[0:00]Thì thầy xin chia sẻ một ít đạo lý chia sẻ đạo lý để cúng dường lên chư Phật cũng làm quà tặng cho quý thầy, quý cô làm quà tặng cho anh Vinh và cũng làm quà tặng cho quý Phật tử. Xin mọi người lắng lòng để đón nghe cái bài... cái tựa đề là: "Ai là chủ nhân?" Ai là chủ nhân. Nói ai là chủ nhân không phải là...
[0:31]họ không phải ai là chủ nhân cái chùa này. Nói là: Ai là chủ nhân cái cuộc đời của ta?
[0:41]Thì hầu hết mọi người đều trả lời là gì? "Tôi là chủ nhân của cuộc đời tôi." Đúng không ạ? Đa phần chúng ta đều trả lời như vậy. "Tôi chính là chủ nhân của cuộc đời tôi chứ ai." Tôi... khoan không không... Vỗ tay nó trật. Vỗ tay bị không điểm ạ. Coi vậy chứ... Cái câu trả lời thật sự là: Ta không hề là chủ nhân của cuộc đời mình. Đó thấy không? Đó là chủ nhân gì mà mới nói rớt cái bịch ạ. Đâu có dễ đâu. Nói ai là chủ nhân cuộc đời? Thì nói, ví dụ tôi là chủ nhân bởi vì tôi có những cái quyết định, tôi có chọn lựa của tôi. À, ví dụ như bây giờ tôi muốn mua cái nhà này, thì tôi mua. Tôi không muốn mua, thì tôi không mua.
[1:26]Đó là quyền quyết định của tôi, tôi là chủ nhân. Tôi muốn cưới chồng thì... thì tôi cưới. Tôi không muốn cưới thì chờ ổng cưới tôi thì tôi chờ cho ổng cưới tôi. Đó là cái quyền quyết định của tôi. À, rồi tôi chọn trường này để tôi đi học. Tôi chọn cái nghề kia để tôi đi làm. Thì mọi sự chọn lựa là của tôi. Ví dụ như hôm nay tôi đã có một cái chọn lựa rất hay là... về một ngôi chùa thiền lâm trên một cái vùng núi xa để thăm thầy trụ trì, để nghe pháp, để gặp huynh đệ bạn đạo. Đó là chọn lựa của tôi. Cho nên tôi là chủ nhân của cuộc đời tôi. Chủ nhân nghĩa là gì? Tôi có quyền chọn lựa, tôi có quyền quyết định.
[2:13]Ý là như vậy, ai cũng nghĩ như vậy. Nhưng thực tế, cái chân lý lẽ thật cuộc đời nó phức tạp hơn ta nghĩ. Phức tạp hơn nhiều lắm. Bây giờ hỏi lại: Nói tại sao đầu thai vào gia đình này mà không đầu thai vào gia đình khác? Có nhớ không? Không nhớ, phải không? Không nhớ. Nói... rồi đầu thai vào gia đình này... dòm qua gia đình kia thấy thèm không? Có khi thèm hơn, bên kia nhà họ giàu hơn. Mà bị lỡ đầu thai bên đây rồi. Không đầu thai bên kia được. Ai đưa ta đầu thai vào gia đình này chứ không phải đầu thai vào gia đình kia? Ai? Ai? Phải ta không? Đó, cô vừa trả lời là "Nghiệp". Chính xác! Đúng như vậy.
[2:59]Rồi bây giờ nói tôi lớn lên tôi gặp người yêu. Nói ba bốn người mà tôi lựa đúng cái ông này. Vậy khi tôi lựa ổng, có phải là tôi là chủ nhân của nghiệp không? Tôi là chủ nhân cuộc đời tôi không? Hay có một cái gì bí mật nó xúi tôi lựa ổng? Nghĩ lại coi. Nghĩ lại coi phải là mình là toàn quyền chọn lựa không? Hay là có một cái gì bí mật thẳm sâu trong tâm, khiến cho mình chọn lựa một con người để mình gắn bó với cả cuộc đời. Cũng hoặc như quý thầy đi tu cũng vậy. Tại sao quý thầy lại quyết định đi tu? Mình nói à tại vì quý thầy giác ngộ đạo pháp, người có ý chí, có thanh tịnh. Không đâu. Cũng nhiều người thích tu lắm mà không tu được á. Không có...
[3:49]đến chùa ở được, hoặc là đến rồi... bao nhiêu trách nhiệm, bao nhiêu duyên nghiệp gì kéo lôi ra đi mất, chứ không phải là có thể ở chùa tu ổn định được đâu. Nó còn nhiều cái yếu tố gì bí mật chi phối mà khiến cho ta chọn mà không lựa được, không lấy được, khiến cho ta quyết định mà không tiến tới được. Chưa hết, còn cái có cái gì bí mật á... nó dụ cho ta đưa ra quyết định đó chứ không phải ta muốn đâu. Ví dụ như thầy Pháp Thành thầy kể một câu chuyện. Thầy là người yêu biển, thích biển. Chứ thầy cũng không thích núi lắm. Mình cái dân miền biển mà. Biển cả mênh mông... Sóng dạt dào... nó làm cái gì nó mênh mông...
[4:35]xa xôi, bí hiểm, thênh thang, đẹp. Thầy thích biển. Mà hôm xách chiếc xe máy chạy vòng vòng vô đây, gặp cái vợ chồng người chủ đất, nói chuyện trong 20 phút, thầy quyết định mua miếng đất này liền. Chỉ trong 20 phút. Không bàn nhiều hơn. Và qua ngày mai ra công chứng với hai vợ chồng đó luôn, để nhận miếng đất này luôn. Rồi trong vòng 4 năm ngày hôm nay đã thành tựu như thế này. Thì sau khi nghe thầy... kể chuyện như vậy, nghe thầy Pháp Thành kể chuyện như vậy thì thầy nghĩ: Đúng là Phật dắt thầy đi. Thầy cứ nghĩ rằng thầy là người chọn lựa, nhưng không. Phật đã chọn lựa cho thầy. Tuy nhiên, vì thầy là người hiểu đạo,
[5:18]nên kể lại câu chuyện thầy cũng không bao giờ... cho rằng thầy là người đã quyết định, đã chọn lựa cái miếng đất này. Mà thầy cũng nói là: Cái này là Phật dắt. Đó, cái người trí tuệ người ta nói như vậy. Chứ không phải là hễ mình chọn là tôi làm chủ. Không có đâu. Cái bí... thấy mình mọi chuyện là do mình, nhưng đằng sau lưng còn nhiều cái rất là bí mật. Mà ở đây trong trường hợp này thì chính Phật đã làm chủ chuyện này. Chính Phật, chư Bồ tát, chư Thiên đã dẫn dắt thầy về đây để tạo nên một cái già lam thánh địa này. Cho hôm nay ta ngồi đây nhìn nhau trong cái tình yêu thương ấm cúng như thế này.
[5:58]Thôi như vậy, bây giờ khi cái câu hỏi đầu tiên là: "Ai là chủ nhân của cuộc đời của mình?" Thoạt nghe thì cái người càng cợt, vội vàng trả lời: "Tôi là chủ nhân cuộc đời tôi." Và cái khuynh hướng này nó là khuynh hướng tràn ngập cả nhiều nước... ở phương Tây và trên thế giới. Văn hóa phương Tây đề cao cá tính. Mà không thấy được ở cái chiều, ở cái tầng sâu hơn. Chính ở cái chiều, ở cái tầng sâu hơn mới có câu trả lời thực sự. Ai là chủ nhân của cuộc đời ta? Thì hồi nãy cô Phật tử trả lời đúng: "Nghiệp là chủ nhân của cuộc đời ta." Ta... khi ta ưa, nghiệp đã thúc đẩy cái ưa. Khi ta ghét, nghiệp đã thúc đẩy cái ghét đó.
[6:50]Khi ta chọn lựa, nghiệp đã bí mật thúc đẩy cái chọn lựa đó. Và có những khi ví dụ như khi ta bệnh đau. Có ai chọn bệnh đau không? Không. Covid nó dính một cái không biết đường đâu mà đỡ. Mà ở đây không ai đeo khẩu trang nha. Lát nữa về thầy méc anh Vinh á. Nói tại sao không đeo khẩu trang. Thì... Bệnh tật tới ta cũng không có tránh được. Ai làm chủ ta? Ta không làm chủ được cái bệnh tật, sức khỏe của mình. Và một cái đau đớn nhất cuộc đời này, ta không làm chủ được nhan sắc của mình. Nó đẹp thì nó đẹp, nó xấu thì nó tự nó xấu. Không biết đường đâu mà tính. Nói không tính được, bây giờ sửa sắc đẹp được.
[7:37]Làm chủ cuộc đời làm sửa sắc đẹp được. Cũng phải có tiền mới sửa được. Và phải chọn bác sĩ tay nghề giỏi mới sửa được. Ổng làm ổng sửa sai cái mình xấu hơn lúc trước. Và vì vậy rõ ràng khi mà ta bình tĩnh ta nhìn lại, nhìn sâu vào trong nội tâm của mình, nhìn sâu vào trong mọi hoàn cảnh của mình, ta mới phát hiện: Ta không hề là chủ nhân của mình. Một cái gì bí ẩn ở phía sau. Mà cái gì bí ẩn ở phía sau á... thì ta có mấy cái cái quan niệm...
[8:10]Nghĩa là bây giờ không nói mình là chủ nữa, vậy cái gì làm chủ cuộc đời mình? Thì sẽ có một cái quan niệm là số phận, số mệnh. Những cái người mà chủ trương là số phận, số mệnh đã được đặt để, thì những người đó rất thích coi bói. Tại vì cái người coi bói họ đọc ra được cái số phận của ta. Họ dòm mặt ta họ coi bói ta được. Ở đây có ai chưa bao giờ đi coi bói?
[8:39]À, con giỏi nha. Chứ hầu hết là dòm mặt thì đều đi coi bói hết rồi đó. Ai cũng đi coi bói.
[8:48]Là cái quan niệm thứ nhất là cuộc đời ta... cái làm chủ cuộc đời ta là số mệnh, là số phận. Thì cái quan niệm này là thuộc về thầy bói. Coi tử vi, tướng số, chỉ tay, gương mặt là... Hình như thầy có biết coi bói phải không? À nên tụi con có thắc mắc gì lát tới đây. Đúng địa chỉ. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là thuộc về tín ngưỡng. Nói rằng có thần thánh ở trên cao đã sắp đặt số phận cho mỗi người. Cái người nào mà được thần thánh thương á, thì ổng cho đẹp, ổng cho giàu, ổng cho sung sướng, ổng cho học giỏi, ổng cho nhà cao cửa rộng. Còn cái người nào mà thần thánh trên cao ghét á... thì ổng cho xấu, cho nghèo, cho dở, cho dơ...
[9:32]Thôi không nói nữa, nói giận. Đại khái là như vậy. Và với cái quan niệm như vậy thì họ chủ trương... chúng ta phải thực hiện những cái tín ngưỡng, những nghi lễ cầu xin. Tại cái ông thần ở trên đó mới là chủ cuộc đời ta. Mà muốn cuộc đời ta sung sướng thì phải xin ổng, phải năn nỉ ổng. Và nó tạo thành một cái hệ tín ngưỡng của rất nhiều tôn giáo trên thế giới này. Kể cả những tôn giáo không được chính thức công nhận. Những tôn giáo lặt vặt, những cái nhóm tôn giáo nhỏ mà nó cứ nổi lên. Là nó cũng đi theo cái hướng đó. Tin có một thần thánh và cứ phải cầu năn nỉ ổng đi, ổng mới là người chủ mọi điều trên cuộc đời này.
[10:12]Ta xin mà hễ ổng OK một cái đời mình lên mây liền. Mai mình trúng Vietlott, mai có người rước bưng mình đi liền. Đại khái là như vậy. Đó là quan niệm thứ hai. Tạo ra nên một cái hệ tín ngưỡng. Quan niệm thứ nhất thì tạo ra một cái hệ thầy bói. Quan niệm thứ hai: Chủ nhân cuộc đời này do thần thánh thì tạo ra một hệ tín ngưỡng. Và đạo Phật ta có một câu trả lời thứ ba. Chủ nhân của cuộc đời này là do Nghiệp. Luật nhân quả. Bây giờ ta đẹp, ta xấu, ta giàu, ta nghèo, ta dở, ta giỏi, ta may mắn hay ta xui rủi. Mọi điều đều do luật nhân quả chi phối. Đây là quan niệm thứ ba. Quan niệm này độc quyền của đạo Phật.
[11:00]Có một số tín ngưỡng cũng nói về luật nhân quả nhưng nói không kỹ, không sâu sắc, không chu đáo, không toàn vẹn. Chỉ có đạo Phật, chỉ có Đức Phật nói về luật nhân quả. Nói rất kỹ lưỡng, nói rất thấu đáo. Và nghiệp mới là chủ nhân của cuộc đời ta. Và khi mà với cái câu trả lời này, ta có một cái hệ tôn giáo, một hệ tín ngưỡng, đó là đạo Phật. Và với cái câu trả lời là nghiệp là cuộc đời của ta nè, thì ta có một cái... cái hoạt động tín ngưỡng khác hẳn. Ở cái câu trả lời thứ nhất á, nói rằng làm chủ cuộc đời ta là do số mệnh, thì như vậy ta cần cái người thầy bói để đọc cái số phận của ta ra. Và cái hoạt động của ta là gì? Kiếm tiền đi coi bói.
[11:52]Cứ rảnh rảnh cứ kiếm tiền đi coi bói là coi có lòn lách gì qua... luồn lách qua khỏi cái số phận may hay rủi đó hay không. Ở hệ cái câu hỏi thứ hai đó, cái số phận của ta, người làm chủ cuộc đời ta là do thần thánh. Thì ta có tạo ra một hệ tín ngưỡng và tạo ra một cái loại hình hoạt động tín ngưỡng cầu nguyện, cầu xin. Còn ở cái câu trả lời thứ ba là nghiệp làm chủ cuộc đời ta. Thì ta tạo ra một cái hệ tín ngưỡng của Phật pháp. Và với cái loại hình hoạt động tín ngưỡng là gì? Là tu tập.
[12:29]Để ta tạo ra thiện nghiệp, phúc nghiệp cho cuộc đời mình kiếp này và những kiếp sau.
[12:39]Nên ta thấy ba cái câu trả lời tạo ra ba cái hệ tín ngưỡng. Và tất cả những người ngồi ở đây ta chọn câu trả lời thứ... thứ ba. Rất là giỏi, rất là giỏi. Đây là những người con ngoan của Đức Phật đây. Ta đã chấp nhận nghiệp là chủ nhân của cuộc đời của mình. Và như vậy ta tạo ra một hệ tín ngưỡng, tạo ra một loại hình hoạt động tín ngưỡng bằng cách là
[13:08]chuyển nghiệp hoặc tạo... tạo nghiệp lành mới. Cả cuộc đời ta chỉ đăm đăm theo cái này mà thôi. Quan trọng nắm rõ, hiểu rõ luật nhân quả nghiệp báo, rồi sau đó chuyển nghiệp của mình để chuyển cuộc đời của mình. Bởi vì nghiệp làm chủ cuộc đời ta. Có khi ta chưa đẹp nhưng nếu ta tu đúng, ta làm phúc đúng, từ từ ta sẽ đẹp. Đây là một tấm gương. Hồi xưa hơi hơi đẹp, bây giờ rất đẹp. Đó là... Đúng không ta? Đúng. Hồi xưa hơi hơi đẹp, bây giờ rất đẹp.
[14:01]Càng lão mà càng đẹp mới là siêu á. Chứ như đây đi, càng lão càng xấu. Thấy không, khác nhau, hai cái người khác nhau. Rồi ta muốn cuộc đời ta có nhiều may mắn. Ta muốn cuộc đời ta không bị cô độc. À ta muốn cuộc đời ta ít bệnh tật. Vậy cái ta quan trọng là không phải đi coi thầy bói, cũng không phải mất thời gian cầu xin. Mà chính là hoạt động cái gì? Tạo... tạo nghiệp lành cho những điều đó. Tạo nghiệp lành cho những điều đó. Nó có mấy cái điều mà ta hay bị... ta ray rứt nhiều nhất à. Một là nghèo hay giàu. Vì sống trên đời mà thiếu tiền quá... thực là vất vả. Phải làm sao bớt nghèo khổ cái đã.
[14:51]Phải làm sao mà tiền bạc cũng phải tương đối khá, đầy đủ. Nếu không phải là giàu. Giàu thì rất là tốt. Nhưng mà nếu không phải giàu thì cũng phải đủ. Chứ đừng để thiếu. Cái kinh tế, cái tài chánh vẫn là cái nền của sự sống cái đã. Hồi nãy nghe ai giới thiệu thầy là phó ban kinh tế tài chánh trung ương. Nghe nói như vậy đừng nghĩ thầy giàu. Tại vì cái chữ tài chánh và kinh tế... nó chỉ là cái chữ à chứ nó không phải tiền nha. Như vậy nghe vậy chứ không phải... Cái đó là cái mà ta lo lắng nhất trên cuộc đời này. Cái thiếu tiền thực là khổ sở. Và cũng rất là mất giá trị của ta. À mình nghèo quá rồi tự nhiên không ai coi trọng mình.
[15:38]Mình có tiền chứ người ta nhìn mình người ta cũng nể trọng hơn một chút. Cái đồng tiền thực sự là một giá trị. Nên cái quan trọng là đừng để rơi vào cái nghiệp nghèo khổ. Ta phải làm thế nào đó để chuyển cuộc đời ta rời xa cái vị trí nghèo khổ. Đó là cái quan trọng cái thứ nhất. Cái thứ hai, đây là một cái mà... cái loại hình này, cái tình trạng này là đang đe dọa thế giới. Là sự cô độc của người lớn tuổi. Thế giới ngày nay nó có nhiều cơ hội. Việt Nam ta hội nhập với thế giới. Nên cái cơ hội mà người Việt Nam có thể đi ra nước ngoài, đi tìm việc làm xa, nó dễ dàng hơn ngày xưa. Nên ít nhất cái người con trong gia đình...
[16:24]cũng rời bỏ nông thôn đi về thành thị tìm việc làm. Hoặc là cái người trong nước đi ra nước ngoài đi học. Rồi đi làm việc luôn ở nước ngoài. Mà cha mẹ thì cứ nghĩ rằng con mình đi làm xa, đi học xa... là điều vẻ vang với làng xóm. Nên vui vẻ cho con mình đi. Mà khi con mình đi, và khi cha mẹ đồng ý cho con mình đi, thì ta đã nhìn thấy một cái tương lai chắc chắn đó là sự cô độc. Người già cô độc tội. Mà cả các thầy tu cũng vậy. Các thầy tu có nhiều người mắc cái nghiệp cô độc. Chùa có một người à, có một thầy à. Không ai tới lui, không có đệ tử. Cũng là một dạng nghiệp cô độc. Chỉ khi... những cái thầy nào mà tu hành mà lòng thương chúng sinh đó,
[17:13]có nghĩ tới chúng sinh đó, thì cái chùa đó mới không bị nghiệp cô độc. Mọi người yêu quý thầy tới lui, học hỏi, tu tập, công quả... nó vui cái chùa lên. Còn không quý thầy cũng rơi luôn vào cái nghiệp cô độc luôn. Cái nghiệp cô độc là cái nỗi đe dọa của thế giới trong tương lai. Bây giờ chưa thấy, lớn tuổi chút xíu mới thấy. Nó là điều đáng sợ. Rồi bệnh tật. Còn đều là những điều đáng sợ. Vì vậy khi ta hiểu nghiệp làm chủ cuộc đời ta, thì ít nhất có ba điều ta cần phải tránh. Ta tạo cái nghiệp lành gì đó để tránh cho được ba điều một là nghèo khổ hai là cô độc
[17:55]ba là bệnh hoạn bệnh tật Tránh được ba điều này cuộc đời mình đỡ lắm rồi
[18:02]còn nếu người nào có khả năng thì ta tạo cái thiện nghiệp đủ để biến mình thành một cuộc đời mình thành phi thường luôn vượt trội nổi bật và trở thành cuộc đời mình sự hiện diện của mình là một điều ích lợi cho rất nhiều người khác Hồi nảy khi ta nói ta tạo nghiệp lành thế nào tránh được ba điều cho chính minh
[18:33]một là nghèo khổ phải làm sao đừng nghèo mới được phải khá giả lên hai là đừng bị cô lập ba là đừng để bệnh tật nặng nề ta tránh ba cái này là cái cơ bản cho cá nhân mình thôi và để tạo cái nghiệp đó để tạo cái thiện nghiệp tránh ba cái điều khổ sở cho cá nhân mình thôi
[18:53]Nhưng nếu cái người đủ trí tuệ thì ta phải dùng nghiệp, sử dụng cái luật nhân quả để tạo cho cuộc đời mình trở thành một điều này, trở thành một cái điều này.
[19:11]Biến cuộc đời mình trở thành một điều này. Thầy nói lại một lần nữa. Cuộc đời của ta, sự xuất hiện của ta, sự hiện diện của ta, sự tồn tại của ta... là niềm vui, là lợi ích, là hạnh phúc... cho rất nhiều người chung quanh ta. Đó mới là điều ta phấn đấu.
[19:39]Ở ban đầu thì ta chỉ cầu cho mình tránh ba cái khổ. Nhưng với một người biết tu hành thì cái lý tưởng, cái ước mơ của ta, cái khát vọng của ta nó phải lớn hơn rất nhiều. Thầy nói lại, là sự xuất hiện của ta phải là niềm hạnh phúc, lợi ích cho rất nhiều người chung quanh ta. Ta phải dám ước mơ điều này. Ta phải tạo nhân quả để đem đến được, thực hiện được, thành tựu được điều này. Có nhiều người ngồi đây cũng đã lớn tuổi. Những điều như thầy vừa nói vậy. Ta phải dám ước mơ là ta sẽ tạo cái nghiệp gì đó và cái nghiệp đó thay đổi cuộc đời ta để cho cuộc đời ta này đây... trở thành một điều ích lợi, điều hạnh phúc cho rất nhiều người chung quanh ta.
[20:33]Khi mà nêu cái khát vọng đó lên thì thường là người trẻ tuổi ta nghĩ ta còn nhiều thời gian phía trước, ta dám ước mơ điều này. Đúng không ạ? Còn cái người lớn tuổi rồi thì làm sao? Bắt đầu ngại. Vì thấy mình tuổi già sức yếu, thời gian không còn nhiều nên không dám ước mơ nữa. Điều đó là sai! Tuổi nào cũng phải ước mơ hết. Tuổi nào cũng phải dám ước mơ là xây dựng cuộc đời của mình trở thành một điều ích lợi cho mọi người chung quanh mình. Tuổi nào cũng phải ước mơ và có khi ta thực hiện được điều đó trước khi ta chết. Và có khi qua tới đời sau, điều đó mới thành tựu. Nhưng nếu không có ước mơ thì vĩnh viễn điều đó không thành tựu.
[21:24]Ta nói ví dụ bây giờ như thầy ổng xây được cái chùa ở đây. Nhìn cái chùa thầy xây. Nhìn đường đi lối lại, từng viên sỏi, từng gốc cây, từng viên đá, từng chút. Hiểu ngay là thầy không hề xây cho thầy. Đúng không ta? Nhìn ta thấy điều đó không? Thấy không? Thầy không có xây cho thầy.
[21:51]Ta thấy, ta đọc ngay cái tâm đó liền. Ta bước vào đây ta đọc ngay cái tâm này liền. Thầy có xây này, thầy xây cái chùa này cho thiên hạ. Chứ còn ví dụ ông thầy mà ổng xây cho mình, mình bước vô mình cũng nhận ra liền. Ông thầy này ổng xây cho ổng. Có một lần thầy cũng đến một ngôi chùa đó như vậy. Lần thầy đến ngôi chùa cũng rộng rãi, cũng đẹp.
[22:14]Mà khi đi vô thì mình không biết đường đi. Đích thân thầy trụ trì ổng phải ra tới cổng dắt mình đi vô tại không là lạc liền. Ngồi đó ăn bữa cơm, chuyện trò vui vẻ. Mọi thứ... mình mới phát hiện ra ổng xây cho ổng. Cái suy nghĩ nó lòi ra, nó hiện ra trong cái kiến trúc á.
[22:40]Còn mình bước vào cái chùa Tuyền Lâm này, cái suối nguồn này nè. Mình nhìn từng chút mình hiểu ngay, ông thầy này ổng không xây chùa cho ổng. Xây cho ai á. Ai ạ? Đó, xây cho những người có duyên, có lòng về đây muốn
[22:59]nán lại đây tu tập với thầy. Có thể tu với thầy một buổi, có thể tu với thầy vài ngày. Mai mốt tới sắp xếp được tu một tuần một tháng, thầy cũng đón nhận hết. Trừ khi thầy đã hết gạo thì thôi. Mình ra đi mình chào thầy ra đi. Hết gạo rồi thầy ở lại, con chào thầy con đi. Còn nếu thầy có gạo mình ở lại mình ăn cho hết. Đúng không ạ? Bởi vì thầy xây cái chùa này không phải cho... cho thầy. Nghĩa là thầy hiện diện trên cuộc đời này... là niềm vui, là lợi ích cho mọi người. Mà để có thể thành tựu được điều này, để có thể thành tựu rằng sự xuất hiện của thầy là niềm vui của mọi người, thì cái tâm nguyện này, cái khát vọng này nó không phải mới đây.
[23:47]Nó đã xuất hiện đâu kiếp nào á. Và mỗi kiếp thầy cũng sẽ làm một điều gì đó để có lợi cho người khác. Bởi vì cũng đời nào đó cũng đã có cái khát vọng, cái suy nghĩ vậy. Sự xuất hiện của mình là lợi ích cho những người khác. Và bây giờ mình đến với cuộc đời này trong cái thân phận như vậy. Trong thân phận hễ có cái điều gì hay là dành tặng cho mọi người. Cũng giống như bây giờ thầy Pháp Thành, thầy có cái gì hay. Thầy có hai cái hay. Thầy nhiều cái hay lắm nhưng mà ít nhất hai cái. Một là tạo ra được một cái già lam thánh địa. Hai là cái gì? Hai là cái nội dung tu tập. Và thầy nghĩ rằng có hai cái điều hay thầy dâng tặng cho đời.
[24:32]Vì lúc nào đó ta đã có khát vọng, ước mơ, sự xuất hiện của mình phải là niềm vui của người khác. Chính cái khát vọng đó nó tạo thành cái nghiệp và nghiệp đó chuyển cuộc đời ta đi. Nên ở đây vậy, nên nói: Ai là chủ nhân của cuộc đời mình? Và chúng ta nhất trí, ta theo Phật, nên ta có câu trả lời rất xác quyết, không bị lầm với ngoại đạo. Nghiệp là chủ nhân của cuộc đời ta. Nhưng ai là chủ nhân của nghiệp?
[25:09]Ai là chủ nhân của nghiệp?
[25:15]Nghiệp mới là chủ cuộc đời ta. Nghiệp đưa đến ta ngày hôm nay, nghiệp cho ta đầu thai vào gia đình này, bố mẹ như thế này, anh chị em thế này. Nghiệp đưa ta đến cái nhan sắc này, cái sức khỏe này, cái tài lộc này, cái năng lực này, cái vị trí này. Nghiệp là chủ cuộc đời ta. Giờ ta hỏi tiếp, nhưng ai là chủ nhân của nghiệp? Ta? Ta? Nhân? Ai là chủ nhân của nghiệp?
[25:52]Nghiệp làm chủ cuộc đời ta. Và làm chủ cuộc đời ta, hàm ý luôn làm chủ tâm của ta luôn. Tại sao ngày hôm đó mình đi chọn ngành bác sĩ mà mình không chọn ngành cầu đường? Nghề là do nghiệp mà ra mà, người ta nói nghề nghiệp. Lúc đó tự nhiên mình cứ thích làm nghề bác sĩ. Trong khi cơ hội mình làm nghề cầu đường lớn hơn, nhưng thích làm bác sĩ. Cái nghiệp đã làm chủ tâm ta lúc đó, khiến ta chọn lựa ngành y, không chọn lựa ngành xây dựng cầu đường. Nghiệp. Nghiệp làm chủ cả tâm hồn ta luôn.
[26:29]Vậy ai làm chủ của nghiệp?
[26:40]Thì câu này Phật trả lời: "Tâm làm chủ các pháp." "Tâm dẫn đầu các pháp."
[26:49]Nếu tâm, nếu với tâm bất thiện thì nỗi khổ sẽ đi theo ta như là chiếc xe mà đi theo con bò kéo. Nếu với tâm thiện lành thì cái nghiệp thiện, nghiệp hạnh phúc sẽ theo ta. Cũng giống như vậy, cũng giống như là một cái... cái dòng sông mà phải đổ về biển vậy đó. Đại khái như vậy. Đây là điều rất là lạ. Nghiệp làm chủ tâm ta, nhưng tâm ta cũng làm chủ lại nghiệp. À, đây là điều thú vị mà trong đạo Phật mới có. Và trong những câu mà Phật dạy như vậy, lạ một điều, vắng bóng của thần thánh. Không có một câu nào mà nói rằng thần thánh trên cao chi phối quyết định trong tâm hồn của ta cả. Phật cho ta biết chính ta tạo ra nghiệp.
[27:47]Rồi nghiệp làm chủ cuộc đời ta. Rồi chính ta tạo ra nghiệp. "Tâm dẫn đầu các pháp." Cái này trong Pháp Cú chắc thầy nhớ mà ha. Dạ, trong Pháp Cú vậy. Tâm dẫn đầu các pháp nên chính tâm tạo ra nghiệp. Rồi nghiệp quay lại làm chủ cuộc đời ta. Vậy, vậy
[28:11]tâm nào sẽ tạo nên nghiệp lành? Tâm nào sẽ tạo nên nghiệp ác?
[28:23]Câu trả lời dễ không ạ? Dễ quá phải không? Tâm lành thì tạo nên nghiệp lành. Tâm ác thì tạo nên nghiệp ác. Đúng không? Đồng ý không? Câu hỏi kế tiếp: Ở đâu ra cái tâm lành để tạo nghiệp lành? Ở đâu ra cái tâm ác để tạo nghiệp ác? Hỏi tiếp nữa đó. Hỏi cho tới nguồn, tới ngọn, tới nguồn mà. Cũng giống như mình đi vô chùa Tuyền Lâm vậy. Đi cho tới ngọn tới nguồn mới ra được ngôi chùa chứ đâu phải dễ. Đi mà cứ đứng giữa đường kêu trời không à. "Trời ơi trời, cái chùa ở đâu đây?" "Trời ơi trời." Đi hoài không thấy chùa: "Trời ơi trời." Kêu riết vậy đó. Mà phải đi cho tới ngọn tới nguồn thì cuối cùng ta thấy được ngôi chùa.
[29:10]Cũng vậy, cuộc đời ta ai làm chủ? Nghiệp làm chủ. Ai tạo ra nghiệp? Tâm tạo ra nghiệp. Vậy tâm thiện tâm ác ở đâu ra vậy?
[29:23]Ở đâu ta có tâm thiện để tạo nghiệp thiện? Ở đâu có tâm ác để tạo nghiệp ác?
[29:45]Ở đâu ra? Nghĩ ra chưa?
[29:52]Tới chỗ này, không ai dám nói mình tài cả. Chỗ này. Đây là chỗ bắt đầu tới chỗ mờ mịt rồi. Phải không ạ? Tới chỗ mờ mịt rồi. Ví dụ bây giờ khi ta hiểu ra, ta là đệ tử Phật ta trả lời rất là dứt khoát: Nghiệp làm chủ cuộc đời ta. Thì thấy nhiều người đồng ý liền. Xác quyết rõ ràng đâu ra đó, một là một, hai là hai rõ liền. Rồi nói cái gì làm chủ nghiệp? Ta mờ mờ chút xíu. À, tâm tạo ra nghiệp. Phải không? Rồi câu này rất rõ ràng. Và như vậy, tâm thiện tạo ra nghiệp thiện, tâm ác tạo ra nghiệp ác. Nhưng ở đâu ra tâm thiện, ở đâu ra tâm ác? Tới chỗ này bắt đầu ta mờ mịt đó. Bắt đầu nó mơ hồ rồi. Không biết ở đâu ra.
[30:36]Không biết ở đâu ra. Đây cái chỗ này là chỗ khó. Khi ta học đạo ta sẽ đối diện tới chỗ này. Và đây chính là chỗ khó nhất của người tu hành. Ta hiểu tới chỗ này, bắt đầu đây là chỗ khó. Nên xin lắng nghe cho... cho kỹ nha. Tỉnh táo không? Buồn ngủ không? Không ha. Thầy nói cho nghe nha, chứ chỗ này bắt đầu khó là chỗ này bắt đầu dễ ngủ đây. Đó, nghe là thiu thiu ngủ liền đó. Không được á.
[31:11]Để có cái tâm thiện... Tức là nhờ tâm thiện ta mới tạo nghiệp thiện mà. Có nghiệp thiện ta mới có cuộc đời ta may mắn. Đại khái vậy. Nhưng để có cái tâm thiện... Gồm hai lý do. Một là vừa cái ý chí của ta. Mà vừa là cái may mắn của ta. Đây chính là cái chỗ khó hiểu. Vừa là ý chí của ta mà vừa là may mắn của ta. Ý chí của ta là gì? Ta muốn tâm mình phải thiện. Ý chí của ta đầu tiên. Nhưng muốn vẫn chưa đủ. Ta phải cần cái gì nữa? May mắn. May mắn là gì? May mắn là ta được làm đệ tử Thượng tọa Thích Pháp Thành.
[32:12]Chứ lỡ ta không may mắn, ta làm đệ tử một ông thầy... pháp nào đó tà kiến. Ổng bữa nay ổng bắt ta cắt cổ con vịt để cúng. Mai ổng bắt ta cắt cổ con gà để cúng. Mốt bữa nọ ổng kêu ta là đi ăn trộm con mèo để về cho ổng làm thịt. Đại khái như vậy. Thì coi như ta không may mắn. Nhưng một cái gì may mắn không biết khiến cho ta làm đệ tử của Thượng tọa Thích Pháp Thành. Và ta được học nhiều điều hay lẽ phải. Và nó hổ... cái may mắn đó nó hỗ trợ thêm ý chí của ta. Làm cho ta càng lúc ta muốn tâm mình là phải thiện. À, trước đây ta cũng có cái ý chí đó rồi. Mình muốn tâm mình là thiện để mình tạo nghiệp thiện.
[32:59]Nhưng cái ý chí đó mạnh không? Không đủ mạnh. Cho đến ngày ta thêm một yếu tố của sự may mắn. Ta gặp được chân sư thiện hữu. Là những con người mà đủ uy đức để nói một lời, thay đổi tâm hồn ta. Thay đổi cuộc đời ta. Đó là một điều may mắn trong cuộc sống. Chứ không ai dám nói mình tài cả. Mặc dù để có được tâm thiện ta phải có ý chí. Thế ông trời ổng cũng đồng ý đó thấy không? Ổng nói là ổng đồng ý, ông trời ổng cũng đồng ý.
[33:41]Để có được cái tâm thiện thì ta phải muốn. Đó là ý chí của ta. Nhưng có rất nhiều người muốn rồi chìm. Muốn rồi quên. Muốn rồi sao lãng. Nhưng nếu ta có thêm yếu tố may mắn, ta gặp được chân sư thiện hữu. Ta cũng có thể đọc một cuốn sách. Nếu may mắn ta gặp được cuốn sách, cũng cho ta nhiều ý tưởng để ta có được tâm thiện lành. Nhưng thực sự có chân sư thiện hữu bằng xương bằng thịt. Bằng xương bằng thịt rõ ràng vậy nè. Đó. Hiệu quả vô cùng. Hiệu quả vô cùng. Tại vì cái cuốn sách đó ta đọc xong ta quăng. Như ông thầy ổng... ta đọc xong ổng, ta có dám quăng ổng không? Lúc ổng nói là lúc ta đang đọc á, phải không ạ?
[34:26]Cuốn sách mình đọc xong cái gấp lại cái... "Ăn cơm hả con?" "Con đi ăn tới giờ ăn cơm" cái mình gấp sách mình quăng cái vèo. Nó rớt đâu nó rớt. Khi nào tìm lại được thì đọc. Còn ông thầy ổng nói đã đời xong mình dám mình cầm ổng mình quăng không? Không có. Phải trân trọng. "Dạ mô Phật, con cảm ơn thầy nha." Đó không dám. Cho nên cái con người bằng xương bằng thịt. Một chân sư thiện hữu bằng xương bằng thịt... gây ảnh hưởng lớn lên tâm hồn của ta rất là nhiều. Và đó là điều mà thuộc về may rủi. Và ta nhớ cái khởi đầu của nghiệp, của nhân quả, đều kết hợp bởi hai yếu tố này. Đó là lý do mà ngang cái chỗ này nó mờ mờ, khó ai trả lời rõ ràng được.
[35:07]Tại sao ta may mắn? Bởi vì ta có nghiệp thiện. Tại sao ta có nghiệp thiện? Bởi vì ta có tâm thiện. Mà tại sao ta có tâm thiện? Cái chỗ này nó bắt đầu nó mờ. Bởi vì nó kết hợp hai điều. Vừa là ý muốn của ta... mà vừa là sự may mắn của ta. Kết hợp hai điều. Nên cái câu trả lời tới giai đoạn này bắt đầu nó mờ mờ. Và chỉ có những người rất trí tuệ mới thấy cái chỗ mờ mờ này. Để mà luồn lách mà tu tập. Và bây giờ thế này, ý chí. Là ta phải có cái ý muốn thiện. Mà biết mình có ý muốn rồi đó, nhưng mình thiếu cái may mắn. Mình không gặp chân sư thiện hữu, không gặp cơ hội tu tập, thì cái ý muốn đó không
[35:51]đủ để tạo thành cái thiện tâm cho đời này và những đời sau. Ta không đủ. Ta phải cần cái may mắn.
[36:01]Và để có cái may mắn... Để có cái ý muốn thì tự ta khởi, phải không ạ? Ta tự ta khởi lên. Mình phải là người thiện. Mình phải thương đời, mình phải giúp đời, mình phải từ bi, mình phải nhẫn nhục. Cái đó tự mình nói, đó là ý muốn. Nhưng nếu không đủ... Cần một yếu tố của sự may mắn nữa. Để cái thiện tâm của ta nó được nuôi dưỡng, được củng cố, được đắp xây, được phát triển, được lớn mạnh và nó biến thành cái thiện nghiệp trong cuộc đời của ta. Làm điều gì cũng trở thành điều thiện. Nói một lời cũng là một cái nghiệp thiện. Nhìn một người cũng là một cái nghiệp thiện. Nở một nụ cười với ai cũng làm một nghiệp thiện. Thiện đến như vậy đó.
[36:40]Thiện từ trong tâm, từ trong ánh mắt, từ trong nụ cười, từ trong mỗi một hành vi, từ trong mỗi một lời nói. Để có thể biến toàn bộ cuộc đời ta thành một cái thiện cho mọi người như vậy, thì cái thiện đó phải rất là lớn mà ý muốn không đủ, cần phải có cái sự may mắn. Và may mắn này lấy ở đâu ra? Hỏi tiếp. Nó hỏi cho tới ngọn, tới nguồn. Ta mới tới được cái chùa Tuyền Lâm chứ không phải dễ đâu. Giống như thầy đi vô chùa muốn chết luôn, cứ đi cứ kêu trời không vậy đó.
[37:15]May mắn lấy ở đâu ra?
[37:21]Thì tới chỗ này, ta lại rất giống với mọi tôn giáo. Là quỳ trước Phật. Xin Phật. Xin Phật. Thực sự là như vậy. Tới chỗ này, cái sức người là bó tay. Để đi tìm cái may mắn là sức người là bó tay. Ta phải nhờ sự gia hộ của... của Phật, của Tam Bảo. Các vị Hiền Thánh, các vị Bồ Tát, của chư Thiên. Đó, cứ khiêm tốn ta quỳ xuống trước Phật. Nói: Lạy Phật. Con là chúng sinh mê muội, ích kỷ, vô minh, tham sân giận hờn. Đủ điều xấu. Nay con theo Phật, con muốn con trở thành một người hiền thiện. Con muốn cuộc đời của con là niềm vui, là lợi ích cho tất cả chúng sinh. Và con cũng biết rằng cái muốn đó sẽ không đủ
[38:26]nếu con không được dẫn dắt bởi minh sư thiện hữu. Nếu không được gia hộ bởi sự nhiệm mầu của Tam Bảo. Vì vậy, xin Phật thương tình gia hộ cho con. Cái chữ gia hộ này tức là cho ta một sự may mắn đó. Gia hộ cho con có cơ hội gặp thầy lành bạn tốt để... để tu hành, để tăng trưởng thiện tâm. Cái lời cầu nguyện đó Phật sẽ chứng minh, ghi nhận. Sau đó rồi, bỗng như một ngày đẹp trời, ta đi chơi ta lọt chân vào chùa Tuyền... Tuyền Lâm. Ta thấy có một cái ai đó. Ông gì đó ổng... đầu ổng không có tóc. Lại gần kỹ thấy ổng rất đẹp. Lại hỏi vài câu giọng nói rất thanh tao, rất hay. Nói chuyện lâu lâu phát hiện ổng rất từ bi. Ví dụ như vậy.
[39:25]Đó là Phật dẫn dắt ta như vậy. Phật dìu dắt ta như vậy. Yếu tố may mắn đã... đã xuất hiện trong đời. Nên ta vừa có cái ý muốn, mà vừa có cái sự gia hộ... thành sự may mắn. Kết hợp hai điều này lại, tâm ta mỗi ngày một thiện lành hơn lúc trước. Cứ tháng sau tâm ta lành hơn tháng trước. Cứ năm sau tâm ta thiện hơn năm trước. Và cứ 10 năm sau nữa thì tâm hồn ta thực sự đã... đã hết sức là... là tiến bộ, đạt đến cái vị trí của một người hiền trong cuộc đời này. Và ta thay đổi mọi điều trong cuộc sống. Lúc đó... ai đến gần ta... không bị điện thoại reo nữa. À... Lúc đó ai mà đến gần ta... nhiều khi ta chưa nói thành lời họ đã cảm nhận được...
[40:22]niềm vui, hạnh phúc. Đã thấy tin tưởng. Vô hình, không cần nhìn mặt, không cần ta cười. Thường thường cái ta muốn cho ai yên tâm về ta, ta phải nở nụ cười. Gặp nhau cười cái là yên tâm. "Tui không có ghét anh nha." Tức là nở nụ cười để gợi ý cho mọi người rằng: "Yên tâm đi tui nha, tui hiền không có sao hết." Ta gặp nhau ta phải cười. Đó là luật lệ xã giao trên cuộc đời này. Nhưng nếu tâm ta hiền thiện thật sự, ta không cần cười. Ta cứ ngồi yên bình thường. Mọi người nhìn ta một cái bỗng nhiên tin liền. Tin tưởng, yên tâm liền. Là cái người tu đến cái mức độ thuần thục á. Người tu đến mức độ thuần thục cái hào quang vô hình tỏa ra chung quanh.
[41:14]Mà quỷ thần họ nhìn thấy trước. Con người chưa biết ta tốt mà quỷ thần biết ta trước. Còn cái người ta tu đến mức độ đó... không cần cười, mọi người đến gặp ta là yêu là quý, là yên tâm tin tưởng liền. Còn khi mà ta chưa đạt đến mức độ đó thì vui lòng ta phải... cười. Cười chút xíu nha. Ráng cười chút xíu cho... cho mọi người yên tâm. Mình là vô hại, mình là vô hại. Cười nghĩa là gì? Cười đó là một cái ngôn ngữ mà cả thế giới này đều hiểu. I am unharmful. Tôi vô hại với bạn. Không sao. Cứ lại gần đây. Nụ cười có nghĩa là như vậy. Trên khắp thế giới như vậy. Trừ trường hợp mà cười ha hả ha hả như kiểu trong phim mà...
[42:02]nó sắp sửa mà nó giết được ai nó cười ha hả kiểu đó không phải. Còn bình thường ta cười nhẹ nhàng là một ngôn ngữ mà cả thế giới này đều hiểu. Người nghèo cũng hiểu, người giàu cũng hiểu, Tây cũng hiểu, người da màu cũng hiểu, người da trắng người nào cũng hiểu hết. Khi ta cười. I am unharmful. Tôi vô hại. Nhưng mà ta tu đến cái mức độ thuần thục rồi ta không cần cười, mọi người nhìn ta bỗng hiểu điều đó. Đến gần ta chỉ có niềm vui mà thôi. Tu đến mức độ đó như vậy. Mà cái thử thách nhất... Ồ chết nói hoài không biết tới giờ. Ồ tới rồi thầy ơi, tới giờ rồi nè. Còn năm phút nữa à? Chưa được nửa bài nữa giờ làm sao đây?
[42:45]Nói vòng vòng chưa được nửa bài mà hết giờ rồi. Mệt chưa?
[42:57]Mệt chưa? Mới chưa được nửa bài.
[43:10]Bây giờ nói mấy điều này để ta nghỉ.
[43:15]Ta dùng công cụ nghiệp báo để ta xây dựng... cho mình bốn điều. Nhớ nha, ta dùng công cụ luật nhân quả nghiệp báo để xây dựng cho mình được bốn điều. Điều thứ nhất là một cuộc sống có nhiều may mắn. Đừng để mình khổ quá. Điều thứ hai, để tạo ra mình có một cái... cái nội tâm... hiền thiện, thông minh, bản lĩnh, tài trí. Đó là nội tâm. Còn cái may mắn là hoàn cảnh bên ngoài. Nhưng mà bây giờ ta cái thứ hai là tạo ra cho mình có một nội tâm có kiến thức, có thông minh, cũng có đạo đức. Cái thứ ba... là dùng công cụ nghiệp báo để tạo cho ta... có một phẩm chất thánh thiện. Phẩm chất mà như nãy thầy nói á.
[44:11]Chưa cần cười, ta nhìn mình người ta đã yên tâm, tin tưởng. Và cái thứ tư. Finally. Cái thứ tư. Ta cũng dùng công cụ nghiệp báo để tạo cho mình đạt được một trạng thái giác ngộ trong nội tâm. Đây là trạng thái mà những người tu hành đều mơ ước đạt được sự chứng ngộ của tâm linh. Cũng phải dùng công cụ nghiệp báo. Tu thì tu, dụng công thì dụng công, thiền định thì thiền định nhưng vẫn có yếu tố nhân quả nghiệp báo tiềm tàng chi phối trong cái sự tu hành đó. Nhắc lại, ta dùng công cụ nghiệp báo để tạo ra cho mình bốn điều. Một là hoàn cảnh may mắn trong cuộc đời này. Đừng để cuộc đời mình rơi vào khốn cùng, cơ cực quá đáng.
[45:00]Điều thứ hai là tạo cho mình một cái nội tâm phong phú, thông minh, tốt đẹp, khỏe khoắn. Điều thứ ba, tạo cho phẩm chất mình là một phẩm chất thánh thiện. Và điều thứ tư là dùng công cụ nghiệp báo để hỗ trợ sự tu hành tạo cho mình một sự giác ngộ. Nhớ như vậy đó là bốn điều này. Bốn điều này mà nói ra thì mấy ngày nữa ạ. Hết giờ rồi. Và một điều còn hai phút nữa. Hai phút nữa nha.
[45:30]Luật nhân quả từ đâu mà có?
[45:35]Hôm nay hỏi không à. Luật nhân quả từ đâu mà có? Ai tạo ra luật nhân quả?
[45:51]Cái câu hỏi mà luật nhân quả từ đâu mà có là một câu hỏi ngu ngốc. Cũng giống như câu hỏi vũ trụ này từ đâu mà có là một câu hỏi ngu ngốc.
[46:07]Tại sao ngu ngốc? Bởi vì có nghĩa là ta nhìn cạn thì gọi là ngu ngốc. Còn nếu ta nhìn cực xa thì không phải ngu ngốc mà là trí tuệ. Tại sao ta nhìn cạn thì là ngu ngốc? Nhìn cạn nghĩa là gì? Là ta nhìn ta quan sát mọi điều trong cuộc đời này, cái gì cũng có lúc bắt đầu. Ta có lúc bắt đầu là lúc mẹ cha sinh ra ta. Cây lên được từ lúc ta bắt đầu gieo trồng nó. À cái nhà này có từ lúc bắt đầu ta đào móng, đem vật liệu về dựng xây. Cái gì trên cuộc đời này cũng có lúc bắt đầu và lúc chấm dứt. Ta nhìn cái cạn. Nhưng ta không thể đem cái cạn đó để hỏi luật nhân quả từ đâu. Để hỏi vũ trụ trời đất này từ đâu.
[47:00]Vì những điều đó là những điều nó vượt qua khỏi những cái cạn. Nó đòi hỏi trí tuệ sâu xa hơn rất nhiều. Cái câu trả lời chính xác là thế này: Luật nhân quả là một quy luật tự nhiên của vũ trụ. Tự nó có cùng với vũ trụ này, không cần ai đặt ra. Vũ trụ trời đất này từ đâu mà có? Vũ trụ trời đất này, vật chất này tự có không cần ai tạo ra. Đó là câu trả lời như vậy nha.
[47:37]Và trách nhiệm của ta. Cuối cùng vậy, khi ta hiểu về luật nhân quả, ta hiểu về cái điều làm chủ cuộc đời ta chính là nghiệp. Mà tâm tạo ra nghiệp. Và cái gì tạo ra tâm? Nó là thuộc nhiều yếu tố: Vừa là ý chí của ta, vừa là sự may mắn, sự gia hộ, lòng ta kính ngưỡng các bậc Thánh. Ta giúp cho huynh đệ bạn đạo tu hành cũng là tạo thành cái phúc lành. Biến thành tâm ta ham tu, thích tu, tinh tấn tu hành. Tất cả mọi điều đó ta biết hết. Cuối cùng để làm gì? Cuối cùng để làm gì? Cuối cùng để ta đạt được sự giác ngộ. Cuối cùng để ta đạt được cái thánh vị trong sự tu hành. Mà ta đạt được sự giác ngộ, ta đạt được thánh vị trên cuộc đời này để làm gì?
[48:29]Để tất cả chúng ta cùng nhau xây dựng thế giới này thành một tinh cầu giác ngộ. Vì nếu thế giới này không thành một tinh cầu giác ngộ thì con người cứ mãi mãi hơn thua, xâu xé, đua tranh, chiến tranh, giết hại làm khổ nhau. Chỉ khi nào cả thế giới này ai cũng biết tu hành, cả thế giới này ai cũng giác ngộ, thì thế giới này là một thiên đường hạnh phúc. Và đó chính là mục tiêu. Mà muốn cho cả thế giới này... thành một thiên đường hạnh phúc thì mỗi người chúng ta phải làm sao? Phải đạt được thánh vị cao siêu. Đó mới là mục tiêu của ta, đó mới là khát vọng tột cùng của ta nha. Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.