[0:10]Kính thưa chư tôn đức Tăng Ni, kính thưa tất cả các Phật tử.
[0:43]Hôm nay mùa Vu Lan lại về,
[0:47]giữa cái mùa mưa, trời đất là ướt át nhưng mà chúng ta vẫn không quên cái bổn phận của mình đã cùng nhau câu hội về đây, mà sống trong cái không khí thiêng liêng ấm áp của ngày lễ hội thế này. Giản dị, ít có phương tiện, ít có tiện nghi, nhưng chúng ta có bao nhiêu trái tim, bao nhiêu con người cùng chung một tấm lòng, cùng chung một cái quan điểm đạo lý, đó cũng thật là hạnh phúc. Đi giữa cái thế gian này, đâu phải là lúc nào ta cũng gặp được những người tri kỷ cùng quan điểm với mình. Nhưng mà có những khoảnh khắc trong cuộc sống chúng ta đã gặp nhau, đã hiểu nhau, yêu thương nhau như thế này cũng thật là hạnh phúc.
[1:33]Như ta đã biết là Vu Lan là ngày báo ân, cũng là ngày báo hiếu, thì hôm nay chúng ta nói về một cái trách nhiệm của loài người là cả thế giới này phải chăm lo dạy trẻ. Vì trẻ có ngoan thì nó mới biết hiếu, mới biết biết ơn những người lớn. Còn nếu mà trẻ không ngoan, nó hư hỏng thì nó sống bất chấp tất cả, chỉ sống theo ý thích của mình, rồi gây nên biết bao nhiêu điều đau khổ cho cuộc đời và cho chính nó. Tất cả chúng ta phải chăm lo dạy trẻ, vì nếu mà không có những đứa trẻ tốt đứng lên để giữ gìn thế giới này thì thế giới này sẽ sụp đổ. Chúng ta sẽ đi qua cuộc đời của mình trong biết bao nhiêu những điều thăng
[2:22]trầm, hạnh phúc hay đau khổ, và trong những lúc mà đi qua cuộc đời nhiều thăng trầm đó, chúng ta đã học được rất nhiều bài học trong cuộc sống này. Nhất là cái hạnh ngộ rất là lớn khi ta gặp được Phật pháp. Phật cho ta biết bao nhiêu, tim ta tha thiết những điều. Nên vì vậy là ta có đường đi, ta có lẽ sống, ta có niềm tin ở tương lai khi mà ta đã đặt được chân trên con đường Phật đạo, dù còn khó khăn, còn chông gai, còn nhiều cái tập khí lôi kéo, nhưng ta nhất quyết cứ từng bước, từng bước tiến tu, đi tới. Ngày nào ta cũng dành thời gian để lễ Phật, tọa thiền. Tâm linh mình từ từ khai mở, đạo đức mình từ từ tiến lên,
[3:07]công đức của mình từ từ tăng trưởng, thì chắc chắn kiếp này, những kiếp sau, cuộc đời chúng ta đi về ánh sáng, đó là điều chắc chắn. Nhưng nhìn lại những thế hệ sau ta, những lớp đàn em ta, con cháu ta, chúng nó sẽ sống ra sao, rồi cái thế giới này khi được giao vào tay cho chúng nó thì thế giới này sẽ trở thành như thế nào, đó là điều mà chúng ta phải phải lo lắng. Mà chính nhờ cái điều lo lắng đó mà chúng ta hôm nay gặp nhau trong ngày Vu Lan này để nói về vấn đề đó. Ai cũng mơ ước một thế giới thanh bình. Ai cũng mơ ước một cái thế giới con người ta không còn hận thù, ganh ghét, chiến tranh.
[3:50]Ai cũng mong ước một thế giới được hạnh phúc, yêu thương, đầm ấm. Nhưng để có được những điều đó thì chính chúng ta đã phấn đấu rồi, nhưng mà còn lệ thuộc vào cái tương lai của lớp trẻ mai sau, chúng nó suy nghĩ gì, chúng nó sống như thế nào. Đó là cái mà chúng ta gửi gắm lại cho cho mai sau, cho người sau. Nhất là đất nước chúng ta đang từng bước tiến tới cái đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội thì chúng ta nhìn ngược 1000 năm của quá khứ để chúng ta tự hào vì cội nguồn Rồng Tiên của ta, chúng ta tự hào vì tổ tiên chúng ta oai hùng, hiển hách. Nhưng chúng ta cũng đặt một vấn đề của 1000 năm sau rồi
[4:39]thế giới sẽ đi về đâu, lúc con người sống như thế nào. Nên vì vậy chúng ta yêu thương, quý kính tổ tiên ta của 1000 năm trước, chúng ta cũng hết sức là lo lắng cho con cháu ta của 1000 năm sau. Và chính vì cái ưu tư đó mà hôm nay chúng ta sẽ nói rất nhiều về vấn đề là giáo dục trẻ. Hiện nay chúng ta nghe cái tình trạng báo động là lối sống đạo đức của trẻ bị xuống cấp nghiêm trọng, những vụ án giết người mà thủ phạm còn rất trẻ. Như vừa rồi vậy là chùa mình đi xuống dưới Tiền Giang để quay ít phim thì gặp cái ông đó, ông trước đây ổng cũng là chủ tịch của huyện, thì cái người anh của ông bị đứa cháu ngoại nó cắt đứt cái đầu luôn, chỉ vì để lấy tiền chơi game. Cắt đứt.
[5:32]Hỏi nó xong nó nói cắt đầu này mọc đầu khác, nó nói như trong game vậy, trong game điện tử. Nhưng đó là cái tội ác kinh hoàng. Rồi chúng ta nhiều khi xem trên phim ảnh thấy con cái mà hỗn láo với cha mẹ, gắt gỏng với thầy cô,
[5:52]bất kính với anh chị, vân vân. Thấy là đối với cái người lớn, đối với người đáng kính thì trẻ có những thái độ bướng bỉnh, không vâng lời, mà chỉ thích làm theo ý mình, là thích nổi loạn, thích làm theo ý mình vì chúng lại có một cái sở thích riêng, có cái lối sống riêng, có những bạn bè riêng. Và những cái bạn bè đó đã ảnh hưởng gì đó làm cho chúng đã thay đổi, không còn là đứa trẻ ngoan, mà cứ từng ngày nó hư dần, hư dần, thì cha mẹ buông tay không còn kiểm soát được nữa. Rồi cái tình trạng mà chúng mê cái trò chơi điện tử, từ một đứa trẻ học giỏi trở thành đứa trẻ phải ở lại lớp, rồi không còn học nổi nữa.
[6:35]Thậm chí là những cái trò chơi điện tử nó đã phá hỏng hết tâm hồn của nó, thành đứa trẻ đàng hoàng thành trở biến thành đứa trẻ thác loạn không còn ra gì nữa. Rồi có những trường hợp đứa trẻ bị ảnh hưởng bởi bạn xấu rủ rê, kết thành nhóm băng đảng. Đứa con gái mới mười mấy tuổi mà đã làm bảo kê, làm mại dâm, đi ăn cướp, rất là lạ. Rồi cái tình trạng là trẻ em biết yêu rất là sớm, quan hệ tình dục rất là sớm. Rồi cái cuộc đời bị xao lãng, không còn tập trung để học tập, rèn luyện, tu dưỡng, làm những điều tốt đẹp, từ thiện nữa, mà đã xuống cấp rất là nhanh. Rồi cái việc học thì kém dần, kém dần.
[7:21]Chúng không còn có lý tưởng sống để phấn đấu nữa. Cái bản ngã, cái cá tính nó lấn át hết cái đời sống hòa hợp với cộng đồng là chúng không thể sống chung với họ hàng, với cộng đồng, với trường lớp, với đoàn thể được nữa, mà chỉ thích làm theo ý mình. Vừa rồi Việt Nam chúng ta có được một cái một cái vinh dự là Giáo sư Ngô Bảo Châu đoạt được cái giải toán học Fields. Cái giải này nó tương tự như giải Nobel về toán vậy, vì ông Nobel khi mà lập các giải thưởng, ổng không có lập cái giải toán học, nên sau này có một nhà toán học là ổng lập ra cái giải mang tên ổng luôn, họ Fields. Thì để đạt được cái giải này phải là người rất là giỏi,
[8:03]và chúng ta lần đầu tiên có một người đoạt được cái giải này, làm cho cả nước chúng ta rất là vui mừng để hiểu rằng cái trí tuệ của con người Việt Nam cũng không phải là thua sút ai. Nhưng những cái lớp người mà được như vậy được bao nhiêu người, và những lớp người đi qua đó, những lớp sau này có nối tiếp được cái vinh quang của cha ông hay không, hay là mãi mê muội với những cái trò chơi tầm thường, với những sở thích tầm thường rồi đánh mất tương lai của mình và cũng góp phần đánh mất luôn cả cái tương lai của của dân tộc. Nên chính những đứa trẻ mà đạo đức xuống cấp như vậy, lớn lên nó xây dựng thành những cái gia đình thì cái gia đình đó dễ
[8:46]tan vỡ, Và chính những đứa trẻ mà nó kém đạo đức như vậy thì sau này khi nó lớn lên, nó xây dựng sự nghiệp thì sự nghiệp nó cũng mong manh và dễ thất bại, vì nó không có sức chịu đựng, không có bản lĩnh. Mà từng cái con người cứ thất bại, cứ tan vỡ, cứ đổ vỡ như vậy, nó cộng lại hết, nó thành cả một cái xã hội cũng tan vỡ theo như vậy. Cho nên, chúng ta đi trước, chúng ta có ý thức. Nhưng mà chúng ta không được là buông xuôi, nhìn cái thế hệ con cháu mình nó trượt dốc đi trong cái sự sa đọa, thác loạn, hư hỏng. Chúng ta không đành lòng. Chúng ta biết được Phật pháp, chúng ta biết được cái đạo nghĩa,
[9:31]chúng ta sống có lý tưởng, chúng ta sống có tình yêu đất nước, chúng ta sống có tình yêu nhân loại là cuộc đời chúng ta có ánh sáng, trái tim chúng ta có cái có cái nguồn tốt đẹp, chúng ta không đành lòng để những thế hệ phía sau chúng ta nó trượt chân đi trong cái cái đổ vỡ, hư hao như vậy. Nên vì vậy, vì tương lai của gia đình ta, vì tương lai của đất nước ta, vì tương lai của thế giới ta, ta phải làm một cái gì đó để mà giáo dục trẻ có hiệu quả hơn. Và cái việc mà giáo dục trẻ này không còn là việc của cha mẹ, của gia đình nữa mà phải là của toàn thể xã hội, toàn thể đất nước, toàn cả thế giới này.
[10:15]Nên chúng ta nói với nhau những điều như vậy. Mà khi đứa trẻ nó nó thất bại, nó đau khổ, nó hư hỏng thì cha mẹ chắc chắn sẽ khốn khó lúc tuổi già. Vì cái khi cha mẹ già rồi, chỉ còn nương tựa được nơi con cái mà con cái thì nó thất bại, nó nghèo túng và chính nó cũng hư hỏng, nó chẳng biết thương ai thì như vậy, rõ ràng là cha mẹ sẽ khốn khó lúc tuổi già. Chỉ khi nào mà đứa trẻ nó ngoan, nó thành công trong cuộc sống của nó và nó yêu kính cha mẹ nó thì cha mẹ mới được chỗ nương tựa lúc tuổi già. Đó là vậy. Rồi đất nước cũng vậy, nếu mà cái lớp trẻ nó tấn lên là những đứa trẻ hư hỏng thì đất nước sẽ kém phát triển, hỗn loạn và lâm nguy luôn.
[11:04]Lâm nguy là vì sao? Lâm nguy bởi vì không còn ai có tinh thần yêu nước để chống giữ đất nước này trước họa ngoại xâm thì nó đánh vô là đất nước hỏng liền. Đã có những thời gian mà những kẻ giặc muốn phá hoại đất nước ta, nó đã tuồn ma túy vào rất là nhiều để phá hư hết cả thế hệ trẻ. Và thế giới này cũng vậy, kéo theo cả thế giới cũng mất ổn định và môi trường sống cũng ô nhiễm rất là rất là nhanh. Nên vì vậy là cái việc mà giáo dục trẻ phải là cái nỗi khắc khoải, ưu tư của tất cả chúng ta. Chúng ta đến với Phật đạo là chúng ta hướng đến cái lý tưởng tu hành giải thoát, nhưng mà cái tu hành giải thoát này nó không thể nào chỉ riêng cho một mình
[11:48]chúng ta được khi mà chúng ta còn nợ lại cuộc đời này rất nhiều. Đây là nhân quả. Chúng ta đừng nghĩ rằng là ai tu nấy chứng, ai không tu nấy chịu, không có đâu. Tất cả chúng sinh đều có mối tương quan với nhau hết. Để một cái người đó mà tu để có thể chứng được thì họ cũng phải đã làm rất nhiều điều tốt cho cuộc đời này rồi, họ mới hết nợ cuộc đời để mà thoát khỏi cuộc đời. Thì cũng vậy, nói là tu theo đạo Phật là đạo giải thoát, nhưng mà chúng ta phải để lại được ân nghĩa, để lại được đạo lý cho cái người sau. Nó như là một cái món ân nghĩa, ân tình mà mình trả nợ được cuộc đời rồi mình mới ra đi được, chứ không bao giờ có cái chuyện là ta cứ phủi tay trốn nợ mà bỏ đi.
[12:38]Nhớ như vậy là không bao giờ ta trốn nợ được, vì ta trốn, mắc nợ rồi ta không giải thoát được. Nhưng mà cái để ta đền ơn cuộc đời này là không phải chúng ta làm quần quật để lại những cái gia tài vật chất to lớn, mà cái ta đền ơn cho cuộc đời này chính là cái đạo lý ta để lại cho đàn em mình, cho con cháu mình. Nên cái người nào mà thường dạy dỗ cho con cháu mình nên người, đó mới là những người thoát nợ cuộc đời để có thể tiến tu giải thoát. Nên vì vậy là nói rằng cái trách nhiệm mà dạy dỗ cho người sau, dạy dỗ cho con cháu là trở thành cái trách nhiệm của từng người đệ tử Phật. Nhớ như vậy, ta không bao giờ có thể tu tiến giải thoát
[13:22]được nếu mà người sau chúng ta rơi vào trong hư hỏng. Do đó, cái người nào càng có lý tưởng tu hành giải thoát chừng nào thì càng phải gắng sức mà dạy dỗ cho thế hệ sau của mình nhiều chừng nấy, vì đó chính là cái ân nghĩa, cái ân tình mà mình trả lại cho cuộc đời trước khi mình ra khỏi cái thế giới này. Nhớ như vậy. Trong cái việc mà dạy dỗ trẻ em như thế thì ta phải so sánh tương quan lực lượng. Đứa trẻ nó được phe tốt là bên nào mà phe xấu là bên nào thì chúng ta mới lên cái kế hoạch dạy dỗ nó được. Chúng ta phải nhìn tổng quan được về điều này là một đứa trẻ nó đặt trong cái cuộc đời này cái phe tốt nó được ở phía nào và phe xấu ở phía nào,
[14:10]phải hiểu như vậy rồi ta mới tính toán cái cách để dạy nó, kèm cặp nó, nhắc nhở, hướng dẫn nó như thế nào. Cái phe tốt của một đứa trẻ là gồm những ai? Thứ nhất là ai? Thứ nhất là cha mẹ nó, thấy không? Bảo đảm cha mẹ nó là người tốt cái đã, thương yêu nó và muốn nó nên người cái đã. Dĩ nhiên thì cha mẹ cũng chưa phải là người tốt vì cha mẹ cũng chưa phải là thánh đâu, cha mẹ đôi khi cũng còn nóng giận, cũng còn tham lam. Rồi có đôi khi ta gặp những con người rất là vô trách nhiệm, thậm chí có những đứa con sinh vào trong gia đình mà cha mẹ là cướp nữa, chứ không phải là không. Nhưng mà thôi, đó chỉ là phần nhỏ.
[14:49]Còn phần rất đông thì cha mẹ vẫn là những người luôn luôn thương yêu con cái mình, muốn cho con cái mình được nên người, được hạnh phúc, phải không? Mà cái phe mà tốt đứng về phía phía đứa trẻ đó, có thể là giáo dục đứa trẻ đó, chính là trước hết là ta phải kể là cha mẹ. Cái thứ hai là ai?
[15:11]Thứ hai là nhà trường. Thì nhà trường rõ ràng là có cái chính sách, có cái đường lối dạy dỗ rõ ràng. Nhà trường gồm có: thầy, cô giáo, vân vân, ha. Thì nhà trường cũng là thuộc là phe tốt mà đang đang đồng hành, đang sống, đang kèm, đang dạy cái đứa trẻ. Thứ ba là ai? Thứ ba là những đoàn thể tốt mà đứa trẻ được tham gia. Những đoàn thể tốt thì ví dụ như là đứa trẻ thì có đoàn gì đó, Đoàn Thiếu niên Tiền phong, Đoàn Thanh niên gì đó, vân vân. Hoặc là những cái hội đoàn từ thiện nào mà đứa trẻ được có cơ hội tham gia mà cái hội đoàn đó có cái đường lối minh bạch, rõ ràng, phù hợp với luật pháp,
[15:54]phù hợp với đạo lý, vân vân thì đó cũng là một cái phe tốt mà đứa trẻ cũng được đứng trong đó. Rồi cái phe tốt cho đứa bé nữa là ai? Là những cái sách báo đúng đắn. Những cái sách báo đúng đắn vì những cái phim ảnh đúng đắn, nghĩa là những cái nguồn thông tin đúng đắn, tốt đẹp. Những nguồn thông tin đó có thể là từ internet hoặc là từ phim, từ sách. Cái vai trò của những cái nguồn thông tin rất là quan trọng. Cho nên cái người mà tạo ra thông tin rất là quan trọng. Ví dụ cái người mà viết một cuốn sách là người đó có thể xây dựng một thế hệ tốt hoặc là giết chết cả một thế hệ đi. Nên cái người cầm bút rất là quan trọng.
[16:42]Hoặc là những nhà làm phim bây giờ cũng trở thành những cái người rất là quan trọng, vì có thể bộ phim đưa ra nó đánh vào tâm hồn làm cho đứa trẻ tốt lên hoặc là đứa trẻ đó xấu đi, bộ phim nó như vậy. Và những thông tin ở trên mạng cũng vậy. Nên những cái những cái thông tin tốt cũng trở thành một cái phe tốt giúp cho vun đắp vào cái tâm hồn của đứa trẻ. Rồi một cái phe tốt là phe nào nữa? Là một cái tôn giáo đàng hoàng mà đứa trẻ nó gia nhập. Có những cái tôn giáo mà đứng đắn, đàng hoàng. Những cái tín điều của của tôn giáo đó dĩ nhiên chỉ là niềm tin, ta nhớ như vậy. Tôn giáo hầu hết là niềm tin.
[17:25]Có những tôn giáo là hết 99% chỉ là niềm tin mà thôi. Rồi có những cái tôn giáo mà cái cái mức lý trí cao á thì là 60% là lý trí, nhưng 40% cũng là niềm tin. Ví dụ như đạo Phật của ta thì cái tính lý trí rất là cao, nhưng mà trong đó cũng có nhiều điều ta không kiểm chứng được, buộc ta cũng chỉ tin mà thôi. Nhưng mà trong đạo Phật có cái hay là cái tính lý trí rất là cao. Nên cái người bước vào trong đạo Phật là nhiều khi không cần niềm tin vẫn có thể hiểu đạo được. Mà cái người mà càng đụng đâu dễ tin đó lại khó theo đạo Phật, là dễ trở thành mê tín. Đạo Phật không khuyến khích niềm tin lắm, nên Đức Phật có nói câu này: "Đừng có tin.
[18:11]Đừng có tin cái điều mà nghe người ta nói nhiều quá rồi cái mình tin theo. Đừng có tin những cái điều gì mà nhiều khi truyền thống của nhiều đời để lại. Đừng có tin cái điều gì mà nhiều khi thấy cái cái ông đó là ổng một bậc đáng kính, một đạo sư ổng nói ra cái mình tin liền, cũng không chắc là đúng. Đừng có tin vào điều gì mà do mình nghĩ ra, cái ý nghĩ mình cũng không chắc là đúng." Đức Phật là một vị giáo chủ kỳ lạ đã kiềm chế niềm tin của con người lại trong tín ngưỡng. Vì vậy, cái người mà họ đến với đạo Phật, họ buộc phải phát triển cái trí tuệ, khi nhìn nhận vấn đề gì là phải nhìn cho chính xác,
[18:48]cho đúng rồi mới mới chấp nhận, chứ không phải vì tin mà chấp nhận. Chúng ta nhớ như vậy, có hai loại chấp nhận: một loại là do trí tuệ, do lý trí của ta phân tích thấy rõ rồi ta chấp nhận; một loại là do ta tin bừa mà ta chấp nhận. Thì đặc biệt của đạo Phật là buộc ta phải dùng lý trí mình suy xét rồi mới được quyền chấp nhận, Đức Phật không cho phép ta tin mà chấp nhận, có nguyên bài kinh Đức Phật dạy cái điều đó rất rõ. Cái tôn giáo đàng hoàng là cái tôn giáo mà sao? Thứ nhất là dạy con người ăn hiền ở lành. Ban đầu thì tôn giáo nào cũng dạy người ta ăn hiền ở lành giống nhau, vì tôn giáo đều phải lấy cái tiêu chuẩn đạo
[19:34]đức để làm niềm tin, để người ta đánh giá tốt. Nhưng mà khi vào sâu á thì coi chừng không phải ạ. Khi vào sâu hơn thì có những tôn giáo đã bắt đầu dạy người ta làm những điều tàn bạo, lừa đảo, mưu mô, không có thật. Chỉ có những tôn giáo đàng hoàng á, từ buổi ban đầu dạy người ta ăn hiền ở lành và tới càng đi sâu vào tâm linh thì càng lúc càng làm cho người ta thánh thiện hơn nữa. Thầy nói ví dụ thế này: Ví dụ tôn giáo nào ban đầu cũng nói là đừng ăn trộm, đúng không ạ? Vậy là tốt không? Tốt, giống nhau. Đừng giết người, đúng không ạ? Đúng. Đừng có tà dâm, tôn giáo nào cũng đúng như vậy. Đừng nói dối, tôn giáo nào cũng nói như vậy, ban đầu nói giống.
[20:27]Nhưng mà khi đi sâu vào sâu vào thì có những tôn giáo là nói: vì vinh quang của Thượng đế mình, mình phải giết người, có không? Cũng có, rất là lạ, ta không hiểu được. Còn trong đạo Phật, thì khi mà đi sâu vào tâm linh thì nói điều gì? Ta phải tu thế nào ta mất luôn bản ngã luôn, vô ngã luôn, chỉ còn có tình yêu thương mênh mông với muôn loài, kể cả cỏ cây, cầm thú. Cho nên vì vậy là không phải tôn giáo nào cũng đàng hoàng. Chúng ta nói câu này là chúng ta không có ý gây hấn với các tôn giáo bạn, mà ý chúng ta muốn nói điều này: Trong tương lai, các nhà tôn giáo phải ngồi với nhau
[21:13]để mà trao đổi, tìm ra một cái hướng đi tâm linh chung cho nhân loại, đừng tôn giáo nào chấp cái tín điều của mình một cách cực đoan.
[21:24]Thế giới đã đến lúc hội nhập, các nước đã đến lúc phải nắm tay nhau để cùng xây dựng một thế giới thanh bình. Việt Nam ta cũng đang là một quốc gia mà đóng góp rất nhiều cho cái cái việc giữ gìn hòa bình của thế giới. Xu hướng khắp nơi là như vậy thì tôn giáo không thể đứng ngoài cuộc hội nhập để xây dựng thế giới thanh bình này. Nhưng có những người làm công tác tôn giáo đã nghĩ không kịp, cứ bảo thủ cái tôn giáo mình, giữ chặt tín điều mình và không chấp nhận cái tín điều khác. Chính điều này là một điều bất hạnh của thế giới. Cho nên vì vậy là việc mà chọn được một tôn giáo đàng hoàng cho đứa trẻ
[22:13]để cho nó có được thêm cái phe tốt là một điều quan trọng, cha mẹ phải suy nghĩ rất là kỹ khi chọn cái tôn giáo cho con mình đi theo. Hôm nay thì ta không có nói nhiều về tôn giáo nữa. Một cái phe tốt nữa là đứa trẻ được cái bạn bè tốt của nó bên cạnh. Bạn bè tốt thì coi như là phe tốt để kèm cái đứa trẻ đó không đi vào vào đường xấu. Và một cái phe tốt rất là quan trọng nữa là một chính quyền tốt, một chính quyền có tâm huyết giáo dục đối với trẻ. Chúng ta nói câu này ta sẽ hơi ngạc nhiên: chính quyền nào mà lại không có tâm huyết, chính chính quyền nào mà lại không tốt? Không chắc đâu. Có những chính quyền rất là hủ bại, có những người trong chính quyền đó hủ bại
[22:58]và cũng không bận tâm với việc cái cái giáo dục cho cái trẻ của đất nước mình. Còn nếu ta may mắn ta được sống trong một đất nước mà chính quyền rất quan tâm tới việc giáo dục cho trẻ thì đó là một cái cái hạnh phúc lớn của ta và đứa trẻ cũng được may mắn là sống trong một đất nước mà cái người lãnh đạo đất nước đã nhìn xa trông rộng, có lòng đối với việc giáo dục trẻ, đó là điều điều may mắn. Mà Việt Nam ta cũng là một nước may mắn như thế. Đó là nói phe tốt, bây giờ nói cái phe xấu mà có thể làm đứa trẻ hư đi: Thì thứ nhất là bạn xấu, bạn xấu là yếu tố số một, nhớ như vậy. Hầu hết đứa trẻ hư vì bạn, hầu hết, mà cha mẹ không kiểm soát được bạn,
[23:41]không biết nó chơi với ai thì ta biết rằng ta đang mất con của mình. Cho nên cha mẹ phải biết nó chơi với ai. Khi mà thấy đứa trẻ mình nó chơi với ai, phải tìm tới nhà đứa trẻ đó xem cái nhà nó như thế nào, phải xem cái tính cách nó như thế nào, chứ không được nó dắt ai về nhà cũng là bạn con bạn con rồi cứ vui vẻ là không có được, phải kiểm tra chặt bạn con mình là ai. Bởi vì sao? Đứa trẻ hư hầu hết là tại bạn, thẳng một câu vậy. Cái thứ hai là game điện tử. Vừa rồi coi như trên báo chí đã nói rất nhiều về những tác hại của game, rồi có những người họ nói rằng game không phải game nào cũng xấu. Xin thưa:
[24:20]game nào cũng xấu. Vì sao vậy? Vì game nào cũng làm ta mất thời gian và mất tiền bạc, mà đó chỉ là một thế giới ảo. Ví dụ như là để đánh nhau, một đứa trẻ nó phải thuê một cái khẩu súng hay nó mua một cái khẩu súng ở trong đó đó, nó mới trong cái trò chơi nó mới bắn được, không có khẩu súng đó nó vô trò chơi nó bị người ta bắn chết liền, nên nó tức quá nó phải mua khẩu súng ở trong cái mạng á, mà khẩu súng không có thật, nhưng mà khẩu súng nó phải mua mấy trăm ngàn nó mới đi bắn người ta được. Thế là mất tiền, mất thời gian. Hoặc là để nó đập vô mặt người ta bằng cái vá, nó phải thuê cái vá đó hai chục ngàn một ngày,
[24:58]nó bỏ cái tiền ăn của nó để nó thuê cái vá, mỗi ngày mần cái khi lên mạng nó chơi mà không có cái vá đó thì nó không có vũ khí để nó đánh lộn ở trên mạng. Chúng ta thấy những người mà họ tạo ra game họ rất là ác, tìm đủ cách để moi tiền của trẻ mà tức là moi tiền của gia đình, làm cho đứa trẻ nó hung hăng, nó ác độc lên. Rồi có những cái trò chơi game vô hại như là trồng cây, trồng đồ, tưởng là vô hại, không có đâu, cũng mất thời gian. Phải đi trồng cây thật ở bên ngoài để cứu thế giới này, còn càng trồng cây ở trong mạng là càng hư thế giới này, vì nó hao điện, tốn điện để chơi game. Game nào cũng xấu hết.
[25:34]Rồi những băng đảng. Những cái băng đảng, nhiều khi con mình đang sống bình thường vậy đó, cái nó đi vô nó gặp băng đảng lôi nó, hăm dọa nó: "Mày phải theo tao, mày không theo tao tao cắt tai mày, tao tao tao giết mày thế này." Thế là nó bị bí mật khống chế gia nhập một băng đảng mà chính cha gia đình không biết và chính nó cũng không muốn, nhưng mà lỡ bị kềm chế lọt vô rồi thì không gỡ ra được nữa. Hoặc là bạn bè nó rủ tới chơi sinh nhật, thì nó đâu biết thì nó tới dự sinh nhật, không ngờ tới nơi lại gặp một cái băng đảng đem nó ra ban công nắm một chân quăng ở dưới, còn nắm có một chân à, nói:
[26:08]"Mày theo tao không? Không theo tao buông luôn mày rớt xuống chết." Sợ quá phải hứa, hứa lên rồi nó bắt ký kết làm đủ trò hết, rồi từ đó gia nhập cái băng đảng mà gia đình không biết, chính nó không muốn, nhưng bị khống chế luôn mà ta không kiểm soát được. Hoặc là cái sách báo đồi trụy. Cái điều này là tác hại khủng khiếp luôn, tác hại khủng khiếp không thể tưởng tượng được. Từ đời xưa vậy, cha ông ta đã rất có kinh nghiệm về chuyện này, nói rằng lớp trẻ hễ còn trẻ ở cái tuổi còn ngây thơ thì không được tơ tưởng tới chuyện tình dục, tình yêu nam nữ. Cứ càng giữ tâm hồn cho trong sáng, càng tránh xa tình dục được chừng nào thì
[26:49]sau này cơ thể và trí óc nó phát triển minh mẫn, đạo đức nó tăng trưởng. Còn nếu mà nó tiếp cận với cái chuyện tình yêu tình dục sớm quá, tâm hồn nó hư hỏng, đạo đức nó mất, trí tuệ nó mất, sức khỏe nó mất, và không làm gì được. Đây là cái điều mà cha ông ta đã tổng kết kinh nghiệm từ bao nhiêu nghìn năm xưa. Nhưng bây giờ những cái sách báo đồi trụy tấn công vào nhà trường, vào những phòng ngủ, mấy đứa nó đọc xong, nó chừng mới tám, chín tuổi hay mười, mười hai, mười ba tuổi là nó bị động dục hết. Bây giờ đứa trẻ dậy thì rất là sớm, động dục rất là sớm, yêu sớm, quan hệ tình dục sớm, và cái tương lai của đất nước là bị giảm
[27:29]hẳn luôn, bị suy thoái luôn, cái sự phát triển của đất nước là bị giảm lại luôn. Chỉ bởi vì những đứa trẻ nó mất năng lực, mất năng lực bởi vì nó đã tiếp cận với tình dục quá sớm. Do đó mà chính quyền phải có một cái luật khắt khe để làm thế nào đẩy lùi cái tuổi, kéo giãn cái tuổi mà tiếp cận với cái tình yêu tình dục của trẻ ra thật xa, không cho đến sớm quá, mà đây phải là quyết tâm của toàn xã hội, quyết tâm của chính quyền rất là cao. Nếu mà buông lỏng về cái lĩnh vực văn hóa này ta phá hỏng hết tâm hồn của trẻ rồi phá hỏng luôn cả tương lai của đất nước. Nhiều khi ta đi ngang một cửa hàng, treo những cái bảng hiệu quảng
[28:09]cáo, nhìn những hình ảnh khỏa lồ, những cặp ôm nhau ngoài đường, ta biết rằng là những người này là thủ phạm giết chết tương lai của đất nước, bởi vì làm hỏng hết tâm hồn của trẻ. Mà cái lỗi này lỗi nằm trong chính quyền, chính cán bộ văn hóa đã không quản lý. Ta nghiêm khắc phê bình điều này. Ta không chấp nhận mà để những hình ảnh lố lăng, khỏa lồ, gợi dục bày ra ngoài đường làm hư hết tâm hồn trẻ này. Ta lên án điều này.
[28:40]Rồi cái mạng internet không kiểm soát được, trong đó không biết bao nhiêu điều xấu xa chất ở trong đó, mà khi đứa trẻ nó vào trong mạng nó lột ra nó lôi nó coi cha mẹ không kiểm soát được, đâu có biết rằng từng ngày từng giờ những cái thông tin xấu trên mạng phá tiêu hết tâm hồn của nó, mà tiêu hết tâm hồn của nó tức là tiêu hết cuộc đời của nó luôn. Đây là điều rất là ác độc. Nên ta phải có cái biện pháp gia đình, nhà trường hoặc là chính quyền phải có những chính sách quyết liệt để mà triệt tiêu những cái thông tin xấu từ trên mạng để bảo vệ tâm hồn của trẻ. Nên cái chính sách của ta hiện nay, cái phương châm của ta hiện
[29:15]nay, cái quan điểm, đường lối ta nay là bảo vệ tâm hồn của trẻ bằng mọi phương tiện, bằng mọi biện pháp để ngăn cản những cái thông tin xấu xâm nhập vào tư tưởng của trẻ. Đây là phải là một chính quyền có quyết tâm và có sự tham gia của rất nhiều chuyên gia về khoa học kỹ thuật, về nhiều nhà giáo dục nữa để bảo vệ tâm hồn cho trẻ. Còn nếu không, thì bên ngoài ta vẫn thấy đó là một đứa trẻ ngây thơ nhưng bên trong tâm hồn nó mục ruỗng hết, nó già còn hơn mấy ông già, nó lão luyện cuộc đời, nó mánh mun, nó nó nó quỷ quyệt hơn cả những người lớn vì những điều ở trong mạng nó học được mà gia đình cũng không biết.
[29:53]Rồi những loại âm nhạc lố lăng, những âm nhạc lố lăng mà hiện nay người ta gọi là nhạc rác, nhạc chợ. Loại âm nhạc mà mở miệng ra hát là cứ: "Anh anh em em, yêu yêu, thương thương, ghét ghét, nhớ nhớ, ghen ghen, tức tức, bỏ bỏ" gì tùm lum, nghe phát mà mệt luôn à. Ở đây ai hay nghe nhạc rác giơ tay lên?
[30:16]Nhớ nha, bữa nào phải xuống đường biểu tình chống cái nhạc rác này cho thầy. Không được viết nhạc rác, không được hát nhạc rác, không được phổ biến nhạc rác. Hễ mở miệng cái là yêu yêu, yêu gì mà dữ thần gì không biết nữa. Ta còn biết bao nhiêu điều để ta yêu. Nhiều khi một chiếc lá vàng rơi, nãy giờ ta ngồi nhìn chiếc lá vàng rơi cũng làm ta yêu thương thế giới này biết bao nhiêu. Bao nhiêu cái con người cao thượng để ta yêu, mà đụng chút cứ nhạc, hễ nhạc là cứ tình yêu nam nữ, không hiểu nổi. Không hiểu nổi tại sao mà hễ nhạc là cứ tình yêu nam nữ, hết chuyện để viết hay sao? Lạ lùng, không hiểu nổi.
[30:49]Cho nên ta yêu cầu tất cả các nhạc sĩ vậy, xin hãy viết về những tình yêu khác cao thượng hơn để xây dựng tâm hồn con người. Ta cũng yêu cầu các ca sĩ bớt hát nhạc tình yêu, mà nếu người nào mà hoàn toàn kiêng luôn thì càng tốt. Hễ là ca sĩ hễ hát là hát nhạc những cái tình cảm cao thượng thì ta sẽ vinh danh. Và bây giờ vậy, các nhà nước rồi các Phật tử trong đạo Phật đi tìm những ca sĩ nào mà ít hát nhạc tình yêu nam nữ nhất, ta trao những giải thưởng cho ca sĩ đó.
[31:23]Một cái phe xấu nữa là mê tín dị đoan. Mê tín dị đoan cũng là một cái phe xấu mà làm hư tâm hồn của trẻ. Mê tín dị đoan là là là tin tầm bậy tầm bạ. Mới hôm qua, trên TV có có một cái phóng sự viết về cái hàng mã. Vì bây giờ là mùa Vu Lan á, cái người nào cũng yêu thương cái người thân của mình và nghĩ rằng cái người thân của mình ở dưới đó chắc là cần, mà cái cần cái gì đó thì trên đây mình gói bằng giấy mình đốt cái dưới đó người ta có xài. Sợ không có nhà cái làm cái nhà đốt xuống, sợ không có xe Cub chạy cái đốt chiếc xe Cub, rồi có người có tiền làm xe hơi. Thậm chí đốt xuống luôn một cái passport
[32:03]mà trên đó in hình cái máy bay, đề là "Fly to heaven", là chuyến bay đi về thiên đường. Nghĩa là khi đốt xuống dưới rồi là cái người thân mình cầm cái passport đó là bay lên thiên đường sống luôn, không còn phải ở dưới âm phủ nữa. Ngộ dễ sợ luôn, không biết ai mà đủ cái hình thức kinh doanh, nghĩ ra đủ trò. Mà cái đó là thật ra đó, thì nói là lừa người chết cũng đúng, mà chính là đã lừa người sống rồi, vì người sống đã tin tầm bậy rồi, phải không? Làm gì làm gì có một cái vé là passport đi lên thiên đường, gửi xuống dưới người ta đốt cái, thế là hả từ giã, "Thôi, từ giã Diêm Vương, tôi có passport rồi, tôi đi lên thiên đường".
[32:40]Làm gì có chuyện đó, phải không? Muốn lên thiên đường là phải sống cả một cuộc đời tốt đẹp, cái tâm hồn mình phải gột rửa hết bao nhiêu điều xấu, lên rồi mới được lên thiên đường, chứ làm gì có chuyện cầm cái passport đốt dưới rồi lên thiên đường. Cho nên nghĩ là rồi cái tủ lạnh, đầu máy, đủ thứ hết trơn để mà đốt gửi xuống dưới âm phủ, đó cũng là một dạng mê tín đó, mê tín mà không biết tại sao người ta vẫn tin, không hiểu. Rồi bây giờ nhà nước mới ra cái luật: hễ nơi đền, chùa mà đốt bị phạt liền 500 ngàn, 5 triệu đồng gì đó, phạt nặng luôn để chấm dứt luôn cái hủ tục đốt vàng mã này. Vì sao vậy? Vì đốt vàng mã tức là đốt rừng, đốt rừng.
[33:19]Mà rừng là sự sống của trái đất. Hết rừng rồi, trái đất tiêu luôn, con người chết luôn. Đó là ta có những cái phe tốt, phe xấu như vậy, thì bây giờ cái phe nào là phe tốt thì phải ráng mà hành động để mà giáo dục trẻ. Thì thứ nhất là chính sách nhà nước về giáo dục trẻ phải toàn diện, huy động hết mọi nguồn lực, nêu những cái tấm gương điển hình và thúc đẩy mọi người phải chăm lo dạy trẻ. Đây không phải là việc của chỉ Bộ Giáo dục, mà của cái bên Bộ Văn hóa, mọi ngành, mọi nghề đều phải tập trung lại để để dạy trẻ. Thì có trẻ tốt, ngoan, giỏi rồi, đất nước chắc chắn sẽ sẽ thịnh vượng. Ví dụ như Singapore, đất nước nó bằng cái cái lõm không bằng Sài
[34:06]Gòn mình, không hề có tài nguyên, không có mỏ, không có gì hết trơn á, nhưng là một đất nước rất giàu chỉ vì có con người giỏi. Mà ta nhớ như vậy, hễ có con người giỏi, con người tốt, đất nước nó sẽ giàu mạnh. Huống hồ đất nước ta coi vậy chứ còn đất đai, còn tài nguyên, mà nếu mọi người của ta đều giỏi, đều đạo đức hết, đất nước ta sẽ hùng mạnh liền. Cho nên cái việc mà tập trung dạy trẻ cho tốt, cho giỏi, cho ngoan, đó mới là sách lược, chiến lược lớn để phát triển quốc gia. Mà đây phải đòi hỏi là cái quốc sách rất là lớn, phải quyết tâm dạy trẻ, không có bỏ lỏng và nhiều cái cách để bảo vệ tâm hồn trẻ thoát khỏi những điều những điều xấu.
[34:49]Cha mẹ dứt khoát không nuông chiều con, nhưng mà rất gần gũi, thương yêu. Thương con thì thương, dứt khoát không chiều. Nên cha mẹ có một cái nhược điểm, tình yêu thương có một nhược điểm là nuông chiều. Ta thương ai, ta nuông chiều người đó, đúng không ạ? Nhớ lại coi. Nhớ lại cái từ khi mà ta mới lớn, ta bắt đầu ta biết yêu một cái người dưng, ta hay chiều cái người dưng đó không? Nhớ không? Đúng không ạ? Sau này ta lớn lên, cái mối tình đầu đã đi qua, ta bắt đầu ta lập gia đình, ta cũng rất là chiều cái người mà cái người mà đã trao nhẫn cho ta, chiều cho tới khi nào mà hết chiều nổi thì thôi.
[35:33]Rồi khi mà có con rồi sao? Ta yêu thương con, bắt đầu chiều con. Cái hậu quả của tình yêu thương là sự nuông chiều, mà ta nhớ một điều nuông chiều là làm hư người kia. Nuông chiều là làm hư. Bởi vậy không được nuông chiều mà phải dạy dỗ. Càng thương càng phải kềm chế lòng mình lại, không nuông chiều. Mà cái nhà càng giàu, càng có điều kiện để nuông chiều con là càng giết con mình lẹ. Những nhà nghèo coi vậy chớ mà con dễ nên người, tại thương con chứ không có điều kiện để chiều nó. Nó xin chiếc xe không có tiền để mua, nó xin cái hàng xa xỉ không có tiền để sắm, nhờ vậy mà không chiều, mà chính không chiều, vậy mà ta dạy con được nên người.
[36:17]Còn những gia đình giàu, con muốn gì có cái đó, cho đến cái ngày mà công an gõ cửa vô nhà còng tay nó dắt nó đi, thì cha mẹ mới lúc đó biết là đã muộn quá rồi, bởi vì mình đã chiều chuộng nó quá và nó hư luôn, hư luôn. Đã nhiều gia đình khóc vì điều này. Cho nên do đó là cha mẹ thương con chừng nào phải ráng dạy dỗ, không được nuông chiều, nhớ như vậy nha.
[36:41]Rồi báo chí, đừng bao giờ khờ dại mà quan trọng hóa một vài trường hợp ngược đãi của cha mẹ, mà phải ca ngợi những cái gương mà cha mẹ yêu thương con cái. Mắc cười lắm, nhiều khi thầy đọc mấy cái tài liệu bên phương Tây vậy, tự nhiên khi phát hiện ra cái người cha đó ngược đãi đứa con, lên báo tràn ngập, thế là nó gây sức ép với Quốc hội. Quốc hội phải ra một cái luật là bảo vệ con đối với cha mẹ, thế làm cho đứa con như ông trời trong nhà. Cha mẹ mà rầy nó mà nhăn mặt làm làm phiền, nó bốc điện thoại gọi cảnh sát tới. Cảnh sát tới là phạt cha mẹ, bắt đứa con đem đi nuôi, không cho cha mẹ nuôi.
[37:20]Thế là cha mẹ rất là sợ cái luật này, không dám nói động tới đứa con. Mà nguyên nhân ở đâu có cái luật đó? Luật là vì báo chí đưa cái tin có một ông cha bà mẹ đó ngược đãi đứa con, mà chỉ có một thôi, trong khi triệu triệu triệu tỷ tỷ người cha mẹ yêu thương dạy dỗ con cháu đã con cái đàng hoàng thì báo không đưa. Như vậy báo chí có công bằng không? Báo chí không công bằng. Mà báo chí không công bằng đã tạo thành cái dư luận đưa vào Quốc hội, thế là Quốc hội làm cái luật bảo vệ trẻ em đối với cha mẹ theo sức ép của dư luận báo chí, mà báo chí đã sai! Cái chết là báo chí đã sai. Cho nên vì vậy báo chí phải khôn ngoan,
[38:01]đưa nhiều cái tin mà cha mẹ yêu thương, hy sinh cả cuộc đời này cho con cái để chi? Để ra một cái luật là con cái phải hiếu kính cha mẹ, buộc nó phải tập hiếu kính cha mẹ, phải vâng lời cha mẹ. Còn một số rất ít mà cha mẹ ngược đãi con cái là chuyện nhỏ, tính sau. Trường hợp nào xử trường hợp đó, không đưa thành luật. Chúng ta may mắn là ta sống trong một đất nước Phật giáo, ta có cái ngày Vu Lan báo hiếu. Ta đi vào chùa, ta thấy tràn ngập tất cả những cái tờ giấy, những cái biểu ngữ, những cái câu đều ca ngợi tình yêu thương cha mẹ, đều nhắc nhở con cái cái hiếu. Chính vì nhờ cái thông tin của Vu Lan Phật giáo này,
[38:42]cha mẹ là có quyền với con cái, con cái phải vâng lời và hiếu kính với cha mẹ suốt đời cho tới ngày cha mẹ nhắm mắt, không được hỗn láo, không được ngược đãi, không được bất kính cha mẹ. Điều đó thành luật và thành đạo lý. Nhớ vậy, ta may mắn vì có cái Vu Lan Phật giáo này.
[39:01]Nên báo chí nhiều khi họ khờ lắm, đăng nhầm cái tin mà gây ảnh hưởng cả xã hội, lật ngược cả xã hội lên luôn mà không biết được. Ta xem những cái phim Tây phương ta sẽ thấy, đứa nhỏ là nó cứ xon xỏn nó chửi cha chửi mẹ, cha mẹ cứ đứng đực mặt ra không làm, không dám làm gì. Không dám làm gì. Hỏi vì sao? Vì luật. Ở đâu có luật? Vì quốc hội. Mà ở đâu quốc hội ra luật? Vì báo chí. Nên cái người mà cầm bút ghê lắm. Và các tôn giáo cũng vậy, phải tăng cường chú ý dạy trẻ cho cho ngoan. Khi ta nói tới các tôn giáo thì ta cũng gây một cái sự hoang ngại, vì sao vậy? Mỗi tôn giáo có một cái tín điều khác nhau,
[39:39]mà tín điều khác nhau nó gây rắc rối xã hội lắm, nó gây chia rẽ xã hội. Cái điều ta buồn nhất là thế này: Mở miệng thì tôn giáo nào cũng nói yêu thương con người, bác ái, từ bi. Nhưng mà bởi vì khác nhau về tín điều thì các tôn giáo đều ngăn cách với nhau hết, ngăn cách với nhau và ngầm ngầm chống nhau, gây thành cái chia rẽ của xã hội, đây là điều rất là đáng buồn. Mà chính vì vậy, ta cũng mong một ngày nào đó các nhà tôn giáo phải ngồi với nhau tìm ra một hướng đi tâm linh chung cho nhân loại một cách khách quan. Rồi các đoàn thể phải xây dựng cái lý tưởng, cái lối sống lành mạnh cho trẻ. Còn cái vấn đề mà ta nói là để chống lại cái yêu sớm,
[40:25]quan hệ tình dục sớm, đây là cái cái chủ đề thường xuyên mà các hội đoàn, gia đình, nhà trường phải thường xuyên tổ chức thảo luận, nhà nước phải chỉ đạo điều này để đẩy lùi lại cái ảnh hưởng xấu của tình dục. Đến nỗi bây giờ là do cái tình dục nó tràn lan quá, bây giờ buộc nó phải bàn tới việc mà dạy về giới tính cho trẻ từ năm lớp 5. Khiếp đảm chưa? Từ cái ngày xa xưa cái ông bà mình 18 17 tuổi còn cởi trần cởi truồng mà tắm chung với nhau, tắm mưa chung với nhau, ở đây có ai vậy không ta? Giơ tay lên thầy coi, 17 18 tuổi cởi trần truồng tắm mưa. Tức là vô tư đến như vậy. Nhưng mà không cần phải lo, nhưng mà ngày hôm nay thì bắt đầu là phải dạy
[41:06]trẻ giới tính từ năm học lớp 5 để đề phòng mọi chuyện, khủng khiếp chưa? Tức là nó nó cái mức độ mà nó nó nó nó nó giảm sút về cái đạo đức xã hội quá lớn. Ngày xưa đạo Nho có một cái câu là "nam nữ thọ thọ bất thân". Tức là thọ, hai chữ thọ đó là trong chữ Nho là phát âm cùng nhau nhưng mà viết khác nhau nên cái nghĩa khác nhau. Chữ thọ trước là đưa, chữ thọ sau là nhận. Nam nữ đưa và nhận không có trực tiếp, bất thân tức là không có trực tiếp. Nam nữ đưa đồ cho gì cho nhau á, đưa và nhận đồ của nhau không được đưa nhận trực tiếp. Ví dụ như một cô gái đến đến nhà một cái người quen thì không có cha mẹ
[41:50]mà bên bố mẹ mình sai đem qua thì gặp một chàng trai trong nhà thì mới nói: "Dạ, ba mẹ em gửi cái này cho ba mẹ anh." Nhưng mà không được đưa qua tới đụng tay cho người, tay kia cầm mà phải để trên bàn e lệ, e thẹn đi về. Rồi để trên bàn người kia mới cầm từ cái bàn mà lấy chứ không được mà đưa nhận trực tiếp. Ngày xưa đó người cái đạo lý nó đã dạy người ta một cái việc nam nữ phải giữ khoảng cách cho nên xã hội họ an toàn. Nhưng mà ngày hôm nay cái điều đó không được nhắc tới, không được đề cao, không được quý trọng nên lớp trẻ đã sống xô bồ. Ta nghe tới cái chuyện là sinh viên là chưa thành lập gia đình mà đã thuê chung
[42:30]phòng sống như vợ chồng rồi khi học xong rồi bỏ nhau, khủng khiếp chưa? Hoặc là bây giờ báo trên mạng đăng đầy những cái chuyện thì trong cái phòng ký túc xá của toàn nữ mà cô bạn tự do dắt bạn nam tới ăn nằm, những cái bạn nữ khác phải bỏ ra ngoài đường ở l- ở ngoài hè cho qua đêm. Ta thấy là luân thường đạo lý thuần phong mỹ tục mất hết bởi những con người mà sống thác loạn như vậy. Yêu sớm tình dục sớm, dễ dãi buông thả và hỏng cuộc đời họ luôn. Về trên báo họ đăng bài rất là rõ. Sau khi họ nói rằng là bây giờ thế giới tình dục nó dễ dãi rồi thì bây giờ hỏi bạn nam: "Khi mà bạn cưới vợ mà bạn có chấp nhận rằng vợ của bạn
[43:11]đã không còn trinh tiết hay không?" Người kia nói: "Dạ không bao giờ có chuyện đó." Nghĩa là chính cái người con trai đó, họ thích sống buông thả quan hệ bừa bãi nhưng mà lấy vợ thì phải vợ còn trinh trắng, rất là lạ. Rất là lạ, nó vẫn là một cái bản năng thẳm sâu. Nhưng mà vẫn thích sống bừa bãi. Thế giới đã nghiêng về cái lối sống bừa bãi rồi người ta mất niềm tin lẫn nhau, mất hạnh phúc gia đình, gia đình không bền bỉ. Nên ta nhớ lại ông bà mình ngày xưa vẫn là hay, giữ khoảng cách nam nữ để cho cái tâm hồn của trẻ nó được phát triển đầy đủ trước khi mà nó thành lập gia đình. Nhờ như vậy mà xã hội rất là ổn định, gia đình rất là ổn định.
[43:54]Ta phải quay về với những giá trị Á Đông truyền thống ngày xưa. Đây là lúc phải quay về bởi vì cái Á Đông truyền thống ngày xưa hay hơn bây giờ. Đừng tưởng là cứ càng mới là càng hay, không, có nhiều cái càng mới càng rất là tệ, rất là xấu. Có những cái mới thì hay nhưng có những cái mới rất là tệ. Cho nên vì vậy mà chính quyền phải quyết liệt xây dựng điều này, nha. Ta có thể lập một cái đội hiệp sĩ, một đội trẻ hiệp sĩ là cảm hóa bạn xấu. Thường thường ta nghe cái lý luận này: Đứa trẻ phải biết chọn bạn mà chơi, tức là bạn xấu thì không chơi, chỉ lựa bạn tốt thôi. Nhưng bây giờ như vậy là không được.
[44:35]Đã tới lúc rằng ta phải dạy đứa trẻ nó đủ bản lĩnh để hai ba đứa tới nó kèm một đứa bạn xấu quay về con đường tốt, cả xã hội như vậy. Cứ hai ba đứa tốt thì kèm một đứa xấu quay trở về, cứ kèm từng đứa từng đứa như vậy thì để cứu lấy cái xã hội này, cứu lấy tương lai của dân tộc. Chứ còn mà nghĩa là đứa không không chơi với bạn xấu thì đứa xấu nó nó tìm nhau nó chơi thành băng đảng. Còn mà nếu mà không có biết mà bảo vệ thì đứa xấu nó ảnh hưởng qua đứa tốt luôn. Nên vì vậy ta phải cảm hóa bạn xấu mà cái chính sách là cảm hóa bạn xấu phải là chính sách của quốc gia. Chùa Phật Quang ta nhiều năm dạy hè
[45:16]là thầy đã cho dạy cái điều này rất là nhiều là phải biết cảm hóa bạn xấu. Hễ đứa trẻ mà học trong chùa đi về tới gia đình, tới làng, tới xóm, tới trường học ngày xưa của mình, hễ bạn nào xấu, tới nó thuyết phục cho tới ngày nào bạn đó đừng xấu nữa. Là những cái lớp hè của ta, ta đều dạy như vậy. Nhưng ta mong rằng nhà nước phải có chính sách giống như vậy, các đoàn thể thanh thiếu niên phải có chính sách giống như vậy là tập cho trẻ biết cảm hóa bạn xấu, ừm. Những cái điều mà ta nói như vậy thực sự là ta cần cái môi trường tu tập cho cả xã hội này. Ví dụ như đứa trẻ nó ở trong nhà, trong nhà cha mẹ biết tu hết
[45:57]thế tự nhiên đứa trẻ nó được tắm trong cái không khí đạo lý đó, buộc nó phải tốt lên. Có thể nó có cái bản chất xấu từ kiếp trước nhưng mà cả nhà nó tu, cha mẹ nó ngày nào cũng lễ Phật, ngồi thiền, ăn chay, làm lành lánh dữ thì nó bị thấm liền, nó thấm trong tiềm thức của nó liền. Rồi mà trong cái xóm làng mà nó ở, cả cái xóm đó ai cũng hễ chiều tối đến là nhà nào cũng lễ Phật, tụng kinh, ngồi thiền là nó cũng thấm luôn cái không khí tu tập đó luôn. Rồi trong nhà trường cũng vậy, cả thầy cô giáo à người nào mở miệng ra cũng nói về nhân quả, đạo đức, tọa thiền, vô ngã là đứa trẻ nó cũng được thấm luôn.
[46:34]Cả thế giới này cùng biết tu tập như vậy thì ta tin chắc rằng đứa trẻ sẽ được tắm trong cái không khí đạo đức đó. Nên vì vậy, nói là để dạy trẻ, sự thật là chính người lớn phải dạy mình trước. Chính người lớn phải tinh tấn tu tập trước. Nghĩa là chính người lớn phải làm gương. Người lớn không được là uống rượu, đánh bài, nói bậy, chửi tục, nói dối. Mà người lớn phải sao? Phải mỗi ngày thắp nhang, mặc áo tràng, lễ Phật, ngồi thiền. Mình không ăn chay trường được thì mỗi tháng ăn mấy ngày chay đàng hoàng. Không nói thì thôi, hễ nói là phải làm cho đúng cái lời nói của mình để làm gương cho con trẻ.
[47:12]Ngoài những điều ta dạy trẻ rồi ta còn phải sống tốt để làm gương cho con trẻ, ta phải tu hành để cái không khí tu hành của gia đình nó thấm vào tâm hồn của trẻ. Nên để dạy trẻ là mọi người đều phải tu tinh tấn hết. Như hôm nay vậy, trong một cái cái khung cảnh núi rừng thế này bao nhiêu con người ta về đây cùng mà cùng mà tu tập, cùng sống trong cái không khí đạo lý này thì những đứa trẻ mà được đi theo nó sẽ mang cái dấu ấn này suốt cuộc đời của nó. Nó biết rằng đã có một ngày nó được hưởng cái đạo lý mà mọi người đều yêu thương nhau, mọi người đều dâng lên Đức Phật lòng tôn kính, ai cũng tin sâu cái nhân quả, đạo đức.
[47:52]Nên sau này cái ý niệm đó đi theo nó suốt cuộc đời và nó tránh được nhiều lầm lỗi. Nên việc mà đem con mình theo những ngày lễ như thế này rất là có lợi. Ta không bao giờ được lấy lý do tự do để chấp nhận lối sống buông thả hoặc là hỗn láo. Tự do không có nghĩa là buông thả. Mà tự do là gì? Tự do là cái phần thưởng phía sau của một người đã sống rất đạo đức. Cái câu nói này hơi dài dòng khó hiểu thì xin nghe đi tìm nghe giùm thầy cái bài "Tự do và đạo đức", thầy có giảng cách đây hơn 10 năm, "Tự do và đạo đức", đi tìm bài đó nghe lại nha, tại bài đó rất là lớn. Ta dạy trẻ tức là ta xây dựng cái tương lai của thế giới này.
[48:42]Nhân cái dịp mà đất nước ta kỷ niệm 1000 năm Thăng Long, nên ta cũng đặt vấn đề: 1000 năm sau thế giới này sẽ đi về đâu? Thế giới còn giống như vầy nữa hay không hay đã thay đổi rất nhiều? Và ta tin rằng thế giới đã thay đổi rất nhiều, có khi đã tận thế mất rồi cũng không chừng, vì con người ta đã sống bừa bãi quá, tự con người đã giết chết thế giới rồi. Hoặc là nếu con người có ý thức, thì đó là 1000 năm sau, thế giới ta đang sống sẽ là một thế giới như thiên đường hạnh phúc. Ta chưa biết được, tại vì ngày hôm nay cái tốt và cái xấu đang còn đấu tranh với nhau rất là gay gắt. Rồi có những người mê Internet, tối ngày cứ vô trong mạng đi đọc hết tin này
[49:25]hết chuyện kia khắp thế giới và tự xưng mình là công dân của thế giới. Họ có cái ảo tưởng là họ là công dân của thế giới ở trên mạng á, còn khi mà bỏ mạng ra thì họ vẫn phải là con người Việt Nam. Nhưng mà vì họ ảo tưởng, cứ chui đầu vào trong mạng, đi tìm hết mọi chuyện trên thế giới chuyện gì cũng biết hết. Qua cái mạng Internet rồi chuyện gì trên thế giới đều biết, nước gì mình cũng có thể xem được, quan sát được, nhạc của nước nào mình cũng nghe được, phim ảnh nước nào mình cũng coi được, và cứ có ảo tưởng rằng mình là công dân của thế giới. Không phải, đó cũng là công dân ảo thôi, chứ không phải là thật.
[49:59]Cái thật ta vẫn là con người Việt Nam và ta phải yêu đất nước Việt Nam, có trách nhiệm xây dựng đất nước mình trước khi mình là một công dân thế giới thật sự để xây dựng thế giới hòa bình, hạnh phúc. Để là một cái cái công dân thế giới, người ta đòi hỏi rằng phải có một chính phủ thế giới, thì ngày nay chưa có. Ta phải có một cái luật pháp chung toàn cầu, ngày nay chưa có. Ta phải có một ngôn ngữ chung toàn cầu, ngày nay chưa có. Nên thế giới còn thiếu ba điều đó nên ta chưa có một cái thế giới chung và chưa thật sự có những công dân thế giới. Bây giờ chỉ là tấm lòng, nhưng mà cái tấm lòng của ta
[50:38]hướng về toàn thế giới thì nó phải thực tế là gì? Thực tế là gì? Trước hết, ta phải yêu thế giới này trên cái nền tảng ta yêu đất nước của mình. Không có cái chuyện mà ta yêu thế giới để rồi ta không yêu đất nước mình, đó là một sai lầm. Cũng như sẽ là sai lầm nếu ta yêu đất nước mình mà ta không biết yêu thương cả thế giới này, cũng là một sai lầm. Cho nên vì vậy, như có người nào đó chỉ yêu nước thôi, nước nào mặc kệ thì đó là người hẹp hòi, cần phải được giáo dục lại. Mà đó không phải là khuynh hướng của Việt Nam ta. Đất nước ta ngày hôm nay là các nhà lãnh đạo Việt Nam đã chủ trương rằng ta hội nhập, Việt Nam đóng góp vào nền hòa bình với thế giới.
[51:23]Cho nên vì vậy, ta yêu nước và ta cũng yêu cả cái thế giới này. Nhưng mà có những người ảo tưởng nhận mình là công dân thế giới, chỉ yêu thế giới để không có phải bổn phận với đất nước nữa, lại đó là một cái lối ngụy biện, xảo trá, vô trách nhiệm. Nhớ: Yêu đất nước... Chuyện yêu thế giới là một chuyện xa vời vì thế giới chưa có một chính quyền chung, và cái thực tế trước mắt ta vẫn phải yêu thương đất nước mình. Đây là cái điều mà lớp trẻ phải được phải hiểu rất là rõ, chứ đừng có rủ nhau vô trong mạng rồi tự nhận nhận mình là công dân thế giới mà quên mất cái tình tình yêu đất nước, nó sẽ là một cái tội ác.
[52:04]Công dân của thế giới góp phần xây dựng cái thế giới này tốt đẹp hơn. Thế giới tốt đẹp hơn là một thế giới gì? Có một cái môi trường rất là trong lành. Ngày mai ta sẽ nói về môi trường. Ngày mai nhân dịp ngày lễ Vu Lan chính và ngày mai thầy sẽ giảng một đề tài là "Một thế giới văn minh". Nhưng ngày hôm nay thì nói sơ chút xíu trong cái việc giáo dục trẻ, tại vì trẻ tốt rồi trẻ mới xây dựng được một thế giới văn minh cho tương lai. Thì thế giới văn minh không phải là một thế giới mà thừa mứa, xài phân nửa bỏ phân nửa, mà thế giới văn minh, con người văn minh chính là những con người cực kỳ tiết kiệm, tiết kiệm từng giọt nước, từng đồng tiền, từng dòng điện.
[52:55]Không bao giờ bật cái quạt rồi bỏ đi chỗ khác để quạt chạy không, hay không bao giờ để cái đèn bỏ đi chỗ khác để đèn thắp không. Rồi không bao giờ mà uống ly nước bỏ phân nửa hay cầm một chai nước thì uống bỏ phân nửa, cái đó rất là mang tội. Cho nên cái người văn minh của thế giới tương lai là người tiết kiệm từng chút tài nguyên cho thế giới này, và đó là người công dân của thế giới đó. Bây giờ ta chưa có một chính quyền chung nhưng ta phải tập làm công dân của thế giới bằng cách góp phần bảo vệ môi trường của Trái Đất. Mà góp phần bảo vệ môi trường của Trái Đất chính là biết sống tiết kiệm từng chút một, không được bỏ, không được vất.
[53:34]Ví dụ xài xong rồi cái bao bì mà đem vất cũng chính là một cái sai lầm còn lại của thế giới. Và cái người công dân của thế giới là người biết yêu thiên nhiên chứ không phải là người mà giành giật với thiên nhiên. Thế nào là yêu thiên nhiên và thế nào là giành giật với thiên nhiên? Giành giật với thiên nhiên là thế này: Tức là hễ đụng đất trống ở đâu là lập dự án xây nhà tới đó. Xây nhà rồi không còn đất nông nghiệp để trồng cây, phá rừng luôn để không còn đất để rừng hoang được mọc một cách tự nhiên nữa, đó là con người đã giành giật với thiên nhiên. Mà vì đất của dự án làm nhà nó cao nên người ta cứ thi nhau
[54:14]mà lập nhiều dự án để xây nhà, đâu biết rằng cái việc lập dự án xây nhà là con người đang giành giật với thiên nhiên. Cái tỷ lệ nhà ở nè, đất nông nghiệp nè, đất rừng tự nhiên nè, ba tỷ lệ này phải hợp lý. Nhưng mà hiện nay cái ba cái tỷ lệ này đang mất cân đối vì con người đang giành giật, hễ là phá hết đất nông nghiệp, phá hết rừng nguyên sinh để làm nhà vì đất nhà có giá hơn. Và đâu có ngờ rằng là chúng ta đang giết cái thế giới này, giết cái Trái Đất, cái hành tinh này. Đây ta cần một chính sách chung của cả thế giới này và nhất là quốc gia ta là muốn phát triển lâu dài không được làm mất cái cân đối giữa ba cái loại diện tích đất này:
[54:55]Đất nhà ở nè, đất nông nghiệp, đất rừng tự nhiên. Mà trong đó, đất rừng tự nhiên phải nhiều hơn đất nông nghiệp và đất nông nghiệp phải nhiều hơn đất nhà ở. Hiện nay thì ta đất nhà ở coi chừng bắt đầu muốn muốn nhiều hơn đất nông nghiệp và đất nông nghiệp nhiều hơn đất rừng, ta đang lật ngược cái tỷ lệ này lại. Rừng ta còn chút xíu à, hết rồi. Vừa rồi vậy, có một cái cô Phật tử cô lên thăm chùa, thầy mới hỏi là cô làm nghề gì? Nói: "Dạ, con làm nghề nhập khẩu đậu nành, đậu xanh". Thầy nói: "Ủa, nước mình là nước nông nghiệp trồng đậu nành, đậu xanh mà". Nói: "Dạ thưa thầy, không còn nữa, hết sạch rồi, vì tất cả đã xây nhà hết rồi".
[55:33]Thầy ngạc nhiên liền. Bây giờ toàn bộ đậu hũ mà ta ăn là xin thưa đậu nành đó ở nước ngoài, giá mà ta ăn mỗi ngày đang bỏ trong cái phở mình đó, đậu xanh đó của nước ngoài, Việt Nam mình hết rồi. Nghe kinh khủng chưa? Chỉ bởi vì là ta cất nhà thôi, cứ thi nhau mà lập dự án cất nhà, phá hết, giành hết đất nông nghiệp, giành hết đất rừng tự nhiên, nên cái tỷ lệ ta đang bị xáo trộn. Và cái tỷ lệ này bị xáo trộn rồi, sinh thái bị đe dọa, và năm nay Việt Nam mình có một cái mùa mưa rất kỳ lạ.
[56:06]Mọi năm á là cái mùa tháng Bảy này là nước chảy tràn bờ trên suối của mình. Năm nay tới tháng Bảy, cái dòng suối của thầy khô cạn. Sông La Ngà khô nước. Sông Sài Gòn, sông Đồng Nai mực nước xuống rất là thấp, đi qua mình thấy hai bờ sông lộ ra trong khi giữa mùa mưa. Cũng may làm sao mới vài ngày nay thôi có một cái áp thấp nhiệt đới thì mưa tuôn xuống thì nước suối ta đang chảy ta nhìn thấy á, mà thầy không biết ở những nơi khác thế nào. Một cái mùa mưa rất kỳ lạ, là khí hậu đã biến đổi. Và khi mà ta biết rằng nếu mà không có nước mưa, những dòng sông con suối ngưng chảy, thủy điện không phát ra, cái an ninh năng lượng ta bị
[56:45]đe dọa, kinh tế ta bị đe dọa trầm trọng, có thể tiêu hết luôn. Mà vì sao vậy? Vì sao mà khí hậu bị biến đổi? Bởi vì chúng ta đã sống sai lầm. Chúng ta đã phá hoại cái sinh thái, phá quá nhiều rừng, phá quá nhiều nguồn nước, vân vân, những cái đó. Thì những cái người mà những đứa trẻ là công dân của thế giới mai sau phải là những đứa trẻ mà biết bảo vệ cái hành tinh này. Bây giờ người lớn ta phải ý thức trước rồi ta mới dạy lại cho trẻ được. Từ rất là nhiều thế hệ qua, ta không hề có cái ý niệm là bảo vệ môi trường sống cho Trái Đất này, nhưng mà ngày hôm nay, người lớn phải nhanh chóng nắm bắt điều này
[57:27]là phải bảo vệ môi trường sống cho Trái Đất này để mà ta dạy trẻ cho kịp. Còn nếu mà ta không ý thức cho nhanh, ta không dạy trẻ cho kịp, lớn lên nó là người phá hoại tiếp cái môi trường của Trái Đất, Trái Đất sẽ tiêu, ta không còn chỗ để dung thân nữa, ta không còn chỗ để dung thân. Nên vì vậy là hôm nay nhân cái ngày Vu Lan mà ta nói về việc mà dạy trẻ là ta lo lắng cho cái tương lai, cái vận mệnh của thế giới này, của đất nước này. Và cái trách nhiệm đó là trách nhiệm của toàn xã hội, từ chính quyền cho tới gia đình, tới cha mẹ, mà có biết bao nhiêu điều để chúng ta phải lo lắng. Mà trong những điều mà dạy trẻ đó,
[58:08]làm cho trẻ ngoan, nên người, đạo đức đó, thì có một điều nữa là chuẩn bị cho trẻ để làm công dân của thế giới mai sau. Lúc nào thế giới có một chính quyền chung ta không biết, chuyện đó còn quá xa vời, nhưng ta phải chuẩn bị từ bây giờ, chứ không phải là một công dân ảo ở trên mạng, mà là chuẩn bị làm một công dân thực sự của thế giới là đứa trẻ sau này biết bảo vệ môi trường sống cho Trái Đất, góp phần xây dựng cái hòa bình cho thế giới này. Nên hôm nay là ngày Vu Lan thiêng liêng, ta nhớ tưởng tới cha mẹ mình, ông bà mình, ta nhớ ơn đất nước, ta nhớ ơn Tam Bảo thì ta cũng hết sức lo lắng cho cái tương lai của thế giới,
[58:52]tương lai của đất nước, tương lai của gia đình, tương lai của những người bậc cha bậc mẹ, và tất cả những tương lai đó sẽ đặt lên đôi vai của đứa trẻ. Và đứa trẻ có thể gánh vác được cái thế giới này, có thể gánh vác được cả cái Trái Đất này nếu nó được giáo dục tốt, nó là những đứa trẻ giỏi và và ngoan. Mà muốn cho đứa trẻ giỏi và ngoan đó thì tất cả đều phải dạy trẻ hết, tất cả. Hôm nay cái thông điệp mà ta gửi đến mọi người là: Cả xã hội phải chăm lo dạy trẻ, yêu thương và phải dạy dỗ. Đó là thông điệp hôm nay ta gửi đến cho toàn thể xã hội. Thì thầy xin kết thúc bài này, và bây giờ thầy xin chúc cho chư Tăng Ni và quý
[59:41]Phật tử là thưởng thức một đêm văn nghệ thật là là hào hứng, vui vui tươi. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.