[0:32]Hôm nay quý vị chúng ta sẽ phân tích một cái tâm lý của con người, một cái tâm lý cũng hơi quan trọng là cái tâm lý mà làm điều ác. Tại sao ta làm điều ác?
[0:49]Khi ta làm điều ác nghĩa là ta gây đau khổ cho người khác.
[0:55]Mà có người, có những người, hầu hết những người ngồi đây ta rất khó làm điều ác, phải không ạ? Ta rất khó, biết đi chùa rồi rất khó làm điều ác, hoặc là ta không làm một cái điều gì ác nặng quá, ta làm điều ác nhỏ nhỏ thôi. Ví dụ mà nói xấu người khác một chút thôi, mình hạ nhục người khác một chút, nói xấu lén lén thôi, không làm điều gì dữ dằn, không cướp, không giết, đại khái vậy. Nhưng mà để nói rằng có một cái điều ác rõ ràng mà ta dám thực thi thì hầu như ở đây ta không dám thực thi. Nhưng ngoài kia, trên thế giới này cái điều ác nó tràn ngập,
[1:41]cái khổ đau tràn ngập mà không phải chỉ là người với người mà là giữa muôn loài với nhau. Ví dụ như ta thấy vậy, một con chim bói cá trên cành cây nó sà xuống nước nó gắp một con cá đi lên nó ăn thì con cá giãy đành đạch đành đạch đau đớn, nhưng mà đối với con chim bói cá đó là một cái thắng lợi của nó. Thì nó là được một bữa ăn, còn con cá kia thì mất một cuộc đời rồi. Hoặc là ta thấy một cái người đi câu cũng vậy, thả lưỡi câu xuống mà hoặc nhiều người cứ xem câu cá là một nghệ thuật. Câu được con cá mừng lắm, nhưng mà mình nhìn thấy cái con cá nó đau đớn, nó giãy đành đạch như vậy, đau đớn, nhưng mà người ta bắt con cá đó vui mừng.
[2:24]Và cái điều ác nó cứ tràn lan như vậy. Hoặc là ví dụ như là có một cái khu rừng, có một cái khu rừng ở bên Châu Mỹ, khu rừng nó không phát triển được, nó cứ héo tàn, lụn bại vì cây cối không mọc được. Thì những cái nhà bác học đã có một lời khuyên cho cái ban giám đốc giữ cái lâm viên đó thả vào đó mười con sói. Thì năm năm sau, rừng mọc tràn ngập hết trơn luôn. Lý do là vì mười con sói đó vào nó ăn thịt những cái con hươu, con nai. Mà những cái con hươu, con nai là nó ăn lá cây, nó ăn cả cây non, cho nên cây non mọc lên hươu, nai nó ăn hết, rồi không phát triển được. Đến khi thả sói vô cái nó vô nó ăn thịt con con hươu,
[3:11]con nai đó, cái bớt đi cái giống loài ăn lá cây, ăn cây non thì rừng bắt đầu mọc lại liền. Và người ta cho rằng là thiên nhiên này là một sự cân bằng tự nhiên, một sự cân bằng tự nhiên, cứ để muôn loài xâu xé nhau, giết hại nhau thì tự nhiên nó có cái sự cân bằng của sinh thái. Là từ cái việc mà thả mười con sói nó vậy, người ta có cái rút ra cái kết luận nó như vậy. Nhưng mà bằng cái nhìn của Đạo Phật mình thì mình thấy nó làm sao? Rất là tàn nhẫn. Thay vì thả mười con sói vô để nó ăn thịt con hươu thì mình thả một ngàn con người mình vào đi trồng cây, bảo vệ cây. Là lúc đó là có đạo tràng mình ở đây ở Pháp Vân
[3:52]này mình xung phong đi liền, phải không ạ? Đâu có sợ đâu. Nhưng mà người ta cứ nghĩ như vậy, và chính vì cái ý nghĩ đó nó dẫn đến một cái
[4:06]phương châm, một cái đường lối chống dịch của một vài quốc gia vừa rồi. Khi mà cái cơn dịch bệnh gọi là dịch Vũ Hán hay là dịch Corona nó nó vừa xuất hiện ở Vũ Hán thì lúc đó một số nhà lãnh đạo bên phương Tây mới cho rằng ở Vũ Hán nó mới chết có mấy chục người ấy mà lo cái gì. Ở cúm mùa ở Mỹ mỗi năm chết 15.000 người thì cái việc mà chết có vài chục người hay 100 người hơn ở Vũ Hán thì không có gì là quan trọng trong cái gọi là cái không gian y tế của thế giới này. Hoặc là nếu nói đến những cái không gian rủi ro, bất trắc của cái thế giới này thì cái số người chết mỗi ngày rất là lớn. Như nội cái tự tử không là mỗi ngày trên thế giới
[4:54]này người ta đã có gần 100.000 người tự tử. Tai nạn giao thông không là đi đứt là hơn 100.000 người. Ung thư, huyết áp, tim mạch,
[5:06]tai nạn giao thông, đại khái như vậy, là đã nhiều hơn cái con số dịch bệnh mà Corona này rồi thì Corona này không có gì phải lo. Cái câu nói đó nó, rồi người ta nói là cứ để cho lây nhiễm rồi cộng đồng tự có cái cái sức miễn dịch tự nhiên và không cần phải xử lý cái gì cho nó rắc rối, tốn kém quá. Vì nếu mà xử lý, ngăn chặn, chống dịch thì nó một loạt các hệ quả xảy ra cho xã hội. Thứ nhất là đánh vào kinh tế, không cho ai tiếp xúc với ai, tức là mọi hoạt động cuộc đời kinh tế, chính trị, xã hội dừng lại hết thì cái thiệt hại đầu tiên vẫn là kinh tế. Không ai có tiền, có lương, có ăn, có gì, có thuế, có má gì hết thì đất nước sụp liền.
[5:52]Không sụp vì bệnh mà sụp đổ vì mất kinh tế, mất ăn. Nên rất nhiều nhà lãnh đạo đã chủ trương là thả lỏng vì cho rằng: Thứ nhất, dịch bệnh không nguy hiểm; Thứ hai, nếu đóng cửa chặn dịch thì sụp đổ kinh tế. Nên rất nhiều nhà lãnh đạo đã chủ trương như vậy, thả lỏng luôn, không có một cái gì thay đổi, cứ tiếp tục gặp gỡ, sinh hoạt, mọi chuyện bình thường không có gì hết. Thì giữa cái mà cái cái diễn biến dịch bệnh mới bắt đầu đó, chỉ có một đất nước là Việt Nam là đã xem nó là cực kỳ nguy hiểm. Chỉ mới một vài ca Vũ Hán thôi là Việt Nam đã xem nó là một dịch bệnh cực kỳ nguy hiểm và ta phong tỏa liền,
[6:37]ta thực thi các biện pháp nghiêm khắc để chặn cái cơn dịch lại. Và ta thực thi các biện pháp rất nghiêm ngặt. Nhưng mà còn các nước, mới ban đầu vậy do dự, do dự không biết nên xử lý thế nào, không biết bệnh có nguy hiểm không mà nên xử lý thế nào. Khi họ do dự, chỉ cần 7 ngày do dự thì mọi việc đã lỡ làng, mọi việc đã muộn màng và kết quả là phũ phàng. Dịch nó tràn ngập tùm lum hết trơn. Bây giờ muốn xử lý lại giống như Việt Nam, không làm nổi nữa. Vì cái cách làm Việt Nam thì biết hết rồi đó: Chặn từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người. Một người bị nhiễm là bắt 100, 300 người xung quanh bỏ vào cách ly liền.
[7:24]Và khi bỏ vào cách ly thì đối xử rất tử tế. Bộ đội là chăm sóc lo hết tất cả mọi việc. Mà cái thái độ của bộ đội chăm sóc cho cái cái người mà bị nghi ngờ chứ không phải là người bệnh hết sức là tử tế. Thì cái cái cách mà Việt Nam xử lý dịch, cái thái độ đối với người dân trong cơn dịch bệnh, mọi chuyện phải nói là trên cả tuyệt vời. Và nhờ như vậy, nhờ cái chính sách của nhà nước quá hay, quá khéo, quá kịp thời, quá chính xác, cả nước chúng ta yên tâm mà tin tưởng theo cái sự chỉ đạo của nhà nước. Bây giờ nhà nước kêu ở nhà, ở nhà liền, chưa biết mai mình ăn cái gì, nhưng hễ nhà nước kêu là ở nhà liền vì ta tin rằng nhà nước sẽ không bỏ ai bị đói.
[8:09]Mà đúng là nhà nước không bỏ ai bị đói. Nhà nước không có cứu kịp, không cứu giúp kịp thì kêu nhà giàu cứu giúp lẫn nhau cái đã, rồi nhà nước sẽ rót tiền tới sau. Thế là không để ai bị bị bị đói, bị bị bị chết. Rồi do chính sách, bây giờ cả thế giới họ mới thấy Việt Nam làm quá hay. Đến ngày hôm nay cái biên giới mình sát với Trung Quốc như vậy mà cái ca tăng chỉ đếm 1, 2 ca mà hầu hết là do nước ngoài về. Còn mà tại sao họ thả như vậy? Chỉ bởi vì cái kiểu mà các loài tự đối xử với nhau sẽ làm cho cái sinh thái này cân bằng tự nhiên. Cái giải pháp đó nghe thì khoa học, nghe thì văn minh trí thức,
[8:57]nhưng nói thẳng một câu là ác, để cho cái ác nó hoạt động, để cho cái ác nó tự xử lý những điều mất cân bằng mà tạo ra một cái sinh thái cân bằng cho Trái Đất bằng cái giải pháp cruelty, ác độc. Mà cho rằng cái sinh thái sẽ tự cân bằng và chúng sinh như vậy cứ gây đau khổ với nhau. Trong khi là chúng ta là đệ tử Phật, học theo đạo từ bi của Phật, Phật có dạy một điều thế này: "Không làm khổ mình, không làm khổ người".
[9:38]Trong cái đạo lý á, thì đừng làm khổ người là đủ rồi. Nhưng mà Đức Phật dạy thêm một cái vế nữa: không làm khổ mình, không làm khổ người. Cái chữ mà không làm khổ mình làm cho ta rất là suy nghĩ. Vì đa phần khi ta làm ác thì là ta làm khổ ai? Khổ người thôi, chứ ai mà khờ dại đi làm khổ mình. Nhưng mà Đức Phật lại nói là: đừng làm khổ mình, đừng làm khổ người. Cái câu này phải là những người có kinh nghiệm sống, quan sát cuộc đời rất nhiều mới nhìn thấy điều này là thực sự khi ta làm khổ người, ta cũng đã làm sao? Đã làm khổ mình rất nhiều. Thầy nói ví dụ nha, cái cái bởi vì chỗ này Sư Phụ chiêm nghiệm cũng nhiều lắm á.
[10:34]Mở tờ báo ra đọc, cái ông đó ổng tới ổng gặp lại cái người bồ cũ, chứ hai người cũng không phải là vợ chồng chính thức. Nhưng cũng ăn ở với nhau một thời gian, rồi mới bất hòa rồi chia tay. Chia tay đơn giản vì không có vướng thủ tục pháp lý gì cả, tại vì họ đến họ ở với nhau rồi chia tay, chứ nếu mà đã đăng ký kết hôn muốn chia tay rắc rối lắm, vướng vào pháp lý. Họ đến ở tạm rồi chia tay thì giận nhau rồi nói chia tay. Nhưng mà sự thật, cái duyên cái nợ của người ta nó cứ vướng mắc, mà trong đó nó có cái tự ái nữa của một người đàn ông. Giống như cái người cái cô bồ của mình đòi chia tay: "Anh đừng đến đây nữa, tôi không muốn gặp mặt anh nữa."
[11:20]Thì giận nhau thì nói gì đó nói thì ổng cũng giận: "Tôi không cần bà đâu." Phải không ạ? Đại khái cũng xách gói đi. Ở đây có ai nói câu đó chưa kìa? Lúc mà giận nhau thì dùng những cái câu như vậy rất là căng, rồi xách gói đi. Nhưng được ba bữa thôi, ba bữa rồi cái tình cảm làm sao? Những cảm xúc nó trộn rộn trong lòng trở lại, vừa là tự ái, người ta hỏi: "Ủa, sao lúc này về nhà ở rồi, không ở bả kia nữa hả? Bộ bả đá rồi hả?" Nghe tự ái không? Tự ái. Rồi những cái nhu cầu về thể xác, rồi cái nỗi nhớ thương nó trộn lại trong tâm hồn người ta rất là khó chịu. Thế ổng trở lại ổng gặp bả. Ổng mới đầu nói ngọt, nói ngọt thì bả không chịu.
[12:08]Cái lời nói ngọt làm bả không đủ tin tưởng là hãy ở lại với ông này thì sẽ có cái hạnh phúc lại, nên bả giãy nảy mà bả cũng hơi làm chảnh lại để thử thách cái thiện chí. Thì khi mà bả làm chảnh thì cảm thấy ông này cũng chưa đủ thiện chí để có thể là thay đổi mà ở lại với nhau như trước. Thì hai người cứ giằng co qua giằng co lại rồi ổng lại bỏ về. Ổng bỏ về là qua hôm sau ổng lại trở lại. Ổng trở lại ổng lại... Nội ngang đó mình đã thấy mệt chưa à? Thấy mệt rồi. Cái chỗ đó Đức Phật gọi là gì? Làm khổ mình. Ông đó đang làm khổ mình phải không ạ? Bị giằng vặt, cứ đầu óc cứ đăm đăm trong đó, quay cuồng trong đó, phải làm sao vừa có danh dự,
[12:50]vừa có được một mái ấm gia đình, có người yêu thương, có miếng ăn, miếng mặc, có cả những nhu cầu thể xác. Phức tạp vô cùng nên cứ dằng xé, dằng xé không không yên, ta gọi là làm khổ mình. Cho đến khi không được nữa thì chuyện gì xảy ra? Ổng canh tới giờ ổng, ngủ cái ổng biết đường đi nhà nó hết trơn mà, ổng chế một đống xăng vô, châm lửa đốt luôn mấy mẹ con trong đó luôn. Chuyện mới xảy ra. Đó là bắt đầu làm cái gì? Làm khổ người. Cho nên thường thường vậy, khi ta nghe kinh Phật mà nói không làm khổ mình, không làm khổ người, ta hơi ngạc nhiên. Vì thường thường chẳng ai làm khổ mình cả, thường thường ta chỉ làm khổ người khác vì ta ác thôi.
[13:35]Nhưng Đức Phật nhìn rất là hay, mình cũng đang làm khổ mình khi mà mình muốn làm khổ người khác. Cái lời của Phật dạy rất là sâu sắc. Thì ở đây vậy, cái tâm lý mà ta làm khổ người khác gọi là ác. Nhưng mà tại sao ta làm ác, tại sao ta làm gây đau khổ cho người khác? Cái tâm lý nào như vậy? Ví dụ bây giờ một người đang ngồi đây bình thường, có theo chùa ta tu tập một thời gian, ta có hiểu nhân quả, lòng ta lắng lại. Khi nói nặng người khác một lời ta đã không nỡ rồi, đúng không ạ? Trước đây mình có giận quá, mình kêu hàng xóm mình chỉ mặt mình chửi ngay. Nhưng bây giờ không làm điều đó được nữa, không thể nào mình nhục mạ ai
[14:23]một lời được nữa, không thể nào làm cho người ta bị mất danh dự nữa. Mình biết tu rồi, mình hiền lành rồi, mình cảm nhận được nỗi đau của người khác rồi. Nhưng mà cái người mà làm ác á thì họ không có điều đó. Nghĩa là họ không có nhận ra nỗi đau của người khác, không có áy náy khi gây đau khổ cho người khác. Cái tâm đó gọi là tâm ác độc, nhớ như vậy. Nên ở đây chúng ta nhìn vào cái tâm của mình, nhìn cái tâm lý chỗ này. Khi chúng ta làm khổ cho người khác mà lòng mình không áy náy thì tâm ta đã là sao? Đã là ác độc chuyên nghiệp, professional. Còn khi mà ta làm khổ cho người khác mà lòng mình vẫn còn chút áy náy thì ta là người ác độc
[15:20]nghiệp dư nha, nghiệp dư không chuyên, không chuyên vì vẫn còn áy náy. Ở chỗ này cái tâm lý này là cái chỗ mà các tổ chức tội phạm họ đào tạo sát thủ. Họ đào tạo sát thủ theo cái phương pháp này, là làm sao có thể giết người mà lòng không chút áy náy, mắt không chớp. Nói theo ngôn ngữ của Kim Dung là giết người mà không nháy mắt, không động tâm. Đó. Giống như trong cái phim The Jackal, Chó sói rừng của Mỹ, Hollywood vậy. Anh chàng ảnh nhận được một cái hợp đồng, ảnh đi giết một cái người ứng cử viên tổng thống. Thì ảnh đi qua rất nhiều chặng đường, đi tới đâu xóa dấu vết tới đó, đi tới đâu xóa dấu vết để cho những cái người cảnh sát hay FBI của Mỹ
[16:10]không bao giờ biết được rằng ảnh đã vào tới nước Mỹ sâu như thế này. Đi tới đâu xóa dấu vết và ảnh đến nhà một cái người quen cũ. Ngồi trên, anh kia không biết gì, chỉ thấy là có một người bạn cũ đến gặp mình. Thì ảnh đang ngồi ảnh ăn mì, ăn một tô mì. Thì lúc ngồi thì trước cái TV nó giở nó ra, TV nó hiện lên nó chiếu chương trình thời sự, không ngờ ảnh bị lộ dấu vết. Không ngờ là ảnh tưởng rằng ảnh đi tới đâu xóa dấu vết tới đó rồi, nhưng không ngờ TV hiện nguyên mặt ra, nói: "Nước Mỹ vừa có một sát thủ vào, có một cái hợp đồng như vậy." Nghĩa là tình báo Mỹ cũng rất giỏi, đã phát hiện có cái hợp đồng và có sát thủ vào và họ đang truy tìm.
[16:52]Họ đăng lên TV nhờ ai phát hiện ra thì báo liền cho nhà chức trách. Thì cái anh bạn ảnh cũng đứng đó ảnh quay lại ảnh nhìn ảnh xem TV. Thì chuyện gì xảy ra? Tức là ảnh biết rằng cái người bạn đến thăm mình là đến theo một hợp đồng để giết người. Ảnh vừa nhìn anh này chưa kịp làm gì, anh này vừa một tay thì vẫn là gắp mì ăn, một tay kia cầm súng bắn cái bụp, chết, để xuống ăn gói mì tiếp. Một phát một vô tim liền, rớt xuống liền, và ảnh ăn tiếp cái gói mì coi như chưa có chuyện gì xảy ra. Là gây khổ người khác không chớp mắt, lòng không áy náy, gọi là gọi là ác độc chuyên nghiệp. Chúng ta cũng vậy, có những khi chúng ta
[17:37]làm đau khổ người khác mà mình không áy náy, ta đã bắt đầu rơi vào cái cái tình trạng, cái tâm lý, cái khuynh hướng, cái bản chất của một sự ác độc chuyên nghiệp. Mà cái người mà ác độc chuyên nghiệp thì chuyện gì sẽ xảy ra?
[17:58]Chuyện gì sẽ xảy ra? Kết quả là thường chết xong thì đọa ác đạo, đọa địa ngục khó có ngày ra.
[18:09]Rồi lại có một người họ đăng lên Facebook.
[18:14]Cái người họ bị bệnh tật, khổ sở, họ đăng lên Facebook một cái dòng thế này: "11 năm con con theo Phật tu hành vất vả,
[18:29]sao Phật không cứu con để cuộc đời con cứ đau khổ như thế này?" Thì ở dưới đó có nhiều cái comment vào cũng khuyên lơn, an ủi.
[18:42]Thì có một người thấy có một ai đó vào cũng comment một cái lời thế này: Nói: "Vì kiếp xưa lúc ta gây nghiệp ác, ta rất ngoan cố,
[18:54]ai khuyên cũng không nghe. Đến khi ta trả cái quả báo thì trả rất dai dẳng, rất vất vả
[19:06]mà dù có tu hành", nói là: "Đừng nói 11 năm mà 100 năm vẫn không hết cái nghiệp này, vẫn đau khổ như thường. Vì ngày xưa mình làm ác dai dẳng quá, lì quá, ngoan cố quá không dừng tay, gây khổ cho người khác hết người này tới người kia, hết ngày này tới ngày kia, thì đến khi cái quả báo nó đến nó dai dẳng. Mà mình nghĩ như cái công đức tu hành của mình theo Phật 5 năm rồi, 10 năm rồi sao không chuyển nghiệp?" Chưa, không đủ để chuyển nghiệp vì kiếp xưa mình cái ác mà cái ác nó lâu dài quá, lâu dài quá. Cho nên vì vậy
[19:54]hôm nay ta nói về cái tâm lý ác độc để mọi người rà soát lại tâm hồn mình trong từng cái ý niệm nhỏ để xem là khi mình làm khổ cho chúng sinh, dù là loài vật hay loài người, xem mình có thấy áy náy chưa. Nếu mà mình làm khổ cho loài khác, người khác, chúng sinh khác mà mình còn chút áy náy thì mình vẫn còn cái gì? Còn cứu được, còn tu được. Còn nếu mà mình làm khổ cho người khác mà lòng không áy náy thì bắt đầu mình thuộc loại người hết cứu được rồi, hết tu được rồi, khó xoay rồi. Đó là dạng mà làm khổ người khác không áy náy. Còn một dạng nó nó cao cấp hơn một lần nữa là khi làm khổ cho người khác thì mình mới có khoái cảm.
[20:49]À! Đây cái điều này rất là lạ. Nó không phải là không áy náy nữa mà khi mình gây đau khổ cho người khác thì mình có khoái cảm. Ví dụ một người chồng
[21:04]có cái thói vũ phu, đánh vợ, bây giờ thì có đoàn thể bảo vệ người phụ nữ rồi nhưng vào ngày xưa ta chưa có đoàn thể vững chắc thì nhiều khi cái người chồng thô bạo
[21:17]về đánh vợ. Mà khi ổng đánh vợ, ổng đánh con như vậy, nó không phải là không áy náy mà có một chút khoái cảm. Điều này rất lạ. Ở đây có ai bị không? Ở đây có ai bị không? Có cũng không dám nói. Thường thường thì nhưng mà thường thường có một số trường hợp nó ngược lại là vợ đánh chồng. Có không kìa? Có không? Có hả? Bên các bà xác định có. Thì không biết ai nhưng mà các bà xác định điều đó có. Cho nên ta có một cái câu chuyện vui ta có cái hình cái người chồng chui xuống dưới gầm giường ổng nằm, bà vợ ở ngoài cái giường cầm cái roi: "Ông có ra đây không?" Ổng nói: "Tao là chủ cái nhà này, ha, tao là chủ cái gia đình này,
[22:10]tao muốn nằm ở đâu kệ tao, không ra." Nó đã vậy. Nằm ở trong đó cũng rất là hiên ngang, đại khái là như vậy. Đại khái vậy. Thì ta cũng không biết là cái sự thật là như thế nào. Nhưng mà có cái thế này, rồi vừa rồi vậy thấy một cuộc chuyện mà làm cho cả nước Mỹ dậy sóng, ta cũng xem báo xem đài ta thấy phải không ạ? Cái việc một cái người da đen vì một cái tin báo gì đó chưa rõ ràng, tòa án chưa phán xét, mấy cái này là thầy thầy Tuấn nắm rất rõ, tòa án chưa phán xét nhưng thường cảnh sát đã đối xử với người ta như là một tội nhân. Và ổng còng ông này xong rồi là đã hạ nhục danh dự người ta rồi, đè người ta úp mặt xuống đường phố trước đông người
[22:57]là cái điều hạ nhục không ai chấp nhận được. Rồi sau đó lấy cái đầu gối chặn lên cổ ổng, chặn suốt 8 phút, dù ông này nói thều thào là sao: "Please, I can't breathe. Xin làm ơn, tôi không thở được nữa." Nhưng ông này đút tay vào túi quần, chặn đầu gối xuống và gương mặt rất làm sao? Rất làm sao? Nếu ta nhìn hình ảnh thấy, ta có thể gọi là vô cảm. Nhưng mà nếu ta nhìn sâu vào tâm đôi mắt đó ta thấy khoái cảm. Là hành hạ được người khác, trong lòng mình có một cảm giác rất khoái trá. Và cái hậu quả là gì? Hậu quả của cái hành động đó là cả một nước Mỹ tan hoang luôn. Biểu tình, đập phá, trộm cướp, đốt phá và tan vỡ luôn.
[23:46]Là cái vết thương chưa nguôi thì thêm một vụ thứ hai cũng vậy nữa. Cái ông da đen ổng đậu xe vào trong bãi có lẽ là ổng mệt hay gì đó, ổng không lái xe trên đường. Cảnh sát vô gõ cửa kêu ra, đo nồng độ cồn thì ổng ổng rất là hợp tác. Thiệt, ổng nghĩ ổng không lái xe, ổng nằm trong bãi thì không có gì phạm thì ông kia còng tay. Mà còng tay là sự xúc phạm, ổng kêu: "Không cho còng. Tôi không có lỗi gì cả. Ngồi yên trong xe, không gì cả mà lại còng?" Rồi ổng giãy nảy, ổng phản ứng. Phản ứng thì ông này trong đầu ông cảnh sát nghĩ là chống người thi hành công vụ, bắn liền. Đó, giằng co một lát bắn chết ta luôn, thêm một vụ thứ hai nữa.
[24:25]Tức là nước Mỹ vết thương chưa nguôi đã thêm một cái nỗi đau khác. Thì lý do này Sư phụ hay nói là bởi vì cảnh sát Mỹ không được học 6 điều Bác Hồ dạy cho Công an. 6 điều Bác Hồ dạy cho Công an nó không nằm trong sách luật của thầy Tuấn ha vì nó thuộc về phạm trù đạo đức. Và trong đó nó có một điều là: "Đối với nhân dân phải lễ phép và kính trọng." Cả cái thế giới này chỉ duy nhất Việt Nam có cái lời dạy của một lãnh tụ cho lực lượng cảnh sát như thế. Còn hầu hết người ta đều dạy cảnh sát là gì? Trấn áp, tiêu diệt. Chỉ có Việt Nam là: "Đối với nhân dân là phải kính trọng và lễ phép. Đối với kẻ thù phải..." làm sao? Phải bắn giết phải không? Không.
[25:18]"Cương quyết và khéo léo" chứ không không phải đụng đâu bắn đó. Nhân văn đến như vậy, nhân văn đến như vậy! Xác định nó là kẻ thù rồi đó mà cương quyết không cho nó làm hại Tổ quốc nhưng cũng phải khéo léo chứ không phải là làm rất căng, không phải là đụng đâu bắn đó trấn áp, không phải là có một cái sự phản ứng mạnh. Đó là cái nhân văn trong cái lời dạy của Bác Hồ là tuyệt vời. Đó là lý do mà đất nước ta có chính nghĩa, đất nước ta bền vững, đất nước ta sau này phát triển sánh vai với cường quốc năm châu chỉ bởi vì cái tư tưởng Hồ Chí Minh này.
[26:02]Thì ta nhìn cái cách mà người cảnh sát trấn áp tội phạm, rõ ràng nó không phải là cái không áy náy khi giết một người khác nữa mà nó có cái khoái cảm của một con người mà được quyền hành hạ người khác. Ta xem một số phim ảnh mà họ tái dựng lại những cái tâm lý của tội phạm, thì có những con người họ thất bại trên cuộc đời, họ không thành công, tức là thương cha mà chí lớn không thành đó thì quay sang chứng tỏ quyền lực mình với những người yếu đuối hơn, thường là phụ nữ, thường là phụ nữ. Bắt cóc phụ nữ về hành hạ, đánh đập, cưỡng hiếp kia nọ để chứng tỏ rằng mình vẫn là con người có quyền lực với một ai đó.
[26:49]Mặc dù để cho họ gỡ gạc lại một chút khoái cảm giữa cuộc đời, họ vẫn là người có quyền lực. Nên cái tâm lý này nó thường xảy ra ở trong cái những nơi mà con người ta thất bại. Khi người ta thất bại với xã hội thì người ta sẽ đi tìm những con người yếu đuối, không có khả năng phòng vệ nhiều mà để mà chứng tỏ uy quyền của mình. Cái đó gọi là ác độc. Gây khổ cho người khác là một sự ác độc mà khi gây khổ cho người khác đó, lòng mình không phải là không áy náy nữa mà đã đến cái mức độ là gì? Có khoái cảm. Thì đây gọi là cái sự ác độc siêu chuyên nghiệp. Những người như vậy khi chết thì sao? Chắc chắn đọa vào ác đạo không có ngày ra.
[27:36]Mà nếu họ có tái sinh trở lại từ nơi địa ngục, thường không được làm người, làm những con vật mà những con vật cực kỳ khốn khổ, cực kỳ khốn khổ. Ví dụ ta thấy đã làm chó rồi mà bị ai chặt mất hai cái chân, ví dụ vậy. Nó đã làm chó rồi mà ghẻ lở đi lang thang không ai nhận nuôi nữa vì nó xấu quá, ghẻ tùm lum không ai, cứ xua đuổi nó đi đâu đi đi. Đói lên đói xuống, kiếm bờ kiếm bụi ăn gì đó thì ăn. Đã làm thân chó rồi mà khổ như vậy. Hồi nãy đi trên đường, có ai đã dắt con chó cực đẹp, chắc là giống chó đâu ở Nga đó ha,
[28:13]là con chó này rất có phước, nhìn nó rất đẹp, chủ rất là cưng. Nhưng sao đọa thành chó? Vì ta nghĩ rằng hết phước rồi mới đọa súc sinh. Nó đọa làm chó rồi nhưng mà có phước, nhiều khi nó có phước hơn mình nữa. Có những nơi con chó phải được có một cái phòng riêng, có máy lạnh và thức ăn nó, cái tiêu chuẩn mỗi ngày nhiều hơn con người nghèo. Nó tại sao phước còn rất nhiều mà đọa làm chó?
[28:44]Bởi vì khẩu nghiệp chửi bậy, cứ hay đụng cái chửi tàn chó, đụng cái chửi tàn chó. Ở đây mình có hay chửi người khác là chó không? Nếu mình hay chửi người khác làm chó, kiếp sau mình sẽ được làm con chó rất đẹp trong nhà rất giàu nha. Ừ, chửi đi, chửi nữa đi.
[29:07]Vừa rồi một cái phát biểu cũng của lãnh đạo của Mỹ, thôi ta không nói tên ai, ổng nói cái điều mà nhà nước Mỹ đang phải lo lắng là, một là gì? Dịch bệnh, bây giờ là nhất thế giới rồi, cứ mỗi ngày như vậy con số cứ tăng vọt mà không có cái dấu hiệu kiềm chế lại. Thứ hai là cái bạo loạn, cái sự phân biệt chủng tộc, lực lượng cảnh sát mất hết uy tín sau vụ này. Và bệnh tâm thần, bệnh tâm thần. Tức là cái tỷ lệ người mắc bệnh tâm thần trong xã hội họ rất là cao, không biết tại sao. Đố ai biết tại sao?
[29:51]Thì cũng vậy, cái miệng á, đụng ai cũng chửi sao mày đồ điên á, crazy crazy. Đó thì cứ nói người ta crazy đi rồi mình sao? Mình điên trước người ta. Ở đây có ai hay chửi người khác đồ điên không nhỉ? Có không? Tốt lắm. Rồi.
[30:11]Ở đây vậy,
[30:15]tại sao ta gây đau khổ cho người khác?
[30:20]Khi ta gây đau khổ cho người khác ta có biết điều đó là sai không? Có không? Có chứ. Ví dụ mình cầm dao mình giết người phải biết vi- điều đó là vi phạm luật pháp rồi, nha. Nhưng mà tại sao vẫn làm?
[30:40]Hoặc là một tên cướp vậy đó, khi nó cầm khẩu súng, biết súng giả hay súng thật, nó vô ngân hàng nó dí súng nó kêu đưa tiền. Nó có biết nó sai không? Biết không? Biết sao không biết, bởi vậy phải làm lén làm lút và làm cho nhanh chứ không cảnh sát tới bắt liền. Tức là biết sai hết trơn á, nhưng tại sao vẫn làm?
[31:01]Rồi bây giờ vậy, cái người đàn ông về đánh vợ, đánh bà vợ thê thảm vậy đó. Hồi xưa vì không có camera nên ta chỉ nghe nói, còn bây giờ nhiều khi lắp camera ta thấy được những cái cảnh người đàn ông vũ phu đánh vợ, rồi sau đó mới bị xử lý, nhưng mà thấy đánh tàn nhẫn như vậy. Thì ông đó ông biết ổng sai không? Biết sao không biết. Nhưng mà tại sao biết sai mà vẫn làm?
[31:28]Khi chúng ta làm điều sai ta biết hết á, nhưng tại sao vẫn làm?
[31:41]Cái bài học hôm nay ta gỡ cái chỗ này ra. Lý giải được chỗ này, ta sẽ không làm ác nữa. Tại sao ta biết sai mà ta vẫn làm? Chìa khóa nằm ở chỗ này. Đây, lý do là đây. Là vì ta có cái lý do. Ai làm ác cũng tự có một lý do cả.
[32:07]Có một cái phim, dù không nhớ là cái tên gì, lúc đó Tom Cruise lần này đóng vai phản diện, là một sát thủ được hợp đồng thuê. Khi ổng đáp máy bay xuống thì để đến cái khu vực mà ổng giết mấy người nào đó, giết một người hay mấy người gì đó, và ổng nhìn nhìn qua nhìn lại cái ổng lượm chiếc taxi ổng đi. Và cái người taxi mà chở ổng đi đến nơi để ổng giết người á thì chắc chắn người đó sẽ bị ổng giết cuối cùng. Nà vậy. À khi ổng à lên taxi ổng đi như vậy, và ổng giết người, cái người đầu tiên là ổng giết sao cái người ta rớt ngay trúng cái chiếc taxi mà đang chờ ổng, tại ổng bắt "Chờ tôi chút xíu, tôi vào đây chút xíu tôi ra liền".
[32:49]Ổng vô ổng bắn người ta xong rồi ổng đi ra liền, không ngờ cái xác đó bay ra khỏi cửa sổ rớt xuống đúng chiếc taxi, nó rắc rối nhiều thứ vì rớt xuống rồi nó vỡ kiếng rồi, tức là dấu vết đồ tùm lum, thành ra nó phiền đi. Không ngờ là như vậy. Thì cái chuyện nó cứ kéo dài kéo dài nó cứ rắc rối, nên ổng phải đi giết tiếp bao nhiêu người nữa, vừa bịt đầu mối mà vừa xong cái nhiệm vụ. Thì lúc mà tìm ổng rước- rượt đuổi cái người đối tượng mà để ổng giết trong căn nhà bị cúp điện hết, trong cái văn phòng cao ốc như vậy, thì ổng biết cái người đó núp đâu đây nè, núp đâu trong cái góc của văn phòng nè chứ không đâu hết trơn á.
[33:23]Ổng vừa đi vừa thuyết phục con kia đưa mặt ra cho ổng bắn chết cho rồi đi chứ núp làm chi. Ổng nói câu này: "Tôi cũng vì sự sống mà thôi". Vì sao vậy? Vì sát thủ có tiền, cho nên người ta thuê mình thì mình phải sống, lỡ sống cái nghề này rồi thì ai trả tiền phải làm, là phải giết người khác cũng vì sự sống của mình mà thôi. Cho nên thôi, "Anh đưa ra tôi chết- anh tôi bắn anh chết cho rồi để cho xong, tôi cũng vì sự sống mà thôi, mà nếu tôi không làm thì bọn nó giết lại tôi, cho nên tôi phải giết anh cho bằng được". Nhớ có một cái lý do. Dù ta nghe lý do rất vô lý, cực kỳ gọi là bất hợp lý, nhưng cũng là một lý do để họ giết người.
[34:06]Tất cả chúng ta đều như vậy. Khi chúng ta làm sai, ta đều có một lý do.
[34:13]Khi chúng ta làm ác, ta cũng tự cho mình một lý do. Nhớ như vậy. Ví dụ bây giờ ta lôi ông chồng đánh vợ ra: "Sao ông đánh vợ ông tàn nhẫn vậy?". Ổng trả lời sao?
[34:27]Trả lời sao? "Tại nó... hỗn". Đúng không ạ? Đây là lý do thường xảy ra nhất: "Tại nó hỗn". Đó là lý do thường xảy ra. À, rồi cái một bà bị bắt tại trận ngoại tình, hỏi: "Tại sao là có gia đình rồi đi ngoại tình?". Và lý do bả trả lời sao? "Chồng tôi rất là... chán, đáng chán, không xứng đáng là ông chồng nữa", là đổ lỗi cho ông chồng, cũng phải có lý do, cũng có lý do. Rồi tên trộm bắt được hỏi, hỏi động cơ mà sao đi ăn trộm, thì cái câu mà trả lời ăn trộm thì rất nhiều lý do, rất nhiều lý do. Là: "Gia đình nghèo quá không có chuyện gì đi làm". Câu đó là câu thường xảy ra nhất, thường nói là nghèo quá không có chuyện gì làm.
[35:21]Rồi có một cái câu khác nghe oai hùm là: "Thấy có những người giàu tiền ăn không hết, mà trong khi có những người nghèo như chúng tôi kiếm một đồng không ra, nên tôi dùng cái nghề trộm như là một phương pháp để cân bằng lại tài sản của xã hội". Nghe đã tai không? Nghe rất đã tai. Dùng nghề trộm cắp để cân bằng lại cái tài sản của xã hội đang bị chênh lệch. Nếu mà ai nghe cái câu này đã tai, có lý, thì ta nên...
[35:54]Ai vỗ tay đó là tính đi ăn trộm hả?
[36:05]Cứ mỗi một trường hợp sai, ác thì ta đều nghe một lý do. Đúng không ạ? Kiểm lại cuộc đời mình coi, nghĩa là ta đều có lý do. Bây giờ ta bắt ba bốn cái đứa học sinh mà đi lôi một đứa bạn ra đánh tập thể, mà bây giờ nó quay được, lấy điện thoại nó quay được á, túm tóc nhỏ kia nó đánh, thậm chí nó giựt áo sút ra luôn, quay đem lên kỉ luật phạt gì đó, hỏi nó cũng có lý do. Lý do tại sao ba bốn đứa đi đánh một đứa? Nói: "Vì nó chảnh, con nhỏ đó nó chảnh, khinh người".
[36:48]Tại sao chảnh mà khinh người lôi người ta ra đánh? Vì nghĩa là để trừng phạt cho nó biết mặt. Nhưng mà tại sao nó chảnh, tại sao nó khinh? Tại mình cũng sao? Mình cũng cà chớn quá, cũng có cái thái độ không đàng hoàng cho nên nó không thèm chơi. Nó thấy cái dấu hiệu rồi nó không thèm chơi, mà nó không thèm chơi thì mình làm sao? Càng tức giận, lôi nó ra đánh cho bỏ ghét. Tất cả chúng ta làm điều sai, điều ác đều có một lý do, đúng không ạ? Ngẫm lại coi đúng không? Không ai làm điều sai, điều ác mà vô cớ cả. Nên vì vậy, khi cái người mà cảnh sát điều tra bắt được tội phạm thì luôn luôn phải tìm cái gì?
[37:29]Động cơ gây án, đúng không ạ? Động cơ gây án. Nguyên nhân nào anh gây án? Lý do nào? Đó vẫn là lý do. Nó đều có cái lý do cả khi ta làm điều ác, khi ta làm điều sai. Đó là khi mà tới vi phạm pháp luật rồi, thành một vụ án rồi thì nó có cái lý do, có động cơ. Nhưng bây giờ nó không phải vi phạm pháp luật để tới thành một vụ án mà gọi là động cơ gây án, chỉ có những điều ta làm lặt vặt với nhau: hiềm khích, nói xấu, chia rẽ, hơn thua, ích kỷ, đố kỵ thôi, mà khi hỏi ra vẫn sao? Có lý do, nha. Tất cả chúng ta làm điều sai trái đều có lý do. Lý do đó ở đâu ra?
[38:15]Lý do đó ở đâu ra? Ai cho ta cái lý do đó?
[38:23]Ví dụ bây giờ công an bắt cái ông đó ổng lái xe trong lúc say rượu gây tai nạn chết người, thì sẽ hỏi rằng: "Anh có biết rằng anh uống rượu lái xe là vi phạm pháp luật không?". Ổng nói: "Biết". - "Đã biết rồi tại sao anh lại lái?". Anh nói: "Thứ nhất là không thể không uống rượu vì bạn bè lâu quá mới gặp lại, nhất là khi mà nghe tin anh Thiệp từ Hải Phòng về đây thì không thể nào mà không gặp nhau được, nên phải uống chút bia, chút rượu". - "Thế nếu uống bia uống rượu thì thôi anh đừng lái". Nói: "Cũng không thể không lái, phải lái xe về vì sao? Vì bỏ xe lại nó vặt gương, ha, nó trầy xước, nó tháo bánh.
[39:11]Phải đem về không đem chiếc xe về in one piece, nguyên vẹn đó, đem chiếc xe về in one piece, nguyên vẹn, thì bà xã bả làm sao? Bả xã bả làm sao? Bả cho ở dưới gầm giường, nha, bả cầm roi bả dí dưới gầm giường. Cho nên gặp bạn thì phải uống, mà uống rồi cũng không dám bỏ xe lại, do đó có đầy đủ lý do để mà uống rượu mà lái xe". Vẫn có lý do, nhớ như vậy. Tất cả mọi điều sai trái chúng ta khi ta hỏi tới đều có lý do. Ban đầu thì chối: "Tôi không có làm chuyện đó", nhưng đến khi người ta dí đủ chứng cứ rồi, phải chấp nhận là mình có làm điều sai trái rồi, thì bắt đầu luôn luôn câu hỏi cuối cùng: Động cơ, tại sao làm điều đó?
[39:57]Thì ai cũng có lý do cả. Nhớ như vậy, ai cũng có lý do cả. Lý do đó ở đâu ra? Lý do đó ở đâu ra?
[40:10]Ở trong đầu của chính chúng ta. Chúng ta đã sáng tạo ra một lý do để biện minh cho việc mình làm sai, đúng không ạ? Tới bây giờ, hôm nay đã nghe đã thấy chìa khóa chưa? Đã thấy chìa khóa chưa? Đó là vậy. Nên vì vậy, muốn ngăn cái việc làm sai thì ta ngăn từ chỗ nào?
[40:37]Muốn ngăn việc làm sai thì ta ngăn từ chỗ nào?
[40:43]Sư phụ nói tới chỗ này rồi mà chưa trả lời được là là không được à.
[40:51]Nè bây bây giờ sư phụ nhắc lại cái tiến trình nha. Gây đau khổ cho người khác thì gọi là ác độc. Thấy không à? Ác độc có nhiều mức độ. Gây đau khổ cho người khác còn có áy náy, tức là người này còn có lương tâm, còn chữa trị được. Gây đau khổ cho người khác không áy náy là người này bắt đầu chuyên nghiệp. Còn gây đau khổ cho người khác mà có khoái cảm thì đã là siêu ác độc. Và khi cái người mà làm ác, họ đều biết họ làm sai. Nhưng tại sao biết làm sai vẫn làm? Vì ai cũng có lý do. Yes. Rồi bây giờ ta muốn ngăn chặn điều ác thì ta làm gì?
[41:38]Ai giơ tay trả lời?
[41:42]Dạ con xin trả lời là để ngăn chặn điều ác thì từ bản thân chúng ta phải dừng lại.
[41:51]Rất cảm ơn con đã dám trả lời. Trật lất.
[41:59]Ai nữa, ai nữa? Bữa nay nó r- cũng nhiều người dám giơ tay lắm á, có lý do để giơ tay lắm á. Dạ con con thưa thầy thì theo như thầy vừa nói thì mỗi người đều có một lý do, nhưng con nghĩ là trước khi làm điều ác thì hãy suy nghĩ kỹ lý do tại sao mình làm điều đấy. Để có thể dùng lý trí của mình suy tính lại những cái hành động đấy có nên làm hay không. Con nói suýt đúng rồi, không thêm chút nữa cho nó đúng luôn. Suýt đúng rồi, nhưng mà cũng khá rồi đó, thôi cho vỗ tay đi.
[42:41]Câu trả lời là thế này: Tự mình bẻ gãy cái lý do của mình đi thì mình không làm điều ác nữa. Đúng không ạ?
[42:53]Tự mình bẻ gãy cái lý do của mình đi. Nhưng mà ta bẻ nổi không? Con vừa nói đúng câu là dùng cái lý trí của mình. Con nói câu đó. Tại vì để bẻ gãy cái lý do mà mình tạo ra đó đòi hỏi cái gì? Lý trí, đạo đức, ý chí, thiện chí.
[43:14]Như con nói là hiền lành, cũng là một trong những cái phương pháp để tự mình bẻ gãy cái lý do đó đi. Mà ai bẻ gãy được cái lý do đó thì ta không còn động cơ để phạm tội nữa. Bẻ tự mình bẻ gãy cái lý do đó đi. Mà lúc đó, đó là chuyện diễn biến trong nội tâm bí mật của mình, không ai ở ngoài nhìn vào cả. Khi chúng ta có một lý do để làm điều ác và chúng ta có sức mạnh để bẻ gãy nó luôn, bẻ gãy lý do đó luôn thì việc ác bị dừng lại liền. Đồng ý không ạ? Đồng ý.
[43:50]Ví dụ bây giờ có ông đó ổng đánh vợ, hỏi ổng thì vợ hỗn. Bây giờ kêu ổng bẻ gãy cái lý do đó, kêu ổng bẻ gãy cái lý do đó thì ổng phải tự làm sao? Nói: "Vì vợ hỗn nên tôi phải đánh cho nó bài học cho nó biết thế nào là lễ độ, cho nó phải biết kính trọng chồng."
[44:15]Thì tự mình bẻ gãy cái lý do đó bằng cách bằng lý luận gì? Phải nói rằng: Đánh không phải là biện pháp làm cho người vợ kính trọng chồng. Mà cái gì mới làm cho người vợ kính trọng chồng? Cái gì mới làm cho người vợ kính trọng chồng? Không phải bằng biện pháp đánh, mà bằng cách gì? Đến đạo tràng Phật Hạnh tu tập, vợ kính trọng chồng ngay. Đúng không ạ? Đó. Cho nên tất cả những người đàn ông đang có mặt ở đây, trong đạo tràng này đều là những người được vợ kính trọng. Đúng vậy, đúng thế.
[44:57]Rồi bây giờ một trường hợp khác. Thí dụ một cái tên cướp đó quý vị, cướp ngân hàng, ta bắt được ta hỏi tại sao? Thì cũng giở cái giọng nó ra quý vị, giở giọng là vì làm nghề này để gọi là san bằng bớt cái sự chênh lệch tài sản giàu nghèo trong xã hội. Lấy bớt nó giàu quá để làm gì, nó xài không hết, lấy bớt về để tôi xài và nhiều khi tôi còn giúp đỡ người khác. Nghĩa là nghe đã tai không? Đã tai nhưng nó là gì? Theo luật hình sự anh vẫn là vi phạm luật hình sự, vì anh đã cướp đoạt tài sản của người khác. Quý vị, vẫn là phạm luật. Bây giờ nếu ngày nào đó trong lòng chúng ta có khởi lên một cái lý do là ta sẽ đi, ha,
[45:46]san bằng bớt cái sự chênh lệch tài sản của cái xã hội này thì vui lòng sao? Bẻ gãy cái lý do đó đi giùm. Tại nếu không bẻ gãy cái lý do đó thì sao? Là ta vi phạm pháp luật, bị xử lý liền. Nên phải tự mình bẻ gãy cái lý do đó đi. Và bẻ gãy lý do đó bằng cách gì?
[46:09]Là sao? Cái xã hội này có sự chênh lệch về tài sản mà không thể san bằng bằng cái cách đi trộm cướp. Đúng không ạ? Không, không bao giờ mà trộm cướp có thể là san bằng tài sản của xã hội được mà phải san bằng bằng cách gì? Một, kêu gọi người giàu, kêu gọi cái đạo đức, cái thiện chí của họ, họ mở lòng ra, họ san sẻ bớt theo cái tinh thần là lá lành đùm lá rách. Giống như trong cái cơn dịch vừa rồi, nhà nước ta đã kêu gọi, đã thuyết phục và rất nhiều người giàu có đã mở lòng ra giúp đỡ cho những người nghèo trong cái cơn dịch bệnh không có đi làm kiếm được đồng lương nào ăn cả. Đó là cái cách ta thuyết phục. Và thứ hai nữa là gì?
[46:57]Là kêu gọi chính cái người nghèo cũng phải biết tu hành mà làm phúc, vì khi anh có phúc rồi tự nhiên tài sản sẽ kéo về, chứ không phải là bằng một kỹ thuật trộm cắp để mà san bằng tài sản của xã hội. Ta phải đủ trí tuệ, giống như con nói là đủ lý trí đó, đủ trí tuệ để bẻ gãy cái lý do của mình đi thì ta không làm điều ác nữa, đúng không ạ? Là như vậy. Thì bây giờ quý vị, ông nhậu rượu đi lái xe, uống rượu xong đi lái xe, bắt ổng vô ổng lý do là gặp bạn, lý do thứ hai không thể bỏ xe rồi không có tài xế, tự mình lái về, đủ lý do hết trơn. Bây giờ phải tự mình bẻ gãy cái lý do đó. Thấy không? Thì đây thôi.
[47:41]Nó nhiều lý do trên đời nhưng mà cái chìa khóa nằm ở chỗ quan trọng là tự mình bẻ gãy cái lý do đó. Nhưng trên cuộc đời này ai là người đủ sức tự bẻ gãy những cái lý do đó? Ai? Vì bẻ gãy cái lý do đó dễ không? Không dễ chút nào, đúng như vậy, không dễ chút nào. Ai mới là người đủ sức mà tự bẻ gãy những lý do đó để mình không làm điều ác nữa? Ai? Who? Who can break one's own reason?
[48:20]Đây cái câu trả lời đây. Ta có rất nhiều lý do để làm điều sai, điều ác.
[48:28]Và ta cần phải bẻ gãy hết những lý do đó để đừng bao giờ làm điều sai, điều ác, nhưng ta cũng biết rằng bẻ gãy cái lý do đó là điều cực kỳ khó khăn. Và hỏi ai mới là người đủ khả năng bẻ gãy? Chỉ những người nào biết đến đây tu thiền mà thôi.
[48:52]Tại sao chỉ những người tu thiền mới đủ sức tự bẻ gãy những lý do đó mà không làm điều ác?
[49:02]Tại sao?
[49:07]Bởi vì khi ta tu tập thiền định thì ta phải thực hiện một cái điều là giữ tâm mình cho thanh tịnh, vô niệm, không suy nghĩ, không suy nghĩ bất cứ điều gì,
[49:26]dù là điều thiện hay là điều ác lúc ta ngồi thiền. Còn trong đời sống thì ta phải chánh tư duy, nghĩa là nghĩ điều thiện mà thôi. Còn khi đang ngồi thiền thì đừng nghĩ gì hết, nha, đừng nghĩ gì hết, đúng không ạ? Tại sao vậy? Tại sao nói điều thiện là tốt chứ? Tại sao ta cũng lắng tâm thanh tịnh cả điều thiện cũng không suy nghĩ luôn?
[49:56]Nói suy nghĩ điều thiện là tốt chứ, là chánh tư duy chứ. Tại sao là khi ta ngồi thiền cả điều thiện cũng đừng suy nghĩ luôn? Điều ác không suy nghĩ là đúng rồi, điều thiện cũng không suy nghĩ luôn. Why? Tại sao?
[50:14]Cái này khó đó nha, cái này khó. Khi mà sư phụ hỏi điều này, là tại sao khi ta vào thiền định, ta phải giữ tâm thanh tịnh là không suy nghĩ điều ác là đương nhiên, cũng không suy nghĩ điều thiện luôn. Tại sao? Câu hỏi này là một câu hỏi lừa gạt. Câu hỏi lừa gạt. Lừa gạt ở chỗ này: Là sư phụ đưa ra hai điều ác và thiện. Thì bỏ điều ác đi, còn lại điều thiện. Ta nghĩ điều thiện tốt chứ, phải giữ chứ, tại sao bỏ luôn? Đây, lý do là chỗ này: Những điều mà ta cho rằng đó là suy nghĩ thiện là do chủ quan của chúng ta cho nó là thiện, nhưng nó có phải thật thiện không? Có không? Không khéo nó lại là một lý do để ta làm một điều ác sắp tới á.
[51:13]Nhưng ta cứ tưởng đó là điều thiện. Giống như cái thằng mà đi ăn cướp thì nói để nó san bằng cái sự chênh lệch giàu nghèo trong xã hội. Cái câu nói nghe thiện không? Nghe rất thiện phải không ạ? Nhưng nó là ác hay thiện? Ác, lý do sai. Cho nên khi ta suy nghĩ, ta tưởng rằng nó là thiện, thực sự nó chưa chắc là thiện, đó chỉ là chủ quan của ta. Vì vậy khi ta vào thiền, yêu cầu đừng suy nghĩ gì nữa, để tìm được một sự khách quan hoàn toàn ngoài mọi sự suy nghĩ.
[51:56]Khi tâm ta thanh tịnh, lắng đọng, bỏ hết mọi cái suy nghĩ thiện hay ác, thì ta đạt được một cái sự khách quan đối với cái suy nghĩ của chính mình, đúng không ạ? Đối với suy nghĩ chính mình, mình khách quan với nó luôn, không cho nó là thiện, không cho nó là ác gì hết, bỏ hết luôn, lắng hết, cái nào khởi lên cũng không chấp nhận hết. Chính nhờ cái mà ta lắng tâm, bỏ hết cái suy nghĩ, ta đạt được cái khách quan, thì chính cái khách quan này mới là lúc mà trí tuệ thực sự xuất hiện. Đây mới là lúc mà trí tuệ thực sự xuất hiện. Lúc đó mọi ý niệm ta khởi lên thì ta biết thẳm sâu trong bản chất của nó là đúng hay là sai, là thiện hay là ác.
[52:46]Còn khi tâm ta chưa thanh tịnh, ta chưa khách quan khỏi mọi ý nghĩ của mình, thì ta bị lừa bởi ờ cái này là ý nghĩ thiện, kia là ý nghĩ ác, mà toàn do chủ quan đánh giá của mình không. Toàn là những lý do mình tự tạo ra để rồi làm điều ác cả. Còn khi ta lắng tâm thanh tịnh, bỏ hết điều thiện cũng như điều ác, ta mới tìm được một sự khách quan. Mà cái khách quan đó mới thực sự là trí tuệ, cái khách quan đó mới thực sự là trí tuệ.
[53:24]Đó là lý do, chỉ có những người nào đến đây tu tập thiền định mới là người đủ khả năng bẻ gãy những cái lý do mà trong tâm mình tạo ra mà trước khi muốn làm điều ác. Nên hồi nãy sư phụ hỏi, khi ta làm điều ác ai cũng có lý do, lý do nào nghe cũng đã tai á, nhưng cái chìa khóa nằm ở chỗ là ta bẻ gãy được cái lý do đó để không làm điều ác, nhưng bẻ gãy dễ không? Không. Ai mới đủ sức bẻ gãy? Thực sự chỉ có những người tu tập thiền định mới đủ sức bẻ gãy là vì vậy. Vì họ dừng mọi ý niệm lại hết, khách quan với mọi ý nghĩ hết, mới biết nó đúng hay sai, thực sự không còn chủ quan nữa nha. Chìa khóa nằm ở chỗ đó. Rồi, được chưa? Hài lòng chưa?
[54:14]Nha, chìa khóa nằm ở đó.
[54:21]Có một cặp à ngôi sao điện ảnh nổi tiếng, họ cưới nhau và họ sinh con.
[54:31]Thì cưới nhau thì phải sinh con thôi, đó là bình thường. À và họ hạnh phúc. Và cả thế giới này yêu mến cái cặp đôi ngôi sao đó. Và cả thế giới này hồi hộp từng ngày với cái hạnh phúc của họ. Cả thế giới đếm từng ngày họ hạnh phúc bên nhau. Vì sao? Vì cả thế giới này cũng chứng kiến quá nhiều cặp đôi breakup, tan vỡ.
[55:02]Mà đúng, cuối cùng cái ngày đó cũng đến. Họ chia tay, họ ly dị. Đấy. Và thế giới thất vọng. Ừ, họ cứ trông chờ rằng đếm từng ngày, từng ngày cho tới cái ngày mà họ sống với nhau tới già, tới chết, một cuộc tình, một cuộc hôn nhân trọn vẹn, nhưng mà như mọi cuộc hôn nhân của cái giới nghệ thuật, họ tan vỡ.
[55:35]Vừa mấy ngày nay à cái người chồng, ex ex-husband á, tức là đã ly dị, ex đến thăm các con mình thì cái nói là người vợ không khó chịu nữa và hai người có vẻ có cái thái độ dễ chịu với nhau. Ta nghe cái câu chuyện như vậy, ta nghĩ gì?
[55:58]Có một lần vậy, thầy nói chuyện với một cái cô người người Anh, cô mới hỏi thầy:
[56:08]"À ông suy nghĩ thế nào về cái sự bình đẳng trong gia đình, equality in the family, sự bình đẳng trong gia đình?" Thầy mới hỏi lại: "Để làm cái gì? Gia đình bình đẳng để làm cái gì?" Thì cô ngạc nhiên lắm, "For what? Để làm cái gì?" Cổ chưng hửng với cái câu hỏi. Tại cô cứ nghĩ rằng cái việc mà gia đình đạt được một sự bình đẳng là một cái xã hội văn minh, gia đình văn minh cho nên chồng với vợ bình đẳng. Thầy hỏi: "Để làm cái gì? Bình đẳng để làm cái gì? Thế mục đích của cô là cô muốn có một gia đình bình đẳng rồi ly dị hay cô muốn có một gia đình hạnh phúc và bền vững? Cô chọn cái nào?" Cổ ngã ngửa ra liền.
[56:57]Đúng là khi ta đi cưới chồng, chồng cưới ta hay ta cưới chồng cà? Sư quên mất vụ này nha.
[57:05]Sư quên cái này là chồng cưới ta hay ta cưới chồng ta?
[57:12]Ta đi cưới chồng đúng không nhỉ? Câu nói có gì sai sai á, hình như có gì sai sai trong câu nói này. Khi ta đi cưới chồng, thôi cứ cho đúng đi. Ví dụ khi ta đi cưới chồng, thì mục tiêu của ta là đi tìm một gia đình hạnh phúc, bền vững, đúng không ạ? Hay là ta đi cưới chồng để ta có được cái quyền bình đẳng với ông chồng? Kiểm tra lại trong tâm mình, lúc mới lấy nhau, mới yêu nhau, ta có cái hợp đồng: "Anh với tôi phải bình đẳng" hay là "Anh ta có thương tôi và cùng nhau xây dựng gia đình hạnh phúc không?", cái nào? Đúng không ạ? Ta vì đi tìm một gia đình hạnh phúc và bền vững, chứ không phải lấy chồng về để được quyền bình đẳng leo lên đầu chồng, ha?
[57:55]Leo lên vai chồng thôi. Có phải không? Không, lý do đó sai. Nhưng rất nhiều người phụ nữ Tây phương cá tính rất là mạnh,
[58:06]không nhân nhượng chồng mình, thà hôn nhân ly dị, đổ vỡ, chứ quyết không nhường chồng. Và kết thúc là gì? Tỉ lệ ly dị rất là cao. Còn ở Á Đông mình, mình không cần một gia đình bình đẳng. Mình cần một gia đình gì? Hạnh phúc và bền vững, trong đó có yêu thương nhau là được, miễn anh thương tui là được, anh cứ việc làm chủ gia đình, miễn anh thương tui là ok, gia đình ta hạnh phúc, thương yêu nhau, cả nhà thương nhau là ok, đúng không ạ? Tôi không cần bình đẳng với anh, miễn anh thương tôi là được. Đó là mục tiêu và cái người Á Đông của ta đi đúng hướng, thương nhau, hạnh phúc, bền vững. Còn Tây phương, bình đẳng, cuối cùng là ly dị. Đó là lý do.
[58:55]Cho nên, cái lý do mà lúc mà thành lập một cái gia đình,
[59:01]lý do sai, cái quan điểm nó sai, cái cá tính của người phụ nữ sai, cá tính mạnh quá. Và cái cá tính mạnh lúc nào nó cũng làm sao? Hurt her husband, làm tổn thương cái người đàn ông. Vì người đàn ông làm gì làm người ta vẫn có cái lòng tự trọng. Người vợ có giỏi gì giỏi, vui lòng đứng sau một bước, gia đình sẽ hạnh phúc. Nhưng mà cái quan điểm của người ta, cái cố chấp trong tâm người ta, người ta không bẻ gãy được. Mà hôm đó vậy, cái khi mà cái cô đó cô hỏi sư phụ như vậy, cổ khăng khăng rằng cái điều cô hỏi là một điều rất hay, rất cao cấp, chỉ có trong xã hội văn minh mới có. Nhưng cái mà họ gọi là văn minh không ngờ nó đi sai hướng, sai hướng.
[59:50]Xã hội này không cần cái đó, cần con người ta thương nhau, giúp đỡ nhau, tử tế với nhau, để có một thế giới hạnh phúc, bình yên, đạo đức. Hoặc là bây giờ ta nói: "Tôi cần tự do. Mặt tui, cái gương mặt của tui nhưng nhà nước yêu cầu đeo khẩu trang, đeo liền. Tôi không cần tự do, tôi cần sống. Tôi cần sống, tôi cần bình yên, không bị nhiễm bệnh. Cái đó mới là mục tiêu chính, còn cái tự do có phải mục tiêu chính không? Sai. Nên rất nhiều khái niệm mà thế giới văn minh cho là đúng, nhưng kỳ thực đã sai. Sai cái mục tiêu chính. Ta lập ra nhiều mục tiêu phụ rồi ta quên mục tiêu chính. Mục tiêu của ta là gì?
[1:00:35]Một đất nước hạnh phúc, bình yên, thịnh vượng, phát triển. Con người trong đó sống tin cậy, yêu thương nhau. Ai làm chủ cũng được, miễn người đó đem đến cho toàn dân hạnh phúc, thịnh vượng, đạo đức là được rồi. Nên những cái khái niệm người ta quên nhiều quá, cứ đòi dân chủ, tự do, bình đẳng rồi tan vỡ hết tất cả. Những cái khái niệm đó là gì? Cái sự cố chấp của con người. Mà sự cố chấp đó được truyền qua sách vở, qua nhiều thế hệ, được ấn định, được quy định trong pháp luật. Nhưng mà vì đây là khái niệm đạo đức, sự thực nó vượt qua khỏi luật pháp. Nên vì vậy vậy cái cố chấp của con người ta rất khó bẻ gãy.
[1:01:21]Chỉ những con người nào đến với thiền định, bỏ hết mọi ý tưởng, khách quan ra khỏi mọi ý tưởng, mới lúc đó có trí tuệ biết đúng và và sai. Nên ngay khi cái cô đó cô hỏi: "Ông nghĩ thế nào về sự bình đẳng trong gia đình?", thầy hỏi lại: "For what? Làm chi vậy? Để làm chi vậy?" Giật mình liền. Và cái câu hỏi của của của sư phụ là: "For what? Để làm gì? Bình đẳng làm gì?", cô giật mình liền. Không cần. Cái cần nằm ở chỗ khác. Họ chỉ là một sự cố chấp mà cứ tưởng mình văn minh. Nên thực sự cái văn minh nó nằm ở phương Đông rất nhiều. Nhưng mà ta mãi chạy theo phương Tây, không phải. Nên ở đây cái chỗ là thấy thì cái hay của thiền định là chỗ này,
[1:02:02]giúp ta vượt qua chính mình, không tin vào cái suy nghĩ của mình nữa. Đây là chìa khóa. Người nào mới có thể bẻ gãy hết những lý do để không làm điều ác? Vì người đó không tin vào ý nghĩ của mình nữa. Mà ai mới là người không tin vào ý nghĩ của mình nữa? Vì người đó có thiền định đã mỗi một ngày từ bỏ hết mọi ý nghĩ của mình. Không tin vào ý nghĩ của mình nữa, đó mới là người có đủ bản lĩnh mà bẻ gãy hết mọi cái lý do sai trái của mình để không làm điều ác nữa. Như vậy nha. Ừ.
[1:02:41]Nhưng nói à nói như vậy có phải là mình không tin vào chính mình nữa thì có phải là mình trở thành con người hiền lành mà nhu nhược không? Không. Con người mà không tin chính mình nữa trong cái thiền định đó là đúng là con người hiền lành. Ta nhìn vào ta sẽ thấy người hiền lành, hiền lành như thầy Tuấn yêu quý của sư phụ đây. Thầy cực kỳ hiền lành. Thầy rất là hiền lành. Nhưng đừng đụng tới điều đúng và sai. Vì trong cái hiền lành có cái đạo đức, có trí tuệ đó người ta cực kỳ kiên quyết, rạch ròi đối với điều bất thiện. Nên trong thiền định, ta vượt qua chính mình, không tin vào ý nghĩ của mình, ta đạt được một sự hiền
[1:03:34]lành, nhu thuận nhưng thẳm bên trong đó là cái sức mạnh lớn làm cho ta rất là kiên cường, bất khuất, nhớ như vậy. Nhưng cái kiên cường, bất khuất nó không làm cho ta ngang tàng, bướng bỉnh mà cái kiên cường, bất khuất đó nó làm sao? Luôn luôn nó đi kèm với một cái gì? Một cái tâm lý, tâm trạng, thái độ rất hiền lành, rất nhu thuận. Đó là cái giá trị của thiền định là như vậy. Rồi bây giờ vậy, Đức Phật cũng khen một trong những cái giá trị của người đàn ông là trung thành.
[1:04:14]Trong Tăng Chi Bộ Kinh, Đức Phật khen khi có người hỏi, một vị Bà La Môn hỏi thế cái cái đạo đức nào của một người đàn ông là cao cả? Đức Phật nói: Trung thành. Thì cái trung thành nghĩa là gì? Là không phản bội. Mà tại sao ta không phản bội? Tại sao ta phản bội? Tại sao ta không phản bội? Khi ta phản bội, ta cũng có lý do. Ví dụ bây giờ một đệ tử của sư phụ đang theo sư phụ thì không có lý do gì để phản bội. Mà trong đầu các vị thầy cũng không có lý do gì phản bội sư phụ, tại đâu có lý do. Mà mỗi ngày ngồi thiền đã vượt qua cái ý nghĩ của mình thì cũng không có lý do gì phản bội cho đến một ngày đẹp trời
[1:05:02]có một cô gái cũng cũng đẹp đến gặp thầy riêng nói những lời rất đẹp. Và sau đó hứa với thầy những cái điều lớn lao cũng đẹp đẽ, cho thầy một lý do. Đó, cái người ngoài cho mình một lý do, nói rằng: "Theo sư phụ không có tương lai. Con cũng thương sư phụ lắm nhưng con biết thầy theo sư phụ thầy không có tương lai với đạo pháp. Còn bây giờ nếu thầy nghe lời con, con giới thiệu thầy tới chỗ này, nơi chỗ này thầy sẽ có một tương lai rực rỡ đối với đạo pháp mà con biết thầy là người có khả năng. Con gặp hết quý thầy trong đây rồi, không ai bằng thầy cả, thầy là số một ở đây. Nhưng mà thầy cứ chôn mình ở đây hoài con thấy tiếc quá.
[1:05:51]Và sư phụ thì bị cái này, bị cái kia, bị người ta chống thế này, chống thế kia, không có tương lai. Thầy chôn mình ở đây hoài tội quá. Con biết là thầy thương sư phụ, con cũng thương sư phụ nhưng mà vì tương lai của đạo pháp," lý do đã chưa? Phải không? "Vì cái phát huy được cái khả năng của thầy," lý do đã chưa? "Nên bây giờ thầy qua đây đi, thầy sẽ làm được rất nhiều việc cho chúng sinh," lý do đã chưa? Đó, là có người ngoài cung cấp cho thầy một lý do. Có lý do rồi thì làm sao? Phản bội sư phụ liền vì đã có lý do rồi. Mà cũng là tại sao? Vì đã đón nhận cái lý do của người ngoài đưa vào tâm mình.
[1:06:36]Mà lý do tại sao ta đón nhận một lý do người ngoài đưa vào tâm mình? Vì cái sức thiền định của mình không đủ gạt bỏ những lý do đó ra. Còn nếu quý thầy có sức định vững vàng, dù người ta nói có hứa hẹn cái gì vậy nhưng cái sự thanh tịnh của nội tâm nó đủ sức bẻ gãy những lý do đó hết và quý thầy sẽ không phản bội sư phụ. Cũng rất nhiều người phản bội sư phụ rồi. Chỉ bởi vì sao? Bởi vì cái sức thiền định không đủ để bẻ gãy cái lý do hoặc tự mình khởi lên hoặc của người khác cung cấp. Nhớ như vậy nha. Họ đều có lý do và không bẻ gãy nổi. Lý do, sức thiền định không đủ nha. Nãy giờ thầy nói rằng:
[1:07:25]"Ta gây khổ cho người khác nghĩa là ta làm điều ác." À, ta làm điều ác vì có mấy mức độ? Làm điều ác mà vẫn còn áy náy là người còn có lương tâm, có thể tu được. Người làm điều ác mà không áy náy nữa là bắt đầu chuyên nghiệp rồi. Làm điều ác mà có khoái cảm thì quá nguy hiểm rồi, đại khái vậy. Nhưng tại sao ta làm điều ác? Bởi vì ta có một lý do. Và như vậy để muốn chận cái cái điều ác thì ta phải làm sao? Bẻ gãy cái lý do đó. Nhưng mà dễ bẻ gãy không? Không. Ai mới đủ sức bẻ gãy? Những người có tu tập thiền định, tâm được thanh tịnh. Và có những trường hợp không phải những lý do do mình khởi nên mà nhiều khi có một lý do do người khác cung cấp.
[1:08:14]Nhưng mà nếu đạo lực mình đủ thì mình mới bẻ gãy luôn cái lý do của người khác cung cấp luôn. Đúng không ạ? Hôm nay ta đã học cái bài tâm lý này tới chỗ này là ta đã nắm được cái chìa khóa của điều ác rồi, đúng không ạ? Chưa. Vì chìa khóa của điều ác thực sự là gì? Nó nằm sau cái lý do đó nữa. Chìa khóa của điều ác thực sự là tham, sân, si, kiêu ngạo, ích kỷ, đố kỵ, hơn thua. Đó, thực sự đó mới là lý do chính của lý do. Rồi có lý do ta mới làm điều ác. Còn khi mà ta bẻ gãy cái lý do cũng chỉ là bẻ gãy cái nguyên nhân ban đầu, còn cái nguyên nhân sâu xa hơn là tham, sân, si, mạn, nghi, ích kỷ, vị kỷ, đố kỵ, hơn thua, đó mới là lý do thực sự.
[1:09:18]Và ai mới đủ sức xóa hết những cái lý do thực sự này ở đằng sau? Ai?
[1:09:28]Chỉ có bậc tu hành chứng được Thánh quả. Bởi vì sao? Bởi vì những cái tham, sân, si, mạn, nghi, đố kỵ, hơn thua, ích kỷ này nó thuộc về cái kiết sử bất thiện. Cái người chứng thiền vẫn chưa đủ sức bẻ gãy nó nha, chỉ có người chứng được Thánh quả mới đủ sức bẻ gãy nó luôn. Và như vậy, một cái người chứng được Thánh quả bẻ gãy được cái nguyên nhân thực sự của mọi điều ác thì người đó ta yên tâm kiếp này và những kiếp sau không bao giờ làm điều ác nữa. Mà chỉ có gì? Chỉ có sống, nếu tái sinh mà sống, chỉ vì lợi ích, hạnh phúc của chư thiên và loài người mà thôi. Không có làm gì cho mình nữa, như vậy.
[1:10:31]Khi trong thiền định đó, ta có một cái trạng thái là tâm thanh tịnh. Khi tâm ta thanh tịnh thì nó xuất hiện một cái khả năng là hiểu được người khác.
[1:10:46]Cái hiểu được người khác này nó có hai loại hiểu. Một là hiểu trên trí tuệ, biết người đó hay chỗ nào, dở chỗ nào, đúng chỗ nào, sai chỗ nào. Đó là cái hiểu người khác. Và cái hiểu thứ hai là cảm thông cho người khác. Cái cảm thông này cũng là một loại hiểu nhưng nó từ bi, nó đạo đức, nó bao dung. Tại vì thấy người kia sai ta sẽ đi tìm cái lý do cho họ, ta thông cảm, tha thứ, độ lượng nhưng nghiêm khắc để mà sửa chữa, dạy dỗ.
[1:11:27]Nên khi tâm ta thanh tịnh thì nó được một cái khả năng, sư phụ nhắc lại là: hiểu người khác. Nhưng hiểu người khác có hai loại. Một là hiểu cái hay dở, bản chất người khác cách khách quan. Và hai là cảm thông cho người khác. Tự nhiên giống như mình đặt mình vào vị trí của người khác. Đó là cái tính chất của thiền định. Khi tâm ta thanh tịnh, tự nhiên mình trở nên bao dung, thông cảm hơn. Và đặc biệt nữa là tâm từ bi cũng bắt đầu xuất hiện dễ dàng hơn. Khi tâm ta thanh tịnh, cái bản ngã ta lắng xuống, ta dễ yêu thương mọi loài hơn nha, dù là con người hay con thú và thậm chí cả cây cỏ. Mà một cái người đã có cái từ bi,
[1:12:21]bao dung, yêu thương được muôn loài thì người này không thể làm điều ác, không thể mà gọi là làm gây khổ cho chúng sinh vì sao? Vì mình hiểu được cái nỗi khổ của chúng sinh khác. Khi ai đó đau, khi ai đó khổ, khi ai đó buồn, tự nhiên mình nhận được như chính mình đau khổ thì người này không làm điều ác được. Nên khi ta tu thiền, ta khách quan với chính mình, bẻ gãy mọi cái lý do vô lý, xóa được những cái tham sân si sâu thẳm, ta đạt được cái trí tuệ hiểu được chúng sinh, thông cảm được chúng sinh, yêu thương được chúng sinh thì điều ác vĩnh viễn chấm dứt. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật nha.