[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay là ngày mùng sáu thì giảng một đạo lý nó hơi trừu tượng một chút, cũng hơi khó, quý Phật tử cố gắng nghe như giống như cái món quà đầu xuân. Thì nãy giờ quý Phật tử chắc nghe chúc Tết nhiều, thôi thì thầy không lặp lại cái lời chúc Tết, nhưng mà sự hiện diện của quý Phật tử cũng là cái sự ấm áp của chùa và không cần phải nói nhiều, quý Phật tử cũng nhận được nơi thầy, nơi đại chúng gửi đến quý Phật tử cái nhiều cái tình thương mến và những lời chúc tốt đẹp ha. Bây giờ chúng ta vào cái đề tài đạo lý một chút vì cũng trưa lắm rồi. Đề tài hôm nay ta nói với nhau là "Vô trú".
[0:53]"Vô trú" không phải là vô được thường trú mà vô là không, trú là đứng. Trong đạo Phật có một cái từ là "vô trú" hay là "an trú". Khi chúng ta dừng lâu ở đâu một cách an ổn thì chúng ta gọi là an trú, còn ví dụ như là vô trú nghĩa là chúng ta không có đứng lâu ở đâu, không có chấp, không giữ ở đâu thì gọi là vô trú. Thường thì chúng ta hay có một cái khuynh hướng là cái gì mình thấy là hay thì mình đứng lại đó rất là lâu, mình nắm giữ lâu. Thường thường cái đạo lý vô trú là dùng để đối trị với cái khuynh hướng mà chúng ta bám giữ, chúng ta cố chấp, chúng ta ỷ lại vào một cái điều gì đó. Chính vì chúng ta cố chấp, khi chúng ta đứng lại quá lâu hay chúng ta
[1:43]ỷ lại vào điều gì quá lâu thì nó sinh tai họa về sau, nghĩa là đời tu tập chúng ta tan vỡ hay là cuộc đời chúng ta sẽ gặp nhiều đau khổ. Ví dụ một người giàu sang ỷ lại sự giàu sang của mình thì sau này sẽ tan vỡ hết. Vì để tránh cho cái người tu mà bị những cái tan vỡ, những đổ vỡ, những đau khổ như thế nên Phật đã dạy cái đạo lý vô trú. Ví dụ như có một lần cái chuyện thầy có nghe kể, thầy kể hôm trước một lần nay kể lại. Thì có một cô Phật tử ở bên Mỹ về chơi thì trong khi nói chuyện đạo lý, cô có kể chuyện cô có một người bạn, bà này sang Mỹ bả làm ăn và bả rất là giàu, bả có được một tài sản là 10 triệu đô la.
[2:20]10 triệu đô la là cũng lớn lắm, không phải đơn giản. Nên bà từ đó bà có cái kênh kiệu và hách. Ai nói cái gì kia nọ nhắc nhở bả, cảnh giác thì bả đều gạt ngang. Bả nói: "10 triệu đô la của tôi để trong nhà băng ăn tới đời cháu đời chắt không hết". Nên bả sống buông tuồng, bừa bãi, bất chấp và và hách. Thì chỉ trong vòng 4 năm sau thì bà phải bắt đầu đi làm thuê lại cho những người mà trước đây bà đã thuê họ. Bây giờ bà phải năn nỉ, bà đi làm thuê để xin việc làm, bởi vì tất cả tài sản đều tiêu tan trong vòng mấy năm, 10 triệu đô la bay sạch luôn. Nên cái điều mà chúng ta ỷ lại, điều chúng ta cố chấp thì chính là điều tai họa.
[3:01]Phật đã thấy điều đó, cho nên Phật đã dạy, Phật đã dạy chúng ta như vậy. Có một cái bài kệ trong cái bài kinh Tập của Tiểu Bộ Kinh là Đức Phật đã nói một cái bài kệ như thế này: "Ai đoạn diệt hoàn toàn mọi trú xứ của ý, không còn có nắm giữ sự vật gì ở đời, không còn có chấp thủ đời này hay đời sau, người ấy đáng là chỗ cho chúng sinh cung kính". Là Phật đã dạy là nếu mà chúng ta đừng có bám, đừng giữ, đừng ỷ lại vào những điều mình có được thì mới tránh được những đau khổ. Mà trong thực tế đã có như thế, cho nên hôm nay chúng ta nói với nhau cái đạo lý vô trú ngày Tết như vậy để tránh cho nhau
[3:42]những cái điều khó chịu, những cái đau khổ về sau này. Có một nhà bác học, thầy nhớ hình như ông Archimedes, ông nói câu này: "Cho tôi một điểm tựa, tôi sẽ bẩy được cả Trái Đất này". Tại vì sao chúng ta không nhúc nhích được Trái Đất theo ý mình? Bởi vì chúng ta đứng trên Trái Đất mà không có một điểm tựa cố định bên ngoài, chứ nếu có một điểm tựa cố định bên ngoài Trái Đất thì chúng ta có thể xao quả đất lật đi theo như ý mình. Nghĩa là ông nói cái khả năng khủng khiếp của một cái điểm tựa, nhưng mà tiếc ta chưa có điểm tựa. Thật ra chúng ta cũng có nhiều điểm tựa. Cái điểm tựa mà ban đầu chúng ta sẽ phát triển
[4:16]dần dần thành cả một cái hệ thống về sau. Ví dụ bây giờ cái gia tài của ta đi, có một người đầu tiên là chỉ dựa vào một cái đồng vốn của mình là tôi có 5 triệu, nhưng mà dựa vào đó với sự khéo léo, khôn ngoan và cả cái phước đời trước, người này lần lần phát triển lên cái tài sản mình cả tỷ đồng. À, nó cũng là vậy. Hoặc là cái quyền lực cũng vậy, từ một người chỉ nhờ có một cái thế lực quen biết một chút cái leo được vào một cái chức gọi là phó thư ký, nhưng 10 năm sau dòm lại thấy ổng là chủ tịch tỉnh, ví dụ vậy. Từ một điểm tựa ban đầu mà nếu cái sự khôn ngoan, cái sự cố gắng, cái tài năng và cả công đức đời trước,
[4:51]người ta có thể làm nên những chuyện lớn lao như vậy. Hoặc là một chủ thuyết, một giáo lý cũng vậy, từ cái giáo lý căn bản ban đầu, ví dụ có những cái tôn giáo họ tin rằng là tất cả mọi điều đều do có một thần linh tạo ra, một Thượng đế tạo ra, nghĩa là từ một điểm đó thôi, nhưng mà rồi họ phát triển dần dần thành cả một cái tôn giáo với đủ thứ giáo lý trong đó, vân vân. Còn đạo Phật ta cũng vậy, đạo Phật ta từ quan điểm ban đầu là làm gì thì làm, chúng sinh vẫn là đau khổ, và cái hệ thống giáo lý của đạo Phật, mọi điều thuyết giảng của Đức Phật chỉ nhắm một điểm duy nhất là làm cho con người hết khổ.
[5:29]Là từ cái điểm căn bản đó, từ cái điểm tựa ban đầu đó mà cả một hệ thống lớn lao được phát triển. Do đó là nếu không khéo, chúng ta sẽ chấp cái điểm tựa đó, từ cái điểm tựa ban đầu đó. Đó là chỗ mà chúng ta nhờ cậy. Ví dụ như là ta là người có bằng cấp thì cái bằng cấp sẽ là chỗ mà ta nhờ cậy, ta ỷ lại, ta bảo vệ, ta tin tưởng. Hoặc là ví dụ như ta có cái địa vị, có cái quyền chức thì đó cũng chính là điểm mà ta ỷ lại, ta tin tưởng, ta nhờ cậy và ta chấp. Nên do đó, nó sẽ lần lần trở thành một cái tai họa một ngày nào đó chứ không phải là không đâu. Hoặc là ta có một cái lý thuyết, một cái lý thuyết nói sống
[6:16]trên đời mạnh được yếu thua, cho nên phải cố gắng sống là phải tìm cho được thế lực, tìm cho được sức mạnh. Thì nếu ta chấp vào cái lý thuyết đó thì cuộc đời ta sẽ đi theo hướng đó, là ta phải có sức mạnh để lấn hiếp được mọi người, để chiếm được ưu thế giữa đời và cho như vậy mới là thành công. Thì nếu ta chấp cái lý thuyết đó rồi, một ngày nào đó lý thuyết đó sẽ đem đến cho ta tai họa, mặc dù bước đầu có vẻ thành công. Giống như trong cái làng xóm vậy, có anh chàng đó ảnh có mạnh, ảnh mạnh rồi rồi ai cũng sợ, là ảnh có ăn hiếp cũng không ai làm gì được. Nên lần lần nó phát triển thành cái băng đảng rồi có nhiều tay
[6:52]chân bộ hạ, nhiều người để sai khiến, nó thành một băng nhóm. Băng nhóm nghĩa là xã hội đen lần lần, và anh thấy rõ ràng cái thành công của anh ngày hôm nay anh có nhiều thuộc hạ, nhiều mối làm ăn, nhiều chỗ để bảo kê là bởi vì từ cái ngày đầu mới lớn 17, 18 tuổi là bự, cao gần 2 thước, quánh ai cũng thắng hết, và anh nghĩ đúng trên đời này cái chân lý là người có sức mạnh và anh dựa luôn vào đó, anh chấp luôn vào đó, cho đến một cái ngày, một cái ngày có một người bắn anh một viên đạn chết tại chỗ liền, chỉ bởi vì trong một lần gây lộn cũng ỷ vào sức mạnh của mình ngang tàng, bướng bỉnh rồi chết vì cái ngang tàng, bướng bỉnh đó.
[7:28]Cho nên do đó là cái mà chúng ta bám, chúng ta chấp rất dễ trở thành một cái tai họa. Cũng giống như vậy, như biển là cái mà ta yêu quý phải không? Người ta thích đi tắm biển, nhưng rồi sao? Hơn 300.000 con người đã chết vì vì biển là vậy. Nên những điều mà ta yêu quý, ta cố chấp, ta nương tựa, ta tin tưởng, ta nhờ cậy, thậm chí ta thần tượng coi chừng vẫn có thể sụp đổ như thường, vẫn có thể sụp đổ như thường. Do đó, cái đạo lý vô trú là một đạo lý cảnh tỉnh hết sức lớn cho cuộc đời chúng ta, cho đời sống của ta và trong cái sự tu tập của ta. Đầu tiên cái điểm mà ta nương tựa, ta ỷ lại, ta cố chấp, ta bảo vệ là điểm làm cho ta thành công,
[8:12]nhưng mà nếu ta không biết vô trú thì cũng chính điều đó sẽ làm cho ta thất bại. Như một người có bằng cấp cao cũng vậy, ví dụ bằng cấp tiến sĩ, đi đâu cũng nghĩ mình là tiến sĩ thì sau này cũng chính cái bằng cấp đó vùi dập ta tan nát luôn, sẽ thất bại vì điều đó luôn. Có nhiều người cũng vậy, nghĩa là bữa trước là trúng 20 tờ vé số độc đắc nhưng mà gặp lại 6 tháng sau không còn đồng nào, thậm chí nhà bán mất luôn. Quý Phật tử gặp chưa? Có không? Gặp mấy người trúng số rồi sau này mất sạch luôn, mất còn nhiều hơn cả số tiền mình có trước đó nữa. Khi ỷ lại cái mình có rồi thì thật là tai họa. Thật ra có hai loại mà ta an trú:
[8:52]một loại bấp bênh và một loại bền vững. Có cái loại ta an trú nó mong manh lắm, an trú ít bữa đổ vỡ liền, nhưng có những loại mà ta an trú thì nó rất là bền, nó sẽ giúp cho ta đi được lâu dài trên cái cuộc đời này. Hai loại: một loại bấp bênh, một loại bền vững. Loại nào thì bấp bênh và loại nào thì bền vững? Cái loại bấp bênh là cái loại gì nó trên ngọn á thì nó bấp bênh, còn cái gì mà dưới gốc á thì nó sẽ bền vững. Cái gì là ngọn và cái gì là gốc? Cái ngọn, cái gốc là chúng ta dựa trên nhân quả. Ví dụ bây giờ nè, tiền bạc là ngọn hay gốc? Sự giàu sang là ngọn hay gốc? Tại sao là ngọn? Bởi vì đó là cái cái quả báo, phải không?
[9:37]Nhờ trước đây mình có bố thí, bây giờ mình mới có giàu sang. Cho nên tiền bạc thuộc về giàu sang là thuộc về ngọn. Mà nếu ta an trú vào cái giàu sang là ta an trú trên ngọn. Thì sao? Bấp bênh hay bền vững? Bấp bênh. Nhớ như vậy. Còn bây giờ an trú lại, ngược lại cái gốc. Tức là an trú vào hạnh nguyện hay bố thí hay giúp đỡ người khác, đó là an trú vào cái gốc thì bền hay bấp bênh? Bền vững. Cho nên bây giờ chúng ta so sánh hai người. Một người hỏi: "Điều mà anh nhờ cậy, anh an trú là điều gì?" Ông kia chỉ vào cái villa biệt thự của ổng. Ổng nói: "Đây là căn nhà và hai chục tỷ đồng nằm ở trong căn
[10:16]nhà này, cất trong nhà này." Như vậy ổng an trú trên cái cái ngọn thì không bao lâu sẽ tiêu. Gặp một người khác, mình hỏi: "Điều gì anh an trú, anh nương tựa, anh nhờ cậy?" Thì ổng đưa hai bàn tay ra, ổng nói rằng đôi bàn tay hi sinh giúp đời, trái tim thương yêu cuộc đời. Thì người này bền không? Sẽ rất bền, sẽ không bao giờ gãy đổ và chết rồi sẽ lên một cái cõi sung sướng hơn để sống luôn. Bởi vì an trú nhằm cái gốc cho nên rất là bền. Và như vậy, chúng ta thấy là có hai loại để an trú. Một loại an trú vào đó, chúng ta sẽ khốn đốn sau này vì những đó là cái ngọn. Ví dụ một người tự hào vì cái chức của mình
[10:56]thì đó là an trú ngọn, sau này sẽ mất chức. Một người chỉ vào cái đầu mình: "Cái đầu tôi là đầy tài năng, đầy trí tuệ" thì sau này sẽ mất trí liền. Một lúc nào đó lẩn trí không còn nhớ gì hết. Còn người nào đó hỏi: "Điều gì anh nương tựa?" Nói chỉ: "Ông cậu tôi làm phó thủ tướng." Thì qua bữa sau ông phó thủ tướng ổng bị tai biến mạch máu não, nằm một chỗ ổng nghỉ luôn. Tức là cái gì mà ở trên ngọn rất là bấp bênh, rất là bấp bênh. Nhưng mà nếu người nào hỏi điều họ an trú cái gì: "Dạ, tôi an trú trên cái lòng tôn kính Phật. Tôi an trú trên cái lòng thương yêu con người, trên cái tâm khiêm hạ.
[11:31]Và cả cuộc đời tận tụy đi giúp người hoặc là những lúc thanh tịnh êm vắng, tôi lặng lẽ bắt chân nhiếp tâm trong thiền định." Thì cái an trú đó là an trú nơi cái gốc thì mình biết người này còn sẽ đi rất lâu, tiến rất xa và cuộc đời người này sẽ được nhiều hạnh phúc. Bởi vì họ biết an trú cái gốc. Và như vậy, chúng ta sau khi phân tích cái ngọn, cái gốc rồi thì chúng ta đều muốn an trú vào cái gì? Vào cái gốc phải không? Tức là sự tu tập, những cái công đức ta làm được thôi. Chứ bây giờ hiểu ra rồi thì những điều chúng ta đang có được như là tiền bạc, danh vọng, địa vị, sự khôn ngoan, bằng cấp, nhà cửa, gia đình, gia thế.
[12:07]Giờ mình hiểu ra mình mình không ỷ lại vào điều đó nữa vì mình biết: "Ồ, như vậy những điều đó là ngọn. Điều đó là cái quả báo. Nó là ngọn nên không nên an trú, không nên chấp vào đó." Có cũng không nên chấp. Ví dụ bây giờ mình giàu, mình đi xe hơi, mình nhà lầu, từ đây mình nhìn cái nhà lầu, cái xe hơi đó bắt đầu lòng mình không dám ỷ lại nữa. Mình nghĩ một lúc nào nó bay theo sương khói liền, không an trú vào đó nữa. Hoặc bây giờ mình có cái bằng tiến sĩ thì mình nghĩ cái bằng tiến sĩ này không dám an trú nữa, mà không biết lúc nào cái tài năng mình mất. Hoặc là một người có sức mạnh vô địch
[12:37]là hít đất được 5.000 cái ví dụ vậy, giờ không dám an trú nữa. Bởi vì những tai họa bất ngờ vẫn có thể lấy đi mất tất cả. Giờ hiểu đạo rồi không an trú nơi cái ngọn, không an trú nơi cái bấp bênh, mà từ đây chỉ an trú nơi cái cái bền vững là gặp con người mình cẩn thận, mình biết tôn trọng người đó, mình biết yêu quý người đó, tử tế với người đó vì đó là cái gốc. Rồi ví dụ đối với Phật pháp, mình hết lòng mình hộ trì, mình tu học. Thì đó là mình an trú nơi cái gốc. Vì như vậy mình hy vọng rằng sẽ bền hơn. Đó là người tỉnh, người hiểu được vấn đề kể từ ngày hôm nay khi chúng ta nói chuyện với nhau về đạo lý vô trú.
[13:14]Tuy nhiên, cái tâm lý con người á là thường bị an trú vào cái ngọn. Đó là cái tâm lý tự nhiên. Cho nên chúng ta khó thoát khỏi cái ngọn để mà quay về an trú nơi cái gốc lắm. Đa số chúng ta đều bị như vậy. Cho nên chính cái khó đó mới gọi là cái tu. Giờ giữa hai người bây giờ chính mình thôi, đừng nói ai. Ví dụ như là cách đây 20 năm mình là một người thường xuyên vào chùa công quả nè. Mình là một người hay đi giúp cái người nghèo nè, vân vân. 20 năm trước, cái ngày hôm nay tự nhiên nhà cửa mình được cao rộng, mình khá giả lên. Lúc đó bỗng nhiên mình quên nha. Bây giờ hỏi cái điều gì làm mình vui sướng,
[13:57]mình tự hào thì mình không còn nhớ là những ngày tháng vất vả, cực khổ mà đi chở từng bao gạo như tới giúp người nghèo, mình quên. Mà chỉ còn điều gì làm mình tự hào? Mình nói ngày hôm nay mình được nhà cao cửa rộng. Quên liền, quên cái gốc liền mà thường tự hào vì cái ngọn, cái quả báo mình đã có. Đây là cái tâm lý tâm lý tự nhiên. Chính vì là tâm lý tự nhiên nên bây giờ kêu mình lật ngược lại: "Đừng ỷ vào cái ngọn nữa, hãy quay lại cái gốc. Hãy vui vì 20 năm trước mình lặn lội đi nơi này nơi kia giúp người. Hãy vui vì điều đó đi. Đừng vui vì ngày hôm nay mình có tài sản lớn." Chúng ta khó làm.
[14:32]Chúng ta khó làm mà chính cái khó đó mới gọi là tu. Chứ nếu tu mà dễ thì không ai tu làm gì. Phật tử nhớ điều đó. Sở dĩ gọi chúng ta phải tu bởi vì điều đó khó làm. Nói: "Tôi tự hào vì 20 năm trước tôi chở từng cái bao gạo đi về chùa xa tôi cúng dường quý thầy, quý cô. Tôi chở từng cái cái quầy chuối, từng trái đu đủ tôi lại tôi giúp cho cái người nghèo bên làng bên kia." Thực ra kêu mình tự hào điều đó, kêu mình vui vì điều đó, mình không nhớ, nhớ mơ mơ. Mà bây giờ nói vui vì điều gì? Nói: "Ngày hôm nay tôi có được chiếc xe hơi, xây được cái nhà lầu, con cái học nên người hết rồi." Vui vì điều đó thôi.
[15:09]Bắt mình thôi: "Anh đừng vui vì điều đó nữa! Anh hãy vui vì 20 năm trước mà anh anh có cái hạnh nguyện bố thí á, và ngày hôm nay anh tiếp tục làm điều đó giùm." Tự nhiên mình ngờ ngợ, bắt mình nhả ra cái tâm, buông ra đi, cái tâm mà vui vì cái thành tựu, cái quả báo mình, mình không làm được. Không làm được, rất khó. Phải bỏ đi để quay lại 20 năm trước mà từng cái bố thí chút chút mình biết làm. Quý Phật tử thấy có đúng không? Nhìn lại tâm mình thấy có đúng không? Rất đúng phải không? Rất đúng. Đúng là mình dễ vui vì cái quả báo mình có được chứ mình không bao giờ nhớ lại là mình vui vì cái việc phước mình đã làm từ xa xưa.
[15:46]Cho nên ngày hôm nay chúng ta học cái đạo lý vô trú của Phật là để Phật nhắc cho ta cái điều này: là hãy an trú vào cái gốc chứ đừng an trú vào cái ngọn. Những điều mà ta thành tựu được, ta có được, ta vinh quang được thật sự là cái ngọn. Mà nếu mình dại khờ mình chấp vào đó, mình ỷ vào đó, một ngày nào đó mình sẽ mất hết. Còn nếu ai biết khôn, tức là ai biết tu, ai biết nghe lời Phật dạy á, dù mình có được cái vinh quang trong tâm vẫn buông, không chấp, không giữ, mà chỉ lo an trú vào cái việc công đức để lo làm tiếp tục mà thôi. Thì người đó là người đúng là đệ tử Phật, sẽ có được cái kết quả lâu bền về sau này, ở cõi này và nhiều kiếp sau nữa.
[16:30]Vậy. Nên cái cái bước ban đầu của sự tu tập á, chính là gì? Chính là khi mình có quả báo tốt mà không chấp giữ, không ỷ lại. Đó là cái bước căn bản để tu hành. Chúng ta nhớ lại, mà cái này nó rất là trừu tượng, khó nhìn thấy. Mình vui vì mình có chiếc xe hơi, mình vui vì mình có cái nhà lầu, mình vui vì con cái mình đỗ đạt, mình vui vì mình lên chức thì những cái vui đó không ai gỡ ra được hết. Vậy mà Phật bắt mình gỡ ra. Phật bắt mình gỡ cái vui đó ra, bỏ đi. Con mình thành công, thi đậu cao, không vui, mà nghĩ tới những đứa trẻ hàng xóm khác tại sao nó chưa có thi đậu. Mình lên chức, mình vẫn không vui, mà chỉ lo cho còn bao nhiêu người dưới mình họ
[17:15]vẫn chưa thành đạt, bao nhiêu đời sống người dân vẫn còn chưa được sung sướng. Hoặc là mình xây được cái nhà lầu cao, không vui, mà chỉ lo cho những người nghèo, mái tranh vách đất vẫn chưa có chỗ ấm êm, vân vân. Thì cái người như vậy đó mới là người biết tu. Mà đây là điều rất khó. Không bắt mình làm cái gì vất vả, chỉ kêu tâm mình gỡ ra khỏi cái vui của mình đang chấp thôi. Dễ không? Dễ không? Khó, mà khó mới là mới là tu. Nhớ như vậy. Nên từ hôm nay, cái tu này nó thầm thầm, kín kín, bí mật và khó khăn nhưng mỗi người phải tự thắp đuốc lên mà đi, không ai nhắc mình được. Không có ai nhìn thấy cái chấp của mình trong tâm để kêu:
[17:55]"Nè nè nè, đừng chấp nha, gỡ ra giùm!" Họ không thấy, phải tự mình thấy thôi. Hôm nay vì mình nhìn gương bỗng nhiên mình thấy mình đẹp ra, mình thoáng thấy vui, ngừng lại liền. Không vui vì cái này, vì cái này là ngọn, vì cái này là quả báo. Tức là do trước đây mình đã có phước, bỗng nhiên hôm nay mình uống được trúng thuốc, bỗng nhiên mặt mình đẹp hồng hào ra, sáng sủa ra, à nhưng mà biết rồi không vui. Rồi vân vân, hoặc là có những cái may mắn dồn dập tới cuộc đời mình, mình tính vui mà sực nhớ lại cái đạo lý vô trú của Phật, buông niềm vui, bỏ niềm vui đó xuống để tiếp tục sống một đời khiêm cung trở lại.
[18:32]Thì cái mình nhìn thấy trong tâm mình, vui vì cái ngọn, ỷ lại vào cái ngọn, chấp vào cái ngọn, tự mình phải thấy, tự mình phải biết và buông đi, không chấp giữ nữa. Cái đó khó không? Khó lắm nha! Khó lắm nha! Và đó là dấu hiệu của trí tuệ. Cái người tu có trí tuệ hay không là làm được điều đó đó. Thấy được cái vui, cái chấp của mình, bỏ đi. Chứ tới chỗ này rồi không ông thầy nào nhắc mình được hết, không ông thầy nào nói được. Ví dụ mình sừng sộ lên mình cãi lộn thì người ta còn thấy nè, còn nhắc. Có người huynh đệ nhắc: "Nè, đừng sân, đi chùa đừng sân." Rồi cái đi lên xe cái mình liếc qua liếc lại,
[19:08]chỗ ngon nhất mình tọt vô ngồi, có người kéo ra: "Nhường cho cái bà già đi mà." Tức là những cái đó đó, người ta còn thấy, người ta còn nhắc mình. Nhưng mà cái mình thành công mà mình chấp bí mật trong đó, mình vui về cái đó, không ai thấy và sẽ muôn đời không ai nhắc. Và chính vì cái không ai nhắc này nên chúng ta lún sâu nó, chúng ta chấp sâu trong đó cho đến cái ngày đau khổ nó tới với chúng ta. Rồi lúc đó mình hối hận mà cũng chẳng biết vì sao, bởi vì cái này nó quá vi tế. Tu tới chỗ này nó quá vi tế. Nhưng mà mình là đệ tử Phật, mình phải làm được điều này. Phải làm được điều này. Nên nhìn ra cái mình đang chấp,
[19:43]cái mình đang vui, cái mình đang nắm giữ, phải bỏ đi. Quý Phật tử cố gắng nha! Cố gắng, cố gắng, không phải dễ đâu. Bây giờ tiến cao hơn, theo tinh thần của kinh Kim Cang, là hồi nãy chúng ta nói đó, mình không chấp vào cái quả báo mình có được rồi, mình chỉ an trú vào cái nhân lành mà mình gieo thôi phải không? Tức là mình tôn kính Phật, mình bố thí cho con người. Những cái điều đó là mình an trú, mình được quyền vui, mình được quyền tự hào. Nhưng bây giờ tiến thêm một bước nữa, kinh Kim Cang không cho mình tự hào vì điều đó luôn, không cho mình chấp công luôn. Ví dụ như cái chùa cất cái mình vét nhà mình được hai chục
[20:20]triệu mình tới mình cúng thầy, số tiền nó không phải nhỏ. Mà cũng mồ hôi nước mắt mới được hai chục triệu đem đến cúng. Nhưng mà Phật bảo mình quên liền việc đó, không được nhớ tới. Tức là làm điều lành chưa có quả báo mà ngay cả cái điều lành, cái nhân lành mình làm được Phật cũng yêu cầu mình không được chấp, không được nhớ, không được tự hào vì nó luôn. Thì như vậy cái người này mới có thể giải thoát được, à. Tức là hồi nãy á, chúng ta nói đừng an trú về cái bấp bênh, những cái ngọn, cái quả báo vì nó sẽ mất, nên an trú vào cái cái gốc. Khi an trú vào cái gốc thì chúng ta sẽ làm được nhiều việc lành và chết chúng ta
[20:56]sẽ sinh vào những chỗ lành, đầu thai lại mình sẽ vào cái chỗ rất vinh quang. À, nhưng mà luôn luôn luân hồi hoài, không bao giờ hết luân hồi. Khi chúng ta an trú vào cái gốc, tức là điều lành mà mình làm được mà mình an trú thì mình sẽ được hưởng quả báo rất lâu rất dài, nhưng luân hồi hoài không bao giờ giải thoát. Thì kinh Kim Cang mới dạy mình một điều là ngay cả điều lành mà mình làm được xin bỏ luôn giùm. Không chấp, không giữ luôn, không chấp công luôn, không vui vì những điều lành mà mình làm được, không tự hào vì những điều lành mà mình làm được luôn thì người như vậy mới có thể giải thoát được.
[21:30]Đây là một bước còn cao hơn nữa. Tức là bây giờ mình giàu, mình không chấp cái giàu là một người vĩ đại rồi, người này theo được lời Phật dạy. Vậy mà cái người mình đem công, đem của mình giúp người khác mà quên luôn, không chấp luôn, không vui luôn thì người này là bậc thánh. Đây là bậc thánh của sự giải thoát. Đây là một bước tiến rất là cao trong cái sự tu tập. Đây là cửa ngõ của Đại thừa Phật giáo. Mà dễ làm không? Rất là khó làm. Bởi vì sao? Bởi vì mình tốn công, tốn của. Đồng tiền là liền khúc ruột mà. Mình móc ra khỏi túi mình một trăm ngàn thì tự nhiên nó có sợi dây keo nó muốn mình nhét vô trở lại, phải không?
[22:09]Gặp thầy cái thò tay vô móc cái tính cúng thầy hai trăm ngàn, móc vô có cái keo nó rút nhét vô lại. Cái tui móc móc móc riết còn được có một tờ hai chục ngàn thôi thầy xài đỡ. Không biết cái gì nó kéo lại. Thôi thầy thông cảm. Cho nên cái người mà móc tới năm trăm ngàn, một triệu, hai triệu cúng chùa mình mình dễ nhớ hoài, phải không? Hoặc là có một lần nào đó, có một cái người đi đi đường cái họ bị bệnh, cái mình mình ghé ngang mình chở họ đi vào bệnh viện, cái mình đi về công việc của mình bị trễ nải bớt nhưng mình đã cứu được người đó qua cơn nguy hiểm, mình nhớ hoài, nhớ hoài, vì mình phải tốn công tốn thời gian, mất sức.
[22:43]Thì những việc đó mình nhớ hoài. Nhưng mà Phật dặn mình đừng nhớ, quên đi, đừng chấp công. Như vậy mới giải thoát được. Nên cái đạo lý vô trú mà tới cả cái chỗ gọi là cái bền vững mình cũng không chấp luôn thì mới có thể giải thoát được. Đây là giáo lý rất là khó làm, khó làm. Rồi cái tiến xa hơn nữa là cái người mà nhiếp tâm trong thiền định. Là khi chúng ta bắt chân ngồi giống như Phật, chúng ta lắng hết vọng tưởng của mình không suy nghĩ gì nữa, tâm nhập định từ từ vào những cảnh giới tâm linh sâu thẳm, vĩ đại hơn lần lần. Cái chỗ này thật ra khi mình ngồi thiền mà tâm hết vọng tưởng, thanh tịnh rồi thì coi như ai cũng vui hết.
[23:20]Vì đây là bước đầu mình xa lìa thế gian, mình đi vào cái cõi giới khác, đi vào cái chỗ thanh tịnh để làm thánh. Nhưng không ngờ không đơn giản, không đơn giản như vậy. Khi mà vọng tưởng lắng xuống, tâm mình thanh tịnh thì bí mật trong sâu vô số những cái ý niệm tự khen chính mình. Nghĩa là ví dụ mình có cái máy đo hoặc là mình có thiên nhãn mình nhìn vô tâm người đó, mình thấy tâm người đó không suy nghĩ nữa. Rồi mình thấy là tưởng vậy là yên rồi gì, không. Nhưng mà nếu mình nhìn xuyên sâu vô trong nữa thì vô số những ý niệm khởi lên tự khen mình. Là à, mình đã vào định được rồi, thanh tịnh rồi, mình đã thấy đạo rồi, mình làm thánh rồi.
[23:59]Tức là vô số những ý niệm bí mật, bí mật tự khen mình. Mà nhiều khi chính người tu không tự biết luôn, không tự biết. Và đây là cái điều cản trở, phá hoại làm cho người đó sau này sẽ đổ vỡ công phu thiền định, tâm loạn trở lại, không thanh tịnh được nữa và dĩ nhiên không giải thoát. Đó là lý do tại sao có nhiều người tu thiền, tu được một bước lui hai ba bước luôn. Chính vì vừa tiến một bước, vô số ý niệm tự khen mình khởi lên mà không thấy. Đây cũng là chỗ chấp, Phật gọi là có sở đắc, có tâm sở đắc hay là có an trú vào cái định của mình. Có chấp vào cái định của mình, mà mình nói cho trắng ra chính là
[24:36]bí mật tự khen cái định của mình thì sẽ mất cái định luôn. Dễ sợ như vậy. Nên do đó, cái người tu tập thiền định mà khi nhiếp tâm được vào định rồi, bắt đầu yêu cầu coi chừng cái tâm tự khen mình. Vì tâm này mình không thấy, không thấy. Nó cứ bí mật nó cứ tự khen mình hoài, tự khen âm thầm âm thầm tự khen mình ở trỏng á. Nghĩa là mình không thấy rồi, người ngoài nhìn vô cũng không thấy luôn. Nhưng mà nó vẫn tồn tại và nó phá tan mọi công đức lành của mình. Nên vì vậy tu mà tới mức độ này thì phải hết sức là lạy Phật sám hối cầu Phật gia hộ, lạy Phật gia hộ cho con để con khám phá được cái tâm tự khen con,
[25:15]con phá hủy con trừ diệt được những tâm tự khen con để con có thể tiến tu được. Vì nếu mà cái tâm tự khen lấy chính mình mà tồn tại hoài thì mình không vào định được sâu. Đây là cái bước rất là khó và rất đáng quý. Cái việc mà chiến đấu với ý niệm mà tự khen mình á là cuộc chiến đấu vất vả lâu dài vô lượng kiếp về sau luôn. Hết kiếp này qua kiếp khác, kiếp khác nữa, kiếp khác nữa, vì ngày nào mình còn tu, mình chưa chứng A-la-hán, chưa thành Phật thì ý niệm tự khen bí mật luôn luôn tồn tại. Và người nào nói là khi vào được định rồi, tiếp tục đi săn lùng cái ý niệm tự khen mình, đó là người đáng quý trên cuộc đời này.
[25:53]Nếu mình gặp ai mà mình biết rằng người đó có cái ý có cái tâm vất vả, lùng sục, diệt trừ cái tâm tự khen chính mình, người đó mình nên quỳ xuống nên đảnh lễ họ. Bởi vì thật sự người đó sẽ làm thánh, nếu bây giờ chưa làm thánh, tương lai sẽ làm thánh. Vì cái tâm tự khen mình là cái tâm cực kỳ vi tế, cực kỳ nguy hiểm, mà người nào nhìn được bản chất của nó, diệt trừ nó, đó là người rất đáng kính giữa thế gian này. Giờ quý Phật tử ráng đi hỏi nha. Quay qua quay lại đi hỏi coi, nếu ai mà biết diệt trừ được cái tâm tự khen mình, người đó là vị thánh giữa thế gian này. Dù có khi là người đó chưa hiện tướng nhưng đó là một vị thánh. Bởi vì sao?
[26:30]Bởi vì cản người ta không cho người ta làm thánh cũng là cái tâm tự khen mình, mà gỡ được cái tâm tự khen ra, đó chính là con đường để làm thánh mai sau. Là vậy, ừm. Cho nên những điều gì mà ta làm cho mình được an vui, được lợi ích thì mình phải nhận ra để mình không an trú, không chấp vào đó. Ví dụ mình đẹp trai thì xin đừng chấp vào cái đẹp trai đó. Mà cái nhan sắc mình dễ bị chấp lắm. Mình học giỏi, xin đừng chấp vào cái đó. Quý Phật tử lỡ mà mình nói chuyện đạo hay, Phật tử khen, nói: "Trời ơi, gặp cái cô đó giống như gặp quý thầy, cô nói chuyện đạo hay ghê." Thì xin đừng vui vì câu đó, đừng chấp vì câu đó.
[27:11]Hoặc là mình hát hay, đừng chấp vào điều đó. Mình biết làm văn làm thơ giỏi, đừng chấp vào nó. Mình mạnh khỏe, ăn hay nói giỏi, mình liếc ai một cái là người ta rụng rời, bủn rủn tay chân, đừng chấp vào cái đó, vân vân. Tức là cái gì mà mình ưu điểm, đừng chấp, đừng vướng vào nó. Phải nhìn cho ra, phải nhìn cho thấy những điều đó. Nhìn cho thấy những điều đó để mà buông xả hết. Vậy từ đây quý Phật tử xét lại coi mình có cái ưu điểm gì mà đừng có chấp, tự mình nhìn ra nha. Hễ ai khen mình điều gì hay tự mình thấy mình có điều gì hay thì hãy buông điều đó ra, đừng chấp, nha. Sử dụng nó như một phương tiện để đem lợi cho cuộc đời,
[27:51]chớ đừng chấp ở nó, cho nó là cái trang điểm cho mình để làm khoe khoang, để thấy mình hơn người khác là sai lầm. Cũng vậy, có những quan điểm, có những triết thuyết mà nhiều khi chỉ có giá trị một thời rồi từ từ cũng phải thay đổi với chỉnh sửa. Ví dụ như vì nói về chính trị, vào thời xưa thì quan niệm vua là thần thánh, cả đất nước là của vua nên gọi là chế độ quân chủ á, vua làm chủ. Tại sao vậy? Nó có lý do để xuất hiện cái triết thuyết đó chứ không phải tự nhiên. Là vào thời xưa có những vị vua như thần thánh thật sự á. Và cái phước họ quá lớn, họ cai trị một giang san lớn như vậy, nắm quyền lực và họ biết được nhiều chuyện,
[28:29]cực kỳ sáng suốt, họ như một vị thánh nào đầu thai xuống để làm vua á. Nên từ đó cái người ta tin tưởng và đặt hết cái đất nước này vào tay của ông vua đó. Nên nó xuất hiện cái triết thuyết vua là thiên tử, là con trời, gọi là thánh thượng. Kêu vua mình thôi "Muôn tâu thánh thượng", nhớ không? Thánh thượng là coi như ông thánh, bởi vì ông vua ổng làm thánh thật sự chứ không phải không đâu. Nhưng mà rồi sau đó làm sao? Bắt đầu nó không hợp thời, bởi vì có những ông vua cũng hôn ám, làm khổ dân. Chính vì vậy người ta mới thay đổi, từ một chế độ quân chủ người ta đổi qua là dân chủ, là thôi, đất nước này của dân, giao dân làm chủ cho nó xong, đổi ngược lại.
[29:06]Nhưng mà rồi dân chủ ổn không? Cũng không ổn. Tại vì sao? Tại vì ý kiến đa số chưa phải là ý kiến đúng. Tại sao vậy? Bởi vì những điều mà chính xác nhất, Đúng đắn nhất, thật sự là chỉ được nhận ra bởi một vài người cực kỳ giỏi, còn đa phần quần chúng nhìn không ra. Nếu mà lấy ý kiến quần chúng để trưng cầu á, thì chúng ta chỉ nhận được những ý kiến thường thường, tầm thường, bình thường thôi. Bởi vì đa phần người ta không giỏi, cái người giỏi thực sự chỉ là một số rất ít. Mà cái số rất ít đó đi bỏ phiếu để chọn ý kiến thì người đó năm ba lá phiếu, còn lại mấy chục triệu lá phiếu là những ý kiến tầm tầm, thấp thấp á.
[29:44]Cho nên nếu mà nói là lấy dân làm chủ, dân quyết định, chúng ta sẽ thấy nhiều lần dân đã quyết định sai trong lịch sử thế giới và ngay bây giờ cũng vậy. Có lần một đất nước đó, dân bầu lên cho một tay độc tài khét tiếng luôn. Bầu lên xong nó đem quân đánh khắp nơi luôn. Là dân vẫn bầu sai như thường vì theo cảm tính. Do đó, những nhà chính trị họ biết cách để mà làm cho dân theo ý của mình. Tại vì biết dân thường thường không có phải luôn luôn quyết định sáng suốt đâu. Nên cái dân chủ cũng không phải là cái chân lý, không phải là chân lý muôn đời. Có lẽ là sau này thế giới sẽ tìm ra một cái thể chế chính trị ổn hơn,
[30:22]không phải quân chủ như ngày xưa cũng chẳng phải dân chủ bừa bãi như bây giờ. Cho nên quân chủ mấy ngàn năm coi như chân lý đã bị lật đổ biến thành dân chủ, nhưng mà dân chủ đến lúc nào đó người ta sẽ thấy nó vẫn có cái thiếu sót, người ta lại sẽ thay đổi nữa. Cho nên chúng ta đừng chấp cái gì là chân lý muôn đời. Hoặc như có người nói á: Con người ta phải có tự do, tự do là chân lý muôn đời, câu nói nó bậy á. Tại vì sao vậy? Tự do nó phải cân đối với đạo đức phải không? Cái người mà đạo đức nhiều á, người đó làm gì cũng không cũng không sao hết, bởi vì tự người đó biết điều đúng, điều sai, cho nên mình cho người đó tự do muốn đi đâu đi, muốn làm gì làm.
[30:56]Nhưng mà cái người không có đạo đức, mình phải kềm chế liền phải không? Đi đâu cũng phải kiểm soát á. Mới bước vô nhà mình phải coi chừng thấy nó chôm đồ bậy bạ. Hễ nó cầm con dao lên là không biết nó đâm ai. Còn cái người mà tốt, đạo đức mà muốn cầm dao làm cái đó thì chắc chắn họ cầm dao vô bếp gọt thức ăn thôi. Còn mà cái người xấu cầm dao lên không biết đi lụi ai. Cho nên chúng ta thấy không phải ai cũng được tự do. Người càng đạo đức mới xứng đáng hưởng được nhiều tự do. Cho nên có những cái quan niệm hiện nay thực sự đã sai lầm. Đến lúc nào đó thế giới cũng phải thay đổi nữa, chứ những điều hiện nay cũng chưa đúng đâu, chưa đúng đâu, ừ.
[31:31]Rồi cái tự do tín ngưỡng nữa vậy. Có người chủ trương đó là mọi tín ngưỡng phải được tự do. Cái này nó mới trật nữa à. Vì sao vậy? Bởi vì các tín ngưỡng nói ngược nhau hết trơn á. Có người nói đầu này, người nói đầu kia, mà ai đúng thì mới nên theo. Cái mục tiêu của thế giới là đi tìm chân lý, chứ mục tiêu của thế giới không phải là tôn thờ niềm tin. Cho nên trong cái luật pháp mà ghi là tự do tín ngưỡng là đã đặt sai cái mục tiêu của nhân loại. Bởi vì mục tiêu của nhân loại là đi tìm chân lý, chứ mục tiêu của nhân loại không phải là tôn thờ niềm tin. Mà nếu cho là tín ngưỡng nào cũng phải được tôn trọng tức là chúng
[32:10]ta đã đi sai mục tiêu của nhân loại là tôn thờ niềm tin. Trong khi mục tiêu của nhân loại là phải gì? Đi tìm chân lý, vĩnh viễn là đi tìm chân lý. Cái gì đúng thì được phép tồn tại, được phép phát huy, cái điều gì sai phải được hạn chế lại bớt. Hai ba cái tín ngưỡng nói ngược nhau thì cái tín ngưỡng nào đúng thì cho phát huy, tín ngưỡng nào nói trật yêu cầu dẹp bớt. Tại vì tín ngưỡng mà nói trật lôi kéo nhiều người đi theo khiến cho nhiều người đi vào sai lầm. Do đó, chúng ta đi sai cái mục tiêu của nhân loại là đi tìm chân lý. Nên ngày hôm nay vậy, chúng ta phải nói xác định lại mục tiêu của nhân loại là đi về đâu?
[32:43]Xin thưa đi tìm chân lý chứ không phải là đi tôn thờ niềm tin. Nên nếu nói tự do tín ngưỡng cũng không chắc đúng. Vì vậy, ngày hôm nay thế giới ai cũng nói là phải tự do tín ngưỡng, chúng ta chỉ cười rồi chúng ta báo cho họ biết một ngày nào đó thế giới phải thay đổi điều này. Phải thay đổi. Cho nên chúng ta thấy Phật dạy chúng ta vô trú là vậy đó, đừng chấp cứng vào một quan niệm, một triết thuyết nào hết, vì có lúc phải thay đổi. Luôn luôn thích ứng, cái đó mới là chân lý. Tuy nhiên, có những điều mà chúng ta an trú, an trú vĩnh viễn không bao giờ sai. Chúng ta vừa nói cái đạo lý vô trú nghĩa là đừng cố chấp, đừng đứng lại lâu, đừng bảo thủ điều gì hết.
[33:26]Nhưng mà chúng ta bắt đầu nói ngược lại, có những điều chúng ta an trú tuyệt đối sẽ đúng, luôn luôn đúng, đó là gì? Là vì thế này: Cái gì tương đối hay thay đổi á thì cái đó đừng an trú lâu, xài tạm không chấp thì được. Còn cái gì mà gọi là có giá trị tuyệt đối thì phải an trú mãi vĩnh viễn hết kiếp này đến kiếp kia, dù chết cũng phải bảo vệ cái đó. Mà làm được như vậy chúng ta có công đức lớn. Cái gì là tuyệt đối mà chúng ta phải an trú, chúng ta phải tôn thờ là cái gì? Là cái gì? Sự giác ngộ của Đức Phật. Sự giác ngộ của Đức Phật là điều tuyệt đối. Đó là điều mà chúng ta phải tôn thờ, chúng ta phải tôn kính hết kiếp này đến kiếp khác và nếu
[34:15]cần phải chết để bảo vệ, chúng ta vẫn chết liền không sợ, dám không? Dám không? Nhe răng cười.
[34:26]Cái gì tuyệt đối nữa? Luật nhân quả nghiệp báo, phải không? Cuộc đời phải thay đổi, người nghèo có thể giàu, người giàu có thể nghèo, người đẹp có thể xấu, người xấu có thể đẹp, mọi chuyện trên đời có thể thay đổi, nhưng cái quy luật mà chi phối mọi điều thay đổi đó là luật nhân quả là tuyệt đối không bao giờ sai. Thì đó là điều mà chúng ta phải phải tôn thờ, phải tôn trọng, phải tuân thủ, dù có chết cũng không đánh mất niềm tin này, được không?
[34:56]Nhe răng cười sợ quá à. Biết răng đẹp rồi nhưng mà hãy thề là sẽ làm được, dù chúng ta chết nhưng những điều tuyệt đối này chúng ta sẽ không bao giờ thay đổi, không bao giờ lấy ra khỏi trái tim mình, được không? Có mấy người ngậm miệng lại không cười nữa. Nha, phải như vậy. Hôm nay chúng ta nói với nhau một chút về đề tài vô trú để làm quà ngày xuân. À chúng ta mong rằng có những điều chúng ta phải vượt qua, đừng cố chấp, đừng bảo thủ, nhất là những cái ngọn. Mà cái gốc, tức là những cái nhân chúng ta gieo chúng ta cũng không chấp luôn thì chúng ta mới giải thoát. Tuy nhiên, có hai điều mà chúng ta phải an trú vĩnh viễn,
[35:37]thứ nhất là sự giác ngộ của Đức Phật và thứ hai là luật nhân quả tuyệt đối. Cho nên để kết thúc điều này chúng ta có bài thơ con cóc: Khi bàn tay nắm lại, bàn tay tự trói mình. Phải không? Nắm lại là tự trói lấy rồi. Khi bàn tay nắm lại, bàn tay tự trói mình. Khi một người đứng mãi, người ấy tự đóng đinh. Không vướng vào đâu cả, nhưng yêu thương mọi người. Không cần đông, thu hay hạ, xuân vẫn tràn muôn nơi.
[36:08]Nhưng mà Tết không chúc Tết rõ ràng thì sợ buồn, nên thôi bây giờ mình đọc bài thơ chúc Tết cho vui nha. Chỉ vì mai đã trổ hoa, chỉ vì chim én bay qua rợp trời, chỉ vì đông đã qua rồi, chỉ vì người đã nói lời yêu thương, nên mùa xuân rất vấn vương, gieo ngàn hạnh phúc khắp đường nhân sinh. Nguyện cầu Phật pháp xương minh, lòng người sáng tỏ, hành tinh đẹp ngời. Chúc nhau năm mới tuyệt vời, phước lành, sức khỏe, cuộc đời an vui. Đạo mầu bước tới không lui, Phật đà gia hộ độ người thành tâm. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.