[0:08]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là sáng mùng 5, cái đề tài thầy giảng là "Ước mơ và nhận thức". Tức là ước mơ là điều ta mong mỏi, và cái điều ta mong mỏi dường như nó chẳng bao giờ thực tế. Lúc nào ta cũng mong cái điều đẹp nhất, cái điều tốt nhất, nhưng mà cái thực tế mà ta phải hiểu rằng là cuộc đời luôn bất toàn, cuộc đời luôn có nhiều cái ngang trái, thậm chí nó ngược hẳn lại điều ta mơ ước. Ví dụ ta mơ ta sẽ giàu sang, nhưng đôi khi thực tế ngược lại hẳn là ta sẽ trở thành nghèo hèn, vân vân. Nên trong cái cuộc sống này ừ chúng ta luôn luôn đi đánh đu giữa hai cái cánh là ước mơ và nhận thức thực tế.
[0:59]Nếu ta lệch một bên thì cuộc đời ta bắt đầu gặp trục trặc liền. Ví dụ như người chỉ sống bằng ước mơ thì ta chắc chắn một điều cuộc đời người đó sẽ thất bại. Hoặc là một người không biết ước mơ mà người đó chỉ lúc nào cũng nhìn vào thực tế cuộc sống để mà xử sự thì chắc chắn người này cũng thất bại luôn, là bởi vì họ sẽ trở thành người tàn nhẫn, khô khan, lạnh lùng, và cũng chẳng đem lại được điều gì tốt đẹp cho mình và cho người. Nên do đó cái trong cuộc sống này, cái mà phải biết ước mơ về cái điều tốt đẹp cho mình và cho cuộc đời, nhưng mà cũng phải biết nhận thức cái thực tế nó đang xảy ra như thế nào để mà mình ứng xử
[1:47]cho nó đúng thì đó là hai cái khía cạnh của một cuộc sống này. Ước mơ thuộc về cái trái tim, mà nhận thức điều thực tế thuộc về trí tuệ, và chúng ta sống trên đời ta không thể thiếu hai điều này. Một trong hai điều này không thiếu điều nào được hết. Nên do đó, hôm nay vào ngày đầu xuân, chúng ta có nhiều cái ước mơ cho năm mới, chính vì cái ước mơ cho năm mới mà ta hay chúc nhau những điều tốt đẹp. Cái lời chúc, có một lần thầy giảng một cái bài về chúc, chúc xuân. Cái lời chúc á luôn luôn nó hàm cái ý là ta mong điều tốt đẹp cho người thân yêu của ta. Thì dĩ nhiên là ta mong ai điều gì, sự thật chính là ta cũng mong cho ta điều
[2:33]đó, vì ta biết rằng đó là điều tốt đẹp nên ta mới mới mong cho người. Mà cái mong cho người là cũng ẩn chứa là ta công nhận đó là điều mà ta cũng mơ ước. Đó là thực tế như vậy, ví dụ như là nói: "Năm mới chúc anh khỏe mạnh", tức là ta biết sức khỏe là quan trọng, chính ta cũng cần điều đó. Ví dụ ta chúc cho người làm ăn phát đạt trong năm mới, thực sự là chính ta cũng ước mơ điều đó. Trừ thầy, thầy ước mơ mọi người giàu chứ thầy không ước mơ thầy đâu. Tuy nhiên thế này, là trong cái lời chúc nhau như vậy thì ta vẫn biết rằng là thực tế ta khó đạt được, nhưng không phải là vì thực tế khó đạt được mà ta không chúc nhau.
[3:16]Nên do đó cuộc sống cứ là đánh đu giữa cái điều ước mơ và cái điều thực tế. Đó là ta nói cái việc đầu năm, bây giờ cái đầu của một con người cũng vậy, đầu đời của một con người cũng vậy, là khi từ nhỏ, bắt đầu khi ta biết suy nghĩ, khi ta nghe chuyện thành công của một danh nhân này, của một anh hùng kia, của một nhà toán học nọ, nhà bác học nọ, là bắt đầu chớm lên trong lòng ta đã có sự ước mơ. À ai cũng vậy, chính nhờ cái ước mơ le lói le lói nuôi dưỡng ta từ hồi còn ấu thơ mà ta đã cố gắng học hành, cố gắng phấn đấu, cố gắng vượt qua biết bao nhiêu điều trở ngại khó khăn để nên người. Nên người thôi, chứ chưa chắc là ta đã đạt được như những cái câu chuyện
[4:02]về những cái danh nhân, những vĩ nhân mà ta đã đọc được, nhưng cái những cái ước mơ cao đẹp từ thuở ấu thơ đã đưa ta đi suốt cả cuộc đời này. Ví dụ như là thường á là cái ước mơ của ta từ thuở nhỏ nó được định hình từ những người mà ta thần tượng. Ví dụ như đứa nhỏ mà cha mẹ cứ cho nó nghe nhạc riết, rồi cứ xem nhạc, xem phim ca nhạc, nó thấy những người ca sĩ đứng trên sân khấu hát, múa, rồi dưới này được quần chúng yêu thích, cuồng nhiệt, thế trong đầu nó ước mơ lớn lên làm ca sĩ liền, là ta bị ấn tượng vậy đó. À ước mơ đó không biết là được hay không, có người được, có người không, nhưng mà đã hình thành một ước mơ.
[4:44]Và cái ước mơ làm ca sĩ nó sẽ lèo lái cái suy nghĩ của nó, cái sự học hành của nó, và những bạn bè của nó đi về cái hướng đó. Thì hướng đó tốt hay xấu thì dĩ nhiên ta cũng chưa có quyết định, còn tùy môi trường. Còn nếu như cha mẹ vậy, từ nhỏ cho con mình nghe những chuyện về những anh hùng của đất nước đã bảo vệ xây dựng giang sơn như thế nào, những vị vua công minh đã gìn giữ đất nước này, phát triển đất nước này qua những lúc gian khó như thế nào, rồi đời đời để lại tiếng thơm mà nhân dân ngưỡng mộ, thì vì vậy cái lòng nó le lói lên nó cũng muốn nó trở thành một anh hùng để có thể giữ gìn, phát triển, bảo vệ đất nước.
[5:26]Thì cái ước mơ đó cũng vậy, cũng lèo lái, ảnh hưởng, dẫn dắt cuộc đời của nó trong cái suốt quãng đời đi học, rồi lớn lên làm việc. Có khi lớn lên nó cũng chẳng làm được anh hùng, danh nhân gì đâu. Lớn lên đôi khi có những thất bại nào đó rồi nó cũng phải lập gia đình, có vợ, có con, rồi cũng phải mưu sinh kiếm sống, bươn chải vất vả, nhưng mà cái ước mơ để làm anh hùng xây dựng đất nước đã giữ cho nó một phẩm chất tốt đẹp. Nó không làm con người hèn hạ, tầm thường, bán nước, phản bội hay là một người tiểu nhân lật lọng, lừa đảo, không. Nên chính cái cái ước mơ đẹp từ nhỏ đã dẫn dắt cuộc đời nó đi, dù rằng có khi chẳng thành công nổi.
[6:04]Nhưng mà cái ước mơ đã rất là rất là quan trọng. Nên không làm được nhưng mà ước mơ đúng đã cứu cuộc đời của đứa bé đó cho tới lớn lên. Và cái người cha mẹ vậy đã vô tình định hình được cái ước mơ cho con mình thì cũng sẽ hưởng cái quả báo đó. Ví dụ mình định hình cái ước mơ con mình từ nhỏ cao đẹp, nhờ cái ước mơ dẫn dắt cuộc đời nó mà nó cố gắng phấn đấu trong tâm hồn nó, xây dựng những điều, những phẩm chất, những kỹ năng, những tài năng của nó, thì khi lớn lên là nó không làm người xấu thôi là cha mẹ đã được an lòng tới tuổi già. Còn nếu mà nó không có những ước mơ đẹp để dẫn dắt cuộc đời nó, lỡ nó sa chân vào lầm lỗi,
[6:45]rồi đến khi nó nghèo cùng, khốn khổ hoặc là tù đày, thì cái quả báo mà cha mẹ phải chịu lúc tuổi già thật là vất vả. Nên cái việc mà định hình cho con mình cái ước mơ từ nhỏ là cái, chính là cái nhân quả mà cha mẹ phải nhận lại lúc tuổi mình đã xế chiều. Nhưng mà nhiều khi cha mẹ quên, không để ý rằng mình phải định hình cho con mình cái ước mơ như thế nào. Còn có những đứa trẻ vậy, nhiều khi được cha mẹ mộ đạo hay dắt đi chùa, rồi mà nhằm một ngôi chùa tương đối tốt là có những vị sư, thầy, sư cô là những người chân tu, mẫu mực, rồi quần chúng họ yêu mến, cái người con đó thấy cái cái cảnh đạo là như vậy, người ta được sống trong cái
[7:32]đạo đức, yêu thương nhau, những những vị người xuất gia thì chân chính, mẫu mực, những người Phật tử thì hết lòng phụng đạo, cái le lói trong lòng nó một cái ước mơ xuất gia. Le lói trong lòng nó, thì có khi lớn lên nó chẳng xuất gia được đâu, tại vì xuất gia được là cái duyên phước rất là lớn. Phải tích lũy công đức rất nhiều đời mới có thể xuất gia được, nhưng mà đứa bé nó đã le lói le lói cái ước mơ xuất gia. Rồi lớn lên nhiều khi cái duyên đời lại đưa đẩy đi chỗ khác, là nó phải đi học cái một cái ngành nào đó, một ngành học kỹ sư rồi bác sĩ gì đó, rồi lớn lên nhiều khi gặp nhân duyên phải lập gia đình, nhưng mà cái cái ước mơ le lói le lói trong
[8:13]lòng nó để làm một người xuất gia chân chính như những thầy, những cô mà nó đã gặp từ lúc thuở ấu thơ, vậy mà sẽ đeo đuổi suốt cuộc đời của nó. Lớn lên nó làm gì nó cũng biết sợ tội, sợ phước, làm cái gì cũng biết là thích giúp người hơn là hại người, thì chính những cái điều đó đã làm cho phước của nó tăng trưởng dần, tăng trưởng dần. Thì cũng vậy, ngược lại vậy, là cha mẹ sẽ hưởng lại hết tất cả những cái điều đó. Là khi con cái mình lớn lên mà nó thành đạt, nó làm người tốt, thì đương nhiên nó sẽ biết có hiếu với mình. Mà nếu mà nó không tốt thì nó bất hiếu á, còn nó tốt thì chắc chắn nó sẽ có hiếu với mình.
[8:50]Và chính cái lòng hiếu của nó là đã làm cho mình được hạnh phúc tuổi già, không cần nó giàu đâu, chỉ cần nó đời nó bình yên, nó sống biết có tình, có nghĩa, có hiếu, có đạo là mình đã hạnh phúc tuổi già. Nhưng vì vậy, khi mà thầy thấy quý Phật tử nhiều khi trong những ngày lễ, ngày Tết mà mình đưa con mình lên, đưa cháu mình lên chùa để cùng dự lễ chùa, thì thầy biết những người này đã làm đúng. Làm đúng dù mình không tính toán, chỉ là bằng tình thương yêu thôi, nhưng mình đã làm đúng, là vì như vậy đã le lói, gieo cho con mình, cháu mình một cái ước mơ về đạo Pháp. Có thể nó không thể xuất gia được, nhưng mà một lúc nào đó đã nhóm trong
[9:30]lòng nó một cái ước mơ để xây dựng Phật Pháp đã là điều rất là tốt đẹp. Như hôm qua vậy, có hai vợ chồng dắt đứa con trai đến gặp thầy. Nó đến nó chào rồi ngoan, đẹp lắm, thầy mới ôm vào lòng thầy hỏi: "Nếu lớn lên con làm gì?" Cái nó ngơ ngơ ngơ ngơ nó chưa trả lời, cái thầy mới dụ khỉ nó: "Nếu lớn lên con theo thầy đi tu nha?" Nó: "Dạ." Rồi xong, trúng trúng mánh, trúng bẫy của thầy. Nó dạ một câu thôi nó cũng chả biết ất giáp tu là cái gì nữa, nhưng mà nó dạ cái nó rớt vào lòng nó một cái một cái nhân le lói, có khi lớn lên đi lấy vợ mất tiêu, không biết nó lấy mấy vợ nữa mình cũng không biết được,
[10:05]nhưng mà có cái là nó đã có một chút cái duyên đạo rớt trong lòng nó, và hy vọng khi lớn lên cái điều đó sẽ dẫn dắt, lèo lái cuộc đời nó và nó biết là dè dặt trước cái điều tội và điều phước. Rồi nó hễ làm điều gì sai nó biết sợ là là tốt rồi, là thành công. Đó là cái dụ khỉ của thầy thành công, là cái việc cha mẹ mà đưa con lên chùa là coi như thành công. Còn nếu may mắn ở trong muôn ngàn người được một vài người xuất gia thì đó là một cái cái phúc lạc rất là lớn cho gia đình cũng như là cho Phật Pháp là như vậy. Đó là ta nói cái cái ước mơ con người cần phải có, chứ còn nếu mà không có ước mơ, cuộc đời ta không biết đi về đâu.
[10:45]Cái ước mơ này đôi khi ta gọi là chí hướng. Là ta muốn làm điều gì? Ta cũng gọi là chí hướng, nhưng mà cái chí hướng với ước mơ nó khác nhau một chút. Ta dùng cái chữ ước mơ á, nghe nó hơi mơ mộng, nhiều khi hơi lãng mạn, hơi viển vông, còn cái chí hướng là nó có cái ý chí ở trỏng, nó có cái lý trí ở trỏng, và nó có cái quyết tâm ở trong. Nên dùng cái chữ chí hướng nghe nó mạnh hơn, nhưng mà trong bài này thì thầy không muốn đặt cái vấn đề là cái chí hướng nghe nó mạnh quá, nên thầy dùng cái từ là ước mơ, nghe cho nó nhẹ nhàng thôi. Hay nên ta ước mơ về một cái cuộc sống đẹp cho hành tinh này.
[11:19]À chứ không phải là, còn cái chí hướng là sự thực hiện cái quyết tâm của cá nhân. Ví dụ như: "Anh muốn làm gì?" Nói: "Cái chí hướng tôi là muốn làm luật sư, để tôi cãi, tôi bênh vực cho người oan khuất, cho người nghèo khổ, vân vân." Đó là cái chí hướng. Còn cái ước mơ nhiều khi nó ra khỏi cái phạm vi của cá nhân mình. Ví dụ như: "Anh ước mơ điều gì?" Thì nó có hai loại: một là ước mơ cho bản thân mình và loại ước mơ cho cộng đồng. Nói: "À tôi có hai ước mơ. Cái ước mơ thứ nhất á là tôi ước mơ nữa lớn lên tôi làm kỹ sư canh nông." Cái này thầy nói là hồi nhỏ thầy á. Hồi nhỏ mẹ thầy hỏi thầy: "Nữa lớn ước mơ làm gì?" Thầy nói: "Nữa con làm ước mơ làm kỹ sư canh nông.
[11:54]Đất nào tốt con trồng cây, đất nào xấu con cất nhà cho ba mẹ ở." Hồi nhỏ không biết sao kỳ, nhưng mà lớn lên đi tu mất tiêu. Đó là cái ước mơ cho bản thân, nhưng mà: "Nếu tôi có cái ước mơ thứ hai là gì? Tôi ước mơ được nhìn thấy thế giới này hòa bình. Tôi ước mơ được nhìn thấy mọi người tay nắm tay, yêu thương nhau để xây dựng cõi đời này thành cõi nhân gian tịnh lạc." Đó là cái ước mơ nó không phải của mình mà ước mơ cho cộng đồng. Cho nên cái ước mơ nó rộng hơn cái chữ chí hướng. Chí hướng thì nghe mạnh hơn, nhưng là nó có vẻ chỉ là cho cho bản thân, cho cá nhân. Còn cái ước mơ thì ta cứ tha hồ vì nó chẳng thuộc
[12:29]về ta, cho riêng ta, ta cứ thoải mái mà ước mơ. Và trong cái ước mơ mà ta ta ta xây dựng đó thì ta tùy theo cái năng cái khả năng của mình mà mình đóng góp gì đó được thì thì đóng góp. Ví dụ như mình nói rằng: "Tôi ước mơ sau này không còn có người bị bị bị bị liệt tay, liệt chân nữa. Và tôi thấy những người mà bị dị tật nơi chân đi cà nhắc, cà nhắc rất là tội. Tôi ước mơ không có." Thì cái ước mơ đó mình đâu có làm được đâu. Làm sao mình ước mơ một thế giới mà hết người què, hết người tàn tật được. Nhưng mà cứ có ước mơ, và chính cái ước mơ lại định hình, biết đâu sau này ta sẽ đóng góp một phần trong cái cái
[13:09]việc xây dựng thế giới không còn người tàn tật. Ví dụ như là hoặc là cái người đó mà mạnh á thì đi luôn làm có chí hướng mạnh làm luôn bác sĩ chấn thương chỉnh hình và tìm cách làm cho người ta thoát khỏi cái cảnh tật nguyền. Hoặc là cái người này không làm bác sĩ chấn thương chỉnh hình, nhưng mà lại lại trở thành một cái doanh nhân giàu có, thành đạt, rồi người này trích cái quỹ của mình ra để tài trợ cho cái công công trình nghiên cứu khoa học là điều trị chấn thương chỉnh hình để giúp cho con người không còn tật nguyền nữa. Đó, thì cái ước mơ nó dẫn dắt cái cuộc đời mình và đã khiến cho ta đóng góp được những điều tốt đẹp cho cộng đồng của mình.
[13:50]Như vậy, ta cứ tha hồ mà mà ước mơ. Và có những người mà họ sống qua một cuộc đời khôn ngoan, họ hay nói điều này: "Hãy ước mơ điều tốt đẹp nhất, nhưng lúc nào cũng sẵn sàng cho cái điều tồi tệ nhất." Đó là người sống rất khôn ngoan. Sống vừa có trái tim mà vừa có lý trí. Ước mơ cái điều tốt đẹp nhất, nhưng luôn luôn sẵn sàng để đón nhận cái điều tồi tệ nhất. Nghĩa là sao? Ví dụ, ví dụ thế này: nói: "Tôi ước mơ rằng sau này tôi gặp một người bạn đời, cái người đó là đẹp như là hoa hậu thế giới, giàu hơn cả Bill Gates, chung thủy, yêu thương với tôi còn hơn cả ừ như là cái gì? Đôi đũa hay là hai con sam gì đó không biết đại khái vậy.
[14:38]Hay là cái đó là cái ước mơ là điều tốt đẹp nhất. Nhưng mà trong thực tế thì sao? Phải sẵn sàng đón nhận điều tồi tệ nhất là sau này tôi sẽ gặp cái người mà xấu đau xấu đớn, nghèo khổ, tật nguyền, mắt lác, môi thâm, môi trề đó, mà luộm thuộm xằng, ví dụ vậy, cứ sẵn sàng. Nhưng mà sự thật thì nó không đến nỗi như vậy. Nhưng mà đó là một cái lời nói khôn ngoan. Và ta phải biết ước mơ, nhưng mà phải biết đón nhận cái điều thực tế ngang trái, thậm chí có khi là trái ngược hẳn sự ước mơ của ta. Ví dụ thế này, khi mà ta đến với Phật pháp, khi ta bắt đầu hiểu đạo, mà hiểu đạo cho đến đúng mức rồi thì luôn luôn chúng ta xuất hiện một ước mơ.
[15:20]Ước mơ gì? Hiểu đạo sơ sơ thì chưa ước mơ lắm, nhưng mà hiểu đạo bắt đầu đúng mức rồi, tự nhiên ta phải xuất hiện một ước mơ giống nhau hết luôn. Ví dụ cái người mà hiểu đạo sơ sơ á thì sẽ thế này: "Ồ, bắt đầu hiểu nhân quả nha." Cái nói: "Thôi, con ước mơ con con làm phước thật nhiều để sau này con giàu." Này con ước mơ là con chưng hoa thật nhiều cúng Phật, hay khen người để sau này con đẹp." Những ước mơ đó khác nhau, mỗi người ước mơ một góc cạnh vì hiểu đạo mới sơ sơ, nên ta ước mơ đầu này, ước mơ chuyện kia. Nhưng mà nếu ta hiểu đạo đến mức độ đúng mức rồi, ta sẽ xuất hiện một ước mơ giống nhau hết.
[15:58]Ước mơ gì? Ta sẽ ước mơ là tất cả chúng sinh đều giác ngộ. Mình cũng vậy và mọi người cũng vậy, thế gian này ai cũng là Phật hết, đúng không ạ?
[16:18]Nếu ta hiểu đạo tới mức rồi, ta hiểu đạo đời là khổ, luân hồi là vô tận, và ta hiểu rằng là chư Phật, chư Bồ Tát, A-la-hán đã tu tập nhiều kiếp để phá tan cái bản ngã của mình, chứng đạt được thiền định thâm sâu, đạt được tam minh lục thông, tự tại trong tam giới, hóa độ chúng sinh, bỗng nhiên ta cũng xuất hiện cái ước mơ là chính mình cũng sẽ giác ngộ được như vậy, mình tu sẽ đắc đạo được như vậy, và cũng sẽ giáo hóa cho chúng sinh ai cũng đắc đạo như vậy để cuộc đời không còn đau khổ nữa. Đó là một cái ước mơ duy nhất giống nhau của tất cả mọi người nào đã hiểu đạo đúng mức. Còn hiểu đạo chưa đúng mức thì chưa xuất hiện ước mơ này.
[17:06]Và như vậy, ở đây ai là người đã xuất hiện được cái ước mơ như thầy vừa nói, là ước mơ đi tìm sự giác ngộ cho mình và cho mọi người? Giơ tay lên thầy coi. Để thầy mừng chút coi. Chưa được 1/10. Và thầy cám ơn. Thầy à xin tán thán những người mà đã có được cái ước mơ đó. Thầy cho một tràng pháo tay.
[17:30]Còn những người mà chưa xuất hiện được cái ước mơ đó thì xin vui lòng xét lại cái trình độ hiểu đạo của mình nha. Phải hiểu đạo thế nào mà phải ước mơ được điều đó là mình phải quyết tâm đi tìm sự giác ngộ cho mình và cho người. Chứ còn nếu mà cái ước mơ đó chưa xuất hiện trong lòng mình, nghĩa là cái hiểu đạo của mình chưa tới mức, chưa tới mức, chưa đúng mức á. Nên do đó phải học lại, nghe giáo lý lại, tu tập lại, lễ Phật thêm, trải lòng từ bi với chúng sinh thêm, vân vân. Đến khi nào bắt đầu mình thấy rằng không còn một ước mơ nào cao cả hơn cái ước mơ là phải đi tìm sự giác ngộ cho mình và cho tất cả chúng sinh.
[18:10]Thì đến chỗ đó đó, ta mới được gọi là người bắt đầu hiểu đạo. Bắt đầu hiểu đạo thôi, chứ còn chưa tu được bao nhiêu đâu nha. Bắt đầu hiểu đạo. Thì bây giờ vậy, thì cái ước mơ cao đẹp nhất của một người đệ tử Phật, ước mơ căn bản nhất của một người đệ tử Phật chính là đi tìm sự giác ngộ cho mình và cho tất cả chúng sinh. Đó là ước mơ. Nhưng còn nhận thức thực tế thì sao ạ? Nhận thức thực tế thì ngược lại, là ta biết rõ thế này: bản thân mình rất tầm thường và trên thế gian này còn rất nhiều người tầm thường, thậm chí có những người rất ác độc. Có những người mà sẽ dường như không bao giờ hướng về ánh mặt trời, chỉ đi tìm cái điều thỏa mãn dục vọng,
[18:59]tham lam, ích kỷ cho bản thân mình, chưa bao giờ biết thương một người nào khác. Có người mà cái phía trước mặt của họ chỉ là vực thẳm, chỉ là địa ngục mà thôi. Và bản thân mình cũng vậy, mình cũng rất tầm thường. Lắng thẳm sâu trong tâm hồn mình còn những cái tham, sân, ích kỷ, hơn thua, đố kỵ, ganh tị, oán hờn đủ thứ chuyện hết. Đó là thực tế. Và giữa cái ước mơ và thực tế này đôi khi cách nhau rất là xa. Ta có được cái sự ước mơ từ cái hiểu biết đạo lý, hiểu đúng mức rồi ta ước mơ đi tìm sự giác ngộ cho mình và cho chúng sinh, nhưng trong thực tế phải biết rằng mình còn rất tầm thường và chúng sinh mênh mông này rất tầm thường, thậm chí có những người rất là ác độc.
[19:43]Vậy hai điều này nó trái ngược nhau, giữa ước mơ và nhận thức thực tế trái ngược nhau. Giữa cái ước mơ và nhận thức thực tế giúp cho ta cái điều này. Ví dụ như như bản thân thầy vậy, từ khi mà hiểu đạo rồi, ước mơ bừng bừng lên là mình sẽ đi tìm sự giác ngộ cho mình và cho mọi người. Ước mơ nó rất là mạnh từ khi hiểu đạo rồi là quyết tâm như vậy. Rồi và cứ nghĩ rằng với cái quyết tâm của mình, cái hiểu biết của mình như vậy, cái sự công phu tu tập, nề nếp của mình như vậy thì chẳng bao lâu mình sẽ đạt được sự giác ngộ. Nhưng mà trên đường đi không phải đơn giản như vậy. Ta phạm sai lầm này, ta hiểu lầm chỗ kia,
[20:25]cứ phải chỉnh sửa, chỉnh sửa dần dần, chỉnh sửa dần dần. Và đến khi mà càng tu nhiều rồi, mới nghiền ngẫm sâu kinh điển mới thấy rằng là là Đức Phật nói không sai. Nhưng khi một vị mà vừa chứng A-la-hán thì các vị Tỳ-kheo mới hỏi Phật: "Do nhân duyên gì vị đó chứng A-la-hán?" Thì Đức Phật nói: "Vị này đã 80 ngàn năm thiền định, 80 ngàn năm thiền định." Nên ngày hôm nay là thấy là ổng đang làm quan, thấy ổng đang hưởng thụ dục lạc nhưng trong phút chốc tâm ổng chấn động, ổng đến với đạo, ổng chứng A-la-hán liền, là vượt ngoài tất cả sự suy nghĩ của mọi người. Nhưng mà để có được cái giây phút huy hoàng chứng
[21:06]đạo đó, đi qua 80 nghìn năm thiền định. Lúc đó ta mới thấy rằng là đúng như vậy, cái việc tu hành nó không phải là nói là 3 năm, 5 năm, 10 năm mà ta có thể có kết quả liền, mà phải công phu rất là sâu dày trong nhiều kiếp. Nhưng mà cái quan trọng là đi qua nhiều kiếp đó mà ta không thấy mệt mỏi, mà ta vừa đi vừa an lành, vừa hạnh phúc. Cái khó là như và có thể đủ sức để đi rất lâu, rất dài trên con đường đạo. Còn bây giờ nói: "Tu cực quá thầy ơi. Ngồi thiền tiếng là thấy vất vả rồi. Bây giờ bắt con phải ngồi thiền cả một đời mới đắc đạo." Nói: "Không, một đời chưa đắc đâu, phải 5 đời." Trời ơi làm sao mà tu nổi!
[21:46]Đó là lý do ta chưa tiến vào sâu thôi. Khi ta tiến vào sâu rồi, tâm bắt đầu có sự an lạc rồi thì cứ ngồi thiền lâu là thấy hạnh phúc, mặc dầu nó chưa đạt được sự đắc đạo. Nhưng mà ngồi lâu thấy hạnh phúc, bây giờ nói thầy về nói: "Thầy cho con tu 10 kiếp nữa." Nó cũng cười: "Dạ được, không sao." Tại lúc đó thời gian là vô nghĩa, mà lúc đó bởi vì mỗi giờ mỗi phút là mỗi giờ mỗi phút của hạnh phúc, an bình, nên ta bất cần, không gấp nữa. Cái người gấp là người chưa đạt gì hết trong tâm mình, tâm còn rất loạn thì mới mong rằng tu: "Thôi tu cực quá, thôi ráng làm sao mà cho 3 năm, 5 năm đắc đạo cho rồi đi chứ tu cực quá."
[22:25]Nhưng mà cái người bắt đầu có kết quả trong tâm rồi bỗng nhiên buông thời gian ra liền, không kỳ hạn nữa. Ông thầy ổng nói: "Thôi con phải tu hai chục kiếp á con." Nó: "Dạ được, không sao. 200 kiếp con cũng tu được, không sao hết." Tại vì sao? Vì ngay trong từng giây, từng phút của mình đã là hạnh phúc tràn ngập. Dù chưa đắc đạo nhưng đã bắt đầu tìm được an lạc, tìm được hạnh phúc. Và như vậy ta hiểu thế này, là cái vô minh của chúng ta rất dày, rất sâu, không thể là một ngày, một phút mà tan vỡ được. Và cái tầm thường của ta đã tích lũy nhiều kiếp, không phải là ta ước mơ làm thánh, ước mơ đắc đạo là là trong vài ba năm có thể
[23:02]đạt được, phải nhận thức thực tế như vậy. Cái vô minh ta rất dày, nghiệp ta rất dày, cái sự tầm thường ta rất là nhiều. Và cái việc mà đi hóa độ chúng sinh cũng vậy. Ví dụ mình đem cái lời pháp của Phật dạy mình chia sẻ với mọi người thì thấy mọi người hiểu, nói bây giờ mọi người phải tin nhân quả, ta gieo nhân gì ta gặt cái quả đó, là mình đem giáo pháp, đạo lý cho người thì đầu óc mình sẽ sáng suốt, sẽ tinh tấn, à ta đem cho người niềm vui, hạnh phúc sẽ trở lại với mình, ta giúp người qua một lúc khó khăn thì đời ta tự nhiên nó thoát được những cảnh khó khăn. Thấy hỏi: "Hiểu không?" Ai cũng hiểu hết.
[23:39]Ai cũng hiểu rồi, ta cứ tưởng là hiểu xong là mọi người trở nên tốt đẹp liền. Không có. Hiểu là một chuyện, nhưng sau đó đụng chuyện xấu lại liền. Con người ta hiểu đạo sẽ rất là nhanh, nhưng để trở thành người tốt thì không nhanh như vậy. Có người có thể là hiểu đạo nói vanh vách, nhưng mà vẫn tiếp tục phạm sai lầm. Cái sân, cái si, cái ác trong người vẫn xuất hiện như thường, chứ không phải vì hiểu đạo mà người đó đã thắng được cái ác, cái sân, cái tham trong lòng mình. Đây là điều mà ta phải nhận thức thực tế. Nên những huynh đệ, bạn đạo với nhau cũng vậy. Ví dụ như ta hiểu đạo rồi ta đem đạo lý chia sẻ
[24:17]mọi người, cái mọi người nghe xong họ cũng hiểu, rồi họ rất là hạnh phúc, rất là an lạc, và họ thấy họ tin rằng cuộc đời họ như tiến lên. Nhưng khoan tin, vì thực tế là một chuyện khác. Hiểu đạo là một chuyện, nhưng trong cuộc sống thực tế khi đối diện với những quyền lợi khốc liệt, có thể họ lập tức trở lại thành con người ác như ngày xưa liền, chứ không phải là cái ác đã được đập vỡ bởi vì họ nghe vài ba lời giảng mà đủ đâu. Nên đây là một thực tế mà ta phải hiểu. Vì vậy là chính cái ước mơ đã thôi thúc ta ráng tu tập, ráng chia sẻ điều tốt đẹp với người, đem đạo lý đến cho người. Chính cái ước mơ mà ta mong rằng mình phải giác ngộ
[25:01]và cũng phải giúp người giác ngộ, chính cái ước mơ đó đã dẫn dắt cuộc đời ta, giúp cho ta đi qua, vượt qua khỏi bao nhiêu lỗi lầm, vượt qua bao nhiêu khó khăn, ngày đêm miệt mài tu tập. Nhưng ta phải nhận định điều rất thực tế là vô minh của ta rất dày và của chúng sinh rất dày. Nên vì thế, nếu ta có vấp ngã, nếu ta có sai lầm, đừng nản chí, đứng lên đi tiếp. Và cũng vậy, trên bước đường ta giáo hóa, ta chia sẻ đạo lý với mọi người, ta kết tình bạn đạo với mọi người, nếu lỡ gặp con người phản trắc nói như thế này mà làm như thế kia, cũng đừng buồn, đừng nản vì đó là thực tế, vì cái sự tầm thường, cái vô minh của con người cũng rất là dày như vậy.
[25:46]Và chính vì hiểu được thực tế là như vậy, cho nên ta không nản, không tắt ngúm cái ước mơ mơ của mình, mà phải tiếp tục ước mơ, tiếp tục đi tới. Còn có những trường hợp mà nhiều khi ta không hiểu hai cái điều này. Ví dụ như một người quá mơ mộng, quá lý tưởng rồi tin rằng ở trong môi trường đạo là mọi điều tốt đẹp. Là ai đến với mái chùa thì người đó sẽ như thánh á, bỏ hết cái tham ở sau lưng, bỏ hết cái sân, cái si, cái ích kỷ, oán hờn ở ngoài cổng chùa hết. Bước vô chùa đều chỉ là những người sống thanh cao, tốt đẹp, yêu thương, nhường nhịn nhau. Nhưng đến khi bước vô chùa đụng thực tế không phải vậy.
[26:25]Đụng thực tế nhiều khi thấy ông thầy xuất gia có lúc ổng còn nhiều khi còn sân si. Rồi có những người bạn đạo nhiều khi đi chùa lâu năm với mình, mà có một lần đó lỡ có chuyện hợp tác làm ăn với nhau, họ trở mặt, họ tham lam, họ giành giật của mình, thì lúc đó mình thấy: "Trời ơi sao kỳ vậy? Mấy người toàn hiểu đạo không mà sao sống kỳ quá vậy?" Thế là mình nản chí, cái mình tắt ngúm cái ước mơ. Không ước mơ nữa, không thèm hướng về đạo, không muốn đi tìm sự giác ngộ cho mình và cho người nữa thì cuộc đời mình coi như chết. Nên chỉ vì một vài thất bại, chỉ vì một vài lần đối diện với thực tế ngang trái rằng con người không đẹp như mình đã tưởng
[27:01]tượng rồi mình tắt hết ước mơ luôn thì mình đã tự sát. Sống không ước mơ là cuộc đời ta vô nghĩa. Cho nên vì vậy ta phải hiểu, phải nuôi dưỡng, giữ gìn cái ước mơ và phải biết rõ thực tế cuộc đời không như ta mơ ước. Nhờ như vậy mà ta đi mãi, đi mãi, dù có bao nhiêu thất bại, bao nhiêu trái ngang, bao nhiêu đắng cay, vẫn vững lòng đi tới là là như thế. Nên thiếu ước mơ thì ta không có trái tim, mà thiếu nhận thức thực tế thì ta không có trí óc. Do đó là cứ sống với cuộc đời này ta phải đi đánh đu giữa hai cái cánh: một bên là ước mơ và một bên là nhận thức thực tế, và đừng để thiên vị bên nào.
[27:45]Cái người mà thực tế quá trở thành người cứng rắn, khô khan; người ước mơ quá, lãng mạn là làm việc không thành công được, như vậy. Thì cả hai cái thái độ đó, cái ước mơ cao đẹp làm động lực để cho ta sống, ta vươn lên, ta vượt qua khăn khó. Là cái ước mơ cao đẹp làm động lực để ta sống, ta vươn lên, ta vượt qua khăn khó. Nhưng mà cái nhận thức thực tế làm ta biết cẩn thận, dè dặt, bình tĩnh, đây là thái độ quân bình. Tại sao mà cái thế hệ trẻ và thế hệ già hay xung đột với nhau? Ví dụ như cái đứa con đến trình ông bố cái việc định làm, ông bố ổng cản. Thế là hai bố con cứ cứ hục hặc với nhau.
[28:28]Mà trước cái việc mà đứa con đã thấy cái việc này nên làm, ta nên đầu tư như thế này, nên kinh doanh thế kia, ông bố ổng cứ bàn ra, bàn lui, ổng không chịu làm, cái đứa con rất là bực, nói: "Cái cơ hội thành công là như vậy mà sao bố không cho con làm?" Nhưng ông bố ổng nói: "Trời ơi con thấy vậy chứ không phải vậy đâu con. Con bước vô thằng này lừa con, nọ nó gạt con, thằng đó nó nói vậy chứ không chắc ăn..." vân vân, ổng cứ cản, ổng bàn ra. Đứa con thì hai bên xung đột nhau. Bởi vì sao vậy? Bởi vì đứa con mới lớn lên nên thiên về mơ ước, ước mơ, lý tưởng cuộc sống; còn ông bố ổng đi qua cuộc đời nhiều quá,
[29:02]ổng đụng chạm quá nhiều cái thất bại nên ổng thiên về cái nhận thức thực tế. Cả hai người đều lệch một bên hết. Trong cái đi đánh đu giữa cái đôi cánh này thì người con đã lệch qua cái cái cánh mơ ước, còn ông bố thì ổng lệch qua cái cánh là nhận thức thực tế, quá kinh nghiệm rồi quá dè dặt, không dám táo bạo, liều lĩnh. Đó là lý do mà người trẻ và người già cứ thường hay hay xung đột với nhau như vậy. Thì ở đây chỗ này, nếu người trẻ hiểu được điều này thì đừng có đợi tới bố mình bàn lui... Là dù mình có ước mơ, có liều lĩnh, có táo bạo, nhưng mà mình vẫn hiểu một điều là cái thực tế nó sẽ không như mình nghĩ.
[29:46]Thế là mình đã nghĩ trước được điều đó, nên mình đón chờ, sẵn sàng cho điều tồi tệ nhất rồi, thì không cần bố mình cản, mình đã lường hết được những khó khăn trên đời. Cái thằng bạn nó ngọt mình, nó đòi hợp tác mình, nhưng may quay ngoắt một cái sau lưng nó có thể là một thằng đểu cáng, thằng phản bội, thằng đâm sau lưng bạn bè. Nhận thức một cách sẵn sàng đón nhận những điều tồi tệ nhất. Còn ông bố cũng vậy. Ông bố cũng vậy, ông bố biết rằng mình đã đi qua cuộc đời, mình đã cằn cỗi với cuộc đời này, đã đối diện với quá nhiều cái khó khăn, ngang trái thực tế rồi, cho nên cái ước mơ trong lòng mình đã đã tắt lịm từ bao giờ.
[30:24]Và cái tuổi già nó trôi qua, mình chỉ sống những năm tháng còn lại và phía trước là lặng lẽ chờ cái chết. Còn còn hạnh phúc là thằng con nó làm ăn nên làm ra, nó biết hiếu thảo là thôi hạnh phúc rồi, chứ ước mơ mình đã hết. Vì ước mơ đã hết, tương lai không có, cho nên còn chỉ sống bằng cái thực tế, cái kinh nghiệm cũ, và chính vì điều này mình đã cản con mình. Cho nên vì vậy, khi thấy đứa con nó còn ước mơ cháy bỏng, mình hãy thông cảm, vì đứa con mình còn cần ước mơ để đi tới. Và hiểu được như vậy, hai bố con không xung đột nhau. Thầy nói câu này biết không biết có trúng tim đen mọi người không ta?
[30:59]Có ai trúng tim đen không? Chắc có trúng. Cái sự việc thầy vừa nói nó thực tế lắm, cho nên cái người trẻ lớn lên trong tim mình đầy mơ ước và ít có cẩn thận, dè dặt, cứ muốn làm gì làm, cứ nghĩ đời nó đẹp như mình tưởng tượng, sự thực lại không. Còn mình bàn cái gì cái người lớn cũng cản, cái mình bực, hai thế hệ xung đột nhau, rồi lúc đó mình muốn thoát khỏi sự kiểm soát của cha mẹ mình để tự tung tự tác mà làm, và thường là mình hay thất bại. Còn nếu là từ hôm nay ta biết giữa cái ước mơ và nhận thức thực tế là cái đôi cánh cần của một con người, mình đi giữa đời là đánh đu giữa hai điều này, thế mình khôn ngoan liền ngay từ bây giờ,
[31:38]không đợi tới già mới khôn thì đã không còn ước mơ được nữa. Ngay từ bây giờ đã khôn liền, khôn luôn là ngay khi ước mơ điều tốt đẹp nhất là đã chuẩn bị sẵn sàng cho cái điều tồi tệ nhất, thì mình không có tranh cãi với bố mẹ mình, với những người đàn anh mình, vì mình đã lường trước như thế rồi. Thường á, cái ước mơ căn bản nhất của con người là gì ạ? Ước mơ đơn giản nhất, căn bản nhất của con người là gì? Là ta ước mơ cuộc đời mình được được được gì ạ? Giàu sang, phải không? Căn bản nhất: giàu sang. Nhưng mà thực tế là không phải luôn luôn ta được giàu sang. Vì sao vậy? Là bởi vì cái phước đời trước ta chưa chắc đã đủ để ta giàu sang.
[32:28]Thứ hai là cái tài năng của ta cũng cũng là vừa phải, không phải xuất sắc để mà có thể vượt trội hơn mọi người mà ta tìm được cái đồng lãi hay kinh doanh có hiệu quả nhiều hơn người khác. Và thứ ba là có khi thế lực của ta không có mạnh, cái người thân mà họ giúp đỡ mình chưa chắc phải là đã có sẵn những người mạnh. Thì ba điều đó không có thì chưa chắc là ta làm giàu nhanh được. Mặc dù vừa lớn lên, vừa mới biết nhận thức ai cũng ước mơ giàu sang. Tự nhiên người sinh trong gia đình nghèo thì muốn lớn lên mình phải giàu để không nghèo như bố mẹ mình đã nghèo. Đó là cái ước mơ. Hoặc là cái người mà sinh trong gia đình giàu
[33:11]thì đương nhiên là nói mình phải tiếp tục giàu như ba mẹ mình đã giàu. Đó là đó là ước mơ căn bản nhất ai cũng có. Nhưng mà ta nhớ giùm ba điều: Thứ nhất, xét lại coi phước mình có nhiều hay không, tự mình đánh giá mình, dùng cái trực giác của mình để đánh giá rằng đời xưa mình có làm nhiều phước hay chưa. Mà làm cái trực quan mình thế nào mà mình tự biết mình đời xưa đã làm nhiều phước hay chưa? Làm sao biết được điều đó? Có hai cái để biết, có hai cách để biết rằng đời trước ta có làm được nhiều phước hay chưa: Thứ nhất là ta nhìn vào gương để xem tướng của chính mình. Còn nếu bí quá thì nhờ ông thầy tướng coi giùm.
[33:54]Còn nếu mình có trực quan thì cứ mở kiếng ra mình tự mình coi. Nếu nhìn thấy gương mặt mình đầy đặn, phúc hậu, hơi xinh xinh, có duyên, vân vân đó, thì biết rằng là đời xưa mình có có tạo phước. Nhưng hình như ai cũng thấy mình vậy hết trơn, ai cũng thấy mình xinh xinh đẹp đẹp hết trơn, không ai thấy mình xấu hết thì phải hả, phải không ta? Đúng không ạ? Có ai thấy mình xấu không?
[34:19]Như thầy cũng vậy, thầy mỗi lần từ nhỏ lớn dòm gương thấy mình đẹp trai ha, nhưng mà tới chừng đi ra mới nghe người ta chê mình thằng đó xấu xấu quá, nên thầy có biết mới hiểu rằng à thì ra tâm lý mọi người trên đời là như vậy, ai cũng nghĩ mình đẹp. Nhưng mà thôi cứ tạm cho là mình đẹp, thì nếu mà gương mặt mình tương đối khả ái thì biết rằng đời xưa mình có tạo một ít phước. Cái thứ hai để đánh giá nữa là thế này: là trong đời sống mình hay rộng rãi hay không, hay giúp người hay không? Nếu kiếp này mình vẫn còn cái tính đó, vẫn còn cái tính là rộng rãi, hay giúp người, thì biết rằng đời xưa mình chắc
[34:53]chắn mình có cái tính này, mình cũng có hay làm phước. Thì như vậy, kết hợp giữa cái tướng mạo nó hiện ra là gương mặt mình khả ái, kết hợp với cái tính tình mình là hay giúp người, biết chắc rằng đời xưa mình có phước, thì như vậy cái ước mơ mà nữa lớn lên mình làm giàu thì ước mơ nó khả thi, có thể trở thành hiện thực, đó là một cái. Cái thứ hai nữa là coi cái tài năng của mình. Giữa cái thế giới này cạnh tranh khốc liệt này, mình có cái tài vượt lên để mà có cái sự kinh doanh đem lại hiệu quả hay không? Tại vì ai cũng cạnh tranh nhau khốc liệt hết. Mình mở một cửa hàng bán cà phê, người ta cũng mở cửa hàng bán cà phê.
[35:30]Mình mở cửa hàng là buôn vật liệu xây dựng, người ta cũng mở cửa hàng buôn vật liệu xây dựng. Mình nộp đơn để đi xin đi làm quản lý một cái công trình, người ta cũng nộp đơn xin làm quản lý công trình. Thì liệu giữa cái sự cạnh tranh gay gắt giữa người với nhau như vậy, mình cái tài năng mình có xuất sắc vượt lên để mình mình có hiệu quả, có kết quả hay không? Đó là cái tài năng coi lại. Nếu mà mình học cũng vừa chừng, kết quả nhỏ lớn vừa chừng, thì mình không cạnh tranh nổi với đời, cái ước mơ làm giàu của mình không thể thực hiện được. Còn nếu không nữa phải có thế lực, tức là bà con, anh em, bạn bè tốt mình họ có thế lực.
[36:07]Và nghĩa là mình không bằng ai, nhưng mà họ đưa đẩy họ nâng đỡ mình lên, rồi thôi mình cũng đứng được một vị trí nào đó trong đời này. Mà nếu ba cái đó không có, thì cái ước mơ làm giàu mình lại chỉ là ước mơ hão huyền thôi, và bây giờ phải trở lại từ căn bản, lo làm phước trước. Lo làm phước trước. Nên vậy, nhiều khi gặp những đứa trẻ thì thấy có cái chí hướng đang học nó tương đối học kha khá và nó có cái chí hướng làm giàu, nhưng mà thầy nhìn cái tướng thằng này không giàu được, chỉ bởi vì đời trước không có phước nhiều, nhìn thì biết thôi. Nên chỉ khuyên thôi nói: "Con ráng làm phước". Mà đó là căn bản, nhờ biết làm phước nó lập lại từ cái nền tảng,
[36:44]thì có khi là nó đi mất 10 năm, 20 năm trong cuộc đời này để đi lo làm phước thôi, thì qua khỏi 10 năm, 20 năm đó bỗng nhiên nói có phước rồi cuộc đời nó khá lên dần dần, khá lên dần dần. Mà đó là đi đúng hướng, còn nếu không đúng hướng như vậy mà cứ lo lay hoay đi làm ăn, lay hoay làm ăn, chụp đầu này giật đầu kia, cứ đi thất bại này qua thất bại khác. Cho nên vì vậy mà cái ước mơ và thực tế là điều mà ta phải biết mà nhìn lấy cho cho được. Rồi cũng vậy, có những người từ nhỏ đã mơ ước làm quan, hoặc có người mơ ước làm vua nữa. Ở đây có ai hồi nhỏ mơ ước làm tổng thống không ạ? Nhiều khi mình coi truyện,
[37:24]coi cải lương á, cái mình, nhất là trong mấy vở cải lương hay mấy phim á, toàn là diễn cảnh vua chúa. Ông vua này lên ngôi, hoàng tử nọ là bị sau khi bị đày đọa rồi đi trốn rồi trở về là giành lại ngai vàng, lên ngôi thống trị, đem về một cô hoàng hậu đẹp như tiên, vân vân. Người ta cứ nghĩ: "Ủa, coi dễ làm vua ha?". Cái chuyện này nghe thấy người ta làm vua chúa, chuyện kia thấy người làm vua chúa, chuyện nọ mơ vua chúa, mình thấy vua chúa không, mình cứ tưởng mình cũng làm vua chúa được. Nhưng phải hiểu là dân Việt Nam mình 85 triệu người có một ông Thủ tướng một à. Có một ông Thủ tướng à. Cho nên vì vậy là không phải ai cũng có thể cạnh tranh
[38:00]có đủ cái phước để leo lên làm lãnh tụ, không phải. Mà ước mơ thì tràn đầy, ai cũng ước mơ như vậy. Bởi vậy lâu lâu á nghe, ta nghe ở bên Mỹ, bên Tây có đứa trẻ thần đồng hỏi nó ước mơ làm gì, nó nói rất rõ ràng: "Ước mơ nữa lớn làm tổng thống", nó nói rất rõ ràng. Vì nó thấy nó học giỏi mà, nổi tiếng từ bây giờ, mới mười mấy tuổi mà đã nổi tiếng, và nó khẳng định con đường của nó là đi vào Nhà Trắng làm tổng thống. Nhưng mà còn thực tế được hay không lại là lại là chuyện khác. Rồi nhưng mà thôi cứ ước mơ, nhưng mà cái ước mơ này đừng trở thành tham vọng. Ước mơ là sao mà tham vọng là sao? Ước mơ là ta ước mơ cái điều tốt đẹp, trong đó nó lẫn cái lý tưởng ở trỏng á.
[38:44]Ví dụ mình nói: "Nữa con ước mơ làm gì con?" "Dạ con ước mơ con làm tổng thống." Nghe mình hơi sợ rồi. Nói: "Con làm tổng thống để làm gì con?" Nói: "Dạ con làm tổng thống, con làm chủ tịch, con làm thủ tướng để con đem được cái ấm no, hạnh phúc, thịnh vượng cho dân." Thì cái thằng này ước mơ được nè. Còn hỏi: "Con ước mơ con làm thủ tướng làm gì con?" Dạ nói: "Con ước mơ con làm thủ tướng để con cầm quân con đi oánh nước này, oánh nước kia, con xâm chiếm." Thì đó biến thành tham vọng vì có cái ác ở trong. Còn cái ước mơ thì nó mang cái nghĩa là đẹp, còn cái tham vọng nó mang cái nghĩa cái sự ác độc của cá nhân.
[39:18]Cho nên vì vậy là ước mơ, nhưng mà đừng tham vọng. Tại tham vọng nó đi quá cái phước của mình và nó lẫn cái điều ác độc ở trong cái cái ước mơ đó. Còn cái ước mơ thuần túy là ta thường mơ cái điều tốt đẹp cho mình và cho người. Trong cái điều tốt đẹp của mình có cái tốt đẹp của người, đó, trong cái tốt đẹp của người có cái tốt đẹp của mình. Còn cái tham vọng là chỉ mình được mà người khác mất rất nhiều, đó gọi là tham vọng. Và chúng ta phải làm sao đừng để cái cái tham vọng nó nó chen lấn trong cái ước mơ của mình. Cũng như bây giờ vậy, bây giờ khi mà ta đến với đạo thì cái ước mơ của ta là gì?
[39:58]Là tu được đắc đạo. Nhưng mà ta còn lệ thuộc tới bốn cái yếu tố: Thứ nhất là công đức quá khứ của ta đã đủ để đắc đạo chưa? Thứ hai ta đã gặp được minh sư chưa? Thứ ba là ta đã có cái phương pháp tu tập chuẩn xác chưa? Và thứ tư là hoàn cảnh tu tập của ta đã thuận tiện chưa, đã thuận lợi chưa? Nên khi mà ta hiểu đạo rồi thì ta rất mong đắc đạo, nhưng mà sự thật công đức quá khứ mình còn ít quá, rồi cái ông thầy mà mình nương tựa ổng thường quá, ổng không phải là đủ sức để mà dẫn dắt, dạy dỗ mình cho tới đạo quả được. Rồi cái phương pháp mà mình đang thực hành tu tập nó đã chuẩn xác chưa? Hay là nó lệch một chút xíu, một vài li,
[40:46]một vài li mà mình không ngờ được và mình không đủ phước để lấy trở lại cho đúng đường, nó cứ lệch chút xíu, lệch chút xíu như vậy làm cho mình rất là vất vả, tu thì cực công nhưng mà kết quả không nhiều. Còn bữa nào đi đúng đường rồi thì càng tu càng tiến, càng tu nó tiến dần, tiến dần, cái tâm linh nó mở ra, mở ra từng ngày thấy rất là rõ. Còn mình lệch chút xíu rồi mình vất vả cực công, đi từ năm này qua tháng kia mà nó không nhúc nhích gì được hết, thấy tâm linh không mở ra thì coi lại coi cái phương pháp đã chuẩn xác chưa? Rồi cái thứ tư nữa là hoàn cảnh, hoàn cảnh là mình được dành nhiều thời gian để dồn sức tu tập hay không?
[41:25]Hay là còn phải bận tâm vì lo việc này, hay là bận tâm lo việc khác? Nên ta có vậy, ước mơ là ta sẽ tu đắc đạo, nhưng mà bốn cái yếu tố sẽ chi phối sự tu hành của ta: Thứ nhất là công đức quá khứ, thứ hai là bậc minh sư ta nương tựa, thứ ba là phương pháp thực hành, và thứ tư là là hoàn cảnh. Nhưng mà nếu mà nói đưa ra bốn cái điều đó thấy khó quá, nói: "Dạ con không biết là công đức quá khứ con có đủ hay không, hiện nay con cũng chưa biết được minh sư là ai, cho nên cái phương pháp con tu đang còn mù mờ, còn hoàn cảnh con thì rối rắm, bận rộn đủ thứ, bốn điều này con đều đều chưa có cho nên có thể,
[42:02]thưa thầy, con không thể nào đắc đạo được." Khi nói câu đó rồi thì coi như mình đã chết, vì hết ước mơ. Khi mà ta nhận ra một điều thực tế, bốn điều đó ta thiếu mà ta bỏ ước mơ luôn thì coi như ta đã đã chết. Tức là ta nhận định được thực tế rồi ta bỏ mất ước mơ là một sai lầm. Cho nên vì vậy, cứ phải giữ cái ước mơ đó. Ví dụ bây giờ ta mơ ước đắc đạo mà xét ra bốn điều đó mình chưa đủ, nhưng mà đừng bỏ ước mơ, vẫn phải tiếp tục nuôi dưỡng cái ước mơ là ta phải tu đắc đạo. Phải tu đắc đạo chứ không còn con đường nào khác nữa, không kiếp này thì sẽ kiếp khác. Và ta cứ quỳ lạy Phật, cầu nguyện điều đó:
[42:42]Xin Phật gia hộ, dìu dắt con, thứ nhất, con gây tạo được rất nhiều công đức để mà có thể đắc đạo được. Thứ hai, xin cho gặp được minh sư, thiện hữu, người có thể dạy dỗ con đúng mức trên con đường đạo. Thứ ba, xin cho con có được cái pháp môn đúng để cái sự dụng công của con có kết quả từng ngày. Và thứ tư, xin Phật gia hộ cho con có được hoàn cảnh thuận tiện để con tu hành, không phải vất vả, bận tâm vì những điều thế tục quá nhiều. Và chính vì cái lời cầu nguyện trước Phật đó và ta vẫn nuôi dưỡng được cái ước mơ đắc đạo của mình mà ta còn đi được trên con đường tu hành, đi được trong cái đường đời luân hồi vô tận này.
[43:27]Còn nếu khi mà thấy mình không có bốn điều đó, ta tắt luôn cái ước mơ đắc đạo, coi như mình đã chết và chấp nhận là cứ trầm luân vô tận mãi không có ngày thoát ra, rất là đau lòng. Cho nên vì vậy là đôi khi cái thực tế không như ta nghĩ, nhưng không bao giờ ta được buông bỏ cái ước mơ của của mình. Ví dụ nữa, ví dụ như là một người sư phụ, khi một người sư phụ làm thầy thì cái người đó lúc nào cũng ước mơ là đệ tử sẽ giỏi hơn mình. Mình giỏi một, đệ tử phải giỏi gấp đôi, gấp ba mình để sau này mà phát triển, xây dựng đạo pháp. Trên con đường hành đạo của mình chắc chắn mình còn có những cái khuyết điểm, còn có những cái nhược điểm nào
[44:07]đó thì người đệ tử sẽ lấp đầy những nhược điểm đó. Nguyện hành đạo còn giỏi hơn mình và có thể xây dựng đạo pháp còn tốt đẹp hơn mình nữa, đó là mơ ước của ông sư phụ. Nhưng mà được vậy không? Không chắc. Còn đệ tử thì mơ ước thế nào? Đệ tử thì mơ ước ông sư phụ mình như ông Phật. Nhưng mà ông sư phụ mình như ông Phật nổi không? Ông Phật thì không biết là bao nhiêu trăm ngàn năm mới được một ông, làm sao mà ông sư phụ nào cũng như ông Phật được. Nhưng mà luôn luôn ta ước mơ như vậy, và chính nhờ cái ước mơ đó mà ta có thể sống và có thể tu tu tiếp tục mãi. Thấy trong thực tế mình thấy ông thầy mình sao ổng cũng có
[44:45]cái lỗi, nhiều khi ổng cũng cáu gắt, hay là ổng có những quyết định sai gì đó thì đó là cái ước mơ thực tế, nhưng đừng bao giờ ngưng cái ước mơ là xem thầy mình như Phật. Đừng bao giờ buông bỏ điều đó, lúc nào cũng nghĩ vậy: Thôi kệ, ông thầy mình ổng chưa đắc đạo vậy, nhưng mà ngày nào ổng cũng sẽ sẽ thành Phật, bây giờ tình thầy trò cứ vẫn là là ấm cúng, là hạnh phúc. Còn ông thầy cũng vậy, ước mơ đệ tử phải giỏi hơn mình, nhiều khi thấy đệ tử không giỏi bằng mình cái bực. Thôi đừng đừng bỏ ước mơ đó, vẫn phải nuôi dưỡng ước mơ đó, vẫn phải nuôi, vẫn phải dạy đệ tử mình để mong rằng ngày nào
[45:20]đó biết đâu thình lình nó đi ngang sét đánh một cái bỗng nhiên đầu nó mở ra cái nó giỏi hơn mình, biết đâu được. Cho nên vì vậy, cứ phải ước mơ, cứ phải chờ đợi, cứ phải hy vọng, tin tưởng, nuôi dưỡng, dạy dỗ cho nó nên người. Rồi cũng vậy, ví dụ như đệ tử Phật, mình ước mơ là cái gì? Mình là đệ tử Phật thì mình ước mơ là cả cái thế giới này yêu thương nhau. Nhưng mà sao? Ở ngoài kia thì súng vẫn nổ, bom vẫn rơi, nhà vẫn cháy, máu vẫn đổ, và tiếng khóc vẫn vang rền. Ước mơ là vậy, nhưng thực tế cứ luôn luôn là là sự trái ngược. Nhưng mà sao? Nhưng mà ta không bao giờ được ngưng cái ước mơ của mình.
[46:02]Vẫn tiếp tục gieo rắc trong tim mình và trong tim của bao nhiêu con người về một thế giới mà tất cả mọi người biết yêu thương nhau, thế giới sống trong hòa bình, trong an lạc. Và cứ mỗi ngày như vậy, cứ khi mà cái tiếng kinh vang lên, ta lại nghe lời của quý thầy, quý cô phục nguyện là nguyện cho thế giới hòa bình, chúng sinh an lạc. Vẫn tiếp tục ước mơ, nghĩa là chùa là vẫn tiếp tục ước mơ, dù tin trên ti vi vẫn báo hằng ngày là một tay súng nào đó kích bom nổ làm ba chục người chết và tám chục người bị thương. Cứ vậy, bom vẫn nổ, máu vẫn rơi, tiếng khóc vẫn vang lên, nhưng ta không bao giờ được ngừng mơ ước.
[46:45]Và chính chính vì trong tim ta còn mơ ước và ta còn gieo rắc cái ước mơ này cho mọi người mà nó trở thành cái nhân quả cho chính cuộc đời của ta. Chính cuộc đời của ta là sao? Là sau này khi ta sinh vào đâu thì ta luôn luôn sinh vào một thế giới hòa bình, không có chiến tranh loạn lạc. Rồi sau này trong cái vô lượng kiếp luân hồi đó, nếu khi ta có cơ hội là ta sẽ luôn luôn đóng góp được cho hòa bình của thế giới. Nếu có cơ hội, ta luôn luôn kêu gọi mọi người hãy sống để yêu thương nhau. Còn nếu mà ta không ước mơ, ta không ước mơ về một thế giới mà con người biết yêu thương nhau, ta không ước mơ về một thế giới
[47:24]hòa bình thì sau này khi cơ hội đến trong tầm tay ta, ta bỏ qua, ta không đóng góp cho cái hòa bình thế giới, ta sẽ không nói lên một lời để kêu gọi con người yêu thương nhau, và ta mất đi cái cơ hội làm một công đức rất là lớn. Cho nên vì vậy, cứ phải ước mơ, luôn luôn ta cứ phải ước mơ những điều tốt đẹp nhất cho thế gian này. Có thể có thể ta không làm được bây giờ, có thể là ta ta ta cứ phải chịu đựng những cái ngang trái, đau khổ của thế gian này, nhưng mà không bao giờ ta ngưng ước mơ. Vì chính cái ước mơ này lúc nào nó cũng thắp sáng trong tim ta và hễ có khi có cơ hội là ta làm liền. Có cơ hội để nói một lời cho mọi người thương nhau là ta nói
[48:05]liền, có cơ hội để ngăn một cuộc xung đột là ta làm liền. Vì sao? Vì trong tim ta luôn luôn le lói ánh lửa của cái ước mơ đó về một thế giới mà con người yêu thương nhau, thế giới mà mọi người chỉ sống trong hòa bình, trong hạnh phúc. À như vậy, người ta nói là sống trên đời này là ta khéo léo đi vững vàng, đi đánh đu vững vàng giữa ước mơ và thực tế. Và như lời của những người khôn ngoan nói vậy: Ta ước mơ điều tốt đẹp nhất, nhưng lúc nào cũng đón chờ cái điều tồi tệ nhất. Đêm mơ thấy hoa xuân rực rỡ, Người thương người lòng mở thênh thang. Sáng ra nhìn ánh nắng vàng, Hiểu rằng còn đó muôn vàn trái ngang.
[48:51]Nhưng vẫn phải bước sang năm mới, Mong cuộc đời đến với an vui. Hành tinh rộn rã tiếng cười, Hòa bình hạnh phúc, mọi người thương nhau.
[49:07]Và cũng vậy, xin thay mặt cho tăng ni Phật tử chùa Phật Quang, xin chúc cho chư tôn đức và quý Phật tử một năm mới được nhiều hạnh phúc, được nhiều thành đạt, những cái ước mơ cao đẹp trong đời mình sẽ dần dần được thực hiện, công đức một ngày một một tăng trưởng, để cho cái việc đời cũng như việc đạo thì tất cả chúng ta đều được mỹ mãn như ý.
[49:34]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[49:58]Dầu ta có mùa xuân khi hoa nở thắm ngoài vườn. Lời ca trong gió trào dâng, bay lên đàn én rợp trời.
[50:44]Từ
[50:48]đâu ta có mùa xuân? Tim ta ngập ánh mặt trời. Tình yêu sông núi biển khơi thành muôn câu hát reo vời.
[51:57]Niềm tin như nắng hồng tươi cho nhau hạnh phúc đẹp ngời.
[52:43]Tim ta bỏ hết muộn phiền. Tình yêu chan chứa nghìn nơi, lòng không biên giới ai ơi.