[0:09]Ngưỡng bạch Thượng tọa giảng sư, giờ này đạo tràng chúng con đã trang nghiêm thanh tịnh. Chúng con xin đê đầu cung thỉnh Thượng tọa quang lâm pháp tòa để ban bố cho chúng con một thời pháp nhũ. Ngưỡng mong Thượng tọa thùy từ chứng minh. Nam Mô A Di Đà Phật.
[0:32]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:47]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:02]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý cô cứ ngồi xuống.
[1:16]Nam
[1:21]Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta học tiếp cái bài thứ hai trong cái loạt bài sự hòa đồng tác. Bài hôm trước chúng ta còn nhớ nội dung chứ hả? Bài hôm trước nói gì ta? Nói gì đó hả? Nói gì? Quên rồi. Chúng ta học ừ ba bài nói về cái cách để làm việc tập thể, làm việc chung. Bởi vì mọi việc trên đời này chẳng có ai làm riêng lẻ một mình mà thành được sự việc. Hầu như ta đều phải làm chung với ai đó.
[2:04]Khi làm việc chung vậy, chúng ta có ba cái mức độ. Thứ nhất là khi chúng ta là người nhỏ, nhận cái lịnh của người trên, nhận cái sự chỉ đạo của người trên để làm việc. Cái bài đó là vừa rồi ta nói, với ý nghĩa là một người thừa hành. Hôm nay chúng ta nói về cái trường hợp là có một nhóm huynh đệ đồng cấp với nhau, ngang hàng với nhau cùng chung làm việc, thì chúng ta phải phối hợp như thế nào? Lần tới là bài cuối cùng, chúng ta nói trường hợp khi mà chúng ta đã trở thành người chỉ đạo, chúng ta biết mình hướng dẫn, mình chỉ huy, mình sắp xếp cho người dưới để làm việc như thế nào. Thì thật ra, dù không nói, chúng ta vẫn luôn luôn nằm trong ba trường hợp này.
[2:56]Chúng ta có khi chúng ta đã là người nhỏ nhận cái lịnh của người trên, có khi chúng ta cùng với huynh đệ làm chung nhau việc gì đó, và cũng có khi chúng ta đã tới cái tuổi để trở thành cái người chỉ đạo. Luôn luôn không cần nói chúng ta vẫn phải trải qua. Tuy nhiên là thường thì chúng ta làm một cách tự phát, theo cảm tính, theo thói quen, theo bản lĩnh riêng. Chúng ta chưa có nguyên tắc chung. Cho nên vì vậy đã không ít lần chúng ta bị vi phạm, chúng ta có những cái lỗi, có những cái khuyết điểm, những cái sơ suất để cho cái việc hợp tác đó không có được thành tựu tốt đẹp. Hay là huynh đệ làm chung với nhau
[3:42]đã không vui vẻ với nhau, đôi khi sự việc phải đình trệ hoặc là trễ nãi, hoặc là có khi cái người dưới đã không có trọn lòng vâng lời người trên nên công việc cũng không có suôn sẻ, Phật sự không có không có hoàn thành, hoặc là có khi cái người trên trong cái cách chỉ đạo đã không có chu đáo, không có nhất quán, có nhiều cái sơ hở khiến cho cái người dưới bị lúng túng, không có biết đường mà thực hiện cái công việc của mình. Đó, nên chúng ta nêu ra cái lý luận này về cái nguyên tắc làm việc chung để cho trong đạo Phật của chúng ta bắt đầu có cái nguyên tắc chút, có lý luận chút, khi mà phải làm việc chung với nhau thì chúng ta tuân thủ theo những điều như vậy.
[4:30]Hi vọng rằng là nhờ như thế mà chúng ta càng về sau càng hoàn thành được nhiều cái Phật sự tốt đẹp cho cuộc đời này. Cái trường hợp hôm nay chúng ta nói là khi ta làm việc chung với nhiều huynh đệ ngang hàng.
[4:51]Ví dụ ở trên chỉ xuống cho chúng ta một nhóm năm, sáu huynh đệ rồi không có ai là trưởng nhóm hết, ai cũng như nhau hết, cùng chung lo một việc. Lúc đó là ngang nhau, không ai lớn, không ai nhỏ. Có thể là lớn nhỏ là sư huynh, sư đệ, nhưng cũng coi như ngang ngang, cùng nhận một cái nhiệm vụ và không ai ra lịnh ai, không còn ai phải vâng lời ai, nhưng mà chỉ có cái tinh thần hợp tác thôi. Thì cái trường hợp này là trường hợp đòi hỏi cái tinh thần hợp tác cao độ nhất. Ở cái bài trước á, chúng ta là người thừa hành á rất là dễ. Mình cứ vâng lời, ở trên sai sao cứ làm vậy, làm cho tốt hơn, kỹ hơn và biết báo cáo, biết vâng lời, biết trung thành.
[5:32]Hoặc là bài sắp tới thì chúng ta là người chỉ đạo thì mình ra lịnh và người dưới phải vâng lời. Đó, nó dễ. Nhưng mà ở trường hợp này không ai ra lịnh ai, mà phải ráng làm sao cho tốt, làm sao cho tốt. Cho nên đây có sự phối hợp, có cái lòng thương yêu, có cái tâm nguyện vì cái Phật sự chung. Đó ví dụ như Ni sư trụ trì giao cho sáu huynh đệ nói rằng là đi từ cái đầu xóm này tới cuối xóm này đi coi coi cái mùa Vu Lan sắp tới có nhà nào nghèo cần phải giúp đỡ, và nhà nào con cái chưa có cái đạo đức cần phải có cái sự hướng dẫn, và nhà nào chưa có thờ Phật thì mình phải tới mình khuyến hóa để mà họ quy y.
[6:22]Đó là giao cho sáu huynh đệ thì không ai ra lịnh ai hết. Thì sáu người đó tự bàn bạc với nhau để phân công. Phân công thì đây á mới thể hiện cái tinh thần là làm việc tập thể, hợp tác với nhau. Làm sao? Tới đó mới biết, chừng nào được giao thì biết. Lúc đó chúng ta tự thể hiện cái bản lĩnh và cái thiện chí của mình. Từ mỗi người phải năng nổ lên. Mỗi người vừa xem mình như một người chỉ huy, vừa xem mình như một người thừa hành. Nghĩa là mình luôn luôn không còn có cái ra lịnh, không phải tự nhiên ở trên sư phụ vừa ra giao cái nhiệm vụ đó cái mình đứng lên mình tự động mình làm tổ trưởng liền, nói, "Được rồi,
[7:04]thôi bây giờ chị này đi nhà này, chị kia đi nhà kia, cô kia đi nhà nọ." Không có. Lúc mình không được phép giành cái chức chỉ huy, nhưng mà phải nói ra ý kiến của mình, chứ không phải ngồi im lặng im lặng cười cười chờ ai nói gì làm theo, cái đó cũng là một cái dở, hoặc là đứng ra tự nhiên giành quyền làm chỉ huy, phân công người này chỉ đạo người kia cũng là một cái bản ngã. Nên khi trong cái trường hợp mà ngang cấp á, mình phải rất là khéo léo là mình chỉ đề nghị thôi, đề nghị và xin ý kiến mọi người, để trong sáu người cùng nhất trí hết thì bắt đầu mình phân công nhau. Đấy, cái đặc biệt của nó là cái cái phân công.
[7:43]Ví dụ như khi mà Ni sư trụ trì giao về rồi, thì trong sáu người thì phải có người đề xuất ý kiến trước. Nói là, "Em em thấy bây giờ là chúng ta chị nào em đề nghị là mình mình chia nhau thành ba nhóm, sáu người ba nhóm, hai người đi xóm dưới, hai người đi xóm trên, hai người đi xóm giữa. Chúng ta cầm vở, viết, chúng ta sẽ à thống kê từng nhà, từng địa chỉ, từng tên, cái nhà đó chủ nhà tên gì, địa chỉ mấy, gia đình có mấy người, tình trạng giàu nghèo ra sao, tình trạng đạo đức trong gia đình họ ra sao, tình trạng tín ngưỡng gia đình họ ra sao." Đó, mình đề nghị, rồi hỏi mấy chị có đồng ý hay không.
[8:21]Đó là cái thái độ nhã nhặn á, để kêu gọi sự hợp tác, sự đồng thuận, chứ không có kêu sự vâng lời. Ở đây là sự thuyết phục. Người nào có sáng kiến thì đưa ra đề nghị để cho mọi người cùng xem xét, và mình cầu mong một cái ý kiến người khác, bởi vì ý kiến mình vừa nghĩ ra chưa chắc hay. Luôn luôn mình có cái khiêm tốn như vậy. Mình đưa ra thôi và hy vọng rằng cái huynh đệ của mình sẽ có một cái ý kiến nào đó cụ thể hơn, chi tiết hơn, kỹ lưỡng hơn. Và khi mà mọi người bàn qua nói lại nói lát rồi đồng ý hết, rồi chúng ta bắt đầu phân công làm. Đó là mới phân công ý kiến ban đầu. Bắt đầu tới giai đoạn phải làm, thì khi làm phải làm sao phải phối hợp nhau?
[9:06]Là ví dụ như khi phân công khúc trên khúc dưới thì thấy huynh đệ mình đi nhà nào thì mình phải bắt đầu đi vô nhà nào, huynh đệ cứ đi nhà nào mình bước vô đi nhà nào. Tức là tới cái lúc mà gặp nhau giáp biên giới cái là vừa gặp nhau xong hết. Mình khi làm việc mình mà vẫn quan sát coi huynh đệ mình làm như thế nào. Đó cái khéo của cái việc mà hợp tác với làm việc ngang hàng là như vậy. Hoặc là nói đơn giản như rủ nhau vô nhà bếp. Ngày hôm nay có đám, giao cho bốn cô lo cái nhà bếp. Thì bốn cô lo nhà bếp xin thêm là xin bốn cư sĩ nữa vô phụ công quả nhà bếp. Thì bốn người cư sĩ có thể là bốn người thừa hành
[9:43]sẽ vâng lời quý cô để mà làm việc này việc kia. Nhưng mà bốn cô vô nhà bếp thì bằng nhau, ngang nhau, không ai hơn ai, chỉ có sư huynh sư đệ chút đỉnh. Nhưng mà nếu mình lỡ là sư huynh thì mình cũng không có ỷ cái thế sư huynh để ra lịnh mà mình cứ như ngang hàng. Thì lúc đó cũng vậy, mình luôn luôn đề nghị ý kiến phải cho nhanh vì nhà bếp thì phải nhanh nhẹn. Mình đề nghị, "Thôi bây giờ chị này làm việc này, chị kia làm việc kia, chịu không?" Luôn mình có cái thái độ nhã nhặn là chờ cái sự đồng thuận. Là đưa ra ý kiến chờ mọi người đồng thuận. Hoặc là người khác đưa ý kiến thì ta cũng cố gắng coi cái ý kiến của người
[10:21]đó đã đúng tới mức độ nào hay còn chỗ nào cần bổ sung, mình cố gắng góp ý nhau trong cái thân ái, thương yêu và để đi tìm cái sự đồng thuận. Khi đồng thuận phân công rồi, chia nhau ra làm. Người thì lo hủ tiếu gì đó à người làm món này, người làm món kia, ờ rồi rồi, người làm món này, người làm món kia. Thì làm sao mà khi mà hễ nấu ra á thì các món từ từ nó cùng lúc nó chín dần, chín dần đều để mà khi đưa lên dọn bàn ăn khớp. Thời xưa á chúng tôi cũng a nấu bếp, lúc ở trong chúng mình á, như phân công rồi hai tuần lễ, nửa tháng trời mà có hai huynh đệ nấu à. Mà nấu cho bảy, tám chục người ăn, cực chết luôn vậy á.
[10:59]Thức khuya dậy sớm là ba giờ rưỡi thức chúng, mình phải dậy hai giờ rưỡi rồi. Hai giờ rưỡi dậy lo ngồi thiền để tranh thủ, chứ nếu ba giờ rưỡi dậy đúng nữa thì đâu có thời gian ngồi thiền. Cứ hai giờ rưỡi dậy lo ngồi thiền. Ngồi thiền được cho tới khi nghe kẻng thức chúng là bắt đầu bay qua nhà bếp. Mày vô nhà bếp. Vô nhà bếp thì luôn huynh đệ lớn hết trơn này, nên không cần ai nói ai. Cái hay á không cần ai la. Thí dụ thấy ông sư huynh ổng dường ổng vừa chụp cái rổ gạo, thế là ở đây mình ổng vừa mới chụp cái rá gạo thì đây mình dở cái lu gạo liền. Gì đó, à... rồi ổng múc cái lon gạo là tay kia mình lại múc cái lon nước để mình bỏ vô nồi.
[11:36]Nước... Rồi bắt đầu ổng vừa vo thì ở đây mình chất củi vô. Rồi khi ổng vừa bưng gạo vô thì lửa cháy lên bừng bừng để lên liền. Tức là khi việc quen rồi nó không còn phải phân công mà ngầm ý nhau, tự phân công. Mình liếc thấy huynh đệ mình làm cái gì thì mình phải làm gì để đón, để tiếp cái huynh đệ mình. Ổng vừa chụp cái rổ rau lên, ổng vừa chụp bó rau lên thế là mình lấy ra hai cái rổ ra, vậy đó. Cứ làm cứ như vậy mà làm. Còn cái mặt này chứ nấu cơm ngon lắm nha, nấu cơm. Chưa bao giờ bị khét, chưa bao giờ bị sống, chưa bao giờ bị nhão. Ngon hấp dẫn vô cùng và cháy hai lớp đều, ở dưới cháy nhẹ nhẹ, trên cháy nhẹ nhẹ, ăn hấp dẫn vô cùng.
[12:13]Dòm cái mặt khờ khờ vậy chứ ngon, nấu cơm ngon lắm, đừng tưởng. Rồi ví như sau này thầy, Tổ mình có giao mình cái việc lớn hơn nữa, thì không phải việc nấu cơm, nấu nước nữa, mà giao mình đi phương xa. À, nói bây giờ ở cái vùng đó người ta cho miếng đất, về đó bây giờ giao cho bốn huynh đệ với con đi thì con coi vỡ ruộng hay là để trồng rẫy, lập cái vườn ở đó, vân vân. Bắt đầu rời khỏi thầy, bốn huynh đệ sống chung với nhau thì nó đòi hỏi cái sự đồng thuận với nhau chặt chẽ hơn. Nghĩa là xa thầy, xa Tổ, xa chùa mà gây lộn nhau là thôi thua liền, nên phải thật thương yêu nhau, làm việc ăn ý với nhau.
[12:54]Người việc này người việc kia. Nhưng mà sức khỏe có ai bằng nhau hết không? Không, người mạnh người yếu và người giỏi người dở, người chậm người nhanh. Nhưng mà khi mình làm chung công việc rồi thì lúc nào cũng vậy, mình phân công công việc cho phù hợp. Ví dụ cái người mà mạnh hơn thì ra làm cái công việc đẵn cây, chặt củi, kéo này, còn người yếu hơn chút ở nhà nấu cơm. Ví dụ mình tự mình phân công công việc như vậy. Hoặc là khi mà thầy mình giao đi giáo hóa, nói bây giờ trong cái xóm đó còn năm cái nhà chưa quy y. Giờ làm sao tới Vu Lan năm nhà đó đi ra quy y hết luôn không còn sót người nào.
[13:31]Giao cho ba người, thì trong ba người đi á thì cái người á mà gương mặt mà đẹp nhất á thì mình cho làm ngoại giao, phải không? Ngoại giao vô chào hỏi người ta có cảm tình xong cái người miệng khéo nhất á thì cho thuyết pháp. À, còn cái người mà mạnh khỏe nhất á thì vô nhà như phụ dọn dẹp rồi này kia nọ cho người ta, vân vân. Tức là tự mỗi người mình có cái phân công làm sao tới đúng Vu Lan là năm gia đình đó đều về chùa quy y sạch, không sót người nào. Thì đây là cái không ai ra lệnh ai, nhưng mà mỗi người một việc mà phải có sự phân công, sự đồng thuận, sự ăn khớp và sự hỗ trợ.
[14:10]Chúng ta nhớ nè, thứ nhất là tự phân công với nhau, có cái sự đồng thuận để có cái sự phân công nè, làm việc đồng bộ với nhau nè, làm việc ăn khớp với nhau, rồi hỗ trợ nhau. Tức là khi mình làm việc này là mình đang hỗ trợ cho huynh đệ mình làm việc kia, là như vậy. Mình làm việc này để huynh đệ mình làm việc kia cho tốt. Tí mình vô mình mình chào hỏi mình nói tình cảm để cho huynh đệ mình lát nữa vô thuyết pháp cho nó suôn sẻ, đó là vậy. Hoặc là bây giờ mình rảnh mình chạy xuống bếp cái mình như lấy chổi lấy đồ mình dọn dẹp cái nọ sạch sẽ cho lát huynh đệ mình đi xuống nấu ăn cho ngon. Tức là cái công việc như vậy, mình làm để hỗ trợ huynh đệ
[14:48]mình, cho công việc của huynh đệ mình trôi chảy hơn. Tức là cái tư tưởng mà khi làm việc chung hỗ trợ nhau, làm việc ăn khớp với nhau, nó đồng bộ với nhau là tốt. Chứ không phải nói chia nhau nấu cơm thì cái người phân nồi cơm, người phân cái món canh, người phân cái món kho. Tới chừng ai cũng xong hết rồi mình nồi cơm chưa bắt lên. Không được, cái đó là không đồng bộ, nó là vậy. Cái tinh thần, nên ở đây cái tinh thần tự giác cao khi mà làm với huynh đệ ngang cấp mà không có ai hơn ai. Thì để có cái tinh thần gọi là hợp tác làm việc với huynh đệ ngang cấp á, thì cái tinh thần vô ngã, hòa hợp, đoàn kết của đạo Phật được thể hiện rất là rõ.
[15:27]Khi mình làm thừa hành dễ lắm, tại mình chỉ vâng lời. Cái việc vâng lời nó cũng đòi hỏi vô ngã mới vâng lời được. Chứ mình không vô ngã, mình bướng cũng chẳng vâng lời được. Nhưng mà coi vậy, tin ông thầy mình, ông thầy mình có uy là mình dễ, mình chịu nghe lời thôi. Hoặc là khi mình là người chỉ đạo rồi mình có quyền bắt người dưới phải vâng lời, thì cũng dễ. Còn khi mà ngang hàng với nhau ai cũng như ai hết mà mình vui vẻ đồng thuận hỗ trợ với nhau thì rất là khó. Đòi hỏi đúng là cái tinh thần hòa hợp của đạo Phật hiện ra chỗ này. Khi mà hợp tác với nhau như vậy chúng ta tránh những cái lỗi thế này, tránh những cái thói xấu này:
[16:04]Thứ nhất là muốn một mình nổi bật, việc gì cũng giành làm. Có người này không? Chúng ta có gặp trường hợp người này chưa? Có không? Có người á thì họ cũng giỏi thiệt chứ không phải không. Khi làm chung việc gì họ cũng làm á, việc gì họ cũng săng sái, việc gì họ cũng có ý kiến, việc gì họ cũng nhào, họ nắm vô, quản lý. Lần lần họ leo lên làm sếp. Nhưng mà trong đó mình thấy nó có một cái gì, nó có một cái ý ngầm ngầm là muốn nổi bật, chứ nó không có cái nhẹ nhàng, hiền lành, phải không? Một cái người mà năng nổ, nhiệt tình, siêng năng khác, mà một cái người mà dòm thấy cũng nhiệt tình á, nhưng mà muốn nổi bật nó khác một chút.
[16:44]Mà mình tinh ý mình thấy liền. Có không? Phải không? Phải không? Đó, vậy. Thì cái này cũng là một dạng của bản ngã, lúc đó mình muốn nổi lên. Muốn cho mọi người thấy ta là người giỏi nhất, muốn cho thầy thấy ở đây không ai bằng mình, vân vân. Muốn cho Phật tử dòm vô thấy ồ trong chùa có một mình tội ha. Có cái sư cô đó, cổ lùn lùn mập mập đó mà cổ giỏi nhất, ví dụ vậy. Mà cái điều đó đó là nó do nó ngầm ngầm ở trong tiềm thức á, nó ngầm ngầm ở trong tiềm thức, là cái người này hay có cái bản ngã thích nổi à. Cái đó là một cái thói xấu về đạo đức, thì khi đụng công việc á lòi ra. Lòi ra là việc gì cũng có ý kiến, việc gì cũng nói như Trạng,
[17:23]việc gì cũng săng sái làm, việc gì cũng giành làm mà không biết phân công, không biết nhường cho huynh đệ để tạo một sự đồng thuận, hỗ trợ và đoàn kết. Việc gì cũng giành làm, nắm hết. Như vậy, nhiều khi có một cái số việc các Phật tử họ làm việc trong một cái nhóm làm việc từ thiện, thì có người họ cũng giỏi, giỏi rồi giành làm hết á. Việc gì cũng nhào, xí vô cũng làm, quản lý, có ý kiến hết, rồi không cho ai làm hết. Riết rồi chính mình thành ra sếp, làm thủ lĩnh, thì cái đó nó không phải là tinh thần hợp tác chung, mà cái đó là sự lấn át, sự ăn hiếp. Riết rồi cái ai cũng chán, bởi vì không biết cái tinh thần làm việc chung.
[18:03]Đó là cái bản ngã mà muốn nổi một mình. Rồi. Cái thói xấu thứ hai chúng ta phải tránh nè, là trễ nãi khiến công việc chung bị trễ theo. Nãy chúng ta vừa nói. Là mọi người đã xong phần việc của họ rồi phải chờ ta vì ta chưa xong. Là tới giờ dọn cơm nhưng mà cơm ta chưa nấu, ta mới bắt lên, mọi người đồ ăn mà chín xong hết đâu đó phần. Nó vậy. Hoặc là thầy giao cho mình đến tổ chức một cái lớp học tình thương. Rồi mình đến cái địa điểm đó mình vận động Phật tử xây lên một cái lớp học, cất lên che tạm, rồi đi tập hợp hết đi đến từng nhà coi có em nào mà nó vì cái mưu sinh gia đình nó bỏ học sớm, bây giờ kêu nó:
[18:45]Thôi buổi tối đến học, có quý cô quý thầy tới dạy, có đèn có đuốc, cho luôn vở viết, có bàn ghế đóng xong rồi. Tức là thầy mình giao mình công việc đó. Thì bên kia đó, huynh đệ thì nhận cái công việc là vận động để xây lớp học, vận động cho vở viết, mời thầy giáo. Bên mình là đi vận động từng nhà để học. Bên kia lớp xây xong rồi bên mình chưa vận động. Hỏi mình nói mình ẹo qua ẹo lại, nói còn sớm, chưa tới giờ, hè chưa hết mình còn nghỉ, bị cái này mắc cái kìa, tại cái nọ. Thì cái đó là cái tinh thần làm việc chung kém quá, kém quá. Là mình không có quan sát cái công việc của huynh đệ, mình chỉ lo phần mình, rồi vừa có cái lười biếng không năng nổ
[19:28]không nhiệt tình, không tận tụy với Phật sự của thầy mình giao. Thì như vậy cái người này không có làm nên công đức, mà vì cái trễ nãi của mình nó phá vỡ luôn cái công việc chung, làm công việc chung hư hết thì sau này tội nặng lắm. Tại mình làm hư một việc của mình tội nhẹ, mà mình làm hư việc chung của thầy mình giao thì tội rất là rất là nặng. Nghĩa là do cái thói quen lười biếng trễ nãi, làm việc mà không để ý không quan sát huynh đệ của mình. Huynh đệ mình đã làm ào ạt, vận động cái này đã xây được cái móng lên tới tường, lên tới nóc, còn mình đây đi vô một gia đình nói chuyện chưa xong. Đó, thì bởi vì tổ chức một lớp học tình thương là
[20:08]vừa phải xây lớp, vừa phải vận động bên phòng giáo dục, bên chính quyền cho họ đồng thuận giáo hội báo báo cáo giáo hội biết, rồi phải đến từng nhà nói ngon nói ngọt. Tại mấy đứa nhỏ mà nó nghỉ học rồi nó làm biếng học lắm. Khuyên không được. Phải nói ngon nói ngọt, phải chứng minh cho nó thấy cái lợi ích của việc học và cho nó thấy rằng khi mà người không học không có giá trị cuộc sống, bị người khác coi thường. Nhỏ không học thì lớn làm lớn làm gì?
[20:35]Lớn làm đại úy hả? Ừm. Hồi đó mình nhớ trong lớp mình học ở trên đầu bảng ghi câu là: "Ngọc bất trác, bất thành khí, nhân bất học, bất tri lý". Ngọc bất trác là gì? Ngọc không có không có mài thì không có ánh, không ánh lánh, bất thành khí á. Viên ngọc đầu tiên nó chỉ là một viên đá thô, đá cứng mà nó sần sùi, nó nham nhở. Nhưng mà cái người thợ ngọc người ta nhìn vô biết đó là ngọc, chứ không phải đá thường. Người thường thì thấy cục đá nham nhở bỏ lăn bỏ lóc quăng cầm quăng chọi chơi, nhưng mà dân mà chơi đá quý cầm cục đá lên hết hồn liền: Đây là một viên hồng ngọc. Thì cái độ cứng rất là cao.
[21:13]Thì đi vào bắt đầu họ mài, cho thợ mài ngày ngày đêm, những loại bột đặc biệt, những phương pháp mài đặc biệt mài ra từng góc từng cạnh từng góc từng cạnh á, tới chừng ra một viên ngọc to, đỏ như mắt mèo đẹp, rực rỡ lên. Thì nhờ có cái mài như vậy thì ngọc nó mới ánh lên, chứ còn một viên đá mà để đó mày không mài thì không thành ngọc, do đó "ngọc bất trác, bất thành khí". Cũng vậy, "nhân bất học, bất tri... bất tri lý". Người không học thì không biết, không biết lý lẽ, không biết chân lý, à không biết đạo nghĩa. Rồi không biết thằng bạn nào nó cà chớn nó ghi thêm câu thứ ba: "Nhỏ không học lớn làm đại úy".
[21:47]Là do cái cải lương hề hồi xưa á, hồi xưa có cải lương hài: Nhỏ không học lớn làm đại úy, như vậy. Thì ở đây, chúng ta bây giờ khi mà thuyết phục người khác đi học cũng phải cực khổ, tại vì huynh đệ mình đang xây cái lớp lên từ từ ở đây mình không thuyết phục được không ai tới. Hoặc là bây giờ thầy mình giao cho mình cái công việc là kêu Phật tử tới tu và cho con em tới tu mỗi Chúa Nhật. Giao cho mấy đứa nhỏ lại học. Tức là cả tuần nó đi học nhưng mà làm sao Chúa Nhật tụi nó phải tới chùa nó học một buổi, buổi chiều. Chùa sẽ dạy nó một cái gì đó. Thì bây giờ mà tới thuyết phục, dễ không? Không dễ. Tại vì sao?
[22:26]Tại vì mấy đứa nhỏ ngày Chúa Nhật nó đi chơi game chơi đồ, bây giờ ba mẹ bắt đi chùa. Còn bây giờ thuyết phục cho ba mẹ tin là mỗi Chúa Nhật chùa có một cái lớp gì đó rất là bổ ích. Mấy đứa nó được học hát, học về điện, à học về âm nhạc, học hoặc là võ, học về đạo đức, vân vân. Tức là mỗi tuần một môn mỗi tuần một môn, bài học như vậy rất là bổ ích. Chiều Chúa Nhật nào cũng có một cái buổi lớp dạy như vậy thì cha mẹ phải thấy được đó là lợi ích và cha mẹ phải bắt con đi học. À, rồi bây giờ phải thuyết phục con. Thì như vậy giao cho mình, thế là mấy huynh đệ phải phân công. Huynh đệ mới phân công một người phân công á đi kiếm thầy giáo,
[23:03]những người mà biết võ, người biết nhạc, người biết về điện. Rồi phân công trong 1 năm như vậy chia bao nhiêu cái Chúa Nhật, Chúa Nhật nào mời ai, Chúa Nhật nào ai học, Chúa Nhật nào ai học, lên lịch đầy đủ hết. À, một người thì đi đến từng nhà. Đến từng nhà nói chuyện với các Phật tử, nói Phật tử lớn, huynh đệ đã biết đạo rồi, nhưng mà con mình nó chưa biết đạo. Nó ở nhà nó không ngoan. Bây giờ phải cho nó đến mỗi chiều Chúa Nhật đến chùa học một cái gì đó bổ ích cho bản thân nó, cho tâm hồn nó. Thì nói cha mẹ, thuyết phục cha mẹ gãy lưỡi rồi cha mẹ bắt đầu mới nói với con. Rồi mấy đứa con nó cũng dùng dằng nó cũng không thèm đi học,
[23:39]mình cũng phải gặp mấy đứa con nói chuyện tiếp để bắt đầu tổ chức cái lớp đó ở chùa. Chiều Chúa Nhật nào cũng có một cái lớp để dạy cho trẻ. Hàng xóm bắt đầu thấy mỗi chiều Chúa Nhật là nghe tiếng hát của trẻ vang lên, rồi nghe tiếng trẻ chơi đùa, rồi bắt đầu có học nghiêm túc. Tụi nó được học về luật giao thông đi làm sao đừng có bị xe cán chết. Rồi sử dụng điện làm sao đừng có bị điện giật chết. À, nói chuyện với hàng xóm sao người ta đừng có chửi, ví dụ nhiều cái lớp học rất là hay, rất là bổ ích. Rồi chơi với bạn bè làm sao để mà dụ bạn bè đi vô chùa luôn, vân vân như vậy. Đó. Ở đây tổ chức được không ni sư? Được ha?
[24:17]Được ha? Thấy ờ yếu quá! Ờ yếu quá! Muốn mạnh á, tăng ni mình phải nhiệt tình và phải nói cho giỏi. Đi đến thăm từng nhà. Đến thăm từng nhà, rà từng người.
[24:34]Chứ mình ở một chỗ mà chùa mình không bao giờ đạo Phật phát triển được hết. Phải đi đến, phải đi. Phải cất bước mà đi. Đi đến từng nhà, thăm từng người vậy đó, nói chuyện, giải thích. Lần lần rồi Phật tử quanh vùng đấy họ mới quy tụ về chùa được, chứ còn mình ngồi đây một chỗ muôn đời không ai tới. Cái thói xấu thứ hai là làm trễ công việc chung. Cái thói xấu thứ ba là đùn đẩy việc khó cho người khác, tức là thiếu tinh thần hy sinh phục vụ. Cái thói xấu thứ ba, thì phân công à nói: "Bây giờ chuẩn bị cho tuần sau là có cái có một cái lễ trai tăng hay lễ giỗ mà có thể tới 300 người ăn." 300 người
[25:15]ăn hay 500 người ăn, nên phải chuẩn bị mọi thứ hết, vật dụng. Thì trong đó cũng phải chuẩn bị củi, thì khi giao cho 10 huynh đệ, nghĩa là mới chưa nói gì hết trơn cái mình nói: "Tôi yếu lắm, tôi bửa củi không nổi." Ừm. Chứ làm cái gì nổi? "Ai nấu rồi tôi nếm thì nổi." Chứ không được nha. Tức là cái người không có tinh thần trách nhiệm, mình đùn đẩy việc cho người khác. Cứ việc gì khỏe làm việc gì không khỏe không làm, đó. Hoặc là: "Này ha, chia nhau đi vô giáo hóa Phật tử." Ni sư nói giao bây giờ giáo hóa cái số Phật tử đó làm sao đưa họ về chùa. Thì chia cái mình dòm dòm mình nói: "Thôi, cái nhà đó khó nói lắm.
[25:55]Thấy họ gây lộn hoài, họ uống nhậu rồi quậy lộn hoài, thôi huynh vô đi. Tôi vô cái nhà này thấy họ lo có đi chùa, nhà này giàu nè, có lầu ba tầng, tôi vô nói chuyện." Vậy. Thì những cái mà phải lựa việc dễ làm việc ngon làm mà đẩy việc khó người khác đó là thiếu tinh thần trách nhiệm, thiếu cái hy sinh. Còn nếu mà có tinh thần á thì việc gì khó mình dấn thân vào, cái gì cực khổ nhất thì mình gánh vác. Thì đó mới là cái tinh thần hy sinh, hy sinh. Thấy mình thấy cái việc gì nặng, mình cố gắng thêm chút xíu để mình gánh giùm cho huynh đệ. Tại sao vậy? Tại vì cái việc nặng đó nếu mình không làm thì huynh đệ mình sẽ sẽ phải làm.
[26:33]Còn mình cứ nhảy vô mình gánh rồi, tức là huynh đệ mình khỏi làm. Đó là một chút cái thương yêu á. Thì mình chả biết sống trên đời được nhiều hay không, mình chẳng có tiền để cho huynh đệ mình, mình chẳng có điều gì cho, thì mình chỉ có cái cho âm thầm mà huynh đệ mình nhiều khi không biết là mình cứ chơi mình gánh bớt mấy việc nặng á. Hễ là có việc nào khó, việc nào nặng cái mình nhảy vô trước, mình giành việc. Mà giành là giành nhẹ nhàng chứ giành mà không phải vỗ ngực xưng tên. "Nha, tui nè ha, tui làm việc này là cực nhất nè nha!" nói vậy, đâu phải. Cứ lặng lẽ giống như là mình thích. À cái mình làm mình thích, hỏi "Ủa, tự nhiên đi đâu mà xưng đòi vô
[27:07]cái xóm đó?" "À ờ sao em thích mấy người nghèo nghèo đó vô chơi." Nhưng mà sự thật cái xứ đó rất là dữ, chỗ đó nhà nó rất dữ. Còn để mấy cái người hiền hiền cho huynh đệ mình vô nói chuyện. Đó, vân vân. Hoặc là cái ngày Tết nhất, Tết nhất thì cực nhất là cái gì? Cực nhất là cái gì? Tết thì nhiều việc phải không? Thí dụ Phật tử tới mình tiếp khách, nói chuyện, mời ngồi uống nước, phải không? Hoặc là hương đăng, đứng đó cho người ta, lạy Phật rồi mình gõ chuông. Hoặc là tối ngày lo rút sau nhà bếp mà phục vụ, lo cơm nước để phục vụ kịp thời. Phải không? Còn gì nữa không ta? Hả? Đó, rồi đôi khi chùa mình cũng phải có thuyết pháp nữa.
[27:48]Thí dụ mỗi ngày Phật tử tới thì mình cũng phải tới mình chỉ nói 15 phút, tại người ta vô thắp nhang chút rồi người ta đi ra. Mà mình không có cho cái việc mà vô Tết vô chùa mà đứng thắp nhang cái rồi bỏ đi ra là không có chuyện đó. Mình phải nói 5 phút, 10 phút. Tức là ni sư phải phân công cho đệ tử. Nghĩa là từ sáng tới trưa thì người này, trưa tới chiều người này, chiều tới tối người này. Qua ngày mùng hai: sáng người này, trưa người này, tối người này, tập nói cho quen, nói 5 phút thôi. Lúc mà khi Phật tử họ kéo rần rần vô, mình ngừng lại không cho về. Mình nói mời Phật tử ở lại chút, uống nước cái đã rồi hãy về.
[28:23]Nhưng mà trước khi uống nước là phải đứng nghe, ngồi đó nghe nói 5 phút. Là chúc quý Phật tử làm sao một năm mới được nhiều điều tốt lành, an khang thịnh vượng, buôn may bán đắt và lời nhiều để đem tới cúng cúng chùa nhiều. Nhưng mà quan trọng khi về nhà là phải sống với nhau cho vui vẻ, đầm ấm. Mà muốn cho năm nay được nhiều may mắn thì đầu năm phải làm làm phước thì cuối năm gặp gặp phước, cuối năm làm phước thì sang năm gặp gặp phước. Tức là mình cũng phải nói một vài câu đạo lý. Nghĩa là trong buổi sáng một người đã nói bài đó nói tới nói lui hết nhóm này tới nhóm kia. Tới chiều nhóm khác tới thì người khác lên cũng nói thuyết pháp. Đấy.
[29:00]Thì những cái công việc đó, ví dụ mình thấy việc nào khó nhất huynh đệ sợ nhất thì mình gánh vác. Ví dụ cái người ta sợ nhất là nhà bếp, làm đầu tắt mặt tối, hết bưng nước này tới cái nước kia hết, cơm tới cháo, cháo tới bánh, cứ mình nhảy vô mình làm. Ở đây ai tiếp khách thì đó, ai mặc áo dài đẹp đẽ tiếp khách thì nhường. Hoặc là khi huynh đệ là sợ quá lại không muốn tiếp khách thì mình lại nhảy ra, mặc áo tràng vô mời khách ngồi uống nước, hỏi thăm: "Sao năm nay khỏe không? Nhà làm ăn có được không? Sao thấy ít đi chùa quá? Rồi lúc này con cái làm sao có ngoan không? Công việc làm ăn thuận tiện không? Vàng có nhiều không?
[29:36]Chôn ở đâu?" Ví dụ vậy, mình phải hỏi thăm cho đàng hoàng, cặn kẽ chút chứ. Thì hễ huynh đệ sợ việc gì thì mình mình nhào vô mình gánh việc đó không có gì hết, nó là vậy. Phải không? Phải không có cái gọi là đùn đẩy cái việc cho người khác, là phải có tinh thần hy sinh, dấn thân, chịu cực là trong cái nguyên tắc. Nguyên tắc thứ tư, cái thói xấu thứ tư mà ta phải tránh nữa là thế này: là ganh tị với cái người làm được việc. Nghĩa là trong cái nhóm làm chung với nhau, tự nhiên có người họ làm giỏi, tự nhiên việc họ cứ hoàn thành ào ào, cứ thành công, rồi mình làm tự nhiên nó cứ trục trặc, thì bắt đầu mình nói dèm,
[30:10]nói xiểm, nói xiên, nói xỏ cái sự tận tụy, cái sự giỏi giắn của người khác, thì làm cho huynh đệ bất hòa. Thì đây là một cái lỗi rất là nặng, làm phá hết cái tốt đẹp của đạo và thành công của huynh đệ. Mình ráng mà ganh tỵ với người làm được việc, mà nói xỏ, nói xiên, nói gièm, nói xiểm là cái tội rất là tệ, tâm hồn rất là xấu. Bình thường mình thấy cái người mà làm được việc thì mình phải làm sao? Phải làm sao? Vui mừng, phải không? Khen ngợi, tán thán, đề cao và mình hỗ trợ cho người đó làm thêm, làm được việc. Ví dụ bây giờ nói Phật tử tới là mấy huynh đệ mình bữa đó được giao làm MC, quý cô biết làm MC không? Biết không?
[31:01]MC là cầm micro mà nói hoài á, ừ nói hoài. Nhưng mà tự nhiên huynh đệ mình cầm micro cái nào giờ thì cũng không ai biết tài, bữa hôm đó huynh đệ cầm micro mà nói lưu loát, trơn tru, khéo léo, ai cũng thích. À. Thì mình phải làm sao? Phải khen, đó, lại khen. Chứ không được mà nói: "Nó cái miệng dẻo quẹo nói hoài", nói mấy câu chứ nói sau lưng như vậy là phá vỡ hết cái tình đạo, làm cho người ngoài người ta nghe vô người ta thấy chùa mình nó xấu. Còn ở đây huynh đệ mình nói hay, cái mình gặp Phật tử cái mình cứ khen hoài, mình khen không cần cái người huynh đệ mình biết. Mình nói: "Ở chùa cô chứ cái cái huynh đó nói hay lắm,
[31:43]làm MC dẫn chương trình mà tuyệt vời, ai cũng thích. Con người có cái phước lợi khẩu". Tức là mình khen vài câu người ta nhìn vô người ta thấy cái chùa mình nó đẹp chung liền, phải không? Người ta nói cái chùa này có đạo đức, có người giỏi và có người biết ca ngợi cái giỏi của người khác, vì chùa này rất có đạo đức, vì ta nên đi chùa này, ta nên đi chùa này, họ tin tưởng liền. Còn mà Phật tử nghe tự nhiên cái thầy này, cô này nói xấu thầy này, cô kia họ mất niềm tin với đạo hết. Đừng tưởng mình nói xấu người khác rồi người ta sẽ thương mình, không có đâu. Mình nói xấu người khác người ta nghi ngờ mình liền.
[32:16]Phật tử giờ họ khôn, họ khôn dễ sợ, họ khôn thấu trời thấu đất. Dòm đằng sau lưng thấy mặt người nào nấy sợ luôn, khôn ớn luôn. Nên vì vậy, mình sống cứ chân thành, tốt đẹp, đạo đức Phật tử nhận ra liền và họ quý mến, họ tin tưởng và họ tới họ ủng hộ chùa. Còn mà mình có một chút cái xấu không vượt qua được rồi mình bộc lộ ra, mình tưởng mình che đậy được, không, không che đậy được đâu, Phật tử người ta biết hết à. Ừm. Nên vì vậy mình cứ sống chân tình, ai tốt mình khen ngợi, nha. Nên đây là bốn cái xấu mà chúng ta phải vượt qua khi làm việc chung: Một là, muốn một mình nổi bật; hai là, công việc mình trễ nãi, làm việc chung trễ theo;
[33:01]thứ ba là, đẩy việc khó cho người khác, là lánh nặng tìm nhẹ đó; và thứ tư là, ganh tỵ với người người làm được việc. Đó là bốn cái thói xấu phải tránh trước khi chúng ta bước vào. Còn sau đây là những nguyên tắc khi làm việc chung, những nguyên tắc. Thứ nhất là chúng ta trọn lòng vì Phật pháp, không có vì danh lợi riêng của mình. Ha. Đây là cái nguyên tắc đầu tiên, cái phương châm đầu tiên. À ta phải tâm nguyện trước khi bước vào làm Phật sự để tạo cái động cơ chân chính. Vì nếu không có cái động cơ chân chính từ ban đầu thế mình làm mình lung tung lên mình không biết làm cái gì. Mình quên mất, lúc nghĩa là mình phải vì Phật pháp, vì chúng sinh mà làm.
[33:45]Ví dụ thầy tổ mình giao mình cái công việc thì luôn luôn mình nói là vì Phật pháp. Vì thầy mình là đúng rồi, nhưng mà vì Phật pháp mà làm. Ví dụ bây giờ trên Giáo hội giao xuống cho bốn cái chùa nghĩa là cùng vận động mở một con đường, mở một con đường làng, nối qua cái làng bên kia, tại bên đó Giáo hội đang xây dựng cái chùa. Bắt đầu xây dựng cái chùa nhỏ, cái niệm Phật đường đầu tiên. Giờ giao cho bốn cái chùa bên ngoài vận động Phật tử mở một con đường đi vô trong, đắp con đường vô trong. Thì bốn cái chùa ngang nhau không ai hơn ai, à mà bốn người lớn, trụ trì phải gặp nhau. Tức là cũng làm ngang hàng ngang cấp á.
[34:22]Nhưng mà khi bốn trụ trì đó mà sai súng đệ tử á thì tức là chỉ đạo xuống, nhưng bây giờ bốn trụ trì gặp nhau là coi như bốn người ngang hàng, đồng cấp, thì phải phân công, phải có sự đồng thuận, phải hỗ trợ với nhau, rồi phải biết bao nhiêu công việc phải có. Tức là phải liệt kê: Để hoàn thành Phật sự này mình có bao nhiêu công việc, rồi chùa nào sẽ nhận công việc nào, chùa nào nhận công việc nào? Chùa nào đi lo hỏi việc mua xe đất, chùa nào lo vận động Phật tử đóng tiền, chùa nào lo vận động Phật tử bỏ công sức ra công quả, chùa nào lo ăn cho thời gian mà Phật tử họ đi làm đường. À. Rồi cái việc giấy tờ thì trên Giáo hội mình lo rồi, đó.
[35:07]Nhưng mà khi hiện ra bao nhiêu công việc rồi thì bốn chùa mình mới đề xuất, mình là bốn vị trụ trì với nhau ngồi lại, thì thôi bây giờ tôi làm việc này, huynh làm việc kia, huynh nọ làm việc kia, được không? Tức là luôn luôn đề nghị không có ra lệnh, đề nghị như vậy. Và trong tâm là phải lấy cái động cơ là vì vì vì Phật pháp, vì chúng sinh, lấy cái động cơ là chính, chứ không có nói là à con đường này mở ra rồi cái chùa tôi đi ngon hơn, ngặt Phật tử đi ngang qua đây cái vô chùa tôi trước, tức là có cái động cơ tư lợi thì bắt đầu phá hư liền, là sự hợp tác sẽ không thành công. Lúc đó sẽ làm mà sẽ so bì, người này làm nhiều,
[35:45]người kia làm ít, rồi con đường này hiện ra rồi cái chùa này được lợi nhiều, chùa kia không được lợi bao nhiêu, là những cái động cơ là tư lợi, nó hư hết đạo Phật. Nên chúng ta phải cái nguyên tắc ban đầu, cái phương châm ban đầu để chúng ta hợp tác với nhau là vì Phật pháp, vì chúng sinh, không có vì ai hết, không có cái tư lợi của ta, của chùa ta. Như vậy. Quý cô chịu không? Được không? Chịu không? Chịu ha, đó. Cứ bước vào làm mọi việc là là vì Phật pháp, vì chúng sinh. Đó. Có cái động cơ chân chính rồi thì sau này trong công việc có nhiều cái khó khăn, có nhiều cái trở ngại, ta dễ vượt qua.
[36:28]Ví dụ như bắt đầu con đường đang bắt đầu tiến hành đắp dài dài đi vô, mở đường, xin dân họ cho đất, tại vì khi mà mở một con đường đi vô như vậy mình xin chính quyền rồi thì cũng phải thuyết phục dân, người nhường khúc đất, người nhường khúc đất. À dân họ đâu có cho, mình phải lấy đạo lý ra mình xin. Mình nói: "Bây giờ mở cái con đường nó rộng ra và nó ngay lại thì nhà của quý đạo hữu sẽ có có giá trị hơn. Mình hy sinh thôi kệ, cắt bớt vô mấy thước đất mà cái lợi ích nó nhiều với lại người ta đi mình cũng có phước". À công việc bắt đầu đường bắt đầu đắp, đường bắt đầu đắp thì có người nói ra nói vô.
[37:02]Có người nói: "Mấy thầy lo đắp con đường chứ mai mốt là cái chùa kia hưởng hết, thầy không có gì. Phật tử có con đường mà dễ đi rồi họ chạy tuột vô chùa đó, họ ghé hai chùa đó chứ họ không ghé chùa thầy đâu, thầy cứ đắp làm chi", họ nói. Mà nếu mình không có một cái động cơ vì Phật pháp chân chính thì mình làm sao? Dao động liền, phải không? "Ồ thế mình làm cực quá, hôm giờ mình đi vận động đất, vận động tiền, lo cơm nước Phật tử cực quá, mà đúng nhà nước con đường nó mở, bên kia nó đi tới quẹo con đường đó vô hai cái chùa kia, không vô chùa mình nữa, chết à, không có Phật tử tới là chết á". Cái mình mình bị động, dao động liền.
[37:40]Đó, mà tại vì sao mình dao động? Bởi vì cái nguyên tắc đầu tiên, cái phương châm đầu tiên mình đã thiếu là vì Phật pháp, vì chúng sinh. Còn nếu mình có cái phương châm đầu tiên rồi thì người ta tới người ta chọt, có người tới chọt, nói: "Đắp con đường xong hai chùa kia hưởng, thầy không có à?", thì mình nói: "Chùa nào cũng như chùa nấy, chùa kia hưởng tức là chùa này hưởng, miễn có chùa hưởng là được, miễn có đường cho Phật tử đi chùa là tốt. À thì quý Phật tử đi bên đó gần thì khỏi đi bên đây, thì bên đây chúng tôi có hết gạo thì chúng tôi chạy qua chùa đó chúng tôi xin, chúng tôi là anh em với nhau".
[38:15]Mình nói một câu người ta sợ không? Sợ đạo Phật liền, bởi vì biết đạo Phật thương yêu, đoàn kết nhau. Là chùa này với chùa kia có tinh thần gắn bó, như vậy được. Ở đây chúng ta chung một chùa hay nhiều chùa, thưa ni sư? Nhiều chùa hả? Dạ. Đó, cái tinh thần như vậy, tức là nhiều chùa mà vẫn thương quý nhau như vậy thì Phật tử nhìn vô mới mới rét. Chứ còn mà chùa mà không thương nhau, Phật tử nhìn vô họ không rét, mình phải làm cho Phật tử rét hết mới được. Phật tử dữ lắm, Phật tử dữ lắm. Cái phương châm thứ hai là phải thương và quý trọng những huynh đệ cùng làm việc với nhau một cách thật lòng. Đó là phương châm thứ hai.
[38:55]Vì sao? Vì nếu làm việc chung mà không thương nhau thì công việc sẽ sẽ hư. À. Không thương nhau thì công việc sẽ hư. Giờ cái nói nội bây giờ nói bây giờ thầy giao mình xuống nấu bếp coi, trên sư phụ giao cho: "Bốn cô hôm nay lo bếp để có lễ, có đám". Bốn cô xuống bếp mà không cô nào thương cô nào hết. Cô kia đi nói bây giờ nói: "Bưng cái cái nồi nước bỏ lên cái lò", bưng không nổi. Cứ đứng dòm quanh dòm quanh, cái mình thấy nặng cái mình quay lưng chỗ khác. Thấy cô kia bưng không nổi, bưng có đổ ra cái tắt củi tắt lửa hết, tiền lát nữa mà tới giờ dọn cơm mà cơm chưa chín, canh chưa xong thì cả đám bị bị la. Nên là do cái không thương nhau,
[39:41]hễ không thương nhau thì không thể hợp tác với nhau được. Mà khi hợp tác với nhau thì bắt buộc phải phải thương nhau, phải thương nhau. Mà cũng có những trường hợp họ không thương nhau. Thì ở đây nên có để ý nè, quý cô mà làm trụ trì để ý chỗ này, đây là bản lĩnh nè, thì sau này chúng ta sẽ nói. Khi chúng ta giao cho bốn người đó thì thường thường cái người trụ trì hay giao là lựa bốn cái người mà có duyên với nhau, thương với nhau thì mới giao, còn trong bốn người đó có người không thương thì không dám giao chung, phải không? Đúng không ni sư? Xuống làm gây lộn nhau, chửi nhau um sùm hư việc hết,
[40:15]cho nên phải lựa bốn cái người thương nhau mới giao. Nhưng mà như vậy trụ trì chưa bản lĩnh, mình làm thầy như vậy chưa ngầu.
[40:26]Làm thầy ngầu là lựa bốn người ghét nhau nhất bắt làm việc chung. Làm việc chung, ừ bốn người ghét nhau nhất trên đời này bắt làm việc chung. Nhưng bốn người mà gặp nhau là chỉ muốn de răng ăn tươi nuốt sống nhau. Bắt bốn người đó làm việc chung. Làm sao vậy? Để làm chi? Buộc họ phải buộc họ phải phải thương nhau. Mà tình thương yêu có buộc được không? Được không? Không dám trả lời. Thật ra á, tình thương yêu khó bắt buộc phải không? Thương nhau cái gì nó tự nhiên, không có ép. Nhưng mà nếu ở ngoài đời thì đúng là không ép được, ở ngoài đời mà họ ghét nhau rồi đừng có hòng mà bắt họ thương nhau, nhưng trong đạo thì có thể được. Tại vì sao?
[41:13]Trong đạo có cái nền đạo đức sẵn, họ có một cái gì đó chưa có duyên nhau, có cái gì đó họ hiểu lầm nhau. Nhưng mình là người trên, mình dòm mình thấy hết, thấy người nào cũng tốt, chỉ vì một nghịch duyên chút xíu, hiểu lầm chút xíu, họ ghét nhau. Và bây giờ mình buộc họ phải thương nhau. Bắt phải ngồi chung, phải hứa với nhau, phải thề trước Phật, phát nguyện thương nhau. Thì đầu tiên nó sẽ gượng á, nhưng mà rồi mình biết những người này có đạo đức, họ làm việc chung với nhau họ hiểu nhau họ thương nhau liền. Thì người trụ trì như vậy, người lãnh đạo như vậy mới có bản lĩnh. Giờ nói: Lựa bốn cái người trong chùa ít ưa nhau nhất, nói:
[41:49]"Giờ con lo cất cho thầy cái mở cái thêm cái phòng để cho nghỉ cho chúng, phòng nghỉ đó, bốn thước sáu thước, cất đi. Đó, tiền thì nhiêu đây, thiếu đi vận động thêm. Vật liệu thì đi mua, không đủ tiền thì mua chịu, mua chịu người ta đòi trốn." Không sao hết, cứ làm gì đó làm, phân công nhau. Nhưng mà đầu tiên bốn người ừ ẹ, người này không muốn làm, cứ gầm gầm không ai muốn làm hết, tại họ bắt làm việc chung họ không vui. Nhưng phải ngồi phải giải thích: Việc này là lợi ích cho cho chùa, chúng có chỗ ở, nên tụi con phải làm việc, mà tụi con không thương nhau không làm được. Tụi con phải bỏ nó đi, và thuyết phục bắt ngồi bốn người chung,
[42:28]lên bàn Phật quỳ xuống phát nguyện phải thương nhau. Thì họ cũng có đạo đức rồi, hồi nào giờ ai chọc chọc hiểu lầm thôi. Thì khi hết hiểu lầm rồi họ thương nhau thì cái nhà sẽ sẽ mọc lên khang trang tốt đẹp, chúng có chỗ ở, và cái người bán vật liệu sẽ vô đòi tiền. Như vậy tốt đẹp thôi chứ không có gì hết. Mỗi lần vô thì sao? Mình mới hỏi: "Ai mua chịu?" Nói: "Có cái sư cô trong đây ra mua chịu." Nói: "Sư cô tên gì?" Nói: "Cổ nói tên đó." Nói: "Ờ, cổ đi đâu không thấy." Xong. Mình cứ giả bộ vậy đó. Đó là cái phương châm thứ hai, hễ làm việc chung phải thương nhau. Mà ở đây không đợi người trên sai mà chính mình thôi.
[43:07]Ví dụ bây giờ thầy mình giao cho sáu huynh đệ à đi đắp cái tượng Phật, nói vì tượng Phật nhìn dòm thiếu mỹ thuật quá, tới lúc bây giờ phải đắp cái tượng Phật mới, vì thời đại mới người ta đòi hỏi gắt gao về mỹ thuật. Vô lạy cái tượng Phật mà dòm lên cái mặt nó giống mũi, mũi giống như miệng, miệng giống như tai, nó cứ mờ mờ trơn trơn coi khó chịu. Cho nên phải về đi tạc và giao cho bốn đứa con đi tìm cái người điêu khắc gia giỏi rồi coi những công đoạn phải làm, tiền bạc ra sao. Đó, nhưng mà khi thầy mình giao cho bốn huynh đệ mình á, nói bốn huynh đệ cái mình biết trong bốn huynh đệ hổng thương nhau, mà thầy lỡ giao rồi thì sao?
[43:47]Chính mình phải phải thương trước. Mình không đòi hỏi những người kia thương, nhưng mình chính mình phải thương. Hễ nào giờ mình có cái ác cảm với ai phải bỏ hết, phải thương ba người kia, thật lòng thương. Mới đầu mình nói ra họ còn ừ ẹ, nhưng mình cứ thật lòng mình thương, mỗi đêm mình phát nguyện mình thương, mình quỳ trước Phật mình phát nguyện nói: "Con thương ba người đó, con thương ba người đó, con thương ba người đó." Mình lẩm nhẩm mình nói riết cái mình thương thiệt. Mới đầu cứ nói giả bộ, nói hoài cái tự nhiên thương thiệt. Mà khi mình thương thiệt rồi người ta sẽ sẽ thương lại. Đó là nhân quả.
[44:19]Nhớ như vậy. Cái nhân quả là khi mình thương yêu chúng sinh thì tự nhiên chúng sinh sẽ sẽ thương yêu mình. Đó là nguyên tắc đó. Đó là nhân quả tự nhiên. Nên có người vậy, có người nói với chúng tôi chứ, nói: "Cái nguyên tắc mà con được học á là khi bước lên cái bục giảng nói chuyện trước bao nhiêu người, run quá thì cái ông thầy ổng dạy là cứ tưởng tượng mỗi người ngồi dưới là một cái củ khoai. Thì tự nhiên mình hết sợ liền. Lên con cứ tưởng tượng ai cũng là củ khoai hết, mình nói đại, nói đại, nói dưới củ khoai, dưới này là củ khoai, mình nói đại." Nói: "Rồi nói hết run không?" "Cũng hơi hết run nhưng
[44:57]mà mặt mày xanh lè xám lét à." Tôi nói: "Ai dạy cái đó là dạy ác, dạy sai nhân quả." Tại sao vậy? Cái người mà mình coi người ta là củ khoai thì người ta coi mình là cái gì? Củ nần. Nhân quả. Mà khi người ta đã coi mình là củ nần rồi những lời mình nói ra người ta có tôn trọng lắng nghe không? Không. Và buổi giảng có thành công không? Không. Người ta phải thương quý mình buổi giảng mới thành công phải không? Mà làm sao người ta thương quý mình? Lấy bước ra cái bục giảng thì làm sao cho cái người nghe họ thương mình?
[45:34]Thì khi bước ra mình nhìn hết tất cả mọi người, mình phải nói gì? "I love you."
[45:43]Nhưng mà mình đừng nói ra miệng, mình nói thầm thôi, mình nói thầm là: "Thưa Phật, con thương yêu hết tất cả mọi người ở ở đây. Con kính trọng hết mọi người ở đây." "I love you all. I respect you all." Con thương con kính hết mọi người ở đây, nói ngầm ngầm trong bụng. Tự nhiên mình xuất hiện cái người ta dòm mặt mình nói: "Ha ha, cái sư cô này dễ thương dễ ghét ghê thôi." Dễ thương á, tự nhiên người ta thấy người ta mến mình liền à. Là bởi vì sao? Trong lòng mình đã thương yêu mọi người, đó là nhân quả. Thì cũng vậy, thì khi mà giao làm công việc chung với nhau thì mình thấy nào giờ mình với những người này không thương nhau,
[46:18]nhưng mà thầy trên đã giao rồi tự mình phải khởi lòng thương. Ngày đêm mình cứ khởi lòng thương, quỳ trước bàn Phật khởi lòng thương thì tự nhiên người ta thương mình. Quý cô có tin điều đó không? Tin nha, đó đó là điều chân lý, nhân quả thôi. Mà đây cũng là nguyên tắc của một diễn giả. Khi một giảng sư mà bước lên pháp tòa ở trong lòng phải nguyện thương yêu người nghe, kính trọng người nghe. Thương yêu không đủ mà phải kính trọng người nghe, chứ không phải mình đứng lên rồi mình ỷ mình làm thầy người ta buộc người ta phải kính mình, không có đâu, là cái sai lầm á. Mình bước lên pháp tòa, mình phải kính trọng, thương yêu người nghe.
[46:54]Tự nhiên cái bài giảng rất thành công. Dòm mặt mình cái người ta thấy mến và người ta lắng nghe rõ từng chữ. Còn cái ông nào ổng xúi bậy coi người ta như củ khoai, người ta coi mình như củ củ mì, củ nần là ráng chịu, củ năng là ráng chịu. Đó là buổi giảng thất bại liền, phải không? Như vậy. Đó là cái phương châm thứ hai là phải thật lòng thương yêu nhau. Cái phương châm thứ ba là phân công một cách thích hợp tùy theo khả năng. Là người làm nhiều hoặc là người làm ít, hoặc là người làm việc nặng, người làm việc nhẹ, hoặc là người làm việc khó, người làm việc dễ chỉ bởi vì phù hợp với khả năng người đó,
[47:33]phù hợp với tính chất người đó, phù hợp với năng khiếu người đó, miễn sao cho công việc chung được thành tựu. Nhớ như vậy. Chứ chúng ta không phân công vì cái ý đồ riêng, vì tham vọng, vì ích kỷ, vì toan tính cá nhân, vì thân tình riêng, hay vì ác cảm mà phân công. Ác cảm mà phân công là sao? Ác cảm mà phân công là sao? Ví dụ như là thầy mình giao mình mở một cái khu vườn thì vô trong cái mình đề nghị liền, mình đề nghị: "À huynh này đi mua cây nha, huynh này lo dọn đất." Rồi mình chỉ cái mặt cái huynh mà mình ghét nhất: "Huynh qua đó huynh đem phân bò về đây, huynh xin phân bò gánh về đây." Đó, tức là cái phân công đó nó có ý đồ ở trỏng,
[48:19]nó có cái thương ghét nó lẫn trong đó, không phải, mà đùn đẩy việc khó cho người khác. Còn ở đây mình phân công là làm sao để được cái khu vườn trồng được những cái cây trái có cúng Phật theo thầy mình dạy, cái khu vườn đó một hecta, vườn trồng cây lựa cây này cây kia, đào hố, bỏ phân, bón cây, chăm cỏ thì người việc này người việc kia. Thì cái người mạnh thì mình nhờ là gánh vác hơn một chút, cái người yếu thì mình nhờ làm việc nhẹ hơn một chút, cái người họ tinh tế khéo léo mình cho họ chọn cây chọn giống gì đó. Rồi còn việc nặng nhất là đẩy xe bò, đẩy xe phân bò, gánh xe phân bò thì mình làm liền.
[48:59]Cho nên khi mà mình đề nghị thì mình phải đề nghị cái việc khó nhất, việc nặng nhất cho mình, chứ mình đừng có đề nghị mà mình lựa cái công việc dễ cho mình. Đó, nên khi mà mình đề nghị một sự phân công mà phải có phân công cho rõ ràng thì nhớ là tùy theo sức khỏe, tùy theo năng khiếu, tùy theo tính chất mà chúng ta phân công người làm việc nhiều hơn người làm việc ít hơn chứ không phải lúc nào cũng bằng nhau đâu. Hoặc là người việc dễ, người việc khó, người việc nặng, người việc việc nhẹ. Đó, tuy nhiên có những lúc vì để giáo dục huynh đệ mình, có khi mình giao một việc khó cho huynh đệ mình.
[49:39]Ví dụ mình thấy cái người đó là ở trong chúng bước vô cái dòm gương, bước ra cái dòm áo, nay tắm xà bông thơm, mai thay đồ mới ủi đồ thì mình biết cái người này hơi làm sao? Hơi điệu, đúng rồi, người điệu. Người điệu thì hay làm sao? Tức là người đó là người chấp chấp thân, chấp thân, chấp đẹp, chấp thân, chấp hình thức, đó, sợ dơ mà ít dám hy sinh. Hễ làm việc gì mà sợ dơ chút xíu cái làm tránh né. Mình biết như vậy thì mình đề nghị khi mà thầy mà giao công việc làm con đường cho sạch, rồi thì cái người đó thế nào cũng èo qua èo lại kiếm việc sạch làm thì mình giao cho cái người đó đi hốt cống. hốt cống.
[50:21]Mình nói đề nghị huynh đi hốt cống. Nói: "Ơ sao không giao người khác giao cho tôi?". Nói: "Tại mấy người kia có việc hết trơn à, cái người này việc này người kia việc kia." Thì lúc đó, cái lúc mà mình phải hơi trưởng thành một chút xíu, tức là mình có cái đức một chút xíu. Mình ép người ta làm công việc đó để người ta rèn luyện chứ không phải để mình đì huynh đệ của mình. Và lòng mình thật sự thương yêu, lòng mình thương. Mà mình thấy cái người huynh đệ đó mà điệu đàng quá sau này tu không tiến. Phải không? Cái người mà điệu quá, chấp tướng chấp thân quá, sợ dơ quá thì sẽ không dám hy sinh. Mà trong việc tu không tiến, chết thế nào cũng chấp
[50:51]thân, chôn thân ở đâu là cái cái hồn cứ loanh quanh quẩn ở đó mà giữ cái thân, giữ cái xác. Cái người vậy tu không giải thoát được. Trong trường hợp đó mình ép họ làm cái công việc mà ngược hẳn với cá tính xấu của họ để cho họ vượt lên, họ tỉnh ngộ. Họ quen. Cái người mà lười bắt làm cái việc nặng, lười chứ không phải mất sức khỏe, mất sức khỏe thì đừng ép việc nặng. Nhưng mà họ có cái tính lười thì ép họ làm việc nặng nhọc để cho họ quen cái sự cố gắng của cơ bắp, quen rèn luyện ý chí, vượt lên thành con người mới. Cũng như cái người vậy. Đi khi làm vườn thì phải dọn lại mấy cái cống để cho Tết Nhất đi vô cống
[51:26]cho sạch, bắt họ đi dọn cống hốt cống, trời ơi, đi vớt rác mà hôi hám. Về là tắm nhiều khi tắm 3 ngày mùi hôi vẫn còn. Đây cô có hốt cống chưa? Có chưa? Người nào chưa hốt cống á ni sư nhớ nha, mình phải ưu ái dành cho người đó công việc đó. Đi hốt cống 3 ngày tắm xà bông thơm chưa hết hôi. Thì nhưng nhưng mà như vậy rồi á mà họ bắt đầu khi họ làm mà họ bắt đầu trong tâm họ họ không chán ghét công việc đó nữa mà họ có cái hy sinh là ờ mình làm việc này để cho huynh đệ mình khỏi làm việc này thì bắt đầu họ trưởng thành liền. Bắt đầu họ thành người tu chân chính được rồi. Còn hễ việc khó còn né thì người này chưa thành một người tu hành chân chính.
[52:07]Chừng nào thấy việc nặng nhào vô, mình làm để huynh đệ đừng làm, biết người này trưởng thành trong giáo pháp vậy đó. Mình phải đẩy họ vô làm. Cho nên trong cái sự phân công nó vừa có cái được việc cho đạo mà vừa có cái để rèn luyện giáo dục, chứ chúng ta không phân công vì cảm tình riêng, vì ích kỷ, vì ý đồ. Nhớ vậy, phải có sự phân công mà sự phân công phải phải được như vậy đó. Rồi cái phương châm thứ tư nữa là thế này: Làm phần việc mình nhưng vẫn phải theo dõi phần việc của huynh đệ để ráp nối, đồng bộ, ăn khớp. Hồi nãy ta có nói tổng quát mà đây bây giờ thành một cái phương châm. Như nói nói một cái việc nhỏ thôi, mình nghe có một vị tôn túc,
[52:50]một vị hòa thượng tới chùa thì lúc đó không có thầy để mà phân công thì tự mỗi người phải biết làm, phải không? Rồi lúc đó chúng ta làm gì? Tụi con, thấy ngoài kia nghe nói: "Á có hòa thượng tới!" thì tụi con làm gì?
[53:08]Lúc đó mắt mình phải liếc à, phải không? Hễ mình đứng gần cái chuông mình chạy lại mình cầm cái dùi lên liền, phải không? Rồi nếu mình đứng gần cái cổng mình chạy ra mình mở cổng, mà mình đứng gần cái bàn nước thì mình chạy lại dọn bàn nước. À, rồi mặc cái áo tràng, nghĩa là làm sao mà mình liếc mắt mình thấy. Hễ thấy mình thấy huynh đệ kia cầm cái dùi rồi thì mình không cần phải chạy lên đánh trống nữa mà mình chạy lại lo bàn nước. À, rồi mình có người chạy vô báo sư phụ, vân vân. Tức là tự động ráp nối công việc cho ăn khớp. Nghĩa là mình làm việc mình nhưng mà để ý theo dõi việc của của huynh đệ.
[53:42]Rồi thậm chí là ví dụ thấy nghe báo là có hòa thượng vô, mình đang dưới bếp. Dưới bếp mình nghe à tiếng trống Bát Nhã đánh bùng bùng bùng lên thì liếc ra ngoài nhìn thấy ở ngoài cổng thì các vị đi vô, thấy có người đánh trống, người kia dọn bàn, người kia ra đón ngoài cửa thì mình ở đây làm cái gì? Mình đang nấu cơm nhưng mà vẫn sao? Chạy bỏ qua làm làm nước liền, phải không? Làm nước làm khăn liền. Thì khi hòa thượng vừa vô ngồi, mấy vị vừa vô ngồi thì huynh đệ mình chạy xuống bếp, đáng lẽ là chạy xuống mới bắt đầu có để làm nước làm khăn, chạy xuống thì thấy khăn nước mình đã làm giùm rồi. Đó, cái tinh thần cái người nào mà được như vậy là
[54:19]tinh thần hòa hợp, làm việc tập thể rất là tốt. Tức là làm việc mình mà vẫn để ý công việc của của huynh đệ để mà ráp nối, để mà hỗ trợ. Đó, mình phải tập như vậy. Quý cô, quý ni sư lớn, quý sư bà lớn để ý dạy chúng mình điều này. Thấy cái mình làm việc này nhưng vẫn để ý huynh đệ ở công việc khác, như vậy. Rồi sau này khi lớn lên mà làm việc quý vị bây giờ nói bây giờ thầy giao cho hai đứa con hai cái chùa thì mới lãnh, một người lãnh chùa A, người lãnh chùa B. Thì thì bên cái chùa A á thì thiếu cái thiếu cái nhà ăn. Bên cái chùa B thiếu nhà chúng. À, thì về mà thầy của mình thì không phải có nhiều tiền
[55:10]để mà cho mình cất hết, nên mình phải tự tự vận động. Vận động ví dụ Phật tử thấy chung quanh còn nghèo quá thì mình cất cái nhà với vật liệu sơ sài ở đỡ tu, miễn tu và giáo hóa trước cái đã hay không cần cất tốt. Còn nếu mà Phật tử họ phát tâm tốt, người khá giả thì thôi sẵn mình cất luôn cái nhà kiên cố để mai mốt khỏi sửa, tức là mình tùy hoàn cảnh. Ha, nhưng mà ví dụ như bên đây mình lo làm nhà tổ, bên kia huynh đệ mình lo làm nhà chúng thì mình đang làm nhà tổ nhưng mà vẫn liếc cái nhà cái nhà chúng bên kia. Đó, cái tinh thần huynh đệ hỗ trợ nhau. Mặc dù hai công việc nó khác nhau, ở xa nhau chả dính gì,
[55:49]nhưng mà luôn luôn có cái tâm dòm ngó công việc của huynh đệ. Bên đây mình làm, cái mình liếc cứ đi qua đi lại thăm hoặc là nghe người qua lại báo. Mình làm bên đây thì công việc của mình á mình chưa tới tráng nền, mà bên kia nhà chúng đã tới lúc tráng nền mà gạch mình còn chở gạch qua luôn, mình nói: "Thôi thôi bên đây mình làm xi măng còn dư, bên đó tới lúc đổ làm lăm le, đổ cái nền." Cứ mình chở ào ào xi măng qua để cho bên kia kịp làm mà lát gạch trước. Còn mình lúc đó từ từ mình sẽ làm xong thì mình nói bên kia mua xi măng trả lại cho mình cũng được. Đó. Nhưng mà mình hỗ trợ mình đẩy xi măng qua làm ào ào ào trước liền.
[56:24]Tức là huynh đệ với nhau, người làm việc này để ý người việc kia mà hỗ trợ. Đó là nguyên tắc như vậy. Đẹp không? Làm như vậy đẹp không? Đẹp không? Đạo Phật như vậy thì quá quá đẹp á. Nhưng mà những điều này phải được dạy. Tức là quý ni sư, quý sư bà phải về dạy chúng mình những điều thế này. Phải không? Ừ. Mà nếu mình không nhớ để dạy thì sao? Lấy luôn cái băng cassette về quăng: "Tụi bây nghe giùm tao cái." Xong ngay, đó, ha, khỏe. Cái phương châm thứ năm thế này, là nếu có điều gì không bằng lòng thì phải nhanh chóng trao đổi mổ xẻ một cách thân ái, đừng giữ trong lòng mà hư cái việc chung. Tại vì khi làm với nhau có luôn luôn đồng ý với nhau không? Không, phải không?
[57:10]Sẽ có những cái không bằng lòng, nhưng mà không bằng lòng mà để trong bụng là hư, là tai họa vô cùng, phải nói ra. Phải nói ra để mình lắng nghe coi huynh đệ mình giải thích như thế nào. Nếu huynh đệ mình không giải thích được thì mình góp ý để đưa ra một cái phương án khác, chứ không có phải là để trong lòng. Ừ, ví dụ bây giờ thầy ta giao cho ta là hôm nay đến thăm ở cái vùng mình không có người đồng bào dân tộc ha? Có người đồng bào dân tộc thiểu số không? Ở đây thì không có, nhưng có những vùng khác có. Như vùng trên Tây Nguyên, hay là vùng Long Khánh, ở dưới Trà Vinh có những đồng bào dân tộc thiểu số,
[57:50]họ nói một cái ngôn ngữ lạ, và đôi khi họ theo một tín ngưỡng khác. À nhưng mà bây giờ thầy ta giao cho ta rằng vì sẵn cái Vu Lan sắp tới, giao cho năm huynh đệ tụi con đi vô vùng đó tặng quà cho khoảng 100 phần, tại thầy xin được 100 phần quà. Xin được 100 phần quà, giờ tụi con vô tìm 100 người nghèo để tặng. Ờ thì mình đi vào cái vùng đó là cái vùng người cái ngôn ngữ khác, nhưng mà họ vẫn nói được tiếng người Kinh, và họ theo một tín ngưỡng khác. Thì khi mà chia nhau đi vào như vậy thì mỗi người sẽ có ý kiến. Có người thì nói rằng mình đi đích thân, mình đi tìm đến từng người coi ai nghèo mình biết rồi mình đánh dấu danh sách rồi tới ngày đó mình mình lựa.
[58:34]Nhưng mình nói cái ý kiến vậy không được, mình phải đến mình kết hợp với với chính quyền địa phương để mình báo cho cái Chữ thập đỏ địa phương á, mình báo là mình có 100 phần quà, mình nhờ địa phương họ hỗ trợ để lấy danh sách 100 người nghèo, mình tặng quà trong cái dịp Vu Lan của đạo Phật. À và mình cũng muốn nói vài điều cho họ biết cái ý nghĩa Vu Lan của đạo Phật là như thế nào, đó là cái ngày mà người ta thương yêu nhau, người ta đền ơn đáp nghĩa, người ta hiếu kính cha mẹ, à người ta bày tỏ cái lòng thương quý với nhau trong cuộc sống này. Cho nên chúng tôi là đại diện với cái chùa ở bên đó,
[59:10]đạo Phật đến tặng quà để tỏ cái tình đoàn kết, thân ái với người người anh em dân tộc thương yêu này. Đó, mình nói vậy. Thì bên kia thì cứ khăng khăng là: "Thôi đừng có nói, lỡ mấy ông chính quyền ổng đưa cái người không phải người nghèo." Mình thì chủ trương là phải phải thông qua chính quyền, như vậy để công việc dễ làm, khỏi bị nghi ngờ. Mà không bằng lòng mà giữ yên trong lòng là là sai. Giữ yên trong lòng là sai, phải nói. Mình phải nói huynh đệ một cách thân ái, ngồi với nhau: "Không, huynh ngồi xuống đây tôi nói huynh nghe. Vì mặt lợi, mặt hại như thế này, chúng ta phải phải phải thấy cho thấu đáo.
[59:45]Mình tự mình đi vào trong làng như vậy mà mình không nói với người chính quyền địa phương, người ta sẽ hiểu lầm. Hiểu lầm rồi khó khăn." Thì có thể là bên chính quyền lựa cũng không chính xác hết. Ví dụ như mình kêu lựa 100 người thì thế nào ví dụ cho chấp nhận là lọt 20 người không thật nghèo. Thì cũng đâu có sao phải không? Cũng gieo duyên. Chứ đâu phải vì họ lựa lầm 20 người không nghèo mà mình phủ nhận hết cái công lao của chính quyền, phải không? Như vậy cứ phải nhận. Mà rồi người đồng bào dân tộc họ dễ thương, chất phác lắm. Đôi khi họ có một cái tín ngưỡng khác rồi, à nhưng mà chúng ta vẫn đem đạo Phật giới thiệu và họ vẫn hoan hỷ đón nghe.
[1:00:21]Chứ không phải là họ theo tín ngưỡng khác rồi họ không nghe đạo Phật đâu, đừng nghĩ như vậy. Như vừa rồi trên chùa Phật Quang của chúng tôi vậy, cũng có 40 người họ về họ xin quy y. Mặc dù trước đó họ đã theo một tín ngưỡng khác, bây giờ họ theo đạo Phật. Thì trong đó chúng ta hay nói câu này, là ngày xưa chúng ta là anh em với nhau, người Kinh và người Thượng là anh em với nhau. Chúng ta cùng là con của mẹ Âu Cơ. Nhưng mà 50 người theo mẹ lên lên miền cao nên mới có cái phong tục là lấy họ mẹ, mà đúng người dân tộc lấy họ mẹ. Còn người Kinh là 50 con theo cha xuống đồng bằng nên người Kinh lấy họ họ cha.
[1:01:02]À chúng ta là anh em với nhau. Bây giờ anh em tìm lại nhau, chúng ta tìm lại cội nguồn, tay nắm tay, mặt nhìn mặt, chúng ta thương yêu nhau. À. Nói như vậy nói đã đời có người đứng lên giơ tay. Nói à nếu mà mình anh em với nhau thì sao mà người Kinh biết đạo Phật mà người Ê Đê không biết? Nói nếu anh em thì phải biết đạo Phật chứ sao người Kinh biết, đạo Phật không biết. Thì chúng tôi mới trả lời thế này, là bởi vì ngày xưa đó, khi mà chúng ta chia nhau ra đi, à rồi đạo Phật mới đến sau. Mà đến thì gặp người Kinh tại người Kinh tàu bè tới trước. À nhưng mà người Kinh chơi xấu. Đáng lẽ gặp đạo Phật rồi phải chạy lên rừng báo cho anh em của mình biết không?
[1:01:49]À ở đây đạo Phật đã đến, đây là chân lý của đấng từ bi, à đây là luật nhân quả, đây là con đường để thoát khổ, đáng lẽ phải chạy lên báo cho anh em mình cái điều vui này. Nhưng mà người Kinh chơi xấu, không báo, cho nên là anh em không biết. Thì ngày hôm nay, thầy đại diện người Kinh thầy thành thật xin lỗi. Và từ hôm nay, sẽ hứa rằng sẽ đem đạo Phật đến với với anh em. Anh em người Thượng, à để chúng ta trái tim tìm lại trái tim, dòng máu tìm lại dòng máu. Ừ vậy. Mà nói người ta rất là cảm động quý vị. Đó là cách nói thôi. Còn đây là cái nguyên tắc của chúng ta là khi có điều gì không bằng lòng, ta phải phải trao đổi thẳng thắn với nhau nha, như vậy.
[1:02:36]Rồi ừ khi mà có những điều không bằng lòng á, mà đây là vấn đề lớn nè, thường hay không bằng lòng á thì chúng ta phải có những cái cách nói để mà tạo cái sự thân tình, tìm ra cái lẽ phải, chứ đừng có nói sẵng giọng, đừng có nói ngang. Ừ ví dụ chúng ta nói những câu thế này, "Ý thầy rất là hay hay là ý cô rất là hay, và tôi cũng muốn chúng ta lưu tâm thêm điều này nữa." À có thêm điều nữa. Chứ mình không nói là: "Ồ anh nói trật, không có, nói tầm bậy, không có, sai rồi. Làm theo không được, không có." Mình không có nói vậy. Mình nói: "Ý anh rất hay, giờ ta lưu tâm thêm điều này nữa." Cái chữ "thêm" á thật là thực sự mình đã không đồng ý.
[1:03:18]Nhưng mình phải nói như vậy, phải khen trước đó, trong cái câu nói. Hoặc là mình nói nha: "Những điều gì mà huynh làm quá tốt, bây giờ chúng ta có thể trao đổi thêm một ít điều này nữa." Đó. Mình phải khen một câu rồi mình mới đưa ra một ý kiến, chứ đừng có gạt ngang phải không? À ví dụ mình nói thế này, nói: "Xin quý huynh hãy bỏ chút thì giờ để nghiên cứu cái vấn đề này thử xem sao." Đó. Đó là những câu nói mà ngọt ngào như vậy. Chớ có nhiều người có cái tật, hễ khi mà phát hiện ra trong cái ý kiến của huynh đệ có một điểm sai á là lên mặt, nói giọng sẵng liền, đì người ta liền. Cái đó cái nhược điểm rất là tai hại.
[1:03:55]Ví dụ mình có thể huynh đệ đưa ra cái ý kiến mình phát hiện sai, cái mình nói câu: "Làm ăn kiểu huynh có nước húp cháo rùa." Húp cháo rùa là cháo gì ta? Không biết. Mọi người dân gian hay có câu đó, ý nói là là không được việc gì hết, ừ. Thì hoặc nói là: "Làm cái kiểu đó có nước mà bán chùa không đủ á." Tức là mấy cái câu mình chê người ta thậm tệ quá, cái câu nó khôi hài nhưng mà chê nặng quá, làm người ta tự ái. Hoặc là mình chê câu này ha: "Nói như kiểu của thầy thì chưa làm đã biết hư rồi." Cái câu nói nặng quá. Bởi vì nếu mình không đồng ý thì mình phải kiềm chế cái lời nói. À mình luôn luôn có cái câu nhã nhặn để mong rằng huynh đệ mình
[1:04:33]nghiên cứu thêm cái ý kiến của mình và hi vọng rằng người ta sẽ đồng thuận, chứ đừng có mà à phát hiện thấy cái ý kiến người ta sai cái là mình gạt một cái câu nó quá nặng nề, như vậy không có không có hay. Đó, chúng ta phải có câu thần chú thế này: Khi mà làm việc chung với nhau, ta có câu thần chú thế này: "Ý kiến của huynh đệ chưa chắc đúng, mà ý kiến của ta cũng chưa chắc đúng." Nhớ như vậy giùm ha. Nhờ cái câu thần chú đó mà ta khiêm hạ và ta nhã nhặn lại. Được không? Đó. Khi làm việc chung với nhau ấy thì ta luôn luôn nhớ thần chú đó, "Ý của huynh đệ chưa chắc đúng mà ý ta cũng chưa chắc đúng,
[1:05:12]cũng có thể trật." Nhờ như vậy là ta biết lắng nghe. À ta thấy huynh ý huynh đệ sao khác với ý mình nhưng mà mình không có bác, không có bác vội mà để ý coi coi họ hợp lý chỗ nào, có điểm hay chỗ nào. Rồi chính nhờ như vậy mà chúng ta vượt lên trên cả ý kiến của ta lẫn ý kiến huynh đệ, tự nhiên ta xuất hiện được cái nhìn nó lớn hơn. Ý kiến cái nhìn của ta nó vượt lên trên ta và vượt lên trên huynh đệ, lúc đó nếu ta đưa ra ý kiến sẽ là ý kiến rất là hay, chính xác. Ưu khuyết điểm là nhìn thấy rõ hết, nhờ cái câu thần chú đó. Câu thần chú là: "Huynh đệ ta có thể trật mà ta cũng cũng có thể trật." Đó là ý như vậy, ừ.
[1:05:54]Thì trong khi mà làm việc chung với nhau như vậy thì đôi khi ta vượt trội hơn huynh đệ ta, ta xuất sắc hơn huynh đệ ta, có không? Có phải không? Có nhiều khi tự nhiên ta ta giỏi. Ví dụ thầy kêu ta làm đám, tự nhiên ta món nào ta cũng biết làm, làm nấu nấu đâu ngon đó vậy. Hoặc là kêu ta làm tiếp khách ngày Tết, ồ khi mình tiếp khách là Phật tử mê, thích, khen, vân vân. Hoặc là nói mình đi lên lo gặp gỡ quý thầy trên giáo hội, cứ chạy tới chạy lui giúp thầy mình lớn tuổi rồi. Mình lúc nào cũng chạy lên chạy tới lo giấy tờ công việc giáo hội với chùa, mình nói chuyện rất là khéo trên giáo hội rất là thương.
[1:06:31]À thì biết như vậy mình vượt trội hơn huynh đệ mình thì nhớ là lúc đó là phải giữ tâm khiêm hạ rất là kỹ. Lúc đó là lúc mình hư. Lúc mà khi mình làm được việc ai cũng khen là lúc bắt đầu cuộc đời tu của mình chuẩn bị đi vào bóng tối. Lúc đó mà không cảnh giác là tiêu đời tu luôn. Nó ngấm ngầm thôi. Ngấm ngầm là mình thấy mình ngon, lòng mình cứ tự khen. Riết rồi cái mình nói: "Cái chùa này mà không có tôi lo giấy tờ là không có nên thân, mấy người không ở tu được." Đó, chỉ cần có ỷ công như vậy bắt đầu cuộc đời đi vào bóng tối. Nói: "Tôi mà không đứng tôi tiếp khách nha, chùa này không có ma nào tới."
[1:07:15]Mấy cái câu tự kiêu cỡ đó rồi là cuộc đời mình tiêu liền, tiêu liền. Nói: "Tôi mà không nấu cơm chùa mấy người không ai mà ăn mà lên cân mập được như vầy đâu." Thấy hông? Nhờ tôi nấu ngon. Những cái câu mà kiêu ngạo kiêu mạn như vậy, sau này đời tu của mình tan vỡ hết. Mình phải nghĩa là càng làm được việc thì phải làm sao? Càng phải giữ sự khiêm hạ, giữ khiêm hạ. Phải làm sao á tự như là mình đi công việc lo công việc giáo hội hay giấy tờ chính quyền mà được thì mình càng nghĩ cái này là do Phật gia hộ, do đức tu của thầy mình, do cái đức tu của huynh đệ mình phụ. Hoặc là khi mà Phật tử tới mình tiếp khách mình nói
[1:07:56]năng đồ trơn tru người ta thích thì mình nói cũng là Phật gia hộ, do đường lối giáo lý của thầy mình tốt đẹp, nhờ huynh đệ hy sinh những việc khác để yểm trợ cho mình làm công việc này, vân vân. Đó, mình phải tìm ra một cái lý luận gì đó để mình đổ cái công lao đó cho huynh đệ mình, chứ không được mà giành cái hay cái công về phần mình. Mặc dù trước mắt ai cũng dòm thấy là mình giỏi, à nhưng mà phải đổ cái công đó, đưa cái công đó, gửi cái công đó, cúng cái công đó về cho huynh đệ của mình, cho thầy mình, cho Tam bảo. Đó, chúng ta phải nhớ cái phương châm này. Rồi trường hợp khi mà làm chung với huynh đệ thì ta là người
[1:08:35]yếu kém, tức là mình làm dở, nhiều khi huynh đệ phải gánh vác giùm công việc cho mình chứ mình làm không có trơn tru. Giao mình ra tiếp khách mình nói ba bốn câu cái người ta thiếu điều muốn xắn tay áo gây lộn, ví dụ vậy. Huynh đệ mình phải chạy ra phải phụ tiếp tục giải thích nói chuyện mời người ta vào uống nước, ví dụ vậy. Giao cho mình nấu cơm mà huynh đệ mà chạy xuống không kịp thì nồi cơm đó ba tầng liền lập tức, ví dụ vậy. Giao cho mình xây cái nhà thì ba bữa nhà sập liền, ví dụ vậy. Nếu lỡ mình là con người yếu kém thì cái yếu kém mình biết ngay mình không có trí tuệ, mà không có trí tuệ là do không có phước. Chúng ta nhớ điều đó.
[1:09:11]Cái người có phước là người có trí tuệ. Có phước đời trước á, đời trước mình hay hy sinh hay tận tụy hay giúp người, đời này tự nhiên mình khôn, mình có trí tuệ. Còn đời trước mình không có giúp ai hết đời này tự nhiên mình ngu, đó là nguyên tắc. Thì bây giờ mà mình thấy tự nhiên mình không được khôn. Để coi dùng chữ gì hay hơn? Mình khờ, kém thông minh, đúng rồi. Cái gì nữa? Chỉ số thông minh hơi thấp. Mình suýt tí nữa bị xếp vào loại đần độn. Đó mình dùng những từ như vậy đi chứ đừng nói mình ngu, kỳ. Thì mình biết ngay là kiếp trước mình sao? Mình ít có làm ít có làm phước. À thì bây giờ khi làm việc chung với huynh đệ mà thấy huynh
[1:09:58]đệ cứ gánh cho mình không, còn mình làm thò vô một lát thế nào cũng có chuyện, thì mình càng phải biết sám hối, phải kính trọng huynh đệ mình và phải siêng năng làm phước. Để cho 30 năm sau bắt đầu mình mới có trí tuệ, nhớ nha, không bao giờ mà cái phước nó đến sớm hết. Không bao giờ mới làm phước cái 3 tháng sau đòi mình có phước, đòi là tự nhiên là mình khôn ra, ai gặp mình phải thương, ai gặp mình phải cho tiền là không có đúng. Nhớ tận tụy làm phước á, 30 năm sau phước mới vững vàng. Và kiếp sau phước mới vững vàng. Cho nên bây giờ cứ hy sinh, cứ tận tụy, nhất là khi mà thấy mình suýt tí nữa được xếp vào loại đần độn, nhớ như vậy, ừ.
[1:10:38]Rồi một cái điều chúng ta để ý nữa khi làm việc chung nữa là ta phải biết chấp nhận sự khác biệt giữa huynh đệ và xem đó là sự phong phú. À. Người giỏi việc này thì người giỏi việc khác, và chúng ta xem đó là điều tự nhiên, đó là điều tốt đẹp, chứ đừng có bắt ai cũng phải giống mình. Mình nấu cơm giỏi, người khác thì nấu cơm dở, mình cứ cự nự hoài. Nói sao tối ngày cứ lo ngồi viết chữ Nho, cơm không chịu lo tập nấu cho ngon. Ừ tu gì kì vậy, không được. Đừng nghĩ như vậy. Nhiều khi huynh đệ họ dở nấu cơm nhưng họ giỏi viết chữ Nho, và mình xem đó là một cái chùa đẹp. Một cái chùa mà mỗi người có một sự khác nhau
[1:11:19]bước vô thì nó tạo thành cái sự phong phú. Dạ. Chúng ta nói giống như một bộ máy á, mỗi cái chi tiết nó phải khác nhau thì bộ máy nó mới chạy. Ví dụ như mình chế một bộ máy, mở ra toàn là cái nào cũng răng cưa, cái nào cũng răng cưa răng cưa hết, hình cái ổ trục hết thì nó máy chạy được không? Không. Cái thì ổ trục, cái thì ổ bi, cái thì dây xích, cái thì dây lòi tói, cái thì cái ắc, phải không, vân vân, rồi cái nhớt, cái nước, cái thì vỏ thì mới thành một cái bộ máy được. Tức là mỗi bộ phận là một chức năng mới thành cái máy. Thì trong chùa cũng vậy. Nhiều khi mình thì giỏi nấu ăn, huynh đệ giỏi học chữ Nho,
[1:11:55]huynh đệ khác thì thích nghiên cứu giáo lý, huynh đệ khác thì giỏi về xây dựng. Mình xem cái sự khác biệt đó là cái điều đẹp cho cái chùa mình, nó phong phú cho cái chùa mình. Rồi khi mà thầy giao cho làm việc chung cũng vậy. Làm việc chung á, mình thì phải đi năn nỉ gãy lưỡi, còn huynh đệ cứ ngồi cười cười không à. Nhưng mà cái nụ cười ổng nhiều khi lại được việc á. Nhiều khi ổng có cái răng khểnh á. Mình nói mặt nhăn nhăn còn ổng cười ổng bù lại cái mình nói, mình hùng hổ mình kêu Phật tử, mình nói nha: Vu Lan nè, kêu mấy đứa tới chùa quy y đi nha, sao cả năm không thấy đi chùa? Thì mình nói mình hầm hầm hình sự quá, còn huynh đệ đứng sau lưng cứ cười duyên.
[1:12:34]Là cũng đỡ khổ lắm á, dịu lại bớt cái lời nói của mình, đỡ khổ. Nên mình xem cái sự khác biệt là là cái sự phong phú, à chứ đừng có lấy đó làm khó chịu, đừng ai cũng phải giống mình hết nha. Ừ. Tuy nhiên, có những điểm phải giống nhau là cái gì? Trong Phật pháp ta có những điểm giống nhau căn bản là cái gì? Thứ nhất là lòng tôn kính Phật phải giống nhau. Chứ đi tu mà người kính Phật, người không kính Phật là không được, không chấp nhận. Phải giống nhau về lòng tôn kính Phật. Phải giống nhau về lòng lòng từ bi, đúng, chính xác. Phải giống nhau về lòng khiêm hạ. Đó là ba cái phải giống nhau. Và người tu phải giống nhau nữa:
[1:13:24]giữ gìn giới giới hạnh. Đó, đó những điều phải giống nhau. Rồi trên những cái đó thì vô số những công hạnh bắt đầu sai biệt lần, sai biệt lần. Người giỏi cái này, người giỏi cái kia, nhưng mà bốn cái căn bản đó phải phải giống nhau. Đó. Rồi những điều ta để ý khi làm việc chung: là vì công việc chung, có khi ta xông pha gánh vác, đương đầu chứ không phải là vì mình thích nổi bật. Có người nói: Ôi, ra làm chi để chơi nổi! Không phải, mình ra mình làm không phải để chơi nổi. Cái thầy sai mình là: Thôi bây giờ việc này là không có ai, à con phải mấy cái kỳ sám hối này con ra con con giảng đi. Thì mình ra mình giảng. Thì có người nói: Ôi, ông đó ổng khoe tài!
[1:14:08]Không, đừng nghĩ, mình không khoe nhưng phải gánh vác. Đây không phải là khoe mà là gánh vác. Đó, cái quan điểm phải như vậy. Ừ. Hoặc là có khi mình đứng sau lưng mình yểm trợ. Thì tất cả vì Phật pháp mà, chúng ta nói nhau nãy rồi. Cái động cơ là vì Phật pháp, vì chúng sinh chứ không phải là vì cái tư lợi, à cái danh vọng cá nhân. Nên là có khi ta bước ra ta thao thao thuyết pháp, nhưng có khi ta đứng trong bóng tối ta ta yểm trợ, ta soạn bài. À. Cái huynh đệ mình người ta giảng, mình đứng phía sau mình nói: Vì mấy ngày Tết liên tiếp là thầy bắt mình tối nào cũng phải giảng pháp cho Phật tử nghe, huynh đệ mình lo tiếp khách mà lo giảng,
[1:14:45]không soạn bài, mình dưới này mình bí mật mình soạn trước. Mình nói: Thôi hôm nay mình soạn bài này, mình soạn một số ý dàn bài đây, huynh huynh coi được không, nếu mà được thì huynh giảng bài này. Huynh mình ra mặt giảng, còn mình sau lưng mình lo soạn, đi thu thập giáo lý, mình viết giùm những cái nốt xuống dưới giùm cho huynh đệ mình giảng. Như vậy là rất là tốt. Nên vì Phật pháp, có khi ta dấn thân ta ra mặt gánh vác. Vì Phật pháp, có khi ta đứng sau lưng ta yểm trợ. Tất cả là vì Phật pháp, chứ không hề vì cá nhân của mình. Và như vậy thì việc Phật sự mới là tốt đẹp. Chứ còn ai cũng đòi ra mặt hết, không có những người âm thầm
[1:15:25]gánh vác công việc phía sau thì công việc không chạy. Hoặc là ai cũng rút lui ra trong bóng tối, không ai ra mặt hết thì công việc có làm được không? Cũng không được, phải không? Cho nên là thế là khi mà huynh đệ mình bước ra ngoài gánh vác bên ngoài thì mình ừ ở phía sau mình yểm trợ giùm huynh đệ mình. À, hoặc là huynh đệ mình công việc gì á làm phía sau thì mình lại bước ra mình mình gánh vác. Tất cả vì Phật pháp, không vì tư lợi. Đây những quan điểm của đạo đức á. Ừ. Một điều thế này nữa là chúng ta phải luôn luôn cái tạo cái tình thân ái với huynh đệ của mình. Nhớ, khi làm việc chung phải tạo tình thân ái,
[1:16:03]phải thăm hỏi, phải trao đổi, phải vui vẻ và giúp đỡ nhau. Mình nói trở lại. Nói trở lại là thí dụ như có bốn cái chùa gần ở vùng sâu, ngay cửa ngõ vùng sâu là trên Giáo hội giao cho bốn cái chùa đó: Giờ giao cho bốn cái chùa, bốn huynh nha. Thí dụ ông Thầy trong Ban Trị sự nói chuyện với bốn vị thầy và cô trụ trì: Giờ bốn cái chùa này trong vòng 2 năm là độ hết cái vùng sâu đó thành biết Phật pháp, thành quy y hết và xây trong đó được cái niệm Phật đường trước, giao bốn chùa huynh đó, làm sao đó làm. Thế là bốn chùa mình ngang cấp, mình phải bàn công chuyện với nhau để mà làm. Thì trong suốt mấy năm để tiến hành như vậy,
[1:16:43]chúng ta nhớ điều này, nhớ cái nguyên tắc này: phải tạo tình thân ái với nhau để cùng làm việc. Là chúng ta chủ động tạo tình thân ái. À trong khi công việc vẫn đang làm gì đó, những lúc rảnh chúng ta qua thăm những cái chùa bạn, chúng ta có cái món nào ngon, chúng ta qua chúng ta cúng dường cái chùa bạn. Nay thấy vải mình dư, mình đem vài cây vải qua thấy Phật tử mình mình cúng dường cho chùa bạn. À hôm nay thấy có cái trái cây này lạ, mình xớt ra mình đem cúng dường cho chùa bạn. Thì chính cái thăm hỏi, cái gặp gỡ nhau đó, giúp đỡ nhau đó tạo thành cái tình thân ái. Mà tạo thành tình thân ái thì mới có thể mà đoàn kết để làm việc.
[1:17:21]Nên cái nguyên tắc mà thường hay gặp nhau là nguyên tắc mà Phật dạy kỹ lưỡng nhiều lần. Hồi đó vậy lúc đó vua A-xà-thế tính cất quân đi đánh cái xứ Va-di là nay mình gọi là xứ Bạt-kỳ. Thì vua mới cho cái người đi đến hỏi ý kiến Đức Phật. Đức Phật biết Ngài không ra trả lời, mà Ngài chỉ sai ngài A-nan ra nói chuyện. Sai ngài A-nan ra hỏi là: Mấy người xứ Bạt-kỳ đó có mấy nguyên tắc là có kính trên nhường dưới không? Mà có cái điểm quan trọng là có thường hay gặp nhau hội họp để bàn bạc hay không? Thì cái người quan của vua A-xà-thế nói: Có, thám tử tôi đi điều tra là họ hay gặp gỡ hay bàn bạc với nhau. Phật nói:
[1:17:58]Nếu họ có những yếu tố như vậy chớ đụng vào, chớ đem quân đánh. Dù là một nước đế quốc lớn mà sẽ đánh qua sẽ thua liền, tại dân họ đoàn kết, mỗi người dân là một chiến sĩ, đem qua bao nhiêu quân cũng không bằng cái số đông của dân của họ tại chỗ. Họ đoàn kết họ đánh mình bay liền. Này vì nước họ tuy nhỏ là một nước mạnh, bởi vì họ thường xuyên gặp gỡ, bàn bạc, trao đổi trong cái tình thân ái với nhau. Sau khi cái người sứ giả đi về rồi, Phật mới dạy với ngài A-nan và chư Tỳ-kheo vậy. Thì Phật pháp cũng vậy, chư Tăng cũng vậy, muốn vững mạnh cũng phải sao? Cũng tuân thủ những yếu tố kính trên nhường dưới,
[1:18:34]vân vân, mà có điểm yếu tố quan trọng phải thường xuyên gặp nhau. Thường xuyên gặp nhau để bàn bạc để trao đổi. Hồi sáng vậy chúng tôi nói chuyện bên Tăng, lúc đó bên Tăng ít quá nên không có giảng bài này, chỉ ngồi nói chuyện vui chút thôi. Chúng tôi nói chuyện về cái tinh thần mà cái nhập hạ. Cái nhập hạ ngày nay nó không giống ngày xưa nữa. Vì sao vậy? Bởi vì ngày xưa á lâu lâu mới có một cái tịnh xá. Đi mấy ngàn cây số mới có một tịnh xá và chư Tăng đi khất thực khắp nơi, tối ngủ nhà hoang, ngủ dưới gốc cây rồi rồi cực quá, Phật bắt trong một năm phải 3 tháng về ở tịnh xá để bồi dưỡng sức khỏe lại, không đi khất thực nữa.
[1:19:14]Ở đó vừa tu vừa học vừa bồi dưỡng, đó là cái Phật thương. Rồi sau 3 tháng có sức khỏe rồi, mới lên đường đi giáo hóa tiếp mà đâu có tịnh xá ở. Còn ngày nay thì cái chùa mình sao? Đầy phải không? Đi mấy bước có cái chùa. Nên mình đâu có cực cả năm đâu mà bây giờ đòi là phải có 3 tháng an cư, không cần, thực tế không cần. Thực tế mà nói bây giờ tập trung để ở một chùa trong 3 tháng, mình bỏ cái chùa mình lòng mình có an không? Sao mà an được! Bất an cư chứ ở đó mà an cư. Nên có cái tỉnh như ở Bà Rịa - Vũng Tàu, Ban Trị sự cứ bắt là bỏ chùa hết, tập trung 3 tháng an cư, không chùa nào chấp hành hết.
[1:19:50]Làm sao bỏ chùa mình đi được? Không thực tế. Chùa mở ra cạy cửa vô lấy hết ai coi chùa? Công việc chùa ai lo? Làm sao ở đó 3 tháng được! Nên họ không chấp hành. Thì họ du di đủ thứ á. Có nơi thì làm tổ chức theo lối là một tuần đến ngày thứ Bảy ở lại một đêm thứ Bảy, Chủ nhật, chiều Chủ nhật về. Là họ gặp nhau trong hai ngày trong ba tháng hạ. Còn lại sáu ngày, năm ngày thì ở chùa mình lo việc chùa và tu học. Đó có nhiều giải pháp. Hoặc có chùa chỉ gửi đệ tử mình đến học thôi, còn một số người vẫn phải ở lại lo việc chùa. Đó là tùy tình hình. Nhưng mà cái quan trọng chúng ta vẫn duy trì mùa hạ để làm gì?
[1:20:26]Duy trì cái an cư kiết hạ để làm gì? Để để gặp nhau, quan trọng. Gặp nhau để cùng tu với nhau, để cùng học với nhau. Nhưng mà cái cùng học với nhau nó có một cái dở gì? Mình chỉ dòm thấy cái ót của nhau thôi, phải không? Ngồi người sau chỉ dòm thấy cái ót người đằng trước. Cho nên cùng tu với nhau, cùng học với nhau và phải cùng ăn với nhau thì lúc đó mặt mới nhìn thấy thấy mặt. Lúc ngồi ăn mới nhìn thấy mặt nhau. Có những lúc học với nhau, có lúc trao đổi, đàm luận với nhau. Đó để chúng ta có thể nhìn thấy nhau, có thể cầm được cái bàn tay của nhau, có thể chào hỏi nhau, hỏi thăm nhau, nói những lời thân ái với nhau.
[1:21:06]Đó là nguyên tắc mà chư Tăng Chư Tăng mình nói chung là Tăng tức là Ni luôn á, chư Tăng phải tuân thủ cái lời dạy của Phật là muốn cho Tăng đoàn mạnh thì chư Tăng phải thường xuyên gặp nhau, bàn bạc trao đổi. Bây giờ Phật sự nhiều quá, một năm tìm cách có cái an cư kiết hạ để gặp nhau ba tháng cùng tu, cùng học, cùng ăn, nhưng mà không ở đêm được, phải về lo lo chùa. Thì đó là điều rất là là quý, mà đó là phương pháp để tạo tình thân ái. Thì ở đây, có thể cái chùa bạn ta ổng quên nhiều việc quá ổng quên tạo tình thân ái thì ta chủ động. Chùa ta biết đạo lý này ta làm trước, ta không đợi cái chùa kia tạo tình thân ái mà chính ta chủ động
[1:21:51]tạo tình thân ái với chùa bạn là ta có món ngon vật lạ ta đem tặng, đem biếu. Vải thấy nhiều, mình chúng mình mặc nhiều, dư đem cúng, vân vân. Là Phật tử đem cúng nhang nhiều quá, chia bớt. Rồi tự nhiên Phật tử tới phát tâm mình thấy cái này mình cũng đủ đem qua chùa bạn cho bớt, vân vân. Đó cái chủ động tạo tình thân ái để có thể làm việc chung với nhau. Hoặc là huynh đệ với nhau cũng vậy. Thầy mình giao cho mình ví dụ mười người làm việc chung thì ta lúc nào cũng chăm lo cái tình cảm cho mười người. Lúc nào ta cũng thăm hỏi, chăm sóc sức khỏe, tạo cho mười người thương nhau thì công việc mà thầy giao mới bền bỉ, mới tốt đẹp được. Đó như vậy.
[1:22:32]Được không?
[1:22:36]Nó có một cái nguyên tắc tâm lý ngộ nha, khi người ta giải trí chung với nhau tự nhiên người ta thấy thương nhau hơn. Người ta có những cái hư chung với nhau, người ta thương nhau hơn. A không hiểu tại sao. Nhưng đây là nguyên tắc. Cho nên chúng ta thấy là mấy ông nhậu sao? Rất thương nhau. Mà ta gọi là gì? Những chiến hữu. Không còn chiến tranh nữa nhưng mà thương nhau quá gọi nhau là chiến hữu để nhậu vậy đó. Mặc cho vợ khóc, con than, cứ nhậu với nhau là trên hết vì quá thương nhau, thương hơn vợ hơn con, bởi vì họ cùng vui với nhau. Đó, cái gì cùng vui sẽ làm người ta thương nhau hơn. Và cái gì cùng hư sẽ làm người ta thương nhau hơn.
[1:23:19]Bởi vì mấy cái ông mà lén vợ mà đi ăn chơi trác táng, mấy ông đó cực kỳ thương nhau. Tại sao vậy? Tại vì đây là nguyên tắc: người nào biết lỗi của ta mà vẫn bảo vệ ta thì người đó là người thân yêu nhất đời của ta. Mà mấy ông đều y chang nhau tật đó, cùng rủ nhau đi chơi trác táng tầm bậy tầm bạ rồi về giấu vợ không thằng nào nói hết nên họ rất thương nhau, thương nhau. Cho nên cái tâm lý nó có vậy đó. Cùng vui với nhau thì sẽ thương nhau, cùng hư với nhau thì sẽ thương nhau vì bảo vệ nhau. Đó là nguyên tắc. Ở trong đạo của ta thì ta tạo tình thân ái bằng cách là không phải là cùng hư với nhau được, mà luôn luôn có dịp để cùng trao đổi, gặp gỡ và hỗ trợ, giúp đỡ nhau.
[1:24:04]Đó, khi thấy huynh đệ mình có lỗi thì mình không có vì cái đó mà công kích sau lưng. Cho nên cái người mà hễ thấy ông thầy kia có lỗi mà nói lên là ma tầm bậy, không biết tạo tình thân ái. Huynh đệ mình có lỗi, mình tìm cách giúp huynh đệ mình vượt qua chứ không phải là đem cái lỗi đi nói xấu. Đó, cái người mà đem lỗi huynh đệ đi nói xấu là người đó không có biết đạo, không biết đạo lý. Đó, nên phải giữ cái tình thân ái để mà làm việc chung với nhau lâu dài. Nên ai biết được tật xấu ta mà vẫn thương ta thì đó là tri kỷ của ta, là người rất quý mến ta. Thì hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về cái sự hòa đồng
[1:24:43]tác số hai là cái làm việc với những người ngang cấp là không ai chỉ huy ai, không ai thừa hành ai mà vẫn hợp tác với nhau được một cách tốt đẹp để chung lo Phật sự. Thì chúng tôi mong rằng là trong đạo Phật chúng ta là dù mười phương trời bốn phương biển thì ai cũng sẽ thương yêu với nhau, hợp tác với nhau, cùng làm nên những Phật sự tốt đẹp cho Phật pháp, cho cuộc đời. Mà nhất là những cư sĩ cũng vậy. Cư sĩ tuy ta chưa xuất gia, ta vẫn còn nặng cái trách nhiệm đối với gia đình nhưng mà khi đã chung lo làm Phật sự mà mình là những huynh đệ đồng cấp hết, hầu hết là như vậy, thì vẫn biết tuân thủ theo những cái nguyên tắc hồi nãy mà thầy
[1:25:24]vừa nói, theo những cái phương châm mà thầy vừa nói để mà làm việc với nhau được bền bỉ, lâu dài và làm thành được những Phật sự sự to lớn có ý nghĩa nha. Thôi chúc cho mọi người mùa an cư thanh thản, an vui, tốt đẹp, hạnh phúc, thăng tiến. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:25:48]Chúng ta nghỉ nha.
[1:25:52]Nguyện đem công đức này
[1:25:59]hướng về khắp tất cả
[1:26:07]đệ tử và chúng sanh đều trọn thành Phật đạo.