[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa các quý thầy biết hết rồi, phải không? Báo cho quý Phật tử thôi. Kính thưa rằng ngày ngày mai, chùa của ta đây có hai cái sự kiện trọng đại. Một là ta giỗ hòa thượng Thượng Minh Hạ Tánh và cái sự kiện trọng đại thứ hai là lễ bổ nhiệm trụ trì Thượng tọa Thiện Thiện Châu ha. Trong buổi lễ này ta được vinh dự gặp anh ruột của của thầy là thầy trụ trì chùa tổ đình Linh Quang ngoài Đà Lạt cũng vào đây để lo cho em mình cái buổi lễ bổ nhiệm ngày mai. Cái tình anh em vừa là tình ruột thịt mà vừa là tình Linh Sơn cốt nhục thật là đẹp vậy đó. Xin thầy đứng lên cho mọi người diện kiến dung nhan.
[0:57]Xin quý thầy xin quý thầy đứng lên chút xíu.
[1:04]Thật thật là cảm động, thật là cảm động. Hôm nay, nhân cái ngày vui như vậy, giỗ mới vui buồn ta? Xin lỗi. Vì hai cái, một cái vui một cái buồn. Nhưng cái ngày quan trọng vậy, ta có một ít đạo lý trao đổi với nhau. Cái đề tài hôm nay là ý nghĩa về thời gian. Chúng ta không dùng chữ triết lý về thời gian như một số bài giảng, triết lý về tiền bạc, vân vân, bởi vì bài này ta nói không có nhiều lắm mà cái ý nghĩa của thời gian thì quá lớn. Cho nên ta không thể mổ xẻ hết trong một bài giảng này. Ta chỉ nói qua một vài điều, một vài điều liên quan tới sự tu hành mà thôi. Thật ra lúc chúng ta sống lệ thuộc nhiều vào thời gian,
[1:52]vào giờ giấc, và cũng hôm nay vậy, một lúc nào đó chúng ta chợt nhìn lại thời gian là cái gì mà cuộc đời chúng ta phải trải qua, mọi việc làm của ta phải tính toán từng chút từng chút một. Giờ ta xem cái ý nghĩa của nó một chút. Cái khái niệm về thời gian, cái nhìn về thời gian nó thay đổi theo cái tâm hồn chúng ta, theo trí tuệ chúng ta và theo cái tuổi tác của chúng ta. Ví dụ như khi ta còn nhỏ thì ta cứ trông cái ngày Tết đến thấy nó rất là lâu, rất là dài, cứ mong cho đến ngày đó để ta được mặc đồ đẹp, được lì xì, được ăn ngon, được vui chơi, được những lời chúc tụng, ta được sống trong cái không khí của niềm vui.
[2:40]Rồi đến khi lớn, cứ lớn dần lớn dần thì những ngày Tết nó cứ ngắn lại dần, ngắn lại dần. Như cái người mà sống cho đến sáu, bảy mươi tuổi thì mới xoay qua cái Tết, xoay lại cái thấy cái Tết khác nó đã tới. Thì chúng ta thấy đây là cái điều rất là lạ. Thời gian nó vẫn trôi đều đặn. Chúng ta thấy thời gian nó vẫn đều đặn như thế, không thêm không bớt. Nhưng mà ta thấy rất rõ là cái thời gian của từ Tết này đến Tết kia nó ngắn lại hẳn luôn. Và không biết tại sao luôn. Mà đây là do không phải ta tưởng tượng. Ta thấy rõ ràng là ta không tưởng tượng, ta không chủ quan. Nhưng mà thời gian nó cứ ngắn dần ngắn dần lại theo cái tuổi tác của ta.
[3:25]Cái thời gian nó cứ ngắn lại dần theo tuổi tác của ta. Như vậy là tại thời gian nó ngắn lại hay là tại ta thấy nó ngắn lại? Tại vì cái gì? Do ta thôi. Ta thấy nó ngắn lại. Mà ta thấy nó ngắn lại có phải là do ta tưởng tượng không? Có không? Không. Hoàn toàn ta không tưởng tượng. Một cái gì đó nó rất thực mà làm cho ta thấy nó ngắn lại. Cũng giống như vậy, giống như ví dụ như lúc ta còn nhỏ chừng năm, sáu tuổi, ta ở trong cái cái xóm, à ta thấy từ cái nhà ta qua tới nhà trước mặt nó xa, cái đoạn đường ta vui chơi tung tăng trong xóm nó dài. Bây giờ mình lớn lên, mình đi về thăm lại cái chỗ nhà xưa
[4:10]mình ở, mình thấy có chút xíu, cái hẻm nhỏ, nhà này qua nhà kia gần, xóm đi vài ba bước cái hết cái xóm. Cái lúc đó mới thấy là cái cảm giác ta khác. Bởi vì cái người ta lớn lên, cái khoảng cách ta nhìn nó như vậy, do ta nhìn trong cái tương đối. Nên ở đây, thời gian không ngắn, nhưng mà cái người càng lớn, cái trí tuệ càng sáng ra thì nhìn thấy thời gian ngắn lại dần, ngắn lại dần. Nên đây là cái dấu hiệu để ta đánh giá một người có trí tuệ hay không. Khi ta mới đến với đạo Phật, vào chùa quý thầy cho ta tụng cái bài kinh Pháp Hoa. Nếu mà cái người mà không đủ thiện căn, ta đọc bài kinh ta chới với liền.
[4:52]Nói là Phật ứng chứng cho vị này qua cái số kiếp nhiều như số cát sông Hằng sẽ thành Phật hiệu đó, hiệu đó. Hoặc là nói: từ đây đi qua cái phương Đông là chấm một cái hạt mực, rồi đi qua một cõi nước chấm một hạt mực cho hết cái bình mực. Rồi mỗi cõi nước đó nghiền ra hết thành bột, mà mỗi cái hạt bụi đó như một cát con sông Hằng thì cái số thế giới trong vũ trụ là như vậy, ta mới đến được nơi nào đó. Ta nghe nó nó đánh vỡ hết tất cả những cái sự tưởng tượng của ta. Nên cái người mà cứ cố tưởng tượng để hình dung ra được cái số lượng thế giới mà kinh muốn nói, ta vỡ đầu ta chết liền. Lúc đó cái tư duy ta bế tắc không theo nổi nữa.
[5:38]Rồi lúc đó ta sẽ ngạc nhiên là cái khái niệm về không gian, về thời gian trong đạo Phật đã vượt ngoài cái tưởng tượng của con người. Mà những bộ kinh đó có mặt cách đây hơn 2.000 năm. Ta thấy cái tư duy của hơn 2.000 năm qua là nếu ta nói là của người sơ khai không phải, mà nếu nói là người trí tuệ cũng không phải. Tại vì cái sau này khoa học mới mới văn minh hơn. Như vậy phải biết rằng cái nhìn về không gian thời gian mà vượt xa như vậy là cái nhìn của thánh chứ không phải của con người. Khi mà bậc càng có trí tuệ của thánh triết chừng nào thì cái thời gian đối với vị đó nhỏ lại dần, nhỏ lại dần.
[6:21]Lúc đó ta mới hiểu được tại sao trong kinh, Đức Phật nói: "Khi một vị A La Hán mà chứng được Thiên Nhãn minh, các vị nhìn tam thiên đại thiên thế giới như nhìn một trái xoài trong bàn tay của mình." Vì cái trí tuệ càng lớn thì cái không gian và thời gian nhỏ lại. Hoặc là các vị nói: 1.000 năm giống như một khoảnh khắc. Cái đó hoàn toàn không phải là sự tưởng tượng mà chỉ bởi vì đó là trí tuệ. Trong kinh Nikaya có một cái đoạn kinh rất là kỳ lạ, trong Tăng Chi. Đây là nếu ta nhìn bằng cái trí bình thường ta không hiểu nổi, Đức Phật nói: "Này các Tỳ-kheo, nơi đầu một cái mũi kim này, ba vị thiên tử đứng chung không đụng nhau."
[7:12]Đầu một cái mũi kim, ba vị thiên tử mà thân của các vị thiên tử lớn như người khổng lồ, cao vượt lên như người khổng lồ, rất là to cao cả mấy trăm trượng. Có những cõi trời thân người ta cao cả ngàn trượng. Phật nói: "Này các vị Tỳ-kheo, nơi đầu cái mũi kim này, ba vị thiên tử cùng đứng ở đó để lễ bái Như Lai mà không hề đụng nhau." Cái khái niệm về siêu không gian, siêu thời gian như vậy vượt ngoài cái trí tưởng của ta. Bây giờ ta trở lại nói chuyện cái thời gian của cõi người. Đây, khi mà ta lớn lên dần, cái trí tuệ ta sáng ra, ta thấy thời gian nó ngắn lại dần, ngắn lại dần. Mà khi ta thấy thời gian ngắn lại,
[7:53]chứng tỏ ta bắt đầu trưởng thành, ta bắt đầu có trí tuệ. Nên vì vậy, cái người á mà còn ở cái tuổi nhỏ, cứ thấy là thời gian còn lâu. À, ta sẽ lớn lên, ta sẽ học thành tài, ta sẽ đi làm việc có tiền, ta sẽ lập gia đình, ta sẽ hưởng những thú vui của thế gian, ta nghĩ thời gian còn rất là nhiều. Nhưng khi một người lớn tuổi, ví dụ như tuổi của chúng tôi vậy, của chúng tôi quý thầy đây, bây giờ nghe ai nói: "Dạ thưa thầy, con tính đi học 4 năm một cái môn gì đó cho lấy cái bằng đại học." Mình không nói ra miệng nhưng trong lòng thấy xót. Tự nhiên thấy một đời người không bao nhiêu, mất 4 năm đi học nữa.
[8:33]Mà bây giờ không lẽ là không học? Không học thì không biết để làm việc. Nhưng mà cái 4 năm đó, thấy nó qua một cái mất liền. Vì sao? Vì đời người thấp thoáng một cái hết liền bây giờ, trước mắt sắp hết rồi. Không nói người chết bất đắc kỳ tử, chúng ta không nói là có những chuyện rủi ro ta bị tai nạn ta chết, ta chỉ nói một người cứ sống cho hết tuổi thọ bình thường thì thời gian vẫn rất là ngắn, không đủ để làm một chuyện gì có ý nghĩa nhiều. Trừ những bậc họ thiên tài, một cuộc đời của họ có thể để lại những công nghiệp lớn cho con người, còn một người bình thường như chúng ta, một đời sáu, bảy mươi năm trôi qua,
[9:14]ta khó có thể làm được điều gì có ý nghĩa cho cuộc sống này. Vậy mà mất thêm 4 năm đi học rất là tiếc. Nhưng mà lúc đó cái hoàn cảnh như thế, xã hội như thế, ta không thể không đi học, thôi đành cứ im lặng rồi cho cái người đó đi học, chứ trong bụng mình là tiếc thầm, tiếc thầm. Bởi vì thời gian ít quá, 4 năm phí quá, đến độ như vậy. Tuy nhiên, thôi thì ta ráng trong 4 năm ráng vừa tu vừa học thì để hi vọng rằng sau 4 năm, mất đi 4 năm rồi sau 4 năm đó ta đền bù lại. Ta sẽ tu rất tinh tấn, ta sẽ làm được rất nhiều điều cho đạo, ta sẽ làm được rất nhiều điều cho cho cuộc đời này, chứ còn 4 năm là mất đi.
[9:56]Mà người bình thường thì thấy 4 năm không gì, nhưng mà với người có trí tuệ, 4 năm là cái gì khủng khiếp ghê lắm. Đời người thật ra trôi qua rất là nhanh. Luân hồi cuốn thật là mau. Thấp thoáng một cái, ta đi qua vài ngàn năm luân hồi rất là lẹ làng. Mà thấy giống như mới ở kiếp trước. Ví dụ như một người nào đó họ có cái duyên thấy lại kiếp xưa của mình, có thể một, hai ngàn năm trước, họ là một vị tướng à cầm gươm đánh Đông dẹp Bắc. Chết, người ta lập đền thờ. 2.000 năm sau, hôm nay mình đi đến hành hương đến lại cái đền của mình, đến lại cái đền mà của mình kiếp xưa. Đứng đó mình cũng thắp nhang cho mình cho vui với người ta.
[10:39]Nhưng biết đó là chính mình, mọi người thì không biết, cứ thờ đó là một ông thần nào ngày xưa, nhưng đó là chính mình. Mà mấy ngàn năm trôi qua, luân hồi chớp mắt một cái. Ngày xưa bao nhiêu là vất vả, lo toan, đấu tranh vì dân vì nước, cực khổ, chết, cái luân hồi cuốn mãi. Rồi đất nước cứ trôi, con người cứ đi qua, chiến tranh rồi hòa bình, lúc thịnh lúc suy, cuộc đời cứ như vậy, luân hồi cứ cuốn như vậy và cuốn thật nhanh. Nếu ta không làm được điều gì cho có ý nghĩa, cho có công đức, Cái thời gian sáu bảy mươi năm trôi qua một cái vèo, ta chết liền, chết xong làm ma vất vưởng không có siêu thoát.
[11:18]Chúng ta đừng tưởng là chết rồi 49 ngày đầu thai nha, không có đâu. 49 năm chưa chắc đầu thai nếu ta không có phước. Chỉ những người rất có phước mới có thể đi đầu thai nhanh được, còn người không có phước chết rồi cứ vất vơ vất vưởng. May mắn thì gia đình cúng cơm cho ăn, không may mắn thì đói. Và nếu ta không có nỗ lực, ta không chắt mót, không tiếc từng chút thời gian, cuộc đời này không làm gì được nhiều tốt, nhiều điều tốt thì sau cái chết ta không có gì tốt đẹp để dành cho ta hết. Cho nên vì vậy, ta muốn biết một cái người nào đó tu tập có tiến bộ hay không, ta hãy xem cái khái niệm, cái nhìn của họ đối với thời gian như thế nào.
[12:02]Nếu họ thấy là 5 năm, 10 năm làm cái gì rất là dài, là ta biết người này chưa có trí tuệ trong đạo pháp. Còn nếu mà nghe tới 5, 10 năm thì họ không thấy là dài, mà thấy nó sẽ qua nhanh liền, ta biết người này có trình độ tu hành, người này có chân tu thật, là có tinh tấn, có hiểu đạo, có biết thúc liễm. Cho nên vì vậy là cái trí càng lớn thì cái cái cái quãng thời gian mà ta nhìn được nó càng rút lại trong cái cái tầm mắt của mình. Cái người mà trí nhỏ thì nhìn được một quãng thời gian ngắn, còn cái người trí lớn nhìn được quãng thời gian rất là xa, thấy lại trong cái tầm tay của mình, cái chỗ đó là như vậy.
[12:48]Khi mà ta biết rằng thời gian trôi qua nhanh như vậy, thì ta phải làm sao? Nếu ta biết thời gian trôi qua nhanh như vậy, nếu ta có trí tuệ, nếu ta không còn là em bé nữa thì ta phải biết rằng thời gian trôi qua rất nhanh, mà nếu thời gian trôi qua nhanh như vậy thì ta phải làm gì? Phải làm gì? Ta phải tinh tấn tu hành, không còn con đường nào khác nữa. Thời gian không còn nhiều để ta giỡn chơi, không còn nhiều để ta vui đùa, ta giãi đãi, buộc ta phải tinh tấn tu hành. Ta phải nỗ lực làm nhiều điều có ý nghĩa, làm nhiều điều công đức cho cuộc sống này, cho Phật pháp, cho chúng sinh và thúc liễm nội tâm mình trong thiền định, ta không còn con đường nào khác.
[13:37]Nhưng không được sốt ruột. À, đây là trung đạo, đây là trung đạo. Vì nếu ta thấy thời gian trôi qua nhanh rồi ta hấp tấp, ta sốt ruột tu cho nhiều, cho gắt, ít bữa điên liền, thất bại, không được cái gì hết. Còn nếu ta thấy thời gian không có ngắn, thời gian không phải trôi qua nhanh, ta giãi đãi thì ta mãi mãi chìm trong luân hồi sinh tử. Nên đây có hai cái cực đoan: một là của người tưởng thời gian còn nhiều nên vui đùa, giãi đãi, và cái cực đoan thứ hai là người thấy thời gian rất là ngắn nên sốt ruột, nóng ruột tu cho lẹ thì người như vậy cũng sẽ thất bại, bị rơi vào cái lỗi là dục tốc bất đạt,
[14:23]hấp tấp, hâm, vội vàng rồi công phu sẽ bị đổ vỡ. Khi mà mình tu mà mình cứ chăm chăm đi tìm, tức là cho đạt được cái mục tiêu thì chắc chắn bộ não ta sẽ bị hư. Rất nhiều người tu thiền bị điên bởi vì như vậy. Tu thiền là con đường để làm thánh, nhưng mà nếu ta không biết cách tu, ta cũng sẽ bị điên. Hoặc là một cái người thấy thời gian không dài, cho nên ráng bố thí thật nhiều để mà tạo được cái công đức cho cuộc sống này, nhưng mà không phải ta nhiều tiền theo cái tâm sốt ruột của ta để mà ta tung ra, ta bố thí thật nhiều được, để mà cho kịp trước khi chết để làm được nhiều việc công đức thì cũng không được, vì cái phước của ta không cho phép như vậy.
[15:10]Mà nếu ta cứ hấp tấp, sốt ruột ta cứ làm, bung tiền ra làm, rồi chúng ta lấy luôn tiền gia đình, lấy luôn cái vốn liếng làm ăn, rồi ta đôi khi phải mượn nợ để mà đi làm phước thì ta sẽ ngã gục luôn, đến lúc nào đó không còn làm phước được nữa, uy tín mất hết, không làm được điều gì nữa. Cho nên vì vậy là cái mà ta nhìn thấy được thời gian không có phải là dài, trôi qua nhanh, đời người thật là ngắn ngủi để cho ta tinh tấn tu hành, nhưng mà không được phép sốt ruột. Đây là cái trung đạo, cái đĩnh đạc, cái khôn ngoan của một người biết tu tập, biết tinh tấn. Vì cái chánh tinh tấn tức là không bao giờ bỏ một giây
[15:52]phút thừa thãi, nhưng không bao giờ hấp tấp. Đây là cái trung đạo mà tự chúng ta phải biết như thế nào, chứ không có ai có thể ở bên cạnh ta để nhắc ta từng điều, từng điều được. Tự ta phải biết lấy điều này, đó là ta phải biết ta không bao giờ bỏ một thời gian trống, nhưng không bao giờ hấp tấp. Ví dụ có những lúc nào đó ta nằm nghỉ là không phải bỏ phí thời gian, nằm nghỉ để lấy sức mà tu học tiếp, mà làm những điều tốt tiếp tục. Chỉ có khi nào mà ta buông lung, ăn chơi, hưởng thụ thì đúng là ta phí thời gian thực sự. Cho nên là cái quan trọng của ta là ta tu cho đúng lời Phật dạy, chứ không phải là ta ham đi cho cho lẹ.
[16:38]Và cái mà ta làm cho đúng lời Phật dạy tự nhiên sẽ làm tâm hồn ta bình an lại. Mặc dù ta biết thời gian trôi qua nhanh nhưng tâm hồn ta sẽ bình an và ta không bị cái cái sốt ruột nó thôi thúc ta, xúi ta làm những chuyện dại dột. Vì ta hấp tấp quá, ta sốt ruột quá, ta sẽ làm bậy. Nhưng mà chính vì ta đi đúng lời Phật dạy, cho nên ta không có bị cái cái hấp tấp nó thúc đẩy. Thì cái gì là đúng lời Phật dạy? Thì thứ nhất là những cái gì mà ta làm riêng cho mình thì không bao giờ thành cái công đức. Bất cứ điều gì tốt đẹp luôn luôn ta nghĩ tới người khác. Thì hôm nay ta tu tập được một điều tiến bộ,
[17:23]ta thấy được một pháp hay, luôn luôn ta muốn sao cho người khác cũng được như vậy. Ví dụ như khi ta ngồi thiền tâm ta đạt được trong an tĩnh, ta muốn cả thế gian này mọi người cũng được như vậy. Hoặc là khi ta vượt qua được lỗi lầm, ta thấy trước đây ta là người tham lam tiền bạc nhưng mà ta nhờ ta tu tập đến khi bây giờ ta nhìn đồng tiền không quan trọng nữa, có sử dụng cho đúng, không có thôi, không còn ham muốn vơ vét, thì ta ta nhận ra được cái pháp lạc, ta nhận ra được cái hạnh phúc của một cái nội tâm không còn tham lam và ta muốn cho mọi người khác cũng được như vậy. Ta muốn cho đừng ai tham lam nữa, hãy sống với nhau bằng cái tâm chan hòa,
[18:02]cởi mở, tử tế giúp đỡ, đừng có ai vơ vét của ai, vì đó mới là hạnh phúc. Hoặc là một cái người mà trước đây có cái nhược điểm là hay thích nhậu nhẹt, đến khi tu tập rồi vượt qua được cái nhược điểm đó thì người này cũng muốn giúp cho bạn bè, những người bạn nhậu ngày xưa vậy, phải bỏ cái thói quen đó đi để giữ tâm trí cho tỉnh táo mà tinh cần tụng kinh, lễ Phật, ngồi thiền như lời Phật dạy để cho cuộc đời mình đừng đi vào cái tối tăm, sa đọa hay là đọa lạc sau khi chết. Cho nên cái mà lúc nào làm điều gì hay, tốt đều muốn san sẻ cho người khác, đó gọi là cái đúng lời Phật dạy nên giúp tâm ta bình an trở lại.
[18:44]Hoặc là ví nói chuyện nhỏ hơn một chút xíu, ví dụ như ta nấu được món ăn ngon, ở đây có ai mà nấu được món ăn ngon rồi muốn đóng cửa lại ngồi ăn một mình không? Có không? Có ai có khen hay siêu đẳng luôn á, nể luôn á, né luôn.
[19:03]Vậy mà có nha! Có một lần tôi có một người Phật tử cái dắt người bồ lên, nói: "Thưa thầy", nói nhỏ: "Thầy, con tính lấy anh này, thầy dòm tướng giùm con." Cái nói: "Con hết người lựa sao con lựa người này? Đây là một cái người ích kỷ cực độ chưa từng thấy trên thế gian này. Người nam mà ích kỷ còn hơn phụ nữ." Nhưng yêu quá rồi cái thôi lấy. Lấy cái vài năm sau cái chúng tôi về nhà thăm, thấy có đứa con, nói: "Ủa, chồng con sao rồi?" Nói: "Dạ, con ly dị rồi." "Ủa! Mới có hai năm, ba năm ly dị?" "Dạ, chịu hết nổi." "Sao?" Nói: "Dạ, đúng như thầy nói." Thầy nói sao thầy quên mất rồi. Nói: "Tụi con sống vì tụi con không có giàu,
[19:44]tụi con nghèo nên tụi con sống rất cam khổ. Thì thôi, con cũng nghĩ là đồng ý vậy thôi, nghèo thì vợ chồng cam khổ với nhau. Thì hôm có việc con mới xin con về nhà để thăm mẹ con, thì con dắt, bồng đứa con về. Nhưng về đáng lẽ con đi ba ngày mà có cái chuyện gì bất ngờ con về trước ngày thứ hai, thì con thấy nhà đóng cửa, con mở cửa vô thì con thấy chồng con đang ngồi ăn trên một món một cái đĩa ăn ê hề thịt thà quá chừng, đóng cửa ăn mình ổng, mà đợi con đi rồi mới ăn." Thấy luôn. Sống không nổi nữa mới biết, mới biết hoàn toàn lấy vợ vì cái gì chứ không phải vì yêu. Cho nên chuyện mình nói đùa chứ cũng có.
[20:22]Đó là lâu lâu thế gian có một người thôi, thế gian có người thôi chứ cũng không có ai hết. Mà người đó thì không có đến đây nghe pháp cho nên mình nói không sợ đụng chạm. Cái người mà có nấu ăn ngon rồi đóng cửa ăn một mình thì người đó chắc chắn không có tới đây nghe pháp nên mình không có lo, nói không sợ mích lòng. Chứ bình thường chúng ta ví nấu một món ăn ngon gì, cái gì ngon mà hưởng một mình có có có có vui không? Không. Hả?
[20:50]Không vui nha, thường thường vậy nấu ăn ngon cái mình hay rủ. Đúng không quý thầy? Đúng ha? Dám là không lắm nữa xỉu luôn à. Thường như vậy, hoặc là
[21:03]như có mấy cái người mà ở thế gian Tết đến thích đánh bài, có ai cầm bộ bài đánh một mình mình không? Phải rủ. Có cái gì nó vui chơi nhẹ, đừng có ăn tiền thôi, đánh vui chơi cũng vậy. Hoặc là có một bộ phim hay thì cũng thích cho nhiều người cùng nghe, coi. Hoặc là có một cái bài giảng hay tự nhiên mình cũng thích cho người khác cùng nghe. Thường thường cái tâm của người tốt là như vậy và niềm vui là như vậy. Niềm vui khi mà được san sẻ, được chung đồng thì nó lại được nhân lên gấp bội. Còn ai mà cái niềm vui hưởng một mình thì chắc chắn là niềm vui nó sẽ bị bị suy giảm, không trọn vẹn.
[21:43]Rồi đó là cái vậy. Hoặc bây giờ ta nói là: Trong đạo Phật, có những lúc Đức Phật khen ngợi những người sống một mình, những ẩn sĩ độc cư để tu tập. Và trong suốt lịch sử về đạo giáo vậy, ở những rặng Hy Mã Lạp Sơn, ở trong những rừng thẳm, có những người họ đã ẩn tu một mình để chiến thắng với cái cái cái nội tâm của mình và đạt được những thánh vị nào đó. Thì ở đây là nếu nói rằng cái gì vui phải chia sẻ, thế thì những cái nhà ẩn sĩ đó họ tìm được cái hạnh phúc trong đạo, nhưng tại sao họ ở một mình? Xin thưa là cái mà ở một mình không phải là cái mục tiêu của đạo Phật. Nếu nói là niềm vui nên được chia sẻ thì tại sao lại
[22:33]có những đoạn kinh ca ngợi những bậc ẩn sĩ độc cư? À xin thưa không phải là ca ngợi đâu. Mục tiêu đạo Phật cũng không phải là tu để sống một mình đâu. Mà độc cư chỉ là một giai đoạn thử cái mức thiền định của ta đến độ như thế nào. Vì thường thường ta ở một mình ta bị cảm giác cô đơn xâm chiếm rất là khó chịu, nên biết rằng cái khuynh hướng tự nhiên của con người là phải sống thành bầy thành đàn, thành quần thể, chứ con người không thể sống cô độc được.
[23:08]Mà cái người nào có thể sống cô độc được mà không buồn là trình độ đạo lực đã rất là vững vàng. Thì người như vậy bước ra giữa thế gian sống với mọi người sẽ không còn bị cám dỗ nữa. Chỉ như vậy thôi, chứ còn mục tiêu chính của đạo Phật vẫn phải là giáo hóa chúng sinh. Còn cái mục tiêu chính của đạo Phật là sau khi ta đạt được những cái lợi ích lớn lao trong nội tâm của mình, ta vẫn phải đem đạo lý đến với con người, đến với với cuộc đời, chứ không ai được quyền ở một mình. Nếu người nào cứ thui thủi ở một mình trong rừng vắng, người đó cũng đi sai lời Phật dạy. Nên cái việc mà ta nhập thất, ta ẩn tu cũng chỉ là một giai đoạn nhất định mà thôi.
[23:53]Đáng khen, nhưng là một giai đoạn mà thôi. Ở đây, ví dụ bây giờ một người cư sĩ sống giữa cuộc đời bề bộn nhiều công việc, thì bây giờ ta theo lời Phật dạy, ta biết đời người là ngắn ngủi, ta không còn có thời gian để vui chơi mà phải tinh tấn tu hành, phải tinh tấn làm các điều công đức, thì tuy tinh tấn như vậy nhưng mà lại vẫn phải chịu khó bỏ thời gian để đi san sẻ đạo lý với với nhiều người. Ví dụ bây giờ ta cứ dồn hết thời gian ta đóng cửa ta niệm Phật, ta tụng kinh, thì đó là ta được một phía, ta mất một cái phía khác là việc mà san sẻ giáo lý với những bạn bè, huynh đệ, bà con thân thân thuộc của mình.
[24:43]Còn cái người không tu, không có lễ Phật, không niệm Phật, không tụng kinh, không ngồi thiền mà chỉ muốn gặp người này gặp người kia để nói chuyện đạo lý thì cũng không truyền bá được. Vì sao vậy? Bởi vì ta không có đạo lực tu thật sự, ta nói ta sẽ nói như con vẹt, mà cái cách nói của ta nó đầy cái vẻ khoe khoang, ta sẽ bị người khác họ coi thường, mà họ dùng cái chữ là "nổ", nói ông đó gặp đâu ổng nổ đó. Bởi vì người ta thấy ngay mình không có tu. Nên vì vậy là ta phải cân đối. Còn cái người mà cứ lo tu cho bản thân mình mà không chia sẻ đạo lý với người khác thì người đó cũng không cũng không thực hiện đúng lời Phật dạy.
[25:23]Tuy ta là một người cư sĩ, ta vẫn phải có cả hai nhiệm vụ như vậy: vừa để dành thời gian tu tập cho bản thân mà vừa tìm cách truyền bá đạo lý cho người khác. Còn quý thầy quý cô thì điều đó là đương nhiên. Quý thầy quý cô thì mỗi ngày đều có cái thời khóa tu tập của mình rồi, còn phải tổ chức bao nhiêu Phật sự để mà đưa mọi người về với đạo. Thì đó là bổn phận suốt đời của quý thầy quý cô, nhưng quý thầy quý cô không đủ người để làm hết mọi việc. Vì con người thì rất là đông mà người tu sĩ thì luôn luôn ít. Do đó là tất cả những người cư sĩ của ta cũng phải phụ tiếp với quý thầy trong việc mà truyền bá Phật pháp.
[26:05]Chúng ta làm sao vậy, cứ mỗi ngày mà ở chùa nào thuyết pháp, chùa nào Bát quan trai hay có những lễ đặc biệt thì chùa nào cũng phải đông. Đông không phải là vì không phải là vì quý thầy đứng ra kêu gọi, mà chính là những người Phật tử của ta rủ nhau, đưa nhau về với chùa. Nên ở đây vậy, ví dụ có người nói, "Sao anh không đi chùa nghe thuyết pháp?", "Thôi, ông thầy đó thuyết đâu có hay đâu tôi đi." Nói: "Ông thầy đó ổng đến ổng thấy dường... không có gì siêu việt hết, tôi đến làm cái gì." Nói câu đó là sai. Nói câu đó là sai. Là vì sao vậy? Bởi vì một đạo tràng được hưng thịnh, Phật pháp được hưng thịnh là do cả hai phía.
[26:53]Tức là phần quý thầy nỗ lực được bao nhiêu là phần của quý thầy, cái duyên quý thầy, cái năng lực quý thầy chỉ được nhiêu đó là nhiêu đó. Nhưng cái bổn phận còn lại là mỗi người Phật tử chúng ta phải tìm đến với quý thầy, chứ không phải là bắt buộc quý thầy phải có cái sức hút thiệt mạnh rồi mình mới tới, thì được mấy thầy đâu. Nếu mà nói là đợi ông thầy đó ổng đầy đủ uy lực siêu việt rồi tôi mới đến để tôi quy phục, thế gian này được mấy người? Đếm vòng vòng cả thế giới chừng được mười người là hết mức á. Thì như vậy đạo Phật sẽ đi về đâu? Nên ở đây là quý thầy nỗ lực hết sức của mình thì duyên quý thầy
[27:30]được nhiêu đó, nhưng phần còn lại là bổn phận của quý Phật tử. Dù cho quý thầy đó không phải là siêu việt, nhưng mà ta vì cái tâm hộ đạo, kính Phật trọng Tăng, ta vẫn phải đến với với quý thầy. Đến không phải đòi hỏi quý thầy phải như một ông thánh đâu, đã chưa ai làm thánh đâu, không được đòi hỏi quý thầy phải như một ông thánh. Nhưng mà mình đến đó mình hộ đạo, mình vừa tu tập, vừa học hỏi với quý thầy, nhưng cũng phụ giúp để cho quý thầy tu và quý thầy làm việc đạo. Có những trường hợp, nhiều khi cái chùa đó vắng, ông thầy ở không người tới ổng hư luôn cũng có nữa. Có không? Có không? Có sao không có. Nhưng mà nhiều khi cái chùa đó vậy,
[28:14]nhưng Phật tử tới lui tu tập nghiêm túc, quý thầy tự nhiên tự giữ lấy mình lại, vì thấy mình có trách nhiệm với Phật tử nên quý thầy cũng giữ mình lại, tu tốt hơn một chút. Nên ở đây là vai trò của quý thầy là cố gắng tối đa tu tập là phần quý thầy, nhưng mà phần quý Phật tử cũng phải tới chùa để ủng hộ cái đạo tràng đó. Quý Phật tử đồng ý này không? Đồng ý nha, được. Chứ đừng bao giờ cứ đổ thừa quý thầy, cứ buộc quý thầy phải cao siêu rồi mình mới tới, không được như vậy. Cao siêu ở đây có mình thầy Đức Hoàn, thầy Thiện Châu à chứ không có ai hết trơn. Rồi, đó là nãy giờ ta nói mấy cái trung đạo.
[28:57]Bây giờ ta nói thêm cái trung đạo nữa là thường á là ăn cơm có canh, tu hành có bạn. Quý Phật tử đã quy y rồi thì nên tập hợp với nhau thành từng cái đạo tràng để tu tập, chứ không phải là quy y rồi thì cứ một năm vài ba ngày tới chùa, không nên. Mà ta nên gia nhập từng nhóm đạo tràng nào đó mà ta thấy thích hợp, rồi về chùa sinh hoạt một tháng tập hợp lại một ngày hoặc hai ngày hoặc bốn ngày tùy cái đạo tràng đó quy định và tùy khả năng của ta để mà để mà gặp gỡ nhau để được khuyến tấn, được học hỏi, được hưởng những điều lợi ích. Thường á có khi ta tu một mình, ta bị đãi đãi và phạm sai lầm, có khi ta phạm giới.
[29:46]Nhưng mà nhờ có huynh đệ tu chung với nhau, rồi ta thấy hình ảnh những huynh đệ tinh tấn thúc liễm, ta không dám phạm giới, ta không dám đãi đãi, sai lầm. Cho nên vì vậy là cái việc mà tập hợp lại từng cái đạo tràng là một điều rất là có lợi. Ví dụ như là ta có một số Phật tử tuy là Phật tử của chùa Phật Quang ở trên Bà Rịa - Vũng Tàu, nhưng mà lại nương theo thầy thầy thì trụ trì ở chùa này để sinh hoạt, như vậy. Có nhiều quý Phật tử ở các nơi, tuy quy y với chùa Phật Quang của chúng tôi, nhưng mà chúng tôi thường là nhờ quý thầy ở địa phương á đỡ đầu để mà dạy dỗ giùm, chứ chúng tôi ở xa không có hướng dẫn được hết,
[30:32]thì quý Phật tử đó tập hợp lại thành đạo tràng đến nương một cái chùa, nương với một vị thầy nào đó để nhờ vị thầy đó hướng dẫn. Vì sao vậy? Bởi vì mười phương Tăng là một. Thầy nào cũng là thầy, chùa nào cũng là chùa. Đôi khi quý thầy cũng hơi khác quan điểm chút xíu, chùa cũng hơi khác nghi thức chút xíu, nhưng điều đó không quan trọng. Ta vượt qua được để nương tựa được chư Tăng, chứ không phải là quy y một thầy rồi biết có một mình ông thầy mình, nó không có phải như vậy. Thì cái trung đạo khi ta gia nhập đạo tràng để tu tập chung với nhau thì ta nhớ hai điều. Thứ nhất là ta bao dung nhau, thương yêu nhau;
[31:13]và thứ hai là không có ba phải. Ba phải là sao mà bao dung là sao? Bao dung là ta thương yêu nhau được, thương yêu nhau kể cả những cái người đó có cái tật xấu. Cứ thương nhau cái đã, dù người kia có lỗi, đó là nguyên tắc á, nguyên tắc. Nguyên tắc sống ở trong đạo. Nếu ta áp dụng ra đời thì càng hay, nhưng trước hết nguyên tắc ở trong đạo là vậy: là cứ thương nhau cái đã, dù người kia có nhược điểm. Trước hết là quý thầy quý cô là người phải áp dụng điều này trước ở trong đạo. Như có một lần vậy, có một cái ông thầy lên trên núi mét chúng tôi. Mét là mét một người huynh đệ của chúng tôi đó, nói:
[31:58]"Thưa thầy, thầy không biết chứ ông thầy đó ông lỗi này, lỗi kia, lỗi kia lỗi nọ", ổng kể quá chừng kể. Chúng tôi cứ ngồi im im không nghe, không nói gì hết. Ổng hỏi hoài, nói quá chừng nói rồi hỏi: "Thầy biết không?", nói: "Không, này tôi biết lâu rồi." biết lâu rồi. Tại vì một người thầy lên méc á là thấy chúng tôi cứ giúp đỡ cái ông huynh đệ của mình, cứ nghĩ rằng sợ giúp cho một người không đúng cái lên méc. Chúng tôi cứ ngồi cười cười không nói gì, tới chừng hỏi quá hỏi thầy có biết mấy chuyện đó không, nói biết hết, biết lâu rồi. Nhưng huynh đệ tình thâm, huynh nghĩa là người huynh đệ của
[32:34]tôi có lỗi tôi biết, cái việc đó tôi tìm cách tôi sẽ giúp huynh đệ tôi sau, tôi sẽ tìm cách sửa lỗi huynh đệ tôi sau. Nhưng mà lòng tôi thương người huynh đệ của tôi là không có gì thay đổi được, dù cho người huynh đệ đó có lỗi. Cái nguyên tắc sống trong đạo là phải như vậy, chứ không phải là cứ bới móc một cái nhược điểm á rồi mình ghét rồi đem công kích, đem ra nói xấu, chỉ trích ra bên ngoài, đó là sai, đó không có tình thương. Quý thầy, quý cô phải đạt được điều này trước, kế đến là người cư sĩ. Khi mình đến cái đạo tràng vậy, mình tu tập chung với nhau là con cùng cha, là đệ tử cùng thầy,
[33:11]trước hết phải thương nhau cái đã, dù cho người huynh đệ mình có lỗi. Nên trước hết là bao dung, nhưng mà không ba phải. Không ba phải là sao? Không ba phải là ai nói gì cũng cũng đồng ý hết thì sẽ sai lầm. Ta thương nhưng mà không có ba phải. Ba phải là nhiều khi người ta đưa ra ý kiến sai mình cũng chiều ý người ta thì mình sẽ dẫn dắt cái đạo tràng đi vào ngõ cụt, sai lầm, sẽ thất bại. Nên vì vậy ta tỉnh táo, biết điều nào nên làm, điều nào không nên làm, ý kiến nào tốt, ý kiến nào chưa tốt, biết để mà phân giải cho nhau để cùng tiến tu cho tốt, đó gọi là không có ba phải, mà nhận định rất rõ từng điều từng điều.
[33:59]Cái nguyên tắc mà ta nói lại nè: ta cứ thương nhau cái đã dù biết rằng huynh đệ mình vẫn có nhược điểm. Nguyên tắc này ta làm được không? Được không? Ngồi nín hết trơn nhìn trời. Được nha.
[34:19]Đây là nguyên tắc vàng để ta ta vào đạo mà tu hành, nhớ như vậy. Rồi khi ta lớn lên dần dần, nhất là những người mà phước nhiều thì tự nhiên công việc lại nhiều, mà đây là một cái nghịch lý. Cái người ít phước á thì không có việc để làm, ta gọi là ta gọi là gì? Thất thất nghiệp, à cái người ít phước tự nhiên cái lại không có việc gì để làm. Mà cái người phước nhiều á, tự nhiên công việc là nhiều. Cho nên vì vậy, nếu ta thấy ta luôn luôn bận rộn thì ta biết mình là người phước phước nhiều nha, phước nhiều. Nhưng sẽ có người hỏi: "Xin lỗi thầy à, thấy mấy cái người mà nô lệ đó, đi làm quần quật cả ngày cả đêm bị người ta cầm roi người
[35:08]ta quất sau lưng nữa thì người đó việc cũng nhiều lắm mà đâu có phước đâu." Thì đó là trường hợp mà phải trả nợ, đời xưa mắc nợ người ta giờ bị người ta ăn hiếp. Cái người ăn hiếp đó cũng ác. Còn bây giờ thế này, ta nói cái bình thường như vậy là khi ta có phước, tự nhiên có nhiều cơ hội làm việc đến với ta. Ta thấy kinh doanh đầu này, ta mở mang đầu kia. Do ta có phước nên ta có nhiều cơ hội, và ta có nhiều cơ hội làm việc mà ta tham ta không bỏ, cho nên ta ôm công việc rất là nhiều. Đúng không quý Phật tử, mấy người giàu giàu á? Có không? Đúng. Ha, và khi mà công việc nhiều như vậy thì ta thấy
[35:50]một ngày thời gian của một ngày nó dài hay ngắn? Ngắn, không đủ để ta làm gì hết. Ta cứ mong một ngày, ước gì mỗi ngày nó dài hơn 24 tiếng để ta lo cho hết công việc. Nhưng bây giờ nếu ông Trời ổng hiện ra, nói: "Ờ, thấy con thấy tội nghiệp quá, thôi ta cho con một ngày 36 tiếng." À sau đó ông Trời ổng biến mất, vậy một ngày cái đầu đồng hồ nó chạy thêm 36 tiếng nữa mới hết một ngày. Rồi đủ thời gian cho ta làm việc không? Đủ không? Cũng không đủ nữa, tự nhiên ta bày thêm chuyện nữa: "A, bây giờ một ngày 36 tiếng rồi!" Bắt đầu ta sẽ kinh doanh thêm đầu này, ta mở mang đầu kia, ta xây cái nhà nọ, lại cũng không đủ nữa.
[36:28]Cho nên vì vậy ông Trời ổng biết ý ta đó, ổng cho 24 tiếng, ổng nói: "24 tiếng thôi, đừng có ham." Thì ở đây là cái việc mà cái thời gian nó như thế nó không nhiều, công việc ta thì nhiều, mà công việc ta nhiều là cái phước của ta, nhưng ta không được ôm đồm vì sức khỏe ta không cho phép. Nên nếu mà ta ôm đồm thì công việc sẽ làm sao? Sẽ sẽ
[36:58]sẽ sẽ hỏng. Mà khi hỏng việc thì phước ta còn không? Lại mất. À đây là một cái cái cái nghịch lý mà ta để ý. Vì vậy mỗi người nên làm một số công việc nào vừa với sức của mình, đừng có ôm đồm nhiều quá. Ta ôm đồm bữa nay nghĩa là ta vừa mở một cái bệnh viện nha khoa, bên kia mở một cái nhà trẻ, bên nọ mở một cái xưởng in thì chắc chắn là ba cái không cái nào tốt hết. Mà khi ba cái không cái nào tốt hết, bị người dưới ta không kiểm soát được họ làm hư, làm hư thì toàn bộ những nhân viên mà ta thuê cho cả ba cơ sở đó họ thất nghiệp hết bởi vì ta phá sản. Lúc đó ta lại mất phước vì ta đã làm khiến cho bao nhiêu
[37:40]người đều không ổn định được cái cuộc sống của họ. Nên ta nhớ là khi việc nhiều, ta cũng phải biết từ chối để đừng ôm đồm, vì ôm đồm việc sẽ hỏng, mà khi việc hỏng rồi phước ta lại lại mất, nhớ như vậy. Khi ta làm việc thì ta nhớ thế này: kỹ lưỡng nhưng mà thanh thản. Kỹ lưỡng nghĩa là sao? Nghĩa là không cho phép sai một chi tiết nhỏ, nhưng mà đừng có căng thẳng, lo sợ, hấp tấp, và cũng đừng có rề rà gây chậm trễ. Ví dụ như thế là bây giờ ta cất một cái nhà, ta cất cái nhà thì ta không được phép sai một chi tiết nhỏ, bởi vì một sai một chi tiết nhỏ có khi nước nó dột sẽ làm hư cái nhà đó, cái nhà nó sẽ xuống cấp rất là nhanh, nghĩa là không được phép sai chi tiết nhỏ.
[38:31]Nhưng mà cũng đừng quá lo sợ đến nỗi mà mặt căng căng, đăm đăm làm chưa hết cái nhà ngã bệnh rồi đi bệnh viện luôn, rồi không ai trông coi cái nhà đó nữa. Nên là kỹ nhưng mà giữ tâm thanh thản, đó là cái người biết đạo. Chúng ta thấy tất cả những thiền sư đều như vậy hết. Những thiền sư mà chứng đạo, ta đừng tưởng là họ sống coi cuộc đời như bơ nha, không có đâu. Chỉ có mấy cái ông mà sống ẩu á, làm ra vẻ đắc đạo á thì mới sống có vẻ bất cần đời, sao cũng được, mấy người đó biết chưa có ngộ đạo. Còn cái người mà có cái tâm chứng thực sự bên trong á, họ làm việc gì cũng kỹ lưỡng. Kỹ lưỡng nhưng mà nhìn gương mặt họ điềm đạm, thanh thản, giống như không cần.
[39:14]Nhìn gương mặt họ như không cần gì hết, nhưng mà làm việc thì kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ. Chúng ta đánh giá cái đó, biết cái người đó là có cái chứng đạo hay chưa. Bây giờ chúng ta chưa chứng đạo, nhưng ta cũng bắt chước cái thái độ đó, là khi ta làm việc cũng kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ nhưng mà rất là thanh thản. Rất là thanh thản nhưng mà không rề rà, chậm trễ. Sống làm người khó không? Khó đủ chuyện hết phải không? Phải vừa thế này, phải vừa thế kia, rất khó. Bởi vậy Khổng Tử mới nói là vi nhân, vi nhân nan, làm người rất là khó. Làm người rất là khó, mà tu theo Phật là tu để làm cái gì? Để làm Thánh, còn khó gấp bội lần nữa.
[40:02]Vì vậy ta luôn luôn khó, luôn luôn khó. Nên cái người mà sống trên đời này á mà muốn đi tìm cái dễ dàng, ta biết người này sẽ không đi tới đâu, cuộc sống họ không thành công, cũng chẳng chứng được cái gì. Còn khi ta sống mà ta kỹ lưỡng, ta chịu cực, chịu khó mà thanh thản là ta đi đúng con đường của Phật dạy. Tuy cực, tuy vất vả nhưng mà đúng đường, mà khi đúng đường rồi tâm ta sẽ sẽ bình an, sẽ bình an. Như chúng tôi có một người đệ tử vậy, có người đệ tử làm mấy cái kỹ thuật về âm thanh, hình ảnh như vầy, mà cái người này cầu toàn khủng khiếp, cầu toàn tuyệt đối. Thí dụ một cái file âm thanh thu về
[40:46]là thức cả đêm nghe từng cái tiếng tách tách nhỏ nhỏ, tiếng nào hợp lý, không hợp lý cắt xén, cứ làm hoài làm hoài, ai cũng sốt ruột mà cứ ngồi làm hoài. Mà mong cho nó cầu toàn, mà sự thật những cái lỗi mà người đó phát hiện ra chả ai phát hiện ra, vì âm thanh một đống mà mỗi lần nó phát lên không ai nghe nổi, không ai phát hiện ra được những cái lỗi sơ suất hết. Nhưng mà cái người này khi mà kiểm tra bằng cái phone đặc biệt, hiệu chỉnh âm thanh trong cái phòng lab thì phát hiện ra và chỉnh sửa chỉnh sửa, nghĩa là rất là cầu toàn. Thì huynh đệ ai cũng rất là phiền, thì chúng tôi mới nhắc cái cô này, chúng tôi mới ghi cái tờ giấy nhắc nè:
[41:24]"Cầu toàn tức là bất toàn." Vì sao? Bởi vì mất rất nhiều thời gian, mà chính cái mất thời gian đó lại là một cái sơ sót rất là lớn. Cầu toàn tức là bất toàn. Nhưng vì vậy, là ta kỹ lưỡng nhưng đừng bao giờ, đừng bao giờ cầu toàn tuyệt đối. Đừng bao giờ cầu toàn tuyệt đối, bởi vì cái mất thời gian sẽ làm cho ta, làm cho ta tổn phước chứ không phải không. Phí thời gian cũng là một cái tội giống như là ta phí tiền vậy đó. Thế nào là phí thời gian? Phí thời gian là những lúc thế này: Có những lúc nào đó ta ở không, không làm gì hết, không có mục đích gì hết trong lúc đó. Lúc đó gọi là ta ở không thực sự, gọi là ta đang phí thời gian.
[42:17]Còn ví dụ cái người nằm nghỉ có mục đích không? Có không? Có, có mục đích là nằm nghỉ dưỡng sức. Thì người đó không phí thời gian vì sau đó khi mà sức khỏe phục hồi, người này sẽ làm việc tiếp. Còn cái người mà không phải nằm nghỉ, cũng không phải đi chơi, đi vô đi ra cũng không có chuyện gì hết mà không có cái cái sử dụng cái thời gian đó để làm việc gì hết thì người đó đang phí thời gian. Có ai đã bị những lúc này chưa? Có không? Khi mà ta bị như vậy á là ta đang bị tội, ta phí thời gian. Sau này ta sẽ bị tổn phước nhiều thứ khác. Lúc mà tự nhiên không biết làm cái gì, không biết làm cái gì là ta đang phí thời gian.
[43:01]Như vậy nói là những lúc mà không có chuyện gì để làm thì phải làm sao để không phí thời gian? Hả? Phải làm sao để không phí thời gian? Nên có cái câu chuyện ở bên Trung Hoa vậy. Trong cái chùa có một cái người sư đệ ổng là người tu sau, quần áo ổng thì ít khi giặt, mà mặt mày ổng thì cũng tèm lem, đôi khi là cái mà ở trong mũi nó từ từ đi ra đó, nó cũng dính ở đó. Rồi mấy ông sư huynh ổng khó chịu quá. Mà ông này thì ổng không làm điều gì lỗi, ai ổng cũng vui vẻ, hoan hỷ, không có gì sơ suất á. Nhưng mà có cái là ổng ở hơi bị dơ, à. Thì một lần, ông sư huynh mới chịu hết nổi, ổng mới nói nà: "Sư đệ, sư đệ vừa phải thôi, có cái mũi đó mà cũng không móc giùm."
[43:54]Ông, ổng trả lời, ổng nói: "Thưa sư huynh, em không rảnh." Cái câu trả lời nghe được không? Nghe được không? Ai bận đến nỗi mà không thể đưa cái móng tay vô trong mũi ngoáy ngoáy lấy ra vài cục không? Không thể, không có ai mà bận đến mức độ mà ổng trả lời cái câu nghe nó không giống ai hết, nghe nó trật cù chìa. Nhưng mà cái câu trả lời của ổng chỉ những người nào đắc đạo mới hiểu. Chỉ những người nào đắc đạo mới hiểu. Nên cái câu chuyện nó tiếp tục là có lần đó cái bà đó, bà phu nhân bả bị bệnh, mẹ của ông quan bị bệnh thì đau mắt không ai chữa được. Thì đêm nằm mơ mới thấy một cái vị sư ở trong cái chùa đó đến cho thuốc thì sáng dậy bả hết bệnh, bả mới báo cho con bả.
[44:42]Thì cái ông quan ổng mới đến cái chùa đó, ổng đi chào từ đầu tới cuối hết mấy trăm vị tăng tìm không biết ai là ông thánh tăng. Cái ông quan mới nghĩ ra một cái kế là ổng thỉnh hết toàn bộ cái chùa đó dự trai tăng, rồi ổng chôn cuốn kinh ở dưới cổng á. Mọi người cứ lần lần lượt lượt bước qua, bước qua. Cái ông sư huynh ổng nói: "Bữa nay đi dự trai tăng trong phủ quan nha." Mọi người cứ lần lần lượt lượt bước qua, bước qua. Cái ông sư huynh ổng nói: "Bữa nay đi dự trai tăng trong phủ quan nha." Là ai cũng mặc y áo đẹp, à, chỉ có sư đệ, bởi vì ông quan ổng nói yêu cầu là không sót một người nào ở trong
[45:18]chùa nên buộc phải cho sư đệ đi, chứ sư đệ đi thì nó quá đau khổ cho chùa mình. Người nói: "Không, sư huynh yên tâm, em ráng không có gì để cho sư huynh phải buồn đâu." Nhưng mà nói: "Thôi có điều là sư đệ đi xa xa anh giùm chút, tội nghiệp anh, ngượng." Nói: "Dạ rồi, thôi sư huynh cứ đi đằng trước từ từ em đi." Nên cái đoàn đi qua hết cái cổng rồi, cái ông quan ổng đứng ổng buồn. Tại mọi người cứ giẫm lên trên cuốn kinh đi qua. Nhưng mà ổng ổng tính bước vô thì ổng nhìn thấy còn một người, ông kia cũng trọc đầu đang lúng ta lúng túng từ từ đi tới. Thôi thì ổng cũng kiên nhẫn đứng lại. Thì ông kia đi tới cái cổng, ổng chống hai tay ngược lại,
[45:55]ổng đi qua, ổng đi lộn đầu đi qua, trồng cây chuối đi qua. Tại ổng biết dưới này có kinh, ổng không dám đi giẫm lên mà ổng nhào ngược lại. Thì lúc đó ông quan quỳ xuống liền đảnh lễ, mời lên pháp tòa thỉnh pháp. Mấy ông sư huynh chưng hửng: "Ủa, nó đang ở dơ đây sao nay nó leo lên pháp tòa, ông quan cưng nó dữ vậy nè?" Đâu biết ra là vị thánh. Nên cái mà "Em không có thì giờ móc mũi", ha, là câu đó chỉ người chứng đạo mới hiểu. Và ta thấy cái người họ đắc đạo á, họ không có sống ẩu. Không có cái chuyện mà ví dụ bàn Phật ngay đây nhảy lên bàn Phật ngồi với Phật, không có chuyện đó. Nên ta thấy cái bản kinh bị bí mật chôn dưới đất á
[46:33]là họ bày tỏ cái lòng kính trọng đối với kinh pháp lật ngược người lên đi qua, không dám đi qua. Như vậy là ta hiểu những bậc mà chứng đạo cao cả thì họ sống rất là khiêm cung, nề nếp, mẫu mực chứ không có ẩu, không có ẩu là cá mè một lứa, Phật như ta, ta cũng như Phật, không có chuyện đó. Còn cái người mà nói có vẻ ngông nghênh kiểu đó, cái người đó hiểu sai về Bát-nhã. Chứ không phải là hiểu đúng, nên cho cái gì cũng không, rồi ta Phật bằng nhau, biến thành cái kiêu ngạo và vô lễ, không có được, không được phép như vậy. Nên vì vậy là nói là cái người mà ở không không có chuyện gì để làm á, không có mục tiêu gì á là người phí thời gian, nên ta tránh lúc đó.
[47:16]Như vậy lúc nhằm cái lúc mà ta không có chuyện gì để làm hết thì ta phải làm sao để đừng phí thời gian? Ta phải làm sao? Thì lúc nào cũng có một chuyện phải làm đó là: Nhiếp tâm mình, phải không? Nhiếp tâm mình, bắt chân lên ngồi thiền, hoặc là lúc đó không phải lúc ngồi thiền thì lặng lẽ đi tới đi lui đi kinh hành theo dõi hơi thở, quán thân vô thường, hoặc là mình nhiếp tâm trong câu niệm Phật. Một cách gì đó cũng đều làm cho ta không phải ở không vô nghĩa, à ta không phí thời gian. Nhưng mà cái ở không không có chủ đích á còn đỡ hơn cái gì biết không? Đỡ hơn là dành thời gian để hưởng thụ sa đọa.
[47:58]Đó, cái người mà đi vào vũ trường ăn chơi trác táng, lắc liếc, nhậu nhẹt, rồi sống sa đọa, vô nghĩa thì cái người nó còn tội nặng hơn cái người ở không không có chủ đích nữa. Cái người đó đốt cháy thời gian của mình trong tội lỗi, lầm lạc. Những người như vậy sau này trả giá rất là đắt, trả giá rất là đắt, bao nhiêu phước hết sạch. Khi phước đã hết rồi thì cái còn lại để dành cho mình chỉ là đau khổ mà thôi. Nên thường những người như vậy khi chết đọa địa ngục, hay đọa làm súc sinh, hoặc là sống cuộc đời làm người còn lại trong cái cảnh bần hàn, bế tắc. Bần hàn, bế tắc, ừ. Nên đó là cái lỗi của cái phí thời gian giống như như phí tiền.
[48:44]Và cái quả báo là ngoài cái việc mà sau này ta sẽ đau khổ, cô độc, bần hàn, bế tắc, ta còn bị một cái quả nữa là cái thời gian sống ta bị ngắn lại, ngắn lại. Ví dụ như cái phước ta có thể sống được 60 năm, nhưng mà do ta phí thời gian trong cái ở không không chủ đích, phí thời gian trong cái sa đọa thì ta sống còn 20, 30 năm thôi. Vì cái người này không xứng đáng để được sống lâu. Còn trừ trường hợp những người định nghiệp, không phải do phí thời gian mà do cái nghiệp sát sinh đời trước nên họ phải chết sớm, thì đó là một cái chuyện khác. Thì ừ... Vì vậy, để tránh cái ở không á thì chúng ta hoặc là lúc đó ta nghỉ ngơi để dưỡng sức
[49:28]rồi tiếp tục làm những công việc có ý nghĩa, hoặc là ta học tập, ta tu hành, ta làm phước, bảo đảm là trong cuộc đời của ta không có một giây phút nào là vô nghĩa và sai lầm. Nhớ như vậy. Đối với thời gian trong từng khoảnh khắc, ta tránh hai cái lỗi là: Trong khoảnh khắc đó ta bị sống vô nghĩa, hoặc là trong khoảnh khắc đó ta sống sai lầm. Hai cái điều đó ta phải ráng mà mà tránh. Giờ ta nói vài cái triết lý về thời gian một chút. Là thời gian chỉ có ý nghĩa khi mà sự việc thay đổi. Trong Trung Quán Luận của ngài Long Thọ có một cái phẩm gọi là Quán Thời là suy nghiệm về thời gian.
[50:18]Và ngài Long Thọ chứng minh tới chứng minh lui nhiều cách để nói lên cái ý kiến rằng thời gian không có thật. Dễ sợ như vậy. Thời gian chúng ta tính từng giây, từng phút á. Như năm nay á Trái Đất quay chậm đi một giây mà khoa học đã phát hiện ra và họ đã yêu cầu những cái đồng hồ chính xác nhất, tiêu biểu nhất trên khắp thế giới chỉnh lùi lại một giây, chậm lại một giây bởi vì Trái Đất năm nay vừa đi chậm lại một giây trong cái vòng quay của nó với Mặt Trời. Ta thấy khủng khiếp nha. Nghĩa là Trái Đất quay quanh Mặt Trời không chậm một giây nào hết nha. Mỗi năm đều như vậy, đều như vậy trong suốt bao nhiêu chục ngàn năm
[51:00]qua, vậy mà năm nay nó chậm một giây khoa học phát hiện liền. Ta thấy thời gian nó chắc như vậy, ổn định như vậy, vậy mà ngài Long Thọ bằng cái lý luận của mình trong cái cuốn Trung Luận ngài chứng minh rằng thời gian không có thật. Đọc tới đó ta choáng váng liền. Nhưng mà ngài nói có cái lý của ngài. Bởi vì ngài Long Thọ là một bậc thánh trong đạo Phật mà, ngài khủng khiếp lắm. Vậy tại sao mà thời gian không có thật? Ở đây ta nói thế này, là thời gian nó chỉ có nghĩa khi mà ta ta đối chiếu nó với một cái sự việc gì đang thay đổi. Có cái gì có thay đổi thì thời gian có ý nghĩa, còn nếu không có cái gì thay đổi thì thời gian vô nghĩa.
[51:49]Nó như thế này, ví dụ như ta thấy mùa xuân đến, hoa mai nở ha, rồi sự sống đâm chồi, đến khi mùa hè nắng gắt, mùa thu lá rơi, mùa đông băng giá, có những sự thay đổi mùa màng như vậy thì ta biết rằng thời gian đang trôi qua. Đây là mùa xuân, đây là mùa hè, đây là mùa thu, đây là mùa đông. Ta thấy một người nhỏ lớn lên dần dần tới già tới chết, ta biết thời gian đang trôi qua, con người sinh rồi lão, bệnh, rồi tử vì có sự hoặc là ta đến thăm lại cái người bạn thì ta thấy cái con chó hôm trước ra mừng mình hôm nay đã nằm bệnh, rồi cái cây mà năm trước ta đến thăm hôm nay đã cành lá đã sum sê, cái người bạn của mình da mặt đã đốm đồi mồi,
[52:36]cái căn nhà của bạn, cái ghế mà ngày xưa ta với bạn ta ngồi uống trà thâu đêm để mà đàm thơ luận đạo thì bị ai móc mất cái nệm mút ở bên trong, ai thò thò tay ngoáy mất rồi còn có cái vỏ không, mà người bạn mình cũng chưa thay ghế mới. Nên chính có những cái thay đổi đó ta mới buột miệng nói rằng ồ vậy mà thấm thoát đã 3 năm nay là ta mới gặp nhau, 3 năm. Chứ nếu lúc đó mà ta trở lại, con chó nó vẫn còn nhỏ nó ra chào ta, cái cây nó vẫn đứng ngang đó, người bạn ta vẫn trẻ, cái ghế vẫn mới tinh, tự nhiên ta không nhớ là đã 3 năm trôi qua. Phải không? Ta thấy giống như vừa mới đó, nhưng bởi vì sự việc thay đổi,
[53:16]ta mới phát hiện ồ đã 3 năm qua bây giờ ta mới gặp nhau. Cho nên nhớ rằng thời gian chỉ có ý nghĩa khi mà sự vật việc có thay đổi. Và như vậy, cái gì mà nó thay đổi nhiều thì thời gian càng có ý nghĩa, còn cái gì mà nó chậm rãi, nó tĩnh lặng thì thời gian nó không có nghĩa nhiều lắm, không có nghĩa, không có ý nghĩa nhiều lắm. Vì cũng 5 phút nhưng mà có những cái 5 phút vô nghĩa. Ví dụ bây giờ ta nằm ngủ thì 5 phút là vô nghĩa, không quan trọng. Nằm 5 phút nướng thêm nửa tiếng nữa cũng không sao hết. Nhưng mà cái 5 phút trong phòng thi là làm sao? Cực kỳ cực kỳ quan trọng. Khi mà sẩy 5 phút mà thì ta viết bài 5 phút nữa ta mới làm xong mà
[54:01]bây giờ chuông đã gõ rồi thì 5 phút đó là 5 phút chết người. Phải không? 5 phút chết người. Vì vậy là thời gian có ý nghĩa khi mà cái sự việc nó thay đổi như thế nào. Mà ngài Long Thọ ngài nói như vậy đó, ngài nói thời gian không có thật. Còn nếu mà việc nó tĩnh lặng đứng cứng lại hết, không một cái gì nhúc nhích hết thời gian biến mất liền. Ví dụ, ví dụ bây giờ toàn thể hội chúng chúng ta ngồi đây ta không nhúc nhích, tất cả mọi người nín thở, đèn cứ sáng, quạt không quay, đứng yên, không cành lá lung lay cứ vậy hết, không ai đứng đơ luôn. Thì thời gian vô nghĩa, thời gian vô nghĩa, coi như thời gian biến mất, không có.
[54:42]Nhưng bởi vì ta nhúc nhích qua lại, cái quạt quay qua quay lại, cái lời nói cứ vang lên hết lời này tới lời kia nó thay nhau nối tiếp nhau nên ta thấy thời gian đang trôi qua. Ồ, nãy giờ hơn 1 tiếng ổng ngồi ổng lải nhải nói hoài chưa cho mình về, ví dụ vậy. Thấy không? Vì nó có có thay đổi nên ta thấy thời gian có ý nghĩa. Hử. Ta mới phục ngài Long Thọ, một cái đầu của 2.000 năm trước mà đã nhìn ra được điều này, mà ngày hôm nay ta chỉ là người khám phá lại, học lại mà thôi. Hử. Chính vì vậy, khi mà những vị thánh mà nhập định các ngài thấy thời gian ngưng luôn. Có những vị vậy. Coi như ta nghe những thiền sư kể lại khi ngài vào ngồi thiền nghe tiếng
[55:27]chuông vào thiền, đến khi nghe lại tiếng chuông nữa thì xả thiền, không ngờ đã đi qua một đêm mà không biết, không biết qua một đêm. Hoặc có những vị vào ngồi thiền thấy chút xíu, bước ra 7 ngày mất tiêu. Nhưng có một lần ngài Đại Ca Diếp ngài nhập định 7 ngày, ngài nhập diệt tận định 7 ngày. Mà diệt tận định là khủng khiếp lắm á. Diệt tận định là vào trong đó, vào trong bản chất của vũ trụ, thấy trùm hết vũ trụ. Ngài xuất định ra thì cái người đó mới thí chủ đến mời ngài cúng bữa cơm đầu tiên. Đức Phật khen liền, Đức Phật khen cái người thí chủ mà cúng cho ngài Ca Diếp cái bữa cơm đầu tiên sau khi ngài
[56:04]xuất diệt tận định, Đức Phật nói người đó công đức rất là lớn bởi một vị A La Hán vừa mới nhập diệt tận định ra. Nên sau này mà ta nghe nói A La Hán, A La Hán thật sự là không có chính xác lắm đâu. Chỉ một số vị thật sự là A La Hán phải nhập được diệt tận định, có thần thông quảng đại mới đúng là A La Hán. Mà khi các vị vào trong đó rồi, thời gian biến mất. Lát nữa ta sẽ nói lại, ta sẽ nói lại cái ý nghĩa ba loại thời gian của khoa học, thời gian của cõi trời, thời gian của Phật là như thế nào. Nè. Rồi cái thời gian nó cũng biến thiên theo cái tâm lý của chúng ta nên mới có cái câu là nhất nhật tại tù
[56:43]thiên thu tại ngoại, là một ngày ở trong tù bằng cả ngàn năm ở bên ngoài. Là vì sao? Vì trong đó ta bị bức xúc và ta bị sốt ruột nôn nóng mong ra ngoài. Cái chữ mong, chính cái mong mong muốn á, cái nôn nóng á làm cho thời gian nó càng càng dài ra. Ta đừng có nôn á thì thời gian nó sẽ đi qua nhanh. Ta càng nôn nóng thì thời gian càng nhanh chóng. Còn ví dụ ta gặp một cái người thân yêu của ta, lâu ngày mới gặp lại ta mừng rỡ, nói chuyện vui vẻ thì làm sao? Thời gian nó qua rất là rất là nhanh. Nói trời ơi sao mới gặp anh ở đây mà nói chuyện loay hoay cái hết giờ phải đi về. Thì ra là vậy, là chính cái ta muốn kéo dài thì thời gian nó lại không không
[57:27]dài, còn cái ta muốn thời gian nó qua mau thì nó lại không không mau. Nó chơi kỳ vậy á, nó không theo ý ta. Ừ. Ở ngoài đường ta thấy có cái bảng thế này: Thà chậm một giây còn hơn hơn gây tai nạn. Phải không? Có thấy không? Đó, thà chậm một giây còn hơn gây tai nạn, nghĩa là làm sao? Cái a những nhà chức trách họ khuyên chúng ta rằng là đừng có phải ráng mà đi cho vượt qua một cái cái khúc ngoặt nào quan trọng để đi cho lẹ, à ngay khúc ngoặt đó ta bị chết. Nhiều khi cái giao điểm lúc đó ba chiếc xe nó lại gặp lại một trên một khúc đường là ta cũng ráng chui vô đó để ta lách đi qua luôn, ngay cái đúng nó rất dễ chết.
[58:10]Thấy ba bốn chiếc xe nó dồn lại một chỗ ta chậm thắng liền cho ba cái nó dồn rồi nó nó xé ra rồi ta hãy đi qua cái khúc đó. Tệ, đi trên đường vậy, có nhiều lúc tự nhiên có những thời điểm đặc biệt nào đó ngay đúng một vị trí đó cùng lúc đó ba bốn chiếc nó lại gặp lại một chỗ. Không phải nó đi cùng chiều á, nó đi cùng chiều mà nó vẫn gặp lại một chỗ, lúc đó ta né qua đi, thà chậm một giây còn hơn là gây tai nạn. Nhưng mà có cái kỳ nè. Có cái kỳ là nhiều khi á mình nằm ở không á cả nửa tiếng đồng hồ lại không tiếc thời gian, mà lúc chạy xe tới lúc đó ráng chạy cho lẹ vượt qua người ta để đâm đầu vô chỗ chết.
[58:49]Nhiều lúc rất là kỳ, có không? Có. Thành thử bây giờ ta chia ra bớt, thay vì là lúc đó ta ráng ta vượt qua để mà mà qua cái khúc nguy hiểm, thôi đừng thèm vượt, ta sẽ bớt, lát nữa về nhà bớt nghỉ lại. Thay vì ta nằm nghỉ một tiếng đồng hồ ta nghỉ thôi 50 phút thôi, để 10 phút ta bù vô cái chỗ đi xe chậm lại, được không? Được quá đi chứ, nhưng mà người ta lại không nghĩ như vậy. Lúc thì phí bỏ thời gian có không, còn lúc mà nhà lúc nguy hiểm thì cứ ráng chạy xe cho lẹ để dễ chết. Ở đây là cái sử dụng thời gian không hợp lý. Có những lúc cần phải chia cho đều, lúc ở không chi mà lúc đâm đầu chạy gấp chi cho chết. Đó.
[59:29]Nhưng cũng có những thời điểm rất quan trọng mà ta phải xử lý rất là tập trung, và có những cái thời điểm, những khoảnh khắc, những thời gian ta thong thả buông lơi được. Không phải là thời gian nào cũng giống thời gian nào, vì vì vì có những lúc khác nhau như vậy. Ví dụ bây giờ nói là thì giờ là tiền bạc hay thời gian là quan trọng ta đừng có phí, nhưng mà không phải lúc nào cũng giống như lúc nào. Trong cuộc sống con người có những khoảnh khắc nó quan trọng hơn những khoảnh khắc khác. Ví dụ như lúc mà ta xuống tóc để xuất gia, cái khoảnh khắc đó là sao? Cực kỳ thiêng liêng. Đời chúng ta bước vào một thế giới khác,
[1:00:10]một cuộc sống khác, một hướng đi khác hoàn toàn, khác với cái lúc ta ngồi vo gạo nấu cơm. Ngồi vo gạo nấu cơm chả gì thiêng liêng á, nó cháy sình nồi này nấu nồi khác ăn không có gì quan trọng. Phải không? Nhưng mà lúc cạo tóc xuất gia là lúc thiêng liêng ta phải tập trung hết sức mình, đem hết cái tâm thành của mình mà dâng lên chư Phật và chư Tăng. Để từ đây cuộc đời mình đi vào một cái hướng cao thượng của Phật và mong rằng mình không có cái sai sót gì trong suốt cuộc đời tu hành của mình. Hi vọng là như vậy. Nên cái thời điểm nó nó khác nhau, vì vậy có lúc là ta phải tập trung cực độ để xử lý nhưng có lúc ta lơi để bớt dưỡng dưỡng sức.
[1:00:46]Ví dụ cái người bác sĩ cũng vậy, họ đi vào trong cái ca mổ thì trong nửa tiếng đồng hồ khi mà họ cầm cái dao họ mổ người bệnh nhân là cái sinh mạng người đó nằm trong tay họ. Cái nửa tiếng đó họ phải đem hết tinh thần, trí tuệ, sự cẩn thận cái trách nhiệm của họ để làm việc. Nhưng ra khỏi nửa tiếng đó rồi, họ đi chơi rồi, không quan trọng nữa. Nên trong cuộc sống của ta có những thời điểm quan trọng hơn những thời điểm khác. Chứ không phải lúc nào cũng như lúc nấy, thì ta tùy lúc mà mà mà ta xử lý như vậy. Còn chúng ta hay nghe cái câu nói là, "Thì giờ là là vàng bạc." Đúng không?
[1:01:27]Đúng không? Rất là đúng. Nhất là khi ta nói chuyện điện thoại di động phải không? Bên kia mà nói dai quá, bên đây mình đánh lô tô. Mà nhất là mình là người gọi nữa. Mình là người gọi cái bên kia nó nói. Nên người ta nghe nói là Tấn Beo nói chuyện á, ông già ổng nói chuyện điện thoại, "Ủa, điện thoại ai mà con nói hoài vậy con?" Nói, "Không sao ba, điện thoại mượn." Nói nữa, cái ông mà đưa điện thoại mượn ổng ngồi ổng nhảy tới nhảy lui ổng hết chịu nổi rồi, mà đây cứ cầm điện thoại nói hoài. Nên ta phải hiểu rằng, khi cái thời buổi mà có điện thoại di động, ta càng thấm thía câu mà thời giờ là là tiền bạc.
[1:02:01]Hoặc là có những cái bãi đậu xe cao cấp á, họ tính từng phút. Khi chiếc xe hơi vào cái bãi đậu rồi, là bắt đầu họ bấm giờ một cái liền, rồi ta đi làm đâu làm, chạy ra lấy xe cho lẹ. Bởi vì cứ ở lâu là tiền trả xe nó tính dần tính dần lên. Những bãi đậu xe cao cấp bảo dưỡng rất an toàn mà những nơi mà không có chỗ đậu xe thì như vậy ở nước ở những nước văn minh. Hoặc là cái lãi suất ngân hàng cứ mỗi tháng, ví dụ mình vay 1 tỷ, mỗi tháng nó bao nhiêu triệu á, 10 triệu 10 triệu cứ mỗi tháng, rồi ta thấy là cứ mỗi tháng 10 triệu thì thời gian đúng là đúng là vàng bạc. Hoặc là cái người ở mà phải thuê nhà là sao?
[1:02:38]Đúng thời giờ là là vàng bạc thật sự. Cứ mỗi tháng là mà thấy thấy trả tiền rất là lẹ, phải không? Nghĩa là lương thì tới lâu, mà cái tiền nhà thì tới rất là lẹ. Như vậy, nên ta thấy là khi mà thời giờ là vàng bạc, khi mà thời giờ là vàng bạc như vậy thì buộc đầu óc ta là sao? Đầu óc ta làm sao? Căng thẳng. Đếm từng giờ, đếm từng giây đến từng phút để sống. Ta làm cái gì là ngoài cái đồng hồ nó đang chạy, đầu ta có thêm cái đồng hồ để chạy nữa. Lúc nào cũng đối chiếu, nhìn cái đồng hồ trên tay để làm việc cho cho tiết kiệm để tiết kiệm tiền bạc. Mà sống như vậy sướng hay khổ? Mệt thấy mồ, sướng ích gì đâu.
[1:03:21]Mà cái thời đại công nghiệp càng lúc càng nhiều á thì cái thời gian nó càng quý giá. Những người chủ mà trả tiền cho công nhân vậy, trả lương theo giờ, trả lương theo ngày rất là mệt. Hoặc là ta thuê cái gì ta trả tiền cũng rất là mệt. Cho nên con người buộc lòng cứ phải tính toán thời gian căng thẳng làm cho làm cho cái đời sống á không còn sung sướng nữa. Cái thời đại công nghiệp á, cái năng suất lao động được chú trọng thì các nước phương Tây, các nước kỹ nghệ, họ có đủ chiêu thức để vắt cái sức lao động của cái người nhân viên, buộc người nhân viên phải làm hết sức mình, làm rất là căng thẳng.
[1:03:59]Nó có cái lợi là có thể là xã hội được nhiều vật chất hơn, nhiều dịch vụ hơn, nhưng mà con người căng thẳng hơn. Và khi con người căng thẳng hơn thì cái ý nghĩa cuộc sống nó mất dần dần, mất dần dần. Nên đó là lý do có nhiều người Việt kiều họ ở bên kia làm việc vất vả, có tiền chạy về Việt Nam chơi cho nó sướng. Tại bên Việt Nam cái đời sống nó giãn, thanh thản hơn. Ờ và người ta sống ở quê hương mình trong cái đời sống thanh thản như vậy, người ta thấy hạnh phúc hơn, bớt mệt cái đầu. Rồi nhiều người chê, nói người Việt Nam mình làm việc không có năng suất, làm việc chơi quá. Nhưng thôi, thôi kệ, vậy mà tôi sống hạnh phúc, tôi sống hạnh phúc.
[1:04:39]Tôi không cần làm giàu mà để khổ tâm, để căng thẳng, nghèo một chút vậy mà sống vui. Nên sau này vậy, một bên á các nhà kinh tế học á thì đo cái mức tiến bộ quốc gia bằng cái GDP là thu nhập quốc dân. Nhưng một nhà xã hội học khác thì đưa ra cái mức gọi là hạnh phúc quốc dân. Coi coi trong xã hội đó người dân được hạnh phúc hay không, chứ không phải là người dân có nhiều tiền hay không. Và vừa rồi, những cái chỉ số mà đo theo tiêu chuẩn của xã hội học thì người ta đánh giá rằng Việt Nam là một trong những nước mà có chỉ số hạnh phúc nhất Đông Nam Á, nhất Đông Nam Á. Đây là điều rất là lạ. Mà ta thấy ta có giàu bằng các nước chung quanh không?
[1:05:21]Không, không giàu bằng, nhưng ta hạnh phúc hơn họ. Bởi vì sao? Bởi vì ta sống không căng thẳng lắm. Có thể ta nghèo hơn nhưng ta thanh thản hơn, con người sống với nhau yêu thương hơn, chan hòa hơn, lễ nghĩa hơn, đàng hoàng tử tế hơn. Ta có thời gian để ta đi chùa, ta nghe pháp mà không còn cần phải bận tâm nhiều lắm, không cần phải đắn đo, phải tính toán nhiều. Cứ đi chùa là đi, nghe pháp là nghe, không phải bận tâm. Và chính nhiều cái yếu tố đó cộng lại người ta mới tính ra rằng chỉ số hạnh phúc của người Việt Nam cao hơn nhiều nước Đông Nam Á. Đây là điều ta ta cũng rất là vui. Và ta cứ như thế mà giữ cái hạnh phúc của mình.
[1:06:01]Nghĩa là ta sống tận tụy, tử tế, hy sinh với cuộc đời nhưng mà không tham vọng, không tham lam và không căng thẳng. Ta biết sử dụng thời gian của ta một cách hợp lý, nghĩa là ta biết tiếc thời gian để tu hành, để làm việc, để làm công đức nhưng không sốt ruột. Ta sống đúng tiêu chuẩn như vậy thì ta sẽ là những người hạnh phúc của cái thế gian này. Ừ. Cho nên đó là cái gọi là ta biết tiết kiệm thời gian á, nhưng đừng bị buộc phải tính từng giờ từng phút vất vả như vậy. Người tu cũng vậy, là đừng bao giờ đặt đúng cái kỳ hạn mà ta phải chứng đạo. Ta chỉ nên lo cái gì? Ta chỉ nên lo là đi cho đúng đường
[1:06:48]của Phật dạy, chứ đừng có kỳ hạn là à năm nay là à tu 3 năm là ta phải chứng cái gì, 4 năm phải chứng cái kia. Không có đâu, không bao giờ có. Nhiều khi đọc trong cái kinh Phật ngày xưa, qua một mùa an cư có bao nhiêu vị đắc đạo, cái thời nay vậy vào thời an cư ta quyết liệt ta tu để đắc cái gì, không đắc gì hết. Vì chính cái sốt ruột làm cho ta không đắc đạo được, nên ta tinh cần, tiết kiệm từng giờ từng phút để tu nhưng không sốt ruột. Nha, cái quan điểm đó rất là quan trọng. Chỉ sợ là ta tu sai lời Phật dạy thì muôn ngàn năm sau không chứng được, hoặc lỡ có chứng cái gì một chút xíu rồi cũng
[1:07:27]bỗng nhiên nó phát sinh một cái kết quả xấu rồi điên luôn. Rất nhiều người vào định rồi sau đó vào nhà thương điên, rất nhiều người. Có một cái thế này là ở đây có ai biết mình sẽ sống tới bao nhiêu tuổi rồi chết không? Có không? Nếu biết thì sao? Nếu ta biết, à tôi năm tôi sẽ được 73 tuổi, tôi chết. Người kia, tôi tới 80 chết. Người kia, tôi biết tôi chỉ 50 chết. À nếu mà biết chính xác như vậy thì ta dễ sắp xếp thời gian cuộc đời mình phải không? Nếu mà cái người biết mình 50 tuổi chết thì họ sẽ tính rồi họ sẽ học tới đâu, tới đâu họ ngưng học, bắt đầu họ làm, tới đâu họ làm làm gì làm gì làm gì, tới đó chết, xong, nếu họ biết.
[1:08:13]À hoặc là cái người mà sống được tới 80 thì họ giãn thời gian ra thêm, nói, "Tôi còn mấy năm tôi chơi cho sướng vì còn lâu." À lúc nào học, lúc nào đi làm, lúc nào chơi rồi bắt đầu đã rồi thôi bây giờ tới lúc tôi đi tu. Tại tới năm đó tôi mới chết. Nếu ta biết trước ta sống thọ được bao nhiêu ta sẽ phân phối thời gian của mình. Nhưng mà tiếc rằng ta không biết chính xác. Ta không biết chính xác, cho nên vì vậy ta phải sống như thế nào? Ta phải sống như thế nào? Ta phải sống theo hai cái tiêu chuẩn. Thứ nhất là ta phải sống như là ngày mai mình không còn được sống nữa. Cái này ta nói đâu rồi? Trong cái bài giảng về về sóng thần.
[1:08:58]Những người á bị cơn sóng thần cuốn ập đi á, họ không bao giờ ngờ rằng chỉ một phút sau họ đã chết. Vì cơn sóng thần đã chuẩn bị vào tới họ không biết, không biết chuyện đó. Rồi sau đó là tất cả tan biến hết, những bãi biển hoang tàn. Mà có nhiều điều họ định làm, như họ định là tuần sau họ sẽ làm, nhưng tuần này họ đã chết rồi. Cho nên có những điều tốt đẹp ta định làm thì nên cố gắng làm. Về vậy tiêu chuẩn thứ nhất mà ta sống là hãy sống như là ngày mai mình không còn được sống nữa, tiêu chuẩn thứ nhất. Nhưng tiêu chuẩn thứ hai, nhưng ta vẫn phải giữ tâm mình thanh thản và tùy duyên, chứ không phải là sốt ruột.
[1:09:42]Vì có nhiều điều ta muốn làm nhưng không phải cái duyên cho phép ta làm, còn những gì ta làm được hãy cố gắng làm trong ngày ngày hôm nay, đừng để tới ngày ngày mai. Đó là cái triết lý ta sống vì ta không biết được là cuộc đời ta sẽ kéo dài được bao lâu. Một người bạn vừa ngồi chơi với ta đó, ta quay lưng đi, lát sau nghe người đó đã tai biến vào trong bệnh viện nằm rồi, không biết gì nữa, hôn mê 3 tháng sau chết. Có những trường hợp như vậy, không ai biết trước. Và chính vì không biết trước được nên ta hãy sống như ngày mai mình không còn được sống nữa, nhưng mà vẫn thanh thản, tùy duyên. Bây giờ ta nói về ba cái ý nghĩa thời gian.
[1:10:24]Thứ nhất là thời gian của khoa học hiện đại. Hiện nay á là các nhà khoa học đã chế được những con chip điện tử để xử lý những cái phép tính mà ta tưởng tượng như thế này. Ví dụ bây giờ ta nói là 12 cộng với 51 bằng bao nhiêu? Nhiêu? 12 cộng 51 là 63. Mấy giây mới tính được cái đó? 3 giây, rồi giỏi, cho 10 điểm. Nhưng một con chip điện tử á, trong 1 giây nó tính được 3 tỷ phép tính như vậy, 1 giây tích tắc 3 tỷ phép tính liền. Sợ chưa? Thời gian của khoa học ngày nay. Và vừa rồi, họ mới chế được một con chip mới nhất, 1 giây tính được 10.000 tỷ phép tính. Con chip hiện đại, tích tắc 10.000 tỷ phép tính đã tính xong. Sợ chưa?
[1:11:23]Cái đầu con người không theo kịp. Và vì vậy, họ đưa những con chip đó vào những cái máy tính, vào những cái kỹ thuật để làm công việc cực kỳ nhanh giùm cho con người. Nhưng vì máy nó làm nhanh quá, nó ép con người đi theo. Thế là con người làm việc vẫn phải tính từng giờ từng phút theo, làm ta căng thẳng theo cái thời gian mà khoa học đã cho ta. Lẽ ra, khi cái máy mà nó tính nhanh như vậy, nó làm giúp được con người như vậy, thì con người sao? Sẽ được quyền ở không bớt, phải không? Tại vì máy móc đã gánh vác giùm cho con người. Nhưng mà ngược lại, máy móc nó tính nhanh chừng nào thì nó ép con người phải làm việc nhiều để chạy theo máy.
[1:12:07]Đó là lý do tại sao mà thời đại công nghiệp người ta lại cực hơn, căng thẳng hơn. Cái thuở ban đầu á, cái con người họ đi cuốc từng miếng cuốc đất, họ cày, nhiều khi họ kéo cày, sau đó họ nuôi con bò, con trâu kéo cày giùm. Cho đến cái ngày mà khoa học phát minh ra cái máy kéo, máy nổ để cái dàn xới phía sau kéo thì ta những tưởng rằng khi mà có máy móc nhiều như vậy thì con người sẽ bớt thời gian làm việc để dành thời gian để hưởng thụ, giải trí, vui chơi, học hành hoặc là tu tập. Ta những tưởng như vậy. Hoặc là đến cái lúc mà người ta chế được cái máy vi tính để tính toán giùm cho con người,
[1:12:51]vẽ nguyên cái tòa nhà, thay vì cái người kiến trúc sư phải mày mò vẽ từng nét tính toán, thì bấm vào máy rè rè rè một lát nó dựng nguyên cái căn nhà lên cho ta đầy đủ chi tiết, dầm, kèo, cột, không gian bố trí đâu đó hết, là ta đỡ mất thời gian rất nhiều, thì ta những tưởng rằng với cái máy móc tính giùm ta, máy móc cánh tay cơ khí làm giùm ta thì con người sẽ rảnh rỗi hơn. Nhưng không. Cơ khí làm giùm ta, cái vi tính nó tính giùm ta chừng nào thì ta lại càng bận chừng nấy, bận thêm chừng nấy. Không biết sao kỳ, không biết nữa. Không biết sao kỳ. Thua luôn, không biết. Nên vì vậy, đã đến lúc mà ta phải giật mình nhìn lại điều này.
[1:13:36]Là máy móc làm thay cho con người để cho con người dành nhiều thời gian cho sự thăng hoa tâm hồn của mình trong cái sự tu tập tâm linh, chứ không phải là ta chạy đua với máy mà tìm ra để kiếm tiền nhiều hơn, không phải như vậy. Đến đã đến lúc xã hội phải suy nghĩ lại, triết lý sống con người phải thay đổi lại. Là có máy để cho con người tu, chứ không phải có máy rồi con người chạy đua với máy, mình chạy không kịp nó. Một tỷ mà nó làm 10.000 1 giây mà nó làm 10.000 tỷ phép tính thì ta không chạy đua lại với máy nổi. Thôi để máy, máy làm gì đó làm, và ta cứ tu cái đã.
[1:14:19]Đó là thời gian của khoa học. Bây giờ ta nói về thời gian của cõi trời. Theo tương truyền, 1 ngày ở cõi trời bằng bao nhiêu ngày ở hạ giới?
[1:14:31]Không biết đâu nha, đừng có nói 1 năm nói ẩu. Đại khái là một khoảng thời gian rất là dài nên có chuyện Từ Thức lạc vào động tiên. Ở ngoài Thanh Hóa có cái gọi là hang Từ Thức. Tức là Từ Thức vào động tiên, gặp tiên rồi cái lấy vợ tiên. Đến khi trở về, thay đổi hết, làng xóm hỏi không ai biết. Hỏi: "Vậy có ai biết Từ Thức không?" Nói: "Dạ, ngày xưa ông cố của tôi có làm bạn với cái ông tên là Từ Thức, rồi nói ổng đi lạc đâu vô rừng rồi ổng chết mất rồi." Rồi Từ Thức mới thấy mình vẫn còn trẻ, thấy không? Mình mới sống với vợ tiên mình có 1 năm à, nhưng quay về làng xóm đã trôi qua bảy tám chục năm đã trôi qua rồi.
[1:15:09]Cái câu chuyện của cổ tích Việt Nam, ta thấy cái khái niệm về thời gian của ông cha ta cũng rất là đặc biệt, đã biết được cái tính tương đối của thời gian. Là cái thời gian của cái cõi giới này nó khác với thời gian ở cõi giới khác. Mà nếu ta đem ta đối chiếu so sánh thì ta sẽ bất ngờ thấy một cái sự khập khiễng kỳ lạ. Một người ở một năm chưa già đi bao nhiêu, vậy mà trở về lại với đời sống của dương gian là mọi người đã già, đã chết đi, đã qua đi nhiều thế hệ. Thì cũng vậy, một ngày ở trên cõi trời nhiều khi bằng cả mấy chục năm hoặc là cả trăm năm dưới hạ giới. Đó là lý do tại sao mà cõi trời và cõi người không
[1:15:53]có cái tương thích hay là liên hệ nhiều. Vì sao vậy? Bởi vì một cái thiên tử cõi trời á, họ thấy trong ngày hôm nay họ có bao nhiêu việc phải làm. Rồi sau khi họ làm xong việc, họ mới sẽ nhìn xuống cái cõi người để thăm viếng những người thân, theo dõi những người bạn đang còn ở dưới hoặc là những người đệ tử mình đang còn tu dưới này, sẽ xuống độ cho những người này người này. Nhưng mà việc kia họ làm một ngày chưa xong, lúc mình dưới này mình sao? Ngủm cù đèo rồi. Chết mất tiêu. Vì vậy nói: "Ủa, trời sao thầy mình tu ổng lên cõi trời không thấy ổng độ mình?" Ổng lên ổng mới, nói: "Tao mới ở chưa được một ngày mày hối hoài."
[1:16:32]Sự thật là cái thời gian trên đó nó vậy, nó khác nhau. Do đó, giữa cõi người và cõi trời không có tương thích nên ít có sự liên hệ. Cho nên ta đừng có trách cái người cõi trời lắm. Mặc dù là nhiều khi ta hay giận, ta nói các vị thiên tử ở đâu không chịu góp một tay giữ gìn, hướng dẫn cái thế giới này để cho con người bớt ác độc với nhau, bớt lầm lỗi. Để cho con người cứ sa đọa hoài, cứ lầm lỗi hoài, cứ chém giết, cứ đau khổ hoài vậy, các vị ở đâu? Hỏi các vị nói: "Không, còn đang bận việc chút xíu nữa xuống, chút xíu nữa xuống, để yên, ráng chịu chút đi, lát tao xuống." Nhưng mà một lát của ổng thì mình chết mất rồi.
[1:17:12]Nên là cái thời gian giữa cõi trời cõi người không có tương thích, làm cho các cõi giới khó có cái liên thông với nhau được. Chứ không giống như những chuyện cổ tích hay là những cái kinh của các tôn giáo mà thấy các vị thần cứ tối ngày chăm chăm canh cõi người mình, không có, ít lắm. Nên chính vì vậy mà tự mỗi người chúng ta phải nỗ lực sống cho đúng, tu cho đúng, đừng bao giờ ỷ lại có một sự dìu dắt hay là che chở nào đó ở ơn trên. Cái quan trọng là luật nhân quả che chở cho ta, bởi cái việc làm đúng của ta, bởi cái cái nghiệp lành của ta. Còn thời gian của Phật là sao? Thời gian của Phật là sao?
[1:17:54]Ở trên cõi trời á, 1 ngày bằng mình đây 50 năm, 100 năm. Thì của Phật là sao? Của Phật: "Một sát-na tức là vĩnh cửu. Một sát-na tức là vĩnh cửu." Này hiểu được không? Không không hiểu nổi. Cái này chỉ những người chứng đạo rồi mới biết với nhau thôi, chứ còn ta không hiểu nổi. Nên đây cái cái thời gian của Phật giống như ngưng lại. Trong một cái chớp mắt, Phật thấy được toàn bộ thời gian từ ngàn xưa tới ngàn sau. Phật thấy hết luôn. Mà chính vì thấy được ngàn xưa tới ngàn sau mà Đức Phật mới có cái túc mạng minh, thiên nhãn minh, là thấy lại vô lượng kiếp của mình cho tới đầu mút của luân hồi,
[1:18:40]khởi đầu là gì, và thấy vô lượng chúng sinh người nào sao sao, thấy hết luôn. Nhưng mà có cái khác là ở tương lai thì nó khác, là bởi vì tương lai không có cố định. Quá khứ thì cố định rồi nên thấy nó như 2 với 2 là 4, nhưng còn tương lai thì nó 2 không phải là với 2 nữa, mà 2 nó với 2,1 hay 2 nó
[1:19:03]với 2 cộng m. Có cái tham số m nó mờ mờ ở trỏng á, thì nó thay đổi theo cái tâm của con người, cái nghiệp của con người. Cho nên tương lai tổng quát nó đi về phía đó nhưng nó có nhiều cái sự thay đổi về chi tiết. Ví dụ như biết một người này ba kiếp nữa sẽ làm vua, Phật biết chắc. Nhưng mà đó là tổng quát thôi, chứ còn ông vua như thế nào, cái hoàn cảnh thuận lợi ra sao thì nó có những cái biến đổi chứ nó không cố định răn rắc, mà có những cái biến đổi nhè nhẹ nhè nhẹ. Vì trong ba kiếp nữa cái người này họ còn làm nhiều cái hạnh nghiệp khác nhau. Nhưng mà cái định nghiệp thì cũng sẽ làm vua, đó vì vậy.
[1:19:43]Cho nên khi một vị Thánh như một vị A-la-hán hay hay một Đức Phật vậy, nhìn ngược về quá khứ thì thấy hết vì nó đã cố định, nhưng mà nhìn tới tương lai thì thấy rõ những cái nét chính của tương lai, còn những nét chi tiết thì vẫn có sự biến thiên do nghiệp chúng sinh có thay đổi. Hôm nay, chúng ta vui mừng đón cái ngày bổ nhiệm trụ trì của thầy Thích Thiện Châu, trụ trì chùa Nguyên Thủy. Chúng ta cũng tưởng niệm ngày giỗ của Hòa thượng Thượng Minh Hạ Tánh. Và chúng ta trao đổi với nhau một cái bài giáo lý để làm quà, gọi là "Ý nghĩa của thời gian". Và mong rằng mọi người chúng ta đều thấy rõ thời gian nó trôi qua nhanh
[1:20:25]như vậy, để chúng ta sống không uổng phí một khoảnh khắc nào. Từng khoảnh khắc trôi qua đều là những khoảnh khắc có ý nghĩa, bởi tâm ta lúc nào cũng thương yêu con người, bởi tâm ta lúc nào cũng thúc liễm. Dù những lúc ta nghỉ ngơi hay lúc ta bận rộn đều là những thời điểm, những khoảnh khắc mà sống rất là có giá trị, không có bị phí phạm. Trước khi dứt lời, kính chúc cho quý tôn đức được nhiều cái phước lành, chúng sinh dị độ, Phật sự được viên thành. Cũng trước khi chúc cho quý Phật tử được nhiều cái sức khỏe, may mắn, an vui, tinh tấn. Rồi chúng ta sẽ chia tay nhau, hẹn gặp lại một lúc khác.
[1:21:10]Thì sẵn đây, thầy cũng báo cho quý Phật tử ở Sài Gòn chút xíu, sợ không có dịp gặp, là khoảng 6:30 ngày 17 tháng 8 Âm lịch á thì giảng ở chùa Giác Nguyên ở Bến Vân Đồn, Quận 4 nha. Thầy có nhận lời mời cũng giảng trong cái buổi giỗ. Báo cho biết như vậy, làm vào 6:00 chiều cũng vào ngày Chủ nhật á, tối Chủ nhật, vậy. Thì xin nguyện cầu cho pháp giới chúng sinh đồng thành Phật đạo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:21:43]Xin mời đại chúng đứng dậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thật là phúc duyên cho trú xứ Chùa Nguyên Thủy của chúng con hôm nay được tin Thượng tọa giảng sư, pháp sư về đây bố thí pháp. Và chúng con đã mượn trên 600 cái ghế và ở chùa chúng con cũng có mấy trăm nữa, bây giờ hết ghế, có nghĩa là quý Phật tử về rất là đông. Kính bạch Thượng tọa, chúng con thay lời cho Thượng tọa Thiện Châu và ban tổ chức lễ bổ nhiệm trụ trì và ban đại diện Phật giáo thị xã Tân An, chúng con thành kính tri ân thời giảng của Thượng tọa ý nghĩa về thời gian, ý nghĩa thời gian của khoa học, thời gian của cõi trời và thời gian của cõi Phật.
[1:22:42]Theo Long Thọ ngài nói không có thời gian, đó là những ý niệm của bậc thánh chứng đạo. Tuy nhiên, tất cả Phật tử của chúng con hôm nay ở đây đều là những vị Phật tử phàm phu, nhưng có cái chủng nhân với trí tuệ của bậc thánh, với cái áp lực của thời gian, áp lực của cuộc sống, gia đình, tiền bạc, nhưng mà quý vị đã dẹp bỏ hết, tối hôm nay về thính pháp rất là trang nghiêm, thanh tịnh. Và như là dòng sữa pháp rót vào lòng tất cả quý Phật tử hôm nay, quý đại chúng hôm nay rất là vui. Chúng con kính nghe Đức Phật thì ở rất là xa, chư vị thánh thì cũng rất là xa, nhưng ở Việt Nam chúng con có câu mà chúng con rất là tâm đắc:
[1:23:42]"Nhất tăng đáo, nhất Phật lai". Hôm nay Thượng tọa về đây bố thí pháp, chúng con cũng rất là vui với cái tâm tùy hỷ, hoan hỷ với hội chúng. Và chúng con nhớ trong kinh có dạy: nơi nào dù là rừng núi hay là đồi cao, dù thành thị hay là đồng quê, nơi nào A La Hán đến, đất ấy thành an lạc, đất ấy thành đất thánh, đất ấy thành đất Phật. Tối hôm nay một buổi giảng rất là vui vẻ cho tất cả quý Phật tử đã ngồi yên tịnh và chúng con chắc rằng với cái tình cảm này và với cái thuận duyên này, thay lời cho Thượng tọa trụ trì chùa Nguyên Thủy, ban tổ chức bổ nhiệm trụ trì cũng như ban đại diện Phật giáo thị xã Tân An, thành kính đảnh lễ tri ân Thượng tọa pháp sư.
[1:24:51]Nguyện hồng ân Tam Bảo thường gia hộ cho Thượng tọa luôn luôn đầy đủ sức khỏe, đầy đủ những thuận duyên, thường chiếu cố cho đệ tử ở Long An chúng con thường về đây bố thí pháp như đêm nay. Chúng con xin thành kính đảnh lễ tri ân Thượng tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:25:43]Có nhân nào không quả, trót gây rồi phải trả. Đừng sầu than vướng mắc, đừng bận tâm oán trách, xin yên lòng sống vui.
[1:26:03]Dù rằng nhiều đắng cay, hận thù xin chớ vây, trong cuộc đời khói mây.
[1:26:15]Luân hồi dài muôn kiếp, gặp nhau không nuối tiếc, duyên lành chung đắp xây.
[1:26:28]Quay về đấng từ bi, ta chợt thấy đường đi, ôi Phật pháp diệu kỳ.
[1:26:39]Hãy đốt lửa thêm lên, thắp sáng cả đêm đen, để nói lời thân quen.
[1:26:53]Ngồi lại đây với nhau, bằng tình thương lắng sâu, niềm bình an sẽ lâu.
[1:27:06]Những nợ nần quá khứ, không muộn phiền nắm giữ, trả cho nhau tiếc gì.
[1:27:19]Biết rồi là nhân quả, biết rồi là huyễn hóa, biết rồi là giấc mơ, tất cả đều thoáng qua, cõi lòng chợt sáng ra.
[1:27:37]Xin chúng ta hướng vào
[1:27:46]trong trí tuệ bao dung. Tuy khó khăn kiếp người,
[1:28:01]môi vẫn in nét cười.
[1:28:08]Không ước mơ Niết Bàn,
[1:28:16]không chấp nhận trôi lăn,
[1:28:23]mây vẫn bay ngút ngàn,
[1:28:30]bầu trời xanh vẫn
[1:28:47]xanh.
[1:29:06]Có nhân nào không quả, trót gây rồi phải trả. Đừng sầu than vướng mắc, đừng bận tâm oán trách, xin yên lòng sống vui.
[1:29:26]Dù rằng nhiều đắng cay, hận thù xin chớ vây, trong cuộc đời khói mây.
[1:29:38]Luân hồi dài muôn kiếp, gặp nhau không nuối tiếc, duyên lành chung đắp xây.
[1:29:51]Quay về đấng từ bi, ta chợt thấy đường đi, ôi Phật pháp diệu kỳ.
[1:30:04]Hãy đốt lửa thêm lên, thắp sáng cả đêm đen, để nói lời thân quen.
[1:30:14]Ngồi lại đây với nhau, bằng tình thương lắng sâu, niềm bình an sẽ lâu.
[1:30:29]Những nợ nần quá khứ, không muộn phiền nắm giữ, trả cho nhau tiếc gì.
[1:30:42]Biết rồi là nhân quả, biết rồi là huyễn hóa, biết rồi là giấc mơ, tất cả đều thoáng qua, cõi lòng chợt sáng ra.
[1:31:02]Xin chúng ta hướng vào trong trí tuệ bao dung.
[1:31:14]Tuy khó khăn kiếp
[1:31:24]người, môi vẫn in nét cười.
[1:31:31]Không ước mơ Niết Bàn,
[1:31:39]không chấp nhận trôi lăn,
[1:31:46]mây vẫn bay ngút ngàn,
[1:31:53]bầu trời xanh
[1:32:03]vẫn xanh.