[0:01]À Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Cái môn Quản lý tự viện này thì cái bài đầu tiên hôm nay học là bài khái niệm tổng quát như một giá trị của một ngôi chùa ở trong cái cộng đồng xã hội trong đối với tôn giáo vậy đó nha. Cái bài thứ số một, môn Quản lý tự viện nha. Cái tự viện là cái tên chữ, tên chính thức của Giáo hội đặt. Nhưng mà dân mình thì gọi là gì? Tụi con liệt kê ra được bao nhiêu cái tên? Chùa, gì nữa? Tịnh xá, rồi. Gì nữa? Tịnh thất, rồi.
[0:41]Gì nữa? Tu viện, đúng rồi. Thiền viện, đúng rồi. Tịnh viện nè, rồi Pháp viện nè. Gì nữa? Tổ đình, á hay đó, đó hả gì nữa?
[0:56]Gì nữa? Chắc đủ chưa ta? Bên Nam tông hồi xưa trong kinh Nikaya này có chữ tịnh xá nhưng bây giờ lại bên đó cũng không dùng chữ tịnh xá mà cũng dùng chữ chùa luôn, cũng vậy. Chắc đại khái vậy ha. Tịnh thất, thiền thất, đó đại khái vậy. Còn cái chữ am, cốc thì là cái tên dân gian, tên dân gian nên trong cái danh từ chuyên môn, hồ sơ Giáo hội không dùng tới, nhưng mà mình hiểu ngầm thôi. Mà ta dùng cái chữ chung là chữ tự viện, còn dùng theo chùa, am, tịnh thất, tổ đình, tu viện, pháp viện là theo cái cái chức năng mà những cái vị đó, cái dòng phái đó họ phát triển theo cái hướng đó nên họ tự họ đặt ra.
[1:33]Thì đó là cái cái riêng của tông môn. Ví dụ nói tịnh viện không lo chắc tu Tịnh độ không. Cái thiền viện chắc là tu thiền không. Mà ta chưa nghe chữ mật viện. Có chữ pháp viện thì có nghe. Thì đại khái là như vậy. Tuy nhiên, cái sự hiện diện của ngôi chùa là cái kết tinh của một cái đạo lý thuyết phục được lòng người.
[1:59]Vì nếu mà không thuyết phục được lòng người thì cơ sở vật chất không hiện ra. Ta nhớ điều này vậy. Cái vật chất coi vậy chớ nó là kết quả của cái giá trị tinh thần. Lạ vậy. Nói là vật chất ảnh hưởng tinh thần nhưng mà sự thật tinh thần cũng tạo ra vật chất. Ví dụ như nói à từ tướng từ tâm sinh, tướng từ tâm diệt. Ví dụ lòng mình tu tốt thì từ từ gương mặt mình nó phải đẹp. Như mặt tụi con hôm nay là nó cũng gần đẹp vậy đó. Ráng tu ít bữa đẹp luôn. Vậy cái người mà tu đúng rồi cái càng già càng đẹp. Người cư sĩ cũng vậy mà người xuất gia cũng vậy. Còn cái người mà mình tu lâu mà thấy gương mặt bắt đầu nó xấu dần thì trong
[2:45]tâm tồn tại một điều xấu gì chưa vượt qua được, chưa vượt qua được. Thì nói là cái phúc hậu của người ta đó, cái nhân hậu người ta vậy. Nên là từ một cái tinh thần nó sẽ tạo ra một cái vật chất tương ứng với nó. Một cái tâm tốt sẽ tạo ra một cái hình dáng tốt và một cái đạo lý tốt nó phải hiện ra một cơ sở thờ tự tín ngưỡng tốt. Đó là cái nguyên tắc. Có cái câu chuyện hài hài nhưng mà làm cho ta thấm thía. Hồi xưa ở bên Phi Châu còn hoang sơ thì người từ Âu Châu họ qua họ xâm chiếm, chiếm làm thuộc địa. Nhưng mà trước khi xâm chiếm, trước khi đem quân đội đến thì người ta gửi các cha cố trước, họ đi qua họ truyền đạo trước, như vậy.
[3:31]Rồi cái người dân Châu Phi họ mới nói một cái câu thế này, "Mới ban đầu các cha cố đến, các cha có cái cuốn Kinh Thánh và chúng tôi có đất". Tại họ dân họ nông dân mà, đất đai họ mênh mông, người khu này, khu kia. "Là sau 30 năm thì bây giờ chúng tôi có cuốn Kinh Thánh và các cha cố thì có đất".
[3:55]Tụi con hiểu không? Tức là ổng đem cái cuốn Kinh Thánh, cái tinh thần đó ổng dạy, dạy rồi người ta mê, người ta hiến đất từ từ hay ổng mua từ từ ổng mua hết. Còn người dân thì bắt đầu nhận được cái tín ngưỡng là ôm cuốn Kinh Thánh rất là yêu quý, đất thì mất sạch. Thì câu chuyện đó người ta cứ thấm thía nghĩ ngợi làm gì đó, ai thích suy luận sao đó suy luận. Nhưng mà còn nếu mình nhìn theo khía cạnh khác thì cái tinh thần từ cái cuốn Kinh Thánh đó khiến cho nhà thờ dựng lên, đất đai quay quanh thuộc về nhà thờ lại. Nên ta cũng là tinh thần mà tạo ra vật chất. Thì cũng vậy, khi mà Đức Phật ta giáo hóa, đầu tiên là Ngài chỉ gì?
[4:36]Một khất sĩ ôm cái bình bát, đêm ngủ gốc cây, ở nhà hoang. Nhưng mà với một cái giáo lý đẹp như vậy, với cái Tăng đoàn hùng mạnh, uy nghi nghiêm trang như vậy thì buộc phải có cơ sở vật chất hiện ra. Thì cái cơ sở vật chất hiện ra đầu tiên là cái gì? Là cái cơ sở nào? Cái cơ sở vật chất đầu tiên của Đức Phật phải hiện ra là một cái tịnh xá, là Tịnh xá Trúc Lâm. Đó là bắt buộc, cái nhân quả nó vậy, không có còn con đường nào khác á. Nhưng mà vua Bình Sa khi mà cúng Tịnh xá Trúc Lâm á thực sự vua Bình Sa ông cũng bị cái tật là ổng hời hợt. Vua Bình Sa chứ ổng hay quên, nhiều việc quá hay quên, hời hợt, nên cái ổng ổng cúng cái Tịnh xá Trúc Lâm
[5:20]mà với những cơ sở vật chất cực kỳ đơn giản. Chỉ những cái nhà tre sơ sơ sơ sơ, không nhiều lắm. Tại vì ổng cứ nghĩ là Đức Phật và chư Tăng là sống giản dị nên ổng làm như vậy. Nhưng tới khi mà ông Cấp Cô Độc ổng cúng cái Kỳ Viên là khác á, chuyện khác á. Cái việc mà ông Cấp Cô Độc ổng cúng cái Kỳ Viên Tịnh Xá là một chuyện hết sức phức tạp, bí mật ở phía sau. Nhiều cái điều bí ẩn ở phía sau cái việc cúng dường cái Kỳ Viên Tịnh Xá. Nhưng mà những bí ẩn đó thì ít ai biết. Ta để ý có một cái điều này thôi sẽ thấy nó lạ lạ. Cái chữ Kỳ là lấy tên của ai? Thái tử Kỳ Đà, Jeta. Mà cái ông Jeta này ta chỉ nghe nhắc được một lần duy nhất trong
[6:06]cái sự tình mà cúng cái cái Kỳ Viên Tịnh Xá thôi phải không ạ? Suốt 45 năm còn lại của Đức Phật thuyết pháp không bao giờ tên ông được nhắc tới nữa. Mà ổng là thái tử thì ổng con ai? Vua Ba Tư Nặc. Suốt 45 năm Đức Phật đi tới đi lui và hai mươi mấy năm thường xuyên ở Tịnh xá Kỳ Viên không bao giờ cái tên Thái tử Kỳ Đà được nhắc tới lần nữa. Ổng đi đâu? Nhớ không? Nên đây là một bí mật trong lịch sử đạo Phật mà có nhiều điều không được nói ra, không được nhắc tới. Vì điều gì ta không biết. Nhưng lần lần sau này rảnh thì thầy nói tụi con nghe cái bí ẩn đó. Nên việc cúng dường Tịnh xá Kỳ Viên phức tạp và nhiều cái bí ẩn.
[6:48]Nhưng mà ông Cấp Cô Độc thì được chuẩn bị kỹ. Nên khi ổng nhận được khu đất đó, ta nói ổng phải buộc ép vua Ba Tư Nặc phải ép thái tử mà đưa miếng đất cúng cho ổng. Cái điều không đơn giản. Quyền lực của ông vua, vua Ba Tư Nặc rất là giỏi. Mà ổng có cái cách mà ép bay vua Ba Tư Nặc luôn, vua phải nghe lời ổng luôn, mà bắt thái tử phải nhả miếng đất đó ra. Trong khi miếng đất đó là miếng mà Thái tử Kỳ Đà cực kỳ yêu thích. Là ta phải hiểu là cái tính toán, vận động mưu trí trong đó không phải đơn giản. Rồi khi lấy được miếng đất rồi thì ông cho những kiến trúc sư về thiết kế theo ý Ngài Xá Lợi Phất, Phật cho Ngài Xá Lợi Phất về.
[7:29]Nên vì vậy là cái cái Tịnh xá Kỳ Viên nó rực rỡ gấp mấy chục lần cái Tịnh xá Trúc Lâm. Và đó cũng là một cái biểu hiện của nhân quả, từ cái đạo lý đẹp rồi thì cơ sở vật chất phải hiện ra. Và mấy ngàn năm kế tiếp theo, những người đệ tử của Đức Phật, những người đệ tử xuất gia của Đức Phật đi đến nơi này, đi đến nơi kia cũng dựng chùa, dựng miếu hết, cũng lấy cái nguồn sức mạnh từ đâu? Từ từ từ đạo lý của Phật dạy. Và từ đâu? Từ cái sự tu hành chân chính của chính mình thuyết phục được quần chúng. Cho nên quần chúng mới đưa tiền ra cúng dường mà mà xây chùa. Nên cái kết tinh của nó, cái kết quả cuối cùng của một cái
[8:19]đạo lý đẹp lại là thành những cái ngôi chùa xinh xắn. Và cái giá trị của ngôi chùa đấy như ta biết nó là biểu tượng của một cái đạo lý đẹp là đành rồi. Nhưng mà nó là gì? Nó là biểu tượng của sự tồn tại của đạo Phật trong trong cái khu vực đó. Mà nó cũng là một sự tồn tại kéo dài, gây được ảnh hưởng lâu dài, một cái cơ hội, một điều kiện để cho Phật pháp có thể kéo dài trong cái khu vực mà cái ngôi chùa nó hiện hữu. Chứ còn nếu ví dụ bây giờ như mình ở đây không có chùa gì hết, lâu lâu có một đoàn tới đây giáo hóa chúng sinh người ta kéo tới rần rần rần rần thuyết pháp xong bỏ đi mất. Rồi chuyện gì sao?
[9:05]Không có cái dấu ấn rồi người ta rất là dễ quên, đúng không ạ? Còn bây giờ dựng cái ngôi chùa lên rồi là người ta nhớ à đã có một đạo Phật như thế như thế, ngôi chùa thờ Phật rồi có Tăng Ni lưu trú thì rõ ràng là cái ảnh hưởng của đạo Phật, cái ấn tượng của đạo Phật đi vào trong lòng người mạnh hơn. Và dựng lên rồi đâu phải dễ phá. Nhất là khi mà ta xây một ngôi chùa kiên cố rồi đâu có dễ phá, dễ dẹp. Do đó cái ảnh hưởng của cái ngôi chùa kéo rất là dài trong cái cộng đồng của cái dân cư ở đó, cái khu vực đó. Đó cũng là lý do mà khi mà người ta góp tiền để người ta xây chùa cái phước người ta lớn là như vậy.
[9:46]Vì cái chùa là cái kết tinh, là cái kết quả, là biểu tượng, là đại diện, là ấn tượng của đạo Phật trong cái khu vực đó. Nó đem đến bao nhiêu cái điều tâm linh, đạo đức lợi lạc cho cho quần sinh. Có những ông thầy nói thẳng là trùm sò,
[10:04]Có một đồng vô chứ không có ra, à tiền vô túi được chứ không có nhả ra đồng nào, có ca có củm tiện tặn. Để chi? Cuối cùng để làm gì? Để xây chùa. Tội như vậy. Còn cái ông nào bỏ tiền vô túi mà không làm gì hết thì ổng chết ổng đọa, chắc chắn ổng đọa. Là đời sau là khi không được làm người. Nhưng có những ông thầy như vậy đó, đời sống không phải của thánh. Tại vì người hà tiện thì không phải của thánh. Có ca có củm tiện tặn vậy đó. Mà nhiều khi thấy đời sống ổng cũng chả đẹp đẽ gì, cũng không có gì đặc biệt. Nhưng chỉ có được cái bòn mót đồng nào bỏ túi để dành cái lâu lâu cái xây lên cái gì, để dành cái trùng tu cái ngôi chùa.
[10:47]Vậy chớ cái nhân cách ổng kém, đạo đức ổng kém kiếp sau chắc chắn ổng không được trở lại làm thầy tu. Nhưng mà trở thành một người rất giàu sang. Nhà cao cửa rộng, bởi vì bao nhiêu tiền để dành xây chùa hết. Cái nhân quả là vậy. Rồi có những người Phật tử vậy, những đời trước cái hiến đất xây chùa, cúng dường xây chùa, thì kiếp sau nhà cao cửa rộng, sang sang. Mà thường thành công nhờ cái nghề gì? Cũng nghề bất động sản mua bán đất nhà đất. Nhớ nghề là nghiệp. Ta thành công nghề nào vì cái nghiệp ta gây bằng con đường đó. Ví dụ như có người mà thường hay cúng thức ăn cho chư Tăng Ni thì đời sau thường thành công nhờ cái nghề nhà hàng, ăn uống.
[11:37]Cái người mà hay cúng vải vóc cho Tăng Ni, đời sau thành công ở cái nghề gì? May vá, buôn bán vải vóc. Cái người mà đời trước hay cúng đất, cúng xây chùa thì đời sau thường thành công nhờ cái nghề gì? Bất động sản mua bán nhà đất. Nhiều khi vậy thì tới gặp cái người cư sĩ nào mà thấy nhà cửa lớn, thầy nói: "Rồi, kiếp trước cúng chùa cúng đất đai cho chùa chứ gì đâu, vậy thôi". Nhân quả nó vậy. Và mà còn có những người mà họ thành những người bất động sản kinh khủng luôn á, họ những cái như là kinh doanh bất động sản mà nói rằng là ngàn tỉ, mấy chục ngàn tỉ những khủng khiếp thì phải hiểu đời xưa là hình như họ chỉ có cái việc là xây những ngôi chùa to thôi.
[12:21]Giờ thành công như vậy, cái phước họ đến như vậy. Vì sao vậy? Bởi vì có chùa rồi ta mới thấy rõ ràng có một đạo Phật tồn tại trên cuộc đời này. Cái ta chùa cái ấn tượng nó ghê gớm lắm. Ừm, còn bây giờ nói hay cái gì cũng hay mà không có cái gì không có cơ sở vật chất để chứng minh thì ta vẫn phải nghi ngờ cái giá trị của cái đạo lý đó, cái tinh thần đó. Vì ông thầy nói ổng đi du tăng, ổng nơi này ổng ở ít bữa, nơi kia ít bữa, ổng lại bậc chân tu lắm, mà hỏi ổng ở đâu? Nói: "Không biết, không biết ổng ở đâu nữa. Lâu lâu thấy ổng ở chỗ này, lâu lâu ở chỗ kia." Mình đủ niềm tin không? Không, mình không đủ niềm tin.
[12:58]Giáo hội hỏi tới ông đó, nói: "Cũng không biết ổng ở đâu, ổng ở chùa nào, thấy thấy có tên trong Giáo hội đó mà không biết ở đâu." Hỏi chính quyền, chính quyền nói: "Cái ông này sao đáng ngờ quá, không có cơ sở nào lưu trú cả." Cho nên một ông thầy tu mà không có một cái chùa thì Phật tử cũng không tin, phải không? Giáo hội cũng không tin, chính quyền cũng không tin. Mà ba người đó không tin thì mình sống với ai trời? Cho nên cuối cùng vẫn phải có một ngôi chùa hiện ra. Nên cái giá trị của ngôi chùa để nó khẳng định cái giá trị của đạo lý. Tuy nó là vật chất, nhưng mà nó lại là khẳng định giá trị của cái tinh thần.
[13:33]Cái vai trò ngôi chùa vậy nó quan trọng như vậy. Nó có cái phim của Mỹ nó có cái hài hài thế này, là bên nước Mỹ có nhiều người vô gia cư, họ không có nhà không cửa, nhiều người bị mất luôn cả giấy tờ. Cái lúc đó cái chính quyền Mỹ mới ra cái lệnh là để a đi tìm mấy người đó lại đăng ký đàng hoàng để mà quản lý, chứ họ sống cù bơ cù bất ở gầm cầu, ở bên hè đường, trong những cái thùng rác đồ thảm quá. Vì mới thông báo hết đi gom gom lại đăng ký. Thì có cái anh chàng ảnh cũng tới ảnh đăng ký tại ảnh cũng vô gia cư. Thì khi ảnh tới đăng ký cái cô đó cô ngồi cúi xuống cô ghi ghi thế này, cô không có nhìn ảnh.
[14:09]Cô ghi ổng hỏi tên gì, tên ờ tên đó, sao sao sao. Rồi cổ mới hỏi: "Giấy đâu?" Cổ không dòm ảnh. Nói: "Dạ, tôi mất giấy không có giấy." "Không có giấy sao tôi biết anh tên này?" Nói: "Thì tôi đây nè, tôi đứng đây nè." Nói: "Tôi không cần anh, tôi cần cái tờ giấy à." Tôi không cần anh, tôi cần tờ giấy. Nói: "Thì tôi đứng đây nè." "Không không không, anh không quan trọng, tờ giấy mới quan trọng." Thì cái đó nó cũng là một cái mỉa mai là trong cái hành chánh nó quan liêu, nó nguyên tắc, nó cứng ngắc. Trong khi ta đi cần là gì? Cần là chăm lo cho cái người dân, chăm lo cho cộng đồng, nhưng mà cái người dân đứng sờ
[14:42]sờ đó không thấy, chỉ thấy cần cái tờ giấy để chứng minh, cái đó vậy. Cái câu cái câu chuyện đó nghe nó buồn cười, nhưng nó phản ánh một sự thật trên cuộc đời. Nó phản ánh sự thật trên cuộc đời là nó có một cái vật chất để nó bảo đảm giá trị của một cái gì phía sau nó. Cũng vậy, cái ngôi chùa là như vậy á. Ngôi chùa tuy nó là vật chất không có gì hết trơn, chỉ là vật chất thôi, cũng vô thường theo năm tháng. Nhưng mà sự hiện diện của nó là bảo đảm giá trị cho cái đạo lý của nhà Phật. Đó là lý do mà khi Tăng Ni xuất hiện ở đâu rồi một thời gian buộc ở đó phải có ngôi chùa. Và cái giá trị của người tu mình là cái gì?
[15:27]Trong một đời tu hành của mình là cái gì? Tụi con phải ít nhất một lần tụi con tôn tạo một ngôi chùa. Đó là trách nhiệm của tất cả tụi con, mỗi người tụi con. Suốt đời tụi con mà chưa từng xây dựng ngôi chùa nào hết thì tụi con chưa làm tròn trách nhiệm của một cái đời xuất gia trong đời này. Không biết, nó có mấy cái, một là tôn tạo trùng tu, hai là xây mới, không biết, làm gì đó làm, nhưng phải có một lần trong đời mình, mỗi người tụi con. Nên khi mà thầy thấy một thầy, cô nào mà bắt đầu cất chùa, cất thành công thì mừng. Thầy nói: "Người đó coi như trong kiếp này người đó xong được một bổn phận."
[16:06]Dĩ nhiên người xuất gia thì có nhiều bổn phận với với với đạo, với đời, nhưng mà trong đó có một bổn phận coi vậy chứ rất khó, là xây được ngôi chùa, dựng được ngôi chùa, tôn tạo ngôi chùa, trùng tu ngôi chùa cũ hoặc xây mới một ngôi chùa mới. Trong cái đời người tu mình phải có một lần như vậy, ít nhất một lần. Còn người nào có duyên mà làm hai lần, ba lần, năm lần thì thôi phi thường, người đó người ngoài hành tinh rồi, ngon lành, như vậy, nhưng ít nhất phải một lần. Cho nên tụi con phải chuẩn bị tinh thần đó, nhớ, chùa là biểu tượng của Phật giáo. Và trong đời tu của mình phải ít nhất một lần tôn
[16:41]tạo, trùng tu hoặc xây mới một ngôi chùa. Do đó những cái kiến thức về xây chùa, kiến thức về mỹ thuật, cái quan điểm về kiến trúc của thời đại mới từ từ tụi con phải học hết, từ từ phải học hết. Có một lần vậy cái thầy ra thầy tổ chức giùm cho Phú Yên cái buổi hội thảo về Tổ Liễu Quán. Thì trong đó thầy có nói trong cái thời đại mới chùa cũng phải mới và cũng phải cạnh tranh lành mạnh với các tôn giáo bạn, là chùa cũng phải xây năm, bảy tầng lên chứ đừng có xây cứ lẹt đẹt hoài. Cái lúc đó có cái ông thầy nào ổng ổng cũng tiến sĩ ngoài Huế ổng cự nự, ổng nói nói chùa mà sao Phật giáo mà dùng cái chữ là cạnh tranh lành mạnh.
[17:19]Mà thầy thấy ổng lúc ổng đứng lên ổng cự mặt ổng căng lắm. Thầy cũng không muốn gây căng thẳng, thầy mới đẩy qua cho cái ông thầy cũng người Huế, nói thầy trả lời giùm câu này. Thì công nhận cái ông thầy ông thầy Huế tại vì ngồi trên cái bàn chủ tọa, ông thầy Huế ổng đứng lên ổng ổng nói rất là hay. Ổng nói: "Dùng chữ cạnh tranh là bởi vì trong thời đại mới nhà dân xây cao lên rồi, nhà thờ tôn giáo bạn xây cao ngút lên rồi, chùa mình cứ nằm lẹt đẹt hoài không có phù hợp. Cho nên mình phải xây cho phù hợp. Và thật ra cái phù hợp đó nó cũng không có tính hơn thua, cho nên gọi là cạnh tranh nhưng mà sự thật chả cạnh tranh gì thì
[17:55]mới gọi là cạnh tranh lành mạnh." Rồi ông Huế ổng nói chuyện với ông Huế thôi hai ổng im luôn, không nói nữa, rồi nói chuyện khác. Nên cái trách nhiệm của người tu một lần trong đời mình phải tôn tạo, trùng tu hoặc xây mới ngôi chùa, cho nên tụi con phải từ từ tích lũy kiến thức. Nên cái giá trị của ngôi chùa là vậy và tụi con phải chuẩn bị cái tâm lý của mình là xây dựng một cái cơ sở vật chất cho đạo Phật qua hình ảnh một ngôi chùa. Và một điều nữa là có thể sau này tụi con là trụ trì, có khi tụi con là phó trụ trì hay chỉ là giáo thọ, tri sự hoặc chỉ là một chúng thường trong một ngôi chùa thì phải nhớ cái điều này, là phải khai thác hết cái năng suất của ngôi chùa đó.
[18:41]Đừng bao giờ để chùa mà xây lên rồi không làm gì, mình mang tội mà đàn na tín thí họ không có phước, những người mà góp tiền cúng cho ngôi chùa đó không có phước. Mình phải sử dụng hết cái năng suất của cái ngôi chùa đó. Sử dụng hết năng suất của ngôi chùa đó là gì? Là ví dụ như đối với tăng chúng thì phải thu hút được bao nhiêu người về cái chùa đó ở cho đầy. Đối với cư sĩ, phải thu hút bao nhiêu người cư sĩ về quy y, tổ chức những cái khóa tu, khóa học. Đối với cư sĩ mà các em nhỏ ở trong làng, trong xóm thì mở lớp dạy đạo đức. Đối với những em thanh niên lớn thì đưa nó vào đào tạo thành cái những cái
[19:23]lớp người mà biết rèn luyện, biết phấn đấu, sống có lý tưởng, có đạo tâm. Đó là rồi những cái người lớn tuổi muốn tu hành thì ta có những cái khóa tu dành cho cái người lớn tuổi tu như thế nào, vân vân. Rồi nhiều cái hoạt động khác, hoạt động từ thiện xã hội, vô số những điều khác tụi con phải nghĩ ra cách sáng tạo làm sao khai thác cho hết cái ngôi chùa đó. Là chùa không có cái ở không, không có ông thầy không biết làm gì. Đấy, có nhiều cái chùa thật sự Tăng Ni không có chuyện gì để làm. Bởi nhiều khi chùa đó có khoảng đâu chừng 1.000 mét vuông, xây cái chùa xong cái sáng quét sơ sơ xong hết chuyện, lá nó cũng không thèm rụng,
[20:00]nó ghét nó cũng không thèm rụng cho quét nữa chứ đừng có nói. Rồi cái tự vô nấu cơm phục vụ cho bụng mình ăn là thôi. Chùa rất là buồn. Rồi có cái người nói: "Thầy, con con ở cái am nhỏ nhỏ à thì làm cái gì mà hết năng suất được?" Nói nhỏ làm theo nhỏ. Nói chùa mà nhớ ta bắt đầu cái sự nghiệp tu hành và giáo hóa của mình bằng cái điều kiện thiếu thốn cơ cực là một hạnh phúc. Còn người nào mà xui á, là sao? Thầy tổ để sẵn cái chùa to chình ình ra rồi từ đó muốn làm đó làm, muốn giáo hóa tu hành gì đó thì người đó là người không may mắn. Còn nếu tụi con may mắn là tụi con làm sao? Bắt đầu bằng cái am rách nát, tồi tàn để mà tu, mà để giáo hóa. Nói:
[20:43]"Thầy, nói cái am tồi tàn sao giáo hóa?" Thì cái cốc có một manh chiếu chật làm sao giáo hóa? Vậy đó mà cứ giáo hóa. Rồi chư thiên sẽ làm cho nó nở ra. Hễ tụi con giáo hóa tốt rồi chư thiên làm nó nở ra, tụi con tin không? Tin ha, nó vậy, ừ.
[21:01]Hồi đó thầy ở trong cái cốc, bề ngang hai thước, dài hai thước rưỡi. Kế thầy hai thước ở góc xéo thầy là người ta chôn cái mả. Thầy về đó ở được 2 ngày người ta tới người ta chôn cái mả mới, tại cái cốc thầy ở nghĩa địa á. Ban đêm ngồi thiền xong bước ra dưới ánh trăng đi dạo kinh hành ở dưới những cái hàng mả, chung quanh mả không. Tụi con nghe ớn chưa, dám ở không? Nhưng mà thầy vẫn đi giảng, vẫn đi dạy à không ai biết là cái cốc mình ở trong nghĩa địa. Mà tới ngày giảng thì vẫn đi chùa này, đi chùa kia đi dạy vậy đó. Rồi cái tới khi cái Phật cho cái nở ra thành cái chùa ở trên núi, vậy đó, rộng rãi thoải mái chả sao cả.
[21:44]Cho nên là trong cái điều kiện khó khăn gì không biết nhưng mà lòng ta vẫn lúc nào cũng lo cho đạo thì tự nở ra, mà nếu tụi con bắt đầu bằng cái điều kiện hết sức cơ cực, thiếu thốn là một cái phước. Thầy nói hù tụi con thôi chứ tụi con là thân gái thầy cũng không nỡ tụi con hù tụi con như vậy, nhưng nam á thì hù cho dữ, còn tụi con con gái thì nó cần phải an toàn chút. Tụi con có học võ không kìa? À ít bài nữa bắt đầu thầy sẽ dạy võ cho tụi con.
[22:15]Đó vậy là tụi con đúng là vậy tụi con có máu rồi đó, được rồi đó, vậy là học được rồi. Ở trên này những đệ tử ni thầy bắt tập võ dữ lắm, đánh thùi thụi, nhiều cô đánh giỏi lắm. Giờ cái vai trò của cái ngôi tu viện đối với Giáo hội thì khi Giáo hội quản lý tăng sĩ, quản lý Phật sự cũng đặt trên căn bản của một cái ngôi, ngôi chùa, chứ không thể ngoài ngôi chùa được. Nên ví dụ Giáo hội là tổ chức đứng trên cao thì chân đặt ở dưới đất mà những cái chân đó cắm trên những ngôi chùa. Không có ngôi chùa thì không có Giáo hội. Ví dụ như bây giờ nói à chính quyền cho phép Giáo hội Phật giáo Việt Nam đến cái tỉnh đó lập cái Ban Trị sự Phật giáo mới đầu tiên.
[23:07]Nhưng mà chỗ đó không có ngôi chùa nào, toàn tỉnh không có ngôi chùa nào thì Ban Trị sự đó là gì? Vô nghĩa. Nha, chỉ có trên giấy tờ thôi. Hỏi quần chúng quần chúng không biết: "Tôi không biết ông Giáo hội, tại tôi không có thấy chùa." Chừng nào có những ngôi chùa mọc lên, người dân họ tới lui tới chùa đó họ tu học thì bắt đầu họ mới hình thành: "À, chùa này được quản lý bởi có cái Ban Trị sự, có cái Giáo hội ở trên." Thì lòng họ mới bắt đầu họ nghĩ nghĩ chút chút về cái Giáo hội, về cái gọi là Ban Trị sự. Nhưng phải có cái chùa cho họ cái đã, còn không có cái chùa cho họ thì Ban Trị sự hay Giáo hội Phật giáo là vô nghĩa đối với người dân.
[23:46]Cho nên, Giáo hội quản lý tăng sĩ, quản lý các Phật sự, tác động vào quần chúng, ảnh hưởng vào quần chúng cũng thông qua những ngôi, những ngôi chùa. Không có chùa cũng chả có Giáo hội gì cả. Và nhiều cái hoạt động của các hội đoàn, của các hội chúng Phật tử gì đó cũng phải dựa vào một ngôi chùa chứ đừng tách rời khỏi ngôi chùa. Có những cái nhóm, có những cái tổ chức Phật tử họ tự tổ chức với nhau, tự quản với nhau, độc lập, không thông qua ngôi chùa và làm cho Giáo hội rất là phiền, chính quyền cũng rất là phiền. Vì sao? Vì thấy họ hoạt động nhiều khi nghi ngờ về cái giáo lý của họ, nhiều khi nghi ngờ về cái đạo đức của họ, không biết làm sao mà nói. Kêu họ lại nói:
[24:37]"Dạ tụi con không thuộc Giáo hội." Hỏi: "Chùa nào?" Nói: "Dạ tụi con không có chùa." "Vậy ông thầy nào bày ra?" Nói: "Dạ tụi con không có thầy." Bó tay liền mà họ cứ tự nhận họ là đạo Phật, việc đó cực kỳ khó chịu. Cho nên Giáo hội mình có cái có cái phương châm, có một cái nói trong hiến chương tổ chức: "Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức duy nhất đại diện cho Phật giáo Việt Nam." Cái câu này rất là hay. Thì như vậy mà hễ anh nhận anh là đạo Phật thì anh phải dính với Giáo hội, mà gọi là dính với Giáo hội phải dính với một ngôi chùa và một ông thầy. Tức là phải có một ông thầy quản lý, dạy dỗ, có năng lực, có uy lực rầy, phạt, trách cái số cư sĩ đó.
[25:18]Thì đó là một cái tổ chức, một cái hội chúng Phật tử ổn định, hợp pháp, làm cho Giáo hội yên tâm. Thế còn hiện nay vẫn tồn tại những cái nhóm hoạt động riêng lẻ thì đây cũng là một cái điều mà đáng trách, đáng phiền. Nên ta mong rằng những người cư sĩ khi mà tập hợp với nhau lại để tu hành hay làm những Phật sự hay làm những việc từ thiện mà đã là lấy danh nghĩa là đạo Phật thì phải làm ơn gắn với một ngôi chùa, gắn với một ông thầy, một sư cô nào đó để nương tựa, được dạy dỗ. Như có cái tổ chức vậy, nói: "Thầy ai?" Nói: "Dạ tụi con không có thầy, có ông thầy cố vấn à." "Cố vấn là sao?" "Dạ lâu lâu mời ổng tới ổng nói chuyện một bài rồi thôi,
[26:02]ổng về nhà ổng, ổng về chùa ổng thì thôi." Không có dính líu, tức là không có trách nhiệm, không có quyền đối với cái nhóm của tụi con. Thua liền. Cái đó điều đó nó vẫn là một cái gì bên ngoài. Nên ta cần là những cái hoạt động của Phật tử phải gắn với cái ngôi chùa, có một ông thầy chịu trách nhiệm. Bên nhà nước cũng vậy, họ thấy cái đó họ hỏi liền, hỏi Giáo hội: "Cái đó là của ai?" Nói là: "À nhóm này là của ông thầy này." Thì họ tới họ gặp ông thầy họ nói chuyện liền. Họ nói là: "Bây giờ quý thầy coi ngó giùm cái nhóm Phật tử này họ hoạt động." Thì ông thầy mới kêu nhóm lại rầy liền, nói: "Tại sao tụi con bữa đó đi đó làm cái chuyện đó?" vân vân như vậy.
[26:38]Và nếu phạt con phải bắt đi quỳ nhang là ông thầy đủ cái uy lực đối với người Phật tử bắt đi quỳ nhang thì như vậy là đạo Phật ổn định. Nói nói: "Thầy nói chứ bắt Phật tử quỳ nhang nó không cúng nữa à." Không quỳ nhang đi ra khỏi chùa, không cần cúng. Tụi con phải đủ cái bản lĩnh này. Đủ cái bản lĩnh là không cần tiền. Thì như vậy cái người Phật tử giàu và nghèo đến với chùa mới bình đẳng. Chứ đừng có để tình trạng cái người giàu đến chùa khác, người nghèo đến chùa khác. Ví dụ như chùa của thầy ở trên núi, tụi con biết một buổi lễ như vậy như lễ Phật đản vừa rồi thì rất là vắng, thì trên mười ngàn người,
[27:19]còn những lễ Vu Lan, Thành đạo là trên hai chục ngàn người. Thì cái sự phục vụ kinh khủng lắm. Mà phân công tổ chức cho các Phật tử mà phục vụ lẫn nhau, những người cũ phục vụ người mới khủng khiếp. Nhiều khi thầy xuống thầy thấy những cái người thầy dòm biết nhà giàu chứ, hỏi ngủ đâu? Dạ dưới đất, tất cả mọi người ngủ dưới đất thì con cũng ngủ dưới đất. Rồi thấy người đó đi bưng cơm mà ở nhà biết ngay đó là một người chủ cả, giàu có. Nhưng mà vô tới chùa thầy rồi là bình đẳng với nhau hết. Cái người giàu đem cơm phục vụ cho người nghèo. Bưng xách cơm, mời mọc kia nọ là toàn những người Phật tử
[27:54]là khá giả không, đi hầu hạ phục vụ cho cái người nghèo. Thì không có cái chuyện mà nói: "Tôi giàu tôi tới chùa tôi phải được phục vụ", không có chuyện đó. Mà cho nên là cái ông thầy cái sư cô đó, trụ trì đó phải đủ bản lĩnh không cần tiền thì mới dạy Phật tử được giàu nghèo như nhau. Tuy nhiên, cái công lao của cái người giàu đóng góp nhiều mình cũng phải ghi nhận. Ví dụ như bây giờ như thầy vậy, cái người Phật tử đó họ giàu, họ đóng góp nhiều mà họ đóng góp với cái tấm lòng họ đạo đức, họ yêu đạo thì rõ ràng mình quý hơn. Cái sự yêu quý đó mình trân trọng, mình ghi nhận, mình biết ơn hơn rất là rõ, phải có.
[28:34]Nhưng mà trong cái sự đối xử thì vẫn giữ cái sự bình đẳng, đây là cái sự khéo léo. Nó vừa là tình vừa là lý, chứ đừng có để mà tự nhiên vì họ cúng dường nhiều cái mình ưu đãi hẳn thì chùa mất đạo lý liền. Nhưng mà tự nhiên người ta giúp đỡ chùa nhiều, người ta cúng dường nhiều mà mình lơ lơ lạt lạt cũng là một cái sai đạo lý. Cho nên đây là một cái rất là khéo, cái khéo của cái người trụ trì, một bậc thầy mà xuất gia đối với những người Phật tử như vậy. Thì cái ngôi chùa
[29:08]nó là cái chân của Giáo hội, là nền tảng của Giáo hội và nó thu hút Phật tử về. Cho nên là Phật tử có ý thức thì đừng lang thang ngoài chùa mà phải biết gắn về một ngôi chùa. Sau này ví dụ như tụi con giữ một ngôi chùa thì tụi con là trụ trì hay là phó hay gì gì trong chúng mà tụi con thấy có những Phật tử họ thích hoạt động thành nhóm với nhau thì con lại tụi con phải khuyên. Phải khuyên là Phật tử phải về chùa. Cố gắng như vậy, đừng rời chùa. Vì sao? Vì chùa là điểm căn bản nhất của đạo Phật, của Giáo hội. Mình về chùa để khiêm tốn mà học hỏi, được rầy, được la, được dạy, được quở, được trách.
[29:59]Còn mình cứ sợ cái sự rầy la quở trách mà không dám dính tới chùa, sợ thầy cô la thì mình tu không được. Cái người tu là phải yêu thích cái sự rầy la quở trách. Cái người mà không biết tu đó, ai rầy cái tự ái thì người đó chưa tu được. Còn cái người nào mà nghe cái sự rầy la trách mắng mà vui mừng, hạnh phúc thì đó là người chân tu. Tụi con được cái trình độ đó chưa? Được chưa? Ai mà chưa nhớ bắt đánh ra năm roi, đánh chừng nào cho hết tự ái thì thôi. Tụi con phải đạt cái trình độ đó. Mà tụi con đạt cái trình độ đó tụi con mới dạy Phật tử được. Tức là khi cần á, làm cái người thầy người cô đủ uy lực
[30:46]có thậm chí bắt Phật tử nằm xuống đánh mấy roi luôn. Dù ổng rất giàu, dù thậm chí lớn tuổi luôn, bắt nằm xuống đánh đòn, đánh liền. Mình phải đủ cái uy lực như vậy. Mà cái người Phật tử đó là ở nhà mình là cha là mẹ, là ông là bà, là giàu là sang, là chủ cả, mà về tới chùa mà có sai, thầy bắt mình nằm xuống đánh trước mặt mọi người, vẫn vui vẻ nằm xuống thì cái người đó là con cưng của Phật. Người đó vượt qua cái bản ngã của mình, người đó vượt qua cái tự ái của mình. Còn nếu kêu xuống thầy bắt quỳ xuống rồi bỏ chùa đi luôn không bao giờ tới nữa, thì người đó đời đời kiếp kiếp trôi lăn, không vượt qua được cái cửa đầu tiên.
[31:23]Nó phải nghiêm khắc như vậy. Cho nên tụi con gặp một cái người mà họ đi lang thang bên ngoài phải kêu họ về chùa, bởi vì sao? Vì chùa là là cái chân, cái nền tảng cơ bản của Đạo Phật, của Giáo hội. Đừng đi lang thang bên ngoài, à không thể tu được. Lúc nào mình phải có một người nào đó để mình tôn thờ, mình tôn kính, mình vâng lời thì mình mới tu được. Chỉ trừ có một hạng người không cần, đó là ai? Người có căn cơ Bích Chi Phật. Tự họ làm thầy họ và tự họ chứng đạo trong đời này. Tự họ đứng lên sau này làm thầy chúng sinh, thì họ không cần. Còn tất cả mọi người trong cái việc mà tu hành diệt trừ bản ngã,
[32:03]thì luôn luôn phải tìm một người để mình tôn kính, để mình vâng lời. Nhớ như vậy tụi con nhớ trong đời. Ví dụ như ở nơi này thầy mình mất, hoặc thầy mình đuổi mình, thì cũng phải ráng tìm một vị thầy nào để mình tôn kính, mình vâng lời. Vì cái sự vâng lời, sự tôn kính nó là điều kiện để mình diệt trừ cái bản ngã. Mà tu là làm gì? Là diệt trừ bản ngã, chỉ vậy thôi. Không diệt trừ bản ngã không phải tu, mà muốn diệt trừ bản ngã thì nó có nhiều điều kiện, nhưng trong đó có một một vị nào đó để mình vâng lời, để mình mình tôn kính. Cho nên khi tụi con hiểu những điều này, tụi con tu được như vậy, tụi con thực hiện được như vậy,
[32:43]tụi con thuyết phục được Phật tử lang thang ở bên ngoài là hãy về với chùa, nha. Gắn bó với chùa để cho thầy dạy bảo, rầy la, quở trách. Đừng đi lang thang như vậy.
[32:58]Đó. Vì chùa là cơ sở căn bản của của Giáo hội. Mọi cái hoạt động của Giáo hội đều phản ánh trong ngôi chùa. Ví dụ như bây giờ nói là Giáo hội có cái ban gọi là Ban Hoằng pháp, thì chùa cũng có trách nhiệm gì? Hoằng hoằng pháp. Nói bây giờ nói hoằng pháp mênh mông đâu có biết, nhưng mà sự thật Phật tử muốn nghe pháp phải về về chùa. Mà chính vì chùa có nhiệm vụ hoằng pháp, Giáo hội mới có cái ban gọi là Ban Hoằng pháp. Nó vậy thôi. Mọi hoạt động của chùa thì phản ánh lên trên Giáo hội hết. Nên tụi con tổ chức giảng dạy này kia nọ vậy thì đó là trách nhiệm hoằng pháp của cả Giáo hội mà sự thực bắt đầu từ nơi cái chùa.
[33:40]Cho nên tăng ni vậy, ai cũng phải biết thuyết pháp. Ai cũng phải biết thuyết pháp. Nhưng mà không phải tự nhiên mà thuyết pháp liền được. Hồi đó thầy cũng đơn giản, tại thầy cũng không được học hành nhiều, rồi khi thầy đi thuyết rồi thầy thấy người ta cũng chịu nghe, nên thầy nghĩ thì cứ thuyết thôi thấy thì được chứ có gì đâu. Nên thầy gặp mấy thầy sau này bắt đầu đi ra trụ trì rồi, thầy mới nói: "Ủa, thầy phải thuyết pháp đi! Sao không chịu thuyết pháp?". Nói: "Thuyết pháp lúc nào thầy?". "Rằm sám hối đó. Những cái ngày sám hối á, Phật tử tới sám hối thì thuyết pháp nói cho người ta chừng 30 phút thôi chứ
[34:13]đừng cứ hay không." Cái năm sau thầy quay lại thăm. Cái hỏi: "Sao, năm rồi thầy có thuyết pháp không?". Nói: "Dạ, ừm con có thuyết pháp nghe lời thầy, nhưng mà cái hiệu cái kết quả thì nó không phải vậy." "Là sao?" Nói: "Hồi đó đó, khi mà sám hối đó, cái Phật tử họ để dép ở nhà tổ, xá tổ xong cái họ lên chánh điện. Sám hối xong cái họ trở lại xá tổ xong cái họ lấy dép họ đi về. Bây giờ sau khi lên chánh điện sám hối xong thì con mới thuyết giảng. Thuyết giảng xong rồi họ mới trở lại nhà tổ xá tổ rồi lấy dép đi về. Từ khi con thuyết pháp cái họ không để dép nhà tổ mà họ để dép ở chánh điện. Sám hối xong họ lén lén họ ra họ lấy dép chạy về luôn, không xá tổ nữa.
[34:54]Trốn luôn." Ngồi thầy cũng ngắt, bóp đầu thầy suy nghĩ hoài, không biết tại sao kỳ, không biết sao kỳ. Nghĩ không ra. Mãi sau mới nghĩ là chuyện đó là lý do gì? Nói: "Thầy giảng bao lâu?". Nói: "Dạ, con giảng hai tiếng." Bó tay luôn! Đúng là người ta sợ ổng trốn mất là đúng rồi. Nhưng mà phải giảng. Gặp ai cũng... Về sau này mới biết rằng thực ra càng về sau càng về sau, thầy mới biết là là giảng quá khó. Việc thuyết pháp á quá khó, nên phải dạy nguyên một cái môn Hoằng pháp cho cái khóa không biết khóa thứ mấy, khóa ba tư gì đó không biết. Rồi là thành công hết á, viết thành cuốn sách luôn á.
[35:34]Rồi tập từ từ từ từ rồi ai cũng giảng, rồi tụi con phải giảng. Mà ban đầu là cứ giảng trong những buổi sám hối. Thầy khởi đầu cái sự cái cái cái cái sự nghiệp thuyết pháp thầy cũng trong những buổi sám hối không à. Thầy về mấy chùa làng, tới ngày sám hối thầy giảng 45 phút. Trời ơi ôi, chùa càng lúc càng đông, đông quá chừng đông luôn. Nên cái cái sự thuyết pháp nó quan trọng lắm. Cho nên tụi con học để sau này tụi con đủ khả năng hoằng pháp. Sau này thầy sẽ nói lại vấn đề này một lần nữa, nhưng như vậy. Rồi bây giờ nói là trên Giáo hội có cái ban gọi là Ban Giáo dục Tăng Ni, thì chùa có không?
[36:05]Có cái chức năng đó không? Có không? Có, sao không có? Khi ông thầy ổng nhận đệ tử ổng có dạy không? Ổng dạy, đó là cái gì? Giáo dục Tăng Ni chứ gì nữa, phải không ạ? Đó, những cái giáo lý cơ bản đầu tiên vỡ lòng ta học, học từ đâu? Học từ ông bổn sư mình chứ đâu, ở chùa chứ đâu, phải không ạ? Rồi sau đó ông thầy bổn sư ổng mới cảm thấy rằng là là cần phải cho đệ tử mình phát triển hơn, thì ổng mới gửi đi về về các trường Phật học. Vậy thôi, chứ cái giáo lý ban đầu là cũng học từ bổn sư chứ đâu, từ ngôi chùa làng của mình chứ ở đâu. Nói: "Học ở đâu?". Nói: "Học mấy cái hình nhân quả. Thấy có mấy ông quỷ sứ ổng cưa ổng cắt á, mấy hình đốt tội nhân nằm trên
[36:43]chùa trên trần á." Đó, tụi con học giáo lý bắt đầu từ đó, đúng không ạ? Nó cũng đúng á. Bắt đầu ta tin có nhân quả, tin có địa ngục, đó là những bài học cơ bản. Rồi nhiều khi ông thầy ổng quê mùa ổng cũng nói vài câu, rồi nói ờ: "Niệm Phật đi con" này kia nọ, nhưng đó là những giáo lý căn bản. Nhưng mà những ông thầy giỏi thì ổng dạy được rất là nhiều cho đệ tử của mình. Nhưng mà rồi cái ổng cũng gửi đệ tử mình đi học thêm, vì nghĩ là là là học ở các Phật học viện thì được học bởi nhiều giáo thọ, cho nên kiến thức của đệ tử mình nó sẽ lớn hơn, sau này nó sẽ giỏi hơn mình, về mà lo chùa, ví như vậy.
[37:15]Thì ngay những bài giảng đầu tiên đó là cái chức năng gì? Giáo dục Tăng Ni chứ gì nữa. Rồi trên Giáo hội có cái ban gọi là Ban Hướng dẫn Phật tử, thì chùa có không? Chùa có không? Quá có đi chứ gì nữa, thấy không? Nên tụi con phải thu hút Phật tử về để mà tụi con dạy dỗ, mở những khóa tu cho họ. Nhỏ thì dạy cái lớp đạo đức hằng tuần cho thiếu nhi, lớn một chút thanh niên thì cho một cái lớp để họ rèn luyện, lớn tí nữa thì những khóa tu từ từ nữa. Đó là hướng dẫn Phật tử gì nữa. Nói: "Dạ, chùa con không ai tới thầy ơi. Tụi con cũng muốn giáo hóa mà không ai tới." Thì sao? Thì mình tới với họ, đi thăm.
[37:53]Cứ sắp xếp tụi con đi thăm hết nhà này thăm nhà kia chung quanh chùa. Cứ đi thăm, hỏi thăm, nói vài câu, một hai câu ngắn ngắn thôi, đừng nói nhiều người ta cầm chổi người ta đuổi. Nói à nói: "Bữa thứ Bảy rảnh tới chùa thắp nhang nha." Gặp đứa bé bệnh nói: "Thôi để lấy tên đưa thầy, thầy về thầy chú nguyện cho." Thấy ai cái bệnh mà ăn không được, nói: "Coi vậy chứ cái này bệnh xưa chắc câu cá nè. Thôi bây giờ để thầy phóng sanh, kêu phóng sanh đi." Thấy gì cũng nhân quả. Thấy ai chân đau nói: "Đi đắp mấy cái hố gà đi là chân sẽ hết đau." Người ta làm cái có kết quả liền đó, hay lắm á. Thì những cái câu nói ngắn ngắn thôi, mình không thành bài pháp mà cứ đi thăm.
[38:31]Người ta không tới mình, mình tới với người ta. Chúng sinh không tới với ta thì ta đến với chúng sinh. Cứ đi thăm hết nhà này, thăm hết nhà kia. "Dạ nói con đi thăm 3 tháng rồi cũng không có kết quả gì." "Làm 3 tháng nữa cho thầy." Nói: "Dạ 3 tháng nữa cũng chưa kết quả." "Làm thêm 6 tháng nữa cho thầy." Ba năm như vậy rồi người ta sẽ về với chùa. Tại vì sao? Vì mình đã gieo duyên lành đủ 3 năm rồi. Những người cứng đầu nhất cũng bắt đầu mềm lòng mà đến thăm chùa, bắt đầu biết tới thăm chùa, bắt đầu biết tới lễ Phật. Nên vậy, nghĩa là ta có cái ngôi chùa để chờ đón họ, nhưng mà họ không chịu tới, thì ta tới với họ trước gieo duyên
[39:08]với họ, cứ đi thăm hỏi trong vùng không có sót nhà nào. Không có sót nhà nào. Thậm chí chùa mình trồng được vài cây xoài, cái biết cái nhà đó chuyên môn mấy đứa con qua chùa hái xoài mấy trái xoài cho má ăn, cái nhà đó chuyên môn vô ăn cắp đồ chùa, mình cũng tới thăm hỏi, an ủi, dạy dỗ luôn. Cho tới ngày nào mà hễ có cái gì đem qua cúng chùa là thành công. Thay vì ăn cắp chùa giờ bắt đầu đem qua cúng chùa là mình thành công, từ từ người ta mới tới chùa. Cho nên cái gọi là chức năng hướng dẫn Phật tử mà trên Trung ương Giáo hội có cái ban, thì chùa đã có cái ban đó. Rồi bây giờ Giáo hội có cái ban gọi là Ban Kinh tế Tài chánh, thì chùa có không?
[39:43]Có không? Có, sao không có? Rồi còn có có tiền giữ trong chùa không? Có, sao không có? Thì tụi con phải quản lý cái tiền cho nó hợp lý, phải không ạ? Nhưng mà thực sự nào giờ các chùa mình không để ý cái điều này lắm. Chùa có nhiêu ông thầy trụ trì cứ bỏ túi ổng cái, rồi không biết chuyện gì xảy ra. Không biết ổng hứng ổng mua cái gì, ổng xài gì, ổng cho ai chả biết. Nên nhiều khi nó không hợp lý. Thì bây giờ cái đó nó trở thành một cái ngành một cái môn, một cái ngành một môn mà ta phải để ý lại. Là bây giờ thầy muốn giữ tiền cũng được, nhưng mà phải nhờ đệ tử mình phụ, có sổ có sách, có tủ có két, có quản lý, có thủ quỹ đồ đàng hoàng.
[40:20]Chứ một người giữ không hay, phải vậy. Ví dụ như thầy vậy, thầy không giữ tiền, giao đệ tử giữ. Thầy chỉ giữ vàng không à, chứ không giữ tiền.
[40:33]Thầy nói câu này nghe tức cười, mà thực sự thầy học của một cái sư bà ngoài Huế. Có một cái sư bà ngoài Huế đó, bà uy đức lắm, nếu bà thu nhận cả tăng xuất gia mà, cả tăng cả ni hai chúng xuất gia luôn, thì bà rất là uy đức và sống một đời mẫu mực lắm. Nhà chùa thì làm tương làm chao để lấy kinh tế, thì bà thì quản lý tiền hết, nhưng đệ tử chả biết, chỉ biết làm tương làm chao đi bán vậy thôi chả biết gì. Thì những đệ tử lớn lên từ từ rồi bà mới cho đi chùa này chùa kia. Nhưng mà tới cái ngày bà gần chết, bà kêu về hết. Ôi trời ơi, bà mở ống tú đạo hũ lên, vàng quá chừng. Bà chia cho mỗi người bao nhiêu cây bao nhiêu cây để về mà lo chùa.
[41:14]Thầy thấy trong bụng ủa sư bà này hay à ta? Thế là bắt đầu thầy cũng vậy, lâu lâu thầy có được một cây hai cây cái thầy cũng giấu, giấu giấu không cho ai biết. Để sau này bởi những như nhiều khi bắt đầu tới lúc mà thầy già vậy đó đó, đệ tử có Phật sự cái mình chia ra. Cái đó cũng hay lắm chứ không phải không đâu, thầy bắt chước. Nhưng có lần đó vậy, cái mỗi năm vậy chùa thầy là đều mở một cái khóa hè đạo đức cho thiếu nhi. Mình báo mình xin phép các ban ngành, cái bên y tế của huyện tới họ yêu cầu thầy phải mua thức ăn rau sạch từ một công ty có chứng nhận giấy phép. Thế mình phải vâng lời, thế mình phải hợp đồng với một công ty cung
[41:49]cấp rau sạch chứ không dám ra chợ Bà Rịa mua nữa, mua rau sạch. Trời bữa đó năm đó cái giá đội lên gấp bốn lần, cái chi phí đào tạo vì cái tiền rau mua sạch gấp bốn lần, mắc quá chừng. Sau khóa hè đó chùa xỉn niễng luôn vậy đó, chi phí lên tới 800 triệu. Xỉn niễng luôn, cái bắt đầu thầy trò mới bàn nhau bây giờ phải kiếm một miếng đất ở dưới núi, tại chùa ở trên núi đó mà không có trồng được. Kiếm miếng đất dưới núi để mà trồng rau sạch, chùa ăn mà tới khóa hè thì mình cung cấp cho học sinh. Đi hỏi đi tìm được một miếng đất nó tới một tỷ mấy vậy đó, rồi móc mó hết tiền đầu này đầu kia nói "Thưa thầy,
[42:23]giờ con có giờ chùa gom hết được thì còn 500 triệu, còn thiếu 900 triệu." Giờ ngồi suy nghĩ hoài không biết kiếm đâu ra. Cũng may có một cái cô đó làm có một cô đó chứ gọi là thủ quỹ, giữ chùa. Bắt đầu cổ mới nói: "Thưa thầy, con còn giữ 23 cây vàng." 23 cây vàng không biết ai cúng đâu móc mó rồi mà cứ để cô cất bỏ ống heo á. Không ngờ đổ nó ra cái đủ luôn được 900 triệu mua luôn cái cái cái cái miếng đất đó đủ luôn một tỷ mấy. Cho nên từ đó mấy năm nay là chùa mình có cái miếng đất để sản xuất rau sạch. Cho nên cái mà bỏ ống heo bằng vàng sướng lắm, cũng hay lắm chứ bộ. Cái đó là nhờ như vậy, nên thầy nói đùa thôi chứ thầy không có nhiều đâu
[43:03]tụi con đừng có báo cho ai biết nha, chết à, đừng nói à, nguy á. Thì đó là cái quản lý tài chánh như vậy, nghĩa là trên giáo hội có cái gì, tất cả nó đều có trong cái ngôi chùa của mình hết, mọi hoạt động. Và khi ta hiểu điều này, ta tổ chức cái ngôi chùa mình hết sức là khoa học và nó tương ứng với giáo hội. Nghĩa là giáo hội có gì mình có cái đó và làm việc giáo hội khoa học cỡ nào, chùa mình cũng khoa học cỡ đó, tổ chức bài bản như vậy. Bây giờ vậy: Cái vai trò của tự viện đối với chính quyền vậy là chính quyền họ quan sát đạo Phật cũng quan sát qua ngôi chùa. Vì đó là cái pháp lý pháp nhân chính thức,
[43:44]chứ còn ông thầy đi lang thang lang thang thì không biết đường đâu quản lý. Mà chính quyền có cái việc gì cần là cũng tới trực tiếp với chùa luôn. Có khi họ thông qua giáo hội, nhưng cũng có khi họ tới chùa thẳng trực tiếp tại vì họ là người quản lý, họ được quyền. Nhưng mà có cái họ cũng trao đổi với giáo hội trước khi làm việc ngôi chùa và có trường hợp họ tới thẳng chùa để nói chuyện với tư cách như là một cái người quản lý về chùa chiền. Thì cái này nè, mới mới quan quan trọng: Cái người chính quyền á thì họ lo bá ban vạn sự chứ không phải họ chỉ lo chùa. Giáo hội thì chỉ lo có một việc thôi là lo đạo, lo chùa, lo tu sĩ;
[44:20]còn chính quyền thì họ lo ôi tràn ngập bao nhiêu công việc, mà chùa cũng là một mảng. Mà chúng ta tu là làm cái gì? Là đếm tội phước từng ngày.
[44:34]Ta tu làm sao cứ mỗi ngày mình thêm phước, bớt tội, tránh tội và thêm phước. Ai cho thầy cái định nghĩa phước là gì, tội là gì? Cái gì thành phước và cái gì thành tội? Cái này khó định nghĩa đây, nhưng mà nói ý nào hay cũng được chấm điểm hết. Ai giơ tay lên? Cái gì làm thành phước, cái gì làm thành tội? Khi ta giữ một ngôi chùa, khi ta là người tu, mà người tu tức là kiểm soát tội phước từng ngày từng giờ. Bây giờ cái gì làm thành phước, cái gì làm thành tội? Trưởng lớp nói trước đi con. Cái gì làm thành phước, cái gì làm thành tội? - A Di Đà Phật, con xin trả lời:
[45:22]phước là mình làm những việc mà đem lại lợi ích cho mình và người thì sẽ có phước.
[45:32]- Còn tội thì ngược lại phải không? Dạ được, rồi được, cảm ơn con, cho tràng pháo tay đi. Vậy là con là Thanh Châu hả? - Dạ Mô Phật, con là Tâm Lộc ạ. Tại vì Phật tử phía sau đông cho nên là sơ đồ lớp không có đúng nữa ạ. - Chết cha! - Dạ Mô Phật! Bị gạt rồi, bị gạt rồi, đúng rồi. Tâm Lộc à rồi rồi rồi. Ai có câu trả lời bổ sung nữa nè? Cái gì làm thành phước, cái gì làm thành tội? Phước đức. Cái gì làm thành phước, cái gì làm thành tội? - Mô Di Đà Phật. Dạ Mô Phật, kính bạch Hòa thượng con xin trả lời: phước là những việc làm thiện thì ta sẽ được tích lũy được phước. Còn tội là những việc ta làm những việc ác thì không đúng thì sẽ có tội.
[46:18]- Câu đó câu đó thì dễ hiểu. Thôi cứ cho tràng pháo tay an ủi. Viên Khánh lại. Cái gì làm thành phước, cái gì làm thành tội con? - Dạ Mô Phật. Dạ kính bạch Hòa thượng! Dạ phước là những việc làm mình luôn nghĩ cho mình và mọi người hướng đến những điều tối thượng. Dạ còn là... - Con cao siêu quá. Cao siêu quá! - Dạ tội... dạ con tội là con ngược ngược lại thưa thầy. - Cái đó dễ rồi, cái đó dễ hiểu rồi. Trung Thủy? Trung Thúy? Thúy hả? Tên gì kỳ lạ kìa? - Dạ Mô Phật, bạch Hòa thượng! Theo con nghĩ ra ngoài đường á nếu mà gặp mấy gặp một bà già mà đi qua quốc lộ á mà đèn đỏ, dắt bà qua đường đó cũng là một điều phước ạ. Dạ.
[47:16]- Con làm thầy nhớ cái câu chuyện cái cô giáo đó dặn các học trò như vậy, cái buổi sáng cái cô giáo mới hỏi: "Nè Tèo, ngày hôm nay em có làm việc thiện gì chưa?" Nói: "Dạ thưa có." Nói: "Gì?" Nói: "Em Tèo, em Tí, em Măng, em Cua, em gì đó sáu em đưa một bà già qua đường." Nói: "Ủa, sao sáu em mà đưa một bà già mà có tới sáu em?" "Dạ tại bả không chịu qua." Thôi nghe thầy định nghĩa đây ha:
[47:52]Phước tức là khi ta làm cho người khác yên tâm. Tội là khi ta làm cho người khác bất an. Đồng ý không đã? Thì cũng vậy ví dụ như mình sống ở chùa mình sao không biết, mình sinh hoạt tu tập sao không biết á mà ai hỏi tới giáo hội nói cái chùa đó như thế nào nói: "Ồ, chùa đó tốt, gì đó yên tâm." Tức là không phải lo, giáo hội không phải lo về chùa đó nữa, phải biết chùa đó tu hành đàng hoàng, giáo hóa đàng hoàng, tuân thủ luật pháp nhà nước, tuân thủ hiến chương giáo hội, luôn luôn hòa hợp tham gia hết, yên tâm. Thì thực sự ra cái chữ "yên tâm" cho người khác chính là cả bao nhiêu cái công lao của mình, bao nhiêu sự cố gắng phấn đấu của mình, đúng không ạ?
[48:39]Rồi chính quyền cũng vậy, chính quyền họ lo bá ban vạn sự, lo đường đất, lo phát triển kinh tế, mở rộng nhà cửa, trị tội phạm. Cái hỏi tới: "Ủa, cái chùa đó thế nào?" "Ồ, chùa đó tốt lắm, quý sư cô đó tốt, tu hành đàng hoàng, cũng hay làm việc từ thiện, dân chúng chung quanh họ rất là yêu mến cái chùa đó nên yên tâm." Họ yên tâm, sự thực để cho được chính quyền yên tâm đó mình phải phấn đấu tu dưỡng nơi chính mình và cống hiến biết bao nhiêu điều cho xã hội, đúng không ạ? Đó là phước. Còn bây giờ tự nhiên giờ bây giờ nói bây giờ hôm nay Ủy ban chúng ta ngồi Đảng ủy lại họp nha, triển khai năm nay bắt đầu là bây
[49:17]giờ lo triển khai cái khu vực đó, giải tỏa cái xóm đó, xây cái cầu ở đó, xây dân cư mới lại, nhưng bên an ninh họ nói: "Dạ khoan, xin Chủ tịch ngừng lại, cái chùa đó đang có vấn đề. Cái chùa bên cạnh đây là đang có dấu hiệu là có tội phạm xâm nhập, tu hành hủ hóa, lôi kéo quần chúng bậy bạ, nên ngưng cái chương trình này lại." Thế là phải ngưng liền. Tại vì họ không có nhiều người, họ không có nhân lực nhiều, hễ làm việc này phải ngưng việc khác. Lúc đó là bắt đầu quay quanh phải ổn định cái chùa đó cái đã, đừng để chùa đó lôi kéo quần chúng làm bậy làm bạ, ổn định rồi bắt đầu mới phát triển kinh tế, phát triển xây dựng cái dân sinh được.
[49:52]Cho nên khi ta làm bất an một cái là họ làm bận tâm, họ làm mất thời gian người khác, mất công sức người khác, đó là gì? Là tội. Vậy thôi. Đồng ý không? Đó, phước và tội là vậy. Thì như vậy cái vai trò của ngôi chùa đối với chính quyền về mặt pháp lý, pháp nhân, đủ thứ hết, nhưng cuối cùng để ý điều này: chùa ta là khiến cho chính quyền họ yên tâm, tin tưởng, tức là ta đang tạo phước ra từng ngày. Mà ta sống ta tu mà để giáo hội yên tâm tin tưởng, chính quyền yên tâm tin tưởng, tức là ngôi chùa tốt, tức là ta đã làm hoàn thành cái trách nhiệm của mình. Nên để lấy được cái niềm tin của người khác, lấy được cái sự yên tâm của người
[50:36]khác, coi vậy chứ mình bao nhiêu mồ hôi nước mắt á, chứ không phải dễ đâu. Nên mới gọi là thành cái công đức là vậy, thành cái điều phước lành như vậy. Không phải dễ, chỉ cái chữ "yên tâm" hay "bất an" thôi là bao nhiêu vấn đề phía sau. Đó là vai trò của chúng ta đối với giáo hội là vậy. Bây giờ chúng ta ngôi chùa đối với tôn giáo bạn thì sao? Do đất nước của chúng ta là đất nước đa tôn giáo, có nhiều các tôn giáo cùng xuất hiện. Và dưới sự lãnh đạo của nhà nước thì các tôn giáo không được quyền xung đột với nhau. Ở một số quốc gia, do cái sự lãnh đạo chính quyền kém nên các tôn giáo xung đột với nhau.
[51:17]Nhiều khi xung đột đến đến mức mà thảm sát, giết hại, vi chiến, rất là đau lòng. Nhưng riêng ở Việt Nam ta thì nhà nước luôn luôn khéo léo, ngoan ngoan, vững vàng, giữ cho các tôn giáo được sống hòa bình với nhau, phải đoàn kết với nhau. Nhiều khi trong cái dịp lễ gì là các tôn giáo ngồi lại nói chuyện với nhau. Nó có một cái tổ chức gọi là Ủy ban Mặt trận Tổ quốc á là buộc các tôn giáo ngồi lại với nhau trong tinh thần vui vẻ, hiếu hòa. Nhờ như vậy mà mà mà mặc dù khác đạo nhưng mà ta không có xảy ra cái mâu thuẫn xung đột, đó là cái đáng mừng cho Việt Nam ta. Nhưng mà thế này, ta phải hiểu các tôn giáo bạn của ta.
[52:01]Tôn giáo bạn ta là những người mà gì, gặp ta rất là vui vẻ phải không nè? Nhưng mà trong tim đen họ đang nghĩ cái gì, ai biết?
[52:12]Trong tim đen họ đang nghĩ cái gì? Trong tim đen họ nghĩ một điều, ước gì Phật tử của cái bà sư cô đó trở thành tín đồ của tui hết, đúng không ạ? Tranh giành ảnh hưởng với nhau, tranh giành tín đồ với nhau chứ không gì hết, tất cả đều như vậy. Tất cả đều như vậy. Do đó chúng ta đối với các tôn giáo bạn thì mình lúc nào cũng lấy cái tình yêu nước để làm cái mẫu số chung. Nói, à tui với cha, tui với linh mục khác đạo nhưng mà ta đều là người Việt, người Việt Nam, nên bổn phận của ta là phải hòa hợp, yêu thương, chứ không có gây thành cái mâu thuẫn chia rẽ xã hội mà tổn hại đầu tiên là tổn hại cho đất nước của mình. Cái hay là như vậy.
[52:56]Cho nên ta xây dựng, bây giờ mỗi một tôn giáo đều có cái chủ quan cứ cho mình là nhất, nhưng mà khi đứng trong lòng dân tộc thì ta phải đè cái tình cảm tôn giáo mình xuống và đưa cái tình cảm dân tộc lên cao thành cái mẫu số chung để cho các tôn giáo hòa hợp, yêu thương, đoàn kết. Nên mình phải ý thức điều này. Tôn giáo bạn có thể họ chưa ý thức điều này, nhưng bổn phận chúng ta phải ý thức trước để mà kêu gọi họ, kêu gọi họ cái tinh thần đó. Ta mình đạo gì thì đạo, nhưng đều phải nằm ở dưới cái tình yêu Tổ quốc. Phải là như vậy, đó là điều mà ta hiểu như vậy. Thì trong mọi cái sinh hoạt cố gắng mà tìm cái điểm tương
[53:36]đồng mà tránh cái nói về những điểm khác biệt. Tuy nhiên, tuy nhiên có một cái sự kiện gần đây nó xảy ra gây cho chúng ta nhiều suy nghĩ. Như vừa rồi bà Hillary Clinton là bà đang ứng cử viên Tổng thống Mỹ, vợ của của nguyên Tổng thống là Bill Clinton đó, bà tung cái hình ảnh mình lễ Phật và ngồi thiền ra lên trên mạng luôn, công khai luôn. Trong khi là bà là ứng cử ở một đất nước toàn Kitô giáo thì bà cần cái lá phiếu của cái người tín đồ Kitô giáo. Vậy mà bà dám công khai hình ảnh bà lễ Phật, ngồi thiền. Như rồi bà tuyên bố bà như yêu quý Đức Phật, đi theo giáo lý đạo Phật. Điều này lớn chuyện không phải nhỏ, giống như bà bất cần cái lá phiếu,
[54:24]mà trong khi bà đang chạy đua trở thành Tổng thống, nữ Tổng thống đầu tiên của Mỹ. Rồi Tổng thống Obama là người quyền lực nhất nhì thế giới này phát cái thông điệp chúc mừng Phật đản mới vừa rồi, công khai hình ảnh ổng thắp hương lễ Phật, khi về Việt Nam cái nơi mà ổng đến viếng là ngôi chùa. Thì chùa gì cũng kệ, nhưng mà là một ngôi chùa là được, đến trong 10 phút rồi đi. Và như vậy chúng ta thấy những cái người mà trí thức hàng đầu thế giới, quyền lực hàng đầu thế giới đã báo một cái thông điệp cho thế giới là chúng tôi bắt đầu yêu quý đạo Phật. Chuyện gì xảy ra sắp tới? Như vậy chuyện gì xảy ra sắp tới?
[55:07]Chúng ta thấy bắt đầu thế giới xoay chiều, xoay chiều. Tất cả mọi người bắt đầu hướng về hướng về đạo Phật. Lý do mà những người trí thức lớn của thế giới, rồi tới những người quyền lực lớn thế giới bắt đầu hướng về đạo Phật vì hai điều: Một là vì cái mạng internet. Trên cái mạng internet đó, mọi giáo lý được tung ra, được công khai, không có tốn tiền, nó tràn ngập nó đi luồn lách trên mọi ngõ ngách, ai cũng có thể tìm tới nghiên cứu hết thì những người tri thức lúc họ có cơ hội để họ nghiên cứu. Và khi nghiên cứu về họ mới so sánh: Ờ, giáo lý đạo này là vậy, đạo Phật là như vậy. Và với cái tính lý trí cao của họ,
[55:47]họ mới phát hiện một điều chỉ có cái giáo lý đạo Phật là tuyệt vời số một. Dù không thể tuyên bố thành lời, nhưng trong thẳm sâu trong lương tâm của họ, đạo Phật là số một. Không một điểm hở, những giáo lý của Đức Phật là không một điểm hở. Mấy ngàn năm và mấy ngàn năm trôi thêm nữa cái giáo lý này vẫn là hoàn hảo. Và đây một điều không cưỡng lại được là gì? Họ biết điều đó và mọi người trí thức trên thế giới cũng biết điều đó. Cho nên nếu họ không bày tỏ cái tình cảm yêu mến đối với đạo Phật thì những người trí thức khác sẽ quay lưng với họ liền. Vì đến một lúc nào đó, người nào không biết đạo Phật đó là người lạc hậu.
[56:30]Sẽ đến cái ngày đó như vậy. Sẽ đến cái ngày của thế giới mà ai không hiểu biết về đạo Phật, người đó là người chậm tiến bộ, người đó không phải là người của một thế giới văn minh nữa, đến mức độ đó rồi. Nên cái mạng internet nó đã làm gây nên chuyện này. Cái thứ hai, bởi một bộ phim, bộ phim của Hollywood. Đây là một bộ phim chán nhất thế giới, nhưng mà gây chấn động nhất thế giới nếu người nào biết xem. Đây là bộ phim kén người xem. Vì thường thường ít ai coi hiểu, phải có những người có kiến thức rất lớn về nhiều môn khoa học, về tôn giáo, về lịch sử, về xã hội, nhân văn, khảo cổ thì mới coi nổi cái bộ phim này.
[57:15]Một bộ phim chỉ có 5 - 6 người nói qua nói lại trong một căn phòng suốt một tiếng rưỡi đồng hồ, coi được không? Không ai coi nổi. Coi mà thường coi 10 phút xong người ta tắt đi tìm phim khác. Thấy chữ "Người bất tử", hấp dẫn, mở ra coi 10 phút xong tắt, bỏ phim đi coi phim khác. Tại cứ đứng nói, nói qua nói lại, nói qua nói lại. Nhưng mà nếu chúng ta kiên nhẫn một chút thì bắt đầu chúng ta đi qua một bộ phim mà ta ngồi bên ngoài ta coi ta có thể khóc. Những người ở trong phim họ đóng họ cũng khóc. Ta bên ngoài ta cũng chấn động hết cả cái tâm can của mình luôn. Và cái bộ phim này nó gây ảnh hưởng rất là lớn,
[57:47]ngấm ngầm ngấm ngầm, nó không nổi, không có màn đánh đấm, chém giết, rồi cảnh nóng cảnh lạnh không có gì hết trơn, nhưng mà nó chấn động hết mọi người, cái bộ phim này. Cho nên lúc nào đó cũng nhờ mấy sư cô chắc phải chiếu cho các ni sinh coi bộ phim này. Bởi vì nó ảnh hưởng, nó quan trọng, rất là quan trọng đối với tôn giáo hiện đại. Đầu bộ phim vô là thấy một cái người đàn ông chất đồ lên xe giống như chuẩn bị đi đâu. Trong khi chất đồ chưa xong thì có mấy chiếc xe chạy tới nữa, mở cửa ra, họ chào hỏi nhau thì ta mới hiểu rằng: À, cái ông này là dạy đại học. Những người bạn của họ cũng là những giáo sư đại học.
[58:23]Và biết ông này ổng sắp ổng đang ra đi, họ chạy tới để họ chia tay. Họ đem thức ăn thức uống tới để có một bữa tiệc chia tay, vậy thôi. Thì câu chuyện gì rồi bắt đầu kéo vô nhà ngồi nói qua nói lại, nói qua nói lại, nói qua nói lại, nói qua nói lại, nói qua nói lại, nói qua nói lại, nói qua nói lại hết một tiếng rưỡi đồng hồ. Mình ngồi mình nếu mình nghe kỹ và mình hiểu từng câu mình khóc liền. Chỉ vậy thôi. Những câu ngắn ngắn ngắn chấn động tâm can. Vì khi bắt đầu vào đó thì bắt đầu họ mới hỏi: 10 năm qua, anh dạy đại học là một giáo sư giỏi, ai cũng yêu mến và ban giám hiệu, ban giám đốc của trường đại học chuẩn bị phong lên làm trưởng khoa.
[59:01]Mà chức trưởng khoa trong đại học danh giá của Mỹ lớn lắm, danh giá lắm. Nhưng mà bất ngờ nghe tin đó rồi thì anh vừa mới nộp đơn xin nghỉ mới hai ngày mà ngày hôm nay anh dọn đồ đi mất. Chuyện gì? Không ai tìm thấy lý do. Tại ổng sống rất là ổn định, sống rất là tốt, rất là là lành mạnh, không có tai tiếng gì cả, không có lăng nhăng tình ái, không có lợi dụng ai, không tranh giành hơn thua, chỉ lặng lẽ dạy học, kiếm sống ở trong ngôi nhà nhỏ nhỏ, không cầu kỳ. À hôm nay bắt đầu bất ngờ dọn đồ đi sau khi nộp đơn xin nghỉ mới hai ngày trước. Và người ta cứ dí ổng miết, dí ổng miết. Rốt cuộc ổng nói:
[59:39]"Thôi tôi thử kể lại một điều mà từ trước tới giờ tôi chưa từng kể với ai. Tôi không biết là tôi kể rồi cái hậu quả sẽ như thế nào. Nhưng mà thôi tôi kể giống như một lời chia tay." Và ổng tiết lộ rằng ông là một người sống 14.000 năm không già, không chết. Thì mới khi mà ổng nói lững thững lững thững thì những người giáo sư đại học đó nghĩ rằng ổng đang viết một câu chuyện khoa học viễn tưởng. Mới nói: "Rồi anh cứ nói." Bắt đầu ổng dẫn chứng ổng kể thì người ta thấy hợp lý, ổng nói: "Câu chuyện này có vẻ hay." Nhưng mà khi ổng kể dần dần rồi người ta thấy hình như là sự thật, không phải ổng đang viết câu chuyện
[1:00:14]viễn tưởng mà dường như ổng chính là sự thật này. Tại vì ổng chứng minh chặt chẽ hết, tất cả mọi lý thuyết đều cực kỳ ăn khớp, cực kỳ hợp lý. Và có một điều nữa ổng nói là: "Vào những cái năm đó, mấy ngàn năm đó, ổng đi đến phương Đông, đến Ấn Độ và gặp Đức Phật." Những điều ổng nói về Đức Phật nói chỉ hai ba câu. Không có gì cường điệu, không có gì thần thoại. Chỉ nói: "Đức Phật là một người rất là khác thường, rất là khác thường. Suốt 14.000 năm ông sống trên đời, Đức Phật là người lạ nhất. Và ổng được học nhiều điều từ Đức Phật. Ổng ở đó ổng học cho tới khi Phật chết." Ổng không có dùng từ gì cao siêu, không có nhập Niết bàn gì hết á, Phật chết, xong.
[1:00:55]Ổng nói đơn giản. À, và ổng nói là hình như là Phật biết cái trường hợp của ổng là ổng không già. Dường như Đức Phật biết điều đó, mặc dù ổng không bao giờ dám kể cho ai về điều này. Vì sao vậy? Vì ngày xưa khi ổng kể ra điều này là ổng bị truy sát, bị những bộ tộc của ổng truy giết mà ổng phải trốn đi mãi. Ổng cứ sống ở đâu 10 năm rồi là phải trốn đi. Vì sao? Vì người ta phát hiện 10 năm rồi mặt ổng không thay đổi. Thế là người ta đặt vấn đề là ổng phải trốn đi. Trốn đi đổi tên đổi họ, tìm cái giấy tờ mới rồi đi tìm một cái cộng đồng khác để sống. Nhưng mà kiến thức thì rất là nhiều, tới 10 10 bằng tiến sĩ.
[1:01:31]Đi học 170 năm mà, học bao nhiêu môn vậy. Thì những điều ổng dẫn chứng thì người ta cũng thấy bình thường, tới giờ phút đó thì người ta vẫn vẫn thấy bình thường mặc dù hơi là lạ, câu chuyện này hơi lạ. Có vẻ hơi tin tin tại vì ổng nói chặt chẽ quá. Trong đó có cái giáo sư về nhân chủng học, sinh học thì thấy những câu chuyện ổng đều chấp nhận được hết. Nhưng tới cái đoạn này mới khủng khiếp nè. Tới cái đoạn là nói: "Vậy anh sống lâu như vậy thì anh có biết cái thời gian mà đạo Kitô của chúng ta được thành lập không? Có những tông đồ này nọ anh có biết không?" Ổng nói: "Ổng biết." Ổng nói: "Ừm, như vậy là anh biết hả?" Rồi hỏi:
[1:02:09]"Bây giờ hỏi anh chứ anh có là một cái nhân vật nào mà trong Kinh thánh được nói tới không?" Ổng nói: "Đúng, có. Ổng là một nhân vật trong Kinh thánh." Bắt đầu người ta sững sờ, nói: "Ai, ai vậy?" Ổng nói: "Thôi đừng hỏi nữa, bỏ qua đi. Tại vì khi ổng nói ra điều này ổng không lường được cái hậu quả. Cho nên thôi, next question, câu hỏi kế tiếp đi, đừng hỏi câu này." Họ: "Không, phải trả lời cho câu này cho bằng được." Khi người ta dí quá rồi ổng mới nói thế này: "Một người được học từ giáo lý của của Đức Phật. 500 năm sau quay lại Địa Trung Hải và phát hiện ra La Mã đã trở thành một đế quốc hùng mạnh
[1:02:46]đi giết người chiếm đất, thành một cỗ máy giết người khổng lồ. Và người đó muốn ngăn cản cái bộ máy giết người này lại bằng giáo lý của Đức Phật, mới đem cái giáo lý Đức Phật, lời dạy Đức Phật đi rao giảng cùng khắp, mong rằng nhờ cái giáo lý này mà con người ta giác ngộ, bừng tỉnh, chặn đứng cái cỗ máy giết người đó lại. Coi như là một cuộc kháng chiến chống lại La Mã mà chỉ bằng đạo lý của Đức Phật, nhưng mà ổng đã thua. La Mã thắng bắt ổng đem đóng đinh lên cây thánh giá. Như vậy ổng là ai?" Tới đó người ta chấn động hết trơn. Có một cái bà khóc luôn. Bả cứ cãi, "Ông, anh không thể là Chúa Giê-su được tại vì đối với bả Chúa Giê-su
[1:03:26]phải là một cái gì khủng khiếp lắm chứ không thể là con người." Ổng mới ngồi ổng giải thích từng điều trong Phúc Âm, từng điều trong Tân Ước. Nói ra những người mà mình có kiến thức về kinh Phúc Âm là nói cực kỳ hợp lý luôn. Không cãi được. Bộ phim tới chỗ này mới khủng khiếp nè. Không cãi được. Và ổng nói là lúc đó là khi mà bị đóng đinh lên cây thánh giá đó, thì ổng nhập định theo phương pháp mà Phật dạy, cho nên người ta nghĩ ổng chết, đem vô hang ổng xuất định ổng trốn ra ổng sống lại. Ông giáo sư tâm lý cái, "Sẹo ở trên tay của anh đâu?" Ổng nói: "Không, cơ thể tôi không bao giờ để lại sẹo, tự nó tái tạo lại hết.
[1:04:01]Kể cả một lần bị bệnh đậu mùa rồi nó cũng hết sẹo luôn." Bởi vậy, người không bao giờ già, không chết là một trường hợp rất lạ. Nhưng mà khi ổng trốn ra khỏi cái hang á, ổng xuất định ổng trốn ra khỏi hang thì một số đệ tử ổng thấy. Cái từ đó mới nói là: "Thầy chúng ta đã phục sinh. Chúa chúng ta đã phục sinh, đã sống lại." Nên trong Thiên Chúa có cái lễ Phục Sinh rất là lớn. Thì người ta mới tranh cãi dữ dội về điều này. Ổng mới nói là: "Tất cả đều bị thần thoại hoá chụp lên. Chứ sự thật nó vô cùng đơn giản. Sự thật chỉ là gì? Ổng đem lời dạy của Đức Phật dạy cho dân Do Thái, hy vọng người ta hiểu được cái đạo lý từ bi của Phật mà ngăn
[1:04:37]cản cái bộ máy giết người của La Mã lại, nhưng ổng làm không nổi. Một mình ổng, không nổi." Ổng có chữa bệnh bằng một số phương pháp trị bệnh mà ổng học được từ phương Đông, Ấn Độ, vậy thôi. Chứ ổng không có đi trên mặt nước, cũng không có gì. Vẫn là ổng sống mười bốn ngàn năm, ổng cũng không trở thành thiên tài. Chỉ có cái là ổng biết nhiều hơn người ta thôi. Tại vì người ta ít biết, người ta chết đầu thai đâu ổng biết. Còn ổng sống một lèo mười bốn ngàn năm, ổng biết đủ thứ chuyện trên đời. Rồi thêm ổng đọc sách, ổng đọc sách ổng đối chiếu với những cái thời gian ổng đã sống qua, cho nên ổng biết nhiều.
[1:05:08]Cái điều mà ổng nói mình ngồi dưới mà mình theo dõi rồi mình chấn động. Còn cái người mà đóng trong phim với ổng là nước mắt rơi lả tả. Mà đúng như cái tâm trạng mình bên ngoài, chấn động hết. Thì cái thông điệp của bộ phim này muốn nói cái gì? Chúa Giê-su là... là học trò của Đức Phật. Bộ phim này muốn nói điều đó thôi. Mà ổng dựng lên một bộ phim tiếng rưỡi dài dòng chỉ để nói rằng Chúa Giê-su là học trò của Đức Phật. Chỉ để nói điều đó. Và cái thông điệp của bộ phim này phát ra ngấm ngầm, ngấm ngầm, ngấm ngầm lan cả thế giới này. Không ai cãi được. Cái người mà đạo diễn và viết kịch bản bộ phim này quá chặt chẽ.
[1:05:47]Kiến thức họ quá lớn, quá vững chắc, coi xong bộ phim mà cãi không được. Nên trong đó có cái câu nói của một ông giáo sư trong đó, ổng nói: "Chúng ta cũng không thể tin những điều anh này nói. Nhưng chúng ta không thể bác bỏ được luôn." Bộ phim đó chặt chẽ quá. Và nó gây ngấm ngầm, gây ngấm ngầm, gây ảnh hưởng trên thế giới nơi những người có đầu óc, biết, có thể coi được bộ phim này. Còn cái người mà không có đầu óc coi không nổi. Hôm, có một cái bé nó là Phật tử chùa Thầy, cái nó đến một cái nhà thờ nó mua cuốn Phúc Âm, cái gặp ma sơ. Cái ma sơ mới hỏi: "Con là đạo nào?" Nó nói: "Dạ, con đạo Phật." "Đạo Phật đi mua mua kinh Phúc Âm à?" Nó:
[1:06:27]"Dạ, dạ cô con kêu đi mua giùm." Thì cái ma sơ mới nói thế này: "Thôi đạo nào cũng tốt. Dù sao thì Chúa Giê-su cũng là học trò của Đức Phật." Câu nói đó được một chính ma sơ nói ra. Thì như vậy ta hiểu rằng cái ảnh hưởng bộ phim này nó đã tràn ngập hết trong nhà thờ. Trong nhà thờ lén lén bí mật coi hết. Và cãi không được. Vì sao vậy? Vì toàn bộ cái lời dạy Chúa Giê-su trong Phúc Âm giống hệt lời dạy của Đức Phật, chỉ sau Đức Phật năm trăm năm.
[1:07:01]Cho nên nếu ngày hôm nay vậy thế giới những người trí thức nhất, những người quyền lực nhất bắt đầu quan tâm tới đạo Phật vì hai lý do. Một, vì cái mạng Internet, hai, vì cái bộ phim mắc dịch này. Khủng khiếp. Cho nên là Thầy mới ra lệnh tất cả những người đệ tử Thầy phải coi bộ phim này. Nhưng mà ai coi cũng chới với, choáng váng hết vì cái lời thoại nó cao siêu, cô đọng quá. Cái ngôn ngữ, văn phong của của người Tây phương họ thông minh quá, họ nói ẩn ý nhanh quá, coi theo không kịp. Cho nên Thầy đang cho viết lại lời thoại, viết thành cái văn phong Việt Nam, gài vô lồng tiếng lại. Để sau này bộ phim á tung ra mình nghe mình dễ hiểu hơn.
[1:07:44]Vì cái nếu mà nguyên bản của họ đó mà mình dịch ra mình coi phụ đề bằng tiếng Việt, có phụ đề bằng tiếng Anh hoặc là nghe thuyết minh vẫn không hiểu nổi, trừ một vài người có đầu óc cao siêu.
[1:07:58]Nên Thầy đang cho viết lại cái lời thoại để dễ hiểu cái bộ phim này. Phim này rất là khủng khiếp, tụi con phải coi. Vậy nên là nhờ sư cô đó để lấy bộ phim này, sư cô cho chúng coi vì nó quan trọng đối với đạo Phật mình. Mà coi bộ phim này rồi, ta có một cái điều ta hạnh phúc. Hạnh phúc là vì sao? Vì ta đã theo đạo Phật ngay từ đầu. Phải không ạ? Ta đã chọn được một đạo Phật. Và đạo Phật này là cái lõi tâm linh của dân tộc ta. Và cũng là gì? Cũng là cái xu hướng tiến bộ của thế giới. Thế giới sau này cũng phải đi theo con đường đạo Phật mà đất nước ta đã theo mấy ngàn năm và chúng ta đã theo đạo Phật từ ban đầu, ta hạnh phúc và ta tự hào.
[1:08:40]Còn nếu mình lỡ mình ở một đạo khác rồi mình mới coi cái bộ phim này thì sao? Ta bị giằng xé, phải không ạ? Giằng xé cái tình cảm của đạo mình đã theo và theo cái khuynh hướng mới của thế giới phát hiện Chúa Giê-su là học trò của Đức Phật. Ta bị giằng xé. Lúc đó mình có một chút khổ tâm, một chút ray rứt. Còn bây giờ mình đã theo đạo Phật ngay từ đầu, hạnh phúc luôn, biết bao nhiêu. Nên đây là cái may mắn của ta. Và biết trước rằng xu thế tôn giáo của thế giới tương lai chính là đạo Phật. Chúng ta đón chờ cái ngày đó. Đón chờ cái ngày mà cả thế giới này cũng phải theo đạo Phật. Rồi cái ngày mà thế giới theo đạo Phật rồi chúng ta sẽ thấy có một cái
[1:09:22]ngày có một cái ông Tây ba lô ổng đi du lịch, một buổi trưa nắng, ổng thấy một ngôi chùa nhỏ nhỏ ở Việt Nam ổng ghé vào ổng xin một bữa cơm chay vì thế giới bây giờ khuynh hướng nó thích ăn chay. À. Xin một bữa cơm chay nghỉ buổi trưa rồi họ lại đi du lịch tiếp trên cái đất nước này. Và họ nghĩ đây là một đất nước đạo Phật rất là rất là hạnh phúc. Nhưng mà bất ngờ vô gặp chùa mình tệ quá. Gặp sư cô chỉ biết nói hai chữ "Yes, No". Ngoài ra không hiểu. Ổng nói gì nói kệ ổng, cứ "Yes" và "No" mà trả lời. Đầu tiên hỏi: "Phải cô trụ trì chùa này không?" "Yes." Không biết ổng nói cái gì nhưng mà ổng hỏi câu đó, thật ra nghe thoáng thoáng, "Yes".
[1:10:02]Tưởng cô này là biết nói tiếng Anh, ổng hỏi thêm một câu nữa: "Như như vậy là mọi người khách được tới chùa thoải mái không?" "Yes." Phải không? "Bây giờ tôi đói quá tôi xin bữa cơm được không?" Cái lúc nói "Yes" hoài kỳ giống như mình chỉ biết có "Yes", "No". Ổng trừng trừng mắt lên liền, "Ủa, cô chùa gì kỳ vậy?" Nói, "Khổ sở thấy không?" Bởi vậy. Đó. Rồi bây giờ nói: "Bây giờ tôi vào nhà vệ sinh được không?" "No." Ta thấy lúc đó cái chùa ta tệ quá, trong khi cả thế giới bắt đầu theo đạo Phật thì làm sao? Cho nên từ bây giờ tụi con phải chuẩn bị, nha. Nếu tụi con là trụ trì, phó trụ trì, hay giáo thọ,
[1:10:40]tri sự gì trong chùa không biết, hoặc là mình chúng bình thường thôi, thì làm ơn tụi con chuẩn bị cái ngôi chùa của mình để đón chào một cái thời đại mới, thời đại mà cả thế giới này ngưỡng vọng về đạo Phật. Tụi con phải xây dựng cái chùa mình nó tầm cỡ thế giới. Tầm cỡ thế giới là không phải nó lớn, có tiền đâu mà xây, nhưng mà cái sắc sảo, cái tinh tế của nó, cái thông minh, cái trí tuệ, cái đạo lý của nó, đạo đức của ngôi chùa là tầm cỡ thế giới, có thể đón khách du lịch thế giới tới và người ta phải nể phục cái đầu óc của một cái người ở trong chùa đó. Vì ta có thể nghèo nhưng mà mỗi một viên đá ta đặt ở đâu á
[1:11:16]đều có cái trí tuệ trong đó, mỗi một cái cây ta trồng ở đâu đều có cái trí tuệ ở đó, không ai có thể thay đổi được. Đó, đó là cái tầm cỡ của ta đối với thế giới trong tương lai. Và cái may mắn của ta là dân tộc ta đã theo đạo Phật và chính bản thân cá nhân ta đã theo theo đạo Phật. Đây gọi là cái tính cái ngôi chùa trong lòng dân tộc, cái tình dân tộc trong một cái ngôi chùa Việt Nam này. Cái vai trò ngôi chùa trong cái cộng đồng dân tộc này, cái tính dân tộc rất là cao trong một ngôi chùa. Mặc dầu là chùa đạo Phật tính dân tộc rất là cao nhưng cái may mắn là cái xu thế của thế giới đã bắt đầu ngả
[1:11:58]về với đạo Phật, nên chùa ta bỗng nhiên bị đặt vào cái tình huống là phải đi theo cái trào lưu, cái khuynh hướng của thế giới nên ta phải có tầm cỡ của của thế giới, đành phải vậy. Tụi con không còn được quyền làm một cái chùa quê mùa, sơ sài, khờ dại, dốt nát nữa. Mặc dù tụi con có thể về sau này con về trụ trì chùa quê, nhưng mà người ta tới hỏi thì phải biết nói vài câu tiếng Anh. Phải nói chuyện bằng tiếng Anh. "How are you? I am fine, thank you." Rồi,
[1:12:35]"Hello, goodbye" rồi đại khái tụi con phải biết nói một loạt. Còn nếu mà tụi con còn có khả năng mà nói nhiều hơn nữa thì thì càng tốt mà trao đổi được đạo lý với họ thì càng tốt. Nó phải phải học một cái ngôn ngữ, nhất là tiếng Anh. Để nên dù là một ngôi chùa quê nhưng mà rồi đều phải trở thành một ngôi chùa quốc tế trong tương lai. Như vậy. Hôm nay vậy giới thiệu sơ sơ về cái vai trò của một ngôi chùa, cái giá trị ngôi chùa đối với đạo Phật, đối với cộng đồng xã hội. Và cái ý thức của tụi con cái sự quan trọng của một ngôi chùa như thế, nên tụi con về tụi con viết bài nha. Thứ Hai Thầy trở lại thì nhận bài nộp bài và học bài mới.
[1:13:18]Như vậy. Và nhớ sư cô chấm bài giùm nha. Sắp tới thì ta sẽ bận vì cái tang lễ của Hòa thượng Thiện Thanh. À nhưng mà bận thì bận mà bài thì vẫn vẫn viết. Như vậy. Nhớ là mọi chuyện bắt đầu từ cái sự khó khăn, cực khổ, thiếu thốn thì mới giỏi được nha không con? Any question? Có ai hỏi gì không? Thank you for no question.
[1:13:54]Chúng sinh vô biên thề nguyện độ.
[1:14:04]Phiền não vô tận thề nguyện đoạn.
[1:14:14]Pháp môn vô lượng thề nguyện học.
[1:14:24]Phật đạo vô thượng thề nguyện thành.