[0:06]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:48]Con kính bạch trên chư tôn Hòa thượng, chư Đại đức Tăng Ni. Kính thưa quý vị khách quý, cán bộ của tỉnh Đồng Tháp và thị xã Sa Đéc. Kính thưa tất cả quý Phật tử. Bữa nay con xin phép được nói chuyện với quý Phật tử và quý quan khách cái đề tài là "Phật hóa cộng đồng". Sở dĩ có cái đề tài này cũng từ một cái câu chuyện có thực, câu chuyện buồn có thực trong cuộc sống. Hôm trước có vài cái người Phật tử là Việt kiều ở Canada về họ kể một câu chuyện. Thì có một cái anh Phật tử cũng là người Việt kiều qua bển sinh sống thì anh mới mở một cái, cái nông trại làm nấm. Thì cái, cái ngành làm nấm nó có nguyên một cái hiệp hội,
[1:39]mà anh là được tín nhiệm bầu làm chủ tịch cái hiệp hội chuyên về trồng nấm đó. Thì việc làm ăn cũng rất là tốt đẹp, thì anh cũng thỉnh thoảng cũng về đây, anh đi nơi này nơi kia anh làm từ thiện, nói chung là cũng có lòng. Nhưng lần này những người bạn anh về lên chùa Phật Quang kể rằng anh vừa bị phá sản, ngân hàng họ tịch thu hết tài sản, nhà cửa của anh, công việc anh hoàn toàn thất bại. Bởi vì một vài sự cố kỹ thuật nó cứ tới tấp, tới tấp nó làm anh xui về cái máy phát điện, về nhiệt độ thế nào đó nấm không nở ra, nở ra không đúng chuẩn, rồi cái dồn dập, dồn dập. Mà đặc biệt một cái nữa là tất cả những cái thành viên của cái hiệp hội làm nấm
[2:26]đó họ không yểm trợ anh, không cho anh mượn tiền để mà qua cơn khó khăn. Trái lại, họ bí mật cấu kết với ngân hàng là họ xúi ngân hàng là đúng ngày là lấy hết tài sản và họ sẽ mua lại cái tài sản đó với giá rẻ. Là, ảnh là chủ tịch cái hiệp hội mà tất cả những thành viên trong hiệp hội đó chờ ảnh phá sản là xâu xé tài sản của ảnh liền và ảnh phá sản luôn. Bây giờ thì ảnh không còn đường gì hết. Thì khi nghe kể như vậy, nếu mà ta nhìn theo con mắt của nhà Phật á thì ta có thể nói thế này: Ờ đâu kiếp trước á, chắc có lẽ là anh cũng gây một cái nhân gì đó nó không tốt nên đời này không ai bị mà tự nhiên anh là chủ tịch hiệp hội nấm mà anh bị phá sản
[3:10]một cái, không còn gì, không ai giúp đỡ, vỡ tan, mất nhà, mất cửa hết luôn. Thì đó là nếu ta nhìn theo nhân quả của nhiều kiếp thì ta nói như vậy. Nhưng mà sự thật nó có một cái nhân quả gần. Khi mà nghe quý Phật tử nói vậy, chúng tôi mới nói rằng: "Cái lỗi của anh là bao nhiêu năm anh làm chủ tịch hiệp hội trồng nấm mà anh không Phật hóa được hết cái hiệp hội của mình. Tức anh không làm cho những cái người thành viên trong hiệp hội trồng nấm đó là ai cũng phải theo Phật hết, có được cái đạo đức của đạo Phật hết. Nếu mà trước đó bao nhiêu năm, khi anh làm chủ tịch hiệp hội trồng nấm, song song với cái việc điều hành,
[3:48]điều phối hội, anh đem giáo lý cho họ, cho họ biết được Phật pháp, biết quy y Tam Bảo, biết mở lòng từ bi, biết hỗ trợ lẫn nhau thì khi mà anh bị nạn, tức khắc họ sẽ mở lòng giúp anh để vượt qua cơn khốn khó, chứ không phải là họ kết cấu với ngân hàng để mà xâu xé hết tài sản của anh. Anh đã không làm cho người ta trở nên tốt trong một thời gian dài, nên khi anh gặp nạn, anh lãnh cái quả báo." Và đó là cái cảm hứng để chúng ta nói với nhau cái bài giảng hôm nay là "Phật hóa cộng đồng". Nghĩa là một thời gian dài ta sống, có thể là ta biết Phật pháp rồi, ta biết tu tâm dưỡng tánh, ta biết mở lòng thương yêu người,
[4:35]ta biết tránh điều dữ, ta biết làm điều lành, ta biết yêu thương đất nước này, ta biết yêu thương đồng bào của mình, tốt rồi đó. Nhưng mà nếu ta không giúp cho mọi người chung quanh ta cũng giống như vậy, coi chừng ta sẽ có ngày lãnh hậu quả. Ta tốt rồi mà ta không làm cho người khác tốt theo thì ta vẫn bị một cái tội ích kỷ và quả báo nó sẽ chực chờ ta đó. Chực chờ không phải là kiếp nào xa xôi đâu, ngay kiếp này, có chuyện xảy ra là ta sẽ bị lãnh hậu quả. Ví dụ bây giờ, ta ở trong cái xóm ha, ta biết Phật pháp, ta đi chùa, rồi ta cũng đem Phật pháp đến cho xóm làng của mình, khiến cho người trong xóm ai cũng biết đi
[5:16]chùa, cũng biết thương yêu nhau, biết làm lành lánh dữ, thì một lần nào đó cái ta có chuyện gấp rút, nhà ông bà cha mẹ mình bị hấp hối, mình phải bỏ nhà đó mình đi vội, chưa kịp gửi ai hết, nhưng mà cả xóm sau khi họ phát hiện ra là ta đã đi vội vàng khóa cửa ngoài đi mất vì người thân ta là hấp hối ta phải chạy không kịp gửi, tự động cả cái xóm bảo vệ cái nhà của mình. Lúc đó nhà phát hỏa cháy, tự động người ta lại người ta dập luôn, là mình được cứu sống. Mà cái đó là gì? Đó là quả báo hiện đời của cái việc là ta đã Phật hóa được cái cộng đồng của mình, cái xóm làng của mình. Đừng có nói là ở đâu xa, đừng nói là kiếp trước
[5:55]tôi làm phước kiếp này được hưởng, không. Cái việc Phật hóa cộng đồng làm cho ta hưởng được cái lợi ích thiện lành ngay trong đời hiện tại, ta được cái phần thưởng ngay trong đời hiện tại. Cho nên vì vậy mà hôm nay ta nói với nhau cái đề tài này để thấy rằng cái tầm quan trọng của cái việc mà Phật hóa cộng đồng là như vậy. Nhưng mà cộng đồng là gì? Cộng đồng là gì? Cộng đồng tức là những người mà sống chung với ta cùng một môi trường, cùng một tập thể, cùng một tổ chức. Thì mỗi người chúng ta tự nhiên có nhiều cộng đồng cùng một lúc khác nhau. Ví dụ gia đình mình là một cộng đồng, nhưng mình tới cơ quan thì cơ quan là một cộng đồng,
[6:40]ở trong xóm mình là một cộng đồng, rồi nếu mình tham gia nông hội thì nông hội mình là một cộng đồng, rồi nếu mình có tham gia một cái câu lạc bộ khí công thì câu lạc bộ khí công á cũng là một cộng đồng. Vì vậy là mỗi người chúng ta tự nhiên có nhiều cộng đồng lắm, nhưng mà ta sẽ lần lượt ta nhận định từng cái cộng đồng và cái cách để mà ta Phật hóa từng cái cộng đồng như thế nào. Thì cái cộng đồng thứ nhất mà gần gũi với ta trước, thân thiết với ta nhiều hơn cả, đó là, đó là gia đình ta, á, gia đình ta. Gia đình ta là gồm có cha mẹ ta, anh chị em ruột thịt với ta, vợ chồng ta, con cái ta, là những người huyết thống
[7:21]rất là gần, sống nhau chung một mái nhà và chịu chung một cái sinh kế, một cái nền kinh tế của gia đình. Thì khi một người Phật tử nào đã quy y rồi, biết Phật pháp rồi thì cái thử thách đầu tiên của chúng ta là làm sao phải Phật hóa cho được gia đình của mình.
[7:42]Nếu mà ta đi chùa, ta cứ lặng lẽ ta đi một mình ta, rồi ta đi về một mình ta, con cháu lớn lên từ từ ta cũng chẳng để ý, chẳng nhắc nhở nó, rồi nhiều khi nó lêu lổng chơi bời, bị bạn bè hư rủ rê, lâm vào nghiện ngập hút chích, sa đọa đồi trụy thì cái người khổ đầu tiên là ai? Là ta trước. Trong nhà mình mà có một người bị như vậy thì cái nỗi đau dằn vặt cả gia đình rất là khó chịu, chưa nói đến ảnh hưởng tới xã hội. Nên vì vậy mà Phật hóa gia đình, Phật hóa con cháu mình là điều bắt buộc trước hết, nên quý Phật tử hãy nhìn lại mình, nghĩ lại bao nhiêu năm qua mình theo Phật rồi, con cháu mình đã mộ Phật chưa, kính Phật chưa?
[8:29]Nếu mà con cháu mình chưa có kính Phật, mộ Phật thì mình đã thất bại ngay cái cộng đồng đầu tiên là gia đình, mình đã không Phật hóa được gia đình của mình, và hậu quả sẽ rất là lớn, cái nỗi đau buồn sẽ chờ đợi mình ở đâu đó. Trong nhà sẽ bất hòa, gây gổ, tranh giành, tranh cãi và cái xấu ở bên ngoài xã hội sẽ ập vào trong nhà phá tan cái niềm vui nhỏ nhoi còn lại của gia đình mình. Còn nếu mà ta Phật hóa được cả gia đình ta thì cái phước lành cả nhà thật là lớn, cái đức để lại cho con cháu là lâu dài, nhiều thế hệ về sau nữa. Tuy nhiên, có nhiều gia đình cũng không phải là dễ dàng để Phật hóa.
[9:16]Có những gia đình mà người thì mộ đạo, người thì chống đạo, có người lỡ rồi theo đạo này, người theo đạo kia, rồi có người mình theo đạo Phật nhưng mà tiếng nói trong gia đình rất là nhỏ bé, mình không phải là người làm kinh tế chủ yếu cho nên nói những người còn lại trong gia đình không nghe, nên rất nhiều trường hợp khó khăn chứ không phải là hễ ta mộ đạo rồi, ta đem Phật pháp về nhà ta nói là người trong gia đình mình nghe liền đâu. Nếu ta là người làm kinh tế chủ yếu, nuôi cả gia đình thì ta đem Phật pháp về ta nói cả nhà sẽ nghe liền, còn nếu mà ta là người lệ thuộc thì ta nói không ai nghe liền.
[9:55]Ở đây cũng là điều khó khăn, buộc chúng ta phải có cái phương pháp, lát nữa chúng ta sẽ bàn cái phương pháp đó. Cái cộng đồng thứ hai là họ hàng của ta. Họ hàng ta là những người bên nội, bên ngoại, hai bên như vậy, có cái tình thân ruột thịt, Có cái mối tương quan với nhau, có cái tình thương với nhau và thường gặp gỡ nhau trong những ngày giỗ chạp và có một phần trách nhiệm liên đới với nhau, đôi khi phải thăm hỏi lẫn nhau và có chuyện gì cũng phải phụ giúp với nhau. Đó là nguyên tắc, nguyên tắc thôi chứ trong thực tế nhiều khi họ hàng cũng chẳng dòm mặt nhau. Nếu mình sống không có tình nghĩa thì cái người họ chú, họ bác trở nên xa lạ.
[10:36]Nên cái cái khái niệm về họ hàng nó tùy nơi cái đạo đức của từng gia đình. Nếu cái gia đình đó mà ông bà từ đời xưa dạy dỗ kỹ á thì bây giờ con chú, con bác, con cậu, con dì, họ hàng vẫn thương nhau được, vẫn có trách nhiệm, vẫn tới lui thăm hỏi và hỗ trợ nhau trong đời sống. Còn nếu ông bà từ đời xưa mà không dạy dỗ kỹ á thì qua tới đời anh em chú bác, anh em cô cậu dì là bắt đầu là là là xa lạ liền lập tức à. Cái tình nó rất là ít, nó chỉ trong phạm vi gia đình mà nhiều khi không trọn vẹn, chớ đừng có mở ra tới cậu, tới chú, tới cô, tới dì. Chỉ có những dòng họ nào có đạo đức lớn á, ông bà dạy kỹ á thì cái tình thương trong gia đình nó mới tỏa
[11:20]ra cả cái dòng họ lớn, làm cho là các con cháu cách nhau mấy thế hệ, cách nhau mấy cái lớp mà bà con thì vẫn thương vẫn quý nhau. Nên cái khái niệm họ hàng nó cũng tùy nơi, có nơi cái cộng đồng họ hàng rất là đậm đà, tình nghĩa bền chặt, nhưng cũng có những gia đình, những dòng họ mà khái niệm họ hàng rất là yếu ớt. Hiện nay ở Việt Nam mình có nhiều cái dòng họ họ lập từng cái ban liên lạc, ví dụ như ban liên lạc họ Lê, ban liên lạc họ Nguyễn, ban liên lạc họ Vũ, ban liên lạc họ Mai vậy, họ lập từng cái ban liên lạc để nối kết hết cả cái dòng họ trong cả nước đi tìm lại gia phả. Là cái người đó hễ biết đó là họ Mai,
[12:01]họ nói cho họ xin gia phả để truy ngược lại cái Mai này là đời ông tổ là ai, nối kết lại nhau thành cả một cái hệ thống bà con khắp cả nước luôn. Hiện nay cũng đang có, đang làm như vậy thì đó cũng là hay, làm cho người ta có ý thức hơn về cái mối tương thân trong cái tình họ hàng của mình như vậy. Một cái cộng đồng thứ ba là xóm giềng là xóm làng của ta. Đây là cái mục tiêu của ta đây, mục tiêu của ta đây. Xóm làng là những người ở gần nhà ta, ở gần nhà ta. Nghĩa là ta tối lửa tắt đèn có nhau, mở mắt mở cửa là nhìn thấy nhau, đi qua đi lại trong nhà mình đi tới đi đi ra đi vào, đi xa đi về là cứ nhìn thấy nhau.
[12:44]Đó gọi là những người chung một xóm. Thì cái xóm này có khi là một cái xóm nhỏ chừng mười mấy gia đình, nhưng có khi một cái xóm cũng thì cũng là mấy trăm gia đình, nó có mối liên quan trong cái khu phố như thế nào đó làm cho cái tình thân nó ra. Thì chính cái xóm Phật pháp này là cái mục tiêu quan trọng của người Phật tử. Nên hôm nay chúng ta nói chuyện Phật hóa cộng đồng, ta cũng nhấn mạnh nhiều về cái xóm làng lắm. À quý thầy, quý cô ở các chùa khi mà quy y cho Phật tử, khi mà thuyết pháp cho Phật tử thì phải đưa ra cái chỉ tiêu cho Phật tử của mình là về phải Phật hóa cái xóm làng của mình.
[13:21]Phật hóa xóm làng nghĩa là sao? Nghĩa là mình là người trong xóm mà mình biết Phật pháp thì phải làm cho cả xóm biết Phật pháp luôn. Đó gọi là Phật hóa cái xóm làng của mình. Mà nếu người nào mà có thể Phật hóa gần hết cả xóm thì quý thầy, quý cô phải có cái chính sách khen thưởng, khen thưởng là người này đã làm được cái hạnh Bồ-tát, mình biết đạo mà cũng làm cho người khác biết đạo. Cái việc mà Phật hóa xóm làng á nghe coi nó đơn giản nhưng nó rất là quan trọng. Nó quan trọng là sao? Nó quan trọng là nó tạo nên một cộng đồng hỗ tương, biết thương yêu nhau. Ví như ở cái làng quê ta đó, cái người trong xóm dễ có cái
[14:03]tình tương thân tương ái, nhưng mà ta về Thành phố Hồ Chí Minh, ta sẽ thấy là họ ở rất sát nhau, chen nhau rất sát, rất sát nhưng người bên cạnh không biết người bên bên cạnh mình là tên gì, họ gì, ở đâu, làm gì, chẳng bao giờ gặp nhau, mặc dù sát nhà nhau mà chen nhau từng tấc đất á. Còn ở làng quê, có khi ta cách nhau năm bảy thước, có khi cách nhau mấy chục thước nhưng mà biết rất rõ về nhau, đối với nhau cái tình thân ái nó đậm đà hơn. Đây cũng rất là lạ. Mà khi ta Phật hóa cái xóm làng như vậy thì ta làm cho cái xóm đó tự nhiên nó an ninh lên, cái tình hình an ninh trật tự nó nó tốt lên liền,
[14:42]vì cả xóm biết đạo hết, tự nhiên là họ bỗng nhiên họ nhìn ngó lẫn nhau. Ai cũng biết nhân quả thì không ai cho phép ai làm điều bậy hết. Thấy mình muốn chửi người khác, chửi không được, tại vì người bên cạnh mình là người ta cũng là người huynh đệ, đồng đạo với mình. Rồi mình chửi lộn, chửi ai bây giờ? Rồi có một đứa một đứa bé nào trong xóm mà nó đồi trụy, nó sa đọa, tự nhiên cả cái xóm xúm lại dạy nó. Thấy có thằng bé nó hư, nó nó nó mắng cha chửi mẹ thì đi lướt ra gặp hàng xóm là hàng xóm họ kêu lại họ nhắc liền. Tại khi mà có cái tình tương thân tương ái thì họ thấy một đứa con trong xóm cũng như là đứa con của cả xóm.
[15:19]Nên cái gọi là cả cái xóm mà theo Phật, gọi là Phật hóa được cả cái xóm của mình, cái lợi ích thật là vô hạn, nên cái tình hình an ninh xã hội sẽ tốt lên từng ngày, từng ngày. Mà còn một điều nữa, một điều nữa là ta nhớ một điều đạo Phật và dân tộc luôn luôn gắn bó với nhau. Cho nên một cái người mà khi họ yêu quý đạo Phật, tự nhiên họ cũng có cái tình, có cái trách nhiệm đối với cái đất nước này. Nên cái việc mà cả cái xóm mà được Phật hóa hết, được theo Phật hết, bỗng nhiên người ta có cái ý thức bảo vệ cái an ninh của đất nước. Chúng ta thấy trong cái tình hình hiện nay á cái tôn giáo là chính trị.
[15:58]Cái câu nói "tôn giáo là chính trị", câu nói rất là đau lòng nhưng mà là một sự thật. Nên Thánh Gandhi ông mới nói câu này: "Tôn giáo là chính trị. Ai mà không biết tôn giáo là chính trị, người đó chưa hiểu tôn giáo." Ông Thánh Gandhi ổng dám nói từ rất lâu. Bởi vì sao vậy? Bởi vì tôn giáo là gây ảnh hưởng trong quần chúng, mà cái gì mà có được quần chúng đông đảo đi theo thành một lực lượng, bỗng nhiên nó có tính chất chính trị. Nên hiểu cái điều này ta sẽ thấy là có những tôn giáo không bình thường là họ cũng đi truyền đạo, nhưng cái truyền đạo của họ là không phải với cái ý muốn cho người ta tốt lên,
[16:40]mà họ đi truyền đạo với cái ý là họ lôi kéo được lực lượng quần chúng, chuẩn bị cho một cái việc làm bí mật gì đó phía sau mà ta không biết được, không lường trước được. Chỉ có đạo Phật của ta là được nhiều người dân theo mà ta không có tham vọng, không mưu đồ, không tổ chức, không gì hết, lúc nào cũng sống hiền lành, thân thiện theo cái quê hương, đất nước của mình. Vì vậy là trong một xóm làng mà nhiều người theo đạo Phật thì chúng ta ngăn chặn được những cái ảnh hưởng của các tôn giáo xấu có những cái ý đồ xấu kèm theo, mà người dân sẽ sống được hiền lành với nhau, giữ gìn cái trị an cho đất nước mà
[17:18]cũng giúp cho cái an ninh trật tự của cái xóm làng, của xã hội tốt lên. Cái người nào mà thành công trong việc Phật hóa xóm làng của mình, đó là một người thành công rất lớn trong đạo Phật của mình. Là ta có thể tu, ta có thể làm từ thiện nơi này nơi kia, ta tụng được những bộ kinh dài, ta biết niệm Phật, ta ngồi thiền, à ta đi phóng sanh, vân vân, cúng dường trai tăng ta biết hết, nhưng mà nếu chưa biết Phật hóa xóm làng của mình thì ta vẫn có một cái gì đó rất là thiếu trong Phật pháp. Cho nên hôm nay à ta nói với nhau cái bài Phật hóa cộng đồng, ta chú trọng cái chỗ Phật hóa xóm làng của mình.
[17:58]Các Phật tử để ý điều này. Cái cộng đồng thứ tư là trường học á, khi ta còn đi học thì thầy cô, những người bạn học ta cũng là một cộng đồng mà ta có mặt ở trong đó. Cho nên ở đây nếu cái người nào làm việc trong trường học hay là đi học ở trong trường cũng để ý làm sao cũng phải Phật hóa, giới thiệu được Phật pháp đến với cái cộng đồng của mình. Cộng đồng thứ năm là bạn bè, bạn bè này bạn bè tứ phương mà, vô tình đi làm ăn đâu đây gặp bạn bè nhau. Và đó cũng là một cái cộng đồng mà ta phải phải Phật hóa. Cộng đồng thứ sáu là nơi ta làm việc á, nghĩa là ta ở cơ quan hay ở công ty, hãng xưởng gì của ta đó thì nếu mà ai Phật hóa được thì rất là tốt.
[18:39]Nhất là hiện nay là đang có cái khuynh hướng, nhiều Phật tử đang có cái khuynh hướng là Phật hóa cái doanh nghiệp của mình. Là Phật hóa cái doanh nghiệp mình là sao? Phật hóa doanh nghiệp mình là ví dụ như cái người Phật tử đó họ mở một doanh nghiệp, họ tuyển dụng nhiều nhân viên, nhưng mà họ sống theo tinh thần của Phật pháp. Sống theo tinh thần của Phật pháp tức là người chủ đối với nhân viên của mình rất là tốt, không có bóc lột. Nghĩa là dùng cái lòng thương yêu, từ bi vì biết rằng tuy mình bỏ vốn ra mình mở cái doanh nghiệp, nhưng mà những người nhân viên, những công nhân của mình cũng phải làm việc rất vất vả mới
[19:13]chung nhau mà xây dựng thành một cái doanh nghiệp thành công, có lãi, đóng góp được cho cái xã hội, tăng thêm cái thu nhập quốc dân, rồi mỗi người có công ăn việc làm và có thể ta đóng được cái thuế, thêm cái ngân sách được cho Nhà nước. Là cái việc làm tốt đẹp đó là do nhiều người chung sức lại, chứ không phải một mình ta ta bỏ vốn, ta tổ chức là được, mà cứ coi người công nhân như là tôi tớ của mình là không được. Nên theo cái tinh thần của đạo Phật, cái người chủ xem cái người nhân viên của mình cũng như là ruột thịt, đối xử lương bổng, cái chính sách xã hội rất là tốt. Cái đó gọi là tinh thần của Phật hóa hay tinh thần Phật pháp đối với doanh
[19:54]nghiệp, mà cái tinh thần Phật pháp ở trong doanh nghiệp như vậy ta cảm thấy rất gần với đường lối xã hội chủ nghĩa mà bao nhiêu người mơ ước từ xưa đến nay là trong một xã hội không có người bóc lột người. Là bao nhiêu nỗi đau khổ mà nhiều khi ta phải đối diện, ta phải chứng kiến vẫn là cái người bóc lột người á, tức là người có ưu thế, có quyền lực, có tiền bạc thì bóc lột... Cái người khác cái người đến làm thuê cho mình làm cho người ta khốn khổ, mà người ta thất nghiệp, buộc người ta vì sinh kế người ta vẫn phải làm, và phải vất vả rất nhiều, nhưng lấy lại đồng lương không đáng, còn tiền lãi rất nhiều thì người chủ hưởng hết.
[20:36]Thì cái đó gọi là cái sự bóc lột, mà là một sự ác độc. Nó đem lại đau khổ rất là nhiều, nó đem lại sự bất công cho xã hội. Cho nên cái người Phật tử mình nếu là mình có cái duyên phước, mình mở được cái doanh nghiệp, thì cái việc đầu tiên là mình phải làm cho cái doanh nghiệp này sống theo tinh thần của Phật pháp. Là mọi người thương yêu nhau, hỗ trợ nhau, cùng làm việc, chứ không có người bóc lột người. Cái cộng đồng thứ bảy là những cái hội đoàn xã hội đó, những cái câu lạc bộ từ thiện, những hội tương tế, những câu lạc bộ thể thao, những câu lạc bộ giải trí, những câu lạc bộ nghiên cứu gì đó.
[21:15]Ví dụ như mình tham gia trong một cái câu lạc bộ khí công, một câu lạc bộ cờ tướng, một câu lạc bộ nghiên cứu về hoa lan, ấy cái chung nhau một cái sở thích gì đó tự nhiên họ tập trung lại thành cái câu lạc bộ, thì cũng là một cái cộng đồng mà ta tham gia. Những cái cộng đồng vui vui như vậy cũng là một cộng đồng, và bắt buộc ta cũng phải Phật hóa những người bạn của ta như vậy. Đó là nãy giờ ta giới thiệu tổng quát bảy cái cộng đồng mà thường là ai cũng phải có mặt. Những người càng hoạt động nhiều thì tự nhiên mình lại giẫm vào, mình bước lọt vào trong một cái cộng đồng nào đó. Còn cái người ít hoạt động á thì họ chỉ có vài cái cộng
[21:50]đồng thôi là gia đình, mình là xóm làng, họ hàng hết. Người đi học có thêm cái trường học, người đi làm có một cái cơ quan, rồi cái người vui chơi thì có bạn bè vân vân. Nghĩa là càng hoạt động nhiều thì tự nhiên ta lọt vào nhiều cái cộng đồng hơn nữa, và nếu cứ lọt vào một cộng đồng thì trách nhiệm của người Phật tử là phải Phật hóa cái cộng đồng đó. Còn cái cộng đồng cực lớn là như một quốc gia thì cái ý niệm nó khác hẳn nên ta không bàn tới. Hoặc cái cộng đồng cực lớn hơn nữa là cả cái nhân loại này thì thôi ta không bàn tới, nó quá lý tưởng. Quá lý tưởng mà ta cứ nói về nó, ta sẽ không còn thực tế nữa.
[22:27]Ví dụ như một người Phật tử nói thế này: "Là tôi theo đạo Phật cho nên tôi thương yêu tất cả chúng sinh." Cái chữ "tất cả chúng sinh" nó quá lớn, quá khủng khiếp á. Cái chữ "tất cả chúng sinh" nó quá lớn, là ngoài những con người ta thương yêu, ta thương yêu chim trên trời, cá dưới nước, những con con dơi, con dế, con bò, con trâu, thương hết. Trải lòng từ bi khắp đất trời, thương yêu tất cả chúng sinh, thì cái đó là cái lý tưởng của đạo Phật. Một vị thánh trong đạo Phật phải được cái tình thương như vậy. Ta rất là quý trọng, ta rất ca ngợi cái người mà tu tập cái lòng từ bi như thế, nhưng ta yêu cầu là cái tình thương phải
[23:05]thực tế đối với những người chung quanh mình cái đã. Ví dụ miệng ta mở nói: "À, tôi tu theo Phật, tôi thương tất cả chúng sinh", nhưng mà cái người hàng xóm sát bên cạnh ta, chiều nay họ không có gạo ăn, họ qua mượn, ta không muốn cho mượn gạo, ta không muốn cho nữa, thì như vậy cái lời nói thương yêu chúng sinh nó không thực tế, nó ảo tưởng. Cho nên vì vậy mà khi mà nói đến từng cộng đồng để ta thương yêu, ta phải Phật hóa, ta thực tế một chút xíu, là những con người cụ thể trước cái đã, chứ ta không có nói đến những khái niệm quá to lớn như là cả nhân loại, cả chúng sinh. Mà cái chữ "cộng đồng" á nó có cái ý nghĩa này nữa
[23:43]là ta sẽ thấy có những người ví dụ như sống trong một cái môi trường tập thể đông người, sống rất là vui, sống rất là vui mà ai thấy người đó cũng yêu mến, thì nói ở trong đạo Phật gọi rằng đó là một người có đạo lực, có tu tập, nên sống với nhau rất là vui. Còn cái người mà hễ sống chung là sống không được, sống chung lát thế nào cũng có cãi lộn người này, cãi lộn người kia, không thể sống chung trong tập thể được, thì ta trong đạo Phật gọi là người đó không có đạo lực tu hành, tu hành yếu quá, bản ngã to quá, cho nên không sống chung với ai được hết. Cái bản lĩnh của đạo Phật á, của một người tu theo đạo Phật á nó gồm hai yếu tố.
[24:25]Ta nhìn một người mà họ sống được như thế này thì ta biết là người đó tu trong đạo Phật là tu tiến bộ, tu tốt á. Là thứ nhất, nếu quăng họ bỏ vào trong một tập thể đông người, họ sống rất vui. Đó là cái thứ nhất, không đụng chạm, không gây gổ, không xô xát với ai hết, đó là cái thứ nhất. Thứ hai nữa, ta đem họ ta quăng ta bỏ lên hoang đảo ở một mình, không cho gặp bóng người nào hết, họ cũng sống rất vui luôn, không buồn, không bã, không cô đơn gì hết. Nếu mà được như vậy thì người này tu chắc gần đắc đạo hay đắc đạo rồi không biết chừng, khuyên là thánh rồi. Cho nên vì vậy mà ta muốn biết người này phải thánh hay không
[24:59]á, thứ nhất ta bỏ họ vô trong một tập thể cho họ sống. Sau khi sống đạt rồi là coi như cái bài học thứ nhất đã xong. Sau đó ta bắt họ bịt mắt đem vào cái hoang đảo bỏ họ sống một mình. Mấy tháng sau quay trở lại tìm họ coi họ chết chưa, họ buồn mà họ chết rồi thì người này tu chưa đắc đạo, còn họ gặp mình họ vẫn mập mạp, khỏe khoắn, vui vẻ, lạc quan, coi chừng người này đắc đạo à. Đó là hai khả năng. Cái người mà không đắc đạo hay là tu không không lớn á, bản ngã lớn lên thì nó bị hai cái hiệu ứng thế này: Thứ nhất là sống chung với đông người sống không được, lúc nào cũng đòi hỏi, khó chịu, kèn cựa, đụng chạm.
[25:38]Đó là mình để đôi dép đây, có ai để dép chồng lên dép mình bực bội liền. Nói: "Đứa nào dép ai để đây để đôi dép lên nó dơ dép người ta?", chuyện chút cũng bực cũng bội. Còn cái người mà họ không có bản ngã, dép người ta để chồng lên dép mình kệ, vui vẻ, họ để lên dép mình cho dép họ sạch, mình lấy xuống mình phủi lại, không sao hết, vui. Chỗ mình định nằm cái ai lại nằm trước tiên, lại bực la lên: "Chỗ này nãy tôi tôi nằm hôm qua tôi nằm sao bữa nay ai giành chỗ tôi?", ví dụ vậy, cái chuyện gì cũng bực bội cũng la. Còn người có đạo lực là chỗ mình định nằm, mình quét mình dọn rồi cái người ta lại người
[26:08]ta nằm, cái mình đi mình quét chỗ khác. Quét xong mình xách gối mền lại có người chạy lại nằm, cái mình lại đi quét chỗ khác nữa, ví dụ vậy. Đó là sống trong tập thể rất là vui, họ nghĩ rằng họ có cơ hội để họ phụng sự mọi người là họ vui. Nên cái chuyện này giống như trong chuyện của Đế Thích vậy á. Đế Thích hồi là ổng vua ở trên trời đó, thời xưa ổng ở cõi người, lúc đó nó có cái hội chợ đông người, mà lúc cái đời xưa mà làm gì nó có mà đất đẹp như thế này, đồi đất lở lói hon hở hang lỗ rồi có cái đám sơn đông đấm hát nó đứng nó hát, cái mọi người ùa ùa lại coi. Mà người đứng trên cục đá, người đứng dưới gò dưới nổng coi,
[26:43]thì cái ông này ổng lại ổng ổng mới lấy chân ổng ổng quét dọn dọn dọn dọn cái chỗ cho nó để đứng coi, ổng đứng coi thôi. Ổng vừa dọn dọn xong cái người ta thấy đất đẹp quá người ta nhảy ùa vô ba bốn người người ta giành, cái ổng đi ổng dọn chỗ khác. Người ta thấy đất đẹp quá người ta ùa qua đứng người ta giành. Thế là nguyên cái bữa đó cái ổng đi lấy cuốc ổng ban thành cái bãi đất chợ đẹp cho người ta đứng người ta coi cái hội chợ, và ổng thấy vui. Ổng nói sống hay thiệt ta, mình phụng sự cho mọi người hay thiệt. Từ đó bắt đầu ổng đi ổng đắp đường, ổng làm cầu, ổng cất nhà cho người ta. Và ổng thấy cuộc đời vui thiệt, cứ đi làm cho mọi người vui.
[27:14]Nhờ vậy mà ổng làm riết sau này ổng sinh lên cõi trời, ổng làm vua cõi trời luôn, cái phước nó như vậy. Thì cũng vậy, cái người mà tu hành tốt á, họ sống trong tập thể họ rất là vui vì có cơ hội để phụng sự. Còn cái người mà không biết Phật pháp á, sao thấy sao người này giành của tôi, người kia giành của tôi, tôi phải giành, tôi phải giành, cái đau khổ và xung đột. Cho nên vì vậy cái bài học thứ nhất: sống trong tập thể thử coi có vui hay không. Sống trong tập thể mà không vui, người này tu chưa tốt, bản ngã còn to. Hôm rồi vậy, chúng tôi đi ra ngoài Hà Nội dự cái hội thảo về Hòa thượng Tố Liên.
[27:49]Thì Hòa thượng Tố Liên là một vị cao tăng, là người cũng một trong những người có công đầu trong việc chấn hưng Phật giáo ở miền Bắc. Lúc đó đó thì khoảng năm hai mươi mấy ba mươi mấy, những thập niên 20 30 á thì bắt đầu Phật giáo Việt Nam ta chấn hưng. Vì lúc đó là các vị các vị tiền bối nổi tiếng như là cụ Nguyễn Sinh Sắc á, cụ Phan Bội Châu, cụ Phan Chu Trinh, họ hiểu một điều: muốn giành độc lập cho quốc gia phải chấn hưng đạo Phật cái đã. Tại vì khi mà Pháp nó muốn chiếm mình á nó truyền cái đạo của nó tới, thì cái người dân Việt Nam mà lại là lính của Pháp. Và bây giờ phải phải chấn hưng đạo Phật lại,
[28:25]có cái tôn giáo mới giữ linh hồn dân tộc lại. Nên từ cụ Nguyễn Sinh Sắc là khi mà cụ làm quan mà do binh cái người nghèo cái cụ bị bãi chức, cái họ cụ lang thang vào trong miền Nam, cụ làm thầy thuốc. Rồi cụ đi hết chùa này chùa kia, cụ kêu các vị phải chấn hưng Phật giáo lại. Đi đến Thiên Thai, Bà Rịa, về Hội Khánh ở Bình Dương, rồi chùa Linh Sơn ở quận 1, rồi về đặc biệt là về tới Bến Tre, chùa Tuyên Linh thì gặp ngài Khánh Hòa thì cụ mới đồng lòng đứng ra kêu gọi phải chấn hưng Phật giáo, mở trường tập hợp tăng ni dạy dỗ. Nhưng lúc đó cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc thì lúc đó bị mật thám theo quá, chịu không nổi, cụ mới dạt về bên Cao Lãnh cụ núp.
[29:03]Cụ núp cụ ở chùa Kim Quang mới ra vô với cái chùa Hòa Long á, sau này là cái mộ của cụ á, thì cụ mới ẩn ở đó rồi cụ mất sớm năm 29. Nhưng mà lúc đó Hòa thượng Khánh Hòa mới đứng ra chấn hưng Phật giáo. Miền Nam chấn hưng trước, rồi sau đó tới miền Trung ở Huế, cụ Lê Đình Thám và cùng các hòa thượng Giác Tiên rồi đứng ra chấn hưng Phật giáo. Lúc đó ngoài Bắc là ngài Tố Liên, ngài Trí Hải cũng đứng lên chấn hưng Phật giáo theo là ba miền. Khởi đầu từ Nghệ An, cụ Phó bảng đi về miền Nam để kêu gọi chấn hưng, rồi bắt đầu miền Nam nổi lên trước, miền Trung kế tiếp, rồi miền Bắc kế tiếp. Nên hôm rồi chúng tôi về dự hội thảo là nói về Hòa thượng Tố Liên,
[29:38]cái vị có công đầu trong việc chấn hưng Phật giáo miền Bắc. Thì lúc đó nghe các vị kể chuyện về các vị cao tăng của miền Bắc thời đó, nghe rất là cảm động. Cái câu chuyện nhỏ nhỏ nhưng mà làm chúng ta xúc động trước cái tình đạo của các vị tôn túc thời đó. Chuyện các thầy kể: vào cái thời đó miền Bắc rất là nghèo, thì có một người mới đem năm trái cam đến cúng dường cho một vị hòa thượng. Hòa thượng thấy năm trái cam ngon quá ăn không đành, mới sai thị giả đệ tử mình đem qua cúng dường cho một vị hòa thượng khác. Hòa thượng kia gặp năm trái cam mừng quá, tại cái thời đó rất là thiếu thốn, mừng mà không dám ăn, kêu thị giả đem biếu một ông hòa thượng khác.
[30:20]Đi vòng vòng lát trở lại đúng ngay cái ông đầu tiên mà ổng cho năm trái cam. Ổng thấy: "Ủa, năm trái cam mình mới cho ông kia mà sao bây giờ ông này cho mình?", thì ra nó đi một vòng trở lại, là cái tình thương nhau. Hoặc là có hai hòa thượng, Hòa thượng Tâm Thông, Hòa thượng Tâm Nguyện. Hai hòa thượng hai tính khí khác nhau hoàn toàn một trời một vực. Một ông thì gặp đâu là phang đó, nói liền, một ông thì từ từ, nhã nhặn, nói sau. Một ông thì màu mè hoa lá cành, chưng chế, một ông thì sống đơn sơ giản dị. Nhưng hai ông ở chung một phòng, ở cái đơn chung một liêu với nhau, cực kỳ thương yêu nhau, sống nhường nhịn nhau và vui
[30:52]với nhau tới chết, mặc dầu tính tình ngược nhau hẳn. Thì ta nghe những câu chuyện như vậy ta mới thấy đó là những vị chân tu. Vì những vị chân tu họ sống với nhau rất vui, chỉ có những người mà Cái tu không thật á thì sống với nhau không vui, cứ xích mích, cứ xung đột, cứ chỉ trích, cứ giành giựt, cứ hơn thua với nhau. Cái đạo lực đầu tiên mà Phật dạy ta là khả năng sống hòa hợp, đó là cái thứ nhất, phải sống hòa hợp mà Phật dạy là tinh thần lục hòa. Nhưng cái thứ hai nữa, Phật thử đạo lực ta nữa là người đó sống một mình được hay không, gọi là người có biết sống một mình, không truy tìm quá khứ, không ước vọng tương lai,
[31:32]quá khứ đã qua rồi, tương lai lại chưa đến, mà người nào mà sống an trú được trong hiện tại, tỉnh giác, vững vàng, Phật gọi đó, đó là người biết sống một mình, người gìn giữ, tôn vinh đạo nhiệm màu vô thượng. Vì vậy, có những lúc mà Phật thử một tỳ kheo bằng cách là để cho người đó vào rừng sống một mình. Là sống một mình mà vị đó an ổn, thiền định, lòng hân hoan, nhẹ nhàng thì gọi là người đó tu hành có thiền định, có chứng đắc gì đó trong Phật pháp. Còn một người mà nội tâm loạn động, bản ngã lớn thì luôn luôn ta bị một nhu cầu, một nhu cầu lôi kéo dữ dội là phải có ai đó để ta nhìn thấy, ta cười, ta nói chuyện, rồi sau đó gây lộn tính sau.
[32:18]À, ví dụ bây giờ ta thử tưởng tượng ta sống trên hoang đảo nhưng mà ta không biết tu, ta quá đau khổ vì ta ở một mình. Bất ngờ hôm nọ có chiếc tàu chìm, ba người trôi dạt vô nữa. Trời, ta mừng quá chừng, ta gặp ba người ta ôm, hôn: "Trời, lâu quá không gặp người nào, thôi các anh lên đây sống với tôi." Mừng quá, nhưng mà sống ba ngày bắt đầu chửi lộn nhau: "Cái đồ này tui làm rồi sao anh lên anh lấy xài không hỏi tui?" Đó, chúng ta sẽ thấy đó là con người phàm phu á. Không có ai hết thì mình đau khổ chịu không nổi, nhưng hễ có mặt nhau cái bắt đầu gây lộn, nhường, hơn thua, giành giựt với nhau.
[32:51]Con người là như vậy, phàm phu là như vậy. Cho nên vì vậy là ta phải tập, lỡ một ngày nào đó ta rớt vào hoang đảo sống một mình rất vui vẻ, rồi bữa nào đó tàu khác chìm trôi vô mười người sống với ta trên hoang đảo, ta cũng sống vui vẻ luôn, không sao hết. Chứ đừng mà ở một mình quá buồn, tới chừng mà có người trôi vô quá mừng, nhưng mà ở được ba ngày bắt đầu gây lộn là không được. Cho nên cái dấu hiệu của một người tu hành tốt trong đạo Phật là vậy: sống một mình vẫn vui, nhưng mà khi sống với đông người vẫn rất là hòa hợp, vui vẻ. Và đó là tinh thần sống cộng đồng hôm nay ta muốn nói. Do đó, con người khi ta sinh ra,
[33:28]ta sống trên đời, ta luôn luôn bị đặt vào trong một cộng đồng nào đó và ta phải sống vui với cộng đồng của mình. Khi ta ở trong gia đình, ta phải sống vui với gia đình. Ta làm việc trong cơ quan, ta phải sống vui với mọi người trong cơ quan, trong cái tình đồng nghiệp, đồng chí. Ở trong xóm làng, ta phải có cái tình thân ái với xóm làng, tối lửa tắt đèn có nhau, nghĩa là bà con xa không bằng xóm giềng gần. Họ hàng ta có thương ta nhưng người ở ở đầu mây góc núi, chỉ có xóm làng với ta là bên cạnh ta, là những người mà hễ có việc hữu sự ta phải đến ta phụ lo với họ, mà khi ta có cái việc hữu sự họ
[34:05]cũng sẽ đến lo với ta liền trước mắt, chứ họ hàng ta ở xa không tới kịp. Cho nên vì vậy là ta cũng phải sống vui với với làng xóm của mình. Nghĩa là cái người đệ tử Phật là luôn luôn sống vui với nhau. Còn những người xuất gia theo đạo Phật là quý thầy, quý cô á, thì buộc phải sống vui với nhau, đó là điều bắt buộc. Nếu mà quý thầy, quý cô mà sống không vui với nhau được, nghĩa là ý không có hòa đồng duyệt, tức là không sống được trong tình lục hòa, là người này mang tội đối với Phật pháp. Cho nên quý thầy, quý cô phải tu sao đó không biết, bản ngã cho nhỏ ra là khi mình bước vào sống trong chùa,
[34:42]sống với thầy tổ, với huynh đệ mình sống rất vui. Đó là đạo lực của ta, đạo đức của ta. Còn đi tu rồi mà sống trong huynh đệ mình không vui là cái lỗi lớn á. Nhưng mà chưa hết chuyện, thấy cái người đó sống trong chúng vui vẻ rồi, ông thầy ổng bắt vô nhập thất ở một mình. Bắt nhập thất, không tiếp duyên, không tiếp khách, đóng cửa, tới bữa có người bưng cơm vô ăn. Ở trong đó cứ niệm Phật, ngồi thiền ròng rã để mà nhiếp tâm tiến xa hơn. Nghĩa là sau khi cái bài học sống chung hòa hợp rồi thì phải đi tới cái bài học là sống một mình mà không cảm thấy cô đơn, buồn bã. Là trong môi trường tu hành á, ta được thử thách qua cả hai cái bài học.
[35:20]Còn cái người Phật tử chúng ta sống ở gia đình thì ta không có cơ hội. Thường ta chỉ sống chung, đông vui vẻ với mọi người chứ ta không có cơ hội để sống một mình, trừ khi nào ta đi tàu bị chìm, trôi vào hoang đảo sống một mình thì thôi, lúc đó mới thử biết mình có đạo lực hay không, thấy không có cơ hội. Đó là như vậy. Nên cái bản lĩnh của ta là sống hòa hợp được với cộng đồng của mình để mà ta Phật hóa được cộng đồng của mình. Mà hiểu như vậy, ta hiểu thế này nữa: cái cộng đồng của ta là một thành tố nho nhỏ của đất nước ta. Gia đình ta là một tế bào của đất nước ta, cái cộng đồng xóm làng ta là một phần máu
[35:57]thịt của đất nước ta, cơ quan, công ty ta là một phần máu thịt của đất nước ta. Cho nên nếu mà ta làm cho gia đình ta tốt, ta làm cho xóm làng ta tốt, ta làm cơ quan, công ty, xí nghiệp ta tốt, tức là sao? Ta làm một phần cho đất nước ta tốt lên. Nên do đó ai cũng phải có bổn phận Phật hóa cái cộng đồng của mình, tức là ta xây dựng được cái đất nước của mình. Hồi nãy chúng ta nói chuyện cái anh mà anh làm chủ tịch hiệp hội nấm, chỉ bởi vì ảnh chỉ lo làm ăn, ảnh không chịu Phật hóa hết cái hiệp hội nấm của ảnh, đến khi ảnh gặp nạn, không ai giúp mà chỉ chờ chực để xâu xé, mua rẻ cái tài sản của ảnh lại.
[36:37]Thì đất nước ta cũng vậy, nếu ta không Phật hóa gia đình, xóm làng, cộng đồng của mình thì nền kinh tế của đất nước ta không phát triển được, nó sẽ rất là trì trệ. Bởi vì những người công dân ở trong đó cứ mãi hơn thua, chờ chực xâu xé nhau và đất nước sẽ đi xuống liền. Còn nếu ta Phật hóa được nhiều cái cộng đồng như vậy, mọi người thương yêu nhau, hỗ trợ nhau, thấy người này họ làm ăn thất bại ta giúp cho họ vượt qua khó khăn, thấy người này làm ăn trung bình ta giúp cho họ khá lên, thấy người này khá ta giúp cho họ giàu lên, cứ như vậy cả đất nước sẽ tiến lên từng ngày, từng ngày. Cho nên vì vậy, ta nói Phật hóa cộng đồng
[37:18]là thực sự ta đã đóng góp rất lớn vào việc xây dựng đất nước của mình, làm cho đất nước ổn định, an ninh trật tự và giàu mạnh, và giàu mạnh chứ không phải chỉ là an ninh trật tự mà thôi. Nên ta thấy là Phật hóa chỉ là vấn đề tinh thần, ta giúp cho người đó biết đạo lý, tin nhân quả, tránh điều dữ, làm điều lành, quan tâm tới nhau, có trách nhiệm với mọi người. Toàn là những cái điều chỉ là tinh thần nhưng mà nó tạo nên cái giá trị vật chất rất lớn. Tự nhiên con người thương nhau rồi sẽ giúp nhau, con người giúp nhau mỗi mỗi người giúp nhau một ngón tay, giúp nhau một tay thôi, đừng có ai bị suy sụp,
[37:57]đừng có ai quá khốn khó, quá nghèo khó rồi ta thấy cả đất nước này sẽ tiến lên từng ngày. Cho nên vì vậy, cái chữ gọi là Phật hóa cộng đồng nghe thì đơn giản nhưng mà cái kết quả sẽ rất là lớn lao, rất là lớn lao, đúng vậy.
[38:15]Bây giờ ta sẽ nói Phật hóa nghĩa là làm cái gì? Thì ta định nghĩa Phật hóa nghĩa là giúp cho người khác hiểu được Phật pháp, nên gọi là Phật hóa cái người đó. Phật hóa gia đình là giúp cho cả nhà ta biết Phật pháp. Phật hóa xóm làng là giúp cho cả xóm của ta biết Phật pháp, đó là gọi là Phật hóa. Thì ở đây chỗ này, tại sao ta phải Phật hóa? Tại sao ta phải Phật hóa? Muốn hiểu tại sao phải Phật hóa ta sẽ thấy rằng chỉ bởi vì đạo Phật khác với các tôn giáo khác một chút, đạo Phật khác với tôn giáo khác. Mặc dù đạo Phật cũng là một tôn giáo nhưng mà khác với các tôn giáo khác vì sao vậy? Vì thứ nhất á, đạo Phật không chấp nhận có một Thượng đế tạo ra tất cả.
[39:03]Vì thường thường tất cả các tôn giáo đều cho rằng có một Thượng đế tạo ra tất cả. Mình no cũng do Thượng đế cho, mình đói Thượng đế cũng bắt, hay là nhà mình cháy cũng là Thượng đế đốt, mà mình xây được cái nhà lầu cũng là Thượng đế xây. Đại khái vậy đó. Còn đạo Phật thì không có Thượng đế. Đạo Phật là thứ nhất là do nỗ lực hiện tại của ta. Ví dụ ta xây được cái nhà lầu, thứ nhất là tại ta nỗ lực ta làm kiếm tiền mà ta xây được cái nhà, nỗ lực hiện tại. Và cái thứ hai là cái phước quá khứ, có những cái may mắn gì đó đã đến khiến cho ta làm ăn thành công, ta dành dụm được số tiền mà xây được cái nhà.
[39:43]Cho nên cái chuyên cần trong hiện tại nó kết hợp với cái may mắn của quá khứ đem tới khiến cho ta giàu có lên chứ không có Thượng đế. Thượng đế là một vị vua cõi trời điều phối, cai quản nhưng mà cũng nằm trong nhân quả mà thôi. Cái người đệ tử Phật tin vào luật nhân quả cho nên tự mình ráng kiềm chế chính mình, ráng tránh cái điều ác, ráng làm cái điều lành. Cho nên vì vậy, họ không mê tín, không tin thần thánh tầm bậy tầm bạ. Ờ nói có ông thần này, ông thần kia tin linh lắm, họ không tin. Họ chỉ tin thế này: nếu ông thần đó ổng tốt thì kính trọng; nếu ông thần đó mà không có gì tốt hết á, cứ ngồi đó cho người ta cúng heo quay để mà ban
[40:24]phước giáng họa là nghỉ chơi, không chơi. Tại vì đạo Phật là tin nhân quả, cho nên có thần, có thánh có thể có, nhưng trước hết con người phải sống tốt với nhau cái đã. Đó là rồi ta sẽ được quả báo tốt, chứ không phải vì ta cứ cứ mê tín đi cúng bái mà cuộc đời mình được may đâu, không có. Ta đi cúng bái chỉ bởi vì ta kính trọng cái người được thờ trong cái đền đó, người đó có cái công gì đó đối với đất nước á, ta kính trọng, chứ không phải là ta kính trọng, ta cúng bái để cầu xin một cái gì cho cái cuộc sống của mình. Đạo Phật không phải vậy. Cho nên đạo Phật rất là đẹp mà rất là hợp lý, rất là khoa học mà rất là đạo đức.
[41:03]Đạo đức là cái chỗ đó đó. Ta đến cúng một ông thần chỉ bởi vì ta ngưỡng mộ cái công của ông đó đối với đất nước chứ không phải đến cầu xin, nên rất là cao thượng, rất là đạo đức. Đạo Phật là như vậy. Ta tin vào nhân quả, ráng sống tốt hơn. Rồi trong đạo Phật có cái giáo lý từ bi, vô ngã giúp cho con người đạt được cái đạo đức cao tột, không thể tưởng tượng được. Nào giờ con người ta ai cũng có cái bản ngã, có cái tôi á, ai đụng tới cái tôi mình mình tự ái. Và cũng vì cái tôi này mà ta giành giựt, hơn thua, tham lam, thù hận với mọi người, và đạo Phật dạy ta dẹp cái tôi đó. Cái tôi đó không có thật nha, không có tôi á.
[41:42]Nghĩa là ừ ví dụ bây giờ bao nhiêu người khen tặng mình thì mình cũng thấy không có tôi, không thật có cái ta. Và biết ơn cái người khen, quý mình nhưng sự thật mình thấy không có ta để được cái khen, quý đó. Rồi ví dụ như là người ta chửi mắng mình thì mình cũng tha thứ họ mà cũng không thấy có cái tôi nào để bị chửi mắng hết, nên lòng không buồn, không phiền. Rồi ví dụ như mình thành công giàu có, tài sản lớn nhưng cũng không nghĩ là tài sản này của tôi, mà đây là một cái nhân duyên, nhân quả nó có cái tài sản này và nguyện lòng sẽ dùng cái tài sản giàu có này để làm lợi cho cuộc đời chứ không phải để hưởng thụ.
[42:23]Nên cái giáo lý vô ngã, từ bi nó đem đến cho con người ta cái đạo đức cùng tột, không thể tưởng tượng được. Nên nếu mà ai cũng ứng dụng được cái đạo lý từ bi vô ngã này thì thế giới này sẽ tốt đẹp vô cùng. Cho nên vì vậy, ta phải Phật hoá cộng đồng của ta là vậy. Ta đang đi trên cái lộ trình vô ngã từ bi của Phật thì ta cũng phải làm sao cho mọi người chung quanh ta cũng phải cùng đi trên cái lộ trình từ bi vô ngã đó. Tức là không còn ai thấy riêng tư, chỉ còn sống với nhau bằng cái lòng thương yêu thôi. Ví dụ như là cái chùa của ta đây hiện nay là mấy ngàn con người thì cái hỏi: "Anh pháp danh gì? Anh là ai?" Nói:
[43:04]"Dạ, tôi không còn là tôi nữa." Nó không còn nữa. Hỏi: "Hòa thượng là gì?" Nói... nói: "À, thầy không còn là thầy nữa." Hỏi: "Ni sư là ai?" Nói: "Ni sư không còn là ni sư nữa." "Vậy là còn gì?" Nói: "Chỉ còn lại chung một tình thương của mấy ngàn người thôi, không tên, không họ, không tuổi gì hết." Ta nghe rất là lý tưởng phải không? Nhưng đó là sự thật. Ví dụ bao nhiêu ngàn con người đây, vô ngã hết, không còn ai thấy có tôi nữa thì chỉ còn lại cái gì? Chỉ còn lại một cái khối tình thương chung với nhau của mấy ngàn con người này, không danh, không hiệu mà vô cùng an lạc, vô cùng hạnh phúc. Đó, đạo Phật dạy ta như vậy.
[43:44]Và người nào sống được như vậy thì cái niềm hạnh phúc thật là... là lớn lao. Thì đạo Phật cũng vậy, là đạo Phật có tính lý trí, logic rất cao nên phù hợp với sự tiến bộ của khoa học văn minh. Đến nỗi mà nhà bác học nổi tiếng nhất của nhân loại là Einstein, ổng phải... ổng phải khen ngợi. Ổng là nhà bác học nổi tiếng, ổng nghiên cứu qua nhiều tôn giáo, ổng xuất thân từ đạo Kitô mà sau khi nghiên cứu qua nhiều tôn giáo rồi ổng mới nói thế này, ổng nói rằng: "Sau này nhân loại sẽ cần một tôn giáo chung. Cái tôn giáo đó là phải bao trùm được khoa học, vượt lên trên khoa học, là thuyết phục được mọi người.
[44:25]Và ổng nói rằng chỉ có đạo Phật mới làm được điều đó." Nhưng mà chính vì cái lời tiên đoán của ổng mà các đạo khác ráng truyền đạo quá chừng. Nên các đạo khác, có những đạo họ truyền đạo bằng cái thủ đoạn, có những đạo họ truyền bằng cách bạo lực, ai không theo giết, còn có những người thì họ luồn lách, họ mua chuộc, họ âm mưu dẫn dụ đủ thứ hết. Thì họ len lỏi vào từng nhà, họ gõ cửa từng nhà, từng... họ thuyết phục họ theo đạo của họ, bởi vì họ sợ cái lời tiên tri của ông Einstein sẽ trở thành sự thật, đó là một ngày kia đạo Phật sẽ trở thành cái tôn giáo của nhân loại, vì đạo Phật quá hợp lý,
[45:01]đi trước khoa học, dẫn đạo được khoa học, bao trùm được khoa học. Thế còn một số tôn giáo thì ngược với khoa học, nghĩa là khi khoa học mà càng tiến bộ thì cái tôn giáo đó họ bị chứng tỏ là vô lý, chứng tỏ là vô lý. Còn đạo Phật không sao, khoa học cứ tiến, khoa học cứ tiến bộ chừng nào thì càng thấy đạo Phật là hay chừng nấy. Đây là điều rất là lạ. Cho nên vì vậy mà nếu ta chủ quan, ta nghe ông Einstein ổng khen rồi cái ta chủ quan: "Ồ, đạo Phật ta sẽ là tôn giáo nhân loại", cái ta ở nhà ta ngủ, thì một ngày nào đó ta mở cửa thức dậy, ta thấy chung quanh ta là đạo khác nó đứng đầy hết á. Vì vậy, khi ta được một nhà bác học lỗi lạc nhất thế giới khen đạo Phật ta,
[45:44]thì ta phải nỗ lực mà Phật hoá cái cộng đồng của mình nhiều hơn nữa. Vì đạo Phật của ta hay như thế, nên ta phải nỗ lực Phật hoá hết gia đình ta, hết xóm làng ta, hết bạn bè ta để thực hiện đúng mà lời của Einstein mơ ước: Đạo Phật sẽ trở thành tôn giáo của nhân loại, bởi vì cái đạo đức tột cùng, vì cái tính logic, lý trí, trí tuệ tột cùng trong đạo Phật như thế. Chứ không được mà nghe người ta khen rồi cái chủ quan ở nhà ngủ, mình không giúp ai biết Phật pháp thêm nữa thì một ngày nào đó mở cửa ra không còn đạo Phật, không còn chùa nữa. Vì ta thụ động quá, đạo khác nó truyền hết à, rồi nó ngăn chặn sự phát triển của đạo Phật.
[46:23]Cho nên là cứ một năm ta phải dắt về chùa 10 người về cho Hòa thượng quy y.
[46:31]Và một cái điều đặc biệt nữa nè: Đạo Phật không có tham vọng một giáo quyền quốc tế, cho nên đạo Phật tới đâu trở thành cái tài sản của quốc gia đó. Đây là điểm đặc biệt mà các tôn giáo khác không có. Ở các tôn giáo khác á thường là họ có một cái... cái giáo quyền quốc tế là họ chi phối cái... cái tín đồ trong các nước hết. Họ bắt tín đồ là của nước đó nhưng đừng yêu nước đó, mà chỉ hướng về cái giáo quyền trung tâm của quốc tế, nó giống như một cái đế quốc vậy đó. Là tôn giáo mà giống như một đế quốc, lạ lùng! Cái người tín đồ mà theo cái đạo đó rồi họ không yêu nước nữa, là vì lòng của họ hướng về một cái quyền lực ở bên ngoài.
[47:15]Còn đạo Phật thì không có chuyện đó. Đạo Phật là vô ngã nên không có cái quyền lực ở đâu hết, mà đạo Phật tới đâu là trở thành tài sản của quốc gia đó, chăm lo quốc gia đó, xây dựng quốc gia đó, làm đẹp cho quốc gia đó. Cho nên vì vậy, ta thấy thế này: Khi đạo Phật đến đâu làm cho cái người tín đồ họ yêu quý đất nước mình hơn, làm cho dân tộc được thăng hoa lên, nên giữa đạo Phật và dân tộc trở thành một cái... cái gì không thể tách rời mà ta hay dùng cái từ là Đạo Pháp và... và Dân Tộc á. Nên ai yêu nước phải yêu... yêu đạo Phật, ai yêu đạo Phật phải yêu... yêu nước.
[48:01]Đó, đó cái chân lý nó nằm vậy đó. Là cái tình tự giữa đạo Phật và dân tộc là một cái gì nó gắn bó và thiêng liêng. Đó, là điều đó đã được chứng minh trong lịch sử nên ta không cần phải... phải nói lại, ừ. Bây giờ, khi mà ta Phật hoá cái người nào, làm cho người nào hiểu đạo Phật, thì ta thấy cái người đó sẽ có những cái thay đổi như sau: Thứ nhất là đạo đức người đó tăng trưởng, người đó sống vị tha hơn, bớt ích kỷ, đó là dấu hiệu thứ nhất. Cái người mà biết đạo Phật rồi thì họ không ích kỷ, không hết, không hết nổi đâu, nhưng bớt. Mà họ bớt ích kỷ là người chung quanh họ đỡ khổ cái đã. Chúng ta thấy chúng ta làm mọi người khổ chỉ bởi vì ta ích kỷ,
[48:44]còn ta sống vị tha, ta nhường cái phần của ta cho người chung quanh thì ta đóng góp vào cái niềm vui cho mọi người. Cho nên vì vậy là cái dấu hiệu của đạo đức chính là ta bớt ích kỷ để ta lo được cho người, ta nhường được cho người, là dấu hiệu thứ nhất. Cái thứ hai á, khi mà một người có đạo đức rồi, tự nhiên tâm hồn họ vui. Họ làm được những điều thiện từng ngày, đây là một cái công thức, một cái nguyên lý của tâm lý, là cái người có đạo đức luôn luôn tâm người đó an vui. Cho nên ta nhìn một người mà ta thấy người đó không phiền não, không buồn phiền, ta phải đoan chắc một điều: Người này rất đạo đức, rất đạo đức.
[49:30]Cho nên ta thấy những cái vị cao tăng như các bậc Hòa thượng tôn túc của ta, các sư bà, các ni sư của ta, những người đã tu lâu năm, ta hiếm khi nào mà thấy vị đó buồn. Cái vị đó sống chân chính trong giáo pháp, nụ cười nhẹ nhàng, lòng độ lượng từ bi, các ngài rất là đạo đức, nhớ như vậy.
[49:53]Rồi một cái dấu hiệu thứ ba của một người biết Phật pháp đúng là thế này nữa: Đó là người đó không tham đắm thế gian nhưng tinh thần trách nhiệm rất là cao. À! Cái chỗ này mới rất là hay. Vì nói: "Anh có tham giàu không?" Nói: "Không tham." "Anh tham xe đẹp không?" "Không tham." "Anh tham có nhiều vợ không?" "Không tham." "Anh tham cái nhà lầu cao không?" "Không tham." Nhưng mà: "Làm gì mà anh cứ đi làm hoài vậy? Anh không tham gì hết mà tại sao anh cứ làm quần quật?" Chỉ bởi vì làm để cho người khác vui, để có trách nhiệm với cuộc đời thôi. Nên đó là một người thầy giáo phải đi dạy học rất là siêng,
[50:31]đó là người cán bộ phải đi làm vì thương dân, người thầy giáo vì thương học sinh, người bác sĩ vì thương bệnh nhân làm quần quật. Nói: "Sao mà anh làm cực dữ vậy? Nói, bởi anh tham cái gì hả?" Nói: "Không tham." "Không tham rồi sao làm?" "Bởi vì cái tinh thần trách nhiệm với cuộc đời rất lớn." Đó là dấu hiệu của đạo đức. Còn cái người mà nói: "Tôi không tham cuộc đời, tôi không tham đắm thế gian", nên rồi cũng chẳng thèm làm gì hết, đó là người không có đạo đức, người đó hiểu sai đạo Phật. Còn cái người mà làm quần quật rồi tham vọng đủ thứ, muốn cho mình phải giàu lên rồi mình làm chức này chức kia, người đó cũng sai luôn.
[51:06]Cho nên cái người có đạo đức đúng là vậy đó: Không tham gì với thế gian nhưng tràn đầy trách nhiệm với cuộc đời này. Cái điểm này rất là tế nhị, cho nên chúng ta xét lại mình như thế. Cái dấu hiệu thứ tư của một người hiểu Phật pháp nữa là cái lý trí họ rất cao nhưng mà tình thương họ tràn đầy. Nó khác với người thế gian, hễ mà lý trí cao thì trở nên khó tánh rồi nguyên tắc, bắt bẻ. Ví dụ như bây giờ một người cán bộ, một cái người có lý trí mà không có tình thương là như thế này: Cái người người dân người ta tới, nói: "Ký giùm tôi cái giấy này." Lật ra nói: "Dạ, cái này không có hợp pháp, hợp lệ,
[51:44]thiếu tùm lum, không ký được, thôi về đi." Đó là người theo nguyên tắc. Cái giấy đó không ký được rồi cho dân về. Nhưng mà người cán bộ mà có đạo đức á, lật tờ giấy biết không hợp lệ, ký không được, nhưng mà chỉ vẽ thêm: "Bây giờ đó bác đi qua chỗ này làm cái này, qua kia có những động tác này sửa cái này cái kia thì mới hợp lệ." Đây là hướng dẫn bởi vì tình thương. Nguyên tắc thì là sai, nhưng mà tìm cách giúp người ta để người ta được việc cho dân, được việc cho dân. Chứ không phải là nguyên tắc, quan trọng làm cho dân vui, dân hạnh phúc, đó là mục tiêu của cán bộ. Còn mà căn luật pháp ra thì cái này không, cái kia không, cấm đoán đủ thứ hết.
[52:26]Nhưng mà trong cái lý trí phải có cái cái tình thương. Cái kẹt nó có nhiều cái chuyện mà nó có người chết rồi chôn không được tại không ai ký giấy khai tử á, nên bỏ hòm rồi không ai cho đem đi chôn, không ai cho đem đi mà thiêu hết trơn á. Tại có lý do gì đó. "Ông này ổng đâu phải địa phương này đâu mà tôi ký giấy khai tử?" Nói: "Nhưng mà bây giờ bố tôi ổng về đây ổng sống với tôi lâu rồi, giờ ổng bất ngờ ổng chết thì thấy ổng già rồi tôi đâu có làm tạm trú." Nói: "Thì ông phải về địa phương của ổng á." Nói: "Địa phương về đây ở lâu quá địa phương gạch bỏ hộ... nhân khẩu rồi." Thì: "Về năn nỉ họ vô hộ khẩu lại rồi hãy ký giấy khai tử
[53:01]rồi đi chôn." Ông kia về phục hồi hộ khẩu, nói: "Ổng chết rồi phục hồi hộ khẩu chi nữa?" Rồi nói: "Không hộ khẩu rồi sao làm giấy khai tử? Rồi sao đem chôn?" Thì nói: "Về chỗ địa phương ổng ở." Nói: "Ông này đâu có hộ khẩu ở đây đâu mà khai tử?" Đó ta nguyên tắc mà không có tình thương thì làm khổ dân. Nó có cái chuyện như vậy chứ không phải không. Cho nên ở đây là cái người có đạo đức, lý trí, nguyên tắc rất cao nhưng mà tình thương tràn đầy, lấy cái lợi ích của dân làm chính, làm chính. Ví dụ như cái người bị tông xe đem vô bệnh viện cấp cứu, thấy không có thân nhân, có thể không có tiền nhưng mà thôi cứu cái đã từ từ tính sau.
[53:37]Chứ còn theo nguyên tắc, không có tiền không đóng viện phí không làm không xử lý, người ta chết liền, mà một người chết cả cái gia đình người ta đau khổ. Cái dấu hiệu thứ năm của một người hiểu Phật pháp nữa là thế này: là tâm hồn rộng mở, cái tầm nhìn lớn và lý tưởng cao xa. À. Đó là người hiểu Phật pháp. Có thể là ta vẫn làm một việc nhỏ nhỏ, ví dụ bây giờ cái người này là họ làm một cái tổ trưởng trong xóm hay họ là một cái công an khu vực, họ chỉ cái trách nhiệm họ chỉ coi mấy xóm đó thôi, chả có nhiều. Nhưng mà khi họ hiểu Phật pháp rồi, tự nhiên cái tâm họ nhìn thấy cả cái đất nước này, cả cái nhân loại này.
[54:17]Công việc trách nhiệm thì vẫn chỉ là một tổ mà thôi, hoặc là một người công nhân quét đường vẫn chỉ cặm cụi hằng đêm đi quét đường mà thôi, chứ chẳng làm gì khác hơn, nhưng mà trong cái quét của cái người công nhân đó, họ hiểu đến cái sinh thái của cả cái trái đất này, họ yêu thương cả cái trái đất này và họ làm việc quét một cọng lá nhưng mà là để bảo vệ cả cái trái đất này, quét một cái lượm một cái bao nilon nhưng mà để bảo vệ cho cái môi trường của cả một cái trái đất này. Cho nên đó cái dấu hiệu thứ năm là vậy, cái tầm nhìn lớn hơn, cái lý tưởng cao xa hơn.
[54:50]Cái thứ sáu là yêu nước hơn. Mà cái người mà hiểu Phật pháp rồi không thể phản bội đất nước được, không thể mà theo ngoại bang để chống phá đất nước mình được. Đó là dấu hiệu. Nên bây giờ nói yêu nước á thì ai cũng nói được á. Bây giờ ta hỏi một người nào bất kỳ đứng hỏi: "Yêu nước không?", nói: "Dạ yêu yêu, yêu liền." Hỏi rồi ta gặp một cái người ở đâu mà có thể là một cái người họ rời xa quê hương nhiều năm họ về, ta hỏi: "Yêu nước không?", "Yêu yêu, yêu liền chứ." Ai cũng nói yêu nước, nhưng mà thật ra không giống nhau. Không giống nhau ở chỗ nào? Không giống nhau ở chỗ này: cái người yêu nước thật á họ có cái ý thức
[55:36]về độc lập chính trị rất cao, không muốn cho mình đất nước mình lệ thuộc một cái thế lực nào hết. Nhân dân Việt Nam ta làm chủ vận mệnh đất nước của ta. Còn cái người cũng nói yêu nước nhưng mà tối ngày cứ chống phá, nói cái cái đất nước này nhà nước này dở quá, tôi phải làm theo tôi nè. Nhưng mà sự thực sau lưng người đó có cái thế lực ngoại bang chỉ đạo, chi phối. Cho nên người đó không độc lập chính trị bởi vì phía sau có người giựt dây, miệng cũng nói yêu nước nhưng mà đã lệ thuộc ngoại bang. Cho nên nên ta phải phân biệt cái này. Ta nói là người hiểu đạo Phật tự nhiên người đó yêu nước hơn.
[56:15]Câu đó đúng. Nhưng mà đừng tin rằng hễ ai mở miệng nói yêu nước là người đó có đạo đức à. Tại vì miệng nói yêu nước khác mà lòng yêu nước thực sự khác. Những người chống phá đất nước họ cũng nói họ yêu nước á. Họ nói: "Vì tôi yêu nước nên tôi phải chống cái đất nước này." Họ cũng nói như vậy, nhưng mà sự thực phía sau lưng họ, họ nhận tiền của ngoại bang, nhận chỉ đạo của ngoại bang, cái đó khác nhau hẳn. Cho nên hôm nay ta không đào sâu nhưng ta nhắc nhau chút xíu để đề phòng những cái chiêu bài của những người cũng nói yêu nước mà sự thực không phải vậy, nói vậy không phải vậy, đấy. Cái dấu hiệu thứ bảy của một người hiểu Phật pháp là
[56:55]họ thăng hoa được đời sống tâm linh, thiền định. Là ta có thể làm nhiều điều tốt, ta làm nhiều điều từ thiện, à tốt hết mọi thứ rồi nhưng còn một cái ta phải làm, đó là phải biết ngồi thiền, nhiếp tâm trong trong an định. Đó là dấu hiệu cuối cùng, là thành quả cuối cùng của một đời sống tốt đẹp. Ta có thể làm vô số điều tốt, sống cả một đời tốt, nhưng nếu không thiền định thì ta vẫn thiếu Phật pháp. Hôm trước vậy, chúng tôi gặp một người một cái cô Phật tử, cô này cũng khá giả, giàu có, làm nhiều việc thiện, chúng tôi mới khuyên: "Chị phải ngồi thiền." "Vì sao vậy?" Bởi vì thiền định là phần thưởng cuối cùng cho một đời sống tốt đẹp.
[57:43]Bao nhiêu cái công đức mà ta làm được cho cuộc đời nó kết tinh lại trong tâm ta để thành cái tâm linh thiền định. Nên người nào chỉ làm phước thôi mà không thiền định, kiếp sau tái sinh lại hưởng phước, giàu sang sung sướng rồi cứ trầm luân luân hồi hoài. Cho nên ta làm phước rất nhiều, ta sống rất thánh thiện với cuộc đời, ta phải thiền định lấy hết cái phước đó dồn vào trong tâm linh thiền định để thăng hoa tạo thành cái sự giác ngộ, giải thoát về sau này. Nên đó, nãy ta nói bảy cái lợi ích mà một người hiểu được Phật pháp là như thế. Thứ nhất: đạo đức được tăng trưởng. Thứ hai: vì đạo đức tăng trưởng nên tâm an vui và làm được nhiều việc thiện. Thứ ba:
[58:23]không tham đắm thế gian nhưng tinh thần trách nhiệm rất cao. Thứ tư: lý trí cao nhưng tình thương tràn đầy, không có nguyên tắc cứng ngắc. Thứ năm: tâm hồn rộng mở, tầm nhìn lớn, lý tưởng cao xa. Thứ sáu: yêu nước thật sự. Thứ bảy: thăng hoa đời sống tâm linh thiền định. Đó là bảy cái lợi ích mà một người hiểu được Phật pháp sẽ đạt được. Chính vì bảy cái lợi ích này mà ta đang tìm cho chính mình, ta cũng phải tìm cho mọi người trong cái cộng đồng của ta. Là ai sống trong cái cộng đồng của ta, gia đình ta, xóm làng ta, cơ quan ta, doanh nghiệp ta thì ta đều phải giúp cho họ đạt được bảy cái lợi ích đó hết, gọi là ta Phật hoá cái cộng đồng của mình.
[59:07]Cố gắng lên nha, cố gắng lên. Bây giờ nghệ thuật để Phật hoá cộng đồng thế nào? Thật ra nó không dễ đâu. Không dễ là tự nhiên mình thấy có người hàng xóm mình vậy cái mình nói này: "Anh anh anh Tư, anh Tư, tôi nói anh nghe nha. Bây giờ đạo Phật hay lắm, có nhân quả, tội phước, có luân hồi, anh đi chùa quy y với tôi nha." Họ tin không? Tin không? Hổng chắc tin đâu. Không phải nói là họ nghe liền, nên Phật hoá một người là không dễ chút nào, không dễ chút nào hết. Ta phải rất kiên nhẫn và biết phương pháp. Thứ nhất là ta phải sống đạo đức, gương mẫu, hiền lành cái đã. Tức là trước khi mà ta đem đạo Phật ta nói với trong xóm,
[59:47]trong làng của ta thì mọi người phải nhìn thấy: "À, cái anh Tư đó ổng là hiền lành, không ăn nhậu, không bê tha, không bồ bịch trai gái, mà thấy ai nghèo ổng giúp, thấy đường đâu hư ổng đem cuốc ổng sửa. À, ông này người ta mến rồi." Rồi sau này cái khi mà gặp nhau cái ta nói về Phật pháp, họ tin liền. Còn ta mới nhậu một trận quắc cần câu, rồi là đứng chửi đầy xóm hết trơn, qua bữa sau mình rủ ai đi chùa họ nghe không? Không, thấy không? Cho nên vì vậy là để Phật hoá được cho mọi người thì ta phải làm ơn sống đạo đức, gương mẫu, hiền lành trước. Đó là cái khó nhất. Rồi ta phải giúp đỡ mọi người từng chút
[1:00:26]kín đáo, không chấp công, không khoe khoang, không làm ra vẻ. Là ta sống đạo đức hiền lành rồi, nhưng bây giờ trong xóm, trong làng ta có việc gì đó ta phải giúp, có người nghèo ta phải giúp, có ai bệnh đó ta phải lo để làm gương cho mọi người họ thấy. Nhưng mà giúp rồi đừng đi khoe. Ví dụ như có người đó bữa họ bị đau ruột thừa, nhà họ đơn chiếc, ta chở họ đi vô bệnh viện mổ kịp, cứu họ sống. Ba năm sau ta đem chuyện đó ta nhắc hoài: "Nói cái thằng đó bữa tôi không chở đi nó chết rồi." Gặp người khác: "Ô, cái thằng đó mà tôi không cứu nó giờ này nó đâu có vợ có con vậy nữa." Gặp ai mình cũng nói.
[1:01:00]Cái người mà họ được mình cứu, mới đầu họ mang ơn, riết rồi sao? Chịu hết nổi rồi. Nói: "Thôi nói sao bữa đó anh đừng có đem tui đi cứu để tui chết cho rồi, tui chịu anh hết nổi, anh cứu tui có một lần mà anh nói năm năm tui chịu hết nổi rồi." Phải không? Thành thử ra là ta phải giúp nhưng mà phải kín đáo đừng khoe khoang thì cái lòng thương mến của mọi người đối với ta càng lúc nó càng dày, càng đậm. Chứ còn giúp mà ta khoe khoang ba nó hết cái tình yêu mến nó hết đi. Ở đây có ai giúp mà khoe không? Có không? Rồi một cái điều nữa là ta khéo dùng lời nói để hoà giải những bất đồng cho mọi người.
[1:01:37]Ví dụ như thấy hàng xóm cãi nhau thì mình chịu khó là người đến làm trung gian, mình mình mình mình nói qua nói lại để cho người ta thương nhau. Chứ đừng có đổ dầu vào lửa. Đừng đổ dầu vào lửa. Thấy họ ghét nhau rồi cái mình chọt chọt vài câu họ vác dao rượt nhau nữa là bậy á. Thấy họ đang ghét nhau, mình nói cái này nè nói: "Anh không biết chứ cái ông đó đó ổng gặp tôi ổng khen anh hoài à." Cái ông kia ổng dịu liền, phải không? Qua bên ông Ba này: "Trời ông B hồi ông này hồi trước á, hồi trước mà tôi gặp ổng nói chuyện sao ổng ổng khoái anh lắm nha, ổng thương anh lắm á." Cái ông kia ổng dịu liền.
[1:02:11]Cái ổng nói: "À, vậy thì chắc mình hiểu lầm, mình cứ tưởng nó ghét mình mình ghét lại, thì ra nó thương mình." Cái thôi dịu lại, hai bên cùng dịu, gặp nhau cái cười cười mỉm chi cái là rồi xong, hết gây lộn. Là do cái người đó, mình đi chọt qua chọt lại người ta làm cho thương nhau, còn cái người mà chọt qua chọt lại người ta ghét nhau là mang tội. Trong xóm trong làng ta hoà giải những cái bất đồng, rồi gì nữa? Ta phải hoá giải những bất an trong nội tâm của mọi người. Ví dụ có người nó buồn quá, lại: "Chú Tư ơi, con buồn quá." Nói: "Có gì con?", nói: "Bồ con đá con." Thì mình phải đem Phật pháp mình hóa giải,
[1:02:47]nói con đừng buồn nữa, chú Tư cũng bị bồ đá hoài mà không buồn. Đúng vậy. Hả. Tại vì sao? Tại chú Tư biết tu theo Phật á, nên nói đời là bể khổ, tình là dây oan, tu là cội phúc. Sau này chú Tư chú Tư đi chùa theo hòa thượng ở Kim Huê đó con, cho nên là chú Tư cũng hết có đau khổ, thì con cũng thôi vậy đừng có đau khổ nữa. Đó, tức là ta phải hóa giải những cái bất an trong nội tâm của mọi người. Thành á thành ra mình gây được cái công đức đối với xóm với làng của mình là như vậy. Tức là mình sống ở trong xóm trong làng, mình là người rất là có lợi. Có lợi từ cái vật chất, có lợi đến cái mối tương
[1:03:25]quan, có lợi đến cái tâm lý cho con người. Thì như vậy mọi người sẽ tin yêu ta lần lần. Mà khi họ tin yêu rồi đó, thì ta mới bắt đầu nói về Phật pháp cho họ nghe. Nói nhè nhẹ, ít ít thôi, đừng nói nhiều quá. Nói nhiều quá cái người ta thấy mình đâu cái người ta trốn mất á. Tại con người ta chưa có duyên sâu á, không nghe nhiều nổi đâu. Quý Phật tử ngồi đây nãy giờ mà nghe hơn tiếng đồng hồ là bởi vì cái duyên mình với Phật pháp đã đã sâu rồi. Chứ còn mà bình thường một người khác nghe 5 phút rồi là bỏ đi. Có không? Cho nên vì vậy ta có kinh nghiệm như vậy, đừng bao giờ mà nè nè nè nắm áo kéo người ta lại,
[1:04:02]chụp cổ, sợ mình nói nửa chừng người ta đi đó, nắm áo người ta chặt mình bắt đầu thuyết Phật pháp: Tôi nói cho anh nghe tam quy ngũ giới là gì. Người ta giựt giựt không được, cứ nắm cái áo người ta kéo hoài. Là là đúng vậy, 5 phút là người ta sợ rồi. Cho nên vì vậy là khi ban đầu mà thấy người ta mến mình rồi, mình bắt đầu nói Phật pháp cho người ta nghe, mình nói vừa vừa vài câu, bữa khác vài câu nữa, chứ đừng làm một hơi, một tăng, một tiếng đồng hồ rồi từ đây mãi mãi không thấy nhau luôn, người ta trốn mình mất. Nha, thì... Rồi sau khi mà thấy cái người đó họ tiến bộ trong Phật pháp, ta có thể đưa họ một cuốn sách giáo lý dày hơn họ nghiên cứu,
[1:04:36]lúc đó họ chịu nghiên cứu rồi, họ thích rồi, hoặc là đưa những băng giảng cả hơn 1 tiếng đồng hồ họ cũng sẽ chịu nghe được. Vì lúc đó bắt đầu cái lòng mến đạo, cái trí tuệ họ tăng lên rồi. Rồi sau đó ta nghe ở đâu mà có giảng sư thuyết pháp ta mời tới liền để cho họ rủ họ đi nghe. Rồi gì nữa, ta hướng dẫn tu tập là hướng dẫn đi làm những việc thiện. Thưa tôi thấy cái xóm bên kia có cái nhà đó nghèo quá, tôi đi qua lại thấy cái vách họ trống, từ hôm giờ tôi cũng để dành được ít tiền, mình mua ít cót che lại che lại, anh phụ với tôi đi đóng. Đó, mình rủ người ta làm việc thiện. Vì mình nói cho người ta tu hiểu trên ý thức, trên tâm không, trên tinh thần,
[1:05:10]trên lý thuyết không chưa đủ, phải cho người ta bắt tay làm. Phải gánh đất, đắp đường, phải sửa nhà giùm người ta, phải xúc gạo trong nhà đem cho người ta, tức là phải làm thực thực tế thì đạo tâm mới được củng cố. Ta nhớ nha. Ta hiểu điều hay, ta nói điều hay, chưa hay. Ta phải làm cho được cái điều hay đó thì cái điều hay đó nó mới đứng lại trong tâm ta, nó mới thành cái bản chất của ta, ta mới thành là một con người tốt thực sự. Còn ta hiểu điều hay, ta nói điều hay, ta chưa làm điều hay, ta vẫn chưa phải người tốt. Cái tâm ta nó chưa có tốt thật sự. Chỉ khi nào mà ta làm được điều thiện tâm mình mới chắc, mới chắc được. Nhớ như vậy.
[1:05:49]Cho nên vì vậy, ta thương yêu ai, ta muốn cho người đó tốt thì ta phải rủ người đó đi làm những việc tốt. Chứ đừng có mà ngồi uống trà nói chuyện Phật pháp hết ngày này qua ngày kia không làm gì hết cũng là một sai lầm. Uống một ly trà thôi, rủ nhau đi làm việc thiện liền, phải như vậy. Hôm nay chùa có đám, có hội, ta lên chùa công quả, lên xin thầy: Thầy có cái việc gì cho con phụ làm? Thầy ngồi thầy nghĩ tới nghĩ lui thầy nói: Còn cái nhà vệ sinh con chưa ai quét, ai dọn. Dạ, xung phong làm liền, mà cái đó là mừng nhất á. Cái người khôn á chạy ra nhà vệ sinh á lau dọn, giữ cho nhà vệ sinh lúc nào cũng không có
[1:06:25]mùi hôi để cho Phật tử tới đông, họ lại dễ chịu thoải mái. Đó là người rất có phước, bao nhiêu nghiệp chướng của mình xóa rất nhanh. Cái người mà vô nhà vệ sinh mà làm á là mau hết nghiệp lắm. Hoặc là mình vô mình thấy cái nhà vệ sinh chùa ít quá không đủ, cái mình rủ mình lấy tiền, quyên tiền với nhau mình xin phép thầy xây thêm nhiều cái dãy nhà vệ sinh sạch đẹp, tươm tất, tiện nghi cho mọi người tới chùa để giữ cái văn minh cho chùa. Cái văn minh là ở nhà vệ sinh á. Ta bước vô cái nhà, ta đừng thèm nhìn cái nhà đó đẹp mà nói là văn minh. Ta giả vờ đi vệ sinh vô nhà vệ sinh á mà ta thấy cái nhà vệ sinh nó đẹp ta biết cái nhà này văn minh.
[1:07:05]Cái chùa cũng vậy, vô cái chùa đẹp khoan khen á, mà coi cái nhà vệ sinh á. Rồi cái thứ sáu nữa là thế này: Sau khi mà ta thấy nhiều người chung quanh ta yêu mến đạo Phật, làm được những việc thiện, vân vân, thì ta phải tổ chức thành cái đạo tràng để tu tập, tổ chức tập hợp lại thành từng đạo tràng, thành từng chúng để tu tập. À ví dụ như là Hòa thượng trụ trì ở đây vậy, đã cho phép thành lập đạo tràng Phật Đồng ở chùa Kim Huê để cho quý Phật tử cứ 1 tháng 2 kỳ tới đây cùng nhau tu tập. Cái tinh thần tu tập cộng đồng nó nó quan trọng lắm. Vì sao vậy? Vì có những người tu một mình á cái tự nhiên dãi đãi rồi
[1:07:48]buông lung làm bậy, nhưng mà nếu họ có trong đạo tràng họ không dám làm bậy, bởi vì huynh đệ sẽ nhắc nhở họ. Còn cái người quy y rồi không tới chùa nữa, mai mốt họ mất tiêu họ không hay à, họ làm bậy không hay. Nhưng cái người quy y rồi, tới chùa tới lui, có một cái cộng đồng, có một cái đạo tràng để nhắc nhở lẫn nhau thì họ được giữ gìn bền vững để đi lên từ từ. Do đó, cuối cùng là ta phải tổ chức thành một cái đạo tràng tập hợp với nhau mà cùng tu hành. Như ông bà mình nói là: “Ăn cơm có canh, tu hành có bạn” là vậy. Cái người mà Phật hóa được cộng đồng của mình thì ta ta được những cái phước như sau:
[1:08:23]Phước báo hiện đời là mình được sống trong một cộng đồng đạo đức, cái đạo đức của cộng đồng mà mình đã xây dựng. Ra ngoài ngõ gặp người thương, đến cuối ngõ gặp người yêu, tức là mọi người sống thương quý nhau và cái hạnh phúc rất là lớn. Không gì được hạnh phúc bằng là chúng ta sống ngập tràn trong cái tình thương yêu với nhau, hạnh phúc lớn. Nhiều khi mình nói mơ ước cái gì, nói: “Tôi chỉ mơ ước thế gian này mọi người biết thương yêu nhau.” Thì bây giờ cả thế gian chưa nói, nhưng mà cả nhà ta cùng theo Phật pháp thương yêu nhau, cả cái xóm ta cùng theo Phật pháp thương yêu nhau, cả cơ quan ta cùng theo Phật pháp thương yêu nhau,
[1:09:01]thì đó là niềm hạnh phúc rất lớn mà đó là phước báo hiện đời của ta. Rồi cùng phát triển cái tâm linh với nhau. Khi ta khó khăn thì sẽ có huynh đệ tương trợ, chứ không mà khi ta khó khăn, họ canh ta đạp ta đổ luôn để họ giành xâu xé cái tài sản của ta như kiểu là cái ông Phật tử kia đã bị. Đó, là cái phước của ta. Rồi con cháu ta có cái môi trường tốt để trưởng thành. Ta mà không Phật hóa cái xóm của ta đó, xóm ta từ từ xì ke ma túy nó tới, con mình nó sống trong cái xóm đó thì sao? Nó rất là dễ, rất là dễ hư. Mà ai đau khổ? Con mình hư thì ai đau khổ? Mình đau khổ trước. Cho nên vì vậy, khi mình Phật hóa được cả cái xóm của mình như vậy
[1:09:45]thì con mình nó lớn lên trong cái môi trường Phật pháp nó sẽ nên, nó sẽ ngoan, nó sẽ thành cái công dân tốt cho đất nước mà nó sẽ là người nối tiếp cái sự sản, cái truyền thống gia đình mình và làm cho mình lúc tuổi già rất là hạnh phúc vì có con ngoan. Đó là cái phước báo hiện đời. Còn những kiếp sau thì sao? Những kiếp sau thì mình phước đức tràn đầy thôi. Chắc chắn mình sẽ là người giàu có, là người có trí tuệ, có cái tâm linh và thường là sinh vào những cõi lành, những cõi thánh, những cái cõi mà chung quanh đầy những bậc thánh hết. Bởi vì sao? Bởi vì mình đã làm cho cõi này nó tốt lên. Vì mình đã làm cho cõi này nó tốt lên nên mình được hưởng cái phần phước
[1:10:28]là mình sẽ sinh về những cái nơi mà chung quanh toàn là người tốt. Mà chung quanh ai là người tốt? Tức toàn là những bậc thánh, những bậc Bồ Tát cả. Cho nên vì vậy, cứ nói là: “Dạ, con tu để cầu vãng sinh Tây phương.” Thì thôi cũng tốt á. Nói: “Cầu để mà khi chết được về cõi Phật.” Thôi cũng tốt. Nhưng mà bây giờ cái nhân gieo đã đủ chưa? Nói: “Dạ, sao là đủ?” Nói: “Dạ, thì con niệm Phật chuyên cần.” Nó chưa đủ. Niệm Phật chuyên cần chưa đủ để vãng sinh về cõi Phật. Vì sao vậy? Bởi vì phải tín, phải hạnh, phải nguyện, mà trong đó cái hạnh mới quan trọng. Cái hạnh là gì? Là khi ta chưa về cõi Tây phương Cực Lạc,
[1:11:12]ta đã làm cho cõi này thành cõi Phật cái đã, ta phải Phật hóa hết cộng đồng của mình cái đã. Ta làm cho mọi người theo Phật ở đây cái đã. Cho nên người nào mà muốn cái cõi này là cõi Phật thì khi ta chưa làm xong, ta chưa hoàn tất, ta chết ta đã về cõi Phật rồi. Đó là nhân quả. Còn người nào không xây dựng cái cõi này thành cõi Phật mà chỉ muốn về cõi Phật, không đủ nhân để về dù ta rất siêng niệm Phật. Đó là nhân quả bắt buộc, nhân quả công bằng ta không thể cãi được, không thể cãi được. Cho nên ai muốn về cõi Phật cũng vậy, hãy Phật hóa cái cõi này cái đã, Phật hóa cái cộng đồng của mình cái đã, nha.
[1:11:56]Có một câu chuyện nho nhỏ. Chúng tôi có quen với một cái ông người Mỹ. Ông này trước đây ổng đi lính ở Việt Nam á, trong chiến tranh Việt Nam ổng đi lính, rồi ổng đi một năm rồi ổng về Mỹ. Sau này ổng cưới người vợ Việt Nam, rồi người vợ mới đưa ổng về thăm quê hương Việt Nam. Thì lúc này ổng bệnh rất là nặng, ổng bị ung thư, ổng không ngồi dậy nổi. Nhưng mà vợ ổng thì lại theo Phật, nên bà vợ cứ lạy Phật, bà vợ nghe những bài giáo lý của đạo Phật. Ổng không biết gì, ổng thấy vậy ổng cũng chỉ chắp tay ổng niệm Phật, bỗng nhiên bệnh từ từ nó hết, ổng ngồi dậy được rồi ổng đi được. Ổng đi lững thững lững thững, cầm gậy đi rất là yếu.
[1:12:37]Rồi sau đó bà vợ về Việt Nam, ổng xin về theo. Ổng muốn thăm cái quê hương của người vợ mà có cái đạo Phật, mà cái đạo Phật ở nơi đó có Đức Phật linh thiêng, có có cái ông thầy nào đó giảng mà làm cho ổng nghe mà ổng thích, vậy ổng đi về. Thì về ổng mới đi thăm lại, lúc bà vợ mới chở ổng đến một cái nhà hàng ăn. Khi xe dừng xuống, ổng mới rất là khó khăn để ra khỏi chiếc xe tại ổng đi không được, thì ổng thấy hai người mặc đồng phục chạy tới cặp vai ổng, kéo ổng vô. Ổng mới ổng mới la làng lên, ổng nói: "Trời ơi sao bà vợ ổng ác á? Tại sao bây giờ đưa ổng về Việt Nam để cho lính bắt ổng?". Tại ổng nghĩ hồi xưa ổng đi lính đây.
[1:13:16]Nhưng không, hai người đó thấy ổng yếu mới kè vô đặt ổng ngồi ở bàn rồi sau đó người ta tới phục vụ, ổng mới hiểu không phải. Ổng mới biết rằng là ở Việt Nam không có thù hận chiến tranh, mà người ta sống vui với nhau, không còn phân biệt. Rồi ổng về thì mới thấy là cái gia đình vợ của ổng là sống bốn chục người trong một cái mái nhà. Từ đời ông nội ông gì đó xuống thấy con cháu, nhánh nhóc gì quá chừng luôn! Mới vô ổng ngợp, nhưng mà ổng ở vài bữa ổng thấy vui. Ổng nói cái tình thân tộc đặc biệt. Rồi khi mà chúng tôi gặp ổng nói chuyện thì ổng khen người Việt Nam. Ổng nói người Việt Nam tử tế, nhẫn nại và sống tình nghĩa.
[1:13:54]Ví dụ như ổng nói là một người bị bệnh, khi ổng đi vô ổng thăm một người bà con bị bệnh trong bệnh viện của người Việt Nam, thì ổng thấy là cái người thân nhân á nằm luôn dưới đất để mà theo suốt hàng ngày hàng giờ, lúc nào cũng bám theo người bệnh đó. Chứ ổng nói bên Mỹ không có. Vô thăm đứng năm phút nói chuyện, nhìn đồng hồ chạy mất á, còn bỏ mặc cho y tá, bác sĩ làm gì đó làm, họ không có care, không có tình nghĩa như Việt Nam. Mà những cái điều mà người ta gọi là coi Việt Nam lạc hậu, nhưng đối với ổng, ổng nói là một Việt Nam hạnh phúc vì cái đạo đức, cái tình nghĩa. Mà tại sao vậy? Vì nhiều cái.
[1:14:27]Lúc đó chúng tôi mới nói với ổng thế này, là: "American live in law, Vietnamese live in love". Tức là người người Mỹ á sống theo luật pháp, cái gì họ cũng căn theo luật mà làm, sợ vi phạm luật pháp. Còn người Việt Nam chúng tôi là sống theo tình thương với nhau, lấy tình nghĩa mà đối xử với nhau. Cho nên cái luật pháp từ từ tính sau, cái gì nghiêm trọng quá, không xử được mới nói tới luật pháp, còn bình thường lấy tình nghĩa mà sống cái đã. Ổng công nhận liền, ổng nói đúng. Ổng nói và ổng nói cái hạnh phúc của người Việt Nam ổng qua đây ổng được hưởng cái đó là chính bởi vì người Việt Nam sống tình nghĩa như vậy.
[1:15:02]Mà đây là điều chúng ta có thể mất á. Cái lối sống tình nghĩa của Việt Nam chúng ta có thể mất. Ta có thể bị Tây phương hóa là cũng ngày nào đó ta có thể sống theo luật, cứ căng với nhau, đụng nhau là lấy luật pháp ra mà mà đối xử với nhau. Ta có thể sẽ bị một ngày nào đó giống như vậy nếu ta không giữ được cái truyền thống đạo nghĩa của dân tộc ta từ cái đạo Nho, đạo Phật để lại. Cho nên vì vậy mà khi ta hội nhập kinh tế với thế giới, ta vào WTO, là kinh tế ta hội nhập, cửa mở thì cái lối sống Tây phương nó sẽ tràn ngập vào. Mà lối sống Tây phương tràn ngập vào mà nếu ta không có cái bản lĩnh
[1:15:39]văn hóa dân tộc, văn hóa ta sẽ đổ vỡ, ta sẽ sống giống người Tây phương và đó là một điều bất hạnh cho con cháu ta về sau. Tụi nó lớn lên sống trong cái thế giới không còn tình nghĩa, không còn đạo nghĩa nữa, thật là bất hạnh. Cho nên vì vậy, ta phải siêng năng Phật hóa cái cộng đồng của mình để bảo vệ đất nước ta, bảo vệ dân tộc ta, bảo vệ văn hóa ta trước cái làn sóng, cái lối sống của Tây phương đang đổ bộ vào ta mỗi ngày một ồ ạt, ồ ạt. Nên hơn bao giờ hết, cái trách nhiệm mà ta phải Phật hóa cộng đồng của mình là một sự thôi thúc khẩn cấp. Vì vậy, tất cả những Phật tử ở đây hãy tâm nguyện với nhau
[1:16:16]một điều là ta đã tin Phật, đã kính Phật, theo Pháp, theo chư Tăng rồi, ta đã hiểu biết Phật pháp rồi thì suốt đời còn lại này, ta nguyện sẽ Phật hóa hết những cộng đồng nào mà ta có mặt trong đó để mong rằng cả thế gian này đều tin Phật, đều biết thương yêu nhau, chung nhau xây dựng một cõi đất này thánh thiện, an lành, hòa bình và tươi đẹp.