[0:17]Giờ phút này toàn thể đạo tràng Tăng Ni cùng Phật tử chúng con thành kính được đảnh lễ cung nghinh bước chân an lạc của Thượng tọa giảng sư quang lâm pháp tòa. Thành kính cung thỉnh Thượng tọa quang lâm pháp tòa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:43]Mở tiếng mi rô lớn xíu Thầy, mi rô...
[0:57]Dạ.
[1:04]Chúng con kính cung thỉnh Thượng tọa chứng minh, chư tôn đức Tăng Ni cùng toàn thể pháp hội đạo tràng đồng hoan hỷ trang nghiêm niệm Phật cầu gia hộ.
[1:17]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:33]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:51]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:06]Cung thỉnh Thượng tọa an tọa, thỉnh chư tôn đức Tăng Ni cùng toàn thể pháp hội đạo tràng đồng an tọa.
[2:21]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa, chư tôn thiền đức Tăng Ni, kính thưa cùng toàn thể pháp hội đạo tràng. Trước khi bắt đầu cho buổi thuyết giảng vào chiều ngày hôm nay, để thể hiện tinh thần tri ân đến người thầy khả kính cũng như kính cúng dường chư tôn đức Tăng Ni cũng như thân gửi đến toàn thể quý nam nữ Phật tử hiện diện trong khóa tu thiền vào chiều ngày hôm nay, Phật tử Đạo tràng Chúng thanh niên Cần Thơ
[2:58]Huy Thái Lộc xin cung kính cúng dường đến chư tôn đức cũng như kính gởi đến toàn thể đạo tràng một nhạc phẩm được mang tên Ngày Trần Gian Nở Hoa Sen, sáng tác do Thượng tọa Tiến sĩ Thích Chân Quang. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, kính mời Phật tử.
[3:23]Ngày
[3:27]trần gian tiếng reo vang, để ngợi ca Đấng Huy Hoàng.
[3:57]Hào quang soi chứa mây ngàn, rừng tươi muôn thắm tươi màu.
[4:09]Người đẹp như đóa hoa sen, tỏa hương thơm đến vô cùng.
[4:21]Cõi đời ngạt ngào khói sương bay, chư thiên đầy trời xiết chắp tay.
[4:33]Vạn loài hân hoan cuộc đời mới, rộn ràng tin vui khắp nơi nơi.
[4:45]Ngày Phật đến là tình thương sẻ cho nhau. Ngày Phật nói lời từ bi nghìn đời sau. Ngày Phật thắp ánh ban mai cho kiếp người. Đêm tối qua mau khi ánh nhiệm màu xua hết niềm đau. Ai có nghe chăng khi giữa thiên hà sen đã nở hoa? Ngày trần gian nở hoa
[5:33]sen.
[5:45]Ngày trần gian rất hân hoan, vì nở ra đóa sen vàng.
[5:57]Mặt trời cho nắng xuân soi, đẹp ngời trên những nương đồi.
[6:09]Một niềm vui giữa đêm thâu, một ngày mai hết u sầu.
[6:21]Ánh sáng ngập tràn đến bao la,
[6:27]hư không rộn ràng muôn tiếng ca.
[6:33]Vạn loài lang thang tìm bờ bến, lạc loài bơ vơ kiếp lênh đênh.
[6:45]Rồi Phật đến đời đẹp như giấc mơ hoa. Lời Phật nói là đường đi về bờ giác. Ngày Phật chiếu ánh quang minh cho cõi đời. Đêm tối qua mau khi ánh nhiệm màu xua hết niềm đau. Ai có nghe chăng khi giữa thiên hà sen đã nở hoa? Ngày trần gian nở hoa sen.
[7:50]Con hát hay. À... con nói sắp xếp Khải Thế, Khải Thế, con mời em chắc phải về sắp xếp đưa về chùa hát ha con. Rất là chuyên nghiệp, rất là hay. Vỗ tay cái nữa đi, hay quá mà. Xin được cảm ơn Phật tử Huy Thái Lộc tại Đạo tràng Chúng thanh niên Cần Thơ đã vừa dâng nhạc phẩm để cúng dường chư tôn đức cũng như gởi đến toàn thể đạo tràng Phật tử. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Thượng tọa, chư tôn đức cùng toàn thể đạo tràng Phật tử. An cư chánh pháp ấy Phật truyền, tứ chúng tu hành kết thiện duyên. Thúc liễm thân tâm gìn phẩm hạnh, cùng nhau vâng giữ mối đạo thiền. Hôm nay, là nhân mùa An cư Kiết hạ Phật lịch 2566,
[8:48]Dương lịch 2022 được khai mở tại Đạo tràng chùa Phật Ngọc Xá Lợi Vĩnh Long và chư Ni tại chùa Kỳ Viên. Và một điều diễm phúc vô cùng to lớn, ngày hôm nay chư Tăng Ni tại hai hạ trường chùa Phật Ngọc và chùa Kỳ Viên cũng như đạo tràng nam nữ Phật tử nhân dịp khóa tu được trở về nơi già lam Phật Ngọc thân thương để cùng nhau
[9:16]tiến tu, học Phật trên bước đường giải thoát. Và giờ phút này diễm phúc hơn nữa là chúng con được cung đón sự quang lâm chứng minh của Thượng tọa giảng sư để truyền trao giới pháp cho toàn thể Phật tử chúng con. Hiện diện trên pháp tòa là Thượng tọa Tiến sĩ Thích Chân Quang, trụ trì Thiền Tôn Phật Quang, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, kính giới thiệu đến toàn thể Tăng Ni và đạo tràng Phật tử. Kính bạch Thượng tọa, giờ phút này đạo tràng chúng con đã được trang nghiêm thanh tịnh, thay lời chư tôn đức Tăng Ni cùng toàn thể pháp hội đạo tràng thành kính cung thỉnh Thượng tọa từ bi vận chuyển bánh xe pháp để chia sẻ và chỉ dạy cho chúng con những lời Phật dạy để nương
[10:03]theo giáo pháp ấy tiến tu trên lộ trình giải thoát. Ngưỡng mong trên Thượng tọa từ bi hoan hỷ hứa khả, thành kính cung thỉnh pháp âm của Thượng tọa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[10:19]Cảm ơn quý thầy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta có duyên về đây gặp nhau, vừa là cái khóa thiền hàng tháng của
[10:35]chùa Phật Ngọc Xá Lợi, lại cũng là cái dịp an cư kiết hạ của chư Tăng Ni.
[10:46]Thì theo truyền thống thì chúng ta biết là Đức Phật quy định cứ vào mùa mưa, chư Tăng Ni cố gắng ở yên trong một cái phạm vi giới tràng chứ không có đi xa. Cái giới tràng không có phải là chỉ trong chùa, có thể rộng hơn ra bên ngoài, nơi mà chư Tăng Ni có thể đi khất thực được. Hồi xưa là vậy. Hồi xưa, ví dụ như là vị trụ trì họ thấy là chư Tăng Ni ở trong tịnh xá nhưng có thể đi khất thực đến khoảng chợ, ví dụ chợ Vĩnh Long, thì các vị kiết cái giới tràng là trong mùa an cư chỉ đi khất thực từ tịnh xá tới chợ rồi về chứ không có đi du hóa xa, ý là như vậy. Thì nhưng mà cũng hiểu điều đó nên thường là các cư sĩ,
[11:41]các thí chủ cũng hộ trì để cho chư Tăng Ni cũng không phải bận lòng về cái việc vật thực, cố gắng tiến tu trong mấy ba mùa, trong cái ba tháng an cư. Nhưng mà cái mùa mưa của Ấn Độ nó khác với Việt Nam, mà ngay trong Việt Nam thì miền Bắc cũng khác, miền Nam cũng khác, rồi bên Campuchia khác, Lào khác, nên thôi thì tùy nghi các vị tôn túc sẽ quyết định là cái an cư mùa mưa nằm trong những tháng nào thì tùy. Riêng ở miền Nam Việt Nam ta thì các vị cứ là bắt đầu từ cái Phật đản cho tới Vu Lan đủ ba tháng, ý là như vậy thì ta cũng quen cái truyền thống. Nhưng mà nếu sau này ta gặp ở nơi nào mà các vị an cư nó
[12:26]khác cái tháng thì đừng ngạc nhiên vì có thể lý do là tại cái vùng miền đó cái thời tiết khí hậu khác với ta. Hôm nay chúng ta trao đổi với nhau một cái đề tài, cái đề tài hơi kỳ kỳ là Đạo Phật khó quá. Đạo Phật khó quá.
[12:49]Mình nói đạo Phật khó quá có phải là mình làm nản lòng nhau không? Nhưng mà nó là một sự thật. Và cái sự thật này chính Đức Phật cũng công nhận. Khi Đức Phật vừa đắc đạo, Ngài Ngài đắc đạo rồi, trí tuệ giác ngộ siêu việt hết rồi, vậy mà Ngài thất vọng.
[13:17]Mà điều này được ghi trong kinh luôn á, chứ không phải là chúng tôi đặt ra đâu. Sau khi ngộ rồi Đức Phật thất vọng liền. Thất vọng là bởi vì sao? Bởi vì cái cảnh giới chứng ngộ nó quá siêu việt,
[13:35]quá phi thường, quá vĩ đại, quá tuyệt đối và nó cách quá xa với cái trình độ tâm thức của chúng sinh. Mà nói chúng sinh là nói loài người á, chứ còn mà loài thú thì tuyệt nhiên không có hy vọng, tuyệt nhiên không có hy vọng. Nghĩa là cái con người, cái thông minh của con người, cái mức độ mà con người biết sáng tạo, biết xoay xở, biết xây dựng cái nền văn minh cho thế giới này, vậy mà vẫn cách quá xa với cái trạng thái giác ngộ. Đây là điều mà làm cho Đức Phật thất vọng vì khó quá, cái chân lý khó quá. Chính Đức Phật còn nói như vậy, huống hồ là chúng ta. Đó là lý do mà rất nhiều vị đắc đạo rồi không giáo hóa.
[14:35]Chúng ta thấy nhiều khi nhìn qua các tôn giáo khác, ta nhìn một cái giáo chủ của họ, họ xây dựng một cái tôn giáo hùng mạnh,
[14:46]nhưng mà nếu mà nhìn trên cái nhãn quan của đạo Phật thì ta thấy những điều mà họ dạy coi vậy chứ đơn giản, dễ hiểu,
[14:56]phát triển, tôn giáo phát triển tràn lan. Còn ở trong đạo Phật, ta nói chỉ cần một vị A-la-hán thôi, một vị A-na-hàm thôi là đã quá vĩ đại, nhưng rồi nhiều vị chứng ngộ rồi im lặng luôn, cũng chỉ bởi vì cái độ khó của đạo Phật. Khó mà khó, nói khó quá khó, chứ không phải khó bình thường.
[15:24]Tuy nhiên, sau đó thì các vị Phạm Thiên mới thỉnh Phật giáo hóa.
[15:34]Nói coi vậy chứ chư Thiên vẫn theo dõi chúng ta, mình tu hành làm sao không có qua mắt được chư Thiên đâu. Vì vậy từ lúc mà Đức Phật đi tu, xuất gia, khổ hạnh cho tới ngồi thiền dưới cội cây bồ đề, chư Thiên lúc nào cũng theo dõi, đợi chờ cái ngày mà Đức Phật đắc đạo. Thì lúc đó chư Phạm Thiên Vương á mới xuống đảnh lễ Đức Phật. Mà Phạm Thiên xuống đảnh lễ chúng ta nghe câu đơn giản, chứ sự thật mấy cái vị Phạm Thiên Vương á thân hình các vị như quả núi to, nên để tiếp xúc với Đức Phật, các vị phải thu nhỏ người lại bằng cái kích thước của loài người chúng ta, mặc dù cái hào quang thì vẫn sáng chói, nhưng mà phải thu kích thước người mình lại cho nó ngang
[16:20]với Đức Phật hoặc là nhỏ hơn Đức Phật để nói chuyện, thưa chuyện với Đức Phật, chứ còn cái thân của các vị nó lớn như một cái quả núi á. Thì các vị thiết tha thỉnh Đức Phật chuyển bánh xe pháp, và Đức Phật đã đồng ý, vì Đức Phật cũng thấy trong cái thời đại của Ngài mà Ngài xuất thế thì rất nhiều vị cũng có duyên với Ngài cũng bắt đầu xuất hiện theo, xuất thế theo và chờ đợi để Ngài khai ngộ. Thì những cái vị mà đại đệ tử như ngài Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, La Hầu La, A Nan Đà, Ni Đề, Anh Ca, Kim Tỳ La, Da Xá, ồ quá chừng những vị, nghĩa là mấy ngàn vị A-la-hán á, đều là những người ta phải nói là phi thường.
[17:09]Những người mà có thể chứng đạo được đều là những người có cái thiện căn phi thường, chứ không phải là loài người bình thường như chúng ta, nên các ngài mới tiếp nhận được cái đạo lý của Phật mà tu hành mà đắc đạo. Có nhiều người cũng theo Phật tu tới nhiều năm rồi mới đắc đạo, nhưng có những trường hợp gặp Phật nghe một bài kệ, một bài thuyết pháp rồi đắc đạo ngay đó, chưa tu ngày nào, đây là trường hợp rất là lạ. Ví dụ như Hoàng hậu Khê Ma là hoàng hậu là vợ vua Bình Sa. Bà cứ né né trốn trốn không đi nghe giảng, vua Bình Sa năn nỉ quá cái bà mới đi theo. Chỉ trong một lần nghe pháp bà chứng A-la-hán luôn.
[17:55]Và nguyên tắc của một vị A-la-hán thì chỉ có hai chọn lựa: một là xuất gia, hai là nhập Niết-bàn, chứ một vị A-la-hán không được phép mang hình hài của cư sĩ.
[18:10]Và lúc đó Đức Phật nói liền, bà vừa đắc đạo một cái Đức Phật nói liền: "Khê Ma, ngươi chỉ có hai chọn lựa: một là xuất gia, hai là nhập Niết-bàn." Vua Bình Sa lật đật: "Dạ dạ, thôi cho xuất gia", tại nhập Niết-bàn ổng sợ chết, tại ổng còn thương vợ mà. Thì bà bà trở thành một vị Ni lãnh đạo Ni chúng ở cái khu vực Trúc Lâm.
[18:34]Đó là một trường hợp. Còn một trường hợp rất là lạ nữa là một người diễn viên xiếc đang đu trên cái cành cây tre á trên cao á, Đức Phật bước tới nói một bài kệ bốn câu, ổng đang ở trên cái cây cây tre đó ổng chứng đạo liền, bay xuống đảnh lễ Đức Phật liền. Đó là những trường hợp mà những con người họ có cái thiện căn kỳ lạ, không tu ngày nào, chỉ nghe một bài kệ, một bài kinh rồi đắc đạo, đó là thời của Đức Phật. Còn thời của chúng ta ngày nay càng lúc càng xa Phật thì chúng ta phải chịu đựng một cái sự thật cay đắng, đó là chúng ta đang đi theo một cái tôn giáo quá khó, quá khó.
[19:21]Đây là điều chúng ta phải chấp nhận. Nào giờ ví dụ chúng ta đến chùa được thầy dạy: "Tụng kinh đi con", thầy gõ mõ cho mình tụng, ngồi đó mình tụng; "Lạy Phật đi con", thì ngồi đó, thầy ổng xướng lên rồi mình cứ ổng lạy, mình lạy theo; rồi "Sám hối đi con", bữa đó đi vô chùa sám hối; "Nay thầy có làm lễ phóng sanh nè con", đi phóng sanh, thầy đi phóng sanh; rồi lâu lâu thầy cúng dường trai tăng hay gì đó, mình phụ với thầy. Thấy dễ không? Thấy dễ tu không? Thấy đạo Phật dễ tu không à? Dễ. Thì thầy kêu làm sao mình cứ làm vậy. Nhưng mà ta những cái điều đó là chưa phải đi sâu vào cái lõi của sự tu tập trong đạo Phật.
[20:11]Nếu đi sâu hơn nữa vào trong cái lõi tu tập của đạo Phật, bắt đầu ta đụng phải một hòn núi tảng, một hòn đá tảng to lớn mà chừng như ta không vượt qua nổi. Đây là cái độ khó của đạo Phật.
[20:35]Bây giờ mà nhìn lại đó, ta sẽ thấy một điều thế này: đạo Phật là đạo thiểu số trên thế giới.
[20:45]Cái tín đồ của đạo Phật không nhiều.
[20:50]Đạo Kitô Cơ Đốc nhiều, Hồi giáo nhiều, đạo Phật ít hơn rất nhiều. Ít hơn và bị chống phá,
[20:59]bị hãm hại, rồi chính trong đạo Phật cũng tự làm mình suy yếu nên
[21:08]người đệ tử Phật cả người xuất gia và người đệ tử tại gia đều đang suy giảm trên toàn thế giới.
[21:18]Nhiều cái ngôi chùa chỉ còn là điểm tham quan, không có người tu, ở những quốc gia nổi tiếng là đạo Phật.
[21:28]Thậm chí có những nơi đạo Phật là quốc giáo nhưng mà người dân không biết gì về đạo Phật, mặc dù là quốc giáo. Ví dụ như chúng tôi về, có duyên gặp mấy cái em thanh niên ở Miến Điện. May là Miến Điện họ học bằng tiếng Anh, vô trong đại học là phải học bằng tiếng Anh hết nên các em đó nó giỏi tiếng Anh là chúng ta mới tiếp xúc được. Khi tiếp xúc với mấy em rồi mới vỡ ra điều mấy em không biết gì về đạo Phật. Rồi nói là các sư dạy cái gì, nói đó là quốc giáo, nói: "Dạ các sư không dạy gì, các sư tụng kinh bằng tiếng Pāli tụi con không hiểu." Rồi đi chùa thì chỉ có nhiệm vụ là bố mẹ dạy thôi, chứ không phải chư tăng dạy.
[22:12]Bố mẹ dạy là hễ có tiền đem cúng chùa, có gạo đem cúng chùa, cầu phước, hiểu đạo Phật kiểu đó. Nên các em trong lòng cũng không có cái cảm xúc mà tôn kính Đức Phật, hoặc là yêu quý cái giáo lý của Đức Phật. Cho đến ngày các em sang Việt Nam đi du lịch hoặc học, thì gặp những cái người Phật tử Việt Nam mình biết nói tiếng Anh, các em mới vỡ ra là cái người Phật tử của Việt Nam á chỉ là cư sĩ thôi, đã hiểu đạo Phật rất nhiều, chia sẻ được rất nhiều. Rồi sau đó các em tìm tới chùa của Việt Nam các em quy y. Người Miến Điện ở một quốc gia quốc giáo, nhưng sang Việt Nam quy y vì hiểu được đạo Phật từ nơi Việt Nam chứ không phải Miến Điện.
[23:05]Đó là những cái điều mà ta thấy lo chưa? Cái người mà họ không hiểu đạo Phật thì rất dễ bị một cái giáo lý lạ lôi kéo.
[23:19]Tại họ đâu hiểu đạo Phật đâu mà họ kiên cường với đạo Phật. Chỉ có người giác ngộ đạo Phật, hiểu đạo Phật, ta mới kiên định cái lập trường mình theo Phật. Còn ta không hiểu rõ, cha mẹ nói vậy thì cứ theo cho tới cái ngày mà ai nói hay hơn cha mẹ mình thì họ sẽ bỏ đạo Phật họ theo đạo đó liền. Mà cái người mà nói hay hơn cha mẹ mình có không? Có không? Nhiều lắm, họ khéo lắm, họ được đào tạo bài bản để họ thuyết phục mình, họ nói về một cái đạo khác mà họ nói hay hơn bố mẹ mình. Bố mẹ mình đâu biết đạo đâu, chỉ dặn dò thôi: "À con có tiền đem cúng sư đi con, đem gạo cúng sư đi con, cầu phước đi con." Nói mấy câu hết à.
[24:01]Còn cái người mà nó được đào tạo nó đến nó thuyết phục về một cái đạo mới hấp dẫn hơn bố mẹ mình nhiều, mình bỏ đạo đi theo liền. Đó là những cái nguy cơ ở những quốc gia nói là Phật giáo là quốc giáo mà sự thật là đạo Phật ở những nơi quốc gia đó đang suy tàn chứ không phải là hùng mạnh. Đây là điều ta rất lo và do đó, chính vì đạo Phật khó quá mà thiện căn của người đời sau giảm dần, cái mức độ lĩnh hội và chứng đắc ít dần,
[24:39]vì thế cái sự giáo hóa đạo Phật khắp nơi trên thế giới cũng đang yếu dần, yếu dần. Mà đã yếu rồi thì cái người mà thực hành tu tập nhiều hay ít? Ít dần. Cái người thực hành tu tập cho đúng với chánh pháp đang ít dần. Ta phải xác nhận, phải chấp nhận một sự thật đau lòng này, kể cả người xuất gia. Kể cả người xuất gia rồi, vào ở hẳn trong chùa rồi, ở trong cái môi trường đạo hoàn toàn, bước ra bước vô là thấy Phật á, thấy bàn thờ, bước ra bước vô là gặp tủ kinh á, nói chuyện lúc nào cũng Mô Phật, nghiêm túc á, sống trong môi trường đạo hoàn toàn vậy cũng chưa chắc là đã là một người mà thực hành chánh pháp đúng mức, kể cả người xuất gia.
[25:35]Còn người tại gia thì khoảng cách đó lại càng rất là, rất là lớn. Đây là một điều sự thật đó.
[25:46]Do đạo Phật khó nên người thực hành ít hiệu quả. Mà cái người tu ít hiệu quả rồi thì việc giáo hóa có hiệu quả không ạ? Không, không hiệu quả.
[26:03]Mà chính cái vị đó họ không có nắm chặt cái đường tu thì họ không đủ sức thuyết phục người khác tu. Đây là một sự thật. Cái người mà không thực hành đúng thì khó thuyết phục người khác thực hành. Nói ví dụ một điều đơn giản, ví dụ như nếu chúng tôi là một người không có cái hạnh bố thí thì cả đời chúng tôi không bao giờ kêu ai bố thí cả. Chỉ khi nào chúng tôi là một người yêu thích sự bố thí thì chúng tôi mới khuyên người khác hãy cố gắng bố thí đi, hãy cố gắng làm phước đi, chấp nhận thiệt thòi phần mình để giúp đỡ người khác trong lúc cần thiếu. Mình nói, người khác nghe lời liền, vì sao vậy?
[26:54]Bởi vì mình là người đầy kinh nghiệm, đã từng thực hành và yêu thương được mọi người thì cái lời nói mình thuyết phục. Còn nếu chúng tôi là một người hà tiện, bủn xỉn, ít bố thí thì không bao giờ khuyên ai bố thí được. Hoặc bây giờ nói chư tăng ni cũng vậy, chư tăng ni là phải giữ giới luật. Thì có nhiều loại giới luật, nhưng có một cái giới luật mà đe dọa đời sống phạm hạnh của tăng ni nhất là cái gì? Ái dục. Đó là cái giới mà đe dọa nhiều nhất đối với đời sống tăng ni. Vì sao vậy? Vì ái dục là bản năng tự nhiên của con người.
[27:39]Nếu cái vị thầy đó mà bản thân mình
[27:47]lỏng lẻo trong việc trì giới thì khó có thể dạy người khác, kêu gọi người khác, thuyết phục người khác giữ giới được, đúng không ạ? Đó là một điều hẳn nhiên. Còn nếu cái vị thầy đó họ kiên định trong việc trì giới, giữ gìn chặt chẽ trong việc trì giới thì họ mới đủ cái sức mạnh nội tâm để thuyết phục người khác cũng phải là trì giới nghiêm túc theo. Đó là nguyên tắc. Thì cũng vậy, một cái giáo pháp của Đức Phật hết sức khó khăn, nếu cái người mà không đủ trí tuệ thực hành thì thực sự không thể giải thích cho người khác tu hành cho đúng chánh pháp được. Đó là sự thật. Còn ai mà có thể thực hành chánh pháp một cách sâu sắc,
[28:40]kỹ lưỡng, chín chắn, chuẩn xác thì mới có thể giáo hóa, thuyết phục, hướng dẫn, dẫn dắt chúng sinh thực hành đúng đắn được. Đó là nguyên tắc. Nhưng mà, ở một cái đạo Phật quá khó, ở một cái đạo Phật quá khó thì trong thời đại ngày hôm nay ai là người có thể thực hành chuẩn xác đạo Phật để có thể truyền bá? Đây là điều khó này. Chính vì cái con số người mà thực hành đúng với đạo Phật càng lúc càng ít, nên cái việc mà giáo hóa hiệu quả càng lúc càng kém, kém hiệu quả. Mà khi cái việc giáo hóa đã kém hiệu quả thì ta sẽ thấy tất cả chúng sinh, những người cư sĩ, giới trí thức, giới bình dân khắp nơi lần lần hiểu đạo sai dần, xa dần, lạc dần.
[29:41]Và khi ta hiểu đạo sai, xa, lạc thì tâm hồn ta làm sao? Như một mảnh rừng hoang, rất dễ bị dẫn dụ bởi ngoại đạo, tà giáo. Thêm một cái đe dọa cho sự tồn vong của đạo Phật một lần nữa.
[30:08]Chính vì đạo Phật khó, cho nên các đạo khác dễ phát triển.
[30:17]Ở đây ta ví dụ thế này,
[30:21]ví dụ như mấy người Phật tử họ đến với chùa.
[30:27]Phật tử đến chùa làm gì?
[30:31]Nói thiệt á.
[30:35]Ai là người đến chùa tìm giải thoát á? Thiệt coi giơ tay coi. Đầu tiên đến chùa chẳng ai tìm giải thoát cả. Đầu tiên đến chùa làm gì? Cầu xin. Vì mình có một cái niềm tin với thần thánh, cho nên mình tin là đến chùa mình cầu xin chắc có hiệu quả. Và mình may là mình có duyên với đạo Phật, mình không đi xin chỗ khác, mình tới mình xin Phật. Tất cả chúng ta đến với đạo là vì cầu xin, vì lòng tham, vì ham muốn, vì một cái gì đó, chẳng ai đến chùa để đi tìm sự giác ngộ, giải thoát gì cả. Vì sao? Vì chả ai hiểu giải thoát, giác ngộ là gì cả, đúng không ạ? Cho nên ta cứ tới chùa ta cầu xin là cái đã.
[31:29]Mà nếu ông thầy ổng cũng không biết giác ngộ, giải thoát là gì, ổng không đánh thức được cái ước mơ, lý tưởng giải thoát, giác ngộ của chúng sinh thì ổng làm chuyện gì? Ổng làm chuyện gì để thỏa mãn cái yêu cầu của của Phật tử? Ổng làm cái gì? Cũng chỉ cầu nguyện giùm thôi. Nói: "Dạ mai con con sắp đi trao đổi mua bán cái cái khu đất đó, thầy cầu giùm con cho bán được giá." Vậy thôi. "Dạ sao năm nay con bán ế quá, cửa hàng bữa nay năm nay sao bị dịch COVID sao ít ai ăn quá. Thầy cầu nguyện làm sao cho người ta tới ăn nhiều nhiều chút rồi về, người ta đi nhiễm cũng được, không được nhưng mà tới ăn nhiều nhiều." Tức là toàn ba chuyện tào lao không à.
[32:18]Và quý thầy phải làm sao? Quý thầy muốn tồn tại phải làm sao? Phải đáp ứng cái đòi hỏi của của Phật tử. "Rồi, vô đây thầy cúng cho con, thầy cầu cho con." Rồi cầu có linh không? Cầu có linh không? Nói thiệt cầu có linh không? Không. Tại ổng thầy ổng linh hay không linh là do chư Thiên chứ không phải do ông thầy. Ví dụ như bây giờ nói: "Dạ nhà con bệnh quá thầy cầu." Ông thầy ổng cầu chứ ổng run ở trong bụng á, tại không biết ổng cầu xong rồi ổng cái người bệnh đó về chết không hay là hết bệnh cũng không biết nữa. Nói: "Dạ đây nè, ba con đang nằm trong bệnh viện, bệnh này bệnh này nè, tên tuổi nè, tên này họ tên này, thầy cầu giùm ba con cho đỡ bệnh." Ông thầy
[33:00]đưa đuôi ổng cầu trong trong lòng ổng đánh lô tô á, tim ổng bụng ổng đánh lô tô đó. Ổng vừa cầu xong cái bệnh viện báo về: "Ba cô đứt thở chết rồi." thì người ta còn tới chùa nữa không? Không. Mà nếu ổng cầu xong lát chiều: "Trời ơi ba con bắt đầu thở bữa khỏe được rồi." thì người ta còn tới chùa, phải không ạ? Thầy này ổng cầu linh á. Còn vừa cầu dứt lời cái bác sĩ báo ổng người tắt thở chết rồi thì thôi chùa mình cũng cũng tiêu luôn. Cho nên cầu thì cầu chứ trong bụng đánh lô tô á. Không biết có linh hay không. Vậy làm sao để cầu cho nó có linh để Phật tử còn tới chùa cúng dường nuôi mình? Thì ông thầy phải làm sao?
[33:42]Ông thầy làm sao? Xài bùa. Đây là một cái tệ xài bùa. Chạy qua bên Miên, bên Lào, bên Thái Lan á, cầu bùa đem về đây, áp dụng bùa để đáp ứng những yêu cầu của Phật tử. Họ cầu buôn may bán đắt, cầu tình duyên, cầu gia đạo, cầu đủ thứ chuyện cầu, thì nghe nói bùa Thái Lan linh, bùa Miên linh đem về để mà mà xài. Thành thử ra hình thức thì còn ông ông sư, còn cái chùa nhưng bên trong biến thành ngoại đạo hoàn toàn vì đã đem bùa về xài. Cái tình trạng đó đang rất phổ biến từ từ mà Việt Nam mới bắt đầu, còn Miên, Thái Lan đã xong hết trơn rồi, nó đầy hết rồi, hầu như ông sư nào cũng biết xài bùa. Vậy còn đạo Phật không?
[34:32]Đạo Phật thấy hình thức vậy chứ bên trong mất hết rồi. Và như tại sao phải như vậy? Để đáp ứng một cái yêu cầu của những người tín đồ là thế này: cầu xin. À. Tất cả mọi người đến với đạo chỉ vì cầu xin, nhiêu đó thôi. Và tôn giáo nó được tồn tại bởi vì đáp ứng cái sự cầu xin. Và bây giờ ta hiểu tại sao các tôn giáo khác nó mạnh, tại sao đạo Phật yếu.
[35:06]Bởi vì sao? Đạo Phật khó quá, đạo Phật bắt tu cho giải thoát, cho giác ngộ, đạo Phật đưa ra cái luật nhân quả. Anh muốn được thành công, anh muốn được hạnh phúc, anh muốn được đẹp, được giàu, được sang thì yêu cầu phải làm phước rất nhiều. Làm phước dễ hay khó? Khó. Nên cái yêu cầu, cái con đường, cái giáo lý của Đức Phật, của đạo Phật khó quá. Ta muốn được một kết quả đẹp, ta phải gieo, phải trồng, phải cày, phải xới, phải tưới, phải tẩm, phải chăm, phải sóc thì ngày nào đó hoa quả mới sum suê, tràn trề. Còn ở các đạo khác gọi là ngoại đạo tà giáo á, không cần gieo nhân, không cần gì đó, cầu đi rồi hái một cái trái liền, là có cái trái để hái liền.
[35:56]Mà cái trái đó không biết cây của ai, cứ thò tay hái được. Tới ngày nào người ta bắt được người ta bắt mình người ta đánh mình á thì mới biết là mình hái nhầm cây của người khác. Còn đạo Phật, muốn hái trái, trồng cây đi. Trồng gieo lên tới khi hoa quả trổ ra sum suê, trồng một mà được muôn ngàn, vì đó là cây của mình. Còn ở các đạo khác, ngoại đạo á, chỉ không cần gieo nhân, chỉ cần cầu xin rồi hái, có trái liền, nhưng mà không biết trái của cây nào, của ai. Cho tới cái ngày mới phát hiện ra trái của cây của người ta thì phải trả giá, phải trả giá. Trả giá gì? Khi ta đến với một ông thầy bùa, ta cầu xin, nói:
[36:43]"Con à cửa hàng con bị ế quá, thầy cho con cái phép gì để con buôn may bán đắt." Ông thầy cho cái lá bùa về dán lên thì đúng là khách hàng tới đông liền. Khách hàng tới đông liền, có kết quả liền, nhưng mà rồi sau đó thì phải trả trả giá, vì cái đó không phải trái của mình, trái của thiên hạ, ta mượn thôi. Rồi ông thầy bùa ra giá: "Con nộp phân nửa cái số tiền doanh thu của con cho thầy, con, để thầy cúng cho âm binh, con. Tại cái lúc đó âm binh nó dắt khách tới, nó dắt mối tới cho con, chứ không có âm binh dắt mối là quán con bị ế à. Nhưng mà thành thử ra thầy phải cúng cho âm binh mỗi ngày mắc tiền
[37:26]lắm con, cho đưa cho thầy." Cho nên bao nhiêu tiền ta thấy khách hàng đông, thấy có lãi nhiều nhưng có hưởng được không? Không, phải trả lại cho ông thầy bùa. Vì đó là cái giá, vì cái đó là cái gì? Cây trái đó không phải của ta, nó không đúng với luật nhân quả. Mà cả cái thế giới họ đi theo như vậy, các đạo khác đều như vậy, cứ tới mà cầu xin, cầu xin, cầu thần thánh và tin rằng thần thánh đáp ứng cho mình. Và cái nguyên tắc: cứ cầu xin thần thánh rồi sẽ được, đó là tiêu chuẩn của tất cả đạo giáo, các tín ngưỡng trên toàn thế giới này. Chỉ có một mình đạo Phật ngược lại. Muốn có kết quả tốt, muốn có hoa trái đẹp, yêu cầu phải gieo nhân, phải làm phúc.
[38:16]Và việc làm phúc không hề là điều dễ dàng, không hề là điều dễ. Ví dụ bây giờ nhà nước kêu gọi hiến máu vì vừa rồi cái dịch thiếu máu quá, ta đi ta hiến máu dễ không? Không dễ đâu. Máu người mình đi rút cho người ta không dễ tí nào. Hoặc là bây giờ nói nhà mình còn được bao gạo để ăn tới cuối tháng này, phát hiện bên nhà hàng xóm họ đói quá, mấy đứa nhỏ nó nheo nhóc á, phải sớt ra một ít gạo đem cho nó, mà cho nó rồi thì mình cũng bị thiếu đi, chưa biết lấy cái gì đắp vô. Cái đó dễ hay khó? Khó đây. Tức là khi ta làm phước, khi ta bố thí, khi ta cúng dường, ta phải chịu nhiều tổn thất, thiệt thòi.
[38:59]Và cái điều tổn thất, thiệt thòi, tốn kém, mất thời gian, mất công sức đó nó làm cho ta khó chịu.
[39:11]Mà ta phải vượt qua cái khó chịu đó để ta giúp người, giúp đời,
[39:17]cái đó không hề dễ dàng. Cho nên đạo Phật là một điều rất là khó là vì vậy. Đi vào đạo Phật ta đi vào con đường khó khăn. Rồi bây giờ nói tới là, đó là việc làm phước á, ta làm phước để ta vượt lên trên cái đẳng cấp của mình. Nào giờ cái thân phận của mình là một thân phận tầm thường, chúng sinh phàm phu tầm thường. Nhờ biết được luật nhân quả, ta làm phước. Khi phước ta tăng lên thì đẳng cấp của ta tăng lên dần trong trời đất này. Đây đó là đã là điều khó rồi. Thì cái phước tăng lên đã là một điều khó, bây giờ bắt đầu Phật dạy ta một điều khó nữa là khai mở tâm linh của ta. Nào giờ ta suy nghĩ thôi bằng cái tâm thức phàm phu,
[40:08]biết chọn điều tốt, tránh điều xấu đã là một cái khó rồi. Bây giờ bắt đầu phải khai mở tâm linh để cái tâm này trở thành một cái gì đó thanh tịnh, nhẹ nhàng, sáng suốt, thánh thiện. Thì bây giờ dễ hay khó? Lại thêm một điều cực kỳ khó một lần nữa, khó gấp một ngàn lần cái làm phước trước đó. Là vì sao vậy? Vì cái khó này là ta phải chiến đấu với chính mình.
[40:42]Cái làm phước cũng đã là chiến đấu với chính mình. Vượt qua bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu cái khó chịu, bao nhiêu cái tổn thất, bao nhiêu cái tốn kém để giúp đời, giúp người, giúp đạo đã là một cái rất khó. Bây giờ ta phải chiến đấu với nội tâm mình, làm cho nội tâm mình được tịnh hóa, được trong sạch, được thánh thiện, điều này khó gấp một ngàn lần. Giống như mình chửi chính mình, giống như mình cầm roi mình đánh với chính mình, giống như mình phê bình, nhục mạ chính mình vậy. Thường mình nhục mạ người khác dễ, mình mắng chửi người khác dễ, còn quay lại nhục mạ chính mình là một điều nó ngược hoàn toàn và khó gấp một ngàn lần.
[41:24]Nhưng mà khi bước đầu đi vào cái thế giới tâm linh, khai mở tâm linh thì ta phải biết lỗi chính mình, biết cái sai của chính mình. Và biết cái sai của chính mình, biết cái lỗi của chính mình cho đến cái mức độ vi tế như là một sợi tóc mà chẻ làm... chẻ làm mấy? Chẻ làm mấy?
[41:51]Tục ngữ thì hay nói là chẻ một sợi tóc làm tư, nhưng nếu ta đi vào đạo Phật, ta mới biết rằng sợi tóc phải chẻ ra một trăm lần thì ta mới thấy được cái lỗi vi tế của mình ở trong nội tâm. Khó hay dễ? Cực kỳ, rất là khó khăn để nhìn thấy lỗi mình. Lỗi người khác, nhúc nhích ta biết liền, giống như ông bà mình hay nói: "Con ruồi bay ngang, tao biết nó là con ruồi đực hay con ruồi cái". Mình giỏi đến như vậy, mình lanh đến như vậy, mình trí tuệ đến như vậy. Con ruồi bay ngang, biết con ruồi đực hay con ruồi cái. "Nó mới mở miệng, tao biết nó muốn cái gì, tao biết nó thuộc loại con người gì". Nghĩa là ta rất giỏi trong việc đánh giá, phán xét, chê bai, hủy nhục người khác.
[42:42]Nhưng bây giờ ngược lại quay lại đánh giá chính mình thì ta làm sao? Ta bất lực, làm không nổi. Vì sao? Vì ta chỉ quen khen ngợi chính mình. Bây giờ đến với đạo Phật, ta đụng phải một bức tường đá phải vượt qua cho bằng được, đó là biết lỗi chính mình. Đây là điều cực kỳ khó khăn. Và đạo Phật của ta là như vậy, là cái con đường khó khăn đó, ta phải chiến đấu với chính mình. Con đường này khó vô cùng. Rồi cái tâm của ta là một cái tâm loạn động của tham, của sân, của si. Mở miệng là giận hờn, là hơn thua, là ích kỷ. Suy nghĩ cái gì cũng chỉ là những điều của cái ước vọng tầm thường, nhỏ nhoi, nhiều khi độc ác.
[43:33]Bây giờ ta phải tẩy sạch những điều đó trong tâm mình. Mà đã là ở trong tâm mình thì ở ngoài có ai biết không? Không. Mình tốt hay xấu trong tâm, chẳng ai biết để giúp mình, để kèm mình cả. Tự mình cô đơn trong nội tâm của mình để vượt qua tham, sân, si, ái, mạn, nghi, đủ thứ hết. Cô đơn trong nội tâm của mình và cái chỗ này mới thật sự là một cái khó một lần nữa, cái khó một lần nữa. Ví dụ bây giờ ta đi khập khiễng trên con đường vì chân mình có tật thì có nhiều người thấy cái lại dắt ta đi, kèm ta đi, đỡ ta đi qua đoạn đường vì ai cũng thấy mình đi khập khiễng. Hoặc là cái mình đi nói: "Tôi đi Vĩnh Long", cái thấy đây cái mình quẹo trái,
[44:24]"Không, không, không, Vĩnh Long quẹo phải". Có người họ nhìn thấy ta đi sai, họ lại chỉ ta trở lại. Có nhiều điều vậy, ví dụ như là mình bước ra ngoài đường có người chỉ liền: "Ủa, sao anh anh mặc quần trái? Anh lộn vô thay đồ quần lại, anh lộn lại, anh mặc quần trái sao ra ngoài vậy đó hả?". Chúng tôi cũng bị một lần, bị thị giả cho mặc quần trái rồi nên biết chuyện đó. Đi ra tiếp khách đã đời đi vô rồi mới phát hiện quần mặc lộn trái ở trong lộn ra. Thì nhưng mà cái đó người ta nhìn thấy, người ta sửa, nói góp ý giùm mình. Còn cái việc tịnh hóa nội tâm của mình, vượt qua những điều xấu trong tâm mình,
[44:59]vượt qua tham, sân, si loạn động tâm mình, không ai thấy để góp ý, sửa giúp cho mình cả. Tự một mình cô đơn mình chiến đấu, lầm lũi đi trên con đường giác ngộ đó mà thôi, một mình mình cô đơn. Vậy dễ hay khó? Cực kỳ khó một lần nữa. Và chính vì ta cô đơn đi trên con đường giác ngộ trong nội tâm của mình nên có nhiều khi ta đi sai ta không biết, không ai chỉ ta.
[45:32]Nói: "Vậy chư thiên, chư Phật ở đâu?". Nhiều khi chư thiên, chư Phật cũng bó tay vì cái kiêu mạn bí mật trong lòng ta. Bước vào tu mà cứ nghĩ mình giỏi rồi thì chư thiên buông tay luôn, không độ trì nữa. Chỉ có những người nào lúc nào cũng khiêm hạ, nghĩ mình tầm thường, kém dở thì ta có một cái cánh cửa mở ra để cho chư thiên gia hộ ta, dìu dắt ta bí mật trong nội tâm của mình. Còn nếu ta đã khởi một cái tâm kiêu mạn cho mình giỏi rồi thì cánh cửa đó đóng lại, chư thiên không vào được. Tự một mình đi trên con đường đi dần cho tới địa ngục mà thôi. Đây là một điều khó một lần nữa. Nên đạo Phật là một con đường cực kỳ khó đi, đúng không?
[46:29]Nên rất nhiều tín ngưỡng họ phát triển mạnh hơn so với đạo Phật là ở chỗ này. Là người tham, họ cứ tham, họ đáp ứng; người sân, cứ sân; si, cứ si, không hề chống lại cái bản ngã. Ví dụ nói: "Thưa thầy, giờ con con muốn con muốn gọi là bán được cái nhà đó cho giá cao". Cái đó là phải tham không? Tham. "Đi lại đây cầu cho con". Thì đó là đáp ứng cái tham. Thầy, "Đó, nó cạnh tranh với con, vừa rồi nó hại con, bây giờ con muốn cho nó thất điên bát đảo thì cho con cái bùa rồi cho con cái bùa về hại cho nó cho chết đi". Cái đó phải sân không? Cái đó sân. Thế là có những cái tín ngưỡng đáp ứng tham, đáp ứng sân, đáp ứng si cho chúng sinh,
[47:19]không cần phải sửa, không cần phải trừ diệt tham, sân, si. Nên chúng sinh cứ tham, sân, si thoải mái và được quyền theo đạo. Cho nên theo mấy cái đạo nó dễ theo và đạo đó càng lúc càng đông người. Còn tới với đạo Phật thì cứ nói là: "Thưa thầy, con giận nó quá!". "Đừng giận con! Đừng giận con! Cái gì cũng có nhân quả con". Cái một cái đạo mà kềm tham, chế cái sân, diệt cái si, đạo đó thiệt là sao? Thiệt là khó nhai. Mà ta đang đi vào cái đạo đó, ta đang chọn cái đạo đó, chọn cái đạo mà mình tới mình gặp một vị chân tu thì cái vị đó toàn đánh ngược lại cái bản ngã của mình, không cho mình tham, không cho mình sân, không cho mình si.
[48:09]Thường thường nhiều khi mình cũng giận ông thầy không thèm tới chùa luôn, tại ổng không đáp ứng được cái tham, sân, si của mình. Còn mình qua bên cái đạo kia, cái ông thầy đó, mình sân, ổng hùa theo. Mình muốn giết ai, ổng giúp giết giùm. Mình muốn có lợi nhuận, dưỡng nhiều, ổng cho mình lợi dưỡng nhiều. Ổng đáp ứng, ổng thỏa mãn, ổng hỗ trợ thêm cái tham, cái sân, cái si của mình, mình theo đạo đó liền. Đúng không ạ? Bây giờ vậy, rồi mình ví dụ hai ông thầy, có ông thầy đây với ông thầy đây. Mình giận ai mình tới mình tâm sự, gặp ông thầy cái ổng cứ cản: "Thôi đừng giận con, thôi đừng giận con, đừng giận".
[48:49]Qua ông thầy kia, cái ông thầy nói: "Đúng rồi! Thằng đó nói vậy là con phải nói vậy là đúng, con phải chửi vô mặt nó!". Thì mình nghe hai ông thầy mình thương thầy nào? Mình thương cái ông thầy hùa theo mình, phải không ạ? Ổng hùa theo mình, mình thương ổng, tại ổng đồng tình với mình. Thì cũng vậy, một cái đạo mà đồng tình với tham, với sân, với si, mình có cảm tình hơn, mình dễ theo. Còn gặp một cái đạo mà mình nổi sân, nổi tham, nổi si lên thì cứ bị cản: "Dìm xuống đi con! Đừng con, đừng tham, đừng sân, đừng si!". Mình không cảm tình lắm. Đây là một thực tế. Nên khi một cái tôn giáo mà họ khai thác tham, sân, si, họ rất có nhiều tín đồ.
[49:30]Còn gặp một cái tôn giáo mà kiềm chế tham, sân, si, tôn giáo đó sẽ ít có tín đồ.
[49:39]Chỉ có những tín đồ nào, chỉ có những người nào có trí tuệ, có thiện căn, có đạo đức mới chọn cái đạo mà diệt tham, diệt sân, diệt si để đi theo. Nhớ như vậy, cho nên những người mà chịu đến với đạo Phật ngồi đây nghe pháp, nãy giờ nghe ông giảng sư ổng rầy ổng rà mà vẫn hoan hỷ, chỉ bởi vì chúng ta thuộc một loại người có trí tuệ, có thiện căn, có đạo đức, nên ta đã chọn một cái đạo mà đi ngược lại cái ta của mình, một cái đạo đi ngược lại tham, sân, si của mình. Chỉ vì chúng ta có thiện căn, có đạo đức. Còn nếu cái người không có thiện căn, không có đạo đức thì đã từ chối cái đạo này rồi. Đó là lý do giữa cái thế giới loài người
[50:32]cả tám, chín tỷ này không phải dễ có con người chọn đạo Phật để đi theo vì đạo Phật khó quá, khó hiểu quá. Còn cái đạo khác, họ đổ thừa, họ đặt trách nhiệm lên cho thần thánh. Cái gì cũng đổ thừa thần thánh. Mình bị cháy nhà, nói là ông thần thánh ổng ổng phạt. Còn thì mình trúng số, mình làm ăn thành công, nói thần thánh ban cho. Đổ thừa hết cho thần thánh. Mình không có trách nhiệm gì hết, mình rất là nhẹ lòng. Mình không có trách nhiệm nên mình nhẹ lòng, cái gì cũng thuộc trách nhiệm của thần thánh. Còn đến với đạo Phật cái trách nhiệm nằm ở đâu? Phải trách nhiệm nằm nơi Đức Phật không? Phải không?
[51:18]Không, trách nhiệm nằm nơi mỗi chúng ta. Chúng ta thất bại bởi vì chúng ta thiếu phước, chúng ta thành công bởi vì chúng ta có phước. Nơi chúng ta nên bây giờ hiểu được luật nhân quả, ta phải nỗ lực vất vả để chuyển nghiệp, phải làm phước từng chút từng chút một. Cách đây khoảng ba, bốn ngày vậy, chúng tôi có gặp một cái nhóm người đến thăm. Mấy người đó họ cũng là một cái doanh nhân gì đó. Trong đó có một cái cô họ đứng lên, nói xin phép được phát biểu. "Tại vì 20 năm rồi con mới gặp Thầy." Nói: "Là sao?" Nói là: "Con nghe pháp của Thầy 20 năm rồi con mới gặp Thầy hôm nay." Rồi có chuyện gì đặc biệt?
[52:05]"Có chuyện đặc biệt là từ khi nghe pháp, ban đầu con là một con người xấu xí." Thì nhìn gương mặt thấy cũng còn xấu xấu chứ cũng chưa đẹp hết. "Con là một người rất nghèo, rất khổ, rất khó khăn. Thế là con nghe lời Thầy, con lạy Phật, con làm phước từng chút một, rồi con đang rất là nghèo, không có tiền để làm phước. Nhưng nghe lời Thầy, trong cái nghèo đó con ráng làm phước. Con đi nhặt rác, con đi trồng cây, con phóng sanh, con giúp người với những đồng tiền ít ỏi của con. Và bây giờ 20 năm rồi con đang ngồi đây, gương mặt con như thế này." Thì đúng là da mặt rất là sáng, nhìn gương mặt sáng,
[52:41]nó vẫn thoáng thoáng cái xấu của ngày xưa nhưng mà đã khá lắm rồi. "Và con đang ở trong cái hội doanh nhân." Thì đã doanh nhân thì khá hay nghèo? Nghèo ai cho vô hội doanh nhân? Tức là rõ ràng là nghe lời Thầy, con làm phước từng chút một, bây giờ cuộc đời con thay đổi, nên hôm nay thì con muốn gặp Thầy để con nói những cái lời giống như là cảm ơn, đại khái vậy. Thì thật ra chúng tôi cũng chả biết đâu. Họ nghe pháp ở đâu, họ tu đâu không biết, nhưng mà cái điều quan trọng là chịu cực để làm phước từng từng chút một. Thì trách nhiệm nằm nơi chính mình và có kết quả. It works, có kết quả thật sự.
[53:20]Còn cầu nguyện suốt 20 năm thì không bảo đảm có kết quả hay không rồi nha, nhưng mà làm phước 20 năm đúng có kết quả thật, từ con người nghèo bần cùng bước vào trong hội doanh nhân là khá lên từ từ luôn, khá một cách vững chắc luôn. Thì ta thấy thực sự là như vậy.
[53:40]Đó là ta nói làm phước á. Bây giờ còn một cái khó nữa này. Ví dụ như là ta nói về cảnh giới thiền định, chứng ngộ. Một cái người tu thiền tâm được thanh tịnh, trạng thái tâm thức thay đổi, họ đạt được những cái an lạc, những cái sáng suốt, những điều mầu nhiệm vi diệu trong tâm thức của họ. Thì bây giờ nói làm sao giờ? Thì những vị đó, những vị thiền sư họ có cái chứng ngộ rồi họ bày tỏ cái cảnh giới chứng ngộ của họ ra để họ thuyết phục mọi người tu tập theo thì là vì đó họ chứng rồi. Rồi bây giờ chúng ta không chứng thì làm sao? Nói là không chứng thì không được nói tới thiền. Đúng không? Nếu ta không được nói tới thiền thì đạo Phật đi về đâu?
[54:40]Thì không ai tu thiền nữa, phải không ạ? Không ai dạy về thiền hết thì chúng sinh không ai tu thiền nữa thì đạo Phật còn là đạo Phật không? Không. Vì đạo Phật là đạo của thiền định. Đức Phật ta đắc đạo nhờ thiền định, cả cuộc đời Đức Phật đều dạy về thiền, các vị A La Hán, các vị thánh đều nhờ thiền mà chứng ngộ. Nên nếu không nói thiền, mất đạo Phật liền. Nhưng bây giờ nói: "Dạ mà không chứng thì sao?" Đây, đó, vấn đề là như vậy. Không chứng cũng phải nói về thiền. Không được không nói về thiền vì nếu ta không nói về thiền ta mang tội với Đức Phật. Đức Phật ta ngồi thiền mà đắc đạo, cả đời dạy thiền thì chúng ta không bao giờ được phép mà không nói về thiền. Nói:
[55:30]"Nhưng mà tụi con không chứng ngộ, lấy gì mà nói?" Đây lại là một cái khó của đạo Phật nữa đây. Chưa chứng mà vẫn phải nói về sự chứng. Dễ hay khó? Cực kỳ khó. Cũng giống như một cái người vậy chưa lên mặt trăng mà phải giảng về mặt trăng, chưa lặn xuống đáy biển mà phải giảng về đáy biển, vì họ dạy học mà. Cái ông giáo sư đó ông có bao giờ ổng lặn xuống biển đâu. Ông giáo sư đó có không lên mặt trăng đâu, nhưng mà ông phải có kiến thức đầy đủ về mặt trăng, về đáy biển để ông dạy cho sinh viên. Và nhờ ổng có kiến thức từ các tài liệu, các khoa học ổng dạy mà người sinh viên nối tiếp ổng cái môn
[56:17]học rồi sẽ có người lặn xuống biển thiệt, sẽ có người lên mặt trăng thiệt. Đạo Phật cũng vậy, vào trong cái thời mà thấy dường như ít người, có nhưng mà ở đâu mình không thấy, ít người chứng ngộ về thiền. Mà nếu vì lý do không chứng ngộ không bao giờ nói về thiền, đạo Phật mất liền, ta mang tội với Đức Phật liền. Và đây lại là một cái thử thách nữa. Chưa chứng về thiền phải nói về thiền, phải học về thiền, phải thực hành về thiền. Và đây là một điều khó, điều khó ở chỗ này là phải đi cho đúng con đường thiền định. Vì thiền mà sai thì xuất hiện hai điều, một trong hai điều: một là tu hoài không có kết quả, hai:
[57:05]hư bộ não, điên. Còn nếu ta đúng thì ta đang đi trên con đường giác ngộ thật sự. Nhưng vừa rồi chúng tôi nhận được một cái thư vậy nè, kể một cái người huynh đệ kể về một người huynh đệ của mình, nói dạng người này tu thiền đạt được tâm thanh tịnh rồi bắt đầu mắt nhìn thấy rồng, thấy những cảnh giới thần bí, muốn điều gì thì điều đó xảy tới liền, được liền. À, được những điều vi diệu. Mà khổ cái, lúc được cái đó thì họ không báo cho Thầy. Rồi bắt đầu điên. Đợi tới lúc điên rồi mới báo cho Thầy là người huynh đệ con bắt đầu điên. Nói: "Trời ơi, đợi lúc điên rồi mới hỏi." Chứ còn ngay cái lúc ban đầu mà được kết
[57:50]quả thì làm ơn phải hỏi giùm cái đã thì nó đã sai ngay từ lúc đó rồi. Ngay từ lúc bắt đầu thấy có kết quả, tâm được thanh tịnh, thấy cảnh giới mầu nhiệm này, mầu nhiệm kia là đã sai rồi. Mà lúc đó không hỏi, đợi tới lúc điên rồi mới hỏi. Vì sai. Vì sao sai? Đó, tu thiền thấy đúng, tâm được thanh tịnh, nhưng rồi sai. Lần chúng tôi có thể gặp ông sư vậy, ổng lên trên tới núi Cấm ở Châu Đốc ổng ngồi ổng tu, ổng xuất hồn ra, ổng có trực giác thần thông, biết này biết kia. Đến khi mình gặp ổng lại gặp trong một cái bệnh viện dân tộc, lý do ổng điên rồi. Ổng ngồi ổng tâm sự hết, ổng kể hết từ cái quá trình ổng
[58:28]tu làm sao, đạt những thần thông kết quả gì, bắt đầu điên sao, làm cái gì làm gì trong lúc điên sao. Ngồi nghe rất là tội. Vì sao vậy? Vì nó đã sai. Mà lạ một cái, hễ nó sai thì nó hiện những cảnh giới mầu nhiệm ra trước, sau đó nó mới hư bộ não mình thành điên. Và cũng có trường hợp nó sai, nó không hiện ra cảnh giới màu nhiệm để điên, chỉ có cái tu hoài không có kết quả vậy thôi. Tu hoài tâm cứ loạn hoài vậy thôi. Đó là trường hợp tu sai. Thì bây giờ cái cần là phải tu cho đúng đường. Tu cho đúng đường thì có thể ta tiến chậm, có thể ta tiến nhanh, nhưng vững chắc, đi dần dần trên con đường giác ngộ đúng mức.
[59:10]Và cách Phật đã xa, các vị A La Hán đã vắng bóng, bây giờ đi tìm lại con đường thiền đúng nhất có dễ không ạ? Không dễ chút nào, đây cũng là một cái khó một lần nữa. Rất là khó, khó, quá khó luôn. Trên thế giới có nhiều nơi họ biết thiền là điều mầu nhiệm tuyệt vời của nhân loại.
[59:38]Họ bắt đầu phổ biến dạy thiền. Ví dụ như có một cái video của Ấn Độ người ta áp dụng cho phạm nhân học thiền.
[59:49]Và mọi người đã ngồi thiền, có người ngồi gục đi gục tới gục lui, có người ngồi vọng tưởng tùm lum. Nhưng mà rồi lần lần lần lần qua một vài năm như vậy thì cái người phạm nhân đó đều được cải hóa. Rồi khi hết hạn họ ra tù, họ ra tù rồi họ họ ôm cái người quản giáo vì họ không còn coi cái người quản giáo trại giam là một cái một cái kẻ ác độc quỷ sứ gì nữa, mà như một người bạn, như một người thầy. Vì ở trong trại giam họ được ngồi thiền. Cái video đó rất là cảm động do bên Ấn Độ họ thực hiện. Họ đem thiền vào trong nhà tù. Rồi Ấn Độ vậy, có một số cơ quan xí nghiệp họ dạy thiền, một số trường đại học dạy thiền, bên Tây Ban Nha một số trường học
[1:00:30]cho dạy thiền, Hàn Quốc thì họ cho công nhân ngồi thiền trước khi làm. Rồi một số ngay cả một vài đơn vị của Mỹ vậy, quân đội của Mỹ họ cũng cho cái người lính học thiền. À, hiện nay là rải rác rải rác trên khắp thế giới họ đều cho thử nghiệm tập thiền, đều cho như vậy. Nhưng cái kết quả qua nhiều năm thử nghiệm, kết quả là zero, Kết quả không rõ ràng, kết quả không nhiều, không có ấn tượng, không có gì đặc biệt. Và cái chương trình đó vẫn thử nghiệm, vẫn âm thầm, không công bố vì nó không trở thành một đề tài khoa học. Còn cái gì mà là đề tài khoa học á thì họ sau khi có lý thuyết, họ cho thử nghiệm rồi ghi nhận kết quả.
[1:01:20]Sau khi ghi nhận kết quả rất nhiều rồi họ mới tổng kết thành một tài liệu khoa học để báo cáo lên trên toàn thế giới là chúng tôi đã thực hành thế này, kết quả thế này rồi báo cáo ra thành một bộ môn. Đó là một cái search, một cái study, một cái đề tài nghiên cứu có kết quả. Nhưng rất nhiều nơi đã ngồi thiền nhiều năm thử nghiệm, kết quả zero, không có kết quả gì nhiều, không đáng kể và họ cứ xếp lại hồ sơ. Ai còn tài chánh, còn ngân sách, còn ngân quỹ thì cứ tiếp tục thử nghiệm, còn ai không được tài trợ nữa vì không thấy kết quả nữa thì thôi tạm ngưng. Và ngay trong đạo Phật cũng vậy, cũng nơi này mở thiền phái,
[1:02:10]nơi kia mở cái thiền đường, rải rác nơi này nơi kia đều mở và cái kết quả làm sao? Cũng không thấy gì rõ ràng.
[1:02:21]Mà nếu ta ca ngợi thiền của đạo Phật, ta ca ngợi thiền của đức Phật nhưng mà khi bước vào thiền thì không kết quả thì đây là cái gì? Đây lại là một điều khó một lần nữa. Vì ta biết rõ ràng đức Phật đắc đạo là do thiền, ta không thể chối bỏ con đường thiền, ta phải ngồi thiền. Nhưng mà ngồi hoài không có kết quả hoặc là ngồi bị hư não thì ngồi làm chi? Cái vấn đề lại là một điều khó một lần nữa. Ta không thể quay lưng với thiền, ta buộc phải đi con đường thiền vì ta là đệ tử Phật, ta phải thực hành thiền cho bằng được. Nhưng để tìm được một con đường thiền chuẩn nhất, đúng nhất, có kết quả nhất lại không hề
[1:03:07]dễ dàng trong thời đại ngày hôm nay ta đã cách Phật tới mấy ngàn năm rồi, không hề dễ dàng. Nói nãy giờ nói khó quá nghe nản, giờ phải làm sao đây? Đừng lo. Để nhà nước lo.
[1:03:25]Bởi vì ta còn có đức Phật. Đức Phật vô hình nhưng luôn luôn ở bên cạnh ta. Ta phải dám tin điều này để ta đi trên con đường của đức Phật vì thực sự không thấy nhưng ta không hề cô đơn đâu. Lúc nào Phật cũng ở bên cạnh ta, lúc nào Phật cũng yêu thương ta. Miễn chúng ta mở cái tấm lòng mình ra: một là ta tôn kính đức Phật thì ta đã có duyên với đức Phật; thứ hai, ta yêu thương được chúng sinh để đừng ích kỷ thì ta đã đến được với đức Phật; thứ ba, ta khởi được, tác ý được cái tâm khiêm hạ, không có kiêu mạn thì ta cũng mở một con đường để đức Phật đến với tâm hồn của chúng ta. Còn nếu ta thiếu ba điều đó thì đúng là đức Phật cách xa ta vời vợi.
[1:04:24]Nhắc lại, ta có tâm tôn kính Phật thì ta có duyên với Phật ngay lập tức. Thứ hai, ta yêu thương được chúng sinh thì ta được Phật thương liền. Đó là nhân quả mà. Ta thương được tất cả chúng sinh thì sẽ có người thương lại ta. Ai thương lại ta? Phật thương lại ta. Nên khi ta rải tâm từ bi trong mỗi ngày, khi ta lễ Phật, ta trải tâm từ bi mênh mông, ta yêu thương được chúng sinh, ta nguyện lòng yêu thương chúng sinh thì theo nhân quả, sẽ có người thương ta trở lại. Ai thương ta trở lại? Là Phật. Đó. Và thứ ba là khiêm hạ, ta nghĩ mình tầm thường, ta nghĩ mình chỉ là cỏ rác, là cát bụi thì sao? Thì Phật thương ta.
[1:05:17]Còn nếu ta nghĩ mình cao siêu thì các vị thần thánh bỏ ta liền. Nên vì vậy, đạo Phật là một đạo khó. Ta chọn đạo Phật là ta chọn con đường khó. Mà tại sao ta lại chọn con đường khó? Tại sao ta không chọn con đường dễ đi cho nó sung sướng? Tại sao hả?
[1:05:43]Cái người chọn con đường khó là người khôn hay người ngu? Hả? Người chọn con đường khó là người khôn hay người ngu?
[1:05:58]Thường thường á ta nghĩ thế này: cái người khôn á là chọn con đường dễ, phải không ạ? Thường thường ta nghĩ như vậy. Ví dụ như bây giờ ta vượt muốn vượt sông Tiền, một người chạy đi qua cầu Mỹ Thuận còn người bơi qua, người nào khôn? Người nào khôn? Chạy xe qua cầu Mỹ Thuận khôn hơn đi cho nó lẹ, phải không ạ? Còn tự nhiên đâm đầu bơi qua sông đi nửa chừng chìm mất tiêu, người ngu. Ngu mới chọn đường khó, khôn người ta đi qua cầu Mỹ Thuận đi cho nó lẹ, cũng vậy. Rồi bây giờ cũng vậy, nói giờ mình cần 100 ký gạo để ăn tháng này thì có hai cách: một về lấy lúa ra trồng ha, rồi xong trồng xong lúa xong gặt rồi xay đồ ăn;
[1:06:48]còn cái lấy tiền đi ra cửa hàng mua cho nó dễ thì cái nào khôn hơn?
[1:06:55]Lấy tiền ra chợ mua cho nó nhanh, nó dễ, khôn hơn. Giờ nghe nói muốn ăn gạo phải đi lấy lúa đi trồng trên đồng đồ, ngu. Cái đó cái đó là để nông dân chuyên nghiệp người ta làm, người ta làm bao nhiêu hecta kìa nha thì đó là người ta khôn vì cái nghề của người ta rồi. Còn mình muốn mua muốn vài chục ký gạo thôi chạy ra cửa hàng mua cho nó lẹ, khôn. Nên đa phần cái người khôn là người chọn con đường dễ đi, dễ đi, mau có kết quả, có hiệu quả. Thì bây giờ giữa nhiều đạo, có những cái đạo rất dễ đi theo, gọi là dễ tu á, họ hứa hẹn tu sơ sơ rồi chết rồi lên cõi này cõi kia, nghe đã tai. Và có một loại đạo quá khó, muốn tu theo phải làm phước rất vất
[1:07:45]vả, muốn tu theo phải biết lỗi mình, phải cày xới tâm hồn mình, phải ngồi thiền, phải đau chân, phải khổ sở đủ thứ hết, phải sám hối, phải tác ý với từ bi mà đủ thứ chuyện hết, khó. Thì như vậy cái người mà chọn cái đạo dễ với người chọn cái đạo khó, ai khôn?
[1:08:06]Ai khôn?
[1:08:10]Trả lời đi.
[1:08:20]Cũng giống như
[1:08:25]Bây giờ có con số 2 với con số 3, có con số 2 với con số 3 thì ta chọn cái phép toán nào?
[1:08:43]Thì lấy 2 cộng với 3 bằng 5. Dễ không? Dễ vô cùng. Mà phép toán khó hơn: 2 nhân với 3 bắt đầu khó rồi, bằng 6, bắt đầu khó rồi.
[1:08:59]Hoặc là dễ nữa là 3 trừ đi 2 còn 1. Nhưng nếu 2 trừ đi 3 thì còn lại gì? -1. -1 bắt đầu khó rồi. Nhưng nếu 2 lũy thừa 3 thì bằng gì? Có ai biết 2 lũy thừa 3 bằng mấy không ạ? Mấy?
[1:09:21]Có vài người trả lời được 8, còn rất nhiều người không biết. Trả cho thầy cô hết rồi. 2 lũy thừa 3 bằng 8. Bì rút căn bậc ba bậc hai của con số 3 bằng mấy? Rắc rối ạ? Đó.
[1:09:43]Và như vậy là hai con số, hai với số ba thì ta chọn phép toán nào? 2 cộng 3 bằng 5 cho nó dễ phải không ạ? Chứ ngu sao mà đi chọn 2 lũy thừa 3 hay là căn bậc hai của 3 chi cho nó rắc rối phải không ạ? Cho nên vì cái người mà thôi nếu có con số hai và con số ba, thôi tôi khôn, tôi chọn 2 cộng 3 bằng 5 cho nó dễ. Vậy phải khôn không? Phải khôn thiệt không? Phải khôn không? Khôn hay ngu? Khôn hay ngu? Khôn hay ngu? Ngu. Ngu bởi vì sao? Bởi vì phép toán đó là một phép toán sơ đẳng của học sinh lớp mầm non. Còn ta chọn 2 lũy thừa 3, ta chọn căn bậc hai của 3, ta chọn có logarit 2 của cơ số con số hai
[1:10:48]thì đó là phép toán cao cấp của những người học rất cao, rất thông minh. Vậy ta muốn làm người học cao thông minh hay là học lớp mầm mãi mãi? Ta muốn học cao lên phải không ạ? Chứ không lẽ là cả đời rồi cứ đi học lớp mầm, lớp một, 2 cộng với 3 bằng bằng 5. Hễ hỏi 2 với 3 nghĩ ngay con số 5 thì cái người đó chỉ là học sinh lớp một, lớp mầm mãi mãi mà thôi. Giờ mình đã già, đã lớn rồi, hỏi hai với ba thì mình phải nghĩ rất nhiều phương án toán học: trừ với nhau, cộng với nhau, nhân với nhau, chia với nhau, lũy thừa với nhau, rút căn với nhau, logarit của nhau. Ta nghĩ một loạt các phép toán khác liền.
[1:11:34]Thì cái người đó là người khôn hay người ngu? Rất khôn, rất thông minh, rất có tri thức, học hành rất là cao. Cũng vậy, trong nhiều cái loại tôn giáo, tín ngưỡng mà ta nói tới cứ cầu thôi, cần cái gì cứ cầu thôi, không cần làm gì nữa thì cái đó khôn hay ngu? Khôn hay ngu? Thôi cái đó mấy người trả lời, tôi không có trả lời nha. Chứ trả lời ra ngoài kia có người đón đánh đường, đón ngoài đường đánh đánh đánh mệt lắm, nên không có trả lời. Nha, hễ đụng cái gì cứ cầu thôi thì khôn hay ngu?
[1:12:13]Tự trả lời, nha. Còn bây giờ ta chọn một cái đạo quá khổ đi, quá cực đi, quá vất vả đi, phải làm phước, phải biết lỗi mình, phải sám hối, phải thương yêu tất cả chúng sinh, phải ngồi thiền cực khổ, phải nhiếp tâm, phải tịnh hóa, cực quá đi thì khôn hay ngu? Khôn hay ngu? Người đó lại là người khôn. Thực sự đúng là như vậy, đó là người, đó là những người khôn giữa cái loài đi bằng hai chân này. Loài hai chân là loài gì? Loài người. Đức Phật hay nói vậy đó. Đức Phật trong kinh Đức Phật hay nói đó là loài người, tối thắng giữa cái loài đi bằng hai chân. Thay vì mình nói là human race, tức là loài người,
[1:13:00]Đức Phật phải nói dài dòng giữa loài đi bằng hai chân thì cũng vậy. Giữa nhiều cái loại đạo, khó có, dễ có, và cực kỳ khó cũng có, thì chúng ta là những con người đã chọn một cái con đường rất là khó, cực kỳ khó. Vậy chúng ta là những con người khôn hay ngu? Người khôn. Những con người khôn giữa các loài đi bằng hai hai chân, chống gậy nữa thì ba chân.
[1:13:35]Chúng ta ngồi đây với nhau, chúng ta chấp nhận đi vào con đường khó, chúng ta chọn một tôn giáo khó. Và nếu đã khó rồi, cho nó khó luôn.
[1:13:48]Lỡ khó rồi, cho khó luôn nha, rồi làm tới luôn, không sợ nữa. Lỡ rồi, lỡ chọn con đường khó rồi, tới luôn. Tới luôn là làm sao? Chịu cực hết kiếp này và những kiếp sau. Chứ không có cái chuyện mà phát tâm cho tới chết rồi đủ rồi, không có. Không có chuyện là tu như vậy cái tới chết cái là con lên cõi Trời, chết cái về cõi Phật, hay là chết cái được cái này, nghĩa là ta chỉ giới hạn cái sự tu hành của mình tới cái chết là hết. Không có chuyện đó. Khi ta đã chọn con đường khó của Phật đạo rồi thì ta không giới hạn sự tu hành cho tới cái chết, mà ta phát tâm cái sự tu hành của mình cho tới lúc nào?
[1:14:34]Vô lượng kiếp về về sau. Không còn giới hạn, trong tâm không còn giới hạn nữa. Ngày nào còn một chúng sinh chưa thành Phật thì ngày đó ta không vào Niết bàn. Không có giới hạn thời gian nữa, chọn con đường khó, chọn cho tới luôn nha, không có giới hạn. Đừng có nghĩ là tới chết rồi là xong việc tu, không có. Tới chết vẫn chỉ là một cái bước gián đoạn, còn phải tu tiếp. Sau khi chết, ở bên cõi bên kia tiếp tục tu, đầu thai lại tu nữa, tu hết kiếp đó rồi, tu nữa, qua kiếp sau nữa tu nữa. Cái sự giác ngộ là phải tuyệt đối, cái sự giáo hóa của chúng sinh là hoàn toàn. Trong tâm chúng ta phải như vậy.
[1:15:17]Trong tâm chúng ta phải không còn giới hạn về lòng từ bi, về trí tuệ, về sự giác ngộ, về quả chứng thì ta mới là đệ tử của Đức Phật. Vì ta đã chọn con đường cực kỳ khó, đã chọn khó rồi, chấp nhận khó luôn, không còn giới hạn nữa. Nghe sợ chưa? Sợ chưa? Không phải không? Tới luôn nha. Rồi, sợ tới luôn.
[1:15:47]Và vì vậy,
[1:15:53]ta đừng ngạc nhiên khi mà nhìn thấy ít người phát tâm theo đạo Phật, vì đạo Phật coi vậy chớ mà mà khó. Nhưng bây giờ ta đặt lại vấn đề, nói: "Giờ nếu khó quá rồi ít chúng sinh theo được thì có phải là một sự thiệt thòi hay không?" Người ta không kết duyên được với đạo Phật thì người ta thiệt thòi. Mà nếu theo đạo Phật, đạo Phật khó quá thì ta phải làm sao?
[1:16:26]Đây là cái câu hỏi mà chư Tổ đã trả lời và đã xoay xở.
[1:16:33]Chư Tổ mới chia ra làm nhiều cái bậc tu từ dễ cho đến khó, tùy căn cơ.
[1:16:42]Ví dụ cái người mà chỉ thích cầu xin thì thôi, các ngài cũng làm lễ cầu an, cầu siêu, cầu nguyện, cầu phúc gì đó cho. Vì cái người đó họ chỉ hiểu đó, nhưng mà đến chùa, đừng có đến chỗ khác. Thì cứ quỳ mà lạy Phật rồi các ngài cầu nguyện cho. Đó là mức thấp nhất á, giống hệt các đạo khác á. Các ngài làm cho, các ngài cũng không bỏ, chọn con đường dễ. Các ngài cắt ra một khoảng thấp nhất để độ cho chúng sinh. Rồi có người cũng tuyệt vọng, cũng không còn cái đường gì để tu, tuổi mình thì đã lớn, cũng không hy vọng gì thì các ngài làm sao? Các ngài nói: "Không, có một cái lối tu, cứ niệm Phật chết về cõi Phật."
[1:17:32]Nên là ngài cũng ngắt ra một đoạn cho dễ, dễ hiểu thì thôi cứ niệm Phật giùm cho tâm nó thanh tịnh, chết rồi về cõi Phật. Cũng là một phương tiện. Rồi còn có cái người bắt đầu có trí tuệ, bắt đầu có trí tuệ, có thể chịu cực, các ngài nói về luật nhân quả: "Thôi làm phước đi con, con bố thí đi rồi con sẽ thay đổi được số phận của mình. Giúp người đi nha, cẩn thận lời ăn tiếng nói, đừng bao giờ công kích, xúc phạm ai nha. Hãy ca ngợi những người cao quý, từ từ con có phúc." Bắt đầu khó rồi. Khi mà đưa cái luật nhân quả vào thì chỉ dành cho những người rất có trí tuệ. Vì sao vậy? Vì luật nhân quả quá khó.
[1:18:14]Luật nhân quả thấp lên cao vô hạn. Nếu mà nói á mà học về cái môn chỉ riêng cái luật nhân quả, nó phải tới trình độ tiến sĩ và hơn tiến sĩ. Chỉ có những bậc Thánh mới hiểu hết nhân quả, còn chúng ta học nhân quả, chúng ta chỉ hiểu một phần rất thấp mà thôi. Nhưng mà ai đã chịu học nhân quả là người bắt đầu có trí tuệ, nên cái người cao hơn, bắt đầu các vị Tổ dạy luật nhân quả. Mà dạy cũng tùy trình độ, cái người giỏi bắt đầu phân tích sâu hơn, còn những người mà trí tuệ thấp thì giữ lại ở thấp hơn: "Thôi cứ bố thí đi con, phóng sanh đi con, trồng cây đi con." Đơn giản như vậy thôi. "Rồi cúng dường chùa đi con." Đó, đơn giản vậy thì thôi người
[1:18:59]đó họ cũng có làm phúc rồi số phận của họ cũng thay đổi. Còn mà những cái người mà ở bắt đầu trí tuệ cao thì các ngài cũng nói về luật nhân quả nhưng nói ở mức độ cao hơn rất nhiều. Nói rằng: "Khi mà con làm phước mà con còn tác ý trong đầu mình cầu phước thì cái bản ngã con được nuôi lớn. Kiếp sau con giàu sang nhưng chính cái bản ngã này nó làm cho con kiêu ngạo, nó sẽ phá hư cuộc đời con ở những kiếp sau nữa." Cho nên cái ở cấp độ cao của luật nhân quả là gì? Là làm phước, giúp người giúp đời mà đừng chấp công, quên nó đi, không cầu quả báo. Bắt đầu ở mức độ rất cao, cao hơn của luật nhân quả.
[1:19:43]Rồi tùy cái trình độ. Rồi còn những chúng sinh mà có thiện căn, có đạo đức, có hiền lành thì các ngài dạy vào ngồi thiền nha, nhiếp tâm, ngồi kiết già, thẳng lưng, biết toàn thân theo hơi thở, quán tất cả là vô thường, vân vân. Những cái điều nghĩa là đạo Phật các ngài các Tổ cắt ra từng lớp từng lớp từng lớp từ dễ cho đến đến khó để có thể độ hết tất cả chúng sinh. Chứ còn nếu nói đúng đạo Phật thì là cực kỳ khó. Cái khó của đạo Phật đến nỗi sao? Chính Phật còn phải than mà. Nên chúng ta làm sao mà không than được. Nhưng cái may là chư tổ cũng biết căn cơ chúng sinh nên các ngài đã ngắt ra nhiều lớp độ cho từng người, từng người, thì chúng ta cũng vậy.
[1:20:32]Ta ngồi ở đây chứ cái căn cơ của mỗi người chúng ta đều, đều khác nhau. Có người đến đây cũng chỉ vì ước mơ cầu xin sơ đẳng, một loại hình thức tín ngưỡng sơ đẳng nhất chỉ cầu xin thôi. Có những con người đến đây chỉ vì cái tâm đó. Rồi có những con người đến đây hi vọng ở sau khi chết. Có người đến đây có trí tuệ để bắt đầu nghiên cứu về nhân quả. Có những người đến ngồi trong pháp hội này bắt đầu nghiên cứu về thiền. Ta trong đây cũng nhiều căn cơ. Nhưng nhớ một điều giùm thế này: đạo Phật rất là khó. Cái ta hiểu chưa phải là cái khó. Đạo Phật còn khó hơn những gì ta hiểu. Nên vì vậy, ta cố gắng mà độ thêm người.
[1:21:28]Đi đâu có thể một mình, đi chùa thì phải mấy chục mình cùng đi. Đừng có đi một mình. Lúc nào cũng phải chia sẻ đạo lý với người khác. Nha. Đưa người ta về với, với Phật pháp là cái phước rất là lớn. Hôm nay thấy ngồi đây một mình, lần sau thì phải hai ba cái ghế ngồi bên cạnh mình. Độ thêm người mãi như vậy, đưa người ta về với, với Phật pháp. Nhưng mà nhớ thế này, cái người mà ta sẽ thuyết phục họ đến chùa để tu hành họ cũng làm sao? Cũng nhiều căn cơ, nhiều trình độ. Ta tùy theo cái tâm của họ mà dẫn dắt. Đừng có vội vàng nói cái điều quá khó, họ không hiểu rồi họ bỏ chùa. Thấy tu khó quá họ bỏ chùa. Nha.
[1:22:19]Với những người khi đầu óc họ sơ đẳng quá, nhiều khi chỉ nói làm sao? Chỉ nói là, trời ơi, bữa như là ông chú tôi ổng bệnh gần chết, cái tôi đưa tên tuổi cho thầy trụ trì Phật Ngọc Xá Lợi ổng chú nguyện một cái cái ổng, ổng tỉnh lại liền. Nghe câu đó mê chùa, tới liền à. Thì họ chỉ hiểu, cái niềm tin tín ngưỡng của họ chỉ hiểu nhiêu đó thôi thì ta kể những câu chuyện đó thôi. Rồi, còn những người nào mà họ có trí tuệ hơn ta mới nói về nhân quả. Ồ, cái cô đó hồi xưa đó, cái mặt cổ xấu đó, không ai thèm lấy, cái cổ đi chùa, cổ làm phước, cổ tụng kinh, cái bữa nay có chồng rồi đó, có người chịu lấy rồi đó.
[1:23:00]Linh ha. Tức là nhờ luật nhân quả mà người ta thay đổi số phận của mình. Thì cái đó lại cái trình độ cao rồi, ta mới nói về luật nhân quả. Còn những người mà họ có cái triết lý trong đầu, họ có cái đạo lý, mình nói về thiền cho họ nghe, nói về vô ngã, nói về biết lỗi chính mình. Nên vì vậy mỗi người đệ tử Phật của chúng ta ngồi ở đây phải là một người sứ giả của Phật. Chính chúng ta cũng chưa phải là người đã đạt đạo cao siêu. Nhưng mỗi người phải là một cánh tay của Đức Phật đem Phật pháp đến cho tất cả mọi người có, có duyên. Thế người không có duyên thì làm sao? Ai có duyên với mình, mình phải đem Phật pháp đến cho người ta hết.
[1:23:47]Nhưng mà nếu người không có duyên thì sao? Thì kết duyên mới. Nha. Ta sẽ cực khổ cả một đời này để kết duyên với chúng sinh. Khi kết được duyên rồi thì làm sao? Đem Phật pháp đến cho họ. Nhớ như vậy. Và như vậy chúng ta đã chọn cái con đường Phật đạo thì phải hiểu rằng mình chọn con đường, con đường rất là, là khó. Mà tại sao những con đường dễ không đi mà lại chọn con đường khó? Bởi vì lời thề nào đó từ kiếp trước nó sống dậy. Từ kiếp xưa ta đã quy y, ta đã phát nguyện, cho nên đời này ta gặp lại Phật pháp ta đi theo. Ta đi theo cái ước nguyện của những kiếp trước. Mặc dù càng cách Phật xa thì đạo Phật càng lúc càng, càng khó, khó hiểu.
[1:24:43]Nhưng do một cái ước nguyện nào từ kiếp xưa nên bây giờ ta vẫn kiên định đi theo con đường khó này. Và ta sẽ quyết định đi, đi mãi mãi, hết kiếp này đến kiếp khác, tới khi nào chứng được đạo quả tột cùng, cho đến khi nào tất cả chúng ta cùng bắt tay nhau, nắm tay nhau, cùng với nhau xây dựng cái trái đất này thành một tinh cầu giác ngộ thì thôi. Không còn sót một chúng sinh nào mà không biết Phật pháp.
[1:25:13]Ta cẩn thận điều này.
[1:25:17]Ví dụ điều này.
[1:25:21]Bây giờ ta thấy một người giàu có, họ nhàn nhã, cả ngày không làm gì vất vả, muốn ăn mở tủ lạnh ra hoặc là muốn ăn kêu một tiếng thì có người nấu cho ăn. Họ không phải vất vả. Muốn mặc đồ, mở tủ ra, bao nhiêu bộ đồ để chọn lựa. Muốn đi đâu, leo lên xe có người chở đi. Không có gì phải bận tâm, phải tính toán.
[1:25:54]Đầu óc của họ có vẻ làm sao? Đơn giản. Và như vậy ta hiểu rằng, ồ, muốn sống một đời hạnh phúc thì phải sống làm sao? Đơn giản, phải không ạ? Không tính toán nhiều. Muốn ăn thì cứ nấu mà ăn, muốn đi thì cứ lấy xe mà đi. Như vậy hạnh phúc là gì? Là một đời sống đơn giản. Và đạo lý đưa đến hạnh phúc là gì? Là một đạo lý của sự đơn, đơn giản. Nghe có lý không ạ? Có lý không? Sai hoàn toàn. Ai vỗ tay là bị lừa. Sai hoàn toàn. Vì sao sai? Vì cái người đó phải rất là có, có phước mới được sống trong cảnh giàu sang. Muốn ăn mở tủ có đồ ăn liền, muốn mặc mở tủ có đồ mặc liền, muốn đi đâu có xe hơi đưa đi liền.
[1:26:47]Vì người đó quá có, có phước. Mà để cho ngày hôm nay có phước, không phải tính toán nhiều, chỉ vì đời trước làm sao? Hết sức là vất vả làm phước. Họ quá vất vả làm phước, đời này đời sống họ trở nên tiện nghi, thuận lợi và đơn giản, không phải tính toán nhiều. Vì đã tính nhiều quá rồi, kiếp trước tính nhiều quá rồi, kiếp trước vất vả làm phước, tính nhiều quá rồi, cho nên đời này đời sống đơn giản, muốn gì có nấy. Cũng vậy, ở trong đạo Phật, một bậc thánh đắc đạo là một con người cực kỳ đơn giản. Tâm không có gì trỏng á. Trong tâm không tính toán gì cả. Chỉ có gì? Chỉ có sự thứ tha, sự nhẫn nhục,
[1:27:31]sự yêu thương, hiền lành, khiêm tốn, không có gì phức tạp. Và như vậy ta nói rằng, ồ, đạo Phật dễ, ta cứ sống đơn giản. Đó là bình an, đó là hạnh phúc, đó là thiền, đó là đạo lý. Đúng không ạ? Đúng không? Giờ sợ không dám vỗ tay nữa hả?
[1:27:54]Đó, ta, đây là chỗ ta bị lầm. Ta nghe một thiền sư nói, ồ, đời sống đạo là một đời sống đơn giản. Đói thì ăn, mệt thì ngủ. Đói ăn mệt ngủ giống mấy cái ông mà mà mà mà gì. Đó, không phải đâu. Để có thể có được một nội tâm thanh tịnh, hiền lành, khiêm tốn, giản dị, nhẫn nhục, tha thứ, từ bi là không biết mấy trăm kiếp đã vất vả tu hành. Đã mấy trăm kiếp đã cày xới nội tâm, sám hối lỗi lầm thì mới đến một cái kiếp mà tâm hồn thanh tịnh, giản đơn. Mà ta đem cái thanh tịnh giản đơn đó ta nói ở đây đạo Phật là thanh tịnh giản đơn, ta gây sự hiểu lầm cho rất nhiều người, và nhiều người cứ tưởng đến với đạo Phật là đến với một cái điều giản dị, đơn sơ.
[1:28:48]Thực sự đạo Phật là con đường rất là khó đi. Đó là điều cực khó, khó nhất trong những điều khó, đó là đạo Phật. Mà hôm nay những người ngồi đây là những con người đang chọn con đường khó. Giống như thảy cho hai con số 3 và 2, ta đã chọn tới một hệ toán rất là khó, chứ ta không chọn một hệ toán đơn giản, cộng 2 cộng 5 2 cộng 3 là 5, không, ta chọn rất nhiều cái toán số khác, các cái phép toán khác. Thì cũng vậy, giữa nhiều tôn giáo trong cuộc đời này, giữa nhiều hoạt động tín ngưỡng tâm linh này, ta chọn cái con đường đi đến vô ngã, diệt trừ bản ngã của chính mình, con đường cực kỳ khó, nhưng đó là chánh đạo, đó là giác ngộ, đó là bình yên.
[1:29:37]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:29:49]Ngồi đi, ngồi đi. Tới phần hồi hướng đã. Pháp âm vang dội hải triều, ba ngàn thế giới đốn siêu Phật thừa. Trên một giờ đồng hồ qua, chư tăng ni cũng như toàn thể đạo tràng Phật tử chúng con đã được tắm mát dưới suối nguồn thanh lương những dòng pháp vi diệu mà trên Thượng tọa đã truyền trao, chia sẻ, chỉ dạy để chúng con nương theo lời của Thầy tiến tu trên bước đường học Phật giải thoát trong ngày tương lai. Thượng tọa đã bất từ bi nguyện, chẳng quản Phật sự đa duyên nơi đạo tràng Thiền Tôn Phật Quang, quang lâm để chia sẻ chỉ dạy. Với những công đức cao vời đó, chúng con không biết lấy chi đền đáp cho cân,
[1:30:37]chỉ biết nguyện mười phương chư Phật thường gia hộ Thượng tọa pháp thể vạn an, thế thọ tăng long, đạo thọ miên trường để luôn là ngọn hải đăng soi sáng cho toàn thể chúng con trên bước đường tiến tu học Phật giải thoát. Giờ phút này đạo tràng đã được viên mãn, thành kính tri ân trên Thượng tọa, cung thỉnh Thượng tọa, kính mời toàn thể đạo tràng đồng khởi thân hồi hướng. Nguyện đem công đức này hướng về
[1:31:14]khắp tất cả,
[1:31:19]đệ tử và chúng sanh
[1:31:26]đều trọn thành Phật đạo. Toàn thể đạo tràng thành kính cung tiễn Thượng tọa giảng sư và kính mời quý Phật tử hoan hỷ sau khi cung tiễn Thượng tọa giảng sư, các vị đứng tại chỗ để chúng tôi có ít lời thông báo đến các vị. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ban cung nghinh, ban chuông mõ thành kính cung thỉnh Thượng tọa, cung thỉnh chư tôn đức tăng ni hồi quy nơi khách đường. Và kính thông tri đến các Phật tử chúng ta hoan hỷ nán lại để chúng tôi có ít lời thông báo đến toàn thể các Phật tử nhân buổi khóa tu thiền vào buổi chiều ngày hôm nay. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.