẻ có thể lớn lên làm người mà trở thành con người trưởng thành, sống tốt, đứng vững một mình được và đóng góp cho xã hội được. Chứ nếu không có cái tình thương yêu của cha mẹ,
[4:37]mà nếu xét theo khía cạnh xã hội là một tình thương yêu từ thiện, đứa trẻ không lớn lên được, sẽ bị còi cọc, bị thiệt thòi, bị mất mát và nó khiếm khuyết. Cho nên vì vậy ta thấy xét trên cái tổng quan của xã hội là xã hội chỉ có thể phát triển được khi mà từng con người, từng cộng đồng, từng gia đình có yếu tố từ thiện ở trong đó. Chúng ta nghiệm lại kỹ lại đi. Một mặt khác, xã hội cần sự sòng phẳng để trao đổi. Đây là hai cái yếu tố đi song song, nhưng thế giới còn cái thứ ba nữa, đó là sự bóc lột, sự mưu hại với nhau. Nên ba điều này nó cứ tồn tại trên cái thế giới này. Mà ta cứ dễ dàng nhìn thấy nhất là xã hội,
[5:17]thế giới phát triển bởi có sự sòng phẳng trao đổi. Vì mua bán mà, anh bán tôi cái này tôi trả tiền cái đó, cứ như vậy. Và tôi làm thì tôi ăn lương, cứ mua đi bán lại. Và ta thấy cái sòng phẳng trao đổi là cái cái lĩnh vực lớn nhất, nhưng mà thực sự nó chỉ làm cho thế giới lây lất tồn tại mà thôi, chứ thế giới không phát triển được. Còn nếu cái yếu tố mà thứ ba ta nói là con người sống để tranh giành, hãm hại nhau thì nếu yếu tố đó lớn lên chút xíu thế giới sụp đổ liền. Những cuộc chiến tranh, những cuộc chém giết, những cái bóc lột, những cái mưu hại đều làm cho thế giới sụp đổ. Đó là khi con người không có sòng phẳng,
[5:54]không trao đổi mà mưu hại với nhau thì làm thế giới sụp đổ liền. Còn cái yếu tố thứ nhất mà ta nói là có yếu tố của sự thương yêu, từ thiện, thiện nguyện vô điều kiện làm cho thế giới đứng lên, nâng dậy và phát triển. Mà yếu tố đó nó tồn tại thầm thầm thầm thầm trong từng con người, trong từng gia đình, trong từng cộng đồng. Mà ta cứ lui lại càng về thời xưa thì ta lại thấy một điều là cái yếu tố từ thiện nó nhiều hơn, nhiều hơn là yếu tố sòng phẳng trao đổi. Ta nói ví dụ như khi một người cha mẹ sinh con, nuôi dạy con cái, cái tình yêu thương đó thực sự nó gần như là từ thiện tuyệt đối. Từ thiện tuyệt đối và cha mẹ yêu thương con thậm chí nhiều khi mù quáng.
[6:38]Mù quáng và nhiều khi chiều chuộng đến mức độ nó hư luôn. Nhớ ta nhớ một điều đó. Hôm nay thì ta không phân tích điều đó lắm, nhưng mà tình yêu thương là một loại thuốc độc, xin nhớ như vậy nhé. Tình yêu thương làm cho ta hạnh phúc nhưng nó giết chết tâm hồn ta luôn. Cho nên phải cẩn thận với tình yêu thương cũng như tiền bạc vậy. Nó làm cho ta hạnh phúc nhưng nó cũng giết chết cuộc đời ta luôn. Tình yêu thương cũng là một loại như vậy. Thôi, lúc khác ta nói khác. Thì rồi vào ngày xưa cũng vậy, khi mà cái ông thầy đồ ổng mở một cái lớp ổng dạy học ở làng quê, rồi cái những bậc cha mẹ mới dắt con đến
[7:08]để được học hành thì ông thầy cũng dạy theo kiểu từ thiện. Tức là người cha dắt con đến lạy ông thầy xin học đem cho ông thầy cái gì? Một chai rượu, một miếng trầu. Nhà nào khá khá vác theo một ký thịt, hai ký thịt. Vậy đó mà ông thầy phải đem cả tâm huyết, cả cuộc đời mình để dạy cho đứa bé đó nên người. Cho nên cái yếu tố từ thiện cũng rất là lớn. Và cái việc mà cái người cha mẹ xách một chai rượu, một cân gạo, một cân thịt đến nó chỉ tính cách lễ nghĩa thôi chứ hoàn toàn không có ý nghĩa sòng phẳng trao đổi. Và xã hội ta từ ngày xưa trong một xã hội đơn sơ không kỹ thuật, không máy móc, không đường sá,
[7:42]không gì hết đã phát triển lên bởi những con người từ thiện đó. Nhưng ngày hôm nay khi xã hội văn minh hiện đại dần thì yếu tố sòng phẳng trao đổi nó lớn dần, lớn dần lên, nó lấn át cái ý nghĩa đó. Ngày hôm nay chúng ta đi học ta phải đóng tiền nhiều lắm. Như các anh chị mà ngồi đây tốn không biết bao nhiêu tiền học đã đóng ở trong trường phải không ạ? Mà hễ học cái gì cũng phải tốn một cái kinh khoản, chi phí nào đó. Và chính những điều đó cứ làm cho ta ta mất dần cái yếu tố từ thiện trong tiềm thức của ta. Còn mà ngày xưa khi xã hội đơn sơ con người ta còn phải thiện nguyện rất nhiều, những điều đó đã in
[8:17]sâu vào trong tiềm thức của từng con người. Và con người ta cứ hiểu rằng hễ lớn lên giữa cuộc đời này ta đã đón nhận rất nhiều thì ta cũng phải ban phát lại rất nhiều, không có đòi hỏi. Và chính nhờ vậy mà loài người đã đi qua biết bao nhiêu cái khó khăn của thiên tai, của tật ách, của những đời sống cực kỳ đơn sơ, giản dị để cho tới ngày hôm nay phát triển như thế này. Nhưng đến ngày hôm nay phát triển như thế này rồi thì cái tiềm thức từ thiện của mỗi con người nó lại giảm dần, giảm dần. Và ta bắt đầu làm thế giới đứng lại. Ta bắt đầu làm thế giới đứng lại, nhưng mà may mắn, may mắn là đây đó bí mật ở đâu đó từ cái trong phòng thí nghiệm,
[8:55]từ nơi một cái phòng học, một góc học đơn sơ, từ nơi mái tranh nghèo nàn vẫn còn có những con người mang cái tiềm thức từ thiện của loài người mà làm việc, làm việc vô vụ lợi. Cứ như vậy đó mà đã bí mật, âm thầm thúc đẩy thế giới bước lên dần, bước lên dần, vẫn còn đi tới. Chứ còn nếu mà xã hội loài người chỉ làm việc trên cái sòng phẳng trao đổi, ta sẽ yên trí rằng thế giới đứng phăng phắc lại luôn, không có gì phát triển nữa. Vì vậy mà cái việc làm của Ngân hàng Thế giới chúng tôi đánh giá là một sự thúc đẩy rất lớn cho sự phát triển của của loài người. Nên vì một lần nữa chúng tôi xin được tán thán,
[9:35]khen ngợi cái tổ chức này và những con người đang làm việc trong tổ chức này.
[9:45]Tuy nhiên, vì là một nhà đạo học nên chúng tôi nhìn cái gì cũng nhìn trên cái đạo lý của nhà Phật. Và chúng tôi biết rằng những cái sự chuyển biến của cuộc sống này nó bị một cái luật chi phối rất là bí mật, đó là luật nhân quả. Luật nhân quả cho rằng con người ta gieo cái gì sẽ gặt cái đó. Tức là khi mà ta trồng ớt thì được sự đắng cay trở lại với mình, ta gieo cái cái hạt xoài ta sẽ nhận được ngon ngọt, chắc cũng hơi chua chua chút nhưng cũng thơm không sao cả. Tức là có sự công bằng ở trong đó, cái gì ta đã tác động vào cuộc đời, tâm hồn của người khác sẽ trở lại với ta rất nhiều lần như vậy, đó là luật nhân quả.
[10:26]Và trong nhà Phật họ tin rằng cái luật này chi phối con người và không có việc gì hoàn toàn ngẫu nhiên cả. Chỉ có một vài điều ngẫu nhiên, ví dụ khi ta đi trên phố mùa thu, một chiếc lá đã rơi trên vai ta, điều đó có thể ngẫu nhiên. Nhưng nếu bước ra chợ có một người gánh hàng rong mà đâm sầm vào ta, đổ luôn cái gánh hàng xôi ra bắt đền ta, coi chừng không ngẫu nhiên, có cái gì ở kiếp trước rồi đấy. Ta với người này có cái gì ở kiếp trước rồi, bây giờ ăn vạ ta. Chứ còn một cái cánh hoa rơi trên tóc ta, chiếc lá rơi trên vai ta có thể là ngẫu nhiên, nhưng mà mọi việc khác không ngẫu nhiên. Ví dụ, ta ngồi để ta làm việc này không ngẫu nhiên.
[11:04]Tại sao có một người phải đi cày sâu cuốc bẫm ngoài đồng, có người chỉ làm việc trong công ty tư nhân, còn ta lại làm việc trong một cái tổ chức thế giới, không ngẫu nhiên, theo đạo Phật không ngẫu nhiên. Nghĩa là trong ý tưởng của ta trong cái nhân quả ta ở kiếp trước, ta đã gieo một cái hạt giống gì đó, cho nên bây giờ ta làm việc này. Mà gieo nhân gì để ta ngồi ở đây? Ta ngồi trên cái tòa nhà, tòa nhà này tên gì vậy nhỉ? Chỉ 63 Lý Thái Tổ hả? Không, nghe nó có cái tên Tây, U gì nghe nó hay lắm, thường thường nó có cái tên. Thì nó có cái nhân của nó. Nói ví dụ như thế này để anh chị thấy, ví dụ có một người đó họ đi làm thợ
[11:42]xây, làm thợ xây vất vả cả một đời mà chính mình không có cái nhà để ở. Mà ta cứ nghĩ theo nhân quả mình đi xây nhà cho người ta thì nhân đó quả đó thế nào mình cũng được một căn hộ be bé ít ra, tức là nghèo lắm thì cũng phải trở lại được làm cho mình một căn nhà chứ. Nhưng mà tại sao cứ đi xây nhà cho người ta mà cả đời mình không có căn nhà để ở? Thì cái nhân quả được tìm thấy như thế này, mà tìm thấy cách nào thì thôi thì ở đây ta không bàn, mà tìm thấy thế này. Thì cái anh chàng này kiếp xưa ảnh ảnh làm lính, ảnh làm lính cái ảnh trong một cái trận chiến đi vào cái làng ảnh hăng máu quá, ảnh nói rằng à có cái kẻ thù kẻ giặc nằm lẩn khuất ở trong
[12:20]những cái ngôi nhà của trong cái làng đó mà dân chúng thì chạy tứ tán hết rồi. Và lúc anh hăng máu để chiến thắng và để diệt giặc, anh ra một cái lệnh đốt sạch những nhà đó hết. Đốt sạch hết. Thì đốt sạch đó thì không biết có giết được một, hai tên giặc gì đó không nhưng mà bao nhiêu công lao của cả cái ngôi làng đó người ta xây đắp có mấy chục năm, trong phút chốc bay sạch hết, thế anh thành một cái món nợ. Nghe cái này nghe hơi chuyện cổ tích thiệt, anh chị có thể nghe tham khảo, vâng. Đến khi anh chết xuống Diêm Vương, nghe câu chuyện như vậy. Anh chết xuống Diêm Vương thì công tội được xét,
[12:52]nói là Diêm Vương để ta hình tượng hóa một sự việc trừu tượng thành cụ thể thôi, chứ sự thực luật nhân quả nó trừu tượng, nhưng ta phải đưa ra hình tượng Diêm Vương để ta cụ thể hóa cái việc tội phước này. Thì Diêm Vương mới xét thế này, cái việc anh đánh giặc cứu dân cứu nước xem là một việc phước. Cho nên, với cái phước đó, cái sự hy sinh đó thì anh xứng đáng có cuộc sống khá hơn. Nhưng mà lúc đó anh đã hiếu sát, anh lỡ tay anh đốt sạch hết bao nhiêu căn nhà trong một ngôi làng anh phải bị trừng phạt. Bây giờ anh phải có cơ hội để chuộc lại cái lỗi lầm của mình, trở lại làm người chứ không đọa thành cái những loài khổ cực như là súc sinh,
[13:26]ngạ quỷ, địa ngục thì không có bị, nhưng anh phải trở lại làm người và phải đi xây lại nhà cho người ta để bù lại mà 50 căn nhà trong làng anh đã đốt sạch. Đồng ý không? Không đồng ý thì xuống làm chó. Đồng ý thì cho lại làm người. Thế lật đật dạ vâng vâng, thôi cho con làm người để làm thợ xây vì làm người vẫn còn là một đẳng cấp cao, được cơ hội để tu hành, để học tập. Rồi cho anh đầu thai, thế là kiếp sau anh lên sinh vào gia đình cũng vừa phải, rồi bố mẹ mất sớm, cứ đi tần tảo đi xây dựng hết nơi này tới nơi kia. Đó là nhân quả. Cái nghề nó do cái nghiệp. Không biết sao ông bà mình nói rất hay, nghề nghiệp, cái nghề nó do cái nghiệp.
[14:01]Và bây giờ ta ngồi đây cũng vậy, không phải khi không mà bỗng nhiên ta được tuyển dụng vào đây làm những công việc mà cái suy nghĩ chuyện trên mây, chuyện lớn lao của thế giới, quốc gia đại sự, chỉ vì kiếp xưa ta đã nghĩ đến những điều này, đã có làm những điều này, có bàn đến những điều này. Ví dụ kiếp xưa đó, tức là trong lúc mọi người chỉ lo cái trồng một cây lúa, bắt một con cá thì ta lại ưu tư đến cái chuyện xã hội, chuyện cộng đồng lớn lao hơn. Tức là khi nói chuyện với ai ta hay nhắc nhở mọi người về cái lợi ích chung, chứ chúng ta không có chìm theo mọi người mà bàn những chuyện lợi ích lặt vặt của cá nhân, của gia đình.
[14:38]Nên những cái tâm tưởng đó của ta, những việc làm đó của ta, những cái lời nói khuyến khích đó của ta nó trở thành cái nhân quả. Và khi chết xuống gặp Diêm Vương, ví dụ vậy chúng ta quên mất rồi, thì ông Diêm Vương cũng đã nói rằng à cái đứa này lúc mà nó sống cái tâm hồn nó lớn, tâm hồn nó lớn cho nên nó hay lo chuyện to thì thôi cho kiếp sau nó sẽ làm ở một cái tổ chức mà toàn lo chuyện to tát của thiên hạ vừa. Nó là vậy. Thế là kiếp sau bỗng nhiên cái tổ chức Ngân hàng Thế giới xuất hiện để cho ta phải bước vào đây ta làm và toàn tối ngày lo cái chuyện đâu của thiên hạ to tát không. Nó là nhân quả là nghề nghiệp như vậy.
[15:16]Cũng giống như chúng tôi, vậy tại sao chúng tôi phải đi tu ạ? Vì? Vì? Chắc là thất tình lắm ạ? Không phải đâu. Có thì nhân quả thầy tu thì nhiều lắm, nhưng mà đại khái là mọi chuyện gì trên đời nó đều có cái nhân quả của kiếp trước như vậy. Và khi chúng ta làm công việc này, được xem như là một việc từ thiện lớn đối với cộng đồng, đối với xã hội, đối với quốc gia, đối với thế giới thì ta hãy lưu tâm về luật nhân quả. Cái lưu tâm về luật nhân quả như thế nào? Là khi ta đầu tư một cái món tiền để đi vào cái cộng đồng nào đó mà với ý nghĩa rằng ta giúp đỡ cho cộng đồng đó phát triển. Thì nếu mà nói trên bình diện xã hội như vậy đủ rồi,
[16:02]nhưng mà nói trên nhân quả chưa đủ, cái nhìn đó chưa đủ. Thì hôm trước khi mà nghe chị Kim Chi nói chuyện thì chúng tôi đã nhìn thấy điều này. Thì hôm nay muốn trao đổi và chính chị Kim Chi cũng đã có khi cũng thắc mắc cái điều đó rồi. Là bây giờ từ cái việc lớn lao ta rút lại một việc nhỏ để ta quan sát trên cái nguyên tắc căn bản của việc giúp người. Ví dụ bây giờ ta gặp một cái người nghèo cái biết họ khó khăn và họ cũng có lên tiếng, có khi họ lên tiếng, có khi họ chưa kịp lên tiếng và ta cảm thấy ta có thể giúp họ. Nhưng mà xin thưa cái người mà ta cần giúp nó sẽ có ba trường hợp. Ba trường hợp.
[16:42]Một trường hợp thứ nhất là cái người xứng đáng, đáng được giúp nhưng mà họ chưa làm điều gì tốt cả, chỉ có cái là họ tâm thế của họ sẽ làm điều tốt cho đời. Ví dụ người đó có đạo đức, có trình độ. Tức là những người này khi ta cho họ một cái cơ hội họ đứng lên được rồi sau đó họ sẽ đóng góp được nhiều điều tốt cho đời. Đó là trường hợp người thứ nhất đáng được giúp, là thứ nhất. Trường hợp thứ hai là người rất đáng, có chữ rất nữa, rất đáng được giúp. Cái trường hợp thứ hai là bởi vì người này trong lúc khó khăn nhưng mà trên cái nhân quả của họ, họ đã làm được rất nhiều điều tốt. Chỉ chờ quả báo tự nó đến.
[17:26]Ta không giúp có người khác giúp liền. Vì cái phúc của người này đã đầy, tức là tâm họ đã tốt và thực sự họ đã làm được nhiều điều tốt. Cái quả báo đang chờ để đến nhưng mà nó chưa đến thôi. Trong khi nó chưa đến ta lại gặp họ trước. Và lúc họ đang khó khăn, cái khó khăn đó cũng chỉ tạm thời. Mà ta giúp người này thì cũng giống như ta là người mang cái quả báo đến cho họ sớm hơn thôi. Mà ta không giúp người khác cũng giúp vì phước người này đã đầy. Chỉ có người thứ nhất này này là người mà họ chưa làm gì được, phúc họ chưa có, nhưng mà nếu họ có cơ hội họ lại sẽ làm được nhiều điều tốt. Còn trường hợp thứ ba là trường hợp thực sự ta giúp nhầm những người không đáng.
[18:05]Những người không đáng này là vì sao? Bởi vì khi họ có cơ hội họ không làm điều gì tốt cho đời và thậm chí có thể làm khổ người khác, làm tổn hại người khác nữa. Còn ta trên cái bình diện là cứ giúp người phát triển chung chung thì ba người này ta gom lại một mớ, ai có giúp được là ta cứ giúp. Nhưng mà ta không có nhìn ra, ta không nhìn ra họ thuộc loại nào trong ba loại này trên nhân quả. Và cũng trên nhân quả, cái việc mà ta giúp ba người này, mỗi một loại người vậy nó tác động ngược lại với ta liền. Tác động như thế nào? Tác động như thế này. Với cái người thứ hai, người rất đáng được giúp vì cái phước báo của họ đã đầy đủ,
[18:42]ta giúp họ giống như ta mang quả báo đến cho họ thì cái phúc trở lại ta rất là lớn. Ta giúp những người xứng đáng để giúp, tự nhiên ta được phúc lành dữ lắm, tâm ta rất bình yên, cuộc đời ta bỗng nhiên may mắn. Nhớ. Nhớ để ý thêm một điều nữa là tâm ta được bình yên, tâm ta tự nhiên an lạc, thanh thản, thoải mái, đó là dấu hiệu ta đã giúp nhầm cái người thứ hai này. Họ rất là tốt, họ đã làm được nhiều điều tốt. Còn khi ta giúp cái người thứ nhất á là họ tốt nhưng họ chưa làm được điều gì tốt, họ chưa có nhân quả, nhưng mà lòng họ thì rất sẵn sàng. Ta giúp họ để rồi sau đó họ có cơ hội họ giúp bao nhiêu người
[19:19]khác thì phúc của ta cũng sẽ có nhưng mà nó đi chậm. Bởi vì phải đợi cái người đó bắt đầu họ làm những điều tốt cho đời, rồi cái phúc họ được hưởng nhưng mà thực sự phía sau đó là có bóng dáng của ta. Chính vì có sự giúp đỡ của ta mà họ mới giúp được những người khác. Cho nên khi mà người kia tạo được những cái phúc lành, được hưởng những quả báo lành thì phúc cũng quay trở lại với ta nhưng mà nó chậm hơn là cái người thứ hai này. Thì ta cũng sẽ được những cái bình yên, những hạnh phúc, những may mắn trong đời mình nhưng nó chậm hơn. Cái lo nhất là cái người thứ ba, những người tâm không tốt, cũng không có phúc lành gì, nhưng mà bởi vì cái chính sách ta cứ phải giúp cho họ.
[19:57]Và khi giúp cho họ như vậy thì phước ta mất dần, mất dần vào trong hư vô luôn. Nhất là tâm ta bất an, cuộc đời ta chẳng may mắn gì, không may mắn gì hết. Đó là dấu hiệu, cho nên để đo cái thước mà biết mình giúp đúng người hay không, hãy xem tâm mình. Và bây giờ vậy, trong công việc của ta hiện nay ta đánh giá điều đó. Khi ta ngồi ở cái vị trí này ta làm bao nhiêu việc cho xã hội, cho đất nước, tâm mình có thấy hạnh phúc hơn hay không? Cuộc sống mình có thấy hạnh phúc hơn hay không? Để biết rằng đối tượng mà ta giúp đã thuộc loại nào. Nói như vậy không có nghĩa là từ đây ta lựa người giúp hay không giúp, cái đó là việc khác.
[20:37]Nhưng mà đây trước hết đánh giá trên nhân quả thôi. Nghĩa là nói là tôi làm việc qua 20 năm ở World Bank nhưng mà tôi bất an, tôi buồn phiền, gia đình tôi không hạnh phúc, đủ thứ chuyện thì rồi ta đã giúp rất nhầm nhiều cái người thứ ba này rồi. Phật tử. Còn nếu mà tôi làm mấy chục năm rồi, tự nhiên mình phơi phới à, mọi việc mình, gia đình mình cứ may mắn, tâm mình cứ bình yên, muốn cái gì mình được cái nấy, là mình đã giúp nhằm được cái người thứ hai thứ nhất này. Nhớ, cái phúc đến cho ta nó có một yếu tố thế này: muốn gì được nấy. Có thể nó hơi chậm, hơi nhanh, nhưng muốn gì được nấy, đó là cái phúc của ta đã đầy đủ.
[21:16]Cái phúc này nó lạ như thế này, nhiều khi ta muốn điều ta không nói ra, ta không hề nói cho ai biết á, chỉ muốn điều đó âm thầm trong tâm thôi, vậy mà việc đó vẫn đến. Đây là điều rất kỳ diệu của luật nhân quả. Không biết ở đây mọi người đã chiêm nghiệm điều đó chưa? Có lần nào trong đời mình, mình muốn một điều không nói ra mà điều đó vẫn đến chưa? Có chưa? Có rồi phải không? Có rồi thì ta giúp nhằm hai người này. Tôi cười ầm ở đây cái cái kinh nghiệm riêng của chúng tôi vậy. Hồi đó chúng tôi là một tu sĩ trẻ, chúng tôi đi vào cái giai đoạn nhập thất. Nhập thất tức là không tiếp xúc với ai hết, trong khoảng một năm.
[21:52]Thì khi đi vào không tiếp xúc với ai thì chắc chắn là không được ai cúng dường, nên chúng tôi chuẩn bị trước một ít gạo, làm cái hũ chao mặn, trồng vài luống rau khoai lang, và ở trong đó thui thủi một mình để ăn. Thì nghĩ rằng sẽ không ai biết mình để đến cúng dường, nhưng mà lạ lùng, cứ ngay đầu cái cổng mình là cứ người mang hết món này cúng, món kia cúng. Lúc đó là đang nghĩ đến cái cái mì chính á thì có người cúng mì chính. Đến khi có ông sư huynh ổng viết thư ổng khuyến cáo đừng ăn mì chính, thì nó không muốn ăn nữa, lập tức không ai cúng nữa. Mà lúc đó ở miền miền Đông Nam Bộ thì nó không có nhiều cái
[22:26]rau dệu, mà chỉ miền Tây mới có cái rau dệu là cái rau mọc hoang ngoài đồng á, ăn rất là là là là là sạch và xanh. Lúc đó bỗng nhiên lại nhớ cái rau dệu đó, nói ước gì có rau dệu đó, bảy ngày sau trên hè mình mọc cái rau dệu ra. Mà chung quanh vùng đó không hề có cái rau đó. Ngồi cứ ngạc nhiên hoài. Và nên mới tin vào một điều thực sự trong thế giới này có một cái điều kỳ diệu bí mật nào đó. Rồi nhiều việc, nhiều việc trong đời mình nữa. Cho nên vì vậy, chúng ta tin một điều rằng khi phúc chúng ta đầy đủ, ta muốn gì được nấy. Còn trong kinh Phật nói về những điều đó rất rõ. Trong kinh Phật có nói một điều:
[23:01]Có một loại cõi trời, ở trên cõi trời đó khi mà chúng sinh ở cõi này họ làm phúc lớn quá, khi họ sinh lên được cõi trời thì cõi trời đó có một đặc điểm thế này, những thiên tử đó muốn gì, điều đó hiện ra tức khắc liền, để họ được sống một cuộc sống như ý họ muốn, vì cái phúc họ quá nhiều ở cái cõi này. Nghĩa là trong cái cõi này họ đã sống quá tốt, thì khi họ lên cõi đó không phải chờ đợi. Tức nó hiện ra như một cái thần thông vậy đó. Tức là lúc đó cái người thiên nữ, một người nữ ở trên cõi trời đó, muốn mái tóc mình như thế này, nó hiện mái tóc đó ra liền; muốn trang phục như thế này, hiện trang phục đó ra liền,
[23:35]không phải đi vào Milano mua sắm rất đắt tiền nữa, mà vậy. Muốn tóc đỏ đỏ, muốn tóc xanh nó xanh, muốn tóc tím tím vậy đó; muốn nửa mái, nghĩa là cạo nửa mái, còn để nó hiện ra đúng như vậy liền. Dạ, như vậy. Thì cái cái phúc nó làm người ta được như ý. Thì ở đây là nói đây là là nói trên cái khách quan của nhân quả. Khi ta làm giúp người, cái việc phản hồi trở lại với ta theo cấp độ nào thì nó hiện ra trong cuộc đời ta. Tuy nhiên, không phải vì vậy mà bắt đầu ta chọn lựa. Tại khi cái chọn lựa như vậy nó mất đi cái yếu tố của từ thiện là tình yêu thương. Chính cái người thứ ba này mới là người đáng thương nhất đó, người không biết gì.
[24:15]Không đáng để giúp, nhưng mà sự thật lại là đáng thương, đáng thương xót, vì không biết gì cả. Họ sống họ làm khổ cho chính họ và làm khổ cho những người chung quanh. Ta cứ cho họ thêm nhiều thì họ lại càng làm khổ chính họ và làm khổ những người chung quanh. Còn hai người này coi vậy chớ họ đã đã đứng vững được trong tâm hồn họ rồi, chỉ chờ cơ hội và ta tiếp sức thêm thôi. Và khi ta tiếp sức cho họ, ta lại được phúc. Còn người này ta giúp họ ta mất phúc, nhưng mà không bỏ họ được. Vì ý nghĩa trong cuộc sống này cái tình yêu thương mới là mới là quan trọng. Nên trong đạo Phật cũng vậy vậy, là khi một người đệ tử Phật
[24:52]khi mà học đạo là phải tập khởi cái tâm từ bi vô lượng. Nghĩa là mỗi ngày khi ta ngồi thiền hoặc khi ta lạy Phật, lúc nào cũng tâm tâm nguyện nguyện trong lòng mình: "Xin cho con yêu thương được tất cả chúng sinh, kể cả những người mà thù ghét con", đến mức độ như vậy. Cứ lặp đi lặp lại mỗi ngày cho đến khi nào mà mình bước ra ngoài đường, mình nhìn mọi người đi qua lại tuy chẳng ai biết mình, mà lòng mình vẫn tràn ngập yêu thương. Rồi buổi sáng khi ta bước ra ngoài đầu ngõ, một cái bà bả gánh hàng rong vội qua mặt ta, bả chẳng biết ta là ai, nhưng ta đã gửi theo bà một ý niệm yêu thương. Phải tu đến mức độ như vậy.
[25:29]Và cái người mà tu đến mức độ như vậy họ hạnh phúc lắm. Những cái điều vi diệu đó thì ta không có phân tích, nhưng mà phải sống như vậy vì đó là cái sự thúc đẩy của lương tâm. Cho nên bây giờ khi mà ta làm việc giúp đời, mà trên đời nó có ba hạng người này, thì có khi ta đã được phúc vì ta giúp nhằm hai hạng này, có khi ta mất cả phúc luôn vì ta giúp nhằm hạng thứ ba, mà ta không thể không giúp. Tuy nhiên, cái hệ quả này nó lây lan cho toàn xã hội. Lây lan toàn xã hội là thế này: nếu cái số người ta giúp nhằm cái số người thứ ba nhiều quá, ta mất phúc dần, mất phúc dần và tổ chức ta sụp đổ luôn, không huy động được vốn,
[26:12]gây mâu thuẫn chia rẽ lẫn nhau, và phá sản, giải thể luôn. Và trên bình diện xã hội, xã hội mất phúc luôn. Xã hội đó vẫn không hề tiến bộ, mặc dù là ta đã đầu tư rất nhiều để giúp họ, vì họ không có phúc, ta cũng mất phúc, tất cả tiêu tan hết. Đây là điều ảnh hưởng đến toàn xã hội. Và vì vậy, mà ta không thể không giúp, vì chính sách của ta là phát triển một thế giới không nghèo đói, thì không thể không giúp, ta phải giúp, nhưng mà bắt đầu có cách giúp khác: giúp để họ làm cho cái người thứ ba trở thành hai người này. Ta giúp họ nhưng không có để yên cho họ, mà phải nâng họ dậy. Trong đạo Phật có một ý nghĩa nữa là
[26:52]cái sự giúp đỡ không phải là cứu cánh, mà chỉ là phương tiện. Cái cứu cánh của sự giúp đỡ là phía sau đó, chính là sự giáo dục. Đức Phật dạy rất rõ: Bố thí chỉ là phương tiện để giúp người ta giác ngộ, chứ bố thí tự nó không phải là cứu cánh. Cho nên là ta đề ra cái mục tiêu cho cái tổ chức của mình là "Vì một thế giới không đói nghèo". Cái mục tiêu đó thoạt nghe rất là cao thượng, nhưng mà coi chừng. Hôm trước như Kim Chi, hình như Kim Chi cũng than với thầy: Có những xứ sở mà ta cứ đầu tư cho họ và họ chẳng làm gì cả, họ không tốt lên, ta cứ tốn tiền. Thôi, ta không tiện nói cái vùng đó, ta không tiện nêu cái khu vực đó ra, nghe là mất lòng.
[27:42]Họ đi kiếm thầy họ xin tí huyết mệt lắm, giận. Quên, nhưng mà có những khu vực Kim Chi than là cứ đổ tiền vào giúp họ mà thật vô nghĩa, tại họ cũng không tốt lên, họ cũng chẳng làm gì cả và cứ ỷ lại. Ta đã giúp nhằm người thứ ba, và cái tổ chức ta mất dần phúc bởi cái khu vực đó. Nó ảnh hưởng luôn cả tổ chức ta và thật ra ảnh hưởng luôn cả xã hội, vì tiền của bao nhiêu quốc gia đóng góp vào đây, mà nó sẽ không có phúc, nó không phản hồi lại một điều phát triển tốt lành hơn cho tổ chức ta thì tổ chức ta lụn bại. Cho nên phải có chính sách nâng dậy những người đó thành hạng thứ hai, thứ nhất, chứ không để họ mãi mãi là hạng thứ ba.
[28:19]Và do đó, cái chính sách này phải trở thành cái mục tiêu mới, thêm một mục tiêu bổ sung cho cái tổ chức ta: "For a world free of poverty and free of cruelty." Mọi người biết hết mà, lo gì. Sợ thầy nói trật thôi chứ ở đây mọi người biết hết nè. Chúng ta biết một điều thế này, là thật sự đời là vô thường, nói theo đạo Phật. Câu nói này không hề là bi quan, mà nó là một sự thật. Ai rồi cũng phải chết, cuộc đời nào rồi cũng sẽ thay đổi. Những người nói yêu thương ta nhiều nhất sẽ có một lúc lại quay lưng với ta. Những tài sản mà ta nắm giữ nhiều nhất cũng sẽ có lúc nào đó vô tình cũng đội nón ra đi, mà nó không đi thì ta cũng đi, ta không đi ta bỏ nó lại.
[29:06]Cho nên vì vậy là đời là là vô thường, mà cái mà để ta mang theo bền vững với ta chính là những giá trị tinh thần. Cái giá trị tinh thần đó nó có ba điều: Thứ nhất là cái phúc. Cái phúc, tức là cái mà việc mà ta giúp người mà giúp đúng người, đúng đối tượng á, làm việc đúng á, cái đó mang theo ta hết kiếp này đến kiếp khác. Và nếu phúc nhiều quá là đưa ta lên cái ngôi vị cao quý ở cõi người hoặc là lên luôn cõi trời. Đó là cái phúc. Cái thứ hai là cái Kiến thức, cái trí tuệ, cái trí tuệ thôi chứ không nói kiến thức. Kiến thức có thể mất theo thời gian. Tức là ta chết rồi kiến thức cũ quên hết liền.
[29:50]Nhưng mà cái trí tuệ, cái mức độ trí tuệ, cái kết quả đó lại đi theo ta. Ví dụ bây giờ, ờ một cái đứa bé ở kiếp trước, một cái người ở kiếp trước chẳng hề biết computer là cái gì, không hề biết. Nhưng mà đầu thai qua kiếp này, cái thế giới mới có computer nó vô đánh cóc cóc cóc cóc làm đủ thứ trò hết trơn. Thì cái này là cái kiến thức này không phải là mang theo của kiếp trước, vì kiếp trước thế giới chưa có computer. Nhưng mà cái trí tuệ nó mang theo. Có nghĩa là để được ở mức độ phát triển thông minh đó, nó làm cái phúc gì đó nó được cái mức độ đó, kiếp này qua khi đối diện với những kiến thức mới nó tiếp thu rất là nhanh.
[30:26]Và đó là một lợi thế, gọi là mức độ trí tuệ ta mang theo là cái thứ hai. Và cái thứ ba để ta mang theo được nữa là cái sự giác ngộ của tâm linh. Cái này mới là cái quý nhất. Cái giác ngộ của tâm linh là gì? Cái mà để gọi ta là một bậc Thánh. Ví dụ như bây giờ ta làm con người, ta có thể rất giỏi, ta có thể rất giàu, ta rất có thể có quyền lực, nhưng ta vẫn là một phàm phu. Cái phàm phu này là cái gì đó mà làm cho ta vẫn còn lẩn quẩn bởi cái tham, sân, si, đau khổ, ích kỷ, hơn thua, dằn vặt, trăn trở đủ thiệt chuyện hết. Nhưng mà Thánh là cái gì? Thánh là cái gì mà tâm hồn họ thoát khỏi tham, sân, si, hơn thua, ích kỷ, ganh đua và trong lòng
[31:13]họ đầy minh triết và đặc biệt là cực kỳ bình an. Cái bình an này là một cái hạnh phúc không gì so sánh được. Không gì so sánh được. Ví dụ như bây giờ ta có thể có một cuộc vui tạm bợ, hôm đó ai mời ta đến ăn một bữa ăn ngon, vui, rồi hết. Hôm đó ai mời ta đến dự một cái buổi vinh danh ta, có danh dự trước người ta lên chức, vui rồi cũng sẽ qua. Rồi ta được ai đó nhắn vài cái tin: "Anh yêu em lắm", đồ đồ, mới vui rồi cũng qua, cũng qua. Nhưng sẽ qua. Còn cái bình an của nội tâm mà khi ta tìm được rồi ở lại với ta vĩnh viễn và làm cho ta hạnh phúc không gì thay thế được. Đó là phẩm chất của một bậc Thánh.
[31:57]Cho nên đây, cái tâm linh giác ngộ, tức là cái phẩm chất của bậc Thánh đó là cái ta sẽ mang theo, mang theo vĩnh viễn. Nên ba điều ta mang theo được đó là cái phúc, là cái công đức, là những điều tốt ta làm trong đời để trở thành cái phúc vô hình, nó giống như là giống như tiền ta gửi ngân hàng vậy. Tức là tiền bỏ ngân hàng thì tay ta không thấy gì hết, thò túi rồi không có gì hết, nhưng mà thật ra một đống tiền nằm trong ngân hàng muốn xài lúc nào cũng được, cũng có. Cũng vậy, khi một người làm nhiều điều phúc trong đời rồi, họ vẫn đứng trơ trọi giữa cuộc đời đó nhưng mà trong vô hình cái phúc họ
[32:31]tiềm tàng tiềm tàng và đem đến cho họ rất nhiều nhiều điều may mắn, hạnh phúc. Đó là cái phúc. Cái thứ hai là mức độ của trí tuệ, do những điều phúc họ làm được họ có cái mức độ trí tuệ để mang theo. Và thứ ba là tâm linh giác ngộ. Những điều này mới là quan trọng. Còn vật chất coi vậy chớ tầm thường, tạm bợ và dễ mất. Cho nên khi ta làm những điều từ thiện trong cuộc đời này, ta phải hiểu là ta đang làm, ta đầu tư cho một cái điều tạm bợ, dễ mất. Thấy trên ý nghĩa xã hội trong giai đoạn ngắn thì nó rất là có ý nghĩa, rất là cao cả, vì một thế giới không nghèo đói, ý nghĩa nó hay lắm á. Nhưng cái không nghèo đói, nói thẳng ra là khá giả, cũng chỉ là một điều gì?
[33:22]Tạm bợ, vô thường. Ta đang đầu tư cho cái đó. Mà ta đầu tư cho cái tạm bợ, vô thường thì cái phúc trở lại với ta không phải là cái vĩnh viễn, cho nên ta sẽ được hạnh phúc một khoảng nào đó rồi lại sẽ hết. Phúc rồi cũng phải hết. Như Đức Phật đã dạy: Có sinh lên cõi trời hưởng bao nhiêu phúc rồi cũng tái sinh xuống làm người, mà nếu hết phúc có khi làm người nghèo, mặc dù kiếp trước đó mình là một thiên tử vinh quang. Cái phúc nó vậy, nó giống như tiền có rồi hết, có rồi hết. Đó là lý do mà Phật dạy những đệ tử của người phải đi tìm cái tâm linh giác ngộ vì đó mới là điều vĩnh cửu. Thì cũng vậy, khi ta làm ở cái tổ chức này
[34:03]ta đầu tư vì một thế giới không nghèo đói, thật sự đó cũng chỉ là cái bước đầu vì điều đó cũng tạm bợ. Có giàu như Nhật Bản, một cơn sóng thần quét qua một cái bay mất ba tỉnh. Thì cái không đói nghèo đó, cái nói cái không đói nghèo đó mà vẫn chịu thua bởi một cơn sóng thần và động đất. Và thế giới này là vậy. Nhưng mà những cái người mà bị một cơn sóng thần quét sạch đưa ra biển hết, bây giờ thống kê là hai mươi mấy nghìn người đó không biết. Không biết có phải hai mươi mấy nghìn không, ta không biết. Tại vì có những gia đình mà không còn người để đi đăng ký là đã chết, chết sạch cả một gia đình, cho nên cái người mà đăng ký:
[34:40]"À gia đình tôi mất mấy người", không có. Cho nên con số có thể mất nhiều hơn. Thì trong hai mươi mấy ngàn người đó ta không biết là số đó có bao nhiêu người có phúc để họ mang cái phúc đi qua những đời khác vinh quang hơn, hay là những người đó họ không có điều gì để mang theo thì thật là vất vả, khổ sở ở cái thế giới bên kia. Và cái điều vậy, khi ta đã yêu thương con người, ta mang cái ý nghĩa từ thiện trong cái công việc của mình thì xin hãy yêu thương cho trót, yêu thương cho tới nơi, yêu thương cho tận cùng. Và ta muốn cho họ được cái điều tốt gì đó dài lâu hơn, lớn lao hơn, cao cả hơn, cao cả hơn chỉ là không nghèo đói.
[35:22]Vì không nghèo đói có nghĩa là họ có một cái mái nhà để che mưa che nắng, có được miếng cơm ăn mỗi ngày. Nhà của họ, nói theo người dân tộc Ê Đê, đỏ lửa hai lần một ngày, tức là có gì để nấu á thì đỏ lửa hai lần, còn nếu cái nhà đó mà không đỏ lửa hai lần là nhà đó đói. Nói theo ngôn ngữ của dân tộc Ê Đê. Và điều ta lo cho họ chỉ là vậy thôi: một mái che, cái bếp đỏ lửa hai ngày. Mà nếu chỉ cần một cái gì thiên tai, tật ách quét qua một cái là nó mất hết, họ lại đứng trơ trọi giữa cuộc đời bơ vơ trắng tay lại. Nhưng mà nếu ta đầu tư cho họ một cái khác, nâng tâm hồn họ dậy, nâng cái công đức họ dậy
[35:59]thì có lẽ là ví dụ có một cái thiên tai quét qua một cái, họ không trơ trọi với đôi bàn tay trắng với cái tâm hồn trống rỗng, họ sẽ vươn dậy bởi cái tâm hồn họ đang có một cái gì đó rất phong phú ở trong đó, phong phú trong đó. Cho nên vì vậy là cái ngân hàng của ta sẽ suy nghĩ nhiều hơn về điều này. Khi ta đã biết về nhân quả phúc đức rồi, ta đặt thêm những mục tiêu khác. Vì ta biết rằng cái sự giúp đỡ trong đời sống chưa phải là cứu cánh, mà nâng dậy tâm hồn của những con người đó mới là mục tiêu thật sự để cho họ được làm người có ý nghĩa, chứ còn để làm một sinh vật không đói quá đơn giản.
[36:37]Cái việc giúp đỡ của ta không phải là để cho con người được làm một sinh vật không đói, mà họ phải là một sinh vật thượng đẳng, có tư duy, có suy nghĩ và sống có ích lợi giữa cuộc đời. Cái đó mới là mục tiêu thật sự của tất cả chúng ta, của cả cái thế giới này. Mọi người có đồng ý với chúng tôi không ạ? Ừm.
[36:57]Vì ta biết rằng thế này, ta cố gắng xây dựng rất nhiều cho cuộc đời nhưng có hai cái nó sẽ phá hủy hết những điều ta muốn xây dựng. Cái thứ nhất là những thiên tai, tật ách bất ngờ. Nó phá hết. Ta làm gì làm rồi nó nổi lên nó phá sạch. Ví dụ ta đầu tư cho một cái cái khu vực đồng bằng, cái lưu vực của một cái con sông lớn, bao nhiêu cái cái người ở sống được cái nông thôn đó mà vì họ thiếu phương tiện, thiếu kiến thức nên họ cứ nghèo hoài. Ta đưa người xuống dạy cho họ cái cách để họ trồng trọt, nông thôn đầu tư thêm đường sá, điện, nước gì đó để cho khu vực đó lớn lên. Như một cơn lũ như kiểu lũ ở Bangladesh mà quét một cái rồi
[37:33]thì bao nhiêu công trình ta xây dựng trôi xuống sông liền. Cho nên đó, cái thứ nhất là cái thiên tai, tật ách bất ngờ phá hủy hết những điều ta muốn xây dựng. Cái thứ hai nó phá hủy nữa là sự ác độc của chính con người. Cứ một cái tay đầu gấu, là một thủ lĩnh chiến tranh nào đó nổi loạn cầm súng bắn lia lịa hết thì bao nhiêu điều ta xây dựng cũng trôi theo khói súng cả. Cho nên hai điều nó sẽ phá hủy hết những điều ta xây dựng: thứ nhất là thiên tai, tật ách, thứ hai là sự ác độc. Do đó, để cho những điều ta xây dựng ở thế giới này được bền vững thì ta phải có một cái gì cứng hơn, chắc hơn, mạnh mẽ hơn để ngăn chặn hai điều đó.
[38:16]Thiên tai rất khó ngăn chặn, nhưng cái phúc của con người sẽ ngăn chặn được. Và cái sự ác độc của con người, làm sao để con người bớt ác độc, để con người đừng phá hoại những điều tốt đẹp mà những người tốt đã cố gắng xây dựng. Còn ta cứ lo xây dựng thì những người khác lại lo phá, rồi cái kém phúc của con người cũng chiêu dụ, chiêu tập, dẫn dắt những cái tai nạn nó đến. Nha, đây gọi là cái nhân quả. Ta cố gắng đầu tư rất nhiều, giúp rất nhiều, nhưng mà cái sự ác độc hay là cái nghiệp xấu của những người đó nó lại dẫn dụ, nó dắt, hấp dẫn, nó attract là những cái những điều xấu ập tới, phá hủy hết tất cả.
[38:59]Cho nên làm sao ta giúp người đó nhưng mà người đó phải nâng dậy cái phúc của họ dậy thì chính cái phúc của họ nó bảo vệ họ. Cái phúc của họ sẽ bảo vệ họ và bảo vệ những điều ta đã giúp cho họ. Cho nên cái phúc rất là quan trọng. Nên vì vậy chúng tôi cũng mong rằng cái tổ chức Ngân hàng Thế giới nhìn thấy thêm cái khía cạnh này, khía cạnh của nhân quả, của phúc đức này. Và nó cũng rất thực tế phải không ạ? Điều này rất thực tế. Nên ngoài cái sự giúp đỡ, ta còn có cách để bảo vệ cái việc ta giúp đỡ họ để được ổn định, bền vững. Và ta hiểu ngoài cái sự giúp đỡ, ta phải nâng họ dậy để họ còn có ba cái đi theo họ mãi mãi:
[39:41]là họ phải làm được nhiều điều phúc và trở thành những con người tốt. Thứ hai, họ nâng tâm hồn họ dậy, họ có cái mức độ trí tuệ cao hơn, đạo đức cao hơn. Và thứ ba, nếu được thì hãy khai mở họ ở vào một cái thế giới của Thánh, chứ không phải để họ ở thế giới con người người mãi. Hôm qua chúng tôi có gặp anh anh anh Vũ Tiến Lộc. Một anh cái gì mà Phòng Thương mại đó, anh này cũng hơi hơi lớn. Ảnh đến thăm thì chúng tôi có nói chuyện với anh và thấy cái áp lực công việc của anh lớn quá, tôi mới yêu cầu anh phải tập thiền. Thì hôm đó là chiều hôm qua lại bị cũng ngồi bắt anh phải ngồi bắt chân kiết già, ngồi tập đúng cách thế này.
[40:26]Nhưng mà vì ảnh ảnh cũng hơi lớn tuổi, năm mươi mấy, ảnh cứng chân cứng tay quá nên không nói hết được cái cốt lõi của thiền cho ảnh nghe, chỉ nói được cái căn bản và hẹn anh lần sau sẽ gặp nhau rồi nói thêm chút nữa. Nhưng bây giờ anh cứ ráng tập cái căn bản này đi. Và biết được anh là ở cái vị trí tương đối có tác động rất nhiều đối với các doanh nghiệp, thì chúng tôi có đề nghị này khi nói ra những điều ưu tư về cái việc bảo vệ môi trường sinh thái, mà chúng tôi cũng được biết rằng cái Ngân hàng Thế giới ta rất quan tâm đến việc bảo vệ môi trường. Và chúng tôi xem rằng cái việc mà quan tâm đến cái việc bảo vệ môi trường
[41:00]là một việc cực thiện, một điều thiện rất lớn cho thế giới này. Hôm qua chúng tôi nói với anh thế này, nói: "Tôi mong rằng anh tác động vào Quốc hội và những tổ chức để đưa ra giùm một bộ luật thế này. Bộ luật đó quy định rằng khi một nhà sản xuất phân phối một sản phẩm thì phải giải trình được cách thu hồi lại cái bao bì và sản phẩm sau khi đã sử dụng để tái chế. Khi nào họ giải trình được, đưa ra cái quy trình đó hợp lý được mới cấp phép để cho họ sản xuất và phân phối, còn không thì thôi. Để cho gì? Để bớt cái rác thải đối với hành tinh này. Tại vì hành tinh này từ cái nguyên vật liệu rất tốt vào ban
[41:38]đầu, con người xài xong cái biến thành thứ vất bỏ, thứ dơ bẩn, thứ người ta chê bai, quăng không ai ngó tới, là ta cứ dần dần qua cái sản xuất của ta, ta biến hành tinh này từ những điều tốt đẹp dần dần trở thành rác hết. Cứ như vậy. Và ta không biết đến bao nhiêu năm nữa là toàn bộ hành tinh ta là thành rác hết, con người ta cũng thành rác vất đi luôn. Vì cái gì qua tay ta rồi thành rác cả phải không? Thế là từ bắt đầu nguyên vật liệu ta phải mò trong lòng đất ta đi tìm, ta tinh chế lại từng kim loại, ta đi mò xuống lòng biển lấy từng cái dầu hỏa lên, cưng thấy mồ, quý thấy mồ, thương thấy mồ, nhưng mà qua tay con người sử dụng xong
[42:11]cái đem vất một đống, thứ rác thải, waste, thứ bỏ xài không được, không hiểu nổi. Và như vậy cứ thêm một vài hai trăm năm nữa con người ta cũng vậy, đem qua xài xong quăng ra cái thành rác. Mọi người ngồi đây cũng vậy, chúng tôi cũng vậy. Không biết ai xài mình xong có đem quăng ra ngoài đường, quăng đống ngoài đó, hết xài. Và thế giới này chịu không nổi nữa. Nên do đó là khi bộ luật đó ra đời, nó ép cái nhà kỹ sư chế tạo một sản phẩm là khi anh đang bắt đầu anh thiết kế để chế tạo máy, anh phải nghĩ luôn cái việc lấy nó lại để xài lại, tháo ra ráp lại. Ví dụ bây giờ ta muốn xây một cái tòa nhà mới trên cái khu đất,
[42:46]ta phải đập cái nhà cũ mà ta biết cái tòa nhà cũ được xây dựng bao nhiêu là tim óc, vật liệu, tiền bạc, trí tuệ. Nhưng vì cần phải xây nhà mới ta đập sạch. Và đó là một sự phí phạm. Còn nếu ngay từ ban đầu cái quy trình kỹ thuật xây dựng của thế giới đã được thiết kế chuẩn để không xài nữa tháo ra, xây lắp cái khác lên, mai mốt không xài nữa tháo ra, lắp cái khác lên. Cái tháo lắp tháo lắp đó sẽ cho phép con người tái chế và không phí phạm nguyên vật liệu của trái đất này. Chứ cái nguyên vật liệu đi tìm nó khó, xài xong vất. Nhiều khi cái công lao ta tìm á là rất lớn, thời gian rất dài, thời gian sử dụng rất ngắn, rồi vất.
[43:24]Ví dụ bây giờ nói cái điện thoại di động thôi. Cái điện thoại di động ở đây mỗi người xài điện thoại di động bao lâu ạ? Thú thật đi, thú thật trước bình minh. Mỗi cái hiệu mới ra mình xài bao lâu rồi đổi? Bốn năm là hơi bị tiết kiệm á, hơi bị đời cũ á. Bây giờ thấy lớp trẻ thay đổi xoành xoạch. Mà để có thể ra một sản phẩm như vậy thực sự là cái quy trình nó rất là dài, nhưng mà ta xài không bao lâu. Nhưng mà rất là may mắn khi nó vào được tới cái văn phòng của World Bank này người ta xài tới bốn năm thì nó quá hạnh phúc rồi. Chứ còn ở ngoài đường kia nó xài mấy tháng bỏ à. Nên hôm qua cũng vậy chúng tôi có nói với anh là anh cố gắng
[43:59]tác động lên Quốc hội và các bộ để đưa ra một bộ luật. Mà nếu đưa ra được bộ luật này thì Việt Nam đi đầu thế giới, thế giới chưa có ai có bộ luật này cả. Chưa có một bộ luật khắt khe đến mức độ vậy để có thể là lấy lại tất cả mà tái chế, tạo nên một hành tinh rất ít rác. Hôm đó có một trong bài giảng cái tựa đề là "Một thế giới văn minh" thì chúng tôi có nói rằng đánh giá một cái xã hội văn minh trên tiêu chí của rác, không đánh giá trên tiêu chí của nhà cửa, xây dựng, kỹ thuật mà trên rác. Mức độ thứ nhất là man rợ, tức là xả rác bừa bãi. Không biết đây có ai vậy không ta? Có ai thò tay ra ngoài xe bỏ rác ngoài đường không?
[44:37]Để nhìn mặt lại coi coi lại cái. Đó là man rợ. Cái mức độ thứ hai khá hơn chút là bỏ rác đúng nơi quy định, vào thùng, nhưng mà rác còn nhiều quá. Mức độ thứ ba là biết phân loại rác để bắt đầu giúp cho cái công nghệ tái chế, nhưng vẫn còn rác nhiều lắm. Mức độ thứ tư là đã ít rác, do cái sự hợp đồng, sự phối hợp của toàn xã hội, từ cái nhà sản xuất, phân phối là nhà làm luật pháp, chính quyền và người tiêu dùng nó có sự phối hợp để bắt đầu giảm rác cho hành tinh. Nhưng mà vẫn chưa ngon bằng cái mức độ thứ năm là: tuyệt đối không rác. Tuyệt đối không rác. Vì ngay khi cái khâu mà họ chế tạo họ đã quy định nghiêm ngặt cái sự lấy lại.
[45:16]Lấy lại, tuyệt đối không rác. Kể cả cái thứ mà ta ăn xong ta đi vào người ta rồi ta bỏ ra cũng không phải là rác luôn. Lúc đó dưới cái hầm của ta, dưới những cái hầm xí vệ sinh ta, cả nguyên bộ máy nằm dưới đó, chứ không còn là chỉ là một cái hầm đơn sơ như bây giờ nữa. Là lúc đó cái bộ luật quy định là cái người mà xây cái nhà, cái hầm xí của họ phải theo đúng quy trình kỹ thuật này để cho cái thứ mà ta gọi là bỏ đi, không, sau đó nó biến thành cái gì rất là tốt để có cái người chỗ khác họ lấy mất, làm lại, làm cho hành tinh nó xanh tươi lên trở lại. Phải đến như vậy. Và đó là một đề nghị mà hôm qua chúng tôi có đề nghị với anh Lộc.
[45:54]Và hôm nay chúng tôi trước cái tổ chức thế giới thế này, trước những con người mà có tấm lòng có lẽ là vàng, tấm lòng vàng thế này, chúng tôi lại cũng đề nghị một lần nữa: mong rằng các anh chị hãy ghi nhận ý kiến của chúng tôi và tác động đến những nơi mình có thể tác động được để... Chị này hả? À, hèn chi thấy mặc áo đỏ, bởi vậy. Đáng lẽ mặc áo xanh hả? Dạ. Mà mặc áo này nó ngầu hơn, không sao, dạ. Thì chúng tôi cũng mong rằng vậy, là với cái tiếng nói của tổ chức này chúng ta phụ giúp tác động để đưa bộ luật này sớm mà trở thành hiện thực. Và lúc đó buộc những người kỹ sư chế tạo họ phải siêng năng hơn, có trách nhiệm hơn.
[46:37]Và khi đưa ra sản phẩm đã lập luôn một quy trình lấy lại. Như vậy, hành tinh ta không còn là một hành tinh rác nữa. Chứ mai mốt cứ qua con người sử dụng vài trăm năm cả cái trái đất này thành một trái rác, không còn là trái đất nữa mà là trái rác, dạ. Bây giờ ta nói chuyện qua một khía cạnh khác một chút là con người ta thường có hai cái mảng: là một, là cái công việc chung đối với xã hội, và hai, là một cái góc nhỏ tổ ấm gia đình yêu thương của mình. Và thông thường hai cái mảng này xé đôi con người ta ra, làm cho ta rất là khổ sở, khổ sở. Có những người trinh sát, có những người trinh sát là vì phải phá án là cứ phải xa gia đình
[47:25]rồi đóng vai này, đóng vai kia, nhưng mà vợ ở nhà không biết. Một hôm vợ ở nhà nhận được cú điện thoại: "Ô chị ơi, em vừa thấy ảnh đi cặp kè với một cô gái vô cái quán nước." Cái bà kia lồng lộn lên chạy xe tới, mà đâu biết rằng ổng đang làm công tác, cái người đi bên cạnh ổng là đóng vai tình nhân để giả vờ ngồi bên cạnh nhau mà theo dõi một cái tay trùm ở đâu đó. Trời, bà này tới bả làm một trận ghen tuông phá tiêu luôn cả cái công tác của người ta, rồi lúc đó giữa đông người làm sao mà cãi? Thế ổng khổ sở vô cùng, ổng bị một cái áp lực tâm lý. Một bên là phải hoàn thành trách nhiệm đối với công tác, mà công tác này là gì?
[47:57]Nói thẳng ra là đất nước. Cái trách nhiệm đối với đất nước, đối với xã hội, đối với rất đông con người. Nhưng một bên là một cái bà vợ chưa phải là chằn tinh gấu ngựa lắm, nhưng mà cũng vừa đủ, vừa đủ để mà sẩu mình sẩu mẩy vì sự ghen tuông mà không thông cảm được. Thì cứ mãi mãi con người ta bị giằng xé bởi hai điều này. Và chính cái sự giằng xé này khiến cho ta bị cái áp lực nặng nề về tâm lý, mà đã gọi là áp lực nặng nề tâm lý thì có nghĩa là không hạnh phúc. Thì như vậy cái việc mà ta làm phúc giúp cho những người kia trở lại với ta là điều không hạnh phúc. Như vậy cuộc đời có phải bất công không ạ? Giống như là một sự bất công.
[48:38]Trong khi ta phải hy sinh, phải vất vả đem cái điều tốt đẹp đến cho xã hội thì điều ta nhận lại là cái áp lực tâm lý nặng nề. Nên ở đây vậy, nếu mà ta quan sát ta sẽ thấy nó xã hội vô tình nó tạo ra một cái tỉ lệ, tỉ lệ giữa việc chung và việc riêng. Cái việc chung là cái sự nghiệp, danh dự ta đối với cuộc sống, Cái đồng tiền ta kiếm được để mưu sinh và cái lý tưởng phục vụ của ta đối với xã hội, đó là gọi là việc chung. Đó là cái danh dự, là trách nhiệm, là sự mưu sinh. Nhưng mà một cái kia, cái tổ ấm nhỏ bé mà ta gọi là chỗ nương tựa, là hạnh phúc, là chỗ quay về, nó rất nhỏ. Nếu so sánh với cái công việc mà ta lo cho cuộc đời bao la,
[49:30]thì cái gia đình bé bé của ta với một người chồng, người vợ, một hai đứa con nhỏ ghê lắm, nhưng lại rất quan trọng đó. Vì nó là cái gì rất riêng, rất thiêng, và ta cứ nghĩ rằng đó là chỗ nương tựa của ta trong cuộc đời lúc tuổi già, lúc tối mắt. Nó là cái sự nối dòng của huyết thống, vân vân. Thì một cái rất nhỏ, nhưng mà rất quan trọng, và một cái rất to, rất có ý nghĩa, và cuộc đời ta cứ bị giằng xé bởi hai điều này. Thì nó có cái tỉ lệ vô hình nó thành lập của nơi mỗi con người. Ở nơi mỗi một con người, mỗi một cái chức vụ thì bỗng nhiên vô tình họ hình thành cái tỉ lệ là bao nhiêu phần trăm cuộc đời của họ, tâm trí họ, thời gian của họ dành cho cái nào.
[50:13]Có những người mà cuộc đời họ, tâm trí họ, thời gian của họ hoàn toàn dành cho việc chung, không còn một chút xíu việc riêng nào nữa. Ví dụ là ai? Thực sự đó, đúng là những người tu sĩ như chúng tôi. Vì trong ý nghĩa cái chữ xuất gia, bỏ gia đình, không còn việc riêng. Tức là cả cuộc đời của chúng tôi, mọi cái tâm trí, mọi suy nghĩ mình dành hết cho đạo, không còn cho gia đình. Nghĩa là có đó nói là gia đình cha mẹ đó, còn vợ con thì dứt khoát là không có rồi, nhưng mà cả cha mẹ, anh chị em cũ là cũng đành phải gác lại. Nhưng mà cũng không thể bằng phẳng như vậy, bởi vì thực sự gia đình cha mẹ,
[50:50]anh chị em nó vẫn là một cái mối tương quan ta không từ chối được, nên đôi khi vẫn cứ có cái sự liên hệ, có một sự nhắc nhở, sự lo toan, nhưng mà ta phải giữ cái mối liên hệ đó trong chừng mực, không cho phép ảnh hưởng đến đạo. Ví dụ như chúng tôi vậy, mẹ chúng tôi cũng về chùa ở chung với mình, rồi cái người anh cả lớn rồi cũng về ở chung với mình trên chùa, rồi mình phải cưu mang, phải hướng dẫn cho họ tu hành, nhưng mà không bao giờ để cho cái mối liên hệ đó ảnh hưởng đến việc mà của chùa, việc giáo dục đệ tử, giáo dục Phật tử, vân vân. Vì mình đã nguyện cả cuộc đời này cho cái việc chung, tức là việc đạo.
[51:28]Đó là một hạng người. Thì có thể có một vài người nữa, ví dụ như có những người họ làm việc từ thiện mà say mê cả đời rồi họ không lập gia đình, và họ thấy đó là hạnh phúc đủ rồi, họ không cần. Cũng có một vài người, từ người không phải tu sĩ, nhưng họ cũng có cái lối sống như vậy. Thậm chí có một vài lãnh tụ, họ cũng đã chọn cái con đường đó. Ví dụ lỡ họ có một vài mối tình nào đó, nhưng mà không trở thành vấn đề lớn lao, chi phối, nó chỉ là một sự lãng mạn nào đó chút chút rồi trôi qua, phần còn lại họ vẫn dành hết tâm trí cho đất nước của họ. Không biết có ai vậy không ta? Chắc có. Thì cái tỉ lệ này nó là tùy cái vị trí và tùy cái sự chọn lựa của mỗi người.
[52:13]Mà nếu ta may mắn cái tỉ lệ đó ổn định, ta không bị giằng xé. Ví dụ như chúng tôi vậy, đôi khi gia đình lên nói này nói kia, nhưng chúng tôi có quyền khước từ, có quyền không để ý tới. Tức là cái sự chọn lựa của mình may mắn được ổn định. Nhưng có những người cái sự chọn lựa không được ổn định. Ví dụ như ta thấy công việc ta đối với đất nước quá quan trọng, ta muốn dành 70% cho công việc chung, 30% cho gia đình, nhưng gia đình không đồng ý. Cái người vợ, người chồng ta không đồng ý. Người vợ, người chồng ta yêu cầu phải dành thời gian nhiều hơn, nếu không, ly dị đi. Và ta không muốn ly dị, ta không muốn cái gia đình bé nhỏ của mình nó
[52:50]phải đổ vỡ vì còn con còn cái, nên buộc lòng ta phải nhân nhượng. Nhưng cái nhân nhượng nó làm ta khổ sở vì ta biết cái công việc ta đang làm nó liên quan đến đời sống của rất nhiều người, điều đó rất cao cả. Nhưng mà cái người chồng, người vợ ta họ không chịu, không chịu cái tỉ lệ đó, và đây làm thành cái cái áp lực. Và rất nhiều, rất nhiều trường hợp mà cái người chồng, người vợ trong gia đình bé nhỏ ta đã đòi hỏi quá cái tỉ lệ cần phải có. Như có một bộ phim của của Na Uy, Na Uy hay Đan Mạch một bộ phim, đó là một cái anh nó làm kỹ sư trong cái quốc phòng và ảnh nắm giữ một cái bí mật về cái công nghệ của máy bay tiêm kích.
[53:34]Là nó có một cái phần mềm, một cái giống như một cái thẻ, nói cái thẻ chứ sự thực nó cả một cái hộp vậy. Là khi mà phi công trước cái giờ xuất kích á thì mới được cái người chỉ huy họ giao cho cái hộp thẻ đó, và họ lên trên đó họ lắp cái thẻ đó vào rồi máy bay mới có thể khởi động và điều khiển. Còn không, máy bay nó chỉ là cái xác vô hồn, không ai điều khiển được hết. Nên cái thẻ nó rất là quan trọng trong việc điều khiển máy bay, trong việc tấn công. Những bí mật nằm trong đó hết. Và anh là kỹ sư, anh là người có thể tiếp cận được cái đó, anh biết những điều đó. Thì chỉ đơn giản thôi, đơn giản là một cái tay điệp viên của nước ngoài đến
[54:09]nó đe dọa anh, bắt cóc đứa con, và vợ anh biết điều đó, và vợ anh làm giặc lên. Bà làm giặc là: "Nếu mà con tôi có chuyện gì, tôi không tha thứ cho anh". Tức là bà vợ buộc anh phải làm tất cả để bảo vệ đứa con, kể cả bán đứng đất nước này. Nghĩa là anh phải lấy cắp bí mật quốc phòng để cung cấp cho giặc để bảo đảm lại sự an toàn của đứa con. Nhưng anh với tư cách là một công dân, một chiến sĩ, kỹ sư quốc phòng, một người yêu nước, anh không thể vì một đứa con nhỏ của mình mà bán đứng hết cả đất nước, bí mật quốc gia. Nhưng bà vợ làm giặc. Bà vợ bảo vì đứa con, bả chỉ biết đứa con thôi, và lên án ông chồng và ép buộc ông chồng.
[54:47]Cái bộ phim đó ta coi ta day dứt lắm. Nhưng mà may mắn là sau đó thì họ, do kịch bản mà, họ chiến thắng là họ phá được cái điệp viên, lấy bưng đứa nhỏ về, lấy được cái thẻ về lại, thì vì nó là phim. Chứ còn nếu trong cuộc sống thực tế nó không phải là phim, mất cái đó luôn, thì ta thấy rõ ràng anh chàng này đã đến lúc bị cái sức ép của người vợ mà phải hy sinh luôn cả việc lớn, và ta xem đó là điều tội lỗi rất là nặng, tội lỗi rất là nặng. Và trên tinh thần đó thua xa những Bà mẹ Việt Nam Anh hùng của ta. Trong chiến tranh, trong chiến tranh ở miền Nam, lúc mà giặc đánh ác liệt, có những cái hầm trú ẩn
[55:23]mà bà mẹ trong một cái người phụ nữ, một người nữ du kích ôm đứa con mình nhảy luôn xuống hầm cùng với đồng đội, cái hầm đó chứa mười mấy người. Đứa bé nó khóc, lúc đó là giặc đi càn tới, và bà bóp miệng nó chết luôn. Đứa con mình dứt ruột đẻ ra mà phải bóp cho nín mũi nó chết luôn để cứu hết mười mấy đồng đội. Nên ta thấy trong tích tắc đó thôi, cái tâm hồn của một bà mẹ chiến sĩ Việt Nam anh hùng hơn nhiều, cao thượng hơn nhiều. Nhưng mà cái chuyện đó rất ít được kể lại vì nó đau quá. Cái tình mẹ con nó thiêng liêng, nhưng mà có những lúc phải làm như vậy vì một cái gì nó lớn lao hơn nữa. Nên đây ta thấy một cái tình cảm quan hệ rất nhỏ
[56:04]nhưng mà nó dám cân, so cân với cái điều rất lớn trong cuộc đời ta. Và đây là điều làm cho ta day dứt mãi, làm cho ta khổ sở mãi, giằng xé mãi. Khi nào thì ta mới tránh được điều này? Khi nào? Khi ta đi làm việc lớn, cái người mà ở nhà ta, cái người bạn đời của ta, họ cùng làm việc với ta. Cùng làm việc đây cùng làm việc trên tinh thần, không có nghĩa là cùng làm việc trong cơ quan. Nhưng mà cái tấm lòng của họ nhân từ, ủng hộ ta, chấp nhận thiệt thòi vì biết rằng những điều ta làm là những điều có ý nghĩa lớn đối với xã hội. Cho nên họ thông cảm, ủng hộ. Ta cần điều này: thông cảm, ủng hộ. Chữ thông cảm là hiểu, hiểu rất rõ cái ý nghĩa ta làm,
[56:52]hiểu rất rõ cái công việc của ta quan trọng đến mức độ nào và ủng hộ. Khi nào ta có được những người bạn đời như thế thì ta mới không bị áp lực tâm lý. Vì vậy, chúng tôi yêu cầu những người đã làm việc ở tổ chức Ngân hàng Thế giới, khi yêu ai, đưa ra một bản hợp đồng rõ ràng. Đưa ra hợp đồng rõ ràng:
[57:20]"Công việc tôi như thế, và cái tỉ lệ thời gian, cái cuộc đời của tôi, tâm hồn tôi, tâm trí tôi phải dành cho công việc này bởi vì nó ý nghĩa nó lớn lao. Và nếu anh có yêu tôi, anh hãy hiểu được, thông cảm, ủng hộ tôi. Và như một cái danh nhân đã nói: Yêu nhau không phải là ngồi nhìn nhau, mà là cùng nhìn về một hướng. Chứ còn anh cứ bắt tôi phải quay về nhà cứ nhìn anh như vầy thì ta sẽ tan vỡ. Hãy cùng tôi nhìn về một hướng, được, ký, yêu. Còn không, hổng ký, không yêu". Chịu không chịu thôi. Muộn quá rồi hả? Muộn quá thì bây giờ bắt đầu lại có một biện pháp khác cho người đã muộn. Trước đây đã không ký, bây giờ lại có một cách khác, thầy sẽ đưa ra một cách khác.
[58:04]Bây giờ khoan, dừng lại nói tiếp. Hồi nãy đi trên đường, trên đường từ cái chỗ thầy ở về tới đây, thì thấy một cặp yêu nhau đang đi trên đường và thầy biết sẽ bỏ nhau. Vì sao? Vì cô đó đẹp quá.
[58:21]Và cái quan trọng là cái tâm cô đang suy nghĩ điều gì. Xe đi thoáng qua, thầy nhìn thì thấy tâm cô này thì nói: "Rồi, cặp này tan vỡ." Bởi vì thứ nhất, cái cô suy nghĩ thế này: Cái anh chàng đang đi bên cạnh cô rất yêu cô, rất sợ mất cô, và cô cảm thấy rằng anh đó phải theo cô, lệ thuộc cô, còn cô không có anh này sẽ vô số người khác, tại cô rất là đẹp. Ý nghĩ đó hiện lên gương mặt cô cực kỳ rõ. Và thầy thấy rồi, chưa cưới nhau mới yêu nhau thôi đã chuẩn bị cho sự tan vỡ bởi vì ý nghĩ đó, ý nghĩ của cái bản ngã. Mà trong khi yêu nhau, con người ta phải lui cái bản ngã mình lại để hiểu nhau, để thông cảm nhau, hòa hợp với nhau,
[59:01]nên cái tinh thần gọi là vô ngã của đạo Phật luôn luôn đúng trên mọi lĩnh vực. Cái tinh thần vô ngã đó, mỗi người nhường nhau, hiểu nhau, thông cảm nhau, cái đó gọi là cái tinh thần vô ngã, mà ta không quan trọng mình thì ta mới hiểu được cái người bạn của ta. Còn ta quan trọng mình, ta chỉ thấy ý nghĩ ta, không thấy ý nghĩ ai nữa, "Anh nghĩ gì thì kệ anh, tôi chỉ biết ý nghĩ tôi, anh có chiều không? Không chiều nghỉ chơi." Thì chắc chắn sẽ nghỉ chơi. Tại vì cái người đàn ông ban đầu họ yêu thương thì họ chiều chuộng, họ ga lăng, họ họ dụ mà, đang giai đoạn dụ á, cho nên vậy. Nhưng mà đến lúc nào đó, nó cũng có cái giới hạn cái tự ái của người
[59:39]đàn ông, khi mà cái người kia nói những câu có vẻ xúc phạm: "Tôi không cần anh, không có anh tôi có vô số người khác, vân vân." Nói những câu vậy, đàn ông họ bị xúc phạm, và cứ mỗi lần xúc phạm chút chút như vậy, cuối cùng nó tan vỡ. Cho nên đẹp nhưng mà sẽ không hạnh phúc vì cái bản ngã lớn quá. Cho nên nhiều có khi vậy, có khi cái người phụ nữ đó không đẹp, nhưng gia đình họ rất hạnh phúc. Như có một cái chuyện thế này: Có cái ông đó ổng rất là đẹp, mà khi bạn bè đến nhà thăm ổng thì phát hiện một điều, bà vợ ổng rất xấu, chẳng những rất xấu mà lớn hơn ổng 5 tuổi, mà ổng yêu thương vô cùng. Nghĩa là khi mà cái người bạn bè người ta đến thăm gia đình, người ta vô gặp bả:
[1:00:15]"Thưa bác có anh ở nhà không?" Cái bà kia trả lời: "Vâng, nhà tôi đang có nhà." Cái chữ "nhà tôi" họ không nhớ, tại cứ nghĩ bà này là mẹ ổng. Bả vừa già, bả vừa xấu. Tới chừng cái khi mà vào nói chuyện rồi, thì cái ông khi ổng ra tiếp mọi người ổng mới giới thiệu: "Vâng, đây là vợ tôi." Mọi người sững người, cứng người lên hết mà không dám phát biểu, kềm cái chế độ lại, miễn đừng có buột ra. Miệng không buột lên: "A!", hoặc là: "Ồ!", hoặc là hết hồn rồi: "Wao!" cái gì đó không biết, không có dám la, kềm cứng người mình lại hết để đừng buột lên cái tiếng mà la thất thanh vì không ngờ như vậy. Nhưng mà thấy ổng rất yêu thương vợ, không hiểu.
[1:00:50]Cái sau đó lúc mà bạn bè gặp nhau tâm sự riêng, thì ổng mới nói thế này: "Anh thì cũng lãng mạn, đôi khi trong công tác đi này đi kia, đôi khi cũng có những mối tình lãng mạn qua đường, nhưng vợ anh là trên hết." Cái người kia mới hỏi: "Ủa, hỏi thật anh yêu vợ anh chỗ nào? Vừa xấu vừa già." Lúc mà bạn bè thân nói thật: "Nè, vợ anh có một điều mà những người phụ nữ khác không có, là không có cái tôi. Chính vì điều đó nên những lúc anh rất là mệt trong công việc, những lúc anh căng thẳng bên ngoài, thì cái chỗ nương tựa chính là cái bà vợ không có cái tôi này. Chứ còn những cô bồ của anh bả chửi anh hàng ngày,
[1:01:27]anh làm trái ý cái chửi, gọi điện thoại chửi anh liền, còn bà vợ này thì không à, không bao giờ. Chỉ vậy." Thì đó là cái cái cái cái sự xung đột bởi cái tôi của hai bên ở trong gia đình, cho nên trong hôn nhân, để có thể hạnh phúc, buộc mỗi người bớt cái tôi mình lại. Đừng thấy mình quan trọng, đừng ỷ lại, và nhớ đừng xúc phạm. Đã lỡ yêu nhau, đã lỡ lấy nhau rồi, thì cứ phải làm cho nó tốt lên. Phải biết tu, nói trong đạo Phật. Vậy đây, cái chữ biết tu này là sẽ chữa cho những người đã muộn, không kịp ký hợp đồng khi yêu, mà bây giờ đã lỡ rồi. Tới lúc bắt đầu ta chữa lại. Chữa lại là gì? Là đưa Phật pháp vào trong gia đình.
[1:02:13]Bỗng nhiên Phật pháp là một liều thuốc mầu nhiệm hóa giải hết mọi cái căng thẳng, mọi cái áp lực. Khi người bạn đời của ta cứ đòi ta phải quay về với họ nhiều hơn, dành nhiều cái tỷ lệ cuộc sống cho gia đình nhiều hơn, khi Phật pháp về đến họ, bỗng nhiên họ mất cái đó liền. Bỗng nhiên họ hiểu ta, họ thông cảm, ủng hộ ta liền. Phật pháp chữa được điều đó. Và khi mà những điều cao quý ta làm được, thì cũng trở thành hạnh phúc của họ. Còn trước đây những điều tốt đẹp ta làm cho đời, họ không xem đó là hạnh phúc, họ không xem đó là vinh dự, mà họ xem là cái gì cướp mất của họ một cái người bạn đời,
[1:02:49]họ cứ giành về, làm cho ta khổ vô cùng, ước gì có cưa cưa đôi người ta ra quăng cho mỗi nơi một miếng. Nhưng mà khi có Phật pháp lại, chuyện nó thay đổi liền. Từ cái người mà họ cứ muốn giành ta, bỗng nhiên họ không giành mà họ đi theo ta giúp ta, nối con người ta đáng lẽ bị cưa làm đôi ráp lại, may lại, dính lại, để ta làm trọn vẹn với công việc của mình. Và họ thấy họ hạnh phúc vì những điều ta làm, khác với trước đây họ bực dọc vì những điều ta làm. Chỉ chút xíu đó thôi, Phật pháp đem lại điều nhiệm mầu đó. Thầy nói cái điều này là không phải là thầy nói áp đặt quảng cáo, mà nó đã qua một quá trình kinh nghiệm rất
[1:03:27]lớn của việc mà thầy đi giảng dạy khắp nơi. Có những gia đình chuẩn bị tan vỡ nhưng Phật pháp đến với họ, hạnh phúc trở lại liền. Hôm đó có một người đến nói chuyện thế này, nói: "Thưa thầy, có hai vợ chồng đó chuẩn bị ly dị, nhưng mà nhờ những bài giảng giáo lý, họ đã hạnh phúc lại." Thầy hỏi: "Sao hay vậy, thầy không biết? Thầy đâu có giảng cho họ nối lại đâu." Nói: "Không, thầy chỉ giảng đạo lý tổng quát của đạo Phật thôi, những điều đạo lý về nhân quả, về đạo đức, về vô ngã, về luân hồi, chứ thầy đâu có cố ý là nối hôn nhân lại, nhưng mà không ngờ nó là cái liều thuốc mầu nhiệm nối hôn nhân lại." Là hôm đó họ đã chuẩn bị để ra
[1:04:03]tòa ký rồi, và họ vẫn đang còn ở chung một nhà, đang còn lo thủ tục để chia tài sản, tính toán, thì ai đó tặng cho bà vợ một cái băng cassette hồi xưa lúc chưa có đĩa, băng cassette, bà vợ ngồi đó nghe, vừa nghe vừa khóc, vừa nghe vừa khóc. Ông chồng thì ổng đi lo công chuyện ổng đi qua đi lại đi qua đi lại, ổng chẳng để ý tới bà vợ, tại đã bắt đầu xem nhau như kẻ thù rồi mà. Nhưng mà ổng đi qua lại ổng có thấy bả đang nghe cái gì đó, trong băng nói gì lải nhải lải nhải không biết, bả cứ ngồi bả khóc mà khóc khóc. Ổng mới đi qua đi lại một lát cái ổng cũng tò mò ổng đứng lại ổng nghe. Đứng lại ổng nghe, ổng mới nghe một lát cái ổng ngồi xuống bên cạnh bả cùng nghe.
[1:04:36]Ổng không khóc, nhưng mà khi hết cái băng ổng nói câu này, tại đàn ông thì khó khóc lắm, đàn ông lì lắm, dễ ghét lắm, khó khóc lắm. Khi nghe xong cái băng nó vừa nghe click tắt lại, ổng nói bả câu này: "Thôi mình đừng ly dị em à." Trời bả khóc thêm một trận nữa! Nghe câu đó rồi bả khóc thêm một trận quá chừng, rồi thôi hết, bỏ luôn thủ tục. Chỉ vì đạo Phật đã dung hòa lại được, bớt cái tôi họ một chút xíu thôi. Bỗng nhiên họ mới phát hiện ra cái cái xung đột của họ thật ra không đáng có, chỉ tự ái, muốn hơn nhau ganh nhau từng câu nói, muốn giành thêm chút gì đó của mình mà cứ giận lên. Cái giận á thật sự vô nghĩa, nó cái vô hình,
[1:05:13]nó chả là cái gì, nhưng mà lại phá hoại cuộc đời ta, cái giận. Bây giờ ta tìm coi cái giận là gì, không có là gì hết. Phải không? Cái giận có là cái gì? Nó chỉ là cái vô hình ảo ảnh thôi, trong tâm ta nó gợn lên như sóng vậy, mà nó xúi ta quậy đủ thứ chuyện. Nhưng mà đến khi bởi trí tuệ ta nhìn lại nó, nó tan như sương như khói liền, cuộc đời ta bình an lại liền, chỉ chút xíu đó thôi cứu được cái gia đình. Và không phải riêng một cặp đó, rất nhiều cặp, chỉ vì nghe cái đạo lý của Phật, mà không phải là về hôn nhân đâu, vô số những đạo lý khác, vậy mà gia đình họ hạnh phúc. Rất nhiều cặp đã lên báo cáo với chúng tôi như vậy.
[1:05:51]Họ khi họ họ ban đầu không biết đạo đâu, nhờ giáo lý gia đình họ hạnh phúc trước cái đã, con cái họ ngoan lên, gia đình họ hạnh phúc. Bây giờ họ mới hiểu rằng cái yêu thương của họ trước đây nó không phải yêu thương. Từ ban đầu khi mà gặp nhau, từ cái ngày ban đầu mà gặp nhau nói những lời yêu thương nhau, họ mới vỡ lẽ ra chẳng hề yêu thương gì cả. Nó chỉ là cái gì? Cái cảm xúc của tuổi mới lớn, cái sự ham muốn, khát khao, bản năng của tuổi mới lớn, và đem cái bản năng đó để sống với nhau thiệt là làm khổ nhau. Cho đến cái ngày mà họ có đạo pháp, có đạo lý, thì họ mới biết là cái tình yêu thương nó không phải như là những cảm xúc từ mấy chục năm qua.
[1:06:29]Nó là một cái khác, nó là sự hiểu biết, thông cảm, tôn trọng, chờ đợi, nhớ thương, nhưng mà không đòi hỏi. Và họ hạnh phúc hơn rất nhiều. Khi họ yêu thương nhau được bởi cái tình yêu đó, bỗng nhiên họ hạnh phúc, mặc dầu Đức Phật thì lúc nào cũng khuyến cáo rằng đừng có luyến ái nhiều mà sẽ đau khổ. Chỉ bởi những cái giáo lý khác, cái vô ngã, cái từ bi, cái nhân quả, cái đạo đức, cái nhẫn nhục, vậy đó, mà bỗng nhiên cái tình yêu của họ trước đây trở nên đẹp lạ lùng như vậy. Cho nên vì vậy là đối với những người mà có trách nhiệm lớn với xã hội, như những người lãnh tụ, những người lãnh đạo, những cán bộ, những công chức,
[1:07:12]những chiến sĩ, và bây giờ trước mặt chúng tôi là những người nhân viên của Ngân hàng Thế giới. Gia đình ta phải đem Phật pháp về, tâm hồn ta phải có Phật pháp, gia đình ta phải có Phật pháp, thì những điều mà áp lực về tâm lý bỗng nhiên được giải tỏa mất liền. Và lúc đó ta hạnh phúc vì trong công việc của ta, gia đình ta, ta lại được một cái hạnh phúc nữa. Vì lúc đó cái gia đình ta và cái công việc ta trở thành một, không còn là hai cái đối lập với nhau để giằng xé cuộc đời ta nữa, mà hai cái đã trở thành một, vì cái người bạn đời ta hiểu ta, yêu thương ta, ủng hộ ta, chứ không còn đòi hỏi ta theo cái cách ích
[1:07:53]kỷ của họ trước kia nữa, vì họ thực sự cũng đã cao thượng hơn, nên Phật pháp thật là một liều thuốc nhiệm mầu.
[1:08:05]Tôi chỉ nói chút xíu về thiền để ta tập thiền nha. Thì bây giờ thầy nói qua vấn đề thiền một chút xíu là bởi vì thiền là tương lai của nhân loại. Thầy dám khẳng định điều này. Có một bài giảng thầy đã nói điều này, thiền là tương lai của nhân loại. Là vì sao vậy? Vì nhiều thứ lắm, thầy chứng minh nguyên một bài giảng hôm nay không lặp lại. Nhưng mà thế giới sau này sẽ bắt buộc mọi người phải tu thiền hết. Cũng giống như là trong các trường học ai cũng phải biết tập thể dục. Vì nếu không có rèn luyện cơ thể thì ta lớn lên qua khỏi 30 tuổi đến 40 tuổi là cơ thể ta suy thoái rất nhanh, ta bị lão hoá rất nhanh, nếu trong khoảng thời gian từ nhỏ
[1:08:45]mười mấy tuổi đến hai mấy tuổi ta không luyện tập cơ thể. Đó là quy luật. Nên cái người nào từ mười mấy đến hai mươi mấy tuổi mà siêng năng luyện tập cơ thể thì cái sự lão hoá của họ nó kéo dài tới khoảng sáu mươi mấy. Tức là qua sáu mươi mấy bắt đầu mới có dấu hiệu lão hoá. Còn trước đó không. Còn những người không tập luyện, ta chỉ tới cái điểm của 40 là bắt đầu dấu hiệu của lão hoá hiện ra liền. Và thiền cũng là một loại tập luyện như vậy, là khi đến khoảng trên 50 ta bắt đầu có dấu hiệu của sự quên, lâu lâu quên. Trên 60 ta quên nhiều hơn. Và thậm chí có thể đến ngưỡng cửa 70 ta bắt đầu bị Alzheimer. Mất trí nhớ từ từ.
[1:09:27]Cái bộ não ta nó rỗng lần và nó lây lan những cái tế bào não mà lưu trữ trí nhớ đó nó bị phá huỷ dần, phá huỷ dần. Cho đến khi ta hoàn toàn không còn nhớ gì nữa. Ta đưa mình chìa khoá, không biết cái này là cái gì, để dùng việc gì. Và cái người vợ bước vào không biết người đó là ai. Là xem như ta tuy còn sống nhưng mà không còn tồn tại giữa đời nữa. Vì cắt mất cái mối liên hệ với mọi người. Ta nhớ cái trí nhớ của ta chính là cái mối liên hệ đối với xã hội. Giống như một computer mà nó không có cái ổ cứng lưu trữ trí nhớ thì nó thông minh cách mấy cũng vô nghĩa. Bộ nhớ rất quan trọng. Và khi mà ta lão hoá rồi thì tuy ta còn sống mà hết tồn tại.
[1:10:08]Ta chỉ sống một người có ý nghĩa khi mà tinh thần ta còn tốt. Và thiền định bảo vệ ta điều đó. Chẳng những chỉ bảo vệ mà còn nâng cái trí óc của ta, cái tâm hồn ta lên một mức độ cao mãi cao mãi. Ta dùng cái chữ là cao lên mãi. Đây là điều rất là lạ. Rất là lạ là khi một người mà có thực hành thiền định thì cái tâm hồn họ được nâng cao, nâng cấp lên, upgrade lên từng bước từng bước lần lần chứ không phải là suy thoái theo thời gian. Đây là điều rất là lạ. Và chính điều này sau này thế giới buộc mọi học sinh phải học thiền, nhân viên công chức gì cũng phải học thiền, vì thiền upgrade cái bộ não họ lên, có nghĩa là cái tinh thần của họ lên luôn.
[1:10:55]Và vì sao như vậy? Thì đây là một cái quy luật do chính vì khoa học chưa chứng minh được cho nên ta chưa có chính sách, nhưng trong nhà Phật điều này được biết rất rõ. Khi tâm ta thanh tịnh, ta lắng yên, không xao động, không suy nghĩ, bỗng nhiên tâm sáng hơn. Đó là cái lạ thưa quý vị. Ta cứ tưởng là cái tâm của ta
[1:11:18]sẽ mờ tối khi mà nó không còn hoạt động, khi không còn suy nghĩ. Nhưng mà ta không phải như vậy. Cái điều rất là lạ lùng là tâm ta nó lại sáng lên khi mà ta lắng sự suy nghĩ xuống. Cái quy luật này khoa học chưa chứng minh được nên họ chưa áp dụng mạnh về thiền mà chỉ thấy tác dụng thôi rồi cứ cho áp dụng lác đác nơi này nơi kia. Ví dụ như Ấn Độ, một số nhà tù, một số trường học đã bắt ngồi thiền; Tây Ban Nha có một số trường học bắt ngồi thiền; Nhật thì bắt ngồi thiền rất là nhiều; ở Việt Nam ta một số nơi bắt ngồi thiền, trong đạo Phật thì bắt ngồi thiền, vì thấy rằng khi ngồi thiền người ta sáng lên.
[1:11:58]Nhưng mà cái để chứng minh rõ ràng rằng khi tâm thanh tịnh thì không phải là đầu óc ta mờ tối như ta tưởng mà sự thật nó sáng hơn. Đến khi nào một khoa học chứng minh rõ điều này thì có lẽ ngày đó cái bộ luật mà bắt mọi người phải thiền định xuất hiện không bao lâu. Nhưng mà phải đợi tới ngày đó thì ta lại tiếp tục chậm chân so với thế giới. Mà ta đã chậm chân quá nhiều lĩnh vực rồi. Quá nhiều lĩnh vực ta đã chậm chân với thế giới, ta cứ đi sau và cứ học những điều thế giới nói lại. Giờ đến lúc Việt Nam ta phải làm cái gì đó sớm hơn một chút để không đi sau thế giới mà để có thể có kinh nghiệm để truyền dạy cho thế giới nữa.
[1:12:39]Thì trong nhiều điều mà để ta có thể đi trước thế giới một chút thì hồi nãy chúng tôi nói vừa nói về cái bộ luật tái chế, nếu ta thực hiện được bộ luật đó, ta đi trước thế giới một bước. Và nếu ta áp dụng được thiền cho mọi người trong mọi lĩnh vực, ta lại đi trước thế giới một lần nữa. Đừng để chậm chân. Nhưng mà đây phải là chính sách của cả quốc gia và chính sách của tất cả mọi tổ chức, mọi cơ quan, công ty, xí nghiệp. Những người lãnh đạo phải thấy được điều này. Thiền đem cho ta bình an thứ nhất, và vì bình an nên ta hạnh phúc. Vì bình an, đạo đức ta phát triển. Vì bình an, ta sáng suốt hơn rất nhiều.
[1:13:24]Và có khi có người vì mê thích cái sự sáng suốt nên đã tìm đến thiền, có người vì yêu thích cái đạo đức nên đã tìm đến thiền, vì thiền cho họ đạo đức. Và có người vì yêu thích cái minh triết, cái hạnh phúc trong đó nên đã tìm đến thiền. Nhưng mà thiền cho ta cái gì? Căn bản là cho ta sự bình an nhưng cái đích tối cao của thiền cho ta cái vô ngã. Vô ngã. Cái vô ngã là cái gì, ta khó nói vì nó là một sự chứng ngộ rất cao siêu. Nhưng mà trong cái từng bước ta ngồi thiền, ta vẫn chưa thấy mình chứng gì nhưng bản ngã ta nó đang thu nhỏ, nó mất dần, ta cũng không biết đâu mà chỉ những người chung quanh ta mới thấy.
[1:14:05]Người chung quanh ta thấy làm sao? Là cũng cái con người đó mà trước đây họ lăng xăn, họ dễ xung đột, dễ bức xúc, bỗng nhiên sau khi 3 tháng gặp lại thấy người này không có những dấu hiệu đó nữa. Họ trầm tĩnh hơn, kiềm chế hơn, lắng nghe hơn, thông cảm hơn, hiểu biết người chung quanh hơn. Mới thấy ủa lạ. Cái đó ta không hiểu nhưng mà nó là chính là cái dấu hiệu của vô ngã đã xuất hiện trong tâm hồn mình. Và khi một người vô ngã như vậy, rõ ràng cái người chung quanh họ làm sao? Sống rất dễ chịu, rất hạnh phúc. Còn cái người bản ngã lớn quá, đụng đâu cứ va chạm với người chung quanh. Căn phòng thì rất rộng, chỉ có vài ba người mà cứ đụng nhau lốp bốp
[1:14:45]vì bản ngã lớn hơn cái thân xác mình, nhích ra nhích vô đụng nhau. Cứ từng câu nói đã hơn thua. Nhưng bây giờ còn khi cái ngã ta nhỏ lại thì căn phòng rất chật, thậm chí đi ra đụng vai, đi vô đụng mông, không sao cả, vẫn vui với nhau, vẫn yêu thương nhau được. Ví dụ trong chiến tranh một cái hầm chật cứng à, nhét nhau để mà tránh bom tránh đạn mà rất yêu thương vì lúc đó sợ chết quá, bản ngã mất tiêu. Nhưng mà bây giờ thì đang ham sống quá, bản ngã nó lớn lên, căn phòng rất sang trọng, rất rộng lớn mà cứ nói một câu là đụng nhau, nói một câu là hurt each other. Bắt đầu từ đấy. Cho nên là ta phải có thiền.
[1:15:26]Và nếu mà mọi người đã sẵn lòng thì thầy xin mời mọi người hãy đặt một chân bước vào tương lai của nhân loại, đó là thiền định.
[1:15:41]Và nếu mọi người đồng ý, ta sẽ dẹp ghế qua hai bên chút xíu nha. Ta đứng lên đi tới đi lui. Nhất là những người mà có bầu mà ngồi thiền, đứa trẻ sau này ra đời cực kỳ thông minh. Ta bỏ dép ra nha. Tại vì thường là không ai ngồi thiền mà mang guốc cao gót cả. À thầy mời quý cô vào đây sắp các anh chị ngồi ngang hàng giùm thầy chút. Ta cứ ngồi theo hàng ngay ngắn đó để cho quý cô có thể đi qua đi lại để hướng dẫn thiền. Ừ ta ngồi thưa thưa để có chỗ người đi qua trước mặt ta, đi sau lưng ta. Ồ. Mới ngồi mà sao hay vậy ta? À đúng rồi, đúng vậy. Giỏi quá nhờ. À thường thì ta bắt chân, vắt cái chân trái lên trên đùi
[1:16:23]phải, rồi bọc cái chân phải bên ngoài vắt lên đùi trái. Khó không ạ? Khó. Khó thôi, bây giờ ta sẽ chuẩn bị khoảng năm phút như vậy trước. Ờ có người bắt được, thôi đành phải tập thế này. Ta gác một chân lên, ta cứ đè nó xuống, ngồi 5 phút đi. Cứ như vậy, một bên làm 2 phút rưỡi cho thầy rồi sẽ bắt lên được. Cứ xô nó xuống thế này. Cái người mà chưa được thì vắt một chân lên, ta cứ xô nó xuống, xô mạnh mạnh đó, xô cho đau á, đừng có cưng nó quá. Vì kẻ thù lớn nhất đời mình là chính mình á. Nên mình phải đày đoạ cái chân của mình, đè nó xuống cho đau. Xô cái đầu gối xuống cho đau, rồi vắt cái chân kia lên
[1:16:55]vậy, cũng xô nó xuống cho đau, xô gắt một xíu à. Cứ vậy, cứ ngồi thực tập này trước, cứ xô nó xuống. Nó sẽ đau, nó sẽ đau nhưng mà nhớ nó là kẻ thù của mình. Kẻ thù lớn nhất của đời mình là chính mình chứ có ai đâu, cho nên phải đày đọa nó, phải hành hạ nó. Thấy không? Có vài người bắt giỏi ghê chưa? Ồ, hay chưa? Ồ, giỏi chưa? Ồ, vậy hả? Thôi bây giờ nha, ai bắt được hai chân thì để yên hai chân đó, đừng nhúc nhích nữa nó đau. Còn ai không bắt được hai chân, bữa nay ta bắt một chân trước. Bắt một chân lên thôi để ta bắt đầu đi vào cái dụng tâm. Rồi bây giờ không nhìn thầy nữa nha, bắt đầu nghe bằng tai và thực hành thôi.
[1:17:37]Ta thẳng lưng lên, tức là hơi ưỡn cái bụng một chút, đặt cái lòng bàn tay trái lên bàn tay phải vào giữa bụng, và cũng vừa vừa đụng nhẹ cái bụng theo một chút. Đây là cách ngồi mà hai lòng bàn tay, hai lòng bàn chân và cái bụng tụ lại một chỗ thì cách này duy nhất mà thôi. Mười phương chư Phật, ba đời chư Phật cũng chỉ ngồi cách này. Và thường là ta nhìn một điểm ở phía trước, ở dưới đất á, nhìn một điểm ở phía dưới đất ở phía trước, mắt nhìn xuống. Sau này đến lúc tâm ta sáng rồi ta sẽ nhắm mắt. Lúc đó nhắm mắt mà vẫn sáng trưng cả cái tâm của mình. Nhưng bây giờ thì chưa thì cứ mắt mở và nhìn
[1:18:12]xuống, mà đừng nhìn thầy, thầy xấu lắm. Cứ nhìn một điểm ở phía trước, ở phía dưới đất ở phía trước. Cái lưng ưỡn lên, lưng ưỡn cái bụng lên nó sẽ thẳng cái lưng. Nha vậy. Và nghe thầy nói và làm theo. Bây giờ ta biết rõ toàn thân, kiểm soát toàn thân ngồi cho đẹp. Trước hết là đẹp. Ngồi để ý toàn thân ngồi cho đẹp chưa? Tay để xuống dưới chân chứ không có để lơ lửng như vậy, mỏi. Hai ngón tay cái vừa chạm nhau. Biết rõ toàn thân, cân đối hai cái vai cho đều, buông lỏng hai cái cùi chỏ không ép sát người, lưng thẳng, mắt nhìn xuống, không có nhúc nhích. Và bắt đầu vào cái cái dụng tâm thứ nhất là điều thân,
[1:18:54]là buông lỏng toàn thân, để ý từ đầu tới chân mình không còn một thớ thịt nào gồng cứng nữa, tất cả buông lỏng, buông lỏng, buông lỏng. Không nhúc nhích, không chùng lưng xuống, cứ buông lỏng, buông lỏng. Ta mới phát hiện là cả ngày ta gồng cứng hết chỗ này tới chỗ kia. Bây giờ buông lỏng. Chỉ cái buông lỏng này thôi, bắt đầu não ta thay đổi. Và không phải chỉ ngồi thiền mới buông lỏng, sau này trong đời sống, những lúc quan trọng, những lúc nhớ ra, những lúc căng thẳng ta cứ buông lỏng. Mọi việc sẽ được giải quyết kỳ lạ. Bây giờ buông lỏng trước. Nhìn một điểm ở dưới đất, cách trước ta vài tấc, phía trước.
[1:19:35]Nhưng mà không nhìn vì mải theo dõi toàn thân, buông lỏng toàn thân. Ý nghĩ nó vẫn đang chạy trong đầu ta, kệ nó, miễn là ta đang quan sát khắp thân, buông lỏng dần, buông lỏng dần toàn thân. Người giám thiền nhắc rất khẽ nha thầy, đừng động, mọi người gián đoạn cái tâm. Ý nghĩ nó vẫn đang chạy kệ nó, miễn là mình vẫn còn đang nhớ thân, đang buông lỏng thân là đúng. Một chốc nữa những ý nghĩ nó sẽ làm mình quên, nó làm mình nhớ những chuyện khác, ta chỉ việc quay lại để buông lỏng toàn thân, giữ toàn thân cho đẹp, thẳng lưng, không nhúc nhích và buông lỏng hoàn toàn. Khi tạm thời ngồi ổn định, ta bắt đầu tác ý ba cái tâm niệm
[1:20:23]để ghi khắc trong lòng mình nếu theo trong nhà Phật. Cái tâm niệm thứ nhất ta phải tác ý là lòng tôn kính Phật tuyệt đối. Cái tâm niệm thứ hai ta phải tác ý là nguyện lòng yêu thương tất cả chúng sinh. Cái tâm niệm thứ ba ta phải tác ý là nguyện giữ tâm khiêm hạ như đất như bụi. Sau khi tác ý ba tâm niệm đó rồi, ta quay trở lại biết rõ toàn thân, buông lỏng toàn thân, không nhúc nhích. Thầy nhắc lại ba cái tâm niệm: Thứ nhất, nguyện lòng tôn kính Phật tuyệt đối; thứ hai, nguyện trải lòng yêu thương tất cả chúng sinh; thứ ba, nguyện giữ tâm khiêm hạ tận cùng như đất như bụi. Khi mới vào thiền ta phải tác ý ba tâm niệm này,
[1:21:12]rồi sau đó biết rõ toàn thân, giữ thân đẹp và bắt đầu buông lỏng dần, buông lỏng dần từ đầu cho tới chân, bụng, ngón tay, ngón chân, cơ bắp lỏng dần, lỏng dần. Ta giữ lưng thẳng bằng cái tâm chứ không bằng cái gồng cứng. Toàn thân mềm mại mà bất động, buông lỏng dần, buông lỏng dần.
[1:21:37]Ý nghĩ nó vẫn chạy, đôi khi nó làm ta quên. Cố gắng ta quay trở lại biết toàn thân, buông lỏng thân, chứ không có kiềm chế ý nghĩ, sau này ý nghĩ nó sẽ tự tắt.
[1:21:51]Đừng nhúc nhích, đừng nhìn qua nhìn lại.
[1:21:57]Cứ giữ lưng cho thẳng, ta hơi ưỡn cái bụng á, nhưng đừng có gồng. Mềm mại, bất động và đẹp.
[1:22:08]Ta biết rõ toàn thân, buông lỏng toàn thân, tự nhiên đầu ta không căng thẳng nữa. Ta không có dằn ép, không dằn ép, buông lỏng toàn thân. Chỉ buông lỏng toàn thân tự nhiên bộ não ta giãn ra liền. Cách để bộ não thư giãn chính là buông lỏng toàn thân. Đừng nhúc nhích nữa. Thân không nhúc nhích thì não sẽ không nhúc nhích. Thân buông lỏng, não sẽ thư giãn. Đó là bước đầu điều thân. Ta tu nội tâm nhưng mà kỳ thật là chỉ điều chỉnh cái thân đó. Vậy mà nó chuyển hóa cả bộ não ta, rất là lạ.
[1:22:57]Bây giờ ta sang cái bước thứ hai, ta suy nghiệm cái thân này là vô thường, một ngày nào sẽ chết. Sau cái chết, thân sẽ mục rã, cho tới xương cũng thành bụi mất luôn. Suy nghiệm về điều đó vì đó là một sự thật. Ta suy nghiệm điều này để phá tan cái nền tảng của chấp ngã. Chấp ngã ta tồn tại vì ta chấp thân. Trước hết phá cái chấp thân. Ta suy nghiệm sự vô thường của thân. Thân là tạm bợ, thân là tạm bợ, ngày nào sẽ chết.
[1:23:36]Ta phải hình dung ra cái tiến trình đó, đến khi già, khi bệnh, khi chết. Sau cái chết, thân sẽ tàn hoại luôn, mục rữa,
[1:23:48]đến xương cũng mục mất luôn. Tự nhìn thấy cái tiến trình đó rất là rõ. Ta vừa biết toàn thân, vừa buông lỏng toàn thân, vừa suy nghiệm về sự vô thường của thân. Thật ra mỗi giai đoạn ta tập phải vài tháng, nhưng mà vì ta không có cơ hội thì chỉ hết luôn một lần. Cố gắng buông lỏng toàn thân, suy nghiệm sự vô thường của thân, hình dung cái tiến trình nó rất rõ. Nó sẽ phải như vậy, đó là điều tất yếu. Cố gắng đừng nhúc nhích, ta nhìn một điểm ở phía dưới đất phía trước, biết rõ toàn thân, buông lỏng toàn thân và suy nghiệm sự vô thường của thân. Khi suy nghiệm sự vô thường của thân, dù ta không cầu ta vẫn thấy tâm mình rất yên, là đúng.
[1:24:41]Ta không mong cho tâm mình thanh thản, tự nó có cái gì nó làm cho ta tĩnh. Rõ ràng đây là con đường. Buông lỏng toàn thân, mềm mại toàn thân,
[1:24:54]suy nghiệm về sự vô thường của thân.
[1:25:00]Cố gắng ừ giữ lưng thẳng, không nhúc nhích. Khi lưng thẳng làm cho sau này tinh thần nó rất là mạnh. Biết rõ toàn thân, giữ thân đẹp, đúng tư thế, buông lỏng dần, lỏng dần, mềm mại từng cơ bắp.
[1:25:21]Ta suy nghiệm về sự vô thường của thân.
[1:25:27]Bây giờ tới bước thứ ba, một bước cốt lõi. Trong cái thân vô thường này đang có hơi thở vào, hơi thở ra. Ta biết rõ, biết rất rõ hơi đang vào, hơi đang ra nhưng không điều khiển, nhưng ta biết rất rõ. Vừa biết toàn thân, vừa biết thân vô thường, vừa biết rõ hơi thở đang vào, đang ra, biết khách quan, biết rất rõ, không điều khiển. Ý nghĩ nó vẫn đang chạy, có khi nó làm ta quên cái công phu của mình, nhưng ta cố gắng kéo lại, biết rõ toàn thân, an trú toàn thân, buông lỏng toàn thân, suy nghiệm thân vô thường, rồi biết hơi thở vào, hơi thở ra rõ ràng.
[1:26:14]Cố gắng chịu đau. Sau này ta phải ngồi trên 30 phút, trên 45 phút nó mới hết đau. Mới ngồi nó tê, nó đau, kệ nó, ráng ráng lên. Ý nghĩ nó vẫn đang chạy, nó làm ta quên, ta cố gắng quay lại, an trú toàn thân, biết rõ toàn thân, suy nghiệm sự vô thường của thân và biết rõ hơi thở đang vào, đang ra rõ ràng.
[1:26:45]Ta cố gắng, chân hơi tê,
[1:26:49]nhưng an trú toàn thân, biết rõ toàn thân, buông lỏng toàn thân,
[1:26:56]biết thân này vô thường, rồi biết hơi thở vào, hơi thở ra rõ ràng. Vọng tưởng trôi chảy làm ta quên, cố gắng ta quay lại an trú toàn thân, buông lỏng toàn thân, biết rõ hơi thở vào, hơi thở ra, biết rất rõ.
[1:27:20]Cái đầu ta hơi cúi chút xíu, đừng ngẩng mặt lên. Ban đầu tập ta cố gắng ngồi được 30 phút trở lên, đừng có ít hơn. Ít hơn nó không có tiến. Nhưng mà hôm nay vì lòng từ bi nên thầy tha thứ. Ta chuẩn bị xả thiền. Ngồi yên đừng nhúc nhích, đừng nói. Thật ra có nhiều người tâm yên lại không muốn xả. Đang có một số người mà thầy kêu xả thì mang tội, vì có một số người cảm thấy được sự an lành không muốn thêm... không muốn xả. Một số người đang cầu nguyện xin xả. Một ngày ta cố gắng tập hai lần thiền với hai lần khí công. Sau khi xả thiền ta tập một vài tư thế khí công. Tiếp. Ta xả thiền thế này: bằng cách tác ý một lần nữa trở lại ta nguyện lòng yêu thương tất cả chúng sinh.
[1:28:07]Rồi bắt đầu ta xả. Ta sẽ cúi đầu xuống, ngẩng đầu ra sau nhẹ nhàng thôi. Cứ làm như vậy khoảng mười lần. Một số người tâm bắt đầu yên, lạ thật. Rồi ta lại xoay đầu qua, xoay lại, nhìn qua hai bên. Quay qua quay lại, nhìn qua hai bên. Sau này ta quen ta sẽ theo hơi thở. Khi ta thở vào, ta quay qua, ta trở lại thì ta thở ra, rồi quay qua một bên kia lại thở vào. Mới ban đầu thì thôi, cứ xoay qua xoay lại. Rồi bắt đầu ta xoay hai cái vai thế này. Xoay hai cái vai. Rồi sau ta sẽ xoay nguyên cái eo qua lại, nguyên cái eo luôn, xoay nguyên cái eo luôn qua. Vặn người qua nhìn qua đây chứ không phải là chứ không
[1:28:46]phải là múa bụng mà quay quay cái bụng không. Ta quay nguyên cái người qua thế này, quay nguyên cái eo. Có người hiểu là kiểu múa bụng quay quay thế này. Bây giờ ta sẽ xoa hai cái tay thật nóng áp lên mắt mình. Lần phải lấy mắt kiếng ra, áp lên nhầm mắt kiếng nó lạnh. Xoa thật nóng tay, nóng nó nổi lên luôn, áp vào mắt mình. Rồi ta lại xoa hết tóc ta. Ta lấy tay ta chà cái tóc, ta chà gáy, chà hai cái vành tai nóng lên. Rồi bắt đầu ta xoa cái ngực ta, xoa bụng ta, xoa cái lưng ta. Nhất là hai bên cạnh sườn này. Hai cạnh sườn này nó nhiều cái huyệt đạo quan trọng. Đó, hai cạnh sườn xoa. Tự ta xoa hai cạnh sườn.
[1:29:25]Nếu mình ngồi thiền ở nhà đó mình mặc áo mỏng chút xíu mình dễ xoa, có khi mình luồn tay vào bên trong mình xoa mạnh luôn. Rồi bây giờ mới tới giây phút hạnh phúc nhất là ta từ từ kéo chân ra để xoa chân. Cho nên có những người nào mà họ quá đau khổ, ta hãy mời họ ngồi thiền để họ được hưởng cái hạnh phúc lúc này, lúc kéo chân ra. Vậy chứ mai mốt rồi hết mấy cái này, mai mốt rồi người ta ngồi thiền không muốn xả, hạnh phúc lắm. Mà thật sự hồi nãy thầy thấy vài người đã không muốn xả, khi thầy kêu xả vài người đã không muốn. Bắt đầu thấy tâm mình có cái gì nó yên, hạnh phúc rồi. Phải có người hỗ trợ kéo chân ra vậy đó.
[1:30:03]Những người mà có mang á, khi ta ngồi thiền vậy ta đâu ngờ rằng cái làm cho trí tuệ của bào thai tăng lên, rất là lạ. Nên trong suốt thời gian mà ta có mang mà ta ngồi thiền, sau này ta sinh ra đứa bé rất thông minh. Nếu mà sau này mà ta sinh ra đứa bé mà nó không được làm học sinh giỏi, về đây bắt đền cô Kim Chi cho thầy. Đúng rồi, nơi Kim Chi. Vậy chứ mai mốt hết, ta sẽ tập bốn thế khí công đơn giản để hỗ trợ thiền tại vì cái khí công quan trọng. Ta ngồi xoa chân rồi đi, ổn rồi ta sẽ đứng lên, tập bốn thế. Nhớ nha, một ngày ta phải ngồi được hai lần, ít nhất. Khí công cũng vậy, phải ít nhất tập một ngày được hai lần.
[1:30:41]Ráng đi, ráng vậy chứ sau này sẽ thấy hạnh phúc lắm. Thật ra bữa nay đó thì thầy cưng đó, cho nên thầy chỉ bắt xoa, chứ còn mà đúng ra là phải tự mình đánh vào mình. Thí dụ như là mình hít hơi vào, mình tưởng hơi vào đầy cái tay này thì lấy cái tay này chặt cái tay này thật mạnh. Hít hơi vào tưởng đầy hết cả cái đầu mình, đập vào cái đầu thật mạnh. Hít hơi vào tưởng đầy mình, đánh vào người mình. Hít hơi vào chân rồi đánh vào chân, để làm cho chắc xương lại. Nó thành cái khí công chắc xương, sau này lớn tuổi mình không bị loãng xương. Chứ người phụ nữ có cái nhược điểm là lớn tuổi bị loãng xương.
[1:31:14]Không phải vỗ về yêu thương như vậy đâu, đánh cho đau, đánh cho đau.
[1:31:20]Hít hơi tưởng vào hơi đong đầy cánh tay đó rồi mình mới đánh vào cánh tay đó. Chặt chứ không phải là vỗ, chặt thế này. Chặt. Đúng rồi, coi mình là kẻ thù. Coi mình là kẻ thù. Chặt vào tay, chặt vào chân. Khi bắt đầu là cái xương ta nó chắc lên từ từ, cái mật độ xương nó dày lên, về già ta không bị loãng xương, không bị gãy, không bị đau. Nhưng mà phải tưởng hơi vào đầy chân nó mới thành khí công, còn mình đánh không thì nó không phải là khí công. Thôi bây giờ ta đứng lên tập khí công nha. Mời mọi người đứng. Ta đứng cách nào mà làm sao thấy được cái người trước này? Ta sẽ đứng hơi so le, hơi vòng cung.
[1:31:55]Ta né né chỗ này qua chút xíu đi để cho cái người làm mẫu họ sẽ đứng ngay đây. Mọi, mọi người quay mặt hướng về cái chỗ này. Con đứng đây đi, con đứng đây, con đứng ngay đây. Ừ. Cái thế thứ nhất chúng ta gió thổi hoa lay. Ta đứng hai chân rộng bằng vai. Chân rộng bằng vai, hai mũi chân chầu lại, rồi hai đầu gối chụm lại với nhau, lưng vẫn thẳng, chắp hai tay lên đầu. Ta hít thở hít vào thì ta nghiêng qua một bên, nghiêng qua bên trái trước, khi thở ra ta trở lại giữa, hít vào ta lại nghiêng qua bên phải, thở ra ta lại trở giữa, rồi cứ vậy, hít vào, thở ra, hít vào, thở ra, hít vào, thở ra, hít vào, thở ra.
[1:32:35]Hai đầu gối phải chụm lại nó mới thành cái thế tấn này, thế thế này, nó mới tụ khí ở đan điền được. Hít vào, thôi cứ tự làm đi, tự làm một chút, làm nhiều nhiều. Này cái xương sống ta rất là khỏe, mà lực của ta tích lũy ở đan điền, nó chậm cái quá trình lão hóa lại, nó cứ trẻ hoài trẻ hoài. Rồi thôi ta đứng nghỉ nha. Nhớ ở nhà mình có thời gian mình sẽ tập nhiều hơn, mà cứ yên tâm ta tập những thế khí công như thế này, ta tập chừng một năm bỗng nhiên ta trẻ lại khoảng ba, bốn tuổi, thầy nói thật, thầy không nói đùa đâu, thầy không nói đùa. Như ví dụ như bây giờ nhìn thầy biết thầy mấy tuổi không?
[1:33:06]Hôm có cái ông thầy đó ổng ở Đắk Lắk đến khen thầy, nói: "Sao con trông thầy trẻ quá, nhìn thầy mới chừng sáu mấy à?". Thật ra thầy 53. Rồi bây giờ bắt đầu ta tập thế này, đứng hai chân hơi rộng hơn vai. Cái thế thứ hai, ta chống nạnh lên. Tư thế này đơn giản nhưng mà kết hợp với khí công. Hít vào ta cúi xuống, ta gập người xuống. Gập người mà vừa nghe ráng cái xương sống là đúng. Ngẩng lên, thở ra. Rồi ta lại ngửa ra sau, ngửa cái bụng ra sau. Hít vào nghe hơi cố gắng cái lưng chút xíu là đúng rồi, ngẩng lên thở ra. Cứ như vậy cho thầy. Đấy là đây là tập cái xương sống, xương sống quan trọng vô cùng.
[1:33:45]Mà mình cúi xuống hay ngửa ra phía sau đều nghe cái xương sống vừa cố gắng. Nghĩa là người dẻo được thì cứ ngã ra thêm. Ừ, nhưng mà phải vừa nghe ráng cái xương sống một chút. Đúng rồi, dạ, cũng hít vào rồi khi đứng lên ngẩng lên cứ thẳng rồi thở ra, rồi lại ngửa ra sau cũng vậy, hít vào. Rồi khi dựng đứng lên thẳng thì lại thở ra. Cứ như vậy. Rồi đó là thế thứ hai, thôi về nhà ta sẽ tập. Bây giờ thế thứ ba là cũng đứng như vậy, cũng đứng hai chống y như vậy, hai tay chống. Cái này là khí công nguyên pháp, cái này nó là gốc của khí công. Và cái xương sống ta nhớ luôn luôn thẳng góc với cái mặt phẳng của Trái Đất.
[1:34:18]Rồi bây giờ ta thở ra như cái bong bóng rớt xuống nhưng mà lưng thẳng không có rớt không bị chồm. Thở ra, ta hít vào, ta đứng lên. Mà xương sống không bị nhíu, chồm nha, không người không bị chồm rồi đó. Nè, ngực bị chồm rồi, nè thẳng, thấy thẳng lưng như thầy. Hít, hít vào cái này đứng lên, thở ra rớt xuống như bong bóng xẹp. Hít vào lại đứng lên, mà xương sống không bao giờ chồm tới sao? Người đứng thẳng nè. Để cho cái khí nó mới tụ ở đan điền, còn ta chồm một cái là hơi nó chạy lên đầu liền, nó làm căng não đi. Chống thế này, chống. Nhớ đừng chồm. Có thể xuống chưa thấp lắm nhưng mà cũng giữ xương sống cho thẳng thì xuống
[1:34:51]ngang đây cũng được, còn nếu quen rồi ta sẽ xuống tới sát thế này. Rồi thở ra thì ta rơi xuống, hít vào người bong bóng căng đứng lên. Nhưng mà cái xương sống rất là thẳng, lưu ý đừng có chồm. Cái bí quyết chỗ này là xương sống thẳng. Thì lực nó mới tụ ở đan điền và cái phương pháp này nó bảo vệ bộ não ta tuyệt đối không còn bị tai biến về sau. Nhớ như vậy. Tập sẽ phục hồi lại bộ não, nếu mà tập được thế này phục hồi bộ não lại như cũ. Xuống là thở ra, lên hít vào. Xuống giống như bong bóng nó xẹp vậy đó, nhớ như vậy. Hơi vào căng thì nó đứng lên. Nhớ mà đừng có chồm, chồm chút xíu là nó mất tán lực,
[1:35:26]lực nó chạy lên đầu, còn ta giữ thẳng thì lực nó tụ ở đan điền. À đúng rồi. Cái này là để tụ khí đan điền và nó bảo vệ bộ não ta. Nếu bị chồm quá, ráng giữ cái lưng thẳng đi. Ráng giữ thẳng. Đi đi, ráng tập đi, ráng tập đi. Kiểm soát lẫn nhau đi, nhắc lẫn nhau đừng cho xương sống bị chồm tới. Thẳng, thẳng băng, thẳng băng, thẳng băng thế này. Nhớ bốn thế khí công này ngày phải tập hai lần. À thật ra cái này càng nhiều càng tốt thôi. Nó sẽ trị cái xương sống ta và bảo vệ bộ não ta. Nhưng mà mỗi lần mà tập cái thế này thường là 50 lần buổi sáng. Rồi ngồi xuống đứng lên 50 lần. Sau này sẽ thấy rất hạnh phúc, yên tâm đi, đừng có nhăn đừng than.
[1:36:01]Sau này mà ai mà bảo mình đừng tập mình chịu không nổi tại vì ghiền. Và trong lúc công việc cũng vậy, thế trong ban ngày mình đang làm việc cái mình dừng công việc bỏ chạy ra mình thụt dầu một chút xíu thôi, vọt đầu rất minh mẫn trở lại làm. Nhiều người đã áp dụng như vậy. Đang làm việc giờ lỡ buổi như vậy cái bước ra thụt dầu một chút xíu, cái trở vào làm lại tiếp. Tự nhiên cái đầu nó minh mẫn hẳn lên, nó không bị căng thẳng, rất là hay. Mà nhớ là đếm số giùm thầy chính xác nha. Lên xong đếm một và nhớ vậy, đếm con số đừng quên. Chính cái tập trung đếm số đó với cộng với cái thế này nó bảo vệ bộ não ta rất là tốt, rất là sáng.
[1:36:32]Rồi bây giờ thế thứ tư là thế nạp khí. Ta đứng trở lại hai chân về bằng vai lại. Đứng thanh thản thôi. Tay ta xòe thế này. Khi ta hít vào thì ta nhón chân lên và cái tay đưa lên thế này. Mà toàn thân buông lỏng, không Thầy cầm một tay thì một tay kia phải làm hai tay chứ. Thấy thầy cầm một tay cái làm một tay. Mắc một cây cầm micro rồi, thấy bắt chước làm có một tay à. Hai tay ra, nhốm như vậy, nhón gót lên, hít vào và hơi hơi xuống tới bàn chân. Rồi khi thở ra, xuống trở lại, nhẹ nhàng. Cái này gọi là nạp khí. Cái thế này rất là lạ, nó làm tốt toàn bộ tạng phủ của ta và nó tạo ra một tiềm lực rất lạ.
[1:37:10]Cái tiềm lực này thôi mai mốt rồi thầy mới nói. Rồi trở lại, hít vào. Nhẹ nhàng buông lỏng toàn thân, hơi xuống tới bàn chân. Có cô kia nhón chân lên mà không có bị mất cân bằng là đã tốt đó. Tại vì ta lên mới đầu lên ta cứ bị đảo đảo á mà lên vẫn ổn định. Người rất là vững vàng, không bị nhúc nhích, tức là khí đã bắt đầu có đó. Phải nhón chân lên. Khi lên vậy hít vào, nhón chân lên, có ai đưa lên tới đầu. Hơi cong cong thế này chút xíu. Rồi thả xuống. Nhớ tay hơi cong như vậy, khí nó chạy ra tới ngón tay, mà hơi thở tâm ta thì xuống tới ngón chân. Nên toàn thân nạp khí, nó củng cố toàn bộ tạng phủ ta lại. Tập đi, tập đi.
[1:37:49]Nhẹ nhàng, nhẹ nhàng. Rất buông lỏng, rất nhẹ nhàng, đừng đụng nhau. Dòm giống múa ba lê á. Tuyệt vời. Cố gắng một ngày ta được hai lần, thiền cũng hai lần, khí công hai lần rồi ta sẽ thấy ta đẩy lui cái cái thời gian lão hóa đi, và tâm trí cũng vậy, cả tinh thần và thể chất. Bây giờ ta có cần phải thêm thời gian hỏi đáp, khớp mắt không hay là nghỉ được rồi? Vậy đi ha, rồi thôi thầy mời mọi người ngồi trở lại. Thôi ngồi xuống đất cho gọn. Có ai có thắc mắc gì không? Thường ta vào những lúc mà cái khung cảnh chung quanh mình yên tĩnh, thường là trước khi ngủ và sau khi ngủ. Lúc đó mình canh cái thời gian yên tĩnh. Tuyệt đối yên tĩnh đúng không ạ?
[1:38:28]Ba cái tâm niệm, hai cái đầu thì con rất là hiểu, nhưng cái thứ ba thì con... Cái tâm khiêm hạ ha? Vâng ạ. À là thế này nè: Bởi vì nó làm khi mà ta yêu thương được mọi người, ta lại có cảm giác ta hơi cao hơn mọi người. Nhớ cái tâm lý nó phát sinh cái hệ quả. Mặc dầu trong cái đạo đức thì ta phải yêu thương mọi người. Nhưng khi yêu thương mọi người, ta luôn luôn có cảm giác mình hơn người ta một chút, giống như cha mẹ thương con, anh chị yêu thương em vậy á, làm cho ta hơi bị kiêu mạn. Cho nên ta phải lúc nào tác ý mình cũng như là cát bụi, tôn trọng mọi người. Và nhất là khi ta làm việc ở những cái môi trường này là môi trường của những
[1:39:03]tri thức cao, ta luôn cũng luôn luôn có cảm giác là mình hơn mọi người. Và cái tâm đó đạo Phật gọi là tâm kiêu mạn, và cái tâm đó nó phá cái phước của ta, làm cho ta sẽ bị thất bại, làm cho những kiếp sau ta không giỏi được như vậy nữa. Đó, cái thành thử ra ta phải tác ý cái tâm khiêm hạ là để trong đời sống thì nhờ cái tâm mà ta giữ tâm khiêm hạ, cái phước của ta rất là bền, ta cứ giỏi hết kiếp này tới kiếp kia mà không bị lui lại. Chứ trong thực tế có những người đời trước rất giỏi nhưng đời sau không giỏi nữa là vì kiêu mạn. Cho nên ta phải tránh cái tâm kiêu mạn dữ lắm. Lúc nào cũng mong mọi người giỏi hơn mình, lúc nào cũng tìm ưu điểm mọi người
[1:39:39]để yêu quý thì ta cứ lần lần trở thành thiên tài ở những kiếp sau. Như vậy cái tâm thứ, tác ý thứ ba nó quan trọng lắm. Con muốn hỏi là lúc nãy thầy có nói về cái đưa Phật pháp vào trong gia đình thì nên làm như thế nào cho nó... Có hai cách, có hai cách để đưa Phật pháp trong gia đình là tùy cái duyên của ta đối với gia đình đến mức độ nào. Ví dụ như có cái duyên ta phải trực tiếp nói với họ về Phật pháp. Mà nói nhẹ thôi, đừng có nói mà nó gay cấn quá cái làm họ thấy nặng nề. Tức là trong bữa ăn ta nói một chút, khi gặp nhau ta nói một chút. Làm cho chính ta là người trực tiếp nói về những đạo lý
[1:40:17]và chính ta đã thể hiện đạo lý đó trong cuộc sống. Đó là cái thứ nhất. Cách thứ hai là ta đưa hẳn những cái bài giảng của những vị thầy mà ta tin tưởng là có thể thuyết phục được mọi người. Ta mở, mời mọi người cùng nghe. Đó là hai cách. Rồi lại còn có những tác phẩm khác như sách rồi vân vân như vậy. Đến khi mọi người thấm rồi thì ta mới có thể là đem đến với cái chùa nè, gặp cái chùa nào đó hoặc vị thầy nào đó mà ta tin rằng là vị thầy này sẽ mang được cái niềm tin cho gia đình ta, tin cậy được, nương tựa được. Thì đó, lần lần như vậy. Cho đến khi mọi người trong gia đình cảm thấy rằng cái giáo lý đạo Phật
[1:40:50]là lợi ích thì tự mọi người sẽ tiếp tục tự tìm hiểu và lúc đó cuộc sống gia đình thay đổi liền, bắt đầu cái hạnh phúc từ từ lan tỏa ra. Lúc nãy thầy nói là ba cái loại người... người đáng được giúp này... người đáng được tha... không đáng được giúp... khi mà thầy nói như thế thì đúng là cái người giàu người ta có... nhưng thưa thầy làm sao biết được... thế nhưng mà như thế thì ngay cái việc mà làm sao mình biết được là họ...
[1:41:23]Đúng đúng đúng đúng đúng đúng đúng đúng. Thật ra cái việc mà đánh giá này là hoàn toàn trừu tượng. Trong cái thực tế nhân quả thì con người ta thuộc vào ba hạng này. Nhưng mà còn ta làm sao ta biết người nào thuộc hạng nào thì ta không biết. Chỉ có cái hệ quả nó tự nó đi thôi. Ví dụ khi ta giúp một người, không biết họ thuộc loại nào. Nhưng mà trong nhân quả thì họ vẫn thuộc một trong ba loại này và nhân quả nó vẫn vận hành. Nó vẫn vận hành ở chỗ là nó trở lại với ta cái gì. Nếu nó trở lại với ta là niềm bình an, hạnh phúc, may mắn cho ta thì ta biết là ta đang giúp nhầm... Còn nếu nó trở lại với ta là điều bất an,
[1:41:59]chẳng ra cái gì cả, coi chừng ta đã bị loại này. Chứ còn chính ta không biết, không đánh giá được. Thế nhưng mà như thế thì... chẳng nhẽ mình không giúp lại thành ra... sợ là ngáng trở những việc... Không phải, không phải. Hồi nãy thầy nói điều này không phải là để ta đừng giúp họ, mà thầy nói là để rằng để tránh cái hậu quả trở lại cho ta và cho xã hội cũng như cho những người mà cung cấp tiền thì ta phải nâng họ lên thành hai hạng bên đây. Cái mục tiêu ta vẫn là phải giáo dục để rồi ai cũng phải được giúp. Bởi vì ta yêu thương mọi người cho nên họ vẫn rất đáng thương xót. Chỉ có cái điều trong nhân quả họ mà ta đi theo họ ta chìm theo.
[1:42:35]Giống như một người họ rớt xuống dòng xoáy nước mà có khi ta cứu họ, ta chết chung với họ. Rồi còn có những người khi mà ta cứu họ lại cứu được, vì cái gì đó ta được vinh danh là anh hùng, ta được xã hội khen ngợi. Có những người ta cứu họ xong ta chết chìm mất với họ và chẳng ai nhớ tới ta. Có những trường hợp như vậy. Cho nên cũng vậy, có những người như vậy ta phải nâng họ lên. Nên ý thầy nói là cái tổ chức của ta phải hướng về thêm cái sự giáo dục đạo đức. Đó, tạo điều kiện cho mọi người có cơ hội để thay đổi tâm hồn, có cơ hội để họ giúp lẫn nhau, họ sống tử tế với nhau để nâng họ lên thành hai hạng người này.
[1:43:12]Đó là mục tiêu của ta, chứ cái giúp vật chất chưa phải là cứu cánh. Ý là như vậy. Nên lòng ta vẫn muốn giúp mọi người nhưng mà vì không biết ai là người có phước, ai không phước, thôi ta cứ phải lo giáo dục nâng hết. Người đã tốt sẽ tốt hơn, người chưa tốt sẽ tốt. Và như vậy cái việc ta giúp họ nó tạo thành cái phước cho ta, cho tổ chức ta và cho toàn xã hội. Cái vòng xoáy nó đi lên được lại. Tức là nó làm sự tuần hoàn của nhân quả nhưng nó lên chứ không phải là nó xoáy rồi nó tụt tụt xuống là do họ thiếu phước ta chìm theo họ. Ý là như vậy. Cho con hỏi là nếu mà mình trước đây mình đã có những cái sai lầm hoặc là
[1:43:47]làm những cái gì đấy mà nó không mình cảm thấy là nó không đúng ấy ạ thì làm cách nào để sửa sai hoặc là cảm thấy là đỡ căn rứt lương tâm hơn ạ? Tất cả chúng ta đều như vậy. Tất cả chúng ta đều đã từng phạm những sai lầm, không kiếp này thì cũng ở những kiếp trước. Và đây là điều của con người. Và giải pháp cái này rất là hay, câu hỏi rất là hay. Trong đạo Phật có hai cách. Thứ nhất là ta thường sám hối. Sám hối là biết mình có lỗi và hối hận để không làm nữa. Cái sám hối đó thường là ta quỳ trước Phật, những bậc rất đáng kính, bậc Thánh nào đó mà ta tin đó là bậc Thánh, ta quỳ xuống và ta xin lỗi về những điều lỗi lầm ta đã làm trong
[1:44:29]kiếp này và những kiếp trước, những điều ta biết và những điều ta làm ta không biết, những điều ta nhớ và cả những điều ta không nhớ. Cái hay trong phép sám hối là vậy. Ta sám hối cả những lỗi mà nhiều khi ta không biết rõ nhưng mà ta tin chắc là có lỗi. Đó là cái thứ nhất. Làm như vậy bỗng nhiên tội ta giảm, bỗng nhiên ta có trí tuệ không phạm lỗi trở lại. Nè, cái đó là cái hay như vậy. Và nếu quả báo trở lại với ta bỗng nhiên nó giảm nhẹ chứ nó không căng thẳng. Là cách thứ nhất là sám hối. Cách thứ hai là ta ráng làm nhiều điều phúc trong đời để bù lại những điều sai mình đã... Là hai cách, nên thường hay làm phúc dữ lắm.
[1:45:04]Sống tử tế với mọi người, giúp người, giúp đời, sống cả đời như vậy. Khi ta sống cả đời như vậy nó bù hết cái tội ta đã làm, bắt đầu nó có dư ra, ta có lãi. Cái lãi đó nó sẽ đem lại may mắn cho ta. Nên vì vậy, câu hỏi này hay lắm nè. Có những người nói: "Dạ thưa thầy, con làm phúc cả năm năm nay mà con không thấy điều may mắn trở lại." Thật ra năm năm qua làm chưa đủ tội, chưa bù lại hết cái tội. Thì cứ phải làm nữa. Nói: "Làm 10 năm rồi cũng chưa." Ráng đi, có khi tới năm thứ 11 là ta đã dư, có lãi. Khi ta dư có lãi rồi gì? Cái điều cái dấu hiệu nó hiện ra là thế này, bỗng nhiên tâm ta bình an, lòng ta thanh thản và thường ta muốn điều gì nó dễ đến.
[1:45:40]Đó là dấu hiệu ta dư rồi, có lãi rồi đó. Cái điều ta phúc ta làm bắt đầu nó dư hơn cái tội mà ta đã phạm. Người hay cầu thì hay thường là cầu những cái gì? Cầu đất hay là như thế nào? À à. Ta có hai cái cách cầu. Một cách cách cầu nguyện làm cho tâm hồn ta lớn lên, và một cách cầu nguyện là làm cho tâm hồn ta hư hỏng. Ta đến trước Phật ta cầu thế này: cầu cho mình đẹp, mình giỏi là cầu tất cả gì cho ta, mọi cái được cho ta thì ta cứ càng cầu là càng ích kỷ. Mà càng ích kỷ thì con người ta hư dần hư dần. Nên khi ta đi chùa 10 năm thì ta càng lúc càng dễ ghét, hàng xóm chịu ta không nổi, gia đình chịu ta không nổi, đồng nghiệp ta trốn ta luôn.
[1:46:20]Nhưng mà nếu ta cầu nguyện một cách khác: Thứ nhất là ta cầu nguyện là xin cho mọi người được những điều mà ta muốn. Ví dụ ta muốn cái gì, ta cầu nguyện cho mọi người được cái đó. Ví dụ ta rất muốn làm hoa hậu thì ta không có khờ dại cầu cho mình làm hoa hậu, mà xin cầu nguyện cho chị Kim Chi của con sẽ được là hoa hậu. Ví dụ vậy. Thì ta tới những điều tốt ta cầu cho mọi người thì bỗng nhiên tâm ta vị tha từ từ từ từ. Thì ta đi chùa chừng năm năm, mười năm là mọi người yêu mến ta kỳ lạ mà họ không biết. Họ cứ đến gần ta họ dễ chịu là do tâm ta nó nó vị tha nó lớn ra, cái lòng yêu thương nó tỏa ra.
[1:46:54]Nên có hai cách cầu nguyện là như vậy. Nên đừng cầu nguyện cho mình mà hãy cầu nguyện cho mọi người. Mà khi cầu nguyện cho mọi người kỳ lạ là ta lại được. Đây là điều nhân quả. Ta mong cho mọi người đẹp, mọi người chưa kịp đẹp ta đẹp trước. Nhân quả là như vậy. Con muốn phân biệt... À thôi vậy phải đi học, đúng rồi. Thôi đến chùa học đi, nó lâu dài lắm. Ở đây thầy không có nói hết được trong một buổi. Cái tín ngưỡng đó dài dòng lắm, việc thờ cúng trong chùa bắt đầu nó chuyên sâu á, ừ ta sẽ tìm hiểu dần. Thầy cho con hỏi thêm ạ, là trong một gia đình nếu mà có những bất hạnh xảy đến và người ta thường nói là có thể xem trên
[1:47:39]mồ mả của ông bà, cha mẹ có thể là có một cái vấn đề gì đấy mà cần phải xem thì cái đấy và những cái triết lý trong đạo Phật về nhân quả nó có tương quan như thế nào ạ? Nhân quả thì nó bao trùm hết, nhưng mà nhân quả nó hiện ra dấu vết của nó trên nhiều lĩnh vực. Ví dụ cái lĩnh vực thứ nhất là gương mặt của ta, cái tướng mạo của ta. Cái người sinh ra với cái phúc đức ở đời trước như thế nào bây giờ nó hiện ra trên gương mặt. Đó là cái dấu vết thứ nhất. Cho nên ta nhìn một người mà ta có thể đoán số đoán tướng người đó được là vậy, và đó là một khoa học. Trong cái ngành an ninh ta cũng phải học điều
[1:48:13]đó vì nó thật lắm, nó rất là chính xác. Còn thầy bói là chuyên nghiệp phải học rồi. Đó là cái, cái dấu vết thứ hai nó hiện ra là trong cái thời điểm ta sinh ra ngày giờ nào và họ có thể tính ra được cái số phận của ta. Rồi cái dấu vết của nhân quả nó hiện ra nơi cái nhà ta ở. Cái nhà ta ở cái cửa đi như thế, cái mặt tiền như thế, nó báo cho mọi người nhìn vô biết cái gia đình đó như thế nào, hạnh phúc hay không, thành đạt hay không. Và nó cũng hiện ra cái dấu vết nó nơi mồ mả của cha ông mình luôn. Cái phúc đức của ta cả dòng họ nó hiện ra nơi đó luôn. Nhưng vì vậy, các thầy địa lý mới nói là:
[1:48:48]Tiên tích phúc nhi hậu tầm long. Trước hết gia đình phải tích phúc, sau đó đi tìm long mạch mà táng. Cho nên các, cái long mạch táng vẫn đi sau cái nhân quả phúc đức. Và như vậy cũng vậy, ví dụ như khi mà ông thầy báo cho ta biết là những cái bất hạnh gia đình ta liên tiếp xảy ra là vì mồ mả, thì ta cũng biết nó là yếu tố thứ hai. Phải sửa, nhưng trước hết phải sám hối. Trước hết là phải lạy Phật sám hối ờ những cái nghiệp chung của cả nhà. Kế đến là phải làm những điều phúc cho cả nhà như ta đắp lại con đường hư trong làng, ta phóng sinh chim cá, ta giúp đỡ những người nghèo, gì đó. Sau đó đi tìm mồ mả sửa lại.
[1:49:22]Vậy nó vẫn là cái thứ hai. Và nhớ đừng có đi sửa mặt. Là vì sao thế này? Trong nhân quả nó có luật bù trừ. Ví dụ như nhân quả đã cho ta đẹp năm, cái ta muốn đẹp bảy, cái ta đi sửa, thì đúng là đẹp bảy, nhưng sau về già cái nó xuống còn ba, nó bù lại đúng cái số hai mà ta đã lấy á, lấy dư, về già ta lại xấu hơn. Còn mà ta muốn mà đẹp hơn thực sự á, ta chỉ ráng làm phúc và tu hành thôi. Ta ráng tu tập làm phúc, bỗng nhiên ta đẹp lên bảy, mà cái bảy đó của phúc đức nên nó tự nhiên vô cùng. Và càng về già lại càng đẹp. Ở trong miền Nam lại có một cái diễn viên hồi xưa phải nói là đẹp Thôi, thầy không muốn nói tên.
[1:50:03]Bà đẹp kinh hồn lắm kìa. Rồi nhưng mà bả lại không thỏa mãn, bả muốn đẹp hơn. Thế là bả phải nhờ tới dao kéo, bây giờ bả không dám ra đường nữa. Tội vậy. Nên nhớ đừng có đi thẩm mỹ nha.
[1:50:17]Thì thường là mình những cái ngày mình có hủ tục thả cá với cá chép chẳng hạn, ví dụ như thế. Và tất cả mọi người đều đổ xô đi mua cá và sau đấy lại tìm một ao hồ nào đó để thả, thậm chí xả rác á, thì không biết là cái đấy cái sự cần thiết và ý nghĩa của nó ở mức độ nào? Đôi lúc thì nếu mình không làm thì cảm giác như mình cũng không yên tâm lắm, nhưng nếu mình làm thực sự mình cũng đôi lúc cũng cảm thấy miễn cưỡng ạ. Thầy vừa mới đi Sa Đéc thầy thả hơn 7 tấn cá. Mọi người góp tiền lại chứ không phải là tiền của thầy, thưa hơn 100 triệu, mua luôn nguyên cả một ghe cá 7 tấn mấy ra giữa dòng sông Tiền Giang, thả từng từng giỏ từng giỏ xuống hết luôn.
[1:50:53]Và cứ mỗi năm thầy hay làm một lần để cầu phúc cho mọi người. Mọi người cũng hay làm. Thì nó là ý nghĩa thế này: Là trong vô lượng kiếp ta đã sống, do ta phải ăn thịt, nên ta đã có góp phần với việc sát sinh. Nên cái sát sinh nó làm cho ta hay bệnh tật, ta hay chết kỳ lạ và ta hay gặp tai nạn. Thì bây giờ ta bù lại cái đó bằng cách là ta phóng sinh. Phóng sinh làm cho con vật nó có thể được sống lâu hơn, nó được tự do hơn. Ví như con cá để yên trong hồ đó thì ít bữa thấy có người tới câu nó đem đi vô nhà hàng. Nhưng vì ta thả nó ra thì nó sẽ được sống lâu hơn, thì cũng ngày nào đó nó chết thôi, nhưng được sống lâu hơn và nó tự do hơn.
[1:51:29]Cho nên cái phóng sinh nó đem cho ta ít nhất hai quả báo, thì nó ít nhất nghe, chứ thực rất là nhiều. Ít nhất hai quả báo, thứ nhất là ta khỏe mạnh sống lâu, và thứ hai ta không bị tù đày. Không bao giờ bị ở tù bậy bạ. Rất có nhiều người ở tù oan. Nhưng mà nếu mà thậm chí có khi ta có tội, đáng lẽ phải ở tù, nhưng mà vì ta phóng sinh nhiều quá, cho nên lúc đó khiến có cái người nào giúp đỡ, ta lại thoát án tù, vân vân. Rồi mình có cơ hội để chuộc lỗi bằng một cách khác. Nó là như vậy. Còn ngoài ra, ta sẽ được giàu có, được nhiều thứ nữa. Tuy nhiên, là cái việc phóng sinh đó là để bù lại cái nghiệp đó,
[1:52:02]cũng giúp cho hòa bình thế giới đó, nhưng mà ta thả nơi chỗ nào bảo đảm là nó được sống lâu hơn, chứ đừng thả vào cái ao mà người ta dễ bắt, nên ta nên thả trên sông, nó vừa tạo lại cái nguồn cá trên sông nữa.
[1:52:16]Thầy cũng chính là cái việc phóng sinh này thì hiện nay thì có rất là nhiều người, ví dụ hồi tụi con đi chùa Hương thì cũng thấy là người ta mua ốc bươu vàng để phóng sinh, hoặc là rùa tai đỏ để phóng sinh, thì đúng là cái mục đích là phóng sinh thì rất là tốt nhưng mà cái việc đấy thì lại cũng Tức là làm cho là ảnh Vâng, tức là gây một cái họa khác. Thế thì đúng đấy là mình mình mình đúng rơi vào cái trường hợp thứ ba là Chính xác như vậy. Vâng. Cho nên không có phúc đâu. Cái đó gây họa chứ không phải làm phúc. Cái đó là gieo rắc tai họa cho cộng đồng. Đừng như vậy. Phải phải phải hiểu biết cho tới nơi.
[1:52:47]Con xin hỏi thầy một chút là thầy cho bọn con tại vì môi trường ở đây bọn con làm việc, thời gian dành ở trong công việc ở cơ quan cũng khá là nhiều. Mọi người chúng con cũng có một số các thắc mắc, chẳng hạn như là nếu mà mình ở trong một cơ quan mà khi mà cơ quan anh chị em có những cái vấn đề gì xung đột rồi là quan hệ nó hơi căng thẳng một chút, thì làm thế nào mà khéo để có thể mọi người quay trở lại yêu thương nhau hơn, cùng hướng đến một mục đích, rồi là cùng làm việc tốt hơn ạ? Cái xung đột nó đều có lý do. Xung đột nó đều có lý do. Thường thường nó có hai lý do của sự xung đột. Lý do thứ nhất là bởi vì ta bất đồng ý kiến trong công việc chung.
[1:53:32]Lý do này nó không có dấu vết của bản ngã lắm, mà chỉ vì là cái đúng sai cho cho rạch ròi để được tốt công việc, thì cái xung đột này nó dễ vượt qua và tạm thời. Còn những cái xung đột mà thuộc về có tính chất cá nhân á, trong đó có cái hơn thua, dèm pha, ghìm nhau, thì đây là xung đột rất là cơ bản, rất là sâu, nguy hiểm và khó giải tỏa. Thì hai cái loại này ví dụ cái loại thứ nhất là vì bất đồng ý kiến trong công việc, thì ta cố gắng tìm một giải pháp đúng nhất, ý kiến đúng nhất, giải pháp đúng nhất thì cái này dễ vượt qua liền, đó là nhờ cái người lãnh đạo tốt, họ điều phối, họ nhìn ra, họ phân tích ý kiến anh đúng chỗ này nhưng mà chưa
[1:54:09]đúng chỗ này, ý kiến người này đúng chỗ này mà chưa đúng chỗ này. Thấy rõ mọi người thấy rõ qua hết rồi thì thôi bắt đầu đồng thuận lại. Rất dễ. Nhưng mà còn cái thứ hai xung đột mà trong đó có tính cách cá nhân, hơn thua, ích kỷ đó, thì cái này phải do đạo đức mà ta hết thôi, nên phải do tu tập. Phải ngồi thiền, phải hiểu đạo lý, kềm chế chính mình, và mỗi khi thấy có cái giận, cái phiền nổi lên, ta phải đi sám hối ngay. Và cái người bạn của ta mà ta biết rằng họ cũng bị cái tâm lý xấu đó, thì ta phải cố gắng giúp họ chuyển hóa, lúc mà họ đang vui. Ta giới thiệu Phật pháp đến cho họ. Giống hôm qua vậy, anh Vũ Tiến Lộc cũng đến nói chuyện
[1:54:42]với thầy, thì ảnh là giữ trách nhiệm rất là lớn. Ảnh nói rằng cái khổ tâm nhất của con là cấp dưới dèm pha nhau, nói xấu nhau, mà khi hỏi thì người nào cũng tự nhận mình là tốt. Con biết hết, nhưng mà con không có bằng chứng, nên cứ phải đối phó kềm chế để bảo vệ người tốt, ngăn chặn bớt quyền hại của người xấu, để mà cho công việc nó tốt. Thì ảnh cũng hỏi thầy về điều đó, thầy cũng nói như vậy. Thầy nói khi chưa có bằng chứng ta không có xử mạnh tay được, nhưng ta phải khuyên bảo họ bằng cái trực giác của ta nói thẳng trong tim đen của họ. Nói những điều trong tim đen lúc họ vui vẻ, mà buộc họ phải sửa và họ đừng che đậy, đừng giả dối.
[1:55:16]Anh nói họ nói rất là ngọt, và cứ che đậy, không chịu nhận điều xấu của mình. Và con không có bằng chứng để mà bắt họ phải nhận lỗi. Nói: Đừng đợi bằng chứng, mà chỉ bằng trực giác thôi. Anh đã phân tích cho họ thấy được cái xấu của họ, cái sai và họ phải sửa. Nếu họ muốn được anh yêu quý, nâng đỡ, cất nhắc. Còn không, rõ ràng họ sẽ hiểu ngầm một điều, anh sẽ không tạo cơ hội cho họ nữa. Lớn mà cái chuyện đó chuyện thường lắm. Đây nó thuộc về sự tu tập, nên vì vậy ta phải dùng Phật pháp, sự tu hành ở trong cái cơ quan của mình. Thôi vậy thôi được rồi nha, tôi nghĩ vậy. Thì thầy cũng rất là vui khi được đến đây gặp mọi người
[1:55:56]trong một cái môi trường thế này, mà thầy chúc cho mọi người được thành đạt và những việc làm của mình cũng mãi mãi phát triển, thăng tiến, để lợi ích nó được lan tỏa với nhiều người, mà nhất để ý thêm giùm điều là yếu tố của giáo dục mới là cứu cánh, mới là mục đích. Thôi thầy xin chào tất cả.
[1:56:17]Thay mặt cho toàn bộ anh chị em cơ quan văn phòng, chúng con xin cảm ơn thầy rất là nhiều ạ. Và con cầu chúc cho thầy luôn khỏe mạnh, minh triết và luôn luôn có được nhiều sức khỏe cũng như là năng lực để đi giác ngộ cho chúng sinh và mang lại nhiều điều hạnh phúc cho mọi người ạ. Cảm ơn thầy ạ.