[0:09]Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bái bạch Thượng tọa Giảng sư, Viện chủ chùa Phật Quang.
[0:20]Hôm nay, đại sự duyên lành đến với chùa Linh Ẩn, vùng kinh tế mới Hà Nội của hàng đệ tử chúng con. Hàng đệ tử chúng con thừa lệnh của Thượng tọa trụ trì chùa Linh Ẩn, vì hôm nay
[0:42]vì công việc Phật sự của Tỉnh hội Phật giáo Lâm Đồng, cho nên ngài đã chỉ dạy cho chúng con cùng với quý Phật tử chùa Linh Ẩn hôm nay được hân hoan cung đón Thượng tọa Giảng sư quang lâm ngôi chùa Linh Ẩn chúng con. Giờ này đạo tràng chúng con đã vân tập trang nghiêm và thanh tịnh, chúng con xin thành kính cung thỉnh Thượng tọa Giảng sư truyền trao cho hàng đệ tử chúng con những lời dạy quý báu, để hàng đệ tử chúng con làm tư lương trên con đường tu tập giải thoát và giác ngộ. Chúng con nhất tâm cung thỉnh Thượng tọa.
[1:30]Thầy nghe nói quý Phật tử là gốc ở Hà Nội hả?
[1:36]Vì thầy mỗi tháng thầy đều ra Hà Nội giảng hết. Thầy viết nguyên một bài nhạc về Hà Nội nữa. Còn bên đây là Hà gì?
[1:47]Đây là ở Đà Lạt về hả? Tức là mình phân biệt giai cấp cả hai bên hả? Ở đây mình kêu là xứ gì nhỉ? Cái địa phương mình đây gọi là gì?
[2:00]Nam Ban hả? Nam Ban. Còn Đà Lạt bên kia. À, thì ra là vậy.
[2:12]Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch chư tôn đức. Hôm nay thì tiếc là Hòa thượng trụ trì có duyên sự phải đi vắng, nên chúng tôi về đây không được gặp. Nhưng mà gặp được các đệ tử của ngài, nhìn thấy cái phong cách, cái đạo đức, oai nghi giới hạnh của các đệ tử của Hòa thượng Tâm Vị, chúng tôi hiểu rằng là các vị đã có một vị bổn sư hết sức là xuất sắc. Đó là chỉ nhìn những người đệ tử xuất gia. Cái thứ hai nữa là nhìn cái chúng Phật tử tại gia nề nếp tinh tấn như thế này, thì càng biết rằng cái ngôi chùa Linh Ẩn này thực sự là một nơi mà hoằng hóa độ sinh rất là tốt. Thấy cái cảnh quan của chùa, mọi điều cái gì nó cũng khoáng
[3:11]khoát, lớn lao, sạch sẽ tươm tất, thì hiểu rằng cả thầy và trò của chùa Linh Ẩn này là những người chân tu. Chúng tôi đi đường xa rất là mệt. Hôm qua là giảng ở Cam Ranh, giảng xong buổi tối mới đi băng con đường đèo về đây. Về tới Đà Lạt là 1 giờ khuya. Về 1 giờ khuya rồi cái đâu được ngủ, rồi mình mỗi người phải tu, phải ngồi thiền. Rồi cái sáng dậy ăn vội vàng cái đi về đây. Đi về đây thì lát tối cũng phải đi nữa. Lát chiều cũng phải đi về Đạ Tẻh đâu đi giảng nữa. Đi chuyến đi này rất là vất vả. Nhưng mà không ngờ là khi tới cái xứ này, nhìn thấy ngôi chùa Linh Ẩn thì mọi cái nỗi mệt nhọc tan biến.
[4:03]Vì thấy ngôi chùa đẹp quá, cảnh quan rất là trang nghiêm. Trước có quảng trường, sau có rừng cây, tầm mắt mình nhìn rất là rộng rất là xa. Rồi gặp quý Phật tử thì thấy người nào người nấy nề nếp tinh tấn tu hành. Vô nghe thầy Hạnh Viên kể về cái ngôi chùa của mình, những cái hoạt động của chùa, cái sự giáo hóa của chùa bao nhiêu năm nay, làm cho chúng tôi hết sức là ngưỡng mộ, hết sức là tán thán. Rồi đến khi gặp thầy Hạnh Bảo bước vào nữa, thì thấy rằng là thôi, đúng là ở cái đất rừng núi xa xôi này có được cái viên ngọc. Chúng thấy chùa Linh Ẩn này là một viên ngọc ở nơi cái vùng xa. Quý thầy là những viên ngọc nơi vùng xa thế này,
[4:50]và quý Phật tử ở đây rất là có phước nha. Quý Phật tử ở vùng này vậy rất là có phước. Tuy là cách xa đô thành, nhiều khi gọi là cách xa những cái trụ sở Trung ương Giáo hội, nhưng mà lại có được cái ngôi chùa có những vị thầy khả kính thế này là quý Phật tử có phước lắm. Nên vì vậy hãy hết sức ráng mà tinh tấn tu tập.
[5:14]Nhưng... Ủa sao già không vậy ta? Cái lớp người trẻ đi đâu rồi thầy hả? Thầy Hạnh Bảo nè. Hôm nay các em mắc đi làm việc hay gì? Mắc đi học, đi làm việc ha. À vậy. Ở ngoài Bắc có một cái câu thế này, là "Trẻ thì vui nhà, già vui chùa". Cho nên cái người trẻ người ta không cho đi chùa. Chỉ người già mới tu, cái làm cho Phật giáo suy yếu luôn vì một cái câu nói vô trách nhiệm của ai đặt ra. Trẻ vui nhà, già vui chùa, làm Phật giáo suy yếu luôn. Khi mà chúng tôi đi ra miền Bắc, chúng tôi mới sửa lại, nói là đem cái câu này phổ biến lại. "Rủ nhau sớm biết đi chùa, trẻ trung dễ học, già nua khó hành". Đúng không ạ?
[6:04]Bây giờ quý Phật tử có tâm đạo, nhưng mà cũng may mắn là nhờ cái ngôi chùa Linh Ẩn này đã có từ đây bao nhiêu năm, quý Phật tử có một cái công phu trước đó phải không? Chứ nếu bây giờ mới bắt đầu tu thì sao? Mọi điều rất là bỡ ngỡ, rất là đuối. Vì tu hành cực lắm. Nội cái đi kinh hành nếu mà người yếu mình đi không nổi. Không phải là không đâu. Ngồi công phu, trì tụng, bái sám rất là cực không phải dễ. Cho nên không biết tu thì thôi, biết tu thì phải tu sớm ngày nào hay ngày đó. Cũng giống như một người xuất gia, không phát tâm xuất gia thì thôi, đã phát tâm rồi phải đi sớm ngày nào hay ngày đó chứ đừng có hẹn.
[6:42]Vì cái vô thường không biết được. Nên cứ đối với đạo thì không nên trễ một ngày nào. Vì sao? Vì cái vô thường là không bao giờ ta biết trước được. Kính thưa quý vị, nhân hôm nay là có ngày gọi là vía, kỷ niệm ngày Đức Phật xuất gia. Chúng tôi cũng không có biết. Dạ không biết, không biết là vì cái nghe mời cũng không có rõ ràng. Nên thôi vì cái nể tình, thứ nhất là nể tình của thầy Linh Toàn, chứ không biết. Nên thì thôi cứ cố gắng mà đi. Nhưng khi về đây thì có cái sự kính trọng đối với Hòa thượng trụ trì, đối với chư Tăng ở đây. Và nên xin phép là được chia sẻ cúng dường một cái bài đạo lý nho nhỏ, để làm quà, cũng là cái niềm vui.
[7:33]Cái bài là "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Cái câu này nghe nhiều chưa ạ? Nghe nhiều chưa? Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng, nghe hoài chứ phải không ạ? Nghe rồi hiểu chưa? Nếu hiểu rồi thôi không giảng nữa.
[7:55]Thường thường trong cái cuộc sống của ta, trong cái tương quan của ta với mọi người, thì trong cái đạo đức thì các vị thánh triết lúc nào cũng dạy ta
[8:09]sống chan hòa với mọi người, tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau. Con người ta không được quyền sống cô độc, không được quyền sống ích kỷ. Vì chính khi mà ta sống tử tế với mọi người thì ta mới có phúc, có phước. Nhớ như vậy, là gieo nhân gì thì gặt quả đó. Đó là luật nhân quả công bằng. Ta trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu, ta đem đến niềm vui hạnh phúc cho người thì ta được nhiều may mắn an lạc trở lại. Còn ta cứ gây rối, gây rắc rối, làm tổn hại cho người thì ta phải nhận lại nhiều sự đau khổ. Đó là luật nhân quả, đó là định luật công bằng mà căn bản của vũ trụ khắp nơi, đó là luật nghiệp báo.
[8:56]Thì khi ta tu thì những điều này ta được học căn bản cả. Do đó là bất cứ bậc thầy nào cũng dạy ta rằng không được quyền sống cho riêng mình, không được sống mà chỉ biết có mình. Lúc nào cũng phải quan tâm, quan sát những người chung quanh mình để mà mình giúp đỡ, mình yêu thương. Đúng không ạ? Đó cái đạo lý căn bản là như vậy. Và trong cái quy luật của kinh tế cuộc sống nó cũng như vậy. Cũng như vậy nghĩa là sao? Nghĩa là thế này. Ví dụ như ta sống ở trong một cái cánh đồng gần một khu rừng. Rồi ta tự ta trồng lương thực ta ăn. Ta tự ta dệt vải ta mặc. Ta tự ta cất nhà ta ở. Rồi ta tự chế tạo lên những cái chén, cái bát, cái đũa ta dùng.
[9:54]Ta tự đóng giường, đóng bàn, đóng ghế ta sử dụng. Thì nhớ một điều thế này. Nếu một người tự mình làm hết những cái vật dụng cho mình sống, không cần tới ai, không nhờ tới ai. Thì chắc chắn có một điều là người đó không làm được gì cả. Không đủ cơm ăn, không đủ quần áo dệt để mặc. Không được ngôi nhà tươm tất để ở. Không đủ vật dụng để làm gì hết. Nhớ như vậy. Nếu một người mình tự làm cho một mình mình, thì không đủ cái gì hết. Nhưng bây giờ nếu con người ta sống cộng đồng với nhau, phân công ra. À thôi người này đi trồng trọt, người kia đi lấy củi, người nọ đi cất nhà, người này dệt vải. Thì bỗng nhiên ai cũng đủ ăn, ai cũng có quần áo mặc,
[10:38]có chung một mái nhà để ở, vật dụng đầy đủ. Đó là sự phân công. Đây là một cái quy luật kinh tế rất là mầu nhiệm, để khuyến khích con người ta sống hợp tác với nhau và phân công cụ thể. Ngày hôm nay, chúng ta có cái điện thoại di động cầm trong tay, phải không? Nhà mình mình có cái tivi để xem, mình có cái xe máy để cưỡi. Ở đây có ai tự mình làm được cái điện thoại di động không? Có không? Không. Có ai chế được cái màn hình tivi mình coi không? Không. Có ai chế được chiếc xe máy mình cưỡi không? Không. Không có gì hết. Nghĩa là mỗi thứ trong vật dụng trong gia đình của mình xài, hoàn toàn là những thứ mình không hề chế được.
[11:27]Cơm mình có ăn, áo mình có mặc, nhà mình có ở, mọi thứ vật dụng có hết. Mà toàn là những thứ không hề mình làm ra. Ai chế tạo rồi, giờ mình trao đổi phải không ạ? Mình có làm cái gì đó mình đem mình trao đổi có hết. Và những cái món hàng cao cấp như là một cái điện thoại, cái tivi đó, mình không bao giờ hiểu nổi nó, chứ đừng nói tới chế tạo. Ở đâu đó trên thế giới này, người ta mở hãng mở xưởng người ta chế tạo. Mình ở một xứ rất xa, nhưng rồi mình vẫn có được. Nghĩa là sao? Nghĩa là vì thế giới này phân công và hợp tác với nhau. Cả cái loài người phân công hợp tác với nhau. Anh lấy món này của tôi, tôi lấy món kia của anh.
[12:05]Rồi chia sẻ nhau, một người làm một chút chút chút. Mà bây giờ dựng nên cả một nền văn minh của thế giới. Ta có ánh đèn sáng, ta có tượng Phật đẹp. Ta có miếng vải đẹp, ta có chiếc xe đi. Mỗi người phân công nhau một chút. Mà hợp tác với nhau, mà phân công ra, thì thành ra bao nhiêu điều mầu nhiệm tốt đẹp cho thế giới này. Cho nên cái nhân quả, cái đạo lý ta được học là gì? Là lúc nào cũng phải hợp tác với nhau và đóng góp công sức mình cho cộng đồng. Không ai được quyền sống một mình mình, không ai được quyền sống riêng cho mình. Và tuyệt đối đừng có tâm ích kỷ. Vì nếu người nào mà sống với tâm ích kỷ chỉ biết phần mình,
[12:47]thì người đó bị loại ra khỏi dòng của con người. Loại ra khỏi loài người. Một là thành một người cô độc, lang thang một mình. Hai là đọa làm súc sinh luôn, không được làm con người nữa. Vì sao vậy? Vì con người phải gồm những con người mà biết sống hợp quần với nhau, sống hợp tác, sống đoàn kết, sống tương thân tương ái với nhau. Nên nếu ai mà chỉ sống ích kỷ, sống riêng cho mình, người đó sẽ bị loại khỏi cuộc đời, loại khỏi con người. Loại khỏi con người nếu ở mức độ nhẹ thì trở thành một người sống cô độc trong rừng, trong núi, trong hoang đảo. Cái quả báo phải như vậy. Còn nếu nặng hơn nữa là loại khỏi loài người,
[13:31]biến thành loài thú, đọa thành loài thú luôn. Do đó, cái người mà sống ích kỷ cái quả báo rất là, rất là nặng. Coi vậy chứ quả báo rất là nặng. Cái người sống ích kỷ, sống chỉ biết cho mình sẽ trở thành người cô độc, nghèo khổ, quần áo không đủ mặc, cơm không đủ ăn, sống lang thang lếch thếch khổ sở. Nhưng mà nếu nghiệp nặng hơn có một chút ác tâm thì đọa thành súc sinh liền. Đó là cái quả báo như vậy. Thì vì thế, kể từ khi mà ta được đặt chân đến với đạo, thì cái bài học đầu tiên mà quý thầy dạy cho ta là phải làm sao? Sống vì người, phải không ạ? Sống vị tha, nhân ái. Sống nghĩ đến bao nhiêu người chung quanh mình, không được sống cho một mình mình.
[14:18]Đó là cái đạo lý đầu tiên ta được học. Mà đi ngược lại cái ích kỷ của ta từ bao giờ? Từ khi sinh ra lớn lên. Bươn chải với cơm áo, ta bị cái thói quen nó thôi thúc là cứ phải gom về cho mình. Lấy về cho mình, tham lam ích kỷ cho riêng mình. Đó là cái cuộc sống ép ta trở thành con người như vậy. Do ta phải bươn chải, phải đấu tranh, phải tìm miếng ăn miếng mặc, tìm từng đồng từng chút như vậy. Nên dần dần tâm ta trở thành người ích kỷ. Nhưng mà ta đặt chân đến chùa thì quý thầy từng ngày dạy ta lật ngược cái tâm đó lại. Ta phải sống yêu thương, giúp đỡ, tử tế với mọi người. Và việc chuyển hóa từ một cái tâm mà chỉ nghĩ tới mình,
[15:08]lo cho mình, bây giờ bắt đầu nghĩ tới người, lo cho người là cả một quá trình lâu dài, khó khăn và vĩ đại. Tại không có gì đẹp bằng, không gì vĩ đại bằng một con người sống giữa đời mà sống cho mọi người. Và cũng không gì hèn hạ, tệ bạc bằng con người sống giữa đời này, giữa cả một cái loài người mênh mông này mà chỉ biết sống cho mình. Cho nên việc đến với chùa, ta chuyển cái tâm từ một cái tâm mà chỉ lo cho mình nghĩ cho mình, bắt đầu thay đổi cái tâm chỉ để bắt đầu nghĩ tới người, lo cho người là một quá trình chuyển hóa khó khăn mà vĩ đại. Ngày hôm nay quý Phật tử đã chuyển hóa được nhiều chưa? Nhiều chưa?
[15:53]Thấy mình yêu thương được mọi người chưa? Được chưa ạ? Không chưa tự tin trả lời lắm phải không? Cho nên vì vậy thầy sẽ nhắc thầy Hạnh Bảo với thầy Hạnh Viên kiểm tra cái này. À quý thầy sẽ quan sát để ý quý Phật tử và chấm điểm nha. Quý thầy đó mặc dầu đi tu chung hết nhưng quý thầy sẽ quan sát. Trong cuộc sống, trong tu tập, nếu quý Phật tử người nào mà còn nghĩ về mình nhiều thì quý thầy sẽ rầy, sẽ phạt ha. Còn quý thầy nhận xét thấy người nào mà... ở nhà thì thôi không biết rồi chịu thua. Nhưng mà đến chùa nhìn cái biểu hiện, thấy lo cho huynh đệ, thương yêu cho huynh đệ, miếng ăn miếng ngủ, sự tu tập, thì quý thầy biết rằng người
[16:43]này đã chuyển tâm được, từ người vị kỷ bây giờ đã biến thành người vị tha. Thì quý thầy sẽ có phần thưởng nha. Quý thầy sẽ mua tặng cho người đó một chiếc xe Wave Trung Quốc nha. Quý Phật tử chạy.
[17:01]Xe Wave Trung Quốc sao mà vỗ tay mừng vậy? Đặc điểm của xe Wave Trung Quốc là ta đi đèo đi dốc vậy đó, ta đi được nửa dốc thì nó ngừng nó không leo nữa. Rồi ta để xe đó ta đi bộ tới chùa tiếp. Xe Wave Trung Quốc nó như vậy. Rồi đó, đó là cái đạo lý căn bản mà ta phải phấn đấu là sống vì người. Bỗng nhiên... bỗng nhiên ta nghe một cái câu nói ngược lại: "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Lật ngược lại phải không ạ? Mình sống vị tha, không sống cho mình nữa. Phật đã dạy như vậy, thầy mình đã dạy mình như vậy. Chư Tăng Ni đã dạy mình như vậy. Bỗng nhiên có một cái câu lọt vô: "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Chưng hửng.
[17:47]Giống như trở lại, bây giờ phải sống cho mình lại. Đúng không ạ? Đúng không? Ồ ủa. Nói nào giờ là con nghe dạy là phải sống cho người, vì người. Bỗng nhiên có một cái câu "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Nó giống như bắt đầu làm có một cái thực tế là mọi người phải tự lo cho bản thân mình, chẳng ai lo cho mình được đâu, mình phải tự lo cho mình. Thì như vậy có phải là khuyến khích ta quay lại một đời sống vị kỷ, tầm thường như trước kia không? Phải không? Không. Nên đây là một cái quy luật thôi, ta quan sát hết nhiều mặt để thấy. Để thấy cái... cái trách nhiệm của mình đối với cộng đồng, trách nhiệm của mình đối với bản thân mình như thế nào.
[18:36]Qua cái câu "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Và thật sự cái câu mà nói rằng "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng" là một cái câu của người bình dân
[18:53]nói, chứ không phải là cái câu nói của cái người mà bác học. Nhưng lại rất đúng với kinh của Phật. Tại Đức Phật có một cái câu kinh thế này: "Này các tỳ kheo, các ngươi hãy tự mình làm đảo cồn nương tựa cho chính mình". Có nhớ không ạ? Và cái câu đó rất giống với cái mà người bình dân nói với nhau: "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Và như vậy nó có một cái gì nó... riêng tư, cá nhân mà không ai chen vào đời ai được. Không ai thò tay giúp đỡ ai được. Mặc dù cái đạo lý dạy ta là phải giúp đỡ lẫn nhau, nhưng mà lại bất ngờ nó có một quy luật khác là có những điều mà không ai giúp ai được. Những điều đó ta phải tự làm cho chính mình.
[19:50]Và như vậy có những cái ta làm giùm nhau được, nhưng có những cái tự mỗi người phải làm lấy cho mình. Và trong cuộc sống này ta phải hiểu hai điều đó. Ta phải hiểu cả hai mặt của vấn đề. Cái phần nào ta giúp nhau được, ta làm giùm nhau được, ta tử tế với nhau được thì phải hết sức mà giúp nhau. Nhưng có những phần trong cuộc đời không ai làm giùm ai được, tự ta phải làm. Và những người bạn của ta họ cũng phải tự làm lấy cho chính cuộc đời họ, không ai làm giùm được. Mà cái căn bản nhất là không ai ăn mà người khác no được. Phải không? Người nào ăn người nấy no. Ví dụ như thầy vậy, nhiều khi thầy mệt quá cái thầy làm biếng ăn.
[20:41]Nhiều khi trong người cũng làm việc nhiều cái nó mệt, tới buổi rồi phải ngồi xuống bàn ăn mà ăn, tại không ăn thì không có sức. Mà ăn làm biếng quá, cái nói một câu nói đùa: "Giờ ai ăn giùm cho thầy no giùm". Than, nhưng mà câu đó vĩnh viễn không bao giờ làm được. Vì thầy ăn thầy no, trò ăn trò no. Không có vụ mà đệ tử ăn mà thầy no hết. Chỉ có cái ăn không hết thì đệ tử ăn giùm đừng có bỏ dở mang tội, thì có chuyện đó. Nhưng mà để thầy no thì chính thầy phải ăn, chứ không ai ăn giùm thầy được hết. Đó có những cái trên cuộc sống này vậy, chính ta làm cho mình không ai làm giùm mình. Rồi ví dụ thế này.
[21:25]Ví dụ như bây giờ có trong gia đình đó có hai chị em. Một người chị thì siêng năng làm phước. Cái nên cái nhân quả nó tới, cái người chị giàu sang. Còn người em thì cứ đua đòi ăn chơi, ích kỷ. Nên khi tới lúc cái quả báo nó tới rồi nghèo khổ. Nghèo khổ rồi cái tình chị em thì người chị cứ phải giúp, phải cưu mang. Nhưng mà giúp, cưu mang cũng cho miếng ăn miếng mặc để đừng có đói kém. Nhưng mà cũng không làm cách nào cho người em giàu lên được. Bây giờ nếu mà bỏ vốn cho người em ra làm ăn, 3 ngày sau phá sản thua liền. Tức là không có cái lộc để sống. Không có cái phước. Thò tay vào đâu đụng chạm vào đâu là hư đó, đụng vào đó là lỗ đó.
[22:16]Vì không có cái lộc. Là do quá khứ không có gieo trồng cái nhân quả. Nên ở đây giữa hai chị em đó vừa có cái độc lập mà vừa có cái hỗ tương. Hỗ tương là gì? Hỗ tương là chị có thể cho em tiền. Nuôi cho em ăn. Nhưng mà độc lập là gì? Chị mới có cái may mắn đụng đâu làm tiền ra tới đó. Còn em đụng đâu là lỗ đó. Hai cái đó độc lập. Không bắt chước nhau được. Bây giờ người chị kèm em rất kỹ. Nói bây giờ đây là mối lái nè, em mua chỗ này tới đây em lại đem bán chỗ này. Em mua vốn bao nhiêu bán ra được bao nhiêu, lãi bao nhiêu đây. Đó đầu dây mối nhợ hết rồi đó, chị chỉ hết rồi đó. Rồi chị nhường phân nửa đường dây làm ăn của chị cho em.
[23:02]Rồi đi làm đây, tiền đây, mua hàng đây, sắp hết. Người em cũng làm y hệt như người chị đã làm. Nhưng mà khi đem hàng bán tới thì chỗ đó người ta từ chối không mua vì một lý do gì đó bất ngờ đặc biệt. Hôm nay tôi không nhận hàng. Lỗ liền. Tức là người chị làm không sao, mà hễ giao qua người em làm là bể đâu tới đó, làm đâu bể đó, bể đó hết. Lý do là gì? Người em không có phước. Và cái phước đó là cái riêng của mỗi người. Người chị không cho em mình được. Chị cho tiền em được. Đó thấy em mắc nợ chị trả nợ giùm cho em được. Nhưng mà không cho cái phước được. Cái phước vô hình đó của riêng từng người, không ai lấy cắp ai được hết.
[23:40]Nghĩa là người nào trước đây mà ta đã sống tử tế, yêu thương con người, ta có cái phước của riêng mình. Cái phước đó vô hình không ai cướp được. Ăn cướp vô nhà không thò tay... không mở tủ sắt không tìm thấy được, mở áo ta ra không tìm thấy được. Thậm chí mổ bụng ta ra cũng không thấy nằm đâu. Nhưng mà cái vô hình đó nó đi theo ta, bảo vệ ta, che chở ta và đưa cho cuộc đời ta đi trong tươi sáng. Còn tiền mất ạ. Bỏ két sắt nó vẫn khoan vẫn lấy được hết. Bỏ trong túi nó móc được. Giấu dưới đất rồi nó moi lên được. Giấu gác nhà nó moi lên được. Thường thường các bà để tiền ở đâu cho thầy biết coi?
[24:20]Thường thường ở nhà đó để vàng ở đâu vậy? Cho thầy biết coi. Thấy không, giấu thấy không. Vậy chứ ăn trộm vô nó moi ra à. Nhưng mà phước thì không có chỗ nói. Đâu bà để phước ở đâu, bà cho tôi lấy một miếng? Nói dạ con không có chỗ để. Nhưng mà đụng đâu là may mắn đến tới đó. Vì cái phước nó vô hình. Và phước người nào người đó hưởng, người khác không lấy được. Ví dụ như biến thành tiền mình đem mình cho người ta được. Nhưng mà cái phước để mình có tiền không ai lấy của ai được cả. Nên có những cái mà sự thật là trong cuộc sống này, giữa cộng đồng con người với nhau thế này. Thậm chí trong một gia đình với nhau thế này, có những điều hỗ tương qua lại,
[25:02]giúp đỡ nhau được, nhưng có những điều cực kỳ độc lập mà không ai lấy của ai được. Mà ông bà mình ví von một câu rất là dễ thương: "Ai ăn nấy no". Không ai ăn giùm được ai được. Nghĩa là ví dụ cầm chén cơm, ha, thôi chị không ăn đâu, mày ăn giùm chị đi. Ăn giùm được, nhưng mà em ăn giùm thì em, ai no? Em no. Chứ không có vụ mà nói thôi em ăn giùm cho chị no, không có. Ăn giùm thì được nhưng mà người nào ăn thì người đó no luôn. Nên "Ai ăn nấy no", một cái chân lý rất là, rất là độc đáo như vậy. Trên đời này có những điều mà chẳng ai làm giùm ai được. Rồi ví dụ như thôi mệt quá nằm ngủ, thôi mày đi nằm ngủ giùm tao để cho tao khỏe, được không?
[25:46]Cũng không luôn. Cũng không luôn. Nghĩa là người nào mệt thì người đó phải ráng mà, mà ngủ lấy sức, không ai ngủ giùm. Rồi vấn đề bài tiết vệ sinh. Có ai mà nói tao đau bụng quá mày đi vô đi cầu giùm tao được không? Không luôn. Có hai thiền sư. Thầy nói chuyện này không phải nói đùa đâu. Một người sư huynh thì đã ngộ đạo, đã kiến tánh. Còn người sư đệ thì rất là rầy rức mà tham vấn nhiều nơi, tu hành tinh tấn mà không ngộ đạo. Cái hai sư huynh đệ đi với nhau, cũng đi hành khước. Cái người sư huynh mới khóc... người sư đệ mới khóc mới nói thế này: "Em đau khổ quá, là cứ đi tham vấn mãi tu tập mãi
[26:32]mà chưa thấy tánh, không ngộ đạo, lòng bất an. Sư huynh ráng giúp em". Cái ông sư huynh nói thế này: "Thôi được. Rồi thôi để tôi giúp chú.
[26:45]Nhưng mà nhớ thế này nha. Cái gì tôi cũng giúp chú được hết. Nhưng mà ăn thì chú phải ăn chú no, ngủ chú ngủ, và đi cầu, đi tiểu, đi đại là chú phải đi chứ tôi không có đi giùm được ạ". Ngang câu đó cái người sư... người sư đệ ngộ đạo liền. Bừng tỉnh ra liền. Từ đó biến thành một thiền sư luôn. Chỉ một cái câu nói thôi. Cái gì tôi cũng giúp chú được hết, nhưng mà ăn, ngủ, ỉa, đái chú tự làm. Ông nói một câu rất là... ông dùng cái danh từ... ông dùng cái từ rất là tục. Ăn, ngủ, ỉa, đái, chú tự làm tôi không làm giùm được. Ngang câu đó ông sư đệ ngộ đạo liền. Bừng tỉnh ra liền. Mình nghe câu này ngộ chưa ạ?
[27:25]Có ai ngộ chưa?
[27:29]Chưa. Vỗ tay chắc dám ngộ rồi lắm ạ. Vậy là bằng ông thiền sư đó nha. Thì cái... đó. Rồi bây giờ mình muốn giỏi lên thì mình phải làm sao? Phải học, phải không ạ? Có cái mà cái người này học mà người kia giỏi không? Không. Học giùm thì có. Lấy bằng giùm thì có. Ví dụ có một cái người nhà giàu đó muốn cho thằng con mình có bằng cấp, nhưng mà thằng con nó mê chơi mà nó học dở. Mà bây giờ đối trước bạn bè nữa thằng con mình mà nó không có bằng cấp gì hết thì nhục nhã gia phong quá. Thế mới đi tìm một cái người nhà nghèo mà học giỏi thuê. À đây là một bộ phim của Ấn Độ đây. Mới thuê là cái người đó làm giấy tờ giả đứng tên con
[28:21]mình cho đi vô trường học để lấy cho được cái bằng. Khi lấy bằng về thì đề là tên của con mình, đưa cái bằng cho thằng con. Thằng con sẽ cầm cái bằng đó để đi khoe rồi đi làm ăn. Nhưng mà đằng sau ông cha sẽ bọc lót hết, tại ông cha ổng giàu quá. Tức là mọi... sẽ có chuyên viên đồ hết, chứ còn cái thằng con khỏi làm gì. Nhưng mà chỉ nhờ người đi học giùm. Nhưng mà sau đó thì thế nào? Chuyện gì xảy ra? Cái chuyện xảy ra là cái người mà đi học giùm á, lấy cái bằng về đưa cho ông kia để lấy tiền. Mỗi tháng ổng nuôi, rồi khi lấy được cái bằng về ổng trả một số tiền rất là lớn. Rồi cái người con trai thì cầm cái bằng đúng tên
[29:00]mình, bằng thật đàng hoàng đúng tên mình. Nhưng mà có đi làm gì được không? Không. Làm gì cũng thua vì người ta qua mặt hết, do mình không biết nghề, không biết chuyên môn. Nên khi bước vào mở lên công ty để làm thì những cái chuyên viên mình thuê nó qua mặt hết. Là công ty thất bại. Còn cái người mà học giùm á, không có bằng cấp nhưng mà tự dựng nên được cả một cái cơ nghiệp, cả một cái công ty và điều hành được hết luôn. Vì sao? Vì có tài thực sự. Cho nên ai học người đó giỏi. Chứ không có chuyện người này học mà người kia giỏi. Đó có những điều mà không ai làm giùm ai được. Rồi đặc biệt là cái chuyện tu hành chứng ngộ thì sao?
[29:44]Không có cái chuyện mà người này tu, người kia chứng ngộ. "Ai tu nấy chứng". Vậy cái máy niệm Phật nó niệm quá chừng rồi ai chứng? Ai vãng sanh? Chúng ta có nghe cái máy niệm A Di Đà không ạ? Nó niệm suốt ngày. Hết pin gắn pin mới vô niệm tiếp. Nó niệm mà nó nhất tâm bất loạn nha. Mình vừa niệm mà vừa còn động tâm nghĩ này nghĩ kia. Còn cái máy đó mà nó niệm là nó nhất tâm bất loạn, nó không có vọng tưởng nào hết, nó chỉ có niệm thôi. Như vậy cuối cùng ai vãng sanh? Ai vãng sanh?
[30:20]Ai trả lời được câu này khen hay. Tại vì kinh nói rõ ràng phải không? Niệm Phật mà nhất tâm bất loạn thì chết được vãng sanh tịnh độ. Như vậy cái máy nó niệm Phật nó nhất tâm luôn, nó bất động trong đó không có loạn tưởng gì hết. Bỏ pin vô nó niệm hết ngày này tới ngày kia. Rồi ai vãng sanh?
[30:41]Nếu mà nói mà... vậy đó... Nếu mà nói đúng thì sau này khi lỡ mà ta ghé lên tịnh độ, ta thấy toàn máy niệm Phật nằm ở trên đó không à. Không thấy người. Cái này cái máy, kia cái máy. Tại nó vãng sanh hết rồi. Sự thật là không ai vãng sanh cả. Vì sao vậy? Vì vãng sanh phải là con người nhất tâm niệm Phật có tâm linh. Còn cái máy nó không có tâm linh. Dù nó phát ra được cái tiếng đó nhưng nó không bao giờ đắc đạo được. Và chính con người phải tu hành cực khổ mới chứng ngộ, mới giải thoát được, chứ chẳng ai tu giùm mình được. Thôi cái chuyện đó một lát nói lại. Bây giờ thế này.
[31:26]Khi ta thấy một người bệnh trên giường, ta đau xót.
[31:32]Ta có muốn bệnh giùm không? Có. Có nhiều khi ta thương quá, phải không ạ? Ta thương quá ta thấy ba mình nằm đó bệnh rên. Là con có hiếu. Mình nói: "Thôi cầu trời Phật thôi cho con gánh cái bệnh của ba con, để cho con ba con được khỏe mạnh, thà con bệnh". Đứng thắp nhang mình khấn hoài. Rồi cái bệnh nó từ từ từ nó có chảy qua người mình bắt đầu mình lăn xuống giường mình rên la, ông già ổng đứng đi lên ổng đi ra đi vô ổng hút thuốc phì phèo được không? Được không ạ? Không. Bệnh ai người đó chịu. Thương cách mấy rồi cũng đành chịu. Mà khi mà mình đứng mình khấn với Phật, mình nói thôi đem cho cái bệnh của ba con qua cho con gánh.
[32:12]Thì bệnh không hề chạy qua nhưng mà mình lại được cái đức rất lớn. Vì cái tâm rất là đạo đức mới khấn cái lời khấn đó. Đúng không ạ? Đúng vậy. Rồi bây giờ ví dụ bây giờ thấy người thân trong nhà mình chết, thấy mẹ mình chết. Rồi mình đứng đó mình nói: "Thôi cầu trời Phật cho con chết thế cho mẹ con sống lại". Được không ạ? Cũng không, không ai chết thế ai được. Cho nên trong cái cuộc đời này, ta thương nhau, ta sống với nhau. Nhưng mà có những điều cực kỳ cô độc, không ai giúp ai được cả. Là ăn phải tự mình ăn mới no. Đi vệ sinh phải tự mình đi vệ sinh chả ai đi giùm. Học phải tự mình học. Tu tự mình tu. Bệnh một mình mình bệnh.
[32:55]Chết một mình mình ra đi. Chả ai đi theo được cả. Nên có những cái rất là riêng. Mặc dù trong cuộc sống này có những điều ta phải nghĩ đến nhau, phải giúp đỡ nhau, phải tử tế tương thân tương ái. Nhưng vẫn tồn tại những điều cực kỳ riêng tư mà không ai chen vào cuộc đời ai được. Còn ví dụ như vậy, có một người Phật tử đến gặp ông thầy. Thấy ông thầy ổng ốm yếu quá, cái mới nói sợ ông thầy ổng chết sớm. Mới nói con cầu Phật, con xin... con đứng trước thầy. Con xin cúng dường thầy 10 năm tuổi thọ của con. Cái câu đó có nghĩa gì? Thì người đó không biết sống bao nhiêu, nếu con sống được 50 tuổi con chết thì thôi cho con sống 40 tuổi chết.
[33:42]Còn 10 năm đó con cúng cho thầy để thầy sống được 10 năm. Ví dụ như nếu mà cuộc đời con là được 60 tuổi thì thôi con 50 tuổi con chết. Còn cái 10 năm đó xin cúng cho thầy để thầy sống thêm được 10 năm. Được không ạ? Được không? Không bao giờ được. Không bao giờ được. Ví dụ thầy nói như thầy đây nè. Do thầy là ốm yếu, gầy guộc, tơi tả, xơ xác. Đúng không ạ? Xấu xí. Nên nhiều người Phật tử thấy thương á. Có người nói thôi con cúng thầy 1 năm tuổi thọ. Thấy 1 năm thôi. Cái năm mà... lựa cái năm mà con bệnh hoạn thê thảm nhất con cúng cho thầy cái năm đó. Còn cái năm kia thôi. Có người lại nói thôi con cúng cho thầy 2 năm tuổi thọ.
[34:31]Mà thầy nói 2 năm nào? 2 năm đang khỏe hay 2 năm gần chết? Hai... nó khác nhau nhiều lắm ạ. 2 năm mà gần chết cúng cho thầy thầy muốn chết thầy luôn nữa, phải không? Cúng làm ơn cúng hai cái năm khỏe khỏe thôi chứ còn 2 năm mà gần chết cúng thầy làm chi. 2 năm mắc bệnh ung thư cúng thầy làm chi. Nhưng mà cứ một người con này con cúng thầy 3 năm, con cúng thầy 5 năm, vân vân. Nếu mà cộng hết ra thì được khoảng gần trăm năm. Thì như vậy mà nếu mà có cái chuyện người này cúng được tuổi thọ cho người kia thì thầy xin tuyên bố thầy sẽ sống được khoảng 200 tuổi. Nhưng mà có chuyện đó xảy ra không? Không.
[35:05]Thì cái việc mà một người mà phát nguyện cúng tuổi thọ cho người khác, nghĩa là gì? Ý nghĩa là gì? Không có nghĩa gì hết. Chỉ có nghĩa một điều là chính cái người khấn nguyện á tự nhiên lại sống dai thêm. Do có cái phước, do có cái tâm. Do tâm tốt quá cho nên khiến mình được sống thêm nữa. Tại vì mình muốn cho thầy mình được sống lâu nên chính mình được tăng tuổi thọ. Còn ông thầy thì sao? Đúng thời đúng giờ ổng cũng đi mất tiêu, cũng chết ngắt. Chẳng ai cúng ai được cái tuổi thọ. Cho nên trong cuộc đời này, có những cái điều ta cho nhau được và có những điều ta không cho nhau được. Không cho nhau được.
[35:44]Ví dụ như cơm cho nhau được, gạo cho nhau được phải không ạ? Bánh cho nhau được. Nhưng mà cái no bụng không ai cho ai được. Cái đó phải tự người đó ăn thì thôi, thì mới... mới no. Chứ mình gạo cho được nhưng mà không cho được cái no. Tiền cho được nhưng mà không cho được cái phước ạ. Đúng không ạ? À ta... công việc ta làm giùm được nhưng ta không cho được cái sức khỏe. Của người nào là của người đó. Nên hôm nay vậy, trong cái đạo lý của Phật dạy, ta thấy có hai điều ngược nhau. Một cái điều là phải giúp nhau, phải thương nhau, hỗ trợ nhau. Nhưng có một điều là mỗi người phải tự mình làm đảo cồn nương tựa cho chính mình.
[36:29]Là cái rất riêng. Có cái gì đó vừa chung và cái gì đó vừa riêng. Và ta phải biết cả hai. Khi đến với Phật pháp tu hành, ta phải hiểu cả hai điều này. Cái gì chung hết sức mà giúp nhau. Cái gì riêng tự mình nỗ lực mà đi một mình.
[36:50]Bây giờ ta nhìn lại cái chết. Khi ta thấy cái người thân ta trước cái giờ phút lâm chung cuối cùng, ta yêu thương cách mấy cũng không kéo lại được. Vì tới lúc người đó phải... phải ra đi. Không ai chết thay ai được. Và cũng không ai chết theo ai được một cách tự nhiên. Trừ trường hợp là bị bắt giết bỏ theo thôi. Hồi xưa có một cái số quốc gia, có một số bộ tộc họ có cái tục lệ ta gọi là man rợ. Là một người chết thì giết thêm một số người đi theo để cho có bạn. Ví dụ ông vua ổng chết, thế là bắt thêm một số cung nữ đốt cháy, giết chết luôn để theo hầu ổng trong cái cõi kia. Đố ai biết có theo hầu được không? Có không? Không.
[37:42]Vì sao? Vì thứ nhất, ông vua ổng có cái nghiệp của ổng, ổng đi một con đường khác. Những người cung nữ đó mặc dầu tuy sống với vua nhưng có cái nghiệp riêng của mình, có khi đi đường khác. Mà cái người mà chết cháy đen thui xuống, cái hồn nó cũng đen thui, ông vua ổng chịu cho hầu ổng nữa không? Nếu có được? Không. Không ai dám cái người... ồ sống lúc đẹp thế này, bây giờ người đen thủi đen thui cháy khô queo nói làm hầu tui. Không có chuyện đó. Nhưng mà đó là tục lệ man rợ. Và những bộ tộc nào, những quốc gia nào mà có cái phong tục đó thì những bộ tộc quốc gia đó bị tuyệt diệt hết trơn. Giống như Chiêm Thành cũng vậy.
[38:20]Chiêm Thành ngày xưa vua chết cũng phải giết theo những cung nữ, quốc gia đó tuyệt diệt luôn. Hoặc là Maya ở Nam Mỹ cũng vậy. Nghĩa là họ cứ giết người tế thần rồi giết người để chôn theo người chết, quốc gia đó mất tích luôn, nền văn minh đó hủy diệt luôn. Đó là cưỡng lại cái quy luật, không ai được chết giùm cho ai, cũng không ai được chết theo ai. Thế còn cái chuyện mà Lê Lai chết thay cho Lê Lợi là thế nào? Khi mà giặc Minh bao vây hết rồi thì vua Lê Lợi lúc đó trong cuộc kháng chiến không còn đường thoát. Thì lúc đó Nguyễn Trãi mới tư vấn, nói chỉ còn một cách duy nhất thôi, phải có một người chết thay.
[39:01]Vì thời xưa là họ không có hình ảnh. Không ai biết mặt Lê Lợi thật sự hết. Chỉ nhìn cái màu áo thôi, đoán đó là vua. Thế là theo cái mưu mà Nguyễn Trãi bày thì Lê Lai xung phong. Là mặc lấy cái áo của Lê Lợi, cưỡi con ngựa của Lê Lợi và mở một con đường máu đi ra. Là dụ cho quân Minh đổ dồn theo cái hướng đó hết và mở trống một khoảng trống. Thế là Lê Lợi mặc đồ lính, luồn trong bụi, trong lau trong lách để vượt ra khỏi vòng vây mà trốn đi. Mà tái lập lại cuộc kháng chiến đánh quân Minh tiếp. Còn Lê Lai xông pha với một toán quân, không phải một mình Lê Lai chết đâu nha. Một toán quân đi theo hầu, đánh dốc vào một con đường
[39:40]máu thì thu hút quân Minh kéo về đó, đánh nhau một lát thì nó bắt được Lê Lai và nó giết chết luôn. Do đó gọi là cái đó có gọi là chết giùm được không?
[39:52]Chết thay được không? Gần như là được phải không ạ? Nhưng mà cũng không phải. Cũng không phải. Cái đó là một cái biện pháp đối phó, chống lại kẻ thù, mà gánh cái hoạn nạn cho chủ. Và số của Lê Lợi chưa chết để mà lên làm vua. Mà cũng là cơ hội để Lê Lai bày tỏ cái lòng trung nghĩa của mình. Thì nó tạo thành cái ân nghĩa giữa Lê Lai và Lê Lợi đời đời kiếp kiếp. Đó. Nếu mà theo nhân quả thì ai làm phước thì nấy hưởng. Không ai cướp cái phước của ai được. Nhưng mà có phước rồi thì nó có hai phần.
[40:40]Một là hồi hướng. Hai là chia bớt cái quả báo, tặng bớt cái quả báo khi nó xảy ra. Ví dụ như một cái người đó họ đi đắp cái con đường, họ bắc cái cầu đi qua suối qua khe. Họ bắc xong cái cầu rồi, họ đứng mà họ giữa trời họ mới hồi hướng thế này: "Dạ con làm được cái công đức này, con có một số phước, xin đem cái công đức này con hồi hướng cho ba mẹ con được khỏe mạnh". Gọi là hồi hướng công đức. Thì cha mẹ của cái người đó tự nhiên bớt bệnh. Chuyện đó có. Vậy tại sao nói người này làm phước mà lại người kia hưởng? Lý do? Lý do? Lý do là thế này. Là phải là cha mẹ con cái thì phước nó mới chạy qua được.
[41:29]Tức là cha mẹ đã nuôi dạy con. Đó, có cái ân nghĩa thì mình mới hồi hướng qua được. Chứ còn không có ân nghĩa, không hồi hướng được. Ví dụ bây giờ mình đứng mình bắc cái cầu, cái mình thấy bên xóm bên kia có cái người đó họ bị ung thư. Mình nói thôi con đem phước này hồi hướng cho cái người bên kia họ hết bệnh. Không được. Không có ân nghĩa nhau, phước nó không chạy qua. Mà chạy qua nó chạy được một phần nhỏ, chứ không chạy được hết. Ví dụ như ta hồi hướng cho người thân mình thì được, nhưng mà người thân mình chỉ hưởng một chút thôi, chứ không hưởng được hết cái phước của mình. Mà trong kinh hay ghi là 1/7 á.
[42:05]Tức là phước nó chia 7 phần thì cha mẹ mình hưởng được 1 phần. 6 phần vẫn mình hưởng hết. Do đó là bây giờ một người con cứ đi phóng sinh, cúng chùa, bắc cầu, cầu nguyện cho ba mẹ, thì cha mẹ hưởng được 1/7, còn 6/7 đó người con vẫn hưởng hết. Chứ nhân quả nó không có chịu hết. Đó là hồi hướng. Còn bây giờ cái trường hợp thế này. Ví dụ như khi cái người con làm phước, đến khi người con giàu sang. Thì đó lấy cái đó nuôi bố mẹ mình thì được. À nuôi được. Vì sao? Vì ngày xưa bố mẹ nuôi mình, bây giờ mình nuôi lại, thì cái nhân quả nó khỏa qua lấp lại thì được. Đó. Nhưng mà cũng chính là người con làm phước thì người con mới làm ăn thành công.
[42:49]Chứ không có chuyện người con làm phước mà cha mẹ làm ăn thành công. Nên phước ai người đó hưởng. Hưởng phước rồi thì chia phước được. Thì chia cái thành quả được, chia tiền, chia bạc được. Chứ còn phước, sự thành công, của người nào cũng là của người đó. Hoặc là trong luật pháp, chúng ta cũng có cái câu này, gọi là "Luật pháp bất vị thân". Cái tội ai người đó chịu, chứ không có quy cho người khác. Luật pháp nó cũng như vậy. Ví dụ bây giờ là hai anh em ruột cùng đi ra cái quán ngồi chơi. Bỗng nhiên có vụ xô xát đánh nhau. Thì cái người em mới lỡ tay đâm chết người ta. Thì khi mà công an lại bắt thì sau khi mà điều tra hết tất
[43:35]cả mọi ngọn nguồn, nghe mọi nhân chứng kể hết, thì công an bắt tội người em thôi, còn người anh không bắt. Là vì sao? Vì tội ai người đó chịu. Chứ không có cái tội người này mà người kia nói anh là anh cho nên thôi anh cũng phải có cái tội chung, không có chuyện đó. Tội ai người đó chịu. Nhưng mà... nhưng mà con người thì có chạy án giùm được. Cái người anh về cái lo lót tiền để cho em mình đó, thì đó chuyện đó thì có. Nhưng mà trên luật pháp thì cũng giống như là Phật pháp vậy, tội ai, công ai, người đó chịu nha. Rồi bây giờ cái quan trọng nhất là cái nội tâm của mình. Ta tu hành, ta làm phước, ta sống tử tế là chuyện bên ngoài.
[44:18]Nhưng cái tu hành quan trọng nhất là cái nội tâm ta. Làm sao cho đừng có phiền não, đừng loạn động và đầy ngập lòng từ bi. Thì cái nội tâm trong lòng ta, tuyệt đối không ai làm giùm được. Chính mình phải tu cho mình thôi. Và cái quan trọng nhất của sự tu hành chính là tu dưỡng nơi nội tâm này, không ai làm giùm ai được. Ví dụ như là mình đang còn nổi sân. Không thể nói là: "Chị ráng tu cho tôi hết nổi sân nha. Chị sám hối cho tôi hết nổi sân". Được không? Không được. Chính mình phải diệt trừ cái tâm sân của mình, chứ không ai diệt trừ cái sân giùm mình được. Hoặc là mình còn cái tham lam, thì phải chính mình trừ
[45:01]diệt đó thôi, không ai diệt trừ giùm mình được. Hoặc là chính mình còn cái kiêu mạn. Cái tâm mà cứ muốn hơn người khác, thích hơn người khác, khoe khoang, tự hào vì hơn người khác. Thì cái tâm đó là một tâm xấu và chính mình phải diệt trừ, không ai diệt trừ giúp mình được. Nhớ như vậy. Nên trong cái sự tu hành, thì cái việc mà diệt trừ phiền não, nhiếp tâm trong thiền định là một cái con đường cực kỳ cô đơn. Nên các vị thiền sư hay nói là "thường độc hành, thường độc bộ". Tức là một mình đi trên con đường hoang vắng.
[45:41]Ta có thể đi chung với mọi người trên con đường đời. Vợ chồng đi với nhau được trên con đường tình. Bạn bè có thể đi được chung với nhau trên con đường hoạn lộ, quan chức. Nhưng mà riêng cái sự tu hành nội tâm thì ta phải đi một mình. Đường đạo đi chung được ha. Đồng đạo, tình đạo hưởng chung được. Nhưng mà sự tu hành của đạo lý thì cực kỳ cô đơn, chỉ một mình ta đi lấy mà thôi.
[46:16]Trên con đường đó tuyệt nhiên không có bóng người thứ hai. Phật dạy ta. Thầy ta dạy ta. Tam bảo gia hộ cho ta. Nhưng đi... Một mình mình đi. Không ai đi giùm được. Và trên con đường độc hành, độc bộ đó, giữa những muôn trùng rừng rậm, gai góc, nhiều hang, nhiều lối, nhiều ngõ, tự ta phải tìm mà đi theo sự dạy dỗ của thầy của ta, theo sự dạy dỗ của Đức Phật kính yêu. Là bây giờ ta đứng trước một ngã không phải ngã ba nữa, mà ngã sáu. Không biết là rẽ phải, rẽ trái hay rẽ giữa. Không biết, ta phải nhớ lời Phật dạy. À Phật dạy rằng: muốn đối trị với tâm sân thì phải khởi tâm... tâm gì? Tâm từ bi. Phải không ạ?
[47:13]Muốn đối trị tâm sân phải thấy mình là vô thường, là cát bụi. Thì như vậy, khi mà tâm ta nổi lên phiền não thì ta lựa chọn một con đường mà đi. Giống như là đứng trước một ngã năm, ngã sáu. Tự biết con đường nào mà đi sẽ đưa tới an lạc. Chứ không có mà đi bừa làm cho cái sân nó lại nổi lên nhiều hơn. Ví dụ như thế này. Có người nói... Nói tôi nổi sân quá không biết làm sao. Có người kia mới dạy đó: "Anh sân cái vụ gì?" Nói: "Cái người hàng xóm nó cứ chửi tôi hoài". "Thì bây giờ tôi có cái cách này giúp cho anh anh hết sân nè. Mỗi khi hàng xóm nó chửi anh, nó chửi xéo anh đó, anh coi nó như con chó sủa bên đường".
[47:57]Thì mình đâu có giận con chó sủa làm chi. Cái mình thấy "À có lý à". Họ chỉ cho mình một con đường phải không ạ? Coi người hàng xóm như con chó để khỏi phải để ý, khỏi phải sân. Con đường đó đi đúng không? Con đường đó có đi tới cái chỗ hết sân không? Có không? Ai nói có? Ai nói có là đi làm chó ạ. Đọa làm chó liền ạ. Tại mình coi người ta như chó. Cho nên cái con đường mà người hàng xóm chỉ á, là một con đường bậy. Mình đứng trước cái ngã năm ngã sáu, cái con đường cái ngõ đó là ngõ đi bậy. Không hết sân mà làm mình hết phước và làm mình đọa làm chó luôn. Nhưng mà nếu mà mình nghe lời cái người nào mà chỉ mình kiểu đó, coi...
[48:37]thôi cứ coi người hàng xóm chửi mắng mình như con chó sủa gâu gâu đừng để ý, cái con đường đó đi sai. Con đường đó không làm mình hết sân, con đường đó không làm mình hết phiền não mà làm mình tổn hết phước à. Bây giờ mình vô thầy mình mình mới hỏi: "Dạ mô Phật, con thưa thầy Hạnh Bảo, bây giờ con nổi sân quá hàng xóm chửi xéo con hoài thì con làm sao?" Thì thầy Hạnh Bảo mới dạy thế này: "Khi mà hàng xóm chửi con, con phải khởi cái tâm yêu thương họ. Yêu thương vì người đó họ si mê, họ vô minh, họ phiền não, họ không biết đạo. Và con thấy họ cái khẩu nghiệp như vậy sẽ khiến cho họ đọa. Có khi họ đọa làm chó lẫn nha, phải không, cũng cũng chó. À.
[49:17]Nhưng mà cái con chó mà thầy mình nói á là nói trong cái từ bi, cái nhân quả, cái đạo lý. Đó, và thương người ta tội nghiệp, người ta cứ gieo cái nhân mà khẩu nghiệp đó có khi đọa làm súc sinh. Cho nên bây giờ ta phải thương họ, cứ rải lòng từ cho họ, tự nhiên lòng sân của con nó sẽ tắt". Cái mình về mình thực hành. Đó hai con đường rất giống nhau nha. Một ông bạn kêu mình cứ... cứ gán cho người ta là con chó sủa để khỏi sân. Còn ông thầy mình thì ổng nói rằng rất tội nghiệp cho họ, họ mà cứ gieo cái khẩu nghiệp như vậy có khi họ đọa làm chó thiệt ạ, nên mình phải thương họ. Tức là khơi cái lòng từ bi dậy.
[49:54]Thế mình nghe lời ông thầy mình, mỗi khi nghe hàng xóm nó chửi xéo cái mình khởi lòng thương họ tội nghiệp. Họ họ đang gieo cái nhân xấu. Mình thấy mình hết sân thiệt. Như vậy trong cái ngã năm ngã sáu để đi, mình chọn đúng cái con đường ông thầy mình dạy, hết sân. Nhưng mà để khởi được cái tâm từ bi yêu thương thì chính mình phải... phải khởi. Phải không ạ? Chính mình phải quán, chính mình phải khởi cái tâm yêu thương, chứ thầy mình không khởi giùm mình được. Thầy mình dạy thôi chứ thầy mình không khởi cái tâm từ bi giùm mình được. Chính mình phải khởi cái tâm từ bi yêu thương chúng sinh, chứ thầy mình không khởi giùm được.
[50:31]Nên ta có thầy, có bạn, có mái chùa yêu thương, có Đức Phật từ bi, có đạo lý nhiệm mầu. Nhưng trong cái sự tu hành, trong nội tâm thì ta cũng phải đi một... một mình. Không ai làm giùm ta được. Cho nên Phật mới nói rằng là: "Này các tỳ kheo, các ngươi hãy làm đảo cồn nương tựa cho chính mình". Là cái ý chỗ này. Đó, Phật dạy ta rất nhiều nhưng Phật không đi thế ta được. Ta vẫn phải tự đi trên đôi bàn chân của mình. Mà Thiền sư Huyền Giác mới nói rằng: "Thường độc hành, thường độc bộ". Là cứ phải đi một mình. Và cái này là không ỷ lại. Vậy nói thưa thầy hôm nay thầy giảng bài này để làm cái gì vậy?
[51:13]Nãy giờ thầy nói quá chừng, nói lải nhải nói hoài để làm chi vậy? Để làm chi vậy? Để thế này. Để thế này. Là có những cái điều quý Phật tử nỗ lực làm chung với mọi người. Tương thân, tương ái, giúp nhau được. Cùng đi lên chùa lễ Phật, rủ nhau đi chùa tụng kinh tu tập. Có những cái đi chung rất là đẹp. Nhưng mà có những cái phải đi riêng, lặng lẽ âm thầm. Và cũng rất nỗ lực. Cả hai cái đều phải nỗ lực. Chung cũng nỗ lực, mà riêng cũng... cũng nỗ lực. Mà hai cái đó khác nhau. Không có cái này nó làm giùm cái kia được. Giờ không có nói rằng là: "Ồ hôm nay đi chùa đông quá, thôi chị lên chị tu nha, em dưới này em nấu bếp".
[52:04]"À em nấu bếp cho rồi mình tu chung, mọi người mình nửa vãng sanh chung, nửa mình chứng đạo chung". Không. Không có chung chuyện đó. Là nếu người huynh đệ mình đi chùa rất là đông, đi chung hết. Mọi người lên trên... trên chánh điện họ lễ Phật, họ ngồi thiền. Sau này họ đắc đạo họ đắc. Còn mình đi xuống nấu bếp. Không đắc. Ủa nói như vậy không có công gì sao? Mình có phước. Có phước là mình hỗ trợ cho cái người kia họ tu họ chứng, thì sau này mình cũng được giàu sang vậy. Cũng được no cơm ấm áo đầy đủ vậy. Nhưng mà họ làm thánh, mình chỉ là đệ tử học trò thôi. Vì sao? Vì "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng".
[52:46]Mình lo ở nhà bếp mình ăn nên mình no. Người ta trên chánh điện người ta tu nên người ta chứng. Nên có cái chung, nhưng mà trong cái chung đó vẫn có những cái rất riêng. Do đó, hiểu điều này thì ta phải biết nỗ lực. Nỗ lực là sao? Nghĩa là khi giai đoạn công quả để hỗ trợ cho huynh đệ tu, ta cũng nỗ lực hết mình. Ta cũng dọn dẹp vệ sinh, nhà vệ sinh mình dọn dẹp cho sạch. Bếp núc mình vô mình nấu, phụ bưng cơm dọn nước, huynh đệ tu. Đó là cái chung. Nhưng cái phần riêng mà lặng lẽ nhiếp tâm trong thanh tịnh vẫn phải nỗ lực riêng, không ai tu giùm mình được. Vẫn phải lặng lẽ niệm Phật để cho tâm thanh tịnh.
[53:26]Lặng lẽ phải quán thân này là vô thường để cho tâm này thanh tịnh. Chứ không ai làm giùm mình điều đó. Chứ không có cái người kia họ niệm Phật, người kia họ đang quán cái thân vô thường, mình đây mình nấu cơm cho họ ăn thì tự nhiên mình thanh tịnh nội tâm. Không có chuyện đó. Nên nói câu này để ta hiểu rằng trong cuộc sống muôn trùng này có những điều rất chung và có những điều rất riêng. Và trong đạo lý tu hành cũng vậy, có những điều rất chung và cũng có những điều rất riêng. Những cái rất chung đó là gì? Là để ta tạo phước. Là ta thương nhau, ta giúp nhau, tạo thành cái phước. Giống như huynh đệ mà tu như thế này,
[54:07]mình ra sau mình lặng lẽ mình nấu cơm cho người ta ăn, thì đó là cái rất chung, mình hỗ trợ huynh đệ tu, mình được phước rất nhiều. Nhưng mà người ta tu người ta đắc, rồi mình không đắc à. Vì sao? Vì cái nội tâm là một điều rất riêng. Cái việc diệt trừ phiền não, việc khai mở tâm linh là việc rất riêng, không ai làm thay cho ai được. Ví dụ bây giờ thì ta hỗ trợ cho cái vị đó tu chứng luôn. Thì vị đó chứng chứ chứng giùm mình cũng chẳng chứng được. Nhưng mình được cái phước và được cái duyên để đó. Có thể 100 năm sau, 1000 năm sau tới lúc mình cũng phải nỗ lực tu để chứng. Nhưng mà tới lúc chứng mình cũng phải nỗ lực chứ không có mà tự nhiên mà...
[54:50]mà chứng được. Chính mình cũng phải nỗ lực. Nên hôm nay ta nói với nhau cái bài là "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng" là để hiểu rằng... Ta đừng có nỗ lực lầm nha. Nói ồ con đi chùa siêng quá mà tại sao bây giờ huynh đệ con người nào người nấy được chứng đạo, được xuất gia mà con cứ lẹt đẹt hoài. Đời bất công quá, nhân quả có không? Nói đúng như vậy. Tại vì mình nỗ lực lầm cái chung mình tưởng là cái... cái riêng. Không được. Là phần tu chứng là một chuyện riêng, phần tạo phước là một chuyện riêng. Không có nhầm lẫn điều... điều đó. Công việc thì làm giùm được.
[55:34]Nhưng mà sự tu hành vẫn không làm giùm nhau được. Là ví dụ như bây giờ nói, bây giờ tôi mắc lên chánh điện niệm Phật. Có cái áo này đi nãy đường xe ai nó tạt vô sình rớt lum, chị giặt giùm tui nha. Thì giặt được giùm. À chị nấu giùm tôi miếng thuốc nha. Hôm nay tôi đi tôi mang cái thang thuốc theo, này phải uống bác sĩ với thầy thuốc dặn. Mình nấu thuốc giùm được cho huynh đệ mình tu được. Nhưng mà cái nhiếp tâm trong thanh tịnh thì mình không làm giùm người kia được. Người kia vẫn phải tự họ lên chánh điện quỳ lạy Phật với lòng thành kính. Người kia vẫn phải lên chánh điện, bắt chân kiết già ngồi nhiếp tâm trong thiền định. Chứ mình không làm giúp được.
[56:16]Mình nấu cơm giùm họ được, mình giặt đồ giùm họ được, nấu thuốc giùm họ được. Nhưng mà tâm ai nấy... nấy nhiếp. Chứ không có người này làm cho người kia thanh tịnh được. Có một lần, có một cái chuyện thế này. Có mấy cái bậc gọi là nhân sĩ. Nhân sĩ. Thì những cái vị nhân sĩ này thì họ cũng nghiên cứu tâm linh. Nghiên cứu đạo này một chút, nghiên cứu đạo kia một chút. Cái họ mới nói thế này. Phải làm sao tìm ra được trên đất nước Việt Nam này có 9 cái linh địa. 9 cái linh địa. Và tại mỗi cái linh địa đó mình xây một cái chùa cho 9 vị chân tu. Khi mà tìm được 9 cái linh địa, tìm được 9 vị chân tu đem về đó cho
[57:03]tu rồi thì cả cái đất nước Việt Nam này sẽ bừng bừng phát triển. Ta nghe hấp dẫn không?
[57:13]Hấp dẫn không?
[57:19]Nó trật lất chứ có gì đâu hấp dẫn. Tức là cái người đó, cái mục tiêu của họ là muốn cho đất nước Việt Nam hùng cường phát triển, thì họ lại nhờ 9 vị chân tu đứng trấn ở 9 cái linh địa.
[57:34]Nó mới vô duyên, nó không có công bằng. Cái chuyện mà cả đất nước này phát triển là nỗ lực của ai? Là nỗ lực của toàn dân. Phải không ạ? Toàn dân, từng con người phải biết nỗ lực, phấn đấu, rèn luyện, bước lên, đoàn kết yêu thương nhau. Chứ đâu có thể nào mà cả cái toàn dân buông trôi, sống không hay không biết, vô minh mờ mịt, giao hết công việc cho 9 ông nào đó gọi là chân tu đứng trấn ở 9 cái linh địa, tự nhiên cả nước giàu lên. Cái điều đó đúng không? Hoàn toàn sai lầm và mê tín. Và sao? Và mình thì cứ lo chơi cho sướng, kiếm 9 cái ông nào đó bắt ổng tu cho nó chân chính. Tu cho nó cực khổ, mình thì hưởng phước sung sướng. Hợp lý không ạ?
[58:22]Không, không hợp lý. Nên cái lý luận đó nghe thì nghe nó thần bí, nhưng nó sai lầm. Vì sao? Vì "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Muốn cho cả cái đất nước này phát triển thì toàn dân Việt Nam ai cũng phải tu dưỡng, rèn luyện nỗ lực phát triển đoàn kết. Chứ không có cái chuyện mà bắt có 9 cái ông mà ổng làm thế giùm cho tám chục triệu con người này mà giàu sang lên được. Nên đây là một cái... cái sai lầm vậy đó. Ta hiểu những điều để đừng có bị người ta đem mình vào trong cái mê tín. Tuy nhiên, ta không có phủ nhận vai trò của những người kiệt xuất tiên phong dẫn đường. Cũng giống như vậy. Ta không thể có cái đạo Phật nếu không có Đức Phật xuất hiện.
[59:07]Ta không thể có một triều đại vinh quang nếu không có những vị vua đầu tiên mà đứng lên mở mang cái triều đại đó. Cũng giống như là khoa học ngày nay cũng không thể tiến bộ vượt bậc nếu không có những nhà bác học xuất sắc. Cho nên có những cá nhân tiên phong, kiệt xuất, nắm giữ cái vai trò dẫn đầu cho cái cộng đồng, cho quần chúng là có. Ta biết ơn những người đó, ta vinh danh những người đó. Nhưng mà để tạo thành những cái công trình lớn cũng phải là sức lực của tất cả mọi người, chứ không có là cá nhân của ai được. Dù có những con người kiệt xuất dẫn đường nhưng mà phải rất đông con người góp sức vào.
[59:48]Nên ta hay nói là cách mạng là sự nghiệp của quần chúng là vậy đó. Để chiến đấu giành lại được độc lập cho quê hương không phải là một hai anh hùng mà được. Mà phải là gì? Mà phải là cái sức chiến đấu của toàn dân. Đó, cũng vậy, muốn đưa đất nước này vượt lên là phải toàn dân đứng lên, nỗ lực nhưng mà đặt dưới sự lãnh đạo của một vài người kiệt xuất, điều đó có. Thì trong đạo ta cũng vậy. Muốn cho Phật pháp được phát triển hưng thịnh thì tất cả mọi người phải tu nhưng mà dưới sự dạy bảo của một vài vị cao tăng kiệt xuất, điều đó có. Ta biết ơn một vài những vị danh nhân, cao tăng kiệt xuất. Nhưng chính mỗi người chúng ta phải hết sức là tinh tấn
[1:00:35]nỗ lực thì mới làm cho đạo Phật này phát triển được. Chứ đừng có ỷ lại nói ồ trong đạo Phật tui có thầy Hạnh Bảo Hạnh Viên, có hòa thượng Tâm Vị xuất sắc rồi, sẽ làm cho Phật pháp này hưng thịnh. Không có chuyện đó. Ví dụ mấy vị là dẫn đường dạy dỗ. Nhưng mà để cho toàn bộ Phật pháp hưng thịnh thì từng con người chúng ta phải tinh tấn tu hành. Đúng không ạ? Nha, từng con người chúng ta phải tinh tấn tu hành.
[1:01:05]Bây giờ ta nhắc lại cái câu: "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". "Ai ăn nấy no". No xong rồi làm gì?
[1:01:18]No xong rồi... giúp đời. Chứ không phải ăn no xong rồi đi ngủ nha. Nói "Ai ăn nấy no", no xong giúp đời. "Ai tu nấy chứng", chứng xong rồi làm gì?
[1:01:31]Chứng xong rồi làm gì? Chứng xong rồi mà độ chúng sinh. Nha. Chứ không phải chứng xong rồi hưởng cái an lạc niết bàn của riêng mình. Nhớ như vậy. Cho nên hôm nay ta nói chuyện với nhau cái đề tài là "Ai ăn nấy no, ai tu nấy chứng". Trong đó để ta hiểu điều này. Thứ nhất là trên đời có những điều mà giúp nhau được, mà có những điều không giúp nhau được. Mỗi người phải tự làm lấy phần mình. Giống như những nhu cầu căn bản của con người như ăn, như bài tiết, sức khỏe, bệnh tật hay cái chết, con người rất cô độc, mỗi người tự đi. Và trong sự tu hành cũng vậy, là có thể giúp nhau về đạo lý, nhắc nhau, tinh...
[1:02:20]khuyến tấn nhau được. Nhưng cái việc mà tu hành nội tâm vẫn là điều hết sức là cô đơn. Như Phật đã dạy, mỗi người phải tự làm đảo cồn nương tựa cho chính mình. Ta hiểu được có những điều chung giúp nhau và có những điều rất riêng không giúp nhau được. Và mặc dù điều nào, điều chung hay điều riêng ta đều hết sức là nỗ lực tinh cần. Nhớ như vậy. Và nhờ hiểu cái chung cái riêng, nên ta biết khi nào là đây là cái chung giúp nhau được nè, đây là cái riêng tự mình đi nè. Lúc nào cũng phải hiểu như vậy để tu mà không... không có lầm lẫn. Nhớ như vậy. Và cái điều cuối cùng là... Cuối cùng vẫn là vị tha vô ngã.
[1:03:07]Ăn no xong rồi phải giúp đời. Tu chứng xong rồi phải độ đời. Đó là lý tưởng của tất cả chúng ta mà Đức Phật đã dạy. Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay có duyên lành. À chúng tôi về đây để trao đổi một vài cái đạo lý nho nhỏ với quý Phật tử. Trước hết cho chúng tôi kính chúc Hòa thượng trụ trì. Mặc dù là vắng mặt hôm nay nhưng mà pháp thể ngài lúc nào cũng an khang, việc Phật sự luôn được viên thành. Xin kính chúc cho Tăng Ni chúng ở đây mỗi ngày được hưng long, được phát triển. Và sớm tu chứng để làm chỗ nương tựa cho chúng sinh một cách xuất sắc, như là các vị vẫn đang làm rất là tốt.
[1:03:54]Chúng tôi cũng xin chúc cho quý Phật tử là đã được nương tựa ngôi chùa linh thiêng như thế này thì sao được nhiều may mắn, sức khỏe trong cuộc sống, và mỗi một ngày đều tiến bước trên con đường tu tập nha. Mong một ngày nào đó chúng ta gặp lại nhau thì nơi cái vùng đất... cái gì Nam... Nam Ban vậy đó. Không còn một người nào mà chưa biết đạo Phật. Nhớ nha. Không còn một người nào mà chưa biết đạo Phật. Từ trẻ tới già ai cũng phải là người đệ tử Phật. Được không ạ? Được nha. Xin chúc. Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.