[0:10]Cũng là một cái niềm vui khi hôm nay là gia đình Hiểu và Thương lên thăm chùa, thăm Thầy. Thì Thầy với cái gia đình Hiểu và Thương này cũng có nhiều cái nghĩa tình sâu nặng nhiều năm. Thầy nói nghĩa tình sâu nặng không biết có thiệt không. Tại Thầy thương mà không biết dưới có thương Thầy không, không biết. Thì những cái khuôn mặt thân quen mà từ lúc mà khoảng gần 10 năm trước Thầy đã từng gặp gỡ, đã trao đổi, đã nói chuyện, thì đã qua 10 năm, thì rất nhiều người trong gia đình đã thành đạt, đã bắt đầu tạo dựng được cái sự nghiệp của cuộc đời mình, đã đỗ đạt, thành công, vân vân. Đây là một cái niềm vui lớn đối với những người như Thầy.
[1:00]Và một cái điều mà Thầy phải nói rất là sung sướng, hạnh phúc là vì khi Thầy thấy có những người mà khi thành công về việc học như vậy, lại là một người có đạo đức, có cái lý tưởng sống, biết giữ được cái tâm hồn, tư cách của mình, nên Thầy tin rằng là khi mà các em làm việc như vậy, Thầy có cái niềm tin rằng thì các em sẽ đóng góp được nhiều điều tốt đẹp vào trong cái cuộc đời này. Vì có những điều như Thầy Thầy thì không có đi làm kinh tế, nhưng mà Thầy có cái thói quen hay quan sát cuộc đời, quan sát cuộc sống để tìm ra những nguyên tắc, những nguyên lý và đối chiếu với đạo lý của nhà Phật để Thầy đi tìm ra được cái cái cái lẽ phải của nó.
[1:55]Thầy hay quan sát như vậy. Và trong cái việc làm kinh tế đó thì Thầy thấy rằng là
[2:04]đa phần khi người ta bước vào cuộc đời để để đi làm ăn á, làm business á, thì người ta vì cái mục tiêu là lợi nhuận là quan trọng nhất, tức là make profit. Thầy hay vì vì thấy có cô Laura ngồi đó nên Thầy hay hay múa rìu qua mắt thợ một chút. Tức là đi tìm lợi nhuận là chính. Rồi cũng có những người, những nhà kinh tế thì chủ trương rằng trong khi con người ta đi tìm lợi ích cá nhân thì vô tình người ta đã đóng góp được cho lợi ích của xã hội. Đó là những cái chủ trương kinh tế của những nhà kinh tế học nổi tiếng John Adams hay vân vân. Nhưng nhưng mà thật ra thì nó không phải một chiều. Ví dụ như cái câu nói đó nó chỉ đúng, nghĩa là trong khi đi tìm lợi ích
[2:52]cá nhân, người ta đã vô tình đóng góp cho lợi ích của xã hội, câu nói đó chỉ đúng trong một xã hội có cái luật pháp ổn định, tốt, nề nếp, con người ta có cái chuẩn mực đạo đức nào đó để tuân thủ được luật pháp. Chứ còn nếu mà chỉ đi tìm lợi ích cá nhân, người ta rất dễ trở thành tội phạm. Vì sự ích kỷ, tham lam, sự hận thù, nóng giận, tự ái, ác độc của con người là vô tận. Đó là lý do mà chúng ta thấy có những cái tập đoàn tội phạm mafia đó chuyên buôn bán ma túy, kinh doanh những điều là ngoài luật pháp, illegal. Nên cái đi tìm lợi ích cá nhân không phải luôn luôn đã đóng góp cho lợi ích của xã hội, mà có nhiều khi đã phá vỡ xã hội.
[3:46]Thế thì cái việc mà các em có được cái kiến thức, có cái tài năng và có cái đạo đức thì chính là những nhân tố làm đẹp cho cuộc đời. Là sự thực là trong khi mình đi tìm cái cuộc sống, cái sinh kế, trong khi mình support myself á, mình đi cái, mình cái earn money cho cái living của mình, trong cái cuộc sống của mình, thì rõ ràng là mình đã đóng góp rất nhiều vào cho xã hội. Vì mình có đạo đức, nên yếu tố đó khá quan trọng. Thì những điều này thì chúng ta cũng đã trao đổi nhau rất nhiều mà Thầy chỉ nói nhắc lại một chút để nói lên cái niềm vui của Thầy thôi. Mà Thầy mong rằng làm sao cho đất nước Việt Nam
[4:30]nói riêng cũng như trên toàn thế giới nói chung là có nhiều người tuổi trẻ như vậy, giỏi giang như vậy, đạo đức như vậy để làm cho cái đất nước này hoặc làm cái hành tinh này trở thành một cái nơi tốt đẹp cho cuộc sống của con người. Ở đây chúng ta để ý thế này, con người ta chứ rất dễ bị bị nhiễm, bị thẩm thấu, là bị dễ bị ảnh hưởng bởi người khác á. Chứ con người nào mà đủ lập trường, đủ trí tuệ để đứng vững một mình mà đánh giá mọi điều khi mọi điều đó đến với mình, cái số người đó hiếm, hiếm. Đa phần chúng ta bị nhiễm. Ví dụ như chung quanh chúng ta người ta sống theo một khuôn mẫu vội vã, chộp giật, cạnh tranh, lần lần mình cũng trở thành như vậy.
[5:23]Rất ít người thoát khỏi cái sự mà vội vã, giành giật, cạnh tranh đó để đi tìm một cuộc sống an tĩnh, đi tìm một cái hạnh phúc khác, rất khó. Ở đây sự thật á thì Thầy cũng là những người đã qua cái tuổi trẻ và đang bước vào cái tuổi già. Dòm mặt Thầy thấy già hơn phải không? Già hơn 10 năm xưa, đúng không Lạc hả? Thấy không? Thủy Tiên đâu mất rồi? Thấy Thầy già hơn.
[5:57]Thì Thầy cũng vậy, cố gắng tìm hiểu đạo Phật, cố gắng tu hành và cũng cố gắng trao đổi với người khác. Và đôi khi Thầy gặp một vị nào đó Thầy có cái quan điểm để Thầy Thầy kính trọng. Mà có người thì Thầy kính trọng trọn vẹn, có người thì Thầy kính trọng hai phần ba, có người Thầy kính trọng phân nửa. Là họ cũng có những quan điểm hay, những vị tôn túc lớn, người đàn anh đi trước Thầy, còn người đàn em của Thầy thì chắc Thầy phải chờ đợi. Nghĩa là có hai hạng người: những vị tôn túc đi trước thì Thầy có những người Thầy rất kính trọng, nhưng có người kính trọng một phần; còn những người đàn em thế hệ sau của Thầy thì Thầy vẫn đang chờ đợi.
[6:42]Và Thầy hi vọng rằng 5 năm sau, 10 năm sau thì Thầy sẽ có những người đàn em xuất sắc hơn Thầy bây giờ để làm những điều lợi ích cho Phật pháp. Bây giờ nói những người đi trước Thầy mà để Thầy kính trọng thì bất ngờ. Thật ra thì có nhiều vị, ví dụ như Bác Hai Như Sanh ở dưới Hòa Hảo cũng là một người mà Thầy vô cùng kính trọng, và những vị tôn túc nổi tiếng của Giáo hội đã làm được nhiều điều tốt đẹp cho Phật pháp, cho cuộc đời, Thầy cũng rất kính trọng. Nhưng bất ngờ, bất ngờ lần Thầy đọc bài báo về đất nước Bu-tăn. Bu-tăn biết tiếng Anh đọc là cái gì ta? Bhutan hả? Ở phía đông bắc của Ấn Độ nằm trên Hy Mã Lạp Sơn.
[7:27]Tiếng đọc theo tiếng Pháp là Boutan, không biết tiếng Anh là Bhutan hay Bhutan? Bhutan hả? Dạ, thank you. Thì cái vị Quốc Vương này là một thiền sư, ổng ngồi thiền, ổng nhập định được và ổng có cái giống như có thần thông. Ổng rất hạn chế cái việc mà du khách đến với đất nước hoặc là đầu tư trong đất nước, mà những người sinh viên đi ra nước ngoài học là những người được chọn lựa thế nào đó mà khi học xong là về xây dựng đất nước, không có ngả lòng, giữ được văn hóa của mình. Mà trong đó có một câu nói mà Thầy Thầy vô cùng tâm đắc, cũng như là nể phục. Khi người nước ngoài hỏi ổng là cái tổng sản phẩm nội
[8:13]địa một năm của đất nước Bhutan này là bao nhiêu? Tổng sản phẩm nội địa, cái danh từ này chuyên môn của kinh tế, những ai học kinh tế tài chánh thì chắc biết, GDB á, GDP, Thủy Tiên rồi chắc biết hả con? Là chữ G là General phải không? Domestic Product, product, tổng sản phẩm nội địa. Thì cái đó nó là cái gì? Thì phải nói dài dòng, mà nhiều khi Thầy nói trật, tại vì Thầy cũng không phải chuyên sâu. Nó có hai cái là: tổng sản phẩm quốc dân và tổng sản phẩm nội địa. Thì người ta hỏi ổng là cái GDP là gì, tổng sản phẩm nội địa của đất nước Bhutan là bao nhiêu? Ổng trả lời rằng: "Chúng tôi không có cái tổng sản phẩm nội địa,
[9:03]mà tôi chúng tôi chỉ có cái tổng hạnh phúc nội địa, GDH". Nghĩa là General Domestic Happiness, chúng tôi chỉ có cái tổng hạnh phúc nội địa. Nghĩa là người ta muốn đánh giá một đất nước thành công, thịnh vượng, nghĩa là prosperous như thế nào, người ta dựa vào cái con chỉ số là tổng sản phẩm quốc gia quốc dân, tổng sản phẩm nội địa hoặc là thu nhập bình quân đầu người để đánh giá đất nước đó phát triển hay không, thì ông ông nói điều đó không cần thiết đối với đất nước chúng tôi. Vì cuộc sống cái hạnh phúc cuộc sống nó không nằm trên những con số đó, con số đó không nói được tất cả, mà cái quan trọng là cái hạnh
[9:46]phúc, dân tôi có hạnh phúc với cuộc sống của họ hay không. Nghĩa là có thể họ không có nhiều vật chất bằng các nước khác, nhưng lòng họ an vui, họ thương nhau, đủ. Khi thầy đọc cái bài báo đó, thầy nói đây là một sư phụ của mình, là sư phụ từ xa. Cái tên ổng thì nhớ là cái tiếng Bhutan thì thầy không biết đọc lắm, mà chắc thầy đọc đại không biết có đúng không, là cái gì Jigme Singye Wangchuck. Không biết cái tên không biết có đúng không. Cái tên ông ông vua đó, thầy rất nể. Mà đúng là một vị vua mà là một triết nhân, thì những người đất nước mà có một lãnh tụ như vậy, vừa là một lãnh tụ, vừa là một triết nhân thì sự phát triển thật là hài hòa.
[10:30]Dĩ nhiên cái vùng đó thì kinh tế không có mạnh, nhưng có một cái điều như là ông không chấp nhận cái việc xuất khẩu gỗ, mặc dầu ở nước ngoài đến yêu cầu vì rừng còn rất nhiều, và ông chấp nhận không có thu nhập cái khoản đó nhưng giữ rừng, bảo vệ thiên nhiên. Và ông trả lời rằng những cái lần mà Bangladesh, Ấn Độ bị ngập lụt tan tành hết, thì đất nước ông thoát nhờ giữ được rừng. Nên nói đó là một cái kết quả, còn nếu ông đã vì cái lợi mà cho xuất khẩu gỗ, thì có lẽ nó có cái giá phải trả là những thiên tai lụt lội ập xuống đánh vỡ đất nước ông thì cũng vậy thôi, cũng là đau khổ. Cho nên tìm được cái tổng sản phẩm nội địa nhưng
[11:20]mà đánh mất cái tổng hạnh phúc nội địa. Một triết nhân như vậy và điều đó làm cho thầy thầy nể phục, là tuy không gặp ông, không biết ông, ông không biết thầy, nhưng mà thầy thấy chỉ một điều nhỏ thôi đủ để thầy đánh giá đây là bậc thầy của mình. Đó, một con người như vậy. Vì thầy cũng có cái điểm giống giống là thầy nghĩ đạo Phật phải có cái gì nó áp dụng được trong cuộc sống này, chứ đạo Phật không phải là để chúng ta ngồi đó mơ mộng về một thế giới khác. Đạo Phật là cái cách để sống thực tế trong cuộc đời này mà làm cho chúng ta sống đẹp, sống tốt, mình thương yêu được con người, vượt qua được những đau khổ, chịu đựng được những
[12:05]nghiệt ngã của cuộc đời, những cay đắng, những cái khắt khe đó. Chúng ta hạnh phúc, chúng ta làm được cho người khác hạnh phúc. Cái đạo Phật phải như vậy. Thì ở đây, các em là những người tri thức, có học và có tư cách. Cho nên trong những ngày vui như thế mà rủ nhau lên chùa thăm thầy, nó là những cái thầy nói nó là những cái những cái mầm đầu tiên, những cái mầm đầu tiên. Dĩ nhiên không phải chỉ có nhóm mình, mình tin rằng nó sẽ có nhiều nhóm khác như vậy, mình tin như vậy. Nhưng mà mình thấy chưa nhiều lắm thì cũng coi như là các em là những người những cái cái gia đình này làm cái mầm, một trong những mầm đầu tiên nào đó
[12:55]để kêu gọi, để xây dựng, để làm gương cho một cái lớp trẻ mới xây dựng lại cái văn hóa, văn minh của dân tộc, là những người tri thức, giỏi, nhưng có đạo đức, có tư cách. Và như vậy, trong khi mình sống giữa cuộc đời, mình đem kiến thức, tài năng để phục vụ, để kiếm sống, kỳ thực mình đã gieo rắc vào đó nhiều điều tốt đẹp âm thầm. Đây là cái mà thầy thầy vui mừng, thầy vui mừng lắm. Mà thầy mong rằng là các em không có dừng lại, cái điều tốt đẹp này không đến nơi mình làm cái dấu chấm hết, không phải là một cái final point, một cái dấu chấm hết, mà nó chỉ là một dấu comma, dấu phết, rồi sau đó còn nhiều mệnh đề tiếp.
[13:49]Nghĩa là mình sẽ truyền đạt được cái kiến thức này, cái tài năng, cái đạo đức, cái tư cách này cho những người đàn em của mình và làm nó lan rộng ra, lan rộng ra để trong xã hội có nhiều người như vậy, vì như thầy nói lúc nãy người ta dễ nhiễm, dễ nhiễm. Nếu trong cái môi trường mà người xấu nhiều thì xã hội đó sẽ đi dần đến cái xấu rất nhanh. Mà cái xấu ở giai đoạn sau nó đi theo cấp số có thể cấp số nhân. Ví dụ như ở bước đầu thì trong mười người có hai người xấu à, một hai người xấu, thì bảy người thì tám người còn lại không có cái gì để giữ mình mạnh mẽ, thì cái xấu từ hai người này bắt đầu nó lan ra, lan ra.
[14:32]Thì nó lan theo cấp số cộng, chậm. Nhưng mà hễ nó đã lan đến được phân nửa rồi thì phần còn lại nó lan theo cấp số nhân. Mà có thể nó lan được đến tám chín phần rồi thì phần còn lại nó lan theo cấp số lũy thừa là mình buông xuôi tay luôn, là thế gian này thành địa ngục liền. Còn cũng vậy, nếu mà chúng ta có những người tốt mà những người này mạnh mẽ truyền cái tốt đi, chứ không dừng lại ở nơi mình, thì bắt đầu vậy, cũng bắt đầu những cái bước rất vất vả, cực khổ là cái người tốt cũng sẽ được lây lan, nhiễm với cấp số cộng chầm chậm như vậy. Nhưng mà nếu ngày nào đó, phân nửa cái xã hội này là người tốt
[15:16]thì bắt đầu cái số người tốt nó tăng nhanh theo cấp số nhân. Mà đến khi nào mà tám chín phần của cái xã hội này là người tốt thì phần còn lại nó được thanh toán rẹt liền theo cấp số lũy thừa là thế gian này trở thành thiên đường, heaven. Nên cái thiên đường này nó không phải do chúng ta mơ ước hoặc là cầu nguyện một cách thụ động, mà do sự nỗ lực của từng người từng người. Dĩ nhiên trong đó có sự âm thầm gia hộ của ơn trên theo cái tín ngưỡng mình. Nếu theo chúng ta gọi là Buddha, còn nếu theo Gloria gọi là Jesus Christ, phải không? Có sự phù hộ ở trên đó.
[16:02]Vì chúng ta hiểu được vấn đề như vậy, cho nên mỗi người trong chúng ta vậy phải rất là cố gắng. Ở đây là thầy thấy đang xuất hiện nhiều cái đoàn thể có tính cách tích cực là họ mặc đồng phục, họ đi hoạt động dã ngoại để có thể mà gọi là thu hút được cái giới trẻ thoát khỏi các cái sinh hoạt giải trí độc hại như là ma túy, mại dâm gì đó vân vân. Thì có nhiều đoàn thể cũng đang xuất hiện như vậy. Thì ở đây gia đình Hiểu và Thương này cũng như là một cái đoàn thể, nhưng mà mình không có cái hình thức, mình vẫn mặc cái quần áo bình thường, sống giữa cuộc đời lặng lẽ, nhưng cái trách nhiệm cũng không khác như
[16:51]vậy, là chúng ta phải tìm cách lôi con người về với ánh sáng. Vì sao vậy? Vì con người dường như hơi thích đi vào bóng tối. Trong bóng tối nó có cái gì nó mờ ảo, hấp dẫn, gợi mời, khơi gợi sự hiếu kỳ, tò mò mà người ta hay thích đi vào đó lắm, thích đi vào đó. Cho nên mình phải kéo người ta quay về với ánh sáng. Vì về ánh sáng mọi điều nó có vẻ nó trở nên rõ ràng, minh bạch, làm cho người ta nhiều khi chói chang, khó chịu, nhưng mà không ngờ sau đó về với ánh sáng rồi cuộc đời người ta sẽ an ổn, hạnh phúc. Thanh niên bây giờ cần điều đó. Nhưng thanh niên bây giờ hiện nay thì đi về bóng tối hơi nhiều
[17:38]vì trong đó có nhiều cái gì nó lạ lùng, nó quyến rũ gì đó. Nhưng rồi nó cuốn người ta đi vào sự vực thẳm luôn. Nên chúng ta phải từng con người từng con người, khi mà mình đã giữ được tâm hồn mình, giữ được cuộc đời mình, thì phải tìm cách giữ cho người khác, lôi kéo người khác về lại với ánh sáng, cũng để cho họ có được cái lý trí, họ tự giữ được cuộc đời họ như vậy. Lại có ai thắc mắc hỏi thầy là muốn kéo người ta như vậy cũng phải đi vào bóng tối kéo người ta ra không? Có ai thắc mắc câu đó không? Nhưng đừng có nghĩ rằng mình phải đi vào bóng tối mò mò mò đi tìm để kéo ra. Coi chừng cái đụng nhầm những cái trò gì ở trỏng cái
[18:21]ở trỏng luôn không đi ra lại tội nghiệp thầy. Thầy ngồi bên này thầy chờ. Cho nên đây là một lý tưởng. Nên hôm nay nói chuyện với nhau là là như những lần trước á thì thầy hay hay xây dựng, hay kêu gọi, hay đóng góp, hay trao đổi với các em về việc người để đi tìm một cuộc sống tốt. Nhưng ngày hôm nay thầy có vẻ hơi yên tâm hơn về các em và thầy muốn đặt lên vai các em thêm một cái gánh nặng, một gánh nặng, là các em hãy nhìn mọi người chung quanh mình để tìm cái xót cái xấu và mình biết mình phải làm điều gì đó để đem con người về với cái tốt nhiều hơn nữa. Đó là điều mà thầy thầy mong đợi, mà thầy thầy giao phó.
[19:11]Biết có ai đưa tay nhận không? Hay là chắp tay ra sau lưng?
[19:17]Những điều mà thầy nói các em có thông cảm không, có không? Có cảm thấy đó là một cái cần thiết, một cái lý tưởng, một cái sứ mạng của cuộc sống của mình trong cái quãng đời còn lại hay không? Có thấy không? Hơi ngán quá hả? Có ngán, có né không? Hay bây giờ đang còn bận phải đi đi chuẩn bị để mà xây dựng một tổ ấm? Có hai trái tim vàng trong một mái nhà tôn không? Hay còn phải lo bận tâm vì điều đó? Sự thực á là một người mà đi tìm hạnh phúc cho mình á thường thường là chỉ gặp đau khổ. Còn mà khi mình đi tìm hạnh phúc cho người khác mà trên đường đi lỡ mình có phải xây dựng gia đình tiến tới hôn
[20:03]nhân, thường cũng là một cuộc hôn nhân lý tưởng, đẹp, thường là vậy. Nên đôi khi chúng ta quên cái chuyện tình cảm riêng của mình mà cứ đi tìm cái đi tìm cái lý tưởng cuộc sống cho mọi người. Vậy đó mà lỡ khi nào vấp ngã bởi một sợi tóc trên đường vướng chân người thì cũng sẽ là một cái hôn nhân đẹp. Có ai bị vấp ngã bởi một sợi tóc mây của ai giăng trên đường chưa? Có chưa? Có ai giơ tay lên thầy coi thử? Nhưng mà nhớ mấy cô đừng có vấp tới mấy cái sợi tóc đinh nha, ngắn ngắn mà thấy rùng rợn lắm. Mà nhiều khi tóc mà vàng, tóc mà bây giờ mà mấy người mà nếu vướng phải sợi tóc, mình lượm lên mà đó là một sợi tóc đinh thì né.
[20:51]Sợi tóc mà cái khúc ở gốc nó đen mà khúc đầu ở ngoài nó nhuộm đỏ đỏ thì cũng tránh giùm thầy nha mấy cô. Thì trong cái vấn đề có nhiều vấn đề để chúng ta nói trong cuộc sống này, đó là cái điều thứ nhất thầy nói như vậy. Cái điều thứ hai thầy cũng muốn trao đổi một chút là vấn đề tâm linh. Thường thì khi chúng ta là Phật tử thì chúng ta có một cái niềm tin, có một cái ý thức phần nào đó về vấn đề tâm linh. Tâm linh thì có thể gọi là có hai lĩnh vực: Lĩnh vực thứ nhất á là có một cái thế giới siêu hình nó tồn tại độc lập với cái thế giới vật chất hữu hình này. Đó là cái vấn đề thứ nhất của tâm linh.
[21:34]Vấn đề thứ hai của tâm linh là nơi con người chúng ta, ngoài những cái khả năng của giác quan, của vật lý, cơ bắp, nếu biết khai thác, phát huy, tập luyện thì chúng ta cũng có thêm cái khả năng gọi là siêu nhiên, cũng gọi là năng lực tâm linh. Hiện nay thì trên thế giới họ bắt đầu nghiên cứu rất nhiều về lĩnh vực này. Có một lần thầy giảng trong bài kinh Tuệ Túc, bài kinh đó kể một câu chuyện đối đáp giữa một vị vua không tin nhân quả luân hồi, không tin thế giới siêu hình với một vị A La Hán xuất sắc. Mà mỗi bên đưa ra những lý luận rất chặt chẽ, rất là sắc bén, mà cuối cùng thì vị A La Hán đã khuất phục
[22:23]được vị vua, khiến cho vị vua đó bắt đầu tin được nhân quả, tin được có luân hồi, tin có thế giới siêu hình. Cái bài kinh rất là độc đáo. Và khi giảng bài kinh đó xong thì thầy có cảnh giác thế này: Thầy nói đất nước chúng ta sở dĩ lạc hậu vì năm sáu thế kỷ trước cuộc cách mạng của Hồ Quý Ly không thành công. Vì lúc đó nếu ông Hồ Quý Ly mà ổng giữ được cái độc lập đất nước, ổng áp dụng cái nền giáo dục cải cách cho học toán, học lý, dạy nghề thì ngày hôm nay mình đã trở thành một cường quốc. Nhưng tiếc rằng ông đã thất bại. Vì khi nhà Minh đưa quân sang đánh, lấy cái danh nghĩa là phù Trần diệt Hồ,
[23:12]người dân mình đã dại khờ tin theo và chỉ những chỗ đóng quân bí mật của nhà Hồ cho nhà Minh biết hết và nhà Minh nhanh chóng đập tan, tiêu diệt nhà Hồ. Và đất nước mình rơi vào nô lệ. Sau khi mà Lê Lợi giành được độc lập, mình vẫn đi theo lề lối cũ cho đến cái ngày Pháp sang đô hộ mình, mình mới mở mắt ra rằng cái nền giáo dục từ chương của mình đã không chịu đựng nổi trước cái sự xâm lăng của một đất nước mà họ có nền khoa học kỹ thuật quá tiên tiến. Nên chúng ta đã bị một nỗi nhục mất nước và đó là nỗi ân hận đến ngày hôm nay chúng ta vẫn là một đất nước lạc hậu, nghèo khổ so với nhiều quốc gia trên thế giới.
[24:00]Và thầy cảnh giác rằng năm thế kỷ sau chúng ta lại một lần nữa mang nỗi nhục nữa, nếu ngày hôm nay mình không bắt đầu bước vào cái sự nghiên cứu nền khoa học tâm linh. Các nước tiên tiến trên thế giới hiện nay như là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp, Đức đều bí mật có những cái bộ phận cơ quan nghiên cứu về tâm linh, năng lực siêu nhiên, thế giới siêu hình và họ lần lần tổng kết, thống kê được nhiều con số có ý nghĩa. Nhưng mà Việt Nam mình vẫn chưa nhiều lắm. Nhà nước có thành lập rồi những cơ quan nghiên cứu ứng dụng năng lực sinh học, UIA. Tuy nhiên vẫn chưa đủ mạnh. Và như vậy thầy nói năm thế kỷ sau, lúc đó nền văn minh của thế
[24:51]giới bước sang một cái lĩnh vực mới hoàn toàn mới mẻ là sao? Là lúc đó họ kết hợp được cái cái sự tiến bộ của vật lý, kỹ thuật với tâm linh để họ có những vũ khí mới, những cái kỹ thuật mới rất là đặc biệt thì Việt Nam mình vẫn tiếp tục lẽo đẽo đi ở phía sau nữa vì chúng ta không bắt kịp được, không chuẩn bị được ngay từ ngày hôm nay. Thì đó là vấn đề lớn, vấn đề lớn. Vì sao vậy? Vì vấn đề tâm linh nó không phải là vấn đề mê tín nữa. Mê tín chỉ là gì? Là tin một điều không có thật, không đủ chứng cớ. Còn ở đây tâm linh nó bắt đầu trở thành một hiện tượng khách quan có thật dù chưa chứng minh được hết,
[25:38]dù chưa tìm được hết những nguyên lý của nó, nhưng nó có thật. Nên các nước trên thế giới đã nhanh chóng tìm cách nghĩa là nghiên cứu để áp dụng liền. Vì hễ cái gì có thật là cái đó nó là điều đáng để chúng ta phải biết, nó là một điều đáng để chúng ta đưa vào thêm trong kiến thức của nhân loại. Nó quá quan trọng. Nhưng mà đất nước chúng ta chưa chuẩn bị đủ điều đó. Nên ở đây, hồi nãy thì thầy ý thứ nhất thì thầy muốn cho các em có thêm cái lý tưởng là làm sao truyền được cái văn hóa mới, cái lý tưởng cuộc sống, cái tư cách, cái đạo đức đi nhiều vào trong lớp trẻ chung quanh mình để kéo người ta về với ánh sáng.
[26:26]Cái ý thứ hai là thầy muốn các em bắt đầu quan tâm đến quan tâm đến, concern about hay concern on, cái vấn đề tâm linh. Chữ tâm linh thầy không biết tiếng Mỹ dịch là cái gì mới đúng. Spiritual, spiritualism? Thank you, ok. Nên thầy có nói sai là có vị có có người, một phó giáo sư tiếng Anh dưới kia chỉnh thầy, rất là yên tâm. Đó là điều thứ hai mà thầy muốn trao đổi như vậy vì nó là cái tương lai, cái văn minh tương lai của nhân loại. Nó khác với cái hiện tượng mê tín là những người thích đi tìm tâm linh mà không có kiến thức của khoa học kỹ thuật, vật lý. Những người đó rất dễ trở thành mê tín.
[27:15]Còn cái văn minh thực sự là cái người mà nghiên cứu tâm linh nhưng họ đã có cái kiến thức của khoa học, kỹ thuật, của vật lý, họ có cái cái chặt chẽ, logic của toán học nên họ hễ nói vấn đề nào, tìm hiểu vấn đề nào nó chặt chẽ từ bước đầu đến bước cuối, nó không phải là người dễ tin. Và những người đó là chính là các em, những người trí thức. Khi mà bắt đầu mình quan tâm đến tâm linh thì mình có cái nhìn của mình nó vững vàng, nó không có dễ tin, không mê tín, có cái chặt chẽ, hợp lý nhưng không bác bỏ. Đây là cái hai vấn đề mà thầy muốn gợi ý trong ngày hôm nay. Nhưng mà hôm nay thì thầy không muốn nói dài
[27:58]và thầy muốn tiết kiệm thời gian là để dành phần cho mọi người ai có cái câu hỏi gì dễ dễ thì hỏi, thầy trả lời. Đừng có hỏi khó quá. Và cái phần thứ ba là mình gặp nhau đây rồi chia tay, cho nên mình có một chút văn nghệ bỏ túi vì các em không có ở lại ngày mai. Ngày mai cũng sẽ có văn nghệ Vu Lan. Bây giờ có ai hỏi gì không? Nam Mô A Di Đà Phật. Kính thưa thầy, con cũng mong thầy nói là để cho các bạn trong gia đình Hiểu Thương được nghe luôn. Là vừa rồi em có gặp một người bạn thì họ cũng tâm sự là ở trong gia đình thì họ được nuông chiều rất là nhiều, nói chung là được thương và chăm lo nên là ra ngoài đời á thì họ cũng nghĩ rằng họ cũng cái
[28:52]người đó thì họ cũng quan tâm đến những bạn khác cũng như vậy. Nhưng mà bạn đó lại có một cái tư tưởng là kêu nếu mà người nào á mà đối tức đối xử tốt đẹp với mình như trong gia đình mình thì mình cũng đối xử như vậy, còn nếu mà người nào đối xử thế nào thì mình sẽ đối xử thế nấy. Nếu mà như là cái người đó mà chơi xấu mình thì mình cũng sẽ chơi xấu giống y vậy. Bạn kêu sao là... Lúc đó thì em có hỏi lại, kêu: "Sao lại mình đừng có chơi xấu?" Kêu: "Sao lại không chơi xấu? Đúng ra người ta họ chơi xấu mình, mình phải chơi xấu lại 10, gấp 10 lần." Thiệt vậy. Nếu như vậy thì em nói em thì bạn đó nói vậy, kêu:
[29:29]"Sao lại có cái tư tưởng như vậy?" Và em cũng mong thầy nói là có nên có những cái tư tưởng và có nên đáp lại cái bạn chơi như thế nào thì mình chơi như vậy hay không? Thực ra thì khi Lạc hỏi thầy điều đó thì Lạc đã không đồng ý cái quan điểm sống của người bạn đó rồi, phải không? Thì Lạc đủ, có thể là đủ ngôn ngữ, đủ nhiệt tình để phản bác bạn đó và để kêu gọi một lối sống mình hy sinh hơn, phải không, nhường nhịn, vị tha hơn. Nhưng mà muốn lợi dụng thầy, nhờ thầy nói giùm cái cái ý của mình, phải không? Được, 5000. Thầy nói.
[30:07]Thì đúng như vậy, là bây giờ có một người xấu, phải không? Cái mình đối xử xấu thì thế gian này thêm hai thêm có hai người xấu. Giờ nhìn trên tổng quát cuộc đời, cuộc đời này xấu thêm chút. Thì nếu có một người xấu, mình đừng thèm xấu thì cuộc đời chỉ dừng lại có một người xấu, không thêm nữa. Đó là cái thứ nhất, phải không? Là cái thứ nhất, nên chúng ta không nên đối xử xấu như là người ta đã đối xử xấu với mình để cho cuộc đời này đừng thêm nhiều người xấu. Lý do thứ nhất. Lý do thứ hai là cái quan điểm mà "ăn miếng trả miếng" á, đó nó nó là một cái gì nó máy móc và nó biểu lộ cái tâm của mình vẫn còn có cái ích kỷ và sân hận.
[31:03]Người ta thương mình, mình thương lại, người ta ghét mình, mình ghét lại, nó nó tầm thường quá. Nó vẫn là một cái gì của ích kỷ. Lấy mình để làm cái tiêu chuẩn mà đánh giá sự tốt xấu người khác, lấy mình làm tiêu chuẩn mà để chọn lựa cái sự đối xử với người khác. Hễ người ta đối xử với mình ra sao, mình chọn lựa cái thái độ trở lại như vậy. Nên ở đây cái ích kỷ, cái bản ngã trung tâm, cái chấp ngã nó nặng nề quá, nên nó làm mình mệt mỏi. Và nếu chẳng may mà trong cuộc đời mình, mình gặp nhiều người xấu hơn là nhiều người tốt thì những cái thái độ hành động của mình phát ra bên ngoài tính trong tỉ lệ cuộc đời của mình là cái tỉ lệ xấu nó nhiều hơn tỉ lệ tốt.
[31:48]Thì khi mình chết, một ngày mình chết để tổng kết lại cuộc sống của mình thì hai phần ba là xấu, một phần ba là tốt, bởi vì trong cuộc đời mình, mình gặp hai phần ba người xấu, gặp một phần ba người tốt. Thấy uổng không? Nên ở đây mình vượt lên điều đó, dù là cuộc đời đối với mình như thế nào, mình vẫn cố gắng đối xử tốt. Để trong ngày mình buông tay nhắm mắt thì không vì lý do của ngoại cảnh bên ngoài người ta xấu tốt, cuộc đời mình vẫn trọn vẹn là một người tốt. Nó là một cái hạnh phúc, nó là một nụ cười mãn nguyện khi mình từ bỏ thế gian này để ra đi về cõi vĩnh hằng với với ai, Kulora? Về cõi vĩnh hằng với ai?
[32:31]Cái thứ ba nữa là
[32:35]cái việc mà ví dụ người ta đối xử xấu với mình mà mình vẫn kiên nhẫn đối xử tốt, tức là thà người phụ ta chứ ta không phụ người thì nó có cái tích cực của nó là bất ngờ nó chuyển hóa lại cái người xấu đó. Nó chuyển hóa người xấu. Người xấu sẽ từ từ họ phải suy nghĩ lại, họ sẽ có được những tấm gương. Và như vậy, thay vì như cái hồi nãy lần đầu thầy nói: hễ một người xấu đừng thêm người xấu nữa, không đâu. Nếu một người xấu mà mình vẫn tốt thì cái một người xấu kia lần lần còn phân nửa xấu. Họ sẽ bị chuyển hóa đó, họ sẽ được những tấm gương, họ phải suy nghĩ lại, họ không thể xấu mãi được. Là như vậy.
[33:18]Cho nên cái việc mà chúng ta kiên nhẫn, chúng ta độ lượng, chúng ta chịu đựng được cái không tốt của con người để mình vẫn thương yêu, vẫn giúp đỡ thì nó vừa làm cho cuộc đời này không thêm người xấu, thứ hai làm cho chính cuộc đời của mình luôn luôn là một cuộc đời tốt đẹp, và thứ ba nó có tác dụng giáo dục lại con người. Nên vì ba lý do đó nên chúng ta không nên quan niệm "ăn miếng trả miếng" mà vẫn tiếp tục hy sinh, độ lượng, tốt đẹp dù dù dù người bạc đen lừa dối, dù đời cay đắng như vôi.
[34:03]Ngày nào bầu trời còn nhiều mây bay, lòng ta vẫn cứ thương con người. Dù đời còn gặp nhiều chông gai, trọn đời vẫn cứ đi lên chùa hoài.
[34:16]Ai hỏi gì nữa không? Thưa thầy, cho con hỏi là trong xã hội cái vấn đề mà thể lực á thầy, vấn đề chiều cao thì có người họ cao họ xã hội mình chỉ là trung bình 1,6 m mà có người có thể cao tới 1,8 m hoặc 1,9 m hơn. Thì trong quá trình đi tìm có thể là người yêu hoặc là không có tính tìm không ra vợ á thầy. Có thể có đứa cao bạn có đứa cao trên 1,8 m mà muốn thấp không thấp được. Vậy cao có phải là phước hay tội vậy hả thầy? Nhiều khi giàu quá thì cũng được, càng hơn cũng được, còn cao quá nó là sao? Nghĩa là ý muốn tìm một người yêu vừa với kích thước của mình hay sao? Dạ, tức là vừa chút chứ còn nhiều khi lệch quá,
[35:04]cao không tới vai người khác lùn, mình cũng khó nói chuyện hả? À, thế này, đây là cái quan niệm của xã hội một cách tự nhiên. Là thường thường ví dụ như trong một cặp vợ chồng, nói là thành vợ chồng hoặc là chưa thành vợ chồng thì là những người yêu với nhau, thì người nam có vẻ hơi lớn con hơn người nữ một chút, nghĩa là hơi cao hơn một chút, hơi mạnh hơn, vạm vỡ hơn một chút. Đó là cái quan niệm người ta nhìn như vậy, người ta coi gọi là xứng đôi vừa lứa, thường là như vậy. Thì dĩ nhiên nó cũng có một không phải một số đâu mà khá nhiều trường hợp cũng không được như vậy lắm, tức là cũng có cái sự hơi ngược lại hoặc là không trọn vẹn.
[35:45]Hoặc có khi ông chồng rất cao mà bà vợ lại rất thấp, cũng có, chứ không phải là hơi cao hơn một chút. Hoặc là có người vợ thì rất là là cũng cũng là tròn đầy, bụ bẫm và người chồng thì nghĩa là long tong, ốm yếu, cũng có trường hợp như vậy như vậy. Nhưng mà thường thường người ta gọi là xứng á là phải vậy, người về thể lực, hình vóc thì người chồng hơi prominent hơn một chút, hơi nổi bật, hơi lỗi nghĩa là có cái trội hơn một chút. Là vì sao như vậy? Vì nó có cái lý do của nó trong cái tâm sinh lý của con người, trong cái đời sống của con người. Người phụ nữ không bao giờ mạnh bằng người đàn ông,
[36:28]ta gọi là người phụ nữ là phái yếu, phái đẹp, còn người đàn ông là phái mạnh. Cho nên cái tâm lý của người phụ nữ khi lập gia đình thì luôn luôn chúng ta nhớ cái câu mà người xưa nói rất là chuẩn là "núp bóng tùng quân". Thì người chồng của mình như một cây cội cây tùng vững chắc, kiên cường chịu đựng được sương tuyết và mình như là một cái dây leo vậy đó, về đó để nhận được cái sự bảo bọc, che chở vì mình là người nữ yếu đuối, không thể mà gan dạ bước ra ngoài xông xáo được. Đó là quan niệm. Như mới mấy ngày trước thầy có ông thầy ổng nói chuyện, ổng cũng là nhà giáo, rồi ổng kể chuyện một cái cô giáo vậy
[37:09]cũng đi dạy rất là là là là tích cực, dạy nhiều giờ rồi sụp đổ luôn vì sức khỏe không chịu nổi, nên nói nói gì thì nói, người phụ nữ không thể mạnh bằng người đàn ông được. Chỉ trừ cái người phụ nữ mà đến đến từ Mỹ Châu thôi, come from America, thì người đó có thể mạnh hơn người đàn ông ở đây được. Nhưng mà vẫn không thể mạnh bằng người đàn ông ở bên xứ đó. Nên là về thể lực như vậy. Nên trước hết vì cái tâm lý đó mà con người đã dần dần thành hình một cái khuôn mẫu của một một cặp uyên ương hay một đôi lứa yêu nhau như vậy, người đàn ông phải hơn một chút xíu. Đó là chừng vì cái tâm lý là người nữ muốn dựa, muốn tìm một chỗ dựa.
[37:52]Ngược lại, ngược lại thì người nữ cũng nghĩ rằng mình sẽ đóng góp được nhiều điều cho người trong cái mái ấm gia đình đó, là đóng góp được cái sự dịu dàng, cái tình thương yêu, cái sự chăm sóc con cái, những việc nhỏ, bếp núc, may mặc, thêu thùa, vân vân, những điều đó cũng là những cái điều quan trọng trong cuộc sống. Đó là quan niệm từ xưa, nhưng ngày nay bắt đầu lộn tùng phèo rồi. Bây giờ rất nhiều cặp vợ chồng mà người vợ đi làm, ông chồng ở nhà nấu cơm, bây giờ bình thường rồi. Giờ thì bình đẳng rồi. Nhưng mà quan niệm từ xưa vậy. Thì bây giờ trong trường hợp mà mà chúng ta không gặp được cái người
[38:29]vừa ý lắm, Nhưng mà chúng ta nhớ cái gốc của nó là người nữ tìm chỗ dựa. Và trong tình yêu, người phụ nữ chỉ yêu người nào khi họ kính trọng người đó thôi. Cho nên ở đây ví dụ như mình bị một cái nhược điểm về hình thể, ví dụ mình quá cao thì không có một người phụ nữ nào cao mình mình vừa lòng người đó mà người đó lại thấp quá cái cũng khó chịu. Hoặc là mình thấp mà người phụ nữ mình mình chọn thì họ lại cao, cũng không vừa. Thì nếu mà nói về tâm lý, hình vóc, quan điểm truyền thống thì là một bất lợi, nhưng hãy hiểu còn cái gốc của nó của cái quan niệm đó là gì? Là người phụ nữ tìm chỗ dựa, tìm một người để mình kính
[39:10]trọng, mà kính trọng rồi mới thương yêu được. Thì bây giờ vượt qua ngoài hình thể đó, hoặc mình quá cao hoặc mình hơi thấp, hãy tìm lại nơi chính mình mình có cái điều để người khác kính trọng chưa? Nếu mình có cái điều để cho người phụ nữ kính trọng, để cho họ yêu thì bất chấp mình là người như thế nào. Có thể mình lùn như Napoléon, hoặc mình cao lênh khênh như Abraham Lincoln thì cỡ nào người ta cũng yêu hết. Ngày xưa Tùng Lâm nghĩa là vừa lùn vừa xấu mà có một người vợ đẹp như tiên, vì có cái gì để người ta nể phục.
[39:48]Cho nên quan trọng là vậy. Là ví dụ như khi mình khó tìm được ý trung nhân thì thì đây là điều mà thầy khuyên thành thật: Đừng tìm nữa, hãy đến chùa. Không phải thầy kêu cạo đầu đâu đừng có sợ. Đến chùa để để thứ nhất là mình thực hành một số đạo lý, nâng cái nhân cách mình lên. Công quả, tạo phước, bước ra ngoài xã hội làm nhiều việc từ thiện, siêng năng học tập, vân vân, nghĩa là cái nhân cách mình đặc biệt vượt lên từ từ, từ từ. Đến lúc cái nhân cách mình đủ rồi đó thì nó đủ để vượt qua được cái quan niệm truyền thống trong lòng cái người phụ nữ mà mình thương yêu. Mà nào giờ họ không đoái hoài tới mình,
[40:29]nhưng mà đến khi mình nâng cái nhân cách mình lên rồi thì bỗng nhiên hôm nay họ nhìn lại, họ thấy cái anh chàng hơi thâm thấp mà ngày xưa mình chê, sao bữa nay có cái gì đặc biệt, nổi bật, dễ thương, sâu sắc cái gì đó, và họ cảm thấy cái hình vóc không còn quan trọng nữa. Chính cái tư cách, cái giá trị, cái tài năng người đó đủ để đảm bảo hạnh phúc lâu dài về sau. Thầy nói như vậy có đúng tâm lý các cô không? Đúng không? Hổng lẽ thầy nói trật, không ai ừ hết trơn vậy? Đúng không?
[41:03]Ủa, mấy cô mà cũng bày đặt đúng nữa? Ai hỏi gì nữa không? - Mô Phật! Bạch Thầy cho con hỏi cũng về phương pháp tu hành, nhưng mà trong này nó có ba ý. Ý thứ nhất á, con có một số bạn, bạn bè của con thường nói rằng họ thật hay bại thất bại trong cuộc sống. Ví dụ, một số sinh viên ra trường nhưng mà không có cơ may kiếm việc làm, hoặc là những việc làm đã tới bên mình rồi nhưng mà cuối cùng mình cũng bị ruồng bỏ, hoặc là có những người họ cũng muốn tu, họ muốn tu ở đây họ muốn phát một cái tâm tốt, họ làm một cái điều thiện gì đó, nhưng mà họ hoàn toàn bị cản trở. Thì con mong Thầy Thầy cho con hiểu một ít nguyên nhân và cách chuyển hóa của nó.
[41:57]Cái thứ hai nữa là cách kiềm chế trong cuộc sống. Vì ở ở đây thì nó yên tĩnh, nhưng mà về thành phố thì cuộc sống nó nhiều cái tự ái, rồi nhiều cái bức xúc. Nhưng mà để kiềm chế được được mình thì cái phương pháp đến bây giờ cũng chưa có hiệu quả. Một ý nữa, ví dụ như chính bản thân con, khi phát hiện ra mình điều xấu, mình không muốn đi theo con đường đó hoặc là mình muốn sửa mình, nhưng mà khởi niệm tốt thì đã có, nhưng mà phương pháp thế nào để mà mình duy trì được cái ý niệm của mình về với con đường tốt. Mô Phật! - Thứ nhất là cái sự thành công và thất bại, sự thành bại ở đời phải không? Nguyên nhân của nó để mình biết nguyên nhân,
[42:54]mình đi tìm cái sự thành công cho nó chính xác. Thứ hai là vấn đề muốn làm việc thiện bị cản trở hay bị tư cách phải không? Cái à tức là cái cuộc sống nó làm cho tâm mình hay bị ảnh hưởng, dễ dễ có tâm xấu. Và thứ ba là khi mình khởi được tâm tốt, làm sao để duy trì phải không? Là ba cái ý như vậy. Thì cái thứ nhất, cái thành bại ở đời thì mình nói đơn giản, dễ hiểu trước á là theo luật nhân quả là mình có phước hay là ít phước. Ít phước là bại, đó là cái câu trả lời đơn giản, dễ hiểu. Tuy nhiên bước vào trong chút xíu bắt đầu nó có nhiều cái rắc rối ở trỏng. Thấy có những người nhiều khi họ siêng học, giỏi giang, nhưng khi bước ra đến xin việc làm dễ bị từ chối.
[43:43]Ta dòm thấy mặt cái người ta lắc đầu, nhưng có người đến thì người ta ân cần, người ta mời. Hoặc có những người mình chạy vạy đi tìm việc làm gần được cái bị vuột, gọi là những cái thất bại mà thất bại đó là thất bại của người trẻ, bắt đầu mới ra trường bị cái đó nhiều. Thì Thầy cũng hay quan sát, có những người cái Thầy thấy Thầy nhìn một người cái Thầy thấy người này đi xin việc ở đâu cũng được, vì cái phước trên mặt họ rực rỡ, tới đâu cũng cuốn hút và có cái bản lĩnh vững vàng, có những người như thế. Nhìn vô là tự nhiên người ta tin tưởng. Nhưng có những người tự nhiên mình nói là Thầy không muốn dùng cái chữ gương mặt hắc ám, Thầy không muốn dùng chữ đó,
[44:19]mà Thầy muốn dùng cái chữ nào nó như mình có gì không hên nơi gương mặt á, người ta tới người ta không có cuốn hút, người ta không tin tưởng. Thật ra cuối cùng vẫn là cái phước. Cho nên có một lần trong cái bài sinh kế hay bài kinh tế, Thầy có nói thế này, Thầy nói những người sinh viên mới ra trường á, nếu trường hợp những người có phước đời trước nhiều quá thì xin việc làm đi làm luôn. Thì thôi cứ làm. Và trong khi mình làm việc như vậy thì vừa làm việc, vừa làm phước. Như vậy. Và Thầy nói trong trường hợp những người sinh viên mà cảm thấy mình hơi ít phước, ra trường rồi việc làm hơi vất vả thì Thầy nói đừng thèm đi xin
[44:58]việc làm, đi kiếm việc từ thiện làm cho Thầy với khả năng của mình. Kiếm việc làm không công thôi. Ví dụ gia đình có thắc mắc nói là ba mẹ đã từng nuôi con học bao nhiêu năm, cho con thêm một năm nữa, nuôi con một năm nữa con đi làm việc từ thiện thôi. Ví dụ mình có cái nghề luật, đi tư vấn về luật. Có nghề kinh tế tài chánh, đi tư vấn về kinh tế tài chánh giúp đỡ người ta thôi. Hoặc là làm những việc thiện á, rồi ví dụ như có nghề điện, đi làm điện giúp cho làng cho xóm, vân vân. Nghĩa là mình cố gắng suy nghĩ tối đa đi làm việc thiện không công trong một năm nữa, phước sẽ tới. Qua năm đó rồi đi xin việc làm dễ dàng.
[45:34]Dễ dàng, năm năm sau người ta đuổi. Sao vậy? Tại mình đi làm việc thiện mới có một năm chưa đủ. Làm được việc thiện rồi mà trong khi kiếm được việc làm mà mình vẫn làm việc thiện á thì tới năm năm người ta không đuổi nữa. Cho nên cái cái phước là cái phải duy trì suốt cuộc đời. Nên thứ nhất là phải làm phước. Cái thứ hai nữa là một trong nguyên nhân của thất bại là sự kiêu mạn, kiêu ngạo, kiêu căng. Có người có bị cái mặc cảm nghĩ rằng mình giỏi quá. Người có bị mặc cảm, người đó đi tới đâu cũng dễ bị refuse, dễ bị từ chối. Do cái đó cũng là một cái tổn phước. Vì vậy nếu trường hợp mình có giỏi,
[46:16]mình nắm vấn đề vững thì vẫn luôn luôn tìm một cái suy nghĩ gì đó để cho tiêu diệt cái tâm tự cao của mình. Cái tìm một cái suy nghĩ nào đó để tiêu diệt tâm tự cao của mình thì đây là thuộc cái sáng tạo của riêng từng người, chứ Thầy không muốn nói sẵn, Thầy không muốn đưa ra một cái khuôn. Ở trong đạo thì Thầy hay đưa ra một cái khuôn, nhưng đối với các em là những người trí thức, Thầy không muốn đưa ra cái khuôn. Có một lần có một em sinh viên nó đến chào Thầy trước khi sang Mỹ du học thì nói Thầy cho con một lời khuyên trước khi con đi. Thì Thầy nói thế này, Thầy nói: Con là người giỏi, và người giỏi dễ bị tự cao.
[46:53]Thầy chỉ khuyên con một điều: Thì con phải tự tìm cái suy nghĩ gì đó để con giữ được sự khiêm tốn cho cho lòng mình. Còn nghĩ ra cái điều gì đó thì tùy ý con, Thầy không nói trước. Ở trong đạo thì Thầy có hay nhiều cái gợi ý. Trong đạo Thầy dạy rằng Thầy nói rằng những đệ tử của Thầy mỗi khi ngồi thiền hay là này kia hãy quán tưởng là mình chỉ là cát bụi mà thôi, và mong Phật gia hộ để mình mãi mãi biết thương yêu và tôn trọng được mọi người. Đó là cái người đang tu á. Mà trường hợp cái người mà khi mà bắt đầu bước ra làm việc mà thành công, nổi tiếng, được nhiều người ngưỡng mộ thì phải tiếp tục tìm cái câu khác
[47:34]để tiêu diệt cái tâm mà tự hào, tự cao trong lòng mình nữa. Vì ở mỗi mức độ, cái sự cám dỗ của cái kiêu mạn nó rất là mạnh thì phải tự mình tìm cái phương pháp để tiêu diệt cái tự cao. Như cái người tu bình thường thì vẫn phải đã tìm cách tiêu diệt cái tự cao rồi, mà mình hơi nổi bật trong huynh đệ mình chút là phải tìm cái thuốc nặng đô hơn, cái câu nói gì nó mạnh hơn. Mà đến khi mà bước ra ngoài thành công rực rỡ thì cái liều thuốc nó còn phải dữ dội nữa để triệt cho đứt cái gốc, những cái ngấm ngầm tự cao ngã mạn trong lòng mình nếu mình là người thành công rực rỡ. Còn phải nhiều cái nữa. Nên cái kiêu mạn cũng là một nguyên nhân của thất bại.
[48:14]Nên hai cái, phải không? Về cái thành bại thì ráng làm phước và giữ sự khiêm tốn thì từ từ thành công sẽ đến. Cái thứ hai là trong cuộc đời nó có nhiều cái dễ làm cho mình nổi lên cái tánh xấu, phải không? Hoặc là một sự cám dỗ, hoặc là một sự xung đột. Cái sự cám dỗ làm mình khởi lên cái sa ngã, cái tham lam. Cái sự xung đột làm cho mình khởi lên cái sân hận, nóng nảy, phải không? Đó, làm sao để mình giữ được trong khi có nhiều cái mình tự kềm chế thế nào vẫn không được? Thì đây là một phương pháp, phương pháp dựa trên luật nhân quả. Là nhân quả như thế này: Là như ông bà mình có nói câu này rất đúng với
[48:55]luật nhân quả là kính thầy mới được làm thầy. Thì ở đây chúng ta vậy, chúng ta tôn kính Phật, chúng ta tôn kính những bậc Thánh thì tự nhiên trong lòng chúng ta xuất hiện những tính chất của bậc Thánh đó. Khi chúng ta respect một saint, chúng ta tự nhiên trong lòng mình nó appear cái character của cái bậc Thánh đó. Đồng ý không cô Laura? Thầy nói pha trộn Việt Nam với Mỹ không biết biến thành chữ gì nữa. Thì như vậy đó, cho nên khi mình cảm thấy việc kiềm chế tâm mình nó khó cứ thành tâm lạy Phật thôi. Lạy Phật cho nhiều và với lòng tôn kính, bỗng nhiên một thời gian sau mình đụng chuyện đáng lẽ phải bị sa ngã, không sa ngã.
[49:39]Đụng chuyện đáng lẽ phải nổi nóng, không nổi nóng mà mình không biết tại sao. Nó tự nhiên, nó tự nhiên như là như mây bay trên trời, như nước chảy dưới sông mà mình không phải cố gắng nhiều. Đó là một kinh nghiệm thực tế mà nó rất đúng với luật nhân quả. Á, nào tụi con về làm thử. Ừm, đó là cái lạy Phật trước. Rồi khi mà mình lạy Phật thuần thục, tự nhiên lòng mình nó thanh thản, vững chắc, tư cách mình xuất hiện một cách mạnh mẽ. Mà đó cũng là cái câu trả lời cho cái ý thứ ba luôn. Ví dụ trường hợp mình nghĩ được một điều tốt, làm sao để duy trì được nó mãi thì đó chính là cái là mình cũng lạy Phật.
[50:18]Do mình tôn kính bậc Thánh mà mình được cái tính chất Thánh bền vững trong lòng mình. Còn những người mà hoặc là nói xấu người khác, hoặc xúc phạm tới thần thánh thì không bao lâu. Có thể một năm sau, có thể ba năm sau, có thể năm năm sau, tư cách người đó sẽ đổ vỡ liền. Mình tự nhiên mình thấy cái người đó là ngày xưa mình gặp là đáng kính biết bao mà ngày hôm nay gặp lại đã đổ vỡ tất cả. Là chính vì người này đã phạm một cái lỗi là thường hay nói xấu lỗi người khác, nhân nào quả nấy, và xúc phạm thần thánh thì không gượng lại được. Đó, Thầy trả lời cái ý chung như vậy. Có ai hỏi gì nữa không?
[51:05]Không lẽ bên phụ nữ cứ đòi núp bóng Tùng quân hoài sao? Hỏi lên chứ. Giờ mình... Thôi Thầy nghĩ chắc là tạm đủ ha. Về phần nói chuyện đạo lý tạm đủ.