[0:17]Gần tết rồi vui không ạ? Vui. Thời gian cứ trôi qua mãi nha hả. Lúc ta còn bé thì cái cảm giác của ta là thấy thời gian nó trô- nó trôi chậm, đúng không ạ? Cứ mong cho đến tết, mong đến lễ, nhưng khi ta lớn rồi cái ta cảm giác cái thời gian nó trôi qua nhanh. Cũng từng ấy thời ừ một năm 12 tháng, cũng từng ấy một ngày có 24 tiếng, mà mình thấy thấp thoáng cái mất, thấp thoáng cái qua ngay, đúng không ạ? Ờ, rất là lạ. Và mình biết rằng là cái thời gian nó là cố định, nó là khoa học, nhưng mà cái cảm giác nó rất là rõ. Cảm giác mà khi mình càng lớn tuổi, thời gian nó qua càng nhanh, nó rõ lắm. Nên khi ta nghe những cái mẩu chuyện về các cõi giới khác,
[1:12]cõi giới siêu hình như cõi trời, cứ một ngày trên đó bằng bao nhiêu năm ở dưới này, cái ý niệm về thời gian trên đó lại càng lạ hơn nữa. Thì lúc nhỏ ta có thể là không hiểu, nhưng khi ta lớn mà khi ta thấy cái dòng thời gian nó trôi nhanh hơn lúc ta còn bé, thì bây giờ bắt đầu ta hiểu dần, phải không ạ? Hiểu dần đúng là cái mỗi cái cõi giới, mỗi cái cảnh giới, cái ý niệm về thời gian nó rất là khác nhau. Và cái điều này cũng được nhà bác học Einstein ổng nói. Ổng nói lúc ổng nói chẳng ai hiểu. Ổng nói về cái cái thời gian có thể trôi chậm, trôi nhanh tùy theo cái bối cảnh, tùy theo cái trường, tùy theo nhiều điều kiện.
[1:58]Lúc ổng nói về điều đó, các nhà bác học trên thế giới không hiểu, không hiểu. Nhưng mà ổng nghĩ ra được thì cũng lạ, nhưng những điều ổng nghĩ ra, những điều ổng nói như vậy nó rất là trùng với những cái cái khái niệm về thời gian trong tôn giáo như trong đạo Phật, ừ như vậy. Trong cái thế giới này, nếu ta quan sát kỹ, ta sẽ thấy là mọi sự vật, mọi sự việc đều có liên quan với nhau. Cái này dễ hiểu không ạ? Cái này hiểu từ khuya rồi, phải không ạ? Hiểu lâu lắm rồi. Các sự vật, sự việc đều có liên quan với nhau. Thì một cái này thay đổi thì cái khác cũng cũng thay đổi. Ví dụ như thời tiết, nhiệt độ thay đổi một cái là đời sống mình thay đổi hết.
[2:47]Ừm thậm chí là nếu mà nhiệt độ hay thời tiết thay đổi, cả một nền văn minh có thể bị xóa sổ luôn. Ví dụ như sa mạc Sahara ngày xưa cũng là một cái nền văn minh lớn. Ờ rồi con người ta phí nước, mưa không đến nữa, bỏ đi sạch, và bây giờ chỉ còn là sa mạc. Hoặc là nền văn minh Maya với những đền đài, những cái công trình kiến trúc tự nhiên bỏ hoang, không một bóng người, nằm ở trong những khu rừng rậm, rồi sau đó người ta áng chừng lại trong có những thời điểm mà cái vùng nó không mưa, thế là cả một nền văn minh bị xóa sổ. Nên trong cái cuộc sống này nhiều thứ nó thay đổi. Ờ th- nó liên quan với nhau, một cái thay đổi thì nhiều cái thay đổi theo.
[3:34]Hoặc là ví dụ như là mỗi một cái sự phát minh, một tiến bộ của công nghệ rồi cũng thay đổi hết cái cái cái suy nghĩ, cái văn hóa, lối sống của con người. Ta thấy cái hình chụp, họ chụp một cái gia đình đang ngồi quây quần với nhau, nhưng mà không ai nói gì nhau, mỗi người cầm cái điện thoại, lớn bé. Ông già thì cầm điện thoại không biết coi gì trên đó, trẻ cầm điện thoại trẻ, mà đứa bé nó cũng cầm, đứa bé thì chắc nó chơi game, nhưng còn lơ lơ lửng lửng như ta thì chắc Facebook, đại khái vậy. Đó, nghĩa là không ai nói với ai hết cả, mặc dầu gia đình quây quần với nhau. Cho nên cái công nghệ nó cũng làm thay đổi cái cuộc sống.
[4:11]Rồi bây giờ ví dụ ta nghe ta nghe là những bài thơ xưa:
[4:19]"Nếu phải cách xa em, anh chỉ còn bão tố." Bây giờ chuyện đó xưa rồi Diễm ơi, vì sao vậy? Cầm điện thoại lên là gặp nhau rồi phải không ạ? Không có chuyện mà cách xa em là nhớ thương day dứt, ray rứt rồi gì không có, chuyện hết rồi, hết rồi. Cần mà nhớ tỉ như vừa xa nhau ba ngày, nhớ, cầm điện thoại lên nói chuyện nói chuyện lát gây gổ chửi nhau rồi bỏ, giận nghỉ chơi luôn cũng có nữa, thấy không? Chứ không có cái chuyện mà... Nên nhiều khi một cái một cái này thay đổi nó kéo theo nhiều cái khác thay đổi. Nhưng trong vô số những cái thay đổi đó, có những cái trong vô số những cái liên đới đó, liên hệ đó, tương quan đó, nó có những số điều
[5:00]nó liên quan với nhau theo tính cách tuần hoàn. Tuần hoàn. Sự vật, sự việc có liên quan với nhau thì ta biết hết rồi, nhưng mà trong số các sự vật, sự việc có liên quan với nhau đó, có một số điều nó tương quan với nhau theo tính chất tuần hoàn. Hôm nay ta nói về điều này: tính chất tuần hoàn, rồi trách nhiệm của chúng ta nằm ở đâu trong cái tuần hoàn của xã hội, của cuộc sống này. Ví dụ như thế nào là tuần hoàn? Ví dụ như đất nuôi cây, phải không ạ? Và chính cây cũng nuôi trở lại đất.
[5:44]Đất nuôi cây thì biết rồi, phải không ạ? Nhưng cây trở lại nuôi đất, tại sao gọi là cây nuôi đất?
[5:52]Người ta nghĩ là chắc là cây nó chết nó mục, lá rụng xuống làm cho đất màu mỡ, thì cũng đúng như vậy. Nhưng mà nó có một điều thế này: người ta mới làm một cái thí nghiệm, trồng cái cây trên cái chậu. Lúc mới gieo cái hạt, họ cân cái chậu, cây, đất, nước, ẩm, hạt giống bao nhiêu ký. Rồi khi cây nó lớn lên, nó lớn sum suê sum suê to lên, họ mới cân cả cái chậu đó thì dĩ nhiên là nó tăng tăng cái số trọng lượng lên vì có cái cây, họ nhổ cái cây ra, họ cân lại cái chậu với đất không thì trừ cái cây ra rồi, còn lại chậu với đất, trọng lượng không thay đổi mấy, không mất bao nhiêu hết. Tức là không hề có cái chuyện mà đất biến thành cây. Cây ở đâu tới?
[6:43]Cái chất liệu gỗ của cây, chất liệu lá của cây nó đâu nó tới? Còn nước tưới thì nó bốc hơi đi mất rồi. Họ không biết. Nên ở đây là cây nó lấy cái carbonic trong không khí và cái ánh nắng mặt trời với sự quang hợp cái làm thành chất liệu gỗ, nên cái gỗ đó nó không lên từ đất đâu, nó từ không khí. Nên nếu mà ta trồng nhiều cây thì không khí thay đổi và thay đổi theo chiều hướng thường là tốt hơn. Thành thử cây nó cũng làm màu mỡ trở lại cho đất, chứ không phải là là chỉ đất mất đi rồi cây trở lại tuần hoàn và không có lãi. Ở đây cái vòng tuần hoàn này có lãi. Cây nuôi đất, đất nuôi cây nhưng cái trọng lượng,
[7:33]cái vật chất nó dôi ra thêm, nó dôi ra thêm, cái vòng tuần hoàn này có lãi. Thầy nói cái này không biết có hiểu không nhở? Vấn đề bắt đầu nó hơi trừu tượng, nó hơi trừu tượng. Là ví dụ thế này: có cái ông đó ổng chuyên làm nghề bán cung, tên, kiếm ở trong cái làng quê xưa. Ổng cung cấp bán là cung, tên, giáo, mác, gươm gì đó, mà ổng bán không có đắt lắm, bán ế. Thế là ổng cho người đi xúi hai làng đánh nhau. Hai làng đánh nhau cái phải lại mua mua mua mua kiếm, cung của ổng lại đánh nhau. Đó, thì như vậy là cứ mà ổng càng gây, càng xúi hai cái làng đánh nhau được thì ổng càng sao? Bán được nhiều cái cung, tên, giáo, mác.
[8:23]Bán được nhiều cung, tên, giáo, mác rồi thì ổng có cái lãi, và ổng dùng cái lãi đó ổng xúi cái làng này đánh với làng kia, rồi lại ổng lại được bán được cái cung, tên, giáo, mác. Nó là một cái vòng tuần hoàn. Tuần hoàn ở đây là... Ừm xúi người ta đánh nhau thì ổng bán được vũ khí. Mà càng bán được nhiều vũ khí thì ổng lại có khả năng để xúi người ta đánh nhau. Mà xúi người ta đánh nhau thì ổng lại bán được vũ khí. Bán được vũ khí rồi ổng lại càng xúi người ta đánh nhau, càng lúc đánh càng nhiều. Nhưng mà cái vòng tuần hoàn ác tính và nó có lãi, có lãi là gì? Ổng càng lúc càng giàu. Nhớ như vậy.
[8:58]Trong cái vòng tuần hoàn đó nó sinh lãi, nó dôi ra một cái thứ gì khác khi nó nó xoay chuyển như vậy, nó xoay chuyển như vậy. Rồi ví dụ như bây giờ thế này: có ông người chủ, à chủ doanh nghiệp với cái người công nhân, thì cái người chủ doanh nghiệp
[9:20]chăm sóc cho người công nhân thì người công nhân đó làm sao? Họ họ phục vụ, họ lao động tốt hơn, đúng không ạ? À lao động tốt hơn cho nên làm cho cái ông chủ làm sao? Ổng lại ổng lại có lợi nhuận nhiều. Và khi ổng lợi nhuận nhiều ổng ổng lại chăm sóc cho công nhân tốt hơn, và cái người công nhân lại lên tinh thần phấn khởi, có cái sức lao động, sức lao động được tái sản xuất lại, ờ được tái tạo lại để mà mà lao động sản xuất tốt hơn thì lại cung cấp lợi nhuận cho cho ông chủ. Rồi ông chủ lại chăm sóc cho công nhân. Đó là cái vòng tuần hoàn tốt. Thì như vậy sao? Nó lại dôi ra một cái là cái lãi, cái lãi.
[10:01]Cái lãi làm cho cuộc sống ta thịnh vượng. Nhưng mà khi nó ngược lại, ví dụ như ông chủ bóc lột công nhân, thì cái này ta biết rồi phải không ạ? Chủ bóc lột công nhân đấy rơi đúng vào chủ nghĩa Mác. Phải phải gì đó? Cách mạng vô sản gì đó, giai cấp công nhân lên làm chủ. Vì thầy vừa mới học chính trị lại lần thứ ba nên thầy mới nhớ, mới thuộc bài. Mới học. Đại khái là như vậy. Rồi đó là có những cái mối liên quan trong cái cuộc sống này có tính cách nó tuần hoàn. Hoặc là vì trong tâm lý ta cũng vậy. Trong tâm lý ta thường thì cái người mà tham,
[10:41]tham lam thì dễ nổi nóng, dễ sân. Tại vì khi ta tham, ta ham muốn, ta chiếm đoạt một cách phi pháp, cố gắng nhiều thì cái căng thẳng của đầu óc nó nó nó nhiều hơn. Và chính cái căng thẳng của đầu óc nhiều hơn thì nó làm cho ta bức xúc và và dễ nổi sân, phải không ạ? Dễ nổi sân. Nên cái rồi mà cứ càng tham thì ta càng càng sân. Càng sân, càng sân á thì nó qua trung gian nữa là ta càng si, ta càng si mê. Càng si mê thì ta lại càng tham. Càng tham thì ta lại càng nổi nổi sân. Càng nổi sân thì ta lại càng ngu si. Càng ngu si thì lại nhìn không ra vấn đề, lại càng tham. Càng tham thì ta lại càng... Sân. Cái vòng lẩn quẩn.
[11:38]Và cái vòng lẩn quẩn này nó dôi ra một cái, trong cái vòng xoay của tham, sân, si như vậy, nó dôi ra một cái, có lãi một cái là gì? Tội lỗi nha. Nó dư ra cho ta một cái nghiệp, tội nghiệp. Và chính cái tội nghiệp này lại giam ta vào trong trong luân hồi bất tận. Đúng không ạ? Nên trong cái cái thế giới này có nhiều cái liên đới với nhau, nhưng mà có một số điều
[12:09]nó liên đới theo tính tuần hoàn nha. Hoặc là thế này: khi cơ thể ta khỏe mạnh thì tinh thần ta làm sao?
[12:22]Ta minh mẫn nha, thường là như vậy. Lúc ta khỏe thì tinh thần ta sảng khoái, sáng suốt hơn, nhìn bình tĩnh hơn, đánh giá mọi vấn đề hơn. Dĩ nhiên là không phải khỏe thì là khôn đâu, cũng không phải ai mạnh mẽ đều là thông minh cả. Nhưng mà cái khỏe nó trợ giúp cho ta trong cái lao động trí óc, cái khả năng lao động trí óc ta tốt hơn, tốt hơn chính ta thôi, chứ không phải tốt hơn người khác. Thì cái tốt hơn chính ta cũng là đỡ lắm rồi. Tinh thần ta minh mẫn hơn nó có ảnh hưởng lại sức khỏe không? Có không? Có. Đó, đây là điều điều hẳn. Nghĩa là khi tinh thần ta tốt lên thì sức khỏe ta cũng tốt lên.
[13:10]Ta để ý, ví dụ mình đang buồn như chấu cắn ha, bỗng nhiên có ai nói một điều gì ta vui, tự nhiên mình thấy sao? Cơ thể ta ta phấn chấn lên liền. Nó ảnh hưởng tới sức khỏe ta liền. Cái tâm lý ảnh hưởng tới sức khỏe liền, rất là rõ. Nên khi tinh thần ta minh mẫn thì sức khỏe ta cũng cũng tốt lên. Còn ví dụ một cái người đang khỏe mạnh mà ta cứ nói những điều làm cho họ buồn, nói mãi nói mãi thì sức khỏe họ làm sao? Suy sụp liền. Nên có những cái điều mà người buồn quá rồi cái họ lâm bệnh, có không ạ? Có lâm bệnh, đó vậy. Mà cái cái cái cái buồn nào mà làm cho người ta dễ bệnh rõ nhất? Buồn gì? Buồn mà khi chúng ta không còn thuộc về nhau nữa.
[13:59]Buồn đó là dễ sợ lắm. Buồn đó dễ sợ.
[14:12]Cái cái cái tâm lý và cái cái thể chất ảnh hưởng đến nhau nhau như vậy. Bây giờ rồi ví dụ như một cái trường hợp khác là cái người mà giỏi thì dễ làm giàu, đúng không ạ? Phải không? Giỏi thì họ xoay xở cái này xoay xở cái kia, họ cũng dễ làm giàu. Mà khi họ giàu rồi thì họ cũng cũng sao? Cũng dễ giỏi hơn. Họ có điều kiện để họ tham khảo, nhờ tư vấn, nghiên cứu, à làm cho họ lại giỏi lên. Còn ví dụ như mình cũng thông minh nhưng mà ít có người tư vấn cho mình, ít có người có kinh nghiệm hỗ trợ mình thì cái giỏi của mình cũng bị bị hạn chế. Còn nếu mà có nhiều người tư vấn, nhiều người đóng góp,
[15:00]có một bộ máy nghĩa là hỗ trợ đắc lực thì cái giỏi của ta nó lại thêm bội phần. Nhưng mà để có một bộ máy đó thì ta phải có tiền mà trả lương cho họ, trả lương cao. Cho nên phải giàu rồi ta mới mới giỏi hơn. Cũng giống như nhà giàu thì mới dễ có điều kiện cho con cái cái ăn học nhiều hơn. Đúng vậy. Rồi mà giỏi rồi thì lại dễ giàu, giàu thì dễ dễ giỏi. Đúng không ạ? Đó, nó có những cái yếu tố tuần hoàn như vậy. Ví dụ như như thầy, thuở nhỏ thầy cũng sinh trong gia đình nghèo. Nên rất là hiếu học, cái gì cũng thích học nhưng mà điều kiện học thì không có. Nên cái gì thầy cũng biết chút chút mà đều biết rất là dở, biết dở vậy.
[15:46]Ví dụ thích vẽ thì mua màu về vẽ nhưng không đi vào cái trường được hẳn hoi, cái tự vẽ. Cho nên sau này nhìn lại những bức tranh của mình nhìn thấy hơn ma một chút thôi. Hoặc là âm nhạc cũng vậy. Thầy cũng không không phải là người được học đàng hoàng, cứ phải tự mò, tự học lấy như vậy. Sau này cũng sáng tác được nhưng mà bài nhạc nó hát lên rồi ai cũng cũng đau khổ, nó như vậy. Mỗi cái gì cũng biết chút chút. Nhưng có có biết cái tin thầy cũng là lập ra một võ phái không ạ? Có biết không? Có. À thầy cũng lập ra một võ phái, tại vì trước cũng học chút chút chút chút, rồi cũng sáng chế các thế võ ra rồi cũng đăng ký với Liên đoàn Võ cổ truyền
[16:31]rồi cũng pass, tức là người ta chấp nhận, mình cũng lập võ phái. Nhưng mà trên thế giới có một mình thầy là một tổ sư một võ phái mà trói gà không chặt, gió thổi bay ví dụ vậy. Tức là nó không do mình không giàu nên mình không không không giỏi, đó như vậy. Đó là cái những cái yếu tố tuần hoàn như vậy nha. Để thầy kể thêm một số yếu tố nữa rồi ta sẽ lần lần nhận ra, rồi một lát mình mới nói tới cái bổn phận của mình. Ví dụ cái người mà mình gặp ai mình thấy người ta có điều hay mình hay khen, tốt không? Tốt chứ, phải không? Khi mình khen người ta như vậy thì làm cho người ta vui và người ta có có cảm tình lại với mình, đúng không ạ?
[17:19]Còn cái người mà gặp ai cũng chê thì người ta ghét và mình tổn phước. Nhớ giùm thầy nha. Nó không phải liên quan đến vấn đề tình cảm đâu mà nó liên quan tới vấn đề phúc đức nữa. Khi ta hay khen cái điều tốt của người khác thì ngoài cái việc mà ta được thiện cảm của người đó, ta còn được cái phước. Nhớ nha, cái phước này mới là cái quan trọng. Ừm chứ không phải là được cái tình cảm. Tình cảm là một yếu tố tâm lý nảy sinh, một cái nhân quả về tâm lý, nhưng một cái nhân quả về cái thiện ác báo ứng là một cái khác nữa. Cho nên khi ta khen ai thật lòng về một cái ưu điểm nào đó thì cái nhân quả cho ta một cái phước là sau này ta cũng
[18:04]sẽ đạt được cái thành công giống giống như người đó. Ví dụ như ta thấy ai đẹp, ta hay kể lại, ta hay khen. Ta hay khen thì chắc chắn kiếp này hoặc kiếp sau ta sẽ từ từ đẹp lên. Đó là cái nhân quả. Còn cái việc mà ta khen người đó, người đó có cảm tình với ta thì đó là điều đương nhiên về tâm lý, nhưng nhưng mà nó được cái phúc nữa. Ví dụ ví dụ như tại sao mà như kiếp này thầy có cái duyên về về về thuyết pháp? Bởi vì kiếp xưa thầy trước khi tới giờ thuyết pháp của giảng sư, thầy cũng đi sắp ghế lại cho người ta ngồi. Cũng đi sắp ghế cho người ta ngồi, làm ô sin, dọn sân chùa, quét nhà vệ sinh rồi vân vân phục vụ cho một buổi giảng.
[18:57]Và biết rằng khi nghe một vị giảng sư nào giảng hay, thì thầy sao? Thầy? Thầy khen nức nở. Thầy khen nức nở, khen để cho mọi người háo hức mà tìm về nghe, chứ thời đó không có đưa đĩa được. Thời đó không đưa đĩa, nhớ loáng thoáng cái điều gì đó kể lại: "À, hôm đó tôi nghe thầy ổng giảng điều này...". Thì mình sẽ nói vài câu, cái người ta háo hức, rồi lần sau người ta đến nghe cho cho đông. Đó, còn đời nay thì dễ hơn, mình nói xong mình tặng luôn một cái đĩa. Bây giờ thì tặng đĩa xưa rồi, tặng luôn nguyên một cái máy nghe luôn, trong đó mấy trăm bài, và công ty Pháp Quang chết luôn là vậy vậy.
[19:39]Thì cái nhưng mà thế này, nhưng mà cái nhân quả nó trở lại, khi ta khen người, được người có cảm tình rồi ta được phúc đức thì cái nhân quả trở lại là gì? Ta được người khen lại, đúng không ạ? Ta khen người thì được người khen lại ta. Đó cũng là một cái tuần hoàn, vừa là tuần hoàn về nhân quả báo ứng mà vừa là một cái tuần hoàn về tâm lý, nó nó là như vậy. Còn chê, thì ngược lại cũng vậy, ta làm ta mất tình cảm với mọi người và ta cũng mất cái phúc, nhất là cái lời chê bai mà chê rộng rãi cho nhiều người biết á, nó làm ta mất phúc dữ lắm. Thì cái điều ta chê ai điều gì, ta sau này vướng đúng điều đó, nên ta cẩn thận cái lời chê.
[20:28]Nhưng mà có một số người mắc cái nghiệp thích chê bai, và người đó mắc cái nghiệp thích chê bai nó trở thành nghiện nha, có những người vậy. Trên đời này có nhiều loại nghiện, nghiện không bỏ được mà trong đó chê người khác cũng là một cái nghiện, lạ lạ lùng về cái tâm lý này. Hôm nào để thầy có có có điều kiện thầy giảng về, chắc qua năm thì thầy sẽ giảng về những điều mà ta nghiện ở trong đời, ta sẽ có nhiều loại ta nghiện lắm. Ví dụ như bây giờ có cái gì? Cái báo động là cái gì? Cái game điện tử đó phải không ạ? Cái game điện tử, cái chương trình nó được thiết kế để cho ai mà lao vào chơi rồi là phải nghiện,
[21:08]là say sưa đắm đuối trong đó, quên hết, cũng là một loại nghiện. Nhưng mà ít ai biết rằng từ ngàn xưa đã có một loại nghiện về tâm lý là chê bai người khác. Mà Đức Phật gọi cái người này là gì? Là người sinh ra với cái búa ở trong miệng, lúc nào cũng dùng cái miệng mình như cái búa đập người này, đập người kia. Thì cái người như thế á, thứ nhất làm mất cảm tình của người khác, chê người ta ai cũng ghét mình cả, và thứ hai là mất cái phúc, chẳng những mất cái phúc mà thành thành tội. Thành tội vì sao vậy? Bởi vì cái mà ta thấy người khác dở, chưa chắc cái ta thấy là đúng, chưa chắc người đó dở như
[21:52]ta thấy, như ta nghĩ, có khi ta chỉ hiểu lầm thôi, rồi ta đã vội chê. Rồi mà có khi hôm nay ta thấy người đó dở, nhưng tháng sau người đó thay đổi mất rồi, người đó đã khá lên rồi, mà cái lời chê ta thì sao? Vẫn còn nằm đó. Bát nước đổ đi rồi không hốt lại được, nó vẫn còn nằm đó, nó hạ mất cái danh dự, cái nhân phẩm của người ta. Rồi cái việc chê bai của ta nó làm cho người khác mất danh dự, thì về cái nhân quả cái điều chê bai coi vậy chứ nó nhiều cái tệ hại. Nên thường thường, những người mà hay chê có cái kết cục thê thảm, có một cái kết cục thê thảm, hay phê bình, hay phê phán có kết cục thê thảm.
[22:39]Vào thời xưa cũng vậy, thầy đọc những cái tài liệu xưa rồi nhiều khi họ bị cả cái bị hình sự, bị luật hình luôn, bị bắt bớ, tù đày, có khi bị giết chỉ bởi vì cái miệng của mình. Còn trong kinh thì ghi có những trường hợp bị đọa địa ngục luôn, bị đọa địa ngục ngay khi mình vẫn còn đang khỏe mạnh, đang còn sống cũng chỉ bởi cái cái miệng chê bai của mình. Mà lạ có nhiều người mắc cái bệnh nghiện chê, ôi mình chê người ta rồi mới chứng tỏ là mình giỏi. Ở trên báo, trên mạng thầy thấy nhiều trường hợp này lắm. Có nhiều người viết bài tung lên mạng phê bình điều này, phê bình điều kia, mà khi phê bình vạch ra được cái lỗi,
[23:20]cái sơ hở của ở giáo hội lỗi như thế này, ở nhà nước lỗi như thế kia thì cứ tưởng mình là giỏi. Mà nói cũng sắc bén lắm chứ không phải không, nếu người nào yếu yếu nghe khi là động tâm theo lắm chứ không phải là không, nhưng không ngờ đó là một dạng bệnh nghiện chê bai. Có những cái người mà có khi là tổ chức nó tổ chức, tổ chức nó sai biểu mà có khi không phải là tổ chức, mà chỉ là cái nghiện để chê, thỏa mãn cái tâm tự kiêu của mình thôi. Đây là một dạng rất là nguy hiểm, thì thường thường cuối cùng là không có cái gì tốt đẹp cả, những cái người vậy.
[24:01]Rồi có một cái tuần hoàn thế này: nếu con người bảo vệ được rừng thì ngược lại rừng sao? Cũng bảo vệ con con người. Cái này đúng không ạ? Cái này thì ngày hôm nay ta hiểu rất là rõ. Vào thời xưa ta không hiểu lắm nên ta phá rừng vô tội vạ, nhưng ngày hôm nay với những chứng cứ khoa học rất là rõ ràng thì ai cũng biết rằng là rừng là cái bảo vệ sự sống của nhân loại này. Ta cứ nhìn cái rừng còn nhiều hay ít mà ta biết rằng cái hành tinh này còn sống được bao lâu, vậy thôi, nha. Nếu tỷ lệ rừng giảm dần, giảm dần thì khỏi cần bom nguyên tử nổ, khỏi cần một thiên thạch va trúng trái đất trái đất thì trái đất cũng tự tự tiêu như sao Hỏa vậy thôi.
[24:50]Nên vì vậy mà loài người phải ra sức trồng thêm rừng, bảo vệ rừng, nha, vì như vậy rừng ngược lại rừng sẽ bảo vệ chúng ta, cái hiểu là như vậy. Nên có một cái công đức mà thầy hay dặn, có khi thầy nhìn thấy một người nào có vẻ yểu số, nhìn thấy một người đó tai họa đang đang chực chờ để ập vào cuộc đời của người đó, thì thầy có khuyên người đó làm những công đức. Trong đó có một công đức là đó đi trồng cho thầy mười hecta rừng đi, trồng gấp đi. Thì họ ngạc nhiên, tại hồi nào giờ họ nói là chuyện mà làm phúc trên đời là phải tô tượng ha, đúc chuông, cất chùa ha, cái gì đó, gì đó, cái gì? Trong ba việc ấy thập phương nên làm, vâng, làm chùa, tô tượng, đúc chuông,
[25:38]trong ba việc ấy thập phương nên làm, cứ nghĩ như vậy mới là công đức. Rồi nghe nói ủa làm trồng rừng đâu là công đức. Nhưng mà sự thực, cái trồng rừng được rồi thì ngoài cái việc mà đóng góp cho cái sinh thái của trái đất, bỗng nhiên ta được một cái phúc đức báo ứng rất là lạ: cái đời sống của ta tự nhiên được bảo vệ, tránh được những cái tai họa. Đây là điều bất ngờ, đây là điều rất là lạ, nghe. Nên ta ai trồng được một cái cây xanh ở trong nhà mình, quanh nhà mình, trồng giúp cho hàng xóm, tưới cây giùm cho hàng xóm này nọ đều là những việc công đức cả. Còn người nào có khả năng, ta khẩn những cái đất hoang
[26:19]để mà trồng rừng, à trồng rừng không cần phải thu hoạch, trồng giùm cho ở nhà nước, trồng giùm cho cái đất nước, trồng giùm cho nhân loại, những cái công đức đó rất là lớn. Bởi vì rừng bảo vệ cả cái thế giới này, nên khi ta trồng rừng tức là ta bảo vệ giùm cho cả cái thế giới này. Đó cái lợi ích của rừng là không tính kể được. Nó nó cũng là một cái cái cái cái vòng tuần hoàn. Rồi một cái vòng tuần hoàn khác như là nếu ta sản xuất được nhiều thì con người sẽ đời sống con người sẽ no ấm, phải không ạ? Mà khi ta no ấm, ta khỏe mạnh rồi thì ta sao? Ta lại sản xuất được nhiều. Tức là nó tuần hoàn, phải không?
[27:04]Ta sản xuất được nhiều, đời sống ta sẽ no ấm. Khi ta no ấm rồi, ta có sức khỏe rồi thì ta lại sản xuất được nhiều, đó cũng là một cái tuần hoàn. Đó là lý do mà tại sao rằng là muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì ta phải phải...
[27:22]Hồi xưa học chính trị giờ quên hết rồi hả? Thì ta phải sản xuất rất nhiều, phải không ạ? Tức là muốn mà xây dựng được chủ nghĩa xã hội thì ta phải sản xuất rất nhiều, phải lao động sản xuất rất nhiều, ra dư thừa vật chất. Trên cơ sở mà dư thừa vật chất, đó mọi người tự nhiên được no ấm, thì từ cái no ấm vật chất đầy đủ đó ta mới thăng tiến về cái thượng tầng kiến trúc xã hội mà xây dựng được cái chủ nghĩa xã hội. Thấy thầy giỏi về chính trị chưa? Mới học xong hồi hôm. Mới học.
[28:01]Nên là cái đó cũng là một vòng, vòng tuần hoàn, tuần hoàn của xã hội mà rất là hợp lý. Rồi ví dụ như bây giờ trong cái tâm lý ta cũng vậy, trong tâm lý, trong nhân quả ta cũng vậy, khi ta có từ bi thì ta sẽ có sẽ có trí tuệ, đó là nhân quả nha.
[28:30]Đó là nhân quả, có từ bi, từ bi sẽ sinh ra trí tuệ. Nên bây giờ ví dụ nói: "Trời, sao con tôi nó ngu quá nó học không giỏi?" thì đừng ép nó học thêm. Tại vì nếu mà ta muốn nó học giỏi bằng cách ép nó học thêm, học từ mở mắt ra là học, học tới tối xong rồi xếp vở đi ngủ thì yên trí rằng trong đầu nó chỉ muốn tự tử thôi. Ép học hỏi đứa bé đó, nói: "Con chỉ muốn thoát khỏi cái cuộc sống này vì học vất vả quá, học căng thẳng và đau khổ quá!". Mà trong khi nó không đủ sức để mà tiếp thu như vậy. Cho nên muốn con mình học giỏi, đừng ép nó học nhiều, mà dạy nó một điều gì?
[29:11]Từ từ bi, dạy cho nó thương người, giải thích cho nó nghe thương người, tập cho nó có những hành động mà từ bi, giúp người, thương người một cách sâu đậm thì không bao lâu, bỗng nhiên nó thông minh hơn. Nhớ đó là nhân quả, đó là bí quyết để trở nên học giỏi, thông minh chứ không phải là chứ không phải là ta ép nó học nhiều, ép học nhiều.
[29:40]Mà khi ta có trí tuệ rồi
[29:45]Thì ta làm sao? Ta... ta lại từ bi. Ta mới biết rằng là khi ta có trí tuệ rồi thì ta biết rằng ta phải sống đạo, đạo đức, nhớ như vậy. Mà đạo đức cũng tức là từ, từ bi, nhớ như vậy. Ví dụ ta nói ông đó ông khôn lắm, nhưng mà hỏi ổng có thương người không, không. Như vậy cái khôn nó chưa tới. Cái khôn đó khôn vặt cho vui, thủ đoạn mánh mun cho vui, rồi ít bữa làm bậy rồi công an bắt á. Nó không phải thật là khôn. Tại vì cái khôn thật là gì? Cái khôn thật là phải đi tới đạo đức, phải hoàn thiện và củng cố đạo đức của mình thì mới là cái khôn ngoan thực sự. Giữa một thế giới nhiễu nhương, lừa lọc, oán thù, ác độc thì cái người khôn là cái người gì?
[30:35]Giữ đạo đức cho kỹ. Đừng chạy theo cuộc đời, đừng chạy theo cái mưu mô, thủ đoạn, tính toán của cuộc đời. Giữ vững lòng mình trong đạo đức, vậy đó mà mình sẽ sáng suốt, vậy đó mà mình được thần thánh bảo hộ và công việc lại thành công. Chớ đừng có thấy người ta thủ đoạn rồi mình thủ đoạn theo. Coi vậy chứ không bền. Không bền rồi mình ngu lần lần, nhớ như vậy, cái người thủ đoạn thời gian rồi ngu lần lần. Nên cái từ bi nó sẽ sinh ra trí tuệ, mà cái trí tuệ thì sẽ sinh ra đạo đức, từ bi trở lại. Đó là cái cái vòng tuần hoàn. Nên nãy giờ ta nói một số cái điều tuần hoàn giữa cái vô số điều trong cái vũ trụ,
[31:26]trong thế giới này, trong cuộc sống này, trong con người này. Và trong cái vòng tuần hoàn đó, vì cái này có nên cái kia có, vì cái này sinh nên cái kia sinh, và cũng vậy, vì cái này diệt nên cái kia diệt, vì cái này hết nên cái kia hết. Đó, chỗ này là chỗ ta phải biết nà. Như bây giờ bắt đầu ta đi ngược lại. Ta vừa nói từ bi, trí tuệ, nếu mất một cái thì cái kia cũng mất theo. Giờ ta không từ bi nữa, sống ích kỷ thôi thì cái cái trí tuệ mà ta có được lúc trước ta huân tập á nó cũng còn được một thời thời gian rồi sau đó nó sẽ mất dần, mất dần, mất luôn. Vì khi cái này hết thì cái kia cũng sẽ hết. Đó vậy.
[32:17]Rồi còn nếu ta nuôi dưỡng được cái mạch nguồn từ bi mãi thì cái trí tuệ sẽ cứ phát sinh mãi. Nhưng mà cái lòng vòng quay tuần hoàn giữa từ bi, trí tuệ thì nó sinh ra một cái lãi dôi ra, đó là cái gì?
[32:35]Đó là cái gì? Cái phước. Đúng, giỏi. Đó, cái phước. Trong cái đời sống mà ta tràn đầy từ bi và trí tuệ thì chắc chắn ta lúc nào cũng làm những điều thiện lành, đúng không ạ? Thế nào ta cũng phải sống tử tế, thương người, giúp giúp người. Nên trong cái vòng tuần hoàn của từ bi và trí tuệ đó thì nó văng ra, nó văng ra vô số cái cái phúc lành. Ta sẽ cống hiến, tận tụy, hy sinh, giúp đời rất là nhiều, cho nên phúc nó chồng lên, chồng lên phúc mãi. Đó là cái đôi cánh của từ bi và trí tuệ. Ngày nào ta mất một cái, bỏ từ bi, vì một lý do gì đó, vì một lý do gì đó ta gặp phải một loại người không phải dạng
[33:22]vừa đâu, thuyết phục ta là phải sống cho mình, phải biết cho mình, phải nghĩ tới mình, đừng sống cho người khác nha. Đời không phải bao lâu mà tại sao cứ phải sống cho mọi người, mình phải có cái gì đó sống cho chính mình chứ. Mình nói nghe bùi lỗ tai, thế là mình từ bỏ cái quan điểm sống từ bi, à mình quay về sống cho cho mình. Đó, mất một cái thì thì cái vòng tuần hoàn đó làm sao? Nó ngưng lại, không còn xoay nữa, và cái trí tuệ ta nó không được nguồn từ bi nuôi dưỡng thì nó làm sao? Bắt đầu nó mất dần, mất dần. Khi mà ta không còn từ bi, không còn trí tuệ rồi nữa thì đúng là khi đó chúng ta không còn thuộc về nhau nữa. Chắc chắn như vậy nha.
[34:10]Thì cũng vậy, bây giờ nói
[34:22]người sản xuất nhiều thì ta no ấm, nếu ta không sản xuất nhiều nữa thì sao? Đói. Đói rồi thì sao? Thì không sản xuất nổi nữa. Không sản xuất nổi nữa thì lại càng sao? Càng đói nữa. Cái vòng bắt đầu nó rơi vào cái vòng luẩn quẩn là vòng tuần hoàn ác tính, vòng tuần hoàn ác tính. Và nó nó văng ra một cái là cái gì? Là sự đau khổ giữa cái sản xuất và và đời sống. Giống như trong bệnh tâm thần kinh như vậy. Nó có một dạng bệnh gọi là bệnh thần kinh, nhưng mà nó làm phát sinh bệnh tâm thần. Cái bệnh thần kinh là gì? Suy nhược thần kinh. Cái suy nhược thần kinh thì chưa gọi là điên, gọi là tâm thần, nhưng nó là tiền đề cho bệnh điên.
[35:10]Và khi điên rồi thì người ta làm sao? Lại suy nhược thần kinh thêm, đầu óc lả luôn, bộ não hư hỏng lả luôn. Và bộ óc yếu rồi thì lại làm sao? Lại càng điên nhiều hơn nữa. Đó cũng là một vòng tuần hoàn, trong y học ta gọi là vòng tuần hoàn ác tính. Mà thế nào là người suy nhược thần kinh? Căng thẳng, mất ngủ, ý tưởng trong đầu khởi ra liên tục, đó gọi là suy nhược thần kinh. Thì cái người đó chưa được chưa kết luận là điên, nhưng mà người đó rất dễ điên, dễ bệnh tâm thần. Mà cái người bệnh tâm thần thì sao? Họ càng căng thẳng dữ dội, đúng không ạ? Ý nghĩ nó tuôn trào toàn ý nghĩ bậy không. Cái người mà suy nhược thần kinh á ý nghĩ nó tuôn trào,
[35:58]nhưng mà chưa có phải là luôn luôn là ý nghĩ bậy, nhưng mà người đã tâm thần rồi thì toàn ý nghĩ bậy tuôn ra. Và chính vì ý nghĩ bậy tuôn ra ào ạt như vậy nên họ làm sao? Bắt đầu họ họ làm bậy, họ làm bậy, mà ta gọi họ không còn là chính họ nữa. Ví dụ như là rừng cũng vậy. Nãy ta nói cái vòng tuần hoàn là khi ta bảo vệ rừng thì rừng bảo vệ ta. Ta phá rừng thì sao? Sự sống biến mất, cũng là một loại một vòng tuần hoàn ác tính như vậy. Để ý lại, hồi đó thầy hay để ý điều này trong lịch sử của đất nước mình. Có những triều đại được khen là chính nghĩa,
[36:46]có những triều đại được khen là chính nghĩa nhưng mà tại sao thiên tai cứ ập tới? Mà trong sách ghi đó, hễ thiên tai ập tới thì cái lỗi của người lãnh đạo trước. Hồi đó là hễ mà tai họa hạn hán hay ngập lụt gì á là vua phải ăn chay nha, rồi tế đàn, sám hối, lạy tạ với với trời đất vì cứ luôn luôn nhận lỗi về mình. Hồi xưa là như vậy. Hồi xưa thì không biết lỗi của ai, nhưng mà hễ mà có cái thiên tai lớn thì vua cứ nhận lỗi về mình và lạy tạ trời đất. Còn mình bây giờ thì mình nghĩ thì chắc là vua cũng có chút lỗi, nhưng mà sự thật là lỗi cũng do dân cũng nhiều, phải không? Vì nó là cộng nghiệp mà, chứ đâu phải mình ông vua.
[37:28]Nhưng mà thời đó thì ông vua ổng cao thượng, ổng cứ đổ lỗi tại ổng, rồi ổng đi ổng lạy trời đất, ổng sám hối, ổng tế đàn đủ thứ như vậy. Rồi thầy cứ hay suy nghĩ về điều đó, thầy nói triều đại chính nghĩa như vậy nhưng tại sao cứ bị thiên tai? Nó có cái nguyên nhân nằm ở một góc khuất nào đó mà ta không thấy. Thì lớn lên rồi thầy mới nghiệm ra là thường nó có cái nguyên nhân là phá rừng. Khi một triều đại mới lên rồi phải lo tất bật mà mà xây dựng, xây dựng những công trình, đầu tiên là cung điện, cơ sở, những cái nhà quan, những cái phủ ở các nơi, và cái lúc đó vật liệu xây dựng chỉ là gì? Gỗ mà thôi, cho nên cái lượng rừng phá lúc đó rất là kinh khiếp.
[38:15]Đó, trời đất nổi giận, vì thực sự coi rừng cây như vậy đều là thần nhân họ ở cả, nhà của ai đó, ta cứ phá thì họ giận. Họ giận họ kiện lên trên thiên đình, kiện lên thiên đình thì trời phạt. Nghe thầy nói giống chuyện cổ tích thần thoại hả? Nhưng có thật nha, đừng tưởng thầy nói chuyện cổ tích thần thoại. Khi mà các vị thần nhân trong các rừng cây họ bị mất chỗ ở, họ kiện lên thiên đình. Ta đừng tưởng không có thiên đình nha, có cõi trời hết á. Đó, và ta bị trừng phạt. Lúc đó thầy mới nhìn thấy những cái góc khuất đó, những cái nhân quả bí mật đó, rồi nói là à đây, lý do đây: rừng. Mà ngày nay ta đã ngưng phá rừng chưa?
[38:59]Chưa. Như thầy xây cái chùa Viên Quang trong Nghệ An, không một cái dăm gỗ nào cả, từ móng tới mái, không một dăm gỗ nhỏ. Phải làm gương cho việc xây dựng cả công trình văn hóa cổ kính chẳng cần gỗ luôn, vậy vẫn được, vẫn đẹp, mọi người vẫn thích như thường, chưa? Không sao cả. Đó, những cái tuần hoàn trong cuộc sống này nó liên đới với nhau như vậy.
[39:32]Và ta biết rằng khi mà cái tuần hoàn đó, thường những tuần hoàn tốt đẹp, mà một cái ngưng thì cái kia cũng ngưng, cái vòng đó ngưng xoay. Mọi sự tốt đẹp không không tồn tại nữa. Thì khi ta quan sát những cái vòng tuần hoàn đó rồi, thì có những cái tuần hoàn nó không liên quan đến ta lắm nha, nhưng có những cái tuần hoàn nó liên quan đến đến ta. Thì ta bắt đầu có trách nhiệm. Ừ, ví dụ như thế này:
[40:03]à mình có quen biết một người,
[40:07]rồi mình thương người ta, mình mến người ta. Tại sao? Tại vì người ta thương mình, đúng không ạ? À nói: "Tôi chơi với anh bạn này tôi thích lắm, ảnh tốt lắm, ảnh thương tôi lắm. Cái gì có nhờ vả ảnh đều giúp. À những ngày giỗ bố tôi, ảnh cũng tới ảnh viếng. Thấy ảnh tốt, ảnh thương cho nên tôi rất quý ảnh." Ta thấy tuần hoàn chưa? Vì ảnh thương tôi nên tôi thương ảnh. Và đó là vòng tuần hoàn. Rồi tôi thương ảnh cho nên ảnh lại càng thương tôi. Và thấy ảnh cứ thương tôi đậm đà thì tôi lại càng thương ảnh nhiều, đó, tuần hoàn. Mà một ngày nào đó ảnh không thương tôi nữa thì sao? Tôi cũng nghỉ chơi với ảnh. Và ở đây thế nào?
[40:57]Ở đây cái trách nhiệm của ta là chỗ nào? Bất chợt họ tự nhiên họ thương mình trước là bởi vì họ mắc nợ mình đâu một chút ở kiếp trước á, kiếp trước mình có giúp gì á, ha. Và kiếp này ảnh mới thương mình ảnh thương mình. Và khi thấy ảnh thương mình thì mình không nhớ chuyện kiếp trước đâu, nhưng mà thấy người ta thương mình thì mình thương lại. À, mà nếu người ta không thương mình thì mình không thương lại. Đúng không ạ? Đời mà, sòng phẳng mà.
[41:28]Nhưng mà như vậy có đúng là đạo đức của nhà Phật không? Không. Không. Đó. Đây, hôm nay vậy, hôm nay cái tựa bài giảng ngày hôm nay thầy muốn hông muốn nói là Chúng Ta Trước Đã. Cái tựa của bài thuyết pháp hôm nay: Chúng Ta Trước Đã. Đừng đợi người ta thương mình, mà mình phải thương người ta trước. Để làm chi? Để khởi động cái vòng tuần hoàn tốt đẹp cho cuộc đời này. Đồng ý với thầy không?
[42:00]Hiện nay chưa có nhiều cái tuần hoàn về cái tình yêu thương tốt đẹp lắm, tại vì ta sao? Ta đang chờ đợi nha. Tôi đang ngồi chờ coi có ai thương tôi không để tôi thương lại, và không có cái vòng tuần hoàn nào nó xoay cả, nha. Bây giờ muốn có cái vòng tuần hoàn nó xoay thì ta phải làm sao? Ta thương trước. Thế là vòng tuần hoàn bắt đầu nó chuyển động, nó nhúc nhích. Đó, thấy mình thương người ta thì người ta sẽ từ từ thương lại mình. Đó, và nếu trên cuộc đời này ta thiết lập được vô số cái vòng tuần hoàn thì sao? Cả thế gian này xoay vòng, xoay vèo vèo với vù vù và những điều gì nó văng ra? Nhớ khi nó tuần hoàn thì nó văng ra, nãy ta nói rồi phải không, nó dôi ra một thứ.
[42:48]Bây giờ ta cứ thương người này, ta thương người kia, ta thúc đẩy cái cái vòng tuần hoàn yêu thương đó, ta thương mọi người và mọi người thương ta, thì cả thế giới này nó quay, quay vèo vèo, quay trong vô hình thôi chứ ngoài thì không thấy đâu, thấy chóng mặt chết. Nhưng mà trong vô hình tuần hoàn nó nó xoay thì nó văng ra một cái gì? Ai biết?
[43:09]Văng ra cái gì? Hạnh phúc. Đúng không ạ? Thế giới này tràn ngập hạnh phúc bởi vì nó tràn ngập yêu thương. Đúng không ạ? Vậy xong chưa?
[43:30]Chưa. Vì lúc đó ta đứng làm trung tâm, đúng không ạ? Ta đứng làm trung tâm để ta thương người này, ta thương người A, người A thương ta; ta thương người B, người B thương ta; ta thương người C, C thương ta; thương người D, D thương ta, phải không ạ? Ta là trung tâm. Cái điều đó đã xong chưa? Chưa. Ta phải làm sao cho A thương B, B thương C, C thương thương D, mọi người thương thương nhau. Nhớ, nhớ đã có một bài nhạc đó: Cả nhà thương nhau mà, nha. Cho nên vì vậy là cái tật của ta là ta đòi hỏi người kia trước, phải không?
[44:08]Ta rồi ta sẽ phản ứng lại sau. Ghét tôi tôi ghét lại, anh thương tôi tôi thương lại. Và ta chờ đợi, và cái chờ đợi đó nó thường tình và nó tầm thường. Còn chúng ta là đệ tử Phật, những người đi gieo rắc, những người tác động thì không chờ đợi, mà chính ta phải chủ động đẩy cái vòng đó cho nó nó xoay. Ta chủ động ta đẩy cái vòng đó cho nó xoay. Và đẩy thì mất sức không? Vất vả đấy, nha. Ta muốn thương người, cực không? Cực đấy. Ta muốn giúp người, vất vả không? Có, vất vả đấy. Và sống trên đời để tạo được những cái vòng tuần hoàn yêu thương nó quay tít trong cuộc đời này thì ta phải vất vả, đúng không ạ?
[44:58]Không có cái chuyện mà sống nhàn nhã qua ngày mà làm cho đời này hiện ra những điều tốt đẹp được. Cho nên sống là phải dấn thân, phải công lao, phải bước tới, phải hành động, chứ không có ngồi yên mà chờ đợi, nhớ như vậy. Phải thương người trước, phải giúp người trước, để đẩy cái vòng đó cho nó xoay cái đã, nha. Hoặc là,
[45:31]ta muốn được mọi người khen không? Có. Ừ thì ta phải làm sao? Khen trước. Mà cả đời ta nhìn lại ta có hay khen không? Khen hay chê? Bên nào nhiều? Cộng lại, trừ ra coi còn được bao nhiêu, phải không ạ? Không dám 50-50, 50-50 là người hơi bị tốt đấy, chứ đa phần là 30-70. Chê bảy mà khen khen ba. Ta mắc cái tật đó, tại sao vậy? Vì ta kém đạo đức, đúng không ạ? Khi ta kém đạo đức nên cái lời chê lúc nào cũng nhiều hơn cái lời khen. Chỉ khi nào mà đạo đức ta tăng lên thì cái lời khen sẽ nhiều hơn hơn lời chê. Cho nên bây giờ muốn biết rằng ta đạo đức hay không, cứ ghi sổ những điều ta chen khen chê trong cuộc đời
[46:24]này rồi ta biết ra ngay mình đạo đức hay không. Nó là công thức toán học, chứ không phải là điều trừu tượng mơ hồ. Về mỗi lần mở miệng khen ai, lật đật móc ra ghi sổ; mỗi lần buột miệng chê ai, đánh dấu vào trong sổ, rồi cuối năm đem cộng lại là biết năm đó ta ta đạo đức hay ta hay ta tồi tệ. Như vậy nha, giữa cái cứ cứ khen và chê thôi. Khen và chê thôi. Thôi, chút nữa rồi comment, nghe thầy giảng đã nha, comment sớm quá.
[47:02]Nên bây giờ vậy, ta đẩy cái vòng đó cho nó xoay bằng cách gì? Ta thường hay mở lời khen người, cứ cố gắng khen người nha, cố gắng khen người. Thầy thấy a ở trên Facebook á có nhiều người thích like lắm, cứ bấm like cho người ta thoải mái. Ví dụ như thấy có cái gì hay hay, thấy ai đăng cái hình lên thấy xinh xinh, bấm like cái cóc, xong. Hoặc ai có nêu cái ý kiến gì hay, bấm like cái cóc. Không ngờ nó cũng là cái phúc á, tại vì ta like một điều tốt.
[47:35]Sung sướng ha, mấy cái Facebooker sung sướng vô cùng, tại hay có tật like đó, like nịnh nhau cho vui á, không ngờ hôm nay thầy khen có phúc khoái quá chừng.
[47:48]Không, thật sự là như vậy, thật sự như vậy. Cái mà mới ban đầu ta chỉ lịch sự và làm vui lòng bạn thôi, nhưng không ngờ nó thành ra một cái thói quen đạo đức, ta hay khen ngợi người khác. Nhiều khi không nói gì nhiều, bấm like cái cóc thôi cũng đã bắt đầu cho một điều tốt đẹp cho cuộc sống này rồi. Bắt đầu như vậy nha.
[48:10]Rồi à mà khi ta khen nhiều thì sao? Mình like người ta thì người ta like lại.
[48:24]Mà cái thấy rất rõ, nhiều khi mình đăng ảnh lên xấu hoắc như chù dù người ta cũng bấm like cho một cái, đỡ buồn.
[48:35]Còn trong cuộc sống này vậy, khi ta khen ai ta đẩy cái vòng tuần hoàn đó đi thì mình đạt được cái ưu điểm rồi, dễ được người ta yêu quý, ngưỡng mộ, vậy. Còn cái hậu quả của cái lời khen ra sao thì hôm nay ít thời gian quá nên thầy không có nói, chỉ có hôm vừa rồi ở cái ở trong chùa mình đó thầy có nói một điều chút xíu thôi, là khi ta mới học đạo thì ta được các bậc thầy, ta được lời kinh Phật dạy ta là phải nhẫn nhục, phải không ạ? Chịu đựng những nghịch cảnh trong trong cuộc đời này. Vì sao ta sẽ bị mưu hại, bị chê bai, bị vu khống? Ta phải chịu đựng những điều đó, đúng không ạ? Vì thế giới này chê nhiều hơn là khen.
[49:21]Cái người ta hiểu lầm mình nhiều hơn là những người tri kỷ hiểu đúng về mình, đúng không ạ? Cả thế giới này nghĩ xấu về mình, có hai, ba người tri kỷ hiểu mình thôi, nên ta phải nhẫn nhục, phải chịu đựng, phải bình thản trước những lời chê bai, nhục mạ. Đó là cái đạo lý ta lúc ta mới đến với đạo. Và khi ta cứ chịu đựng như vậy, nhẫn nhục như vậy, cái nghiệp ta hết lần lần. Và khi ta đi trên con đường tu tập như vậy, con người ta chính con người ta sao? Ta tốt lên lần lần, đúng không ạ? Ta không làm những điều sai nữa, ta chỉ làm những điều đúng thôi, nên ta cứ tốt dần tốt dần lên. Rồi ta biết ca ngợi những bậc Thánh,
[50:01]ta tụng những bài kinh, ta lễ Phật, cho nên ta kết thành một cái phước cái phước là
[50:09]luôn luôn sẽ được chúng sinh sao? Ngưỡng mộ, ca ngợi, phải không ạ? Ta sống tốt rồi thì cái kết quả là phải được mọi người ca ngợi. Chết rồi họ cũng đem ra mà họ ca ca ngợi, họ ca vài lời chưa đủ họ làm luôn cả một bài thơ để họ họ khen, chưa đủ họ viết luôn một bài nhạc để họ ca ngợi, chưa đủ họ làm thành vở kịch, họ làm luôn một cuốn phim để họ khen mình, đúng không ạ? Cái lời chê nó đã đi đâu mất mấy kiếp rồi, hết rồi. Nhưng cái lời khen nó theo mình hết kiếp này tới kiếp kia, vì sao? Vì mình cứ tu tập càng ngày càng tốt lên mãi. Cái đắc đạo của mình càng lúc càng cao siêu lên mãi thì cái lời khen nó cứ bám theo mình hết kiếp này tới kiếp kia.
[50:58]Cái khổ là khổ vì lời khen, coi lúc đó mới biết rằng cái lời chê không đáng sợ mà lời khen mới mới đáng sợ. Vì sao? Vì khi ta nhận lấy lời khen thì tâm mình làm sao? Tâm mình làm sao? Sung sướng, bụng no không cần ăn cơm nữa, phải không ạ? Ta động tâm liền, và cái động tâm vì lời khen thì thực sự cũng là một điều nguy hiểm, bản ngã ta dấy động lên và cũng làm ta tổn phước. Cho nên cái bản lĩnh của một bậc Bồ Tát là không phải là chịu đựng cái lời chê bai nhục mạ đâu, vì nó không nhiều, mà bản lĩnh một bậc một bậc Bồ Tát chính là gì? Chịu đựng cái lời khen, bình thản trước lời khen, bất động trước lời khen.
[51:47]Vì sao vậy? Vì ngay buổi đầu tu tập ta đã bắt đầu gieo cái nhân gì? Ca ngợi các các bậc đáng kính, ca ngợi các bậc đáng khen, cho nên một kiếp nào đó mới lời khen sẽ tụ hội lại về lại với với mình. Và lúc đó đó, bình thản, bất động với cái lời khen mới là khó. Đó cái cái nhân quả vậy thôi, cái đó là một bài khác, hôm nay ta không nói như vậy. Rồi bây giờ nói thế này:
[52:18]Khỏe mạnh thì ta mới sản xuất được, đúng không ạ? Khỏe mạnh thì đầu óc ta mới mới minh mẫn. Và cái tuần hoàn ngược lại là gì? Ta sản xuất được nhiều thì ta mới no ấm và khỏe mạnh. Đầu óc ta minh mẫn rồi thì ta mới mới khỏe mạnh. Vậy bây giờ trong cái vòng tuần hoàn đó ta chờ đợi, ta nói: "Chừng nào mà tôi giàu đó thì lúc đó tôi khỏe mạnh rồi tôi sẽ sản xuất lao động tốt. Còn bây giờ chưa giàu, chưa có no ấm thì tôi không có lao động sản xuất nhiều". Đây là chờ đợi và ta sẽ mãi mãi làm sao? Nghèo mãi luôn. Nghèo mãi vì ta chờ đợi. Hoặc là tôi đợi chừng nào tôi thông minh rồi tôi sẽ mà đầu óc tôi tôi sẽ người tôi khỏe ngay, còn giờ chưa thông minh đừng bắt tôi khỏe.
[53:11]Đó là làm sao? Là ta chờ đợi. Cái cái đó là một cái suy nghĩ không khôn ngoan. Ta phải đẩy, chủ động đẩy cái vòng tuần hoàn nó đi trước bằng cách gì? Cứ làm như là mình khỏe mạnh, cứ phải cống hiến trước, cứ phải lao động trước, cứ phải sản xuất cho nhiều trước. Khi vào làm công việc trong cơ quan, trong xí nghiệp thì cứ phải làm sao? Phải cống hiến rất là nhiều, đóng góp công sức rất là nhiều chứ đừng đợi nói là hễ trả lương cao tôi sẽ làm nhiều, còn lương ít thì tôi làm ít. Nói vì à tôi cống hiến nhiều cho nên tôi lương cao, hễ lương cao thì tôi cống hiến nhiều thì nên tôi ngồi tôi đợi lương cao rồi tôi sẽ cống hiến nhiều, có không?
[53:55]Ta đâu có kết quả gì xảy ra? Mất việc, phải không ạ? Cho nên bây giờ ta phải đẩy cái vòng đi trước. Lương chưa cao, mình cứ cống hiến nhiều trước cái đã, cống hiến nhiều trước rồi lương sẽ cao sau. Mà một người biết đạo thì sao? Không làm việc không nghĩ tới tới lương, mà nghĩ tới cái gì? Nghĩ tới hiệu quả ta cống hiến được cho cuộc đời này, cho cơ quan, cho xí nghiệp, không nghĩ tới lương. Đi làm mà không nghĩ tới lương, có ai dám lại nghĩ như vậy không? Bây giờ người ta đo cái mức độ thành đạt của nhau bằng cái gì? Bằng mức mức lương, đúng không ạ? Hễ ai hỏi đi làm tháng nhiêu: "Tôi 10 triệu", nói:
[54:42]"Tôi khoe tôi 15 triệu", tức là tôi thành đạt hơn. Và đây là cái gì? Giá trị ảo, giá trị không đạo đức. Nếu hỏi nhau hỏi cái gì? Anh làm cái gì? Trong tháng, một tháng như vậy anh làm được điều gì cho cuộc đời? Anh làm được điều gì cho công ty? Cái đó mới là giá trị thực, thế còn tôi được cái lương đó, cái đó không phải giá trị thực. Làm bác sĩ là sao? "Ồ, tháng này tôi chữa được bao nhiêu bệnh nhân", đó là giá trị thực chứ không phải làm bác sĩ lương bao nhiêu, không. Cho nên bây giờ người ta cứ bị đo cái giá trị nhau bằng cái mức lương. Người Phật tử mình phải ngược lại nha, cái giá trị của mình là do cái sức cống hiến.
[55:24]Cho nên nghĩa là ta cứ cống hiến rồi tự lương nó lên, lương nó không lên kệ nó, cứ cống hiến. Thế người ta thường như vậy, đợi giàu rồi mới làm phước. Mà sự thực thì phải làm phước rồi mới mới giàu. Xong nhưng mà ta chờ đợi, ta trơ chờ đợi tôi giàu rồi tôi làm phước. Họ quên mất là muốn đẩy cái vòng tuần hoàn giữa việc làm phước và giàu sang thì phải làm phước, đẩy nó đi cái đã. Nói có những người sinh ra đã giàu rồi nên không cần làm phước, rồi có cái giàu rồi, họ giàu sẵn của bố mẹ rồi họ đi làm phước, thì đúng, cũng có những trường hợp cái vòng tuần hoàn nó bắt đầu từ cái việc giàu trước rồi làm làm phúc sau, cũng có.
[56:06]Nhưng mà ta không phải loại người đó, ta không phải mới mở mắt ra đã giàu nên ta phải làm sao? Ta phải làm phước trước rồi cái phúc nó đến sau, cái giàu nó đến sau. Cứ vui vẻ chịu cực chịu khổ mà làm phúc trước, như vậy. Cho nên cái người hiểu nhân quả thì đòi hỏi chính mình chính mình trước, đó là là đạo đức. Hôm nay vậy ta nói là cái thế giới này mọi việc trên đời đều liên đới với nhau. Nhưng trong đó có những cái việc nó liên đới với nhau theo tính tuần hoàn. Và trong cái tính tuần hoàn đó có những cái nó dính với ta và có những cái nó không dính với ta. Thì có để những điều mà nó thuộc về ta,
[56:52]trách nhiệm với ta thì ta phải đòi hỏi chính mình trước đã, nhớ như vậy. Ta cứ phải thương người trước rồi người sẽ thương lại ta. Và khi người thương lại ta rồi thì ta bắt mọi người phải thương nhau, như vậy. Ta cứ khen người trước thì người sẽ khen lại ta. Mà khi người khen lại ta rồi thì ta làm sao? Người ngưỡng mộ ta rồi thì ta làm sao? Ta đưa người về với với đạo lý nha. Ta cứ phải bảo vệ môi trường trước. Ta phải nhặt rác trước, làm sạch cái dòng sông trước, trồng lên một cái bóng cây xanh trước nha. Đó, rồi cái sức khỏe, mọi điều may mắn, bình yên sẽ đến với ta, sẽ đến với ta. Hôm trước thầy giảng ở cái chùa Nhân của sư bên Bắc
[57:42]Ninh đó, có một bé, một em nào đứng lên nói đó: "Ông con cứ thích trồng cây mà ông sống rất là thọ, tới 95 tuổi vẫn còn khỏe mạnh". Đó là đúng nhân quả hoàn toàn. Cái người nào mà cứ thích trồng cây thì sẽ được khỏe mạnh mà chẳng những chẳng những là được khỏe mạnh mà còn tai qua nạn khỏi nữa. Cái hay của cái việc trồng cây như vậy mà ít ai biết. Cứ nhiều khi ta cứ đi cầu khấn cúng cho nhiều, cứ lập đàn nhờ thầy cúng cho nhiều, rồi còn nhiều màn hấp dẫn tốn tiền nữa, thầy không muốn nói tên ra sợ bị giận. Những cái lập đàn phức tạp tốn tiền nhưng mà thực sự là có những việc rất là bình thường, không có vẻ màu sắc gì tín ngưỡng, trồng cây thôi, trồng rừng thôi.
[58:27]Vậy mà ta sẽ đạt được rất nhiều điều may mắn trong cuộc sống này. Không tin làm thử nha, cứ trồng cây, ai có điều kiện cứ trồng rừng cho nhiều. Sẽ thấy cuộc đời mình mình may mắn. Rồi cũng vậy, nói tôi mà hết bệnh là tôi đi tập thể dục liền. Chừng nào hết? Phải làm sao? Phải tập luyện trước rồi mới hết bệnh sau. "Tôi mà khỏe như anh là tôi chạy bộ mỗi ngày liền, giờ tôi còn yếu thôi tôi nằm để cho vợ tôi đẩy tôi trên xe lăn cho cho nó sung sướng", đó vậy. Thực sự là lúc đang yếu đã phải ráng tập luyện. Như thầy bây giờ thầy đã gần 70 rồi, ngày nào cũng phải tập hai hai lần. Một ngày phải tập sáng một lần, tối một lần. Đó.
[59:17]Mà đó. Nên nhìn thầy cứ tưởng thầy là là là là 80 là vậy đó, nhờ thầy tập luyện vậy đó.
[59:32]Giơ tay chút nữa. Không. Giờ có những cái khái niệm ha, lớn. Dạ. Ví dụ như là: Ở đây có ai làm cán bộ không ạ? Có không? Rồi ai làm dân, có không? Rồi đó, rồi. Chúng ta có hai cả hạng người nha: người cán bộ là cái người lãnh đạo và cái người dân, công dân bình thường ở cuộc sống. Thì nếu mà người cán bộ, tức là quan mà lo cho dân, thì dân sao? Thương quan, đúng không ạ? Lo cho quan lại. Và ông quan ổng chết thì nhiều khi mình lập cả cả đền thờ thờ ổng nữa, đúng không ạ? Giống như Nguyễn Bá Thanh đó, giờ người ta cũng cũng ca ngợi ổng lắm á, có nhiều người cũng thắp nhang cho ổng hoài. Giống như Bác Võ Nguyên Giáp cũng vậy, người ta rất là thích viếng mộ cụ.
[1:00:21]Thì đó là quan mà thương dân thì dân thương thương quan, như vậy. Thì như vậy ai thương ai trước? Quan thương trước hả? Đó thấy không, trật lất thấy không? Mình đứng ở vị trí nào thì mình là người thương trước. Đó. Ví dụ bây giờ mình không phải là cán bộ, mình là dân, thì trong cái vòng tuần hoàn giữa quan và dân này, mình là dân thì mình sao? Mình cứ thương quan trước. Nha, thấy ông quan mình cứ thương. Được không ạ? Hay nghe thầy nói hơi lấy làm lạ? Cũng vừa rồi. Đó là chúng ta trước đã, chứ đừng đòi hỏi coi dòm coi ông đó ổng có thương dân không rồi tôi mới thương ổng lại, thì không phải là đạo Phật, nha, không phải đạo Phật.
[1:01:10]Còn nếu mà người cán bộ, thì đúng là cái đạo lý là mình phải sao? Phải thương dân, phải không ạ? Mình đến một vùng lạ đó, dân họ ngơ ngơ chưa biết mình là ai, mình cứ phải làm sao? Phải hy sinh, phục vụ dân, thì người dân họ thấy rồi thì họ họ sao? Họ thương mình, họ nghe lời mình, lúc mình dễ, đời xưa dùng chữ là dễ trị dân. Bây giờ nói dân nghe, thuyết phục dân nghe, thuyết phục dân theo đường lối của Đảng và Nhà nước thì dân dễ nghe theo, vì họ thấy cái gương của cán bộ tốt. Nhiều khi không biết Đảng là ai đâu, không biết ông Tổng Bí thư là ai, họ chỉ biết ông công an khu vực. Cho nên cái trách nhiệm của người cán bộ,
[1:01:46]nhất là những người mà tiếp xúc trực tiếp với dân, phải cẩn thận ghê lắm. Tại vì sao? Mình đại diện cho cả cái chế độ. Hết sức như vậy, nên là phải thương dân. Đó là mình là cán bộ thì đương nhiên rồi, phải biết thương dân vì đó là đạo lý, đạo đức, tư tưởng Hồ Chí Minh như vậy đương nhiên rồi. Nhưng mà cái mà thầy nói mà dân phải thương quan trước á nghe hơi lạ tai phải không? Nhưng đây cũng là đạo đức của ai dạy? Đúng, giỏi, Phật dạy. Vì sao? Vì cái bài giảng hôm nay là chúng ta trước đã, chứ không chờ đợi. Không đòi hỏi không phải ổng thương tôi rồi tôi mới thương ổng, không có. Thấy ông cán bộ cứ thương cái đã.
[1:02:24]Về trớ cái ví dụ như nhiều khi ông cán bộ đó ổng cũng chưa có thấm nhuần tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh lắm đi. Ví dụ, nhưng ổng về cái vùng đó ổng thấy người dân tốt quá, dân nó thương, tử tế với cán bộ, bỗng nhiên ổng có cái ý thức, cái trách nhiệm nhiều hơn, đúng không ạ? Đó, nó nó vậy, đó là vòng tuần hoàn nó xoay mà mình đẩy cái vòng nó xoay thì bắt đầu nó sẽ xoay. Nha, đừng chờ đợi. Đồng ý với thầy không ạ? Đồng ý thì hoan hỷ cho tràng pháo tay. Rồi à có nhiều người mẹ cái a cứ canh canh có một cái ông cán bộ nào có lỗi á cái đưa lên Facebook để chê trách cán bộ, mà cái ý thâm ý nó là gì? Là chê sao?
[1:03:09]Chê cả chế độ. Nó lợi dụng một con người có một cái sai nào đó, chê cả cái chế độ, cái thâm ý nó vậy, chứ không phải là chê cái ông đó không đâu, ý như vậy. Nhưng mình phải hiểu này nè, ông cán bộ ở đâu ổng ra? Dân mà ra chứ ai mà ra, phải không ạ? Bố mẹ ổng đẻ ổng ra chứ ai mà đâu mà có cán bộ sẵn nè. Mà bố mẹ ổng là ai? Cũng là dân chứ là ai, phải không? Cho nên phải hiểu như vậy, thực ra cán bộ hay ông quan gì cũng từ dân mà ra cả. Mà chửi ông quan là không phải chửi chế độ mà chính là chửi chửi dân đó chứ chửi ai đâu. Mình phải hiểu như vậy, quan dân chỉ là một thôi. Và cái quan trọng của ta là làm sao cho
[1:03:48]cho dân, ông quan thì làm cho dân tốt lên, và dân cũng làm cho ông quan tốt lên. Mà muốn cho làm cho nhau tốt lên thì phải làm sao? Phải thương nhau cái đã, đúng không ạ? Mình không thương nhau thì mày xấu kệ mày. Nhưng mình đã thương nhau rồi thì lúc nào trong lòng cũng muốn cho nhau tốt hơn. Và một cái đất nước, một cái xã hội mà thương nhau để làm cho nhau tốt hơn, thì cái xã hội đó là làm sao? Đó là xã hội lý tưởng, nha. Chứ không phải ngồi đó mà chê nhau, ngồi đó mà trách nhau, và đợi chờ nhau tốt đi. Nó không phải, nha. Cứ thương nhau và giúp nhau tốt lên, thì xã hội ta ổn định, vững bền, phát triển.
[1:04:34]Chứ còn mà cứ chê trách nhau, ta tan vỡ, mà ta tan vỡ thì ai có lợi? Ai có lợi? Cái người mà bán cung tên giáo mác có lợi. Nhớ giùm thầy cái đó, nha. Cái ông hàng xóm mà ổng chuyên bán cung tên giáo mác á, ổng có lợi, tại ổng xúi cho hai cái làng đánh nhau để ổng bán cung tên giáo mác, nha, rồi.
[1:04:58]Rồi bây giờ về mình gặp quý thầy cô mình có thương không? Có. Được năm người trả lời có ạ, còn bao nhiêu người để chờ xem thầy cô đó tốt không. Đúng không ạ? Chờ xem, phải không? Biết ông bà đó tu sao mà mà bắt tôi thương, phải không ạ? À đó. Cho nên là hỏi: "Có thương thầy cô không?", cái mình ngần ngại không trả lời, là biết tu hành sao đâu mà thương, đó. Rồi bây giờ: "Thầy cô có thương Phật tử không?" Có không? Có. Cười không, có đi tu đâu mà trả lời có. Đây nè, hỏi mấy người này, mấy người đi tu nè, mới hỏi có thương không, đó. Cái thầy cũng ngại ngùng: "Không biết họ có thương tôi không nên tôi chưa dám thương họ." Thấy không?
[1:05:51]Cho nên là cái vòng tuần hoàn này đã xoay chưa? Chưa xoay. Đó, bây giờ về ai đẩy nó xoay trước? Ai? Mình nói là: "Thầy cô trước", phải không ạ? "Anh đi tu anh phải thương tôi rồi tôi mới thương anh", đó là mình đẩy cái cái qua cho người khác. Còn ông thầy cô nói: "Phật tử khó ưa quá à. Thôi kệ chừng nào họ thương tôi tôi mới thương lại." Ta cứ đợi chờ nhau và cái vòng không không xoay. Bây giờ muốn cho cái vòng nó xoay thì phải làm sao? Có một người đẩy trước, ta cứ thương thầy trước, nha. Ta cứ thương quý thầy trước, phải không? Ta thương thầy rồi theo đạo lý thì chắc là thầy thương ta liền, nhưng mà ta đặt vấn đề:
[1:06:33]thầy hơi bị khô khan, nha, thầy hơi chậm thương. Thầy hơi chậm thương, nhưng ta cứ thương thầy trước, tự nhiên sao thầy cũng sẽ thấy được trách nhiệm của mình mà tu hành chân chính và thương lại thương lại ta. Nha. Còn đa phần thì khi thấy Phật tử quý kính thì người tu đều nhận ra được cái cái trách nhiệm của mình mà ráng tu hành cho cho đàng hoàng. Đó là chính ta cứ đẩy cái vòng trước. Còn m- mơ quý thầy cô thì đương nhiên rồi, đạo lý Phật dạy là phải từ từ bi, phải yêu thương, quý mến Phật tử. Đó, quý thầy đã đẩy cái vòng lâu rồi. Nhưng mà ta thì sao? Không nhúc nhích. Ta hơi bị trơ trơ, chứ đáng lẽ thấy quý thầy cô thương
[1:07:17]mình thì mình phải mình đã thương lâu rồi. Muốn có cái tâm từ bi phải tốn 5 năm trở lên. Mỗi ngày phải lạy Phật xin Phật cho con được yêu thương chúng sinh. Mỗi ngày nhìn chúng sinh phải ép mình yêu thương chúng sinh. 5 năm trở lên bắt đầu tâm từ bi mới ló ra chút xíu, chút xíu, không phải dễ. Còn nếu những bài kinh tụng ta không có một cái từ nào nói về yêu thương, từ bi; trong tâm ta không bao giờ khởi lên một cái bổn phận phải bắt mình phải thương chúng sinh, thì dù có tu 10 năm, 20 năm, 30 năm, 40 năm cũng chỉ là một trái tim mùa đông, ừ, trái tim mùa đông,
[1:07:59]lạnh lẽo, không có gì hết. Đó, nên thầy đây thầy cũng hơi nhắc quý thầy quý cô mình vậy, phải đi tìm những bài kinh mà nói về tình yêu thương, trong tâm mỗi ngày phải dặn lòng mình yêu thương mọi người. 5 năm bắt đầu Phật tử lại gần mình mới cảm nhận: à, có một cái gì đó ấm áp, có cái gì đó đó đó yêu mến, nó tỏa ra, tin cậy.
[1:08:27]Nhớ là Phật tử mình không có ngu. Người Phật tử trí thức, khôn ngoan, và ngoài cái trí thức khôn ngoan, người nào cũng có cái trực giác một phần nào cảm nhận được cái tâm của người đối diện cả. Gặp một ông thầy mà hay một sư cô mà khô khan, họ cũng nhận ra ngay, đúng không ạ? Gặp thầy hay cô nào mà có từ bi, họ cũng nhận ra ngay, chưa cần nói nhiều. Nên cái trách nhiệm của quý thầy cô mình là thật lòng tu để có cái tâm từ bi thật sự chứ không phải chỉ là lời nói. Còn nếu là chỉ là lời nói mà tâm mình không thật yêu thương, trong 3 phút rưỡi Phật tử nhận ra liền, không có giấu ai được đâu, nha.
[1:09:11]Nên bổn phận quý thầy cô cứ tu hành cho chân chính và Phật tử sẽ hiểu mình. Đó là cái vòng xoay là như vậy, ta cứ yêu thương, ta cứ chân chính rồi Phật tử sẽ yêu mến ta, như vậy. Đó là cái vòng xoay như vậy nha. Còn Phật tử thì sao? Thì thấy quý thầy tu thì cứ làm ơn mà yêu thương nha, quý kính giùm thầy. Đó cũng là cách mình đẩy cái vòng tuần hoàn cho nó cho nó quay như vậy nha. Rồi cái học trò với thầy cô giáo thì sao? Ai thương ai trước?
[1:09:46]Trong ngành giáo á thì thầy cô giáo phải thương học trò, nhưng mà ở gia đình thì sao, bố mẹ dạy làm sao? Dạy con mình là phải yêu kính thầy cô giáo để cho cái vòng tuần hoàn nó nó xoay. Nhưng mà ngày nay thầy cha mẹ ở nhà có dạy con mình yêu kính thầy cô giáo không? Có.
[1:10:11]Chỉ những người già mới có, người trẻ: no. Đây là xã hội ta tan vỡ vì điều này. Vì những bậc cha mẹ trẻ ngày hôm nay teen quá, không nhắc con mình, không dạy con mình phải yêu kính thầy cô giáo, mà mỗi khi tới ngày mà Nhà giáo Việt Nam bắt đầu than cho con nghe: "Rồi, tới ngày tốn tiền của mẹ rồi." Nên xem cái việc mà tặng quà thầy cô giáo là một cái gì nó nó khổ sở. Thì như vậy con mình còn yêu kính thầy cô giáo không? Không. Nhớ nha. Cái vòng tuần hoàn đó mà không quay, thầy cô giáo, học trò không yêu thương nhau thì ngành giáo dục ta tan vỡ, con mình không nên người. Nên muốn con mình nên người thì phải làm sao?
[1:11:01]Dạy con mình phải yêu kính thầy cô giáo, không được chê trách, không được chê bai gì cả. Không được. Đó, đó là cái trách nhiệm của bố mẹ để cho cái vòng đó xoay. Còn thầy cô giáo thì tự họ có cái có cái điều lệ của họ, có cái có cái phương châm của họ rồi, ta không lo. Nhưng mà làm học trò phải yêu kính thầy cô giáo. Nhưng mà ở đâu ra biết điều này? Chính bố mẹ nha, bố mẹ tác động. Bây giờ ta già rồi thì ta dạy cháu, nhớ. Còn ta còn trẻ thì ta dạy con. Ta dạy con nhưng mà ta cũng sao? Ta cũng mắc cỡ. Vì sao? Vì chính ta cũng chưa biết yêu kính thầy cô giáo. Hồi lúc ta còn đi học, ta nghịch như là quỷ.
[1:11:47]Đúng không? Nên bây giờ mà mở miệng dạy con phải yêu kính thầy cô giáo, cái hơi ngượng ngượng. Nhưng ngượng thì kệ ngượng, cứ phải phải dạy con, nha. Nếu muốn con mình nên nên người, nhớ như vậy, để cho cái vòng tuần hoàn đó nó nó xoay như vậy, nha. Rồi bây giờ người ta chửi mình thì mình làm sao? Chửi lại. Đúng không? Và cái vòng tuần hoàn nó nó xoay. Người ta chửi mình, mình chửi lại. Mình chửi lại thì người ta làm sao? Ta còn chửi lại, mà lúc nào họ cũng tăng cái mức độ chửi nó cao hơn để nó có lãi đó. Ví dụ như, ví dụ như người ta chửi mình á, người ta chửi mình là: "Mày sao mà cư xử giống chó?", tức là người ta mới nói mình là giống chó
[1:12:37]thôi chứ chưa phải là chó, người tức là nặng lắm rồi phải không ạ? Thì mình tăng cái mức độ cao hơn để mình có lãi: "Mày mới là chó đẻ ra!", tức là mình kết luận hẳn người ta là giống chó chứ không phải là giống, là người ta là loài chó luôn. Còn người ta mới nói mình hơi hơi giống thôi, mình đã cái mức độ chửi đã cao hơn. Thế là người ta phải tìm một cái từ nào nặng hơn để người ta chửi lại, lại mình, là hai bên cứ tăng tốc và cuối cùng là sao? Không, cuối cùng là phải xe cấp cứu chở vào bệnh viện thôi, như vậy đó. Chuyện gì đó cấp cứu, chuyện đó chuyện phần còn lại là để bác sĩ xử lý nha. Phần đầu thì hai người chửi nhau tăng tốc dần,
[1:13:12]tăng tốc dần, cuối cùng bác sĩ xử lý, ta không ta không quan tâm phần sau nữa. Như vậy, đó là cái vòng tuần hoàn. Thì bây giờ ta làm sao? Ta chận cái vòng tuần hoàn ác tính đó lại, không cho nó không cho nó xoay nữa. Người ta vừa chửi mình một câu, người ta xúc phạm mình một câu thì mình làm sao?
[1:13:36]Nhịn, phải không ạ? Nhịn. Nhịn chưa hay lắm. Chưa hay lắm. Im lặng, nhịn chưa giỏi. Còn cái còn cái giỏi hơn nữa. Bây giờ thầy nói cái này nha, về nhà áp dụng thử,
[1:13:59]mình chọc chọc cho hàng xóm chửi rồi mình áp dụng thử coi có đúng không nha. Ví dụ như là người ta nói: "Bà sao cư xử giống chó quá!". Phải không? Thì mình mình mới im lặng một chút, tại mình hôm nay mình được học rồi đó, cái mình mới nói: "Công nhận chị nói đúng thiệt á, em thấy em cũng hơi giống chó thật." Thì làm sao? Bả phì cười bả tan vỡ ngay nha. Mọi cái tranh chấp, giận hờn tan vỡ tại vì mình đã nuốt cái lời chửi mắng đó vào luôn, mình nuốt luôn. Có một câu chuyện nhà thiền rất là hay, câu chuyện mà ít ai hiểu. Có một ông sư đó tới phiên ổng nấu bếp, hôm đó ổng bị muộn cái gì không biết,
[1:14:40]ổng ra vườn rau, ổng cầm cái lưỡi hái ổng ổng cắt thật nhanh rau, cắt vèo vèo vèo vèo. Hồi xưa công thầy thầy cũng đi cắt rau nên thầy biết mà. Nắm rau cắt vô, vô làm thật nhanh nhanh rồi đem nấu, bỏ vào nồi canh nấu mà hình như ổng cũng không rửa nữa, tại vội quá. Quăng vô nồi nấu, mà nghĩ là nước sôi rồi là nó tiệt trùng, thế múc lên ăn. Múc lên cái hôm nay cái các các sư trong chùa nói: "Ủa, sao cái ông này hôm nay ổng nấu canh bữa nay ngon quá vậy ta?". Tới chừng ông thầy trụ trì mới gắp lên được nguyên cái đầu con rắn. Thì ra là nhờ cái đầu con rắn mà hôm đó cái nồi canh nó thêm một phần đạm, thêm cái mùi vị nó thấm thía hơn.
[1:15:14]Tức là ông thầy trụ trì ổng mới gắp cái con đầu rắn đưa lên cao. Cái đó là cái gì? Tức là lời rầy trách ẩu quá, tức là hôm nay ông không rửa rau? Thì nếu ông rửa rau đã lòi cái đầu con rắn ra, tức là ông chụp nguyên ông bỏ ông quăng luôn vô cái nồi canh, nồi nước, phải không? Không biết múc sao mà đúng ông thầy trụ trì ổng gắp lên được, đưa ra. Thì cái người mà nhà sư nơi bếp lại chộp cái đầu rắn bỏ miệng nhai nuốt luôn. Cái tựa ghi của câu chuyện thiền đó là: "Ăn lời trách mắng". Tức là thầy rầy mình, mình nhận lấy cái lời trách mắng đó. Bây giờ cũng vậy, người ta chửi mình, cái mình: "Cảm ơn, ờ em thấy em cũng đúng như vậy". Người ta chửi nữa không? Hết rồi.
[1:15:55]Hết rồi. Ừ. Ví dụ người ta chửi mình: "Mày là đồ dối trá!". Cái mình nói: "Ồ, nhờ chị nhắc đúng rồi, em thấy em dối trá thiệt." Hết chửi nha. Về áp dụng thử, lát tối nay mình về mình chọc chọc hàng xóm chửi nha, rồi bắt đầu cái mình ứng dụng cái công thức này để xem kết quả ra sao nha. Cuộc đời sẽ vui lên rất nhiều vì ta ngưng cái vòng tuần hoàn đó bằng một cái đạo lý, bằng một cái đạo đức, như vậy. Ừm. Hết giờ, chút xíu nữa, vài phút nữa. Khi ta ngồi thiền thì tâm ta làm sao? Yên tĩnh, phải không ạ? Mà càng yên tĩnh thì ta càng thích ngồi thiền, đúng không ạ? Bây giờ ta mới nói: "Tâm tôi mà yên là tôi ngồi thiền liền." Có không? Không.
[1:16:51]Đợi chừng nào tâm yên rồi mới thích ngồi thiền thì không bao giờ có tâm yên. Phải làm sao? Phải siêng năng ngồi thiền trước: 3 năm, 5 năm, 10 năm, bắt đầu mới có kết quả, mà phải đúng phương pháp ạ, sai phương pháp không chắc ạ. Rồi lúc đó mới có tâm yên, và tâm yên rồi lúc đó mới sao? Mới nghiện ngồi thiền. Lúc này là cái nghiện trong vô số điều mà ta nghiện trên đời thì có nhiều cái điều nghiện tai hại, nhưng riêng cái nghiện ngồi thiền là cực kỳ tuyệt vời. Ta phải nghiện cho bằng được cái ngồi thiền. Nhưng mà muốn nghiện thì tâm phải đạt được kết quả yên tĩnh. Mà muốn đạt được kết quả yên tĩnh thì cái công lao mà tu tập thiền phải vất vả trước
[1:17:36]đó nhiều năm tháng chứ không phải một một hai ngày mà được nha, nhớ như vậy. Cho nên đừng có đợi mà tâm yên rồi mới ngồi, mà phải vất vả phải ngồi trước, như vậy.
[1:17:50]Rồi có người mới nói thế này: "Tôi không có duyên với chúng sinh, cho nên tôi thích cô độc, thích sống một mình thôi.
[1:18:02]Còn nếu mà tôi có duyên với chúng sinh như thầy thì tôi cũng sẽ chịu cực mà hoằng hóa, lợi sinh, làm các điều Phật sự." Cái câu nói đó là sao? Đó là sai. Vì muốn có duyên thì phải làm sao? Kết duyên, chứ không phải tự nhiên mà chúng sinh có duyên lành với mình, phải kết duyên trước cái đã. Kết duyên bằng quá khứ và kết duyên bằng hiện tại. Kết duyên quá khứ thì chuyện đã qua rồi, ta không thay đổi được. Ví dụ trong kiếp trước mình ít duyên với chúng sinh thì đời này sẽ ít duyên với chúng sinh. Nhưng ta kết duyên trong hiện tại bằng cái gì? Bằng cái sự yêu thương, tử tế, lời giáo pháp đúng thì tự nhiên duyên trong hiện tại sẽ phát sinh liền.
[1:18:54]Nhưng ta phải chịu cực mà làm, nha, và yêu thương với tử tế làm các điều từ thiện, phải tu tập và gieo rắc đạo lý. Cái gieo rắc đạo lý thì tùy mỗi người làm gì đó làm, nha, làm sao cho đạo lý đi đến với mọi người. Và ngày hôm nay trong cái thời đại mà kỹ thuật cao như thế này, ta có nhiều cơ hội ta có nhiều cơ hội để mà đem đạo lý đến mọi người lắm, nhờ cái kỹ thuật hỗ trợ về mạng internet, vân vân, những cái trang mạng xã hội. Những cái trang mạng xã hội mà không biết dùng thì đúng là nó tào lao, vô bổ. Nhưng nếu ta lợi dụng nó để đem được cái đạo lý thì phước ta rất là nhiều và cũng nhờ nó mà ta sẽ kết duyên lành được với với nhiều chúng sinh.
[1:19:37]Như vậy, trong cái cuộc sống này không phải là có sẵn cái duyên với chúng sinh mà phải gieo, phải kết, là như vậy. Và nói chung là nãy giờ ta nói cái vòng tuần hoàn, nha, trong cái tuần hoàn giữa ta với mọi người, giữa ta với vạn hữu, giữa ta với xã hội, với nhân loại này, nó có cái vòng tuần hoàn. Ta được tác động bởi cái yếu tố bên ngoài rồi ta cũng tác động lại, trở lại. Nhưng mà trong đó, cái hôm nay cái đề tài ta nói là "Chúng ta trước đã", nha. Ta đặt trách nhiệm vào nơi mình đã, chứ không có đợi chờ, không không đòi hỏi. Ý là như vậy. Nên ta phải tích cực hơn, phải siêng năng hơn để đẩy những cái vòng tuần
[1:20:24]hoàn tốt đẹp nó xuất hiện trong cuộc đời này, nó xoay tít trong cuộc đời này, cho cuộc đời này văng ra được nhiều hạnh phúc, nha. Ta cứ mở lòng ra trước đi, Đâu cần trách móc đợi chờ chi. Thanh thản gieo nhân rồi gặt quả, Thương người theo đạo lý từ bi. Ta cứ làm người đi trước thôi, Như mưa tuôn xuống nước sông trôi, Cứ tưới cho đời xanh bóng mát, Niềm vui sẽ phủ khắp núi đồi. Ta cứ nghiêng mình yêu quý nhau, Sá chi nghịch cảnh với buồn đau, Gieo rắc niềm vui cho tất cả Rồi về với Phật mãi nghìn sau. Nha.