[0:00]Chỗ này á chúng ta có cái ví dụ nó liên quan tới sự tu hành cao siêu. Là thế này, tức là có một người khi bắt đầu biết Phật pháp, tuân giữ những điều Phật dạy, rồi bắt đầu biết tin nhân quả, biết giữ gìn giới hạnh, à không dám làm điều ác, chỉ làm những điều thiện. Rồi tới lui chùa để học kinh điển, biết lễ Phật, à biết tụng kinh, bắt đầu biết ngồi thiền. Sau một thời gian 3 năm, 5 năm, 10 năm tinh tấn ngồi thiền,
[0:34]thì bắt đầu tâm nhập được vào định. Tâm nhập vào định giống như trong tay cầm được một tỷ á. Nghe lại câu này: Tâm nhập được vào trong định giống như trong tay trúng được một tỷ đồng vé số.
[0:51]Và đây là cái chỗ mà rất nhiều người đi sai. Cũng giống như ở ngoài đời, bất ngờ mình trúng số một tỷ, cái người không có đạo lý thì mừng sung sướng, có người có đạo lý thì bắt đầu lo. Bắt đầu lo, làm sao cho sử dụng một tỷ cho đúng đây. Đó, là không dám hưởng thụ tại vì người này biết đạo lý, cầm một tỷ mà run. Thì bây giờ bắt đầu tới cái người tu thiền cũng giống như vậy. Bây giờ cái người biết tu cũng vậy, khi mà nhập được vào trong thiền định rồi mà nếu người đó vui mừng, sung sướng thì người này không có trí tuệ để trở thành Bồ Tát.
[1:29]Trong khi chúng ta cứ tưởng là mục tiêu của chúng ta tu tập để tâm nhập được vào trong định, hoàn toàn thanh tịnh dứt bặt vọng tưởng, sống gọi là cái tâm thênh thang như mây trời, như hư vô. Chúng ta thấy mình tu là mục tiêu được như vậy là quá hay hả? Vậy mà tại sao hôm nay chúng ta nói với nhau rằng
[1:50]ai nhập được vào định rồi, vui mừng sung sướng thì người đó không thể làm thánh được. Người đó không thể làm Bồ Tát được. Đây là điều rất là lạ.
[2:03]Chúng ta nói vậy để cho dặn trước cho mọi người. Sau này một ngày nào đó công đức ta đã đủ, ta ngồi thiền tâm nhập được vào trong định, ngồi bất động, tâm hoàn toàn thanh tịnh hư vô. Mà nếu lúc đó ta thấy vui mừng thì hãy biết rằng trí tuệ mình còn rất kém và mình không thể là một vị Bồ Tát lớn được.
[2:30]Chúng ta nhắc lại, nếu cái người nào mà ngồi thiền nhập được vào trong định mà cho đây là, à nay tôi thành công rồi, nay tôi có được hạnh phúc rồi, thì từ từ bắt đầu đổ nghiệp, bắt đầu gặp những chuyện xui, tư cách mình bắt đầu suy giảm, đạo đức bắt đầu đi xuống. Đây là điều rất là lạ. Còn người nào mà khi nhập được vào định rồi thì bắt đầu thấy lo. Y như có ai cho mình 10 tỷ á, bắt đầu thấy lo. Lo vì sao? Bởi vì biết từ đây mình mang một sứ mạng lớn đối với Phật pháp.
[3:09]Chúng ta nhớ một điều, cái định mà chúng ta đạt được phải có cái sự cho phép của Phật nha. Đây là điều bí mật. Chúng ta đừng tưởng hễ tôi do tôi tu siêng nên tôi nhập định, không có đâu, đừng bao giờ nghĩ như vậy. Trên chư Phật phải đồng ý ta mới nhập được định. Còn nếu mà Phật chưa đồng ý, ở trên cao Phật Di Lặc, Phật Thích Ca mà chưa đồng ý thì cho mình ngồi ngàn kiếp không bao giờ vào định nữa. Nhớ điều đó. Cho nên chúng ta ngồi tu, nhiều khi mình ngồi tu trong thâm sơn cùng cốc không ai biết, nhưng đừng, Phật biết hết. Từng tâm niệm, từng giây, từng phút của ta Phật đều theo dõi hết. Hoặc là ta tu ở chùa, hoặc là ta tu ở tịnh thất,
[3:54]ta tu ở nhà, ta ngồi dưới gầm cầu ta tu, ta vào trong rừng hoang ta tu, lúc nào ta cũng được duyệt ở trên cao coi xuống hết. Chúng ta cứ cực khổ, chúng ta vất vả, nhưng mà tất cả đều được chư Phật, chư Bồ Tát đang quan sát. Ngày nào đúng duyên, đúng lúc rồi, ở trên Phật đồng ý rồi, Phật đồng ý một cái, duyệt một cái rồi dưới này ta nhập định liền. Nên cái người phải hiểu điều đó. Nên khi nhập định rồi bắt đầu không có vui nữa. Nhập định rồi lúc đó mới lo. Lo vì sao? Vì bắt đầu nhận một sứ mạng rất lớn đối với Phật pháp. Chưa có nhập định á thì không có gì hết, cứ lo tu, cứ trách nhiệm với chính mình,
[4:35]làm được nhiêu phước là làm, không có tính. Nhưng mà hễ nhập định được rồi là trên vai gánh một gánh nặng đối với Phật pháp. Phải sử dụng cái định đó làm sao cho cực kỳ chính xác. Còn nếu ỷ có cái định đó rồi, rồi bắt đầu xuất hiện được thần thông, đem ra khoe khoang, lúc nào mở miệng nói chuyện với ai, nói chuyện với ai cũng khoe khoang là tôi nhập được định thế này, tôi có thần thông thế kia, tôi biết mấy người hết, tôi dòm tâm mấy người tôi biết, tôi biết quá khứ mấy người ra làm sao, tôi biết vị lai mấy người ra làm sao, à tôi biết kiếp trước, kiếp sau mấy người. Lúc nào đi đâu cũng khoe khoang kiểu đó
[5:10]thì đổ vỡ liền, tư cách đổ vỡ, nghiệp sẽ xảy ra, nhiều chuyện xui liên tiếp xuất hiện liền. Còn cái người nhập định rồi, bắt đầu cẩn thận, khiêm tốn, kín đáo, lo việc cho đạo, hoặc là gánh vác, đổ công sức ra để cất một ngôi chùa, đổ công sức ra thuyết phục mọi người về chùa tu tập, đổ công sức ra đi thuyết pháp giáo hóa, đổ công sức ra hướng dẫn người khác tu tập, vân vân, lo bao nhiêu chuyện cho đạo từ nơi cái định lực của mình mà có cái sức mạnh để làm bao nhiêu điều khác thì cái người đó là con cưng của Phật. Người đó mới có thể là một vị Bồ Tát lớn của tương lai. Người đó không hề vui mừng.
[5:55]Nghĩa là khi mà nhập được vào định rồi là từ đó gánh lấy một cái trách nhiệm đối với Phật pháp rất là nặng. Chứ không phải được cái định là coi như ta là thánh, từ đây ta an hưởng, từ đây ta là thiền sư, từ đây ta là thánh để cho người khác lạy, không phải. Khi mà nhập được định rồi thì lại giấu kín thân phận mình để mà chỉ phục vụ để xây dựng Phật pháp thì cái người này là đệ tử cưng của Phật, người này sau này là một vị đại Bồ Tát cho thế gian này. Vì vậy, nếu mình tu hành mà tâm mình còn động á thì trách nhiệm mình ít. Làm được gì đó thì làm, giúp ai được á thì giúp, phụ Phật pháp, phụ quý thầy quý cô hay là quý thầy cô
[6:38]phụ cho đại chúng được nhiêu đó thì được, không có tính. Nhưng mà hễ mà tâm định một cái á thì phải hiểu rằng từ đây trách nhiệm rất là, rất là nhiều. Thì cũng vậy, cũng giống như tiền á mà để yên không xài thì tai họa phát sinh. Một cái người mà khi nhập được định rồi mà không làm gì cả thì tai họa sẽ phát sinh.
[7:02]Bắt đầu sẽ thấy cuộc đời người đó bất an. Mình mới lấy làm lạ: "Ủa, sao cái người mà nhập được định là chứng được kết quả rồi mà tại sao cuộc đời bắt đầu lại lận đận?" Chính vì nhập được định rồi không làm gì hết là tai họa tới liền, giống y như là một người có tiền giấu yên trong tủ không làm gì hết là trong nhà xảy ra chuyện xui, y như vậy. Do đó, chúng ta phải hiểu khi Phật cho ta một cái điều quý giá nghĩa là giao ta một cái sứ mạng chứ không phải để ta hưởng thụ. Ví dụ Phật cho ta cái trí tuệ sáng suốt là để ta làm cái gì cho Phật pháp chứ không phải để ta khoe, ta hưởng. Phật cho ta cái định là để ta có cái sức mạnh tinh thần mà ta gánh vác chuyện
[7:46]của Phật pháp, chuyện của chúng sinh chứ không phải để ta ngồi đó ta hưởng. Thì bây giờ cũng vậy, đồng tiền cũng vậy. Tiền là phước của quá khứ cho ta để ta trách nhiệm với cuộc đời chứ không phải là ta có tiền để ta, ta hưởng thụ, nhớ như vậy.
[8:07]Nên ai cầm tiền mà thấy lo lắng thì người đó là đệ tử cưng của Phật. Còn ai cầm tiền mà sung sướng, người đó là đứng ở bên ngoài cửa chùa. Thà không tiền. Thà không tiền, không lo. À, còn có tiền thì phải suy nghĩ sử dụng cho đúng hoặc là
[8:29]để dành. Để dành khác với để yên làm sao? Cái tiền mà sử dụng cho đúng là nó có những việc thế này nè. Chúng ta để ý coi chúng ta có làm đúng như Phật nói không nha. Thứ nhất là để dành. Thứ hai là đầu tư để làm ăn. Thứ ba là mua sắm những điều đáng mua sắm. Chi trả những công việc mà ta phải chi trả như tiền điện, tiền nước, tiền công, vân vân. Thứ năm là chúng ta tặng biếu hay cúng dường, tức là làm phước, thứ năm là làm phước á. Chúng tôi nhắc lại. Chúng tôi nhắc lại coi chúng ta có làm đúng như vậy không. Thứ nhất là để dành. Thứ hai là đầu tư làm ăn. Thứ ba là mua sắm những cái thứ cần thiết trong cuộc sống này.
[9:09]Thứ tư là chi trả cho cái người này người kia mà họ đã làm cho ta điều gì đó. Năm là chúng ta để làm phước, để tặng, để biếu, để cúng dường. Đó là năm việc để chúng ta làm thì như vậy là chúng ta làm đúng. Vậy có người hỏi: "Ủa, vậy cái để dành với cái để yên khác nhau làm sao?" Cái số tiền mà để dành là số tiền an toàn cho gia đình ta hay cái an toàn cho đại chúng. Chứ không thể là làm được bao nhiêu tiền thì xài hết bấy nhiêu mà không có khoản tiền dự phòng. Thì gia đình rất nguy hiểm phải không? Lỡ đụng chuyện không có tiền xài. Hoặc là đại chúng cũng vậy. Bây giờ tới lúc chùa phải có tiền dự phòng,
[9:51]lỡ đại chúng có chuyện bất ngờ thì người trụ trì còn có tiền để sử dụng. Thì cái gọi là tiền dự phòng, đề phòng những trường hợp bất trắc thì không gọi là tiền để yên mà gọi là tiền dự phòng, để dành. Tiền đó không có lỗi, tiền đó phải có. Chứ đừng có mà không để dành, có nhiêu xài hết là sai. Cái đó khác với để yên, còn để yên là không phải tiền để dành mà chỉ thích tích góp cho nhiều, cho đầy nó vượt khỏi cái sự dự phòng mà cứ thích để chất đống cho đầy để cho nghĩ rằng mình có nhiều tiền, thì cái đó là tiền để yên, tiền đó tạo thành tai họa. Tiền đó là sinh ra tai họa liền. Để yên năm chưa sao, hai năm sau,
[10:30]ba năm sau, năm năm bắt đầu trong nhà xảy ra đủ thứ chuyện xui. Đó, cái khác nhau là như vậy. Bây giờ chúng ta sẽ phân tích cái bệnh của người có tiền và cái bệnh của người không tiền. Người có tiền nhiều sẽ mắc những cái bệnh gì và người không tiền mắc cái bệnh gì? Cái bệnh của người có tiền là những cái bệnh thế này nè. Có một lần có một cái ông á, ông cũng là một cái nhà văn, nhà thơ nổi tiếng và ông hay gàn, ông rất là gàn. Ông có cái triết lý sống vậy á nhưng mà cũng gàn không ai hiểu nổi. Thì ông đi dạy đại học. Tới chừng tới ngày tới tháng lãnh lương, văn phòng đưa ổng xấp tiền, kêu thầy đếm đi. Ổng không có đếm.
[11:17]Ổng bước ra lầu, ổng đứng trên ổng cầm tiền ổng bung ra cho nó bay theo gió rớt xuống sân trường. Ồ, sinh viên mừng quá mọi người mới chạy lại lượm, người được tờ tờ. Cái đó nghĩa là gì? Cái người mà làm như vậy nghĩa là gì? Cái thái độ đối với đồng tiền là làm sao? Khinh thường đồng tiền, phải không? Khinh thường đồng tiền. Mặc dầu có vẻ hay đó, có vẻ rộng rãi đó, có vẻ bất cần đời đó, cầm tiền ra đứng trên lầu buông tay ra cho nó bay hết theo gió rớt xuống sân, cho sinh viên xúm nhau chạy lại lượm quá chừng cười hả hê. Nhưng mà người như vậy là thái độ là coi thường đồng tiền, và đó là một cái bệnh.
[11:56]Hậu quả là không bao giờ có tiền nữa. Sau này sẽ không làm ra tiền nữa. Nhưng mà nó cũng có cái may, không làm ra được đồng nào, nhưng mà tới khi đói quá chạy lại xin, ai cũng thương mà cho. Tại vì cầm tiền rải xuống là giống như mình cho, nhưng mà cho mang thái độ khinh khi, nên sau này không bao giờ làm ra tiền. Nhưng mà được bù lại, mai mốt mà nghèo quá cứ đứng trước cửa đứng ẹo qua ẹo lại, thế nào cũng có người biết ý chạy ra cầm cho ít tiền, "Đi đi, thôi đi ăn gì đi." Đó, cái người gàn lắm. Đây là một loại, loại bệnh.
[12:29]Ngược lại, là một người mà một xu cũng không dám bố thí thì người đó là bệnh gì?
[12:37]Keo, keo kiệt, bủn xỉn, hả, hà tiện. Hai cái bệnh ngược hẳn nhau và đều đưa tới một hậu quả giống nhau là không làm ra tiền nữa. Cầm tiền quăng theo gió bay thả chơi, hoặc là một đồng rít cũng không dám nhả ra, không cho ai một xu nhỏ nào. Hai cái bệnh nó ngược hẳn nhau và sau này không làm ra tiền.
[13:02]Hoặc là có người có cái bệnh thế này, là cũng xài tiền nhiều nhưng mà chỉ để mua sắm cho bản thân. Tức là mình cần cái gì mua cái đó, thích cái gì mình xài cái đó. Nhưng mà cái người từ thiện mà tới đó, nói, "Thôi bây giờ cái bên kia có mấy cái nhà cháy, hoặc là giúp cho mấy em học sinh nghèo, lại xin vận động." Móc ra 10 ngàn, 20 ngàn mà nói nặng nói nhẹ cái người đi quyên. Nói, "Có bản thân mình biết lo chứ, học phải biết lo với cha mẹ lo, mắc mớ gì mà cứ đi xin đi đồ. Hơi đâu ở không mà đi lo chuyện thiên hạ, ai làm nấy ăn, có tay ráng mà làm." Đó, nói nặng nói nhẹ người ta. Thì cái người như vậy về sau còn tiền không? Cũng không luôn.
[13:40]Tức là người này ích kỷ cực độ, biết hưởng thụ, khi mình có tiền, mình biết hưởng thụ, mua sắm nhiều cho bản thân, thích gì xài cái đó. Nhưng mà một cái món của mình á, nhiều khi 7 triệu, 5 triệu, đôi khi người ta chỉ cần mình giúp phụ một căn nhà tình thương cho cái người nghèo 500 ngàn, 1 triệu mình không bỏ ra nổi, nhưng mình mua cho mình 5 - 7 triệu mua liền. Thì cái người mắc cái bệnh mà ích kỷ như vậy thì sau này cũng không có tiền nữa. Hôm rồi vậy, chúng tôi mở cái khóa học hè trên núi, nên nhiều khi Phật tử cái cũng hay vận động mời mấy người giàu tới chứng kiến để nghĩ rằng họ quyên góp.
[14:20]Họ chỉ trả lời một câu, "Ôi! Gửi con tới chùa học thì phải cha mẹ phải ráng lo." Nếu nghĩ như vậy thì cuộc đời này đâu còn gì tốt đẹp, phải không? Tại vì nhiều khi cha mẹ cũng nghèo, mà muốn cho con về chùa được học đạo đức và chùa cũng không kêu đóng góp gì, nên chỉ vận động những Phật tử hảo tâm, phải hiểu điều đó. Nhưng mình nói một câu rất là sòng phẳng, rất là là là nguyên tắc: "Có con thì ráng lo." Nhưng đâu phải ai có con cũng lo nổi đâu, phải không? Có người người ta giàu, người ta nghèo, mình phải biết thương, chứ không phải ỷ có tiền mà muốn xài xể ai là xài xể, hay ỷ có tiền rồi đưa nguyên
[14:57]tắc ra nói chuyện thì như vậy đều là không đáng. Những người như vậy sẽ không có tiền nữa. Rồi có cái bệnh, bây giờ trong chuyện Phật pháp thì có chuyện thế này. Ví dụ như là có người giàu rồi biết đạo rồi đem tiền đi cúng chùa và nhiều khi phát tâm cũng nhiều lắm. Và cúng chùa nhiều quá rồi, bắt đầu ỷ lại. Ỷ lại rồi muốn thao túng chùa, muốn quý thầy, quý cô trong chùa đó phải theo ý mình, làm gì phải theo ý mình. Hễ mà làm không theo ý mình cái giận không tới chùa nữa. Thì những cái đó cũng là một loại bệnh. Cái người Phật tử á mà có trí tuệ á, mình càng cúng chùa thì càng kín đáo và khiêm tốn thì phước cực kỳ lớn.
[15:41]Ở trên nghĩa là cái phước mình gấp vạn lần, gấp 10 lần ở số tiền mình cúng. Ví dụ mình cúng chùa mình nói là một người rất giàu cúng chùa 50 triệu mà không nói ai biết, cũng dặn dặn là quý thầy, cô, "Đừng nói ai biết." Và mình tới chùa mình cũng hòa mình như một Phật tử khác, như mọi Phật tử bình thường. Thì cái người đó đó, ở trên chư Phật tính á là người này cúng chùa 500 triệu. Mình cúng 50 thôi, nhưng mà chính cái thái độ mình khiêm tốn, hòa đồng và kín đáo thì Phật nhân lên hệ số 10, thành ra giống như mình cúng 500 triệu. Và kiếp sau mình hưởng cái phước của 500 triệu đó là 500 tỷ đồng. Tại vì nhân quả nó ra quả lớn lắm, chứ nó không phải là mình
[16:24]cúng 50 triệu mà mai mốt hưởng 50 triệu đâu, không có. Mình cúng 50 triệu, có khi mình chỉ hưởng 50 triệu bởi vì mình khoe, mình nói, mình kênh: Cúng 50 hưởng 50. Hoặc cúng 50 hưởng 5 triệu à, bởi vì mình khoe nhiều quá. Cúng có 50 mà đi mình khoe 500 lần và mất hết luôn cái phước luôn. Còn cái người mà cúng 50 triệu kín đáo, giấu kín, khiêm cung, hòa đồng, không ai biết, đời sau 500 tỷ. Bởi vì Phật biết, Phật thương cái tâm đó đó, để dành cho mình những cái quả phúc cực kỳ lớn. Nên ở đây chúng ta để ý vậy, cái người mà có tiền cúng chùa hãy nhớ mình kín đáo và khiêm cung, coi như không cúng gì vẫn khiêm tốn.
[17:05]Cái người đó sau này rất dễ tu, Phật thương, chết là lên cõi Trời liền. Có cái lạ, bởi vì lúc mình sống á, mình làm bao nhiêu điều công đức cực khổ, mình không thấy gì kết quả nha, không thấy kết quả. Nhưng mà sự thật ở trên chư Thiên á, cứ chờ từng ngày để mình chết, trông từng ngày mình chết, mong cho mình mau chết. Để chi vậy? Đưa người đó về làm bạn, tại trên chư Thiên họ cần những con người có cái tâm đó đó. Ờ, có cái tâm đó. Mình ở đây mình sợ chết thấy mồ, mà đâu biết ở trên kia trên cõi Trời trông mình từng ngày để mình chết cho rồi. Mình ở đây sợ, nhưng không biết trên kia lúc nào cũng để sẵn hoa,
[17:43]sẵn hương, sẵn xe, sẵn lọng chờ mình á, mình không biết. Ở đây cứ thấy trời ơi, thấy ba mẹ già quá rồi cái con cứ đổ sâm rồi cầu cho ba mẹ sống đời, đâu biết trên chư Thiên cứ trông mình chết từng ngày. Bởi vì họ cần những người cao cả như vậy về cái cõi Trời cho nó trang nghiêm. Như vậy, chứ cái cõi này không phải cõi của mình nữa. Cái người mà mình sống cao thượng, mình có đồng tiền biết sử dụng đồng tiền đúng, cúng chùa hay giúp người mà trong cái thái độ ân cần, kính trọng, khiêm tốn thì cái người đó không phải người cõi này. Mà lúc sống mình không biết, cứ sợ chết thấy mồ, chết không biết đi đâu, chết sợ con cái không biết có thờ đàng
[18:19]hoàng mỗi ngày cúng cho ăn, không sợ nó không cúng thì đói, không có đâu. Mấy người đó lên trển ăn thức ăn cõi Trời, không phải thức ăn cõi này. Rồi cái người có tiền bị một cái bệnh này nữa nè. Là ví dụ như cái người đó rất là giàu rồi họ chơi được với nhiều bạn bè và trong số những người bạn bè họ có nhiều người là Phật tử, mộ đạo mà không giàu bằng họ. Thì lúc đó họ mới đem cái đồng tiền ra họ so sánh. Họ nói rằng, "Mấy người đó mộ đạo thì mộ nhưng vẫn nghèo hơn tui. Tui giàu hơn rồi tui ngon hơn, tui giá trị hơn." Như vậy cái người đó họ đo cái giá trị con người bằng cái gì? Bằng tiền, đúng.
[18:59]Ai tiền nhiều thì người đó có giá trị hơn. Và khi mà họ lấy vật chất để họ đo thì cái quả báo của họ là là vật chất. Cái quả báo của họ là họ ràng buộc bởi những cõi tầm thường của cõi người, hoặc cõi súc sinh, hoặc cõi ngạ quỷ, hoặc cõi địa ngục. Họ thuộc về cái thế giới đó, từ cõi người trở xuống. Bởi vì họ đánh giá con người bằng đồng tiền. Còn cái người đó mình mình chơi với ai á, mình không đánh giá bằng đồng tiền mà đánh giá bằng cái cái tâm, cái tâm đạo. Có thể người đó ít tiền nhưng mà cái tâm rất tốt, mình cực kỳ kính trọng. Còn cái người tiền nhiều mà cái tâm họ họ tầm thường quá, họ kiêu ngạo, họ ích kỷ, mình không kính trọng. Kính trọng cái tâm đạo.
[19:43]Thì cái người mà biết đánh giá con người bằng cái tâm hồn thì người đó không không thuộc cõi này. Cái người đó ở đâu cõi trên Trời, từ cõi người trở lên. Cái người đó họ sẽ sinh vào những cõi từ cõi người trở lên trên, những cõi Trời. Còn cái người mà đánh giá con người bằng vật chất thì cái người đó cái cõi họ sẽ sống, sẽ sinh về là từ cõi người trở xuống: súc sinh, địa ngục, ngạ quỷ. Thì chắc chắn thế nào cũng làm bậy à. Cái người mà đánh giá con người bằng đồng tiền, ai có tiền nhiều người đó ngon, người đó chắc chắn sẽ làm bậy. Còn cái người mà đánh giá con người bằng tâm hồn thì người đó sẽ luôn luôn làm được những điều tốt.
[20:21]Vậy chúng ta nhìn lại mình, chúng ta đánh giá con người bằng cái gì?
[20:28]Chính vì cái người mà họ coi thường cái người mộ đạo mà nghèo hơn mình thì có nghĩa là họ có coi trọng đạo lý không? Không, phải không? Không có trọng đạo lý họ mới coi trọng cái tiền. Thì nếu họ không coi trọng đạo lý, họ có chịu học đạo lý không? Không. Không học đạo lý thì họ có tu không? Không. Không tu, không học đạo lý họ có làm được những điều thiện không? Không. Kiếp sau họ làm sao? Nghèo. Đó vậy đó, có tiền mà thái độ sai, kiếp sau mất hết. Chính là vì vậy, cho nên là mình mình có trí tuệ, mình là đệ tử Phật, mình đánh giá con người trên nhân cách. Đó là lý do tại sao mà ta phải kính trọng Tăng Ni,
[21:08]những người không hề giàu bằng ta, phải không? Ngoài mình còn có chiếc xe đạp, mình có cái nhà lầu, Tăng Ni không có gì hết, là Tăng Ni ta nghèo, không ai có đồng nào. Nhưng mà tại sao ta gặp ta phải cúi chào, ta phải lễ lạy, ta phải xưng hô cẩn trọng? Bởi vì Tăng Ni có cái gì? Có cái gì? Có có tấm lòng, có trí tuệ, có những cái thuộc về tinh thần. Tức là Tăng Ni là những người có trí tuệ vì học hỏi đạo lý của Phật, Tăng Ni có cái tâm hồn biết thương yêu chúng sinh. Chính vì những cái quý giá trong trái tim đó, trong cái bộ óc đó mà ta quỳ xuống trước Tăng Ni ta đảnh lễ. Đó, và chính vì ta biết quỳ xuống ta đảnh lễ một người không
[21:48]có đồng nào, chỉ có trái tim thì chính ta là người gì? Ta không thuộc về thế giới này nữa, ta bắt đầu từ cái cõi người trở đi lên cõi trời. Còn cái người mà nhìn thấy Tăng Ni: "Ôi, mấy ông đó đi tu đâu có đồng nào", thì đúng là người đó sau này cũng sẽ không có đồng nào và đi xuống luôn. Đó đây là cái chỗ vì vậy tại sao ta kính trọng Tăng Ni là vậy. Rồi bây thêm cái bệnh của người có tiền nữa nà, là coi đồng tiền là phương tiện để đi tới quyền lực. Nếu mình có tiền, mình mua chuộc người này, mua chuộc người kia sẽ có nhiều người phục tùng mình, vâng lời mình, chịu sự sai khiến của mình, tức là mình có quyền lực.
[22:24]Mua luôn cán bộ luôn, cán bộ phải phục vụ ý đồ, bảo vệ, bao che cho mình; mua đàn em để phục vụ cho mình; là mua công nhân để phục vụ cho mình, tức là dùng tiền để đi tìm quyền lực. Cái người mà nghĩ tới chuyện dùng tiền để tìm quyền lực, chắc chắn người đó sẽ thành bố già mafia, chắc chắn sẽ làm trùm xã hội đen. Cái tư tưởng đó sẽ đưa đến làm trùm xã hội đen, phải không? Và trùm xã hội đen tức là thành một bạo chúa, mà bạo chúa tức là ác quỷ. Cái câu nói này không có phải là quá đáng đâu. Những người có phước giàu có nhưng dùng tiền để bắt người khác phải phục vụ những ý đồ đen tối của mình, người đó chết cái phước dư nó còn đều làm ác quỷ hết, cũng là một con quỷ quỷ chúa.
[23:11]Rồi sau này mới đọa địa ngục sau, nhưng cái dư phước còn để vẫn làm được một con quỷ chúa. Rồi còn lúc sống thì làm bố già mafia. Chúng ta nhớ cái câu hồi nãy nói: "Tiền là một ông chủ ác độc, nhưng là một người đầy tớ tử tế", nghĩa là sao?
[23:31]Tại sao tiền là ông chủ ác độc?
[23:38]Nghĩa là nếu ta coi tiền là ông chủ, phải không? Nếu ta coi tiền là ông chủ, tiền là cái trên ta, tiền là cái hơn ta, tiền là cái ta phải tôn thờ thì đồng tiền sẽ sai ta làm những điều những điều ác độc. Nên chính đó là nói tiền là ông chủ ác độc là vậy đó, chứ tiền thực ra không là ông chủ đâu. Nhưng mà vì ta, ta đã thờ tiền như là ông chủ của mình, đã tôn thờ tiền như là tất cả, thì chắc chắn vì tiền ta sẽ làm những điều ác độc. Mà tại sao tiền lại là một người đầy tớ tử tế? Lúc đó ta không coi tiền hơn ta, mà ta coi tiền chỉ là phương tiện của ta thôi. Giống như người đầy tớ mà ta sai bảo, thì tiền không hơn ta được,
[24:25]không hơn cái giá trị con người, mà tiền chỉ là phương tiện để sống. Cho nên ta sử dụng đồng tiền cho chính xác, thì chắc chắn thế nào ta cũng sử dụng đồng tiền để làm gì? Để giúp đỡ con người, phải không? Bởi vì tiền không là tất cả, tiền không cao hơn con người, tiền phải thấp hơn con người. Chính vì vậy, ta sẽ dùng đồng tiền để thương yêu, để giúp đỡ, và như vậy đồng tiền nó rất là tử tế. Nên vì vậy cái câu nói rất là ngắn gọn, rất là bí hiểm, nhưng mà rất là chính xác: "Tiền là ông chủ ác độc, nhưng tiền sẽ là một người đầy tớ tử tế". Cái bệnh của người ít tiền thế này nè, là lúc nào cũng muốn có muốn có?
[25:04]Muốn có tiền, phải không? Mình không tiền cho nên cái bệnh là lúc nào cũng muốn có tiền. Chính vì muốn có tiền nên mình loay hoay nghĩ đủ cách để kiếm tiền. Cái mà loay hoay nghĩ đủ cách để kiếm tiền làm cho mình phải căng thẳng, phải lo lắng, phải ưu tư, phải nhức đầu, phải stress á, đó là nghiệp á. Đây là cái nghiệp làm cho ta bất an. Dù sao chứ cái người họ có phước, họ kiếm tiền dễ, tâm hồn họ cũng thanh thản, họ không phải lo nhiều. Còn nếu ta ít phước, làm bữa nay phải nghĩ tới ngày mai, là ta cứ phải lo, nên nghiệp nó buộc mình, nên hễ cái người nghèo luôn luôn phải lo. Đó là điều vậy. Cái người giàu họ chỉ lo khi nào họ có thêm cái tham.
[25:47]Cái người giàu chỉ lo khi nào có lòng tham, còn cái người giàu mà không có lòng tham họ sống thanh thản lắm. Còn cái người nghèo là luôn luôn bị buộc phải lo. Chỉ trừ trường hợp cái người nghèo đó họ có một triết lý sống, họ biết đủ, họ an phận thì thôi, họ ổn, họ không lo. Còn nghèo là phải lo, với người ít tiền là phải lo. Cái bệnh thứ hai của người ít tiền nữa nè, là đôi khi nghĩ đến những cách kiếm tiền phi pháp và tội lỗi. Nghèo quá rồi cái túng quá hoá liều, đôi khi mình có lừa đảo, có gian dối, rồi có khi có cướp, có trộm, đó là những cái phi pháp đó; hoặc là buôn bán những thứ mà trái phép như ma túy,
[26:25]vũ khí, buôn lậu, vân vân, những cái đó gọi là cái bệnh của người ít tiền. Rồi một cái bệnh của người ít tiền nữa nè, là nịnh người giàu, nịnh người giàu. Có không? Có đó chứ không phải không đâu. Là nếu mà chúng ta coi đồng tiền trọng quá, thì khi thấy cái người giàu ta dễ ân cần, ta nịnh để chúng ta hy vọng sẽ được chia sẻ một ít nào đó. Thì lúc đó ta ta nịnh, tức là ta làm ra vẻ kính trọng, mà không phải vì kính trọng cái tâm hồn, cái nhân cách của con người, mà ta ra vẻ kính trọng chỉ bởi vì người kia có tiền nhiều. Đây cũng là một loại bệnh. Mà chừng nào mới hết bệnh này? Là chừng nào ta có đạo lý á, ta chỉ kính trọng cái người có đạo lý chứ
[27:06]không phải vì người đó có tiền thì ta mới hết cái bệnh bệnh nịnh. Thường thường người Phật tử ta không bị bệnh này, đúng không? Hầu hết Phật tử không bị, bởi vì ta có có đạo lý, thấy ai có đạo lý ta kính trọng. Còn cái người giàu thì ta cũng quý vậy chứ không phải không, nhưng mà đợi xem cái người giàu đó biết tu hay không mình mới quý. Thế còn nếu mà người đó có tiền mà không có đạo đức mà mình vẫn nịnh, tức là mình sẽ mất đạo đức. Mình không coi trọng đạo đức thì mình sẽ mất đạo đức, nên nhớ như vậy. Rồi có một cái bệnh của người ít tiền nữa là cái mặc cảm. Thấy mình không có tiền, thấy người xung quanh có tiền nên
[27:41]mình mặc cảm, mình không muốn chơi với ai, không muốn gặp ai, rồi cũng không chịu làm phước, hơi thụ động. Có một loại người bị như vậy, có không? Phải không, chúng ta có gặp người này không? Cho nên vì vậy, nếu mà ta thấy người nào nghèo mà họ bị cái bệnh mặc cảm thì ta phải cứu họ, ta phải cứu họ. Đừng để họ bị cái mặc cảm đó lâu dài tội nghiệp họ, tại vì khi họ mặc cảm họ không tiếp xúc với ai, không chơi với ai, thì họ sẽ không có đến chùa, họ không làm phước được, thì họ cứ nghèo hoài. Cho nên vì vậy, nếu chung quanh ta ta thấy có người nào nghèo mà bị mặc cảm, không chơi với ai, không tiếp xúc với ai, ta phải cứu họ.
[28:17]Cứu họ bằng cách gì? Bằng cách gì? Đến với họ, đến thăm họ nha. Mình là người dù sao cũng có tiền, thấy cái người đó nghèo họ ít chơi với ai, mình chịu khó tới thăm hỏi để phá vỡ cái mặc cảm họ đi, và giúp cho họ biết đạo lý, rồi mình cho họ biết cái giá trị con người không phải ở tiền bạc mà chính là đạo lý. Ha, cứ sống có đạo lý tự nhiên sẽ có cái giá trị giữa đời này. Như vậy mình cứu họ bằng cách đó. Rồi có người không có tiền và mắc cái bệnh này nữa là không cần tiền. À. Ngộ ghê nha, không có tiền và không cần tiền, coi tiền bạc như rơm rác luôn. Có không? Có ai bị bệnh này không? Có không? Mà tại sao gọi là bệnh?
[29:01]Mình thấy bất cần tiền là ngon chứ, là hay chứ, tại sao mà vẫn là một loại bệnh? Là bởi vì thế này nè: Chừng nào mình có nhiều tiền á mà mình không coi tiền là quan trọng á, thì cái đó mới là quý, phải không? Mới là quý, mới thật sự là cái người này có cái tu hành cao siêu. Còn mình không có tiền rồi mình nói: "Ôi, tôi không cần tiền, tôi coi tiền như rơm rác", nó chưa có giá trị, tại mình không có tiền. Nên cái người mà không tiền mà nói chảnh: "Ôi tôi coi tiền như rơm rác", không có giá trị, câu nói đó không có giá trị. Chừng nào mình tiền đầy ắp á mà mình dám nói câu đó, nói: "Đối với tôi tiền bạc không có nghĩa gì, rơm rác", thì câu nói rất có giá trị.
[29:43]Cái người đó người biết tu, người đó tu cao siêu, còn nghèo đừng nói câu đó. Khi mình nghèo, đừng nói là tôi coi tiền như rơm rác nha, nói câu đó thành bệnh liền và sau này không có tiền. À. Bây giờ chúng ta nói cái triết lý sống. Phật có dạy trong bài kinh về dạy cho người cư sĩ, là khi mỗi khi ta có tiền ta thu nhập thì ta sử dụng vào những việc thế này: Thứ nhất là nuôi sống bản thân và gia đình. Thứ hai là giúp người nghèo. Thứ ba là ủng hộ Tam Bảo. Thứ tư là tái đầu tư. Và thứ năm là dành dụm. Đây là cái người mà có thu nhập lý tưởng mới chia cái tiền đó làm năm phần được, phải không? Chứ còn người nghèo nói nội nuôi sống bản thân gia đình chưa đủ thì lấy đâu mà cúng
[30:30]giúp người nghèo, cúng dường Tam Bảo, để dành cái đồ đó, tái đầu tư cũng không có. Nhưng mà đây là cái nói thu nhập lý tưởng thôi. Ngày xưa có một người cư sĩ có cái thu nhập lý tưởng như thế này, Phật kêu phải chia làm năm phần như vậy, nhưng mà không phải chia năm phần đều nhau, phải không? Nhiều khi cái nuôi sống bản thân gia đình mới là cái số lớn, rồi trích ra chút xíu giúp người nghèo, chút xíu hơn nữa cúng dường Tam Bảo, rồi tái đầu tư có thể nhiều hơn, và để dành dụm một phần thôi. Đó thì mình chia ra, nói là năm phần nhưng mà có phần lớn phần nhỏ tùy cái khả năng của mình, chứ không phải là năm phần bằng nhau mà mình đau ruột nha.
[31:06]Chứ không phải nghe nói câu này rồi cái đi về không nổi, nó đau bụng về không nổi, kêu nói: "Trời, Phật bắt chia năm phần chắc chết con quá", không có. Năm phần nhưng mà phần lớn phần nhỏ tùy tâm của mình, tùy khả năng của mình. Đó là thu nhập lý tưởng. Còn cái người mà vừa đủ sống hay chưa đủ sống nữa, nói nội cái phần đầu thôi là để nuôi sống bản thân và gia đình con chưa đủ nữa, thì lấy đâu mà làm tới năm phần? Mình thuộc loại người nghèo thì thôi làm sao? Thì thôi kệ, chịu cực một chút, nhưng mà phải biết làm làm phước lâu dài. Nó nói: "Con không có tiền lấy gì làm phước?" Không, không có tiền thì làm phước bằng miệng, Ủa, làm phước sao bằng miệng?
[31:43]Đúng như vậy. Cái miệng mình làm phước nhiều hơn tiền, làm phước nhiều hơn bàn tay, nếu biết á. Cái miệng mình á tạo tội nhiều hơn tiền bạc và cái sức lực tay chân của mình.
[31:58]Ví dụ, ví dụ bữa nào đó mình khởi tâm hung dữ lên mình vô chùa, mình lại mình gây lộn với ông thầy, mình đánh ông thầy rớt mấy cái răng ra. Tội nặng không? Nặng, tại vì mình đã xúc phạm tới một vị Tăng. Nhưng mà tội đó chưa nặng đâu. Chưa nặng bằng mình dùng cái miệng mình á, mình đi ra chợ mình rêu rao, mình nói bậy, mình nói xấu ông thầy. Nói rồi người ta mất tín tâm, người ta không tin chùa, người ta bỏ chùa người ta tới không học đạo nữa, thì cái miệng của mình á, kiếp sau mình đọa nó là không biết bao nhiêu kiếp. Chứ còn đánh ông thầy gãy răng thì nhiều khi trả quả báo một vài năm, mình sám hối hết á.
[32:33]Còn mà nói xấu ông thầy làm người ta mất tín tâm với đạo, trả không biết bao nhiêu đời. Chúng ta nhớ cái miệng mình tạo tội hay tạo phước nhiều hơn cái tay chân, nhiều hơn tiền bạc. Cho nên bây giờ nói: "Thôi, nghèo quá không đủ sống thì phải làm phước." Nói nghèo quá tiền đâu làm phước? Dùng cái miệng mà làm phước. Dùng miệng làm sao làm phước? Dùng miệng đem nói đạo lý, khuyên có người chưa biết đạo hơn mình nữa, phải không? Trong đời này vẫn còn nhiều người chưa biết Phật pháp. Ở Sóc Trăng này đã biết đạo hết chưa? Biết hết chưa? Chưa! Vậy còn biết bao nhiêu chuyện để ta làm, phải không? Hãy đi dùng cái miệng mình kể từ ngày hôm nay,
[33:06]chúng ta sẽ lên đường, mỗi người chia nhau mỗi nhóm đi khắp nơi, nha. Làm sao cho cả cái Sóc Trăng này sang năm bằng cái miệng của mình mà làm cho cả Sóc Trăng này biết Phật pháp hết. Còn cái người có tiền thì chúng ta đừng kiểu cách trịch thượng mà phải biết bình dân, hòa đồng, đừng ăn chơi phung phí, sa đọa. Bởi vì tiền là tên lửa, tiền là hỏa tiễn, tiền là phi thuyền. Phi thuyền đi đâu? Tên lửa đưa ta đi đâu? Tiền là tên lửa đưa ta lên thiên đường nhanh như chớp và cũng đưa ta xuống địa ngục nhanh như chớp. Cho nên vì vậy, người có tiền phải sử dụng tiền làm sao để đưa lên thiên đường, không đưa xuống địa ngục.
[33:47]Và người càng có tiền thì phải càng có trách nhiệm nhiều hơn với cuộc đời. Nhớ. Nhớ, cầm xấp tiền là phải biết lo, bởi vì Phật cho mình một trách nhiệm, chứ không phải cầm xấp tiền mà để mình sung sướng, mình lên mặt, không có. Cầm tiền là cầm cái trách nhiệm mà Phật cho mình đó. Còn cái cái triết lý của người ít tiền là gì? Ta chấp nhận đời sống thanh bần. Đó, nhưng biết siêng năng làm ăn và làm phước. Ta biết quý trọng người có phước, người có tiền nhưng không xu nịnh. Đó. Và nhớ đừng mê tín, làm phép trấn yếm để có tiền nha. Thấy nghèo quá rồi đem cái kiếng gì đó gắn ở đây, chỗ này cho nó chiếu qua bên kia cho tiền bên kia chạy qua bên mình, không có.
[34:25]Hay là bỏ gì, bỏ gì trong túi đó, đi để nói chuyện cho người ta làm ăn gì, đừng tin mấy cái đó. Nhớ đừng mê tín. Nghèo, đừng mê tín. Rồi, cứ làm phước là đúng thôi. Và khi ta nghèo thì thế nào ta cũng có cái lỗi gì trong quá khứ. Chắc chắn trong quá khứ ta có một cái sai gì đó nên bây giờ ta nghèo. Phải tìm cho ra cái lỗi đó để trị đi, để đừng cho kiếp sau đừng lặp lại. Bây giờ những cái lỗi nè, trong quá khứ có thể bị nè, thì cái lỗi mà dễ biết nhất là hoặc là ta đã hà tiện, bỏn xẻn, không chịu giúp ai. Và nếu trong nhìn trong tâm mình mình thấy mình không có cái tội này thì coi chừng mình mắc cái tội khác là có tiền
[35:01]xài phí, khi xài tiền không cân nhắc, có khi mua những cái không đáng mua, cho người không đáng cho. Đó, hoặc là nếu không phải bị những cái này thì coi chừng ta bị một cái lỗi khác là có khi ta đã cúng dường cái người không phải chân tu, hoặc là có khi kiếp trước ta để tiền không xài, để luôn tới khi ta chết, nằm luôn dưới đó luôn, nó hư luôn, vân vân. Phải coi chừng mình kiểm tra lại hết. Nếu mà mình thấy mình hà tiện thì thôi lỗi nó ngay đó thôi, sửa ngay đó dễ. Còn mà mình không phải hà tiện mà tại sao mình vẫn nghèo thì mấy cái lỗi khác rất khó tìm. Những cái lỗi mà xài tiền phung phí, để yên, cho người không đáng cho, mấy cái đó lỗi đó rất khó
[35:37]tìm, nhưng phải tìm để sửa lại, bây giờ kiếp này đừng có phạm lại nữa. Có câu chuyện đùa, có hai cái người hà tiện, họ rủ nhau đi ra họ họ tắm sông chơi. Rồi tắm sông bất ngờ họ buồn, họ họ nổi hứng họ mới thi nhau: Ai mà lặn, thử coi ai mà lặn mà lên sớm á thì phải trả cho người kia 50.000. Và hai người đều hà tiện, và hai người cùng nhảy xuống sông. Một, hai, ba, nhảy cắm đầu xuống sông mà họ ôm gốc cột dưới để họ đừng có nổi lên sớm, nổi lên sớm mất công tốn 50.000. Và ba ngày sau cả hai cùng nổi lên. Hoặc là có những người trên thế giới mà họ giàu khủng khiếp luôn, ví dụ như nhà tỉ phú Bill Gates, chúng ta thấy không?
[36:18]Ông mà ông chủ hãng Microsoft á, tiền ổng là mấy cả trăm tỷ đô la, giàu nhất thế giới luôn. Thì những người như vậy họ làm phước cái gì mà kiếp trước mà giờ giàu khiếp như vậy? Tức là những đời trước á, họ cũng đi trong cái ngành khoa học nào đó, một cái phát minh, cái sáng chế của họ là cả mấy trăm năm qua thế giới sử dụng. Ừm, ví dụ, ví dụ họ chế ra một cái công thức của một chiếc máy nổ, của một chiếc xe, cái bóng đèn gì đó. Và bây giờ cả thế giới đều sử dụng cái công nghệ của họ chế ra. Họ chết rồi, nhưng bây giờ cái phước nó tích lũy lại khiến bây giờ họ hưởng lại, rồi cả thế giới phải mua sản phẩm của
[36:59]họ để họ trở thành người giàu nhất hành tinh, vân vân. Nhưng mà đời xưa lúc họ chế ra cái công cụ đó họ không nghĩ kiếm tiền đâu, họ chỉ nghĩ cái tiện nghi cho nhân loại thôi. Mà không ngờ chính cái tâm đó, cái động cơ đó bây giờ kiếp này họ thành những cái người mà có phước cực kỳ lớn. Thì chúng ta cũng vậy. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau triết lý về đồng tiền để chúng ta thấy được tiền không phải là tất cả và càng hiểu đạo lý thì chúng ta sẽ thấy rằng tiền là trách nhiệm, nha. Nên từ đây về sau, nếu không tiền thì ít lo, mình chỉ biết làm phước thôi. Còn nếu càng có tiền nhiều thì càng phải lo rất nhiều để làm sao sử dụng đồng tiền
[37:37]đó cho đúng, để đem lại cái an vui, cái hạnh phúc và đạo lý cho cuộc đời này. Nghĩa là đồng tiền trong tay ta sẽ trở thành đạo lý, sẽ trở thành hạnh phúc cho mọi người chung quanh ta. Dạ, xin chúc cho mọi người ở đây ai cũng cực kỳ giàu và biết sử dụng tiền cho đúng để đem lại đạo lý và hạnh phúc cho mọi người chung quanh mình. Xin chúc cho tất cả được giàu như vậy.