[0:13]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng tôi xin trước hết là kính chào các cấp chính quyền đã có mặt trong cái ngày hôm nay, kính chào hai vợ chồng nhạc sĩ Bác Thanh Phúc, kính chào tất cả quý Phật tử, quý khách quý hôm nay đã về cái hội trường của nhà văn hóa tỉnh để tham dự cái buổi nói chuyện này. Hôm trước thì chúng tôi cũng được 4-5 sĩ quan của biên phòng cứ mời là khi nào có dịp hãy lên Hà Giang, lên cái đỉnh Lũng Cú đó, nơi cái điểm cao nhất của biên giới để thấy được cái mốc đầu tiên của đất nước mình. Tại vì cái mốc mà ở dưới Mũi Cà Mau thì chúng tôi đến rồi, Phú Quốc đến rồi, Côn Đảo đến rồi, nhưng mà chưa được lên cái Lũng Cú - Hà Giang.
[1:02]Hôm nay về Hà Giang chắc cũng không có thời gian để đi. Tuy nhiên, nhìn mây nước chập chùng, núi non xanh tươi, những dòng sông, dòng suối uốn quanh, những người dân tộc đi bộ lang thang giữa đường bất chấp xe máy, vân vân á, ta thấy yêu quê hương mình kỳ lạ. Nhưng hôm qua về, chiếc xe ô tô mà đi thì có một cô người dân tộc, cổ mặc sắc phục dân tộc, cổ đi ngay giữa đường vậy đó, đi rồi ô tô tránh cổ, chứ cổ không cần tránh ô tô, vậy. Ta mới thấy yêu thêm quê hương, yêu thêm dân tộc mình. Hôm qua về đây, được quý Phật tử đãi cho những cái món rất là lạ, chỉ có cái là không có dám ăn cái gì đó, cái gì lợn mường gì đó ha, không có dám.
[1:48]Ăn cái rau gì ở dưới sông, cái củ gì trên rừng làm cho chúng tôi thấy rất là thú vị. Từ năm bắt đầu lên lớp năm, chúng tôi đã ý thức được cái tình yêu nước, lúc nào cũng yêu thương đất nước mình và mong được đi thăm các miền đất nước, mong quốc gia mình một ngày một lớn lên cùng với thế giới, xây dựng một thế giới hòa bình, hạnh phúc. Nhưng mà cũng không phải là lúc nào cũng có dịp để đi nơi này nơi kia. Rồi trong cái cuộc đời làm giảng sư, thì chúng tôi từ từ mới được đi nơi này nơi kia, ngày hôm nay là lần đầu tiên được về Hà Giang nên lòng rất là xúc động. Khí hậu thì rất là nóng, bỗng nhiên tối hôm qua trời đãi một cơn mưa, lại mát mẻ.
[2:36]Không biết nói làm sao cho hết được cái tấm lòng của mình, rồi nghe cái bài Hà Giang Mến Yêu của bác Thanh Phúc, lại thấy xúc động hơn. Khi nói chuyện với quý Phật tử thì mới biết rằng là thực sự không biết là hồi xưa kia như thế nào, nhưng mà trong thời gian gần đây thì đạo Phật ta rất là kém phát triển ở cái vùng này, nên chúng tôi cũng rất là lo lắng. Như hồi nãy là cái lời phát biểu của quý Phật tử vừa nói, đạo Phật ta là đồng hành với dân tộc qua bao nhiêu thăng trầm của vận nước, thì lúc nào đạo Phật cũng đứng bên cạnh dân tộc, vui cùng nỗi vui, buồn cùng nỗi buồn với dân tộc. Và vì vậy cái sức mạnh tâm linh của đạo Phật
[3:23]đã cũng là một cái yếu tố không nhỏ trong việc chúng ta giành lại độc lập cho Tổ quốc, trong việc chúng ta giữ gìn đất nước này, và cũng sẽ là một yếu tố hết sức là tích cực quan trọng trong việc chúng ta xây dựng Tổ quốc ta giàu mạnh. Nên yếu tố đạo Phật, một cái yếu tố tâm linh hết sức là lớn lao. Tuy nhiên, nhiều khi chúng ta không hiểu hết. Ví dụ có những người đến với đạo Phật mà lại nhìn thấy đạo Phật ở một cái khía cạnh khác, thành thử không phát huy được cái tính tích cực của đạo Phật. Thì cũng là một điều đáng tiếc. Nhiều khi ta đến chùa, ta chỉ cầu xin, cầu xin một cách ích kỷ cho mình,
[4:06]thì cái này không phải là cái tính chất, cái phẩm chất cao quý của đạo Phật. Mà đạo Phật đem cho ta một cái nền tảng tâm linh, một cái lối sống từ thấp lên cao. Ví dụ như thấp nhất thì ta phải là con người biết tránh điều ác để làm điều thiện. Rồi ta sống thế nào để đem lại niềm vui, cái hạnh phúc cho những người chung quanh mình. Rồi cao hơn nữa, đạo Phật cho ta một cái trách nhiệm lớn đối với cuộc đời, đó là tình yêu đất nước. Lớn hơn nữa, đạo Phật cho ta một cái trái tim biết yêu thương cả nhân loại này và cả chúng sinh này. Nhưng cũng chưa phải là hết, đạo Phật cho ta cái mục tiêu, cái lý tưởng giác ngộ, giải thoát,
[4:48]vô ngã để lòng ta mở ra tràn ngập mênh mông như cả vũ trụ, pháp giới bao la không cùng tận. Cái con đường đi của đạo Phật thật là không có giới hạn. Nhiều tôn giáo nào cũng đều giống giống với nhau ở cái buổi ban đầu là đều khuyên người ta tránh điều ác, làm điều thiện. Nhưng mà đi về lâu về dài, về sâu về xa, thì một số tôn giáo đành phải dừng lại, vì giáo lý của họ đã hết. Chỉ có đạo Phật, chúng ta đi hết cái kiếp này của con người cũng không đi hết cái chiều sâu của đạo Phật. Mà nếu ta có tái sinh lại 100 kiếp nữa, ta cũng không đi hết cái chiều sâu của giáo lý đạo Phật. Giáo lý đạo Phật mênh mông, kỳ vĩ như vậy.
[5:36]Cho nên, ngày hôm nay, thật sự là rất nhiều nhà tri thức trên thế giới đã phải cúi đầu khuất phục trước ánh sáng của đạo Phật. Mà vào thế kỷ trước, có nhà bác học cực kỳ nổi tiếng là Einstein, trong một cái xứ sở của Kitô mà ông đã mạnh dạn ông tuyên bố rằng: "Trong tương lai, nếu có một tôn giáo tồn tại được thì tôn giáo đó phải vừa có tâm linh mà vừa có tính khoa học. Tôn giáo đó phải dẫn đạo được loài người đi đến một cái nền ánh sáng văn minh mới. Tôn giáo đó phải dẫn dắt loài người đi đến cái chỗ hòa bình, đoàn kết với nhau." Và ông nói tới nói lui rồi, ông kết luận: "Chỉ có đạo Phật mới có thể làm điều đó."
[6:24]Cái câu nói của Einstein gây chấn động, thế là rất nhiều nhà tri thức tin vào Einstein đã tìm đến với đạo Phật và họ hoàn toàn bị thuyết phục. Thế giới ngày nay là như vậy. Tuy nhiên, cái cách truyền bá của đạo Phật êm ả quá và nhiều khi bị động quá, nhiều khi tĩnh lặng quá, cho nên đã rất nhiều người không có cái duyên được gặp đạo Phật để hiểu được cái cái cao siêu của đạo Phật là như thế nào. Thậm chí nhiều cái cán bộ của ta ở cái cấp Trung ương rất hiểu đạo Phật, rất yêu quý đạo Phật, nhưng một số cán bộ ở cấp thấp xuống dưới thì lại không hiểu gì về đạo Phật, cứ đánh đồng đạo Phật như là mọi tín ngưỡng khác, như mọi tôn giáo khác.
[7:12]Đây là một điều rất là rất là lạ. Là khi chúng tôi đi giảng ở các tỉnh miền Bắc thì thấy đạo Phật và dân tộc đúng là đồng hành nha, chuyện của chùa cũng là chính là chuyện của chính quyền địa phương. Là chùa có cái chuyện gì thì chính quyền địa phương phải nhảy vào mà lo. Thậm chí khi chúng tôi giảng xong, hay là chúng tôi trước khi giảng thì chính cái ông cán bộ xã ổng mời lên, giảng xong thì cũng cán bộ ổng lên ổng cám ơn, mà không phải là quý thầy cô thấy ngạc nhiên. Nhưng mà vô miền Nam khác liền ạ. Vô miền Nam không phải, miền Nam cái người chính quyền họ giữ một khoảng cách với tôn giáo.
[7:47]Thấy rất là lạ. Mới nói, "Ủa, ai nói là trong miền Nam mộ đạo hơn miền Bắc đâu?" Ra Bắc rồi mới thấy miền Bắc mộ đạo hơn miền Nam. Tuy nhiên, ở miền Nam thì cái địa hình bằng phẳng, nên mọi cái thông tin, giao thông về liên lạc rất là nhanh, và đạo Phật dường như tràn ngập được khắp nơi. Nhưng ra tới miền Bắc sông núi xưa nay cách trở, giao thông mới bắt đầu là thông thoáng gần đây, nên rất nhiều vùng, nhất là cái vùng Tây Bắc, Việt Bắc của ta, nhiều nơi đạo Phật chưa có phát triển. Những ngôi chùa lác đác, đây đó chưa được phục dựng. À thậm chí có những tỉnh trắng không hề có một tu sĩ nào. Không hề có một tu sĩ nào.
[8:30]Rồi may mắn cái nơi nào có Phật tử thì những người Phật tử đó là cái người mà giữ gìn đạo pháp, truyền bá đạo pháp thôi, chứ không có bóng dáng tu sĩ. Nên hôm qua vì chúng tôi cũng đã nói rằng là có hai cách để chúng ta có tu sĩ mà thành lập được Ban Trị sự: một là ta thỉnh sư ở nơi khác về, hai là khi mà lòng mộ đạo đã đủ rồi thì chính cái người nơi đây của ta phải xuất gia làm tu sĩ để giữ gìn cái đạo pháp. Mà nhớ rằng giữ gìn Phật pháp cũng chính là đóng góp vào việc giữ gìn cái dân tộc ta, đất nước ta. Mà hôm qua anh Quân, anh Quân bên phòng Sở Nội vụ hả, cũng có hứa, dạ để thu xếp công việc xong đi
[9:11]tu, không biết nói giữ lời không biết nữa.
[9:17]Hôm nay, nhân cái dịp về đây, chúng tôi xin nói chuyện với đề tài là Thế kỷ của tâm linh. Chính ra không có định nói bài này ở đây. Hôm nay định giảng ở Hà Giang cái đề tài là Tiếng chuông chùa, nhưng hôm qua đến đây rồi cả đêm thức trông chờ không nghe tiếng chuông chùa, cho nên thấy bài đó giảng không được. Giảng tiếng chuông chùa không ai hiểu hết, cho nên đành phải giảng cái bài khác là bài Thế kỷ của tâm linh. Sở dĩ cái giảng bài này là vì thế này, là bởi vì vào cuối thế kỷ 20 vừa rồi, chúng ta vừa đi qua thế kỷ 20, chúng ta đang bước vào thế kỷ 21, thì có một số nhà xã hội học tiên tri rằng:
[9:58]thế kỷ 21 này sẽ là thế kỷ của tâm linh. Điều cực kỳ ngạc nhiên cho cả thế giới. Nhưng mà những nhà xã hội học họ nghiên cứu thì họ nói không có nói bừa. Họ dựa trên rất nhiều dữ liệu, rất nhiều thông tin mà họ đã kiểm chứng được, rồi họ đưa ra một lời kết luận xác quyết: thế kỷ 21 sẽ là thế kỷ của tâm linh. Vậy mà ta cứ tưởng thế kỷ 21 này sẽ là thế kỷ của khoa học. Vì sao? Vì rất nhiều bộ phim của Hollywood Mỹ họ dựng lên những bộ phim viễn tưởng là sang thế kỷ 21 này, con người đã du hành vào trong vũ trụ, đi vào trong những hành tinh xa xôi trong thiên hà của chúng ta. Và ngay trong cái Trái Đất này, chiến tranh loạn lạc phát
[10:42]sinh bởi vì những vũ khí mới, những cái robot mới, cái tư duy như con người tràn ngập cả Trái Đất và những robot đó nổi dậy giành quyền thống trị, diệt hết loài người. Nó đại khái là như vậy, và không có bóng dáng của tôn giáo. Lúc đó con người không nói chuyện tôn giáo, vì không ai tin tôn giáo nữa, vì khoa học nó tiến mạnh quá rồi, nên cứ theo khoa học mà sống, ai giỏi khoa học là người đó chiến thắng. Nhiều bộ phim họ viết như vậy, nên con người cứ đinh ninh rằng cứ càng đi tới, càng về sau khoa học càng tiến bộ thì con người xa rời những niềm tin về thần thánh, chỉ lo đi tìm khoa học kỹ thuật mà mong đoạt được cái
[11:19]sức mạnh thống trị trong cái thế giới này. Nhưng mà những nhà xã hội học sau khi họ nghiên cứu rất nhiều cái thông tin, nhiều vùng đất, nhiều quốc gia, nhiều khuynh hướng, nhiều tư tưởng, họ trót kết luận rằng thế kỷ 21 này là thế kỷ của tâm linh, không phải thế kỷ của khoa học, làm ta hết sức là ngạc nhiên. Mà giữa khoa học và tâm linh là hai điều ngược nhau hoàn toàn. Ngược như thế nào? Ngược là bởi vì khoa học là một cái môn mà đòi hỏi cái lý trí cực độ, không có chuyện tin suông. Hễ là khi khoa học kết luận điều gì thì điều đó đã được kiểm chứng, được chứng minh, được lặp đi lặp lại bởi nhiều cái phòng thí nghiệm
[12:05]trên lý thuyết cũng như trên thực tế và đã nói rồi không sai. Hễ với một cái áp suất đó, với nước đó, với cái độ tinh khiết đó, nấu sôi ở 100 độ thì đem thí nghiệm ở đâu cũng đúng như vậy hết, không có sai. Và với cái tính lý trí cực độ như vậy thì con người ta sẽ dần dần bị thuyết phục, là lần lần bớt đi cái niềm tin của thần thánh mà chỉ đi tìm cái lý trí của khoa học mà thôi. Nhưng mà không ngờ cái sự tình lại là ngược lại. Cái sự tình là ngược lại, ta không biết tại sao. Sự tình ngược lại là như thế nào? Là khoa học tiến thì cứ tiến, kỹ thuật cao thì cứ cao, nhưng mà niềm tin, tình cảm con người dành cho
[12:51]thần thánh là không bao giờ thay đổi, rất lạ. Nó nói như Bác Hồ mình nói là: Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi. Thì ở trong vấn đề của tâm linh này thì nó lại ngược lại, là khoa học tiến thì cứ tiến, kỹ thuật cao thì cứ cao, nhưng mà niềm tin và tình thương yêu, cái tình cảm con người dành cho thần thánh là một điều không bao giờ thay đổi. Rất là lạ, không hiểu sao, không hiểu sao, không hiểu sao. Và các nhà xã hội học sau khi họ đi đến nhiều vùng đất, nhiều cái tập quán, nhiều văn hóa khác nhau ở khắp nơi thì họ mới thấy
[13:34]một điều rất là lạ, là con người ta sử dụng điện thoại di động, xem truyền hình phẳng nối cáp, sử dụng máy vi tính cực nhanh, thậm chí là họ biết liên lạc qua vệ tinh để đi tìm một cái tàu biển ở ngoài khơi lang thang, họ biết có thể dùng remote để điều khiển vũ khí từ xa nữa, vân vân, tức là cái kỹ thuật gì họ cũng sử dụng thông thạo, nhưng sau đó rồi xếp hết mọi thứ xuống rồi quỳ xuống chắp tay cầu nguyện ơn trên. Họ mới thấy là lạ nhỉ! Với một cái người đó, một cái dân tộc đó, khi mà kỹ thuật đã đến với họ đến mức độ như vậy, biết cầm cái remote mà điều khiển cả vũ khí từ xa, bấm một cái nút cái tên lửa bay cái vèo qua là nổ đâu đó,
[14:15]điều khiển được bom khủng bố hoặc là sử dụng những cái thiết bị công nghệ cao thì đáng lẽ họ phải có tinh thần khoa học rất cao. Nhưng mà không, khoa học thì cứ khoa học, kỹ thuật cứ kỹ thuật, cứ quỳ xuống lạy thần thánh cái đã. Những nhà khoa học xã hội mới thấy một điều thế này: cái niềm tin yêu, cái tình cảm vào thần thánh như là một bản năng tiềm ẩn của con người, một cái bản năng tiềm ẩn gì đó mà không có gì thay thế được, rất là lạ. Hồi lúc mà chúng tôi mới đi tu cũng vậy. Tôi đi tu đang còn làm điệu ở trong chùa, hôm đó sau khi mà quét dọn trên chánh điện xong, mới đi xuống đi vào nhà khách
[14:55]để xem quý thầy lớn có sai bảo việc gì thì mình lại làm để hầu quý thầy. Bước vào nhà khách rồi cái thấy một cái anh đó ảnh, ảnh nói giọng Bắc, lúc đó chùa thì trong miền Nam, mà nghe nói giọng Bắc thì mình biết ngay là anh bộ đội hoặc là anh cán bộ đâu ngoài Bắc mới vào. Anh đi với vợ anh. Thì ảnh đến là ảnh mới nói rằng ảnh nhờ cúng giùm cho đứa con gái anh bị mất. Anh có nét mặt anh buồn rười rượi. Đến chùa thì anh ngồi nói chuyện với mấy thầy. Thì lúc đó chỉ là điệu chúng còn nhỏ, mới tu nên đứng hầu, đứng khoanh tay hầu ở góc nhà để xem trong lúc mà nói chuyện quý thầy có sai bảo nước nôi gì mình chạy, thì mới nghe nói câu chuyện thế này. Nói là:
[15:32]Chúng con là chiến sĩ bộ đội đi đánh Mỹ trên đường Trường Sơn. Và trên đường Trường Sơn thì quý thầy biết là bom Mỹ đánh rất ác liệt. Đội hình mình mà bị máy bay nó phát hiện rồi là một lát sau là bom tới nó tấp lên. Qua một trận càn bom rồi thì nhiều khi đơn vị đếm lại không còn được mấy người. Thì chúng con cũng lần như vậy, sau khi mà bị cái máy bay phát hiện rồi chúng con là tìm cách lẩn tránh vào các khe núi. Nhưng qua một trận đánh bom rồi thì cái thằng bạn thân của cái tiểu đội chúng con bị chết. Bị chết, lúc đó mọi người dọn dẹp lại mọi thứ mà chuẩn bị dời địa điểm đi nữa, thì lúc đó là ăn miếng cơm chiều vội vã.
[16:13]Lúc ngồi xuống ăn, ai cũng ăn mà buồn, thì lúc mà ăn như vậy, chúng con mới bới một bát cơm để đó, mới gọi tên thằng bạn, nói: Mày thôi mày về đây ăn cơm với chúng tao. Vừa nói dứt lời thì một con chim nó bay tới liền, nó bay tới nó đậu lên trên đó. Cả cái tiểu đội mới ngạc nhiên nhìn con chim. Nếu con chim này là mày đó thì mày đậu lên tay tao đi. Nó bay lên nó đậu trên tay ảnh liền. Cả tiểu đội ngỡ ngàng, ngạc nhiên. Và lúc đó ta hiểu rằng cả tiểu đội anh tin rằng cái linh hồn của người đồng chí của mình vừa mới mất đã nhập vào trong con chim để mà về lại với đồng đội trong một cái hình hài vật chất.
[16:50]Vì khi mà họ không có mượn một cái thể xác nào thì họ không làm cho đồng đội mình biết cái sự tồn tại, sự có mặt của họ, nên họ hay mượn cái xác con bướm hay con chim gì đó để trở lại với đồng đội trong cái tình yêu thương nào đó. Và ta hiểu rất nhiều cái sự kiện như vậy, rất nhiều sự kiện vậy nó lác đác khắp trong dân gian. Chính vì vậy, con người ta tin một điều rằng: chết không phải là hết, chết không phải là hết. Và ví dụ như bây giờ ta nói có một ông cán bộ cấp cao ở tỉnh, ông làm rất nhiều việc cho nhân dân của ông trong tỉnh đó, cái sự nghiệp, cái công lao của ông đối với địa phương rất là
[17:29]lớn, rồi ngày nào đó ông bệnh, ông mất, để ông trong quan tài, mọi người đến viếng thì trong thẳm sâu tâm hồn, không ai nghĩ rằng ông đã vĩnh viễn chấm dứt, biến mất, không còn tồn tại, mà trong thẳm sâu, ai cũng nghĩ rằng ông vẫn tồn tại ở một hình thức nào đó. Vì với những điều tốt đẹp mà ông đã làm được cho dân, cho nước thì ông không thể nào chết là mất hết hoàn toàn. Ông vẫn phải còn tồn tại với một hình thức nào đó mà ta không thấy được. Ta có nghĩ như vậy không ạ? Với người thân của ta cũng vậy, cái người mà ta yêu mến, quyến luyến, gắn bó, đầy ân nghĩa thì không thể vì cái việc mà người
[18:11]khác chết một cái, ta nghĩ rằng người khác không còn tồn tại. Chắc chắn họ vẫn tồn tại dưới một hình thức nào đó. Nên chính vì vậy, chính vì tin rằng người chết không hết và những người có cái công lớn đối với dân, với nước họ phải tồn tại ở một vị trí xứng đáng, con người ta bắt đầu hình thành cái niềm tin, cái tình cảm đối với, đối với thần thánh. Và cái tình cảm, cái niềm tin đó nó đi vào sâu trong tâm hồn như là một bản năng tiềm ẩn, như là một bản năng tiềm ẩn mà nó như là một trực quan không cần giải thích. Dĩ nhiên ngày nào đó khoa học tiến sâu rồi, khoa học sẽ giải thích được vấn đề tâm linh. Sẽ giải thích được.
[18:49]Nhưng mà hiện nay khi khoa học chưa giải thích được hết về cái khoa học tâm linh này, thì mỗi con người vẫn tiềm ẩn trong mình một cái trực quan về tâm linh, về thần thánh. Mà cái mạch sống của tâm linh đó, cái niềm tin và cái tình cảm đó nó như một dòng chảy tiềm tàng, tiềm tàng từ thế hệ này sang những thế hệ kia. Chỉ cần cái ông bà ta nói một câu vào lúc trẻ thôi, kể một câu chuyện vào lúc ta còn bé thôi, cái điều đó nó sống mãi với ta suốt cuộc đời. Ví dụ như ở làng của ta có một cái miếu nhỏ, ta nghe bà của ta kể rằng: là ngày xưa ai đi ngang cái miếu này mà nói bậy, câu bất kính, thì về là ốm luôn cả
[19:32]tuần, rồi phải đem trái cây, đem hương đến thắp xin lỗi, khấn thì cái người nhà mới hết bệnh. Ta có nghe câu chuyện đó chưa ạ? Ta có hay nghe câu chuyện như thế không? Có, phải không? Có lác đác. Chỉ cần một cái câu chuyện bé bé, nho nhỏ như vậy lúc ta còn ấu thơ, thì đã gieo vào lòng ta một cái trực quan, một cái quan điểm đối với thần thánh rồi. Và ta thấy khắp thế giới này là như vậy. Từ những cái bộ tộc ở vùng sâu vùng xa, họ hiểu về cái thế giới thần thánh một cách khác; rồi những cái nước văn minh, họ hiểu về cái thế giới thần thánh đó một cách khác. Mà thậm chí như là một cái người công an mà chuyên phá
[20:12]án cũng vậy, có một vụ trọng án chết người, khi mà họ đến họ điều tra dấu vết thì họ đi vào ngõ cụt, không có cái hướng để phát triển đi tìm thêm ra đầu mối. Chỉ có vài vết máu, vài vết chân mà có giày rồi không đi tìm ra được thêm đầu mối nữa, thì những người công an đó họ lặng lẽ họ thắp hương, họ thắp hương họ khấn tên cái nạn nhân và xin giúp cho họ tìm ra được hung thủ, thì rất nhiều lần như vậy, bỗng nhiên nó có một đầu mối mới giúp cho họ phăng tìm từ từ đến được với hung thủ. Nên ta thấy là rất là nhiều sự kiện nó xảy ra trên khắp thế giới như thế. Khắp thế giới như thế, nên nó tạo thành một cái sức
[20:55]sống về tâm linh tiềm tàng, tiềm tàng khắp nơi. Và do đó, rõ ràng là con người luôn luôn có một cái niềm tin, một cái tình cảm gì đó đối với thế giới tâm linh mà không có ai xoá được, dù là cái sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đã đến mức rất là cao. Chính vì tình cảm và niềm tin đối với thần thánh đó mà chưa được chuẩn hóa lại, bắt đầu ta mới phát sinh ra nhiều cái hệ thống tín ngưỡng, nhiều cái hệ thống, nhiều cái trường phái tâm linh khác nhau theo cái cách giải thích của cái người nào đó họ giỏi về lý luận. Là ở một cái bộ tộc ở châu Phi, họ sẽ giải thích con người chết rồi là như thế nào, thần thánh là như thế nào, họ luyện bùa đã thành công như thế nào.
[21:41]Rồi một cái bộ tộc ở cái vùng mà vùng Nga, vùng Siberia, họ cũng có cái niềm tin đối với thần thánh, nhưng họ sẽ giải thích về cái thần thánh đó theo cái quan điểm của họ rất là khác. Rồi ta qua tới Nam Mỹ, rồi ta sẽ nghe những cái người bộ tộc Nam Mỹ họ hiểu về thế giới của người chết nó khác đi, thế giới thần thánh lại khác đi nữa. Và như vậy là cái niềm tin rằng có thần thánh, có linh hồn nó giống nhau bàng bạc khắp thế giới, nhưng mà cái lý luận giải thích về cái sự tồn tại đó lại khác nhau tùy theo cái trường phái, tùy theo những cái nhà lý luận. Rồi khi mà nâng cấp lên cao hơn thì bắt đầu ta có những hệ thống tôn giáo.
[22:21]Tôn giáo là phát triển đi lên từ những cái tín ngưỡng đó. Nhưng mà tôn giáo hình thành được là vì từ một cái vị giáo chủ rất giỏi về thuyết phục và có cái sức cuốn hút quần chúng cực mạnh, thế là họ thành hình những cái hệ thống tôn giáo lớn, lâu dài cho thế giới đến ngày hôm nay. Nhưng mà nếu mà chỉ là lý luận suông thì con người không theo, không theo tới giờ này. Chính vì họ có cái kết quả nào đó con người ta mới theo. Ví dụ rằng trong gia đình có một cái người bị ốm, mà thời xưa thì ta biết là thuốc không có nhiều như thế này, người ta chỉ uống lá cây rừng rồi sơ sơ, mà những lá cây người ta biết uống rồi vẫn không hết, người ta đem đến ông thầy mo.
[23:03]Ông thầy mo thì ổng không cho uống thuốc nữa mà bắt đầu ổng cúng. Ổng cúng, ổng vái. Cúng vái xong cái gì đó, cái người kia về khỏi bệnh. Rõ ràng chính vì cái kết quả này, kết quả thực tế này mà người ta tin rằng có cái sức mạnh tâm linh của ông thầy mo. Cứ nhiều cái như vậy, nhiều cái mà không thể giải thích được bằng thuốc thang hay y học hay kỹ thuật, mà chỉ còn cách giải thích rằng à đã là nhờ cúng kiếng mà con người được tốt đẹp hơn trong cuộc sống này. Thế là người ta có cái niềm tin đối với với thần thánh. Hoặc là việc đi qua một cái khúc sông mà lúc đó thuyền bè họ đơn sơ, nhiều khi người ta đã bị nước xoáy chết chìm.
[23:43]Nhưng mà có người nói rằng là khúc sông này có Hà Bá, đến là phải cúng. Thế là người ta mang theo ít vật dụng, trước khi đi mà ra khơi hay là nhổ neo đi người ta đã cúng cái khúc sông là ông Hà Bá đó, thì đúng là mỗi lần cúng như vậy đi qua lại không bị việc gì. Cứ có cái kết quả chút chút như vậy, nó hình thành cả một hệ thống tín ngưỡng của dân gian dần dần dần dần, mà khi hình thành đầy hết rồi thì lần lần nó phát triển thành tôn giáo để giải thích cho những cái tín ngưỡng đó. Và ngày hôm nay, thế giới có một số tôn giáo lớn, ví dụ như Phật giáo, Kitô giáo, Hồi giáo, rồi Ấn Độ giáo, hoặc là Do Thái giáo thì
[24:23]trong cộng đồng Do Thái, Chính Thống giáo của Nga, vân vân. Còn những hệ thống tôn giáo mà là một tư tưởng không có cái hình thức tín ngưỡng nhiều như là đạo Khổng thì đã bị lấn át. Mặc dù ngày nay thì người ta thấy đạo Khổng, đạo Nho rất là hay nhưng mà lại không hình thành một cái tín ngưỡng tôn giáo. Một cái đạo mà không hình thành cái tín ngưỡng tôn giáo là đạo Nho, đạo Khổng. Kể cả đạo Lão, nhưng đạo Lão đã biến tướng thành ra đạo Tiên, và có những đạo sĩ, những đền, những miếu. Nhưng ngày hôm nay họ cũng không phát triển nữa. Nhưng mà khắp nơi lại có những cái tôn giáo lớn như vậy đang vẫn tiếp tục tồn tại.
[24:59]Và ta biết rồi, khi mà thế lực lớn, quần chúng đông, đôi khi người ta sinh tâm chuyện này chuyện kia, đôi khi lạc vào chính trị thì đó là điều thôi hệ quả phía sau, người ta không bàn tới nữa. Nhưng bây giờ thì ta bắt đầu nói qua tới chuyện tôn giáo. Khi mà các niềm tin về thần thánh nó phát triển lớn mãi, lớn lên mãi như vậy để thành những tôn giáo lớn rồi thì ta thấy thế này: Như vậy, tôn giáo xuất hiện để làm gì? Tôn giáo xuất hiện để làm gì? Nhiều khi ta nghĩ rằng tôn giáo xuất hiện là để lo cúng bái cho thần thánh, phải không ạ? Ví dụ như là những đạo thờ lửa, như là Ấn Độ vậy. Những nghi thức mà cúng cho thần thánh rất là linh đình.
[25:44]Và có những bộ tộc họ cúng thần thánh bằng cách là giết cả một con người để cúng cho thần thánh. Nên đôi lúc ta nghĩ rằng tôn giáo xuất hiện là để lo cúng bái cho thần thánh, nhưng sự thực không phải. Sự thực là tôn giáo đã xuất hiện là để lo chuyện cho con người, vì lợi ích con người. Cuối cùng vẫn là con người. Cho nên xin thưa, con người qua mặt cả thần thánh, con người lợi dụng cả thần thánh. Thấy thì quỳ lạy xì xà xì sụp, thấy thì dâng oản, dâng trái, dâng quả, dâng cúng bái thần thánh. Nhưng mà cúng để làm gì? Cúng để làm gì? Để cầu xin thần thánh lo cho? Cho mình. Như vậy, coi nói đi nói lại rồi cuối cùng thần thánh vẫn chỉ là gì?
[26:26]Phục vụ cho con người mà thôi. Con người mới là hơn cả, con người mới là ma mãnh hơn cả. Mặc dầu vâng vâng dạ dạ, thưa thưa bẩm bẩm nha, sự thật cuối cùng là thần thánh cũng bị lợi dụng tuốt luốt. Tôn giáo nào cũng vậy, cũng chỉ là lo chuyện con người, tôn giáo đó mới tồn tại. Còn ví dụ ta có một cái tôn giáo mà khi con người đến với tôn giáo đó, tôn giáo đó không đem cái gì lợi ích gì cho cái tín đồ hết, mà tín đồ chỉ đến để mà lo cho thần thánh mà thần thánh thì không ai thấy, thì thôi, thì ta thấy tin một điều chắc rằng ba năm cái tôn giáo đó dẹp tiệm liền, không ai tới nữa. Nhưng mà chính vì, chính vì là các tôn giáo đều hứa hẹn,
[27:04]hứa hẹn cho con người một đời sống tươi đẹp hơn, cho nên con người mới tiếp tục đến với tôn giáo. Hứa hẹn cho con người một đời sống tươi đẹp hơn là thế nào? Nghĩa là nếu mà đến với đạo thì sẽ được ít nhất là trong đời này mình được khỏe mạnh hơn, được giàu có hơn, thành công hơn. Và nếu chết rồi thì sẽ được sinh về một cái nơi ở chung với thần thánh vô cùng hạnh phúc. Đó là những lời hứa hẹn mà lời hứa hẹn nó hứa hẹn cho? Cho con người. Cho nên thần thánh gì rồi cũng phải là làm lợi ích cho con người mới có thể tồn tại được. Chớ nếu mà nói rằng thần thánh mà không phục vụ được cho con người thì con người cũng bỏ thần thánh mà đi luôn.
[27:45]Nên con người vốn ích kỷ mà, vì lợi ích của mình trước. Dựng lên cả một tôn giáo để làm chi? Tưởng là cúng bái thần thánh, không, cuối cùng là cúng bái mình chứ chẳng thần thánh nào cả. Cái bản chất của con người vẫn là như vậy. Vẫn là vụ lợi, vẫn là lợi dụng, vẫn là ích kỷ, vẫn là tham lam. Mặc dầu cúi mọp quỳ lạy thần thánh sát đất, nhưng rồi cũng chỉ là vì chính mình. Cái bản chất thật sự là như vậy. Nên vì vậy, những nhà mà làm công tác tôn giáo họ cũng phải hiểu điều này. Là con người khi đi tìm một cái tín ngưỡng, một cái niềm tin, họ cũng vì lợi ích của họ trước hết. Nếu mà ta đến với cái tín ngưỡng đó ta không được lợi
[28:24]ích gì thì ta không đến với tín ngưỡng đó nữa. Đó là cái điều chắc chắn. Nên tôn giáo nào cũng phải hứa hẹn với con người mấy điều: Cái điều thứ nhất là đến với tôn giáo, người ta sẽ được sung sướng, bớt đi đau khổ. Tôn giáo nào cũng phải vậy hết. Và cái thứ hai nữa là tôn giáo phải hứa hẹn rằng con người sẽ được dạy dỗ, hướng thiện, bỏ điều ác để làm điều lành. Nghĩa là ai đến với đạo đều phải như vậy, và mục tiêu của đạo giáo là dạy cho con người tránh ác, làm lành. Nên nó có hai cái phẩm chất nổi bật, hai cái tính chất nổi bật để làm cho con người ta cứ mãi mãi mà tìm đến tôn giáo: Cái thứ nhất là nhờ thần thánh phù hộ,
[29:13]con người ta sẽ được sung sướng hơn, hoặc là kiếp này hoặc là kiếp sau. Thứ hai, người ta sẽ được đạo đức hơn. Nên tất cả các tôn giáo đều hứa hẹn hai điều này. Ở bước đầu đều hứa hẹn hai điều này. Nếu không có hai cái điều kiện này thì tôn giáo là vô ích, ta nhớ như vậy. Một á là tôn giáo là xây dựng đạo đức cho con người. Thứ hai là khi mà người nào mà có đạo đức thì tôn giáo đem đến cho người đó cái sự sung sướng gọi là thưởng điều thiện và phạt cái điều ác. Thì hai tính chất này rất là rõ. Vì nếu tôn giáo nào mà không đạt được hai điều này thì tôn giáo đó sẽ bị mai một, bị chìm mất liền. Nên ví dụ ta đến với một cái đạo nào mới chế ra và nói rằng là:
[30:03]"Không cần xây dựng đạo đức, con người ta chỉ cần sống sung sướng hiện tại và thần linh sẽ che chở cho ta nếu ta tin vào ngài." thì chẳng chóng thì chầy cái tôn giáo đó sẽ đổ vỡ, thậm chí là phạm pháp rồi bị nhà nước vào bắt còng hết, bắt bỏ tù hết luôn. Vì nếu mà không có cái yếu tố mà xây dựng đạo đức mà chỉ đi cầu cái sung sướng thì chắc chắn là cái tôn giáo đó sẽ trở thành cái ổ tội phạm. Mà rất nhiều tôn giáo được tồn tại đến ngày hôm nay bởi vì họ có hai yếu tố đó: một yếu tố là hứa hẹn xây dựng đời sống hạnh phúc hơn; điều thứ hai là làm cho con người ta đạo đức hơn. Đó là hai yếu tố, không có hai yếu tố này tôn giáo là
[30:45]thần thánh gì cũng là vô nghĩa hết, là vô nghĩa hết. Và đôi khi con người ta lừa dối cả thần thánh. Cái việc mà con người ta lừa dối thần thánh cũng hơi bị nhiều, ta gọi là gì? Buôn thần bán thánh, hoặc là núp chiêu bài thần thánh để mà mưu lợi riêng. Hoặc là khi mà lợi dụng cái tín ngưỡng để mà thu hút quần chúng, có quần chúng, có thế lực rồi hoặc là làm kinh tế hoặc là làm chính trị. Đó là những cái mà người ta đã lợi dụng thần thánh, gọi là buôn thần bán thánh luôn. Bây giờ thế nào cái gọi là buôn thần bán thánh? Buôn thần bán thánh là sao ạ? Ví dụ như là một cái người họ lập lên cái đền, tung tin ra rằng cái đền này rất là thiêng:
[31:30]ai cầu trúng số là được trúng số, ai cầu buôn may bán đắt là được buôn may bán đắt, ai cầu thi đỗ là được thi đỗ. Họ tung những cái tin và họ cứ kể những câu chuyện người này được thế này, người kia được thế kia, cũng chỉ kể thôi ta không có thấy. Nhưng mà nhiều người tin và khi đến cúng á thì họ là người giữ đền, họ đưa ra điều kiện phải cúng bao nhiêu tiền thế này thế kia. Thì rõ ràng là thần thánh cũng bị lừa dối, bị lợi dụng luôn và đó là những kẻ mà buôn thần bán thánh luôn. Ta có bị cái này chưa ạ? Mà con người ta bị dễ tin lắm. Con người ta có một điều rất là lạ là rất là dễ tin. Ví dụ đi trên xe khách, xe đò đi từ tỉnh này qua tỉnh kia
[32:07]rồi có người ngồi trên đó rỉ tai nói với mình thế này: "Có đền của cái ông Hoàng Sáu đó, trời ơi vừa rồi vậy đứa bé nó đi mất tích, đi lạc nó bị bắt thế mà khấn ổng một cái là khiến là là nó nó thoát được vòng vây nó chạy về. Hay là cái thằng bé nó nó học dở mà nó vô nó khấn ổng cái tự nhiên bữa nó vô làm làm bài thi đỗ ngay." Ta chỉ ngồi nghe một cái bà nào đó nói chuyện bâng quơ trên chiếc xe khách vậy mà ta tin. Hết 80% con người tin vào những chuyện đồn tào lao trên xe khách hoặc là ngoài quán cà phê hay ngoài chợ là khiến cho những cái đền đó nó linh thiêng lên. Nhưng mà sự thật hoàn toàn không có,
[32:42]mà khi ta đến cái đền đó rồi ta phải tốn rất nhiều tiền. Thì những cái cách đó là những cái mánh lới. Hồi xưa ở trên miền Tây vậy, vào cái thời Pháp là có một cái ông đó ổng dựng lên cái đạo và ổng biết dùng cái kỹ thuật đèn chiếu, ban đêm ổng dựng lên những hình cọp, hình rồng về, trong ban đêm ánh sáng lờ mờ vậy, rồi cứ đồn ra bên ngoài là ổng được rồng được cọp về chầu để cho cái người dân về tìm với ổng. Nhưng mà ta biết rằng để cho quần chúng mà về tìm với mình á thì nó phải có cái duyên lành ở những đời xưa. Cái ông giáo chủ đó phải là người kết duyên lành với quần chúng thì quần chúng mới đến với ổng được,
[33:17]còn chỉ bằng cái sự lợi dụng, lừa dối người ta không đến. Đến được vài người thôi, rồi ai đến đó mà không tin, phản đối ổng, ban đêm ổng cho đàn em đi đâm người ta. Nó thành cái đạo ở miền Tây gọi là đạo Lụi, cái chữ "lụi" ở miền Tây có nghĩa là đâm người ta. Đó là ta dùng đến cái thủ đoạn mà tàn độc luôn, như vậy. Và ta thấy đó là những cái kẻ mà họ lợi dụng thần thánh, buôn thần bán thánh và con người lợi dụng, lừa dối cả thần thánh luôn. Và núp chiêu bài thần thánh để mưu lợi riêng. Khi mà có những cái người họ được cái duyên nào đó, được nhiều quần chúng đi theo họ, đôi khi họ đã sinh tâm rồi biến thành một cái thế lực chính trị.
[33:57]Mà khi đã vào thế lực chính trị rồi thì ta biết là cái sự tu hành nó không còn cái thuần chất nữa. Rất hiếm người nào mà giống như là những quốc sư của đạo Phật. Trong đạo Phật có những vị thiền sư mà khi mà lên làm quốc sư rồi thì các ngài vẫn giữ cái bản chất tu hành thuần lương. Ví dụ như là Quốc sư Vạn Hạnh hay Quốc sư Khuông Việt của ta, vân vân, nhiều vị làm thầy của vua nhưng mà không bao giờ ỷ lại vào cái thế lực của mình, của vua để mà mưu lợi riêng. Rồi còn một số người mà khi họ xây dựng cái đạo mà khi có quần chúng rồi, bắt đầu là họ biến tướng thành chính trị là muốn trở thành cái người
[34:38]có quyền lực để mà điều khiển quốc gia, điều khiển chính trị. Thì ta thấy cái sự biến tướng nó rất là nguy hại là từ cái tôn giáo lợi dụng tôn giáo rồi biến thành chính trị. Mà cái điều này nó thỉnh thoảng nó cứ vẫn cứ xuất hiện ở nơi này nơi kia trong nhân loại làm cho ta rất là phiền. Ví dụ cái người chính trị thì họ cứ đi cái con đường chính trị của họ, miễn làm sao họ sống cho đàng hoàng, lợi dân lợi nước. Còn cái nhà tôn giáo thì phải giữ vững cái mục tiêu, cái phẩm chất của mình là gì? Là dạy dỗ đạo đức cho người dân. Như vậy thôi, tức là đã đóng góp rất lớn vào cái đất nước của mình. Nhưng mà nếu một nhà tôn giáo mà có cái ý riêng tư,
[35:19]mưu đồ riêng tư rồi bước giẫm sang lĩnh vực chính trị thì ta thấy dường như ta không gọi người đó là người chân tu nữa mà đã có cái vấn đề gì đó. Đây là điều mà ta cũng rất là lo lắng. Tuy nhiên, giữa bao nhiêu cái tôn giáo hỗn mang như thế, bỗng nhiên nổi lên một đạo Phật rất là chuẩn mực, rất là đẹp đẽ cho nhân loại. Vì sao vậy? Bởi vì đạo Phật có những cái đạo lý như thế này: Thứ nhất là trong đạo Phật có cái luật nhân quả công bằng. Trong đạo Phật nói rằng luật nhân quả công bằng là ai gây khổ cho người khác, mình sẽ phải chịu cái quả báo khổ trở lại; ai đem cái niềm vui, hạnh phúc đến cho người khác thì ta sẽ
[36:01]được bao nhiêu điều may mắn, hạnh phúc, niềm vui trở lại. Và cái công bằng này không lệ thuộc vào thần thánh. Và cái luật nhân quả đó nó là một cái định luật tự nhiên của vũ trụ này, sự công bằng tự nhiên của vũ trụ này. Nên chính vì vậy mà khi một người đến với đạo Phật thì người ta bị cái thôi thúc là phải ráng mà lo đừng làm điều ác, phải ráng mà thương người, giúp người nếu chính mình muốn một ngày sau này mình được những cái quả báo hạnh phúc, ấm no. Nên đây là một cái giữa bao nhiêu cái niềm tin đối với thần thánh, bao nhiêu cái quan điểm về tôn giáo thì chợt có một đạo Phật rất là đẹp, rất là khoa học mà rất là công bằng,
[36:44]mà cái niềm kính yêu đối với thần thánh nó không trở thành một sự lệ thuộc. Đôi khi là con người ta kính thần thánh rồi bị lệ thuộc, nhưng đạo Phật không cho ta một sự lệ thuộc thần thánh, đây là điều rất là lạ. Ví dụ như đối với Đức Phật cũng vậy, ta tôn kính Người vô hạn, một ngày ta có thể lạy Người cả trăm lạy, nhưng mà điều đó không có nghĩa là ta lệ thuộc Người mà ta chỉ là vì tôn kính một cách khách quan, ta yêu kính Người một cách khách quan vì Người đã để lại một cái đạo lý tuyệt vời cho nhân loại vậy thôi. Chứ không có nghĩa là khi mà ta lạy Người, ta lạy Phật là cuộc đời ta bị lệ thuộc vào Đức Phật:
[37:24]Đức Phật bắt ta khổ ta khổ, Đức Phật bắt ta sướng ta sướng, hoàn toàn không có chuyện như thế. Mà ta kính yêu Phật bởi vì Đức Phật soi sáng cho ta, mở đường cho ta đi vào một thế giới mới. Nói là tín ngưỡng, là tôn giáo nhưng mà cái tính chất của đạo Phật rất là khác lạ so với nhiều tôn giáo khác. Rồi trong đạo Phật có một cái đạo lý là từ bi vô hạn. Khó có một cái tôn giáo nào có được. Là trong đạo Phật dạy ta yêu thương con người mà yêu thương đến vô hạn những con người, yêu thương đến cả những loài cầm thú khác và thậm chí đến yêu thương cả cỏ cây. Đây là điều mà chưa từng thấy một tôn giáo nào có cả.
[38:07]Chỉ trong đạo Phật mới dạy ta yêu thương tất cả chúng sinh mà yêu thương đến cả cỏ cây. Vào cái thời xưa con người ta còn cầm gươm mà chém giết nhau, cho đến ngày hôm nay vậy vẫn còn cầm súng mà bắn nhau, ta kêu nói là yêu thương đừng giết hại con người đã là một sự tiến bộ. Vậy mà đạo Phật nói ta thôi đừng giết hại cầm thú thì nó là một sự tiến bộ vượt bậc, nhưng mà chưa. Đến khi mà ta nghe được cả trong đạo Phật dạy ta yêu thương cả cây cỏ thì ta mới ngạc nhiên về sự tiến bộ này. Cái sự tiến bộ này nó vượt lên trên tất cả mọi nền văn minh ta không thể lường được hết. Khi cái nền văn minh mà nó càng cao chừng nào thì con người
[38:46]ta cái lòng yêu thương càng trải rộng chừng nấy. Ta yêu thương con người, ta yêu thương cầm thú mà yêu thương đến được cỏ cây. Mà đến ngày hôm nay vừa rồi, nơi cái bộ phim mà nổi tiếng của Mỹ là phim Avatar, phim rất là nổi tiếng cả thế giới và doanh thu rất là lớn, mấy tỉ đô la của Mỹ á. Bộ phim đó nói như thế này: khi mà con người đã tiến bộ vượt bậc và chính con người đã phá tan hết cả trái đất này rồi, đã khai thác hết đủ mọi thứ rồi, nhưng mà vì tiến bộ quá nên con người đã tìm được một hành tinh khác. Nơi hành tinh đó có sự sống, có rừng cây và có nhiều cái mỏ khoáng nên con người đã bay sang đó để tiếp tục mà khống chế,
[39:23]thống trị hành tinh, chiếm hành tinh đó để mà khai thác làm giàu, tiếp tục như vậy. Nhưng mà đến đó họ gặp phải một một loài sinh vật của cái hành tinh đó, mà sinh vật đó là sống bằng cái tâm linh và sống với cỏ cây, thiên nhiên. Cái bộ phim đó ta xem ta sẽ thấy rất là cảm động, rất là trí tuệ, nhưng mà cho ta một cái thông điệp rất lớn là thế này: là con người phải sống hòa hợp với thiên nhiên, phải yêu thương cả cây cỏ. Vì chính cây cỏ là cái nôi của sự sống, che chở sự sống, tạo thành sự sống, duy trì sự sống. Thì mãi đến ngày hôm nay, bước sang thế kỷ 21, với những bộ óc khoa học hàng đầu, con người ta mới nói lên
[40:04]được một cái thông điệp rằng là con người phải yêu thương cây cỏ. Thì điều này đã được Đức Phật nói hơn 2.500 năm trước. Đến hôm nay khi mà về Hà Giang, chúng ta nghe rừng nơi này bị phá, rừng nơi kia bị cháy, thì đi vào đất Hà Giang rừng núi vẫn còn xanh tươi, sông suối chảy qua những cánh rừng tự nhiên như thế, thì chúng tôi rất là xúc động và mong rằng mãi mãi Hà Giang cũng như nhiều cái tỉnh địa đầu phía Bắc của đất nước ta giữ vững cái màu xanh của trái đất như vậy. Vì ta giữ vững cái màu xanh, giữ vững những cánh rừng này không phải là chỉ giữ cho đất nước ta mà sự thật ta giữ giùm cho cả nhân loại này.
[40:43]Vì nếu không còn màu xanh, cả trái đất này sẽ biến mất hết, sự sống sẽ bị tiêu diệt liền. Thì cái việc mà từ 2.500 năm trước Đức Phật đã dạy ta mở lòng yêu thương vô hạn, yêu thương đến cả cỏ cây, thì sự thật lúc đó nhiều người cũng không tin lắm. Nhưng mà đến ngày hôm nay với bao nhiêu kiến thức khoa học xuất sắc, con người mới thấy rằng đây là chân lý, con người phải yêu thương cả cây cỏ này. Đó là một Đạo Phật như vậy, Đạo Phật đặc biệt như vậy, đi vượt trước cả thời đại mà sẽ tiếp tục dẫn đạo cho nhân loại về cái tư tưởng đặc biệt này. Và một điều nữa là Đạo Phật cho con người ta một lý tưởng vô ngã cao siêu.
[41:25]Lý tưởng vô ngã cao siêu là sao? Là thế này, mỗi con người sống ta đều cảm thấy có một cái tôi, một cái ta của riêng mình không có giống với ai hết, và nhiều người cứ nghĩ rằng cứ càng nổi bật cái ta mình lên thì mình càng thích thú, càng được người xung quanh nể phục. Nhưng mà đối với Đạo Phật, đó là một cái sai lầm, đó là một đau khổ, đó là con đường mở ra mọi thứ tội lỗi. Nếu cái ta mình lớn quá thì mình sẽ đụng chạm người này, hất hủi người kia, mình tranh giành với người nọ, rồi cuối cùng chỉ là tội lỗi mà thôi. Nên vì vậy, Đạo Phật cho rằng chỉ khi nào con người ta dẹp được cái tôi của mình để mới có thể sống hòa hợp được với cộng đồng
[42:09]thì đó mới là cuộc sống hạnh phúc, đó mới là cuộc sống giác ngộ. Vì vậy, trong cái giáo lý Đạo Phật cứ mãi mãi từng bước, từng chút dạy con người phải dẹp đi cái tôi của mình bằng mọi cách: bằng cái sự cầu nguyện, bằng cái sự tu tập, bằng cái hành động, bằng từng cái lời nói, làm sao để dẹp cái tôi mình đi, không xem cái tôi của mình là quan trọng nữa, thì như vậy con người ta mới có một cuộc sống hạnh phúc và đạo đức. Chúng ta cứ tưởng rằng là ta sống thích thú, khoái chí khi ta làm cái điều gì nổi bật, nổi trội. Ví dụ như đứa trẻ vậy, cứ chạy xe ngoài đường rú ga, bấm còi inh ỏi lên để cho người ta nhìn vào
[42:48]mình thì tưởng như vậy mới là khoái chí. Nhưng mà không, chính cái người mà họ sống thầm lặng giữa cuộc đời này, không cần ai biết tới mình, những người đó mới là những người hạnh phúc, khôn ngoan, bản lĩnh, trí tuệ. Và Đạo Phật đã dạy cho ta cái điều này từ mấy ngàn năm trước rồi, và bao nhiêu bậc Thánh của Đạo Phật cũng tiếp tục đi vững trên con đường như thế này. Chúng ta thấy, ví dụ bây giờ thế này, ví dụ như bây giờ có một vị tướng sau khi mà đánh đông dẹp bắc rồi, đất nước được hòa bình thống nhất rồi, cái vị đó trở về. Thì trong thời chiến á, cái ông tướng đó là anh hùng, là chỗ tựa của dân tộc, thậm chí triều đình cũng phải trông cậy vào ông tướng đó.
[43:34]Nhưng mà sau khi mà đánh tan giặc rồi trở về, thì ông tướng đó chính là nỗi lo của triều đình, chính là nỗi lo của triều đình, vì sao vậy? Trong thời chiến mà đánh giặc thì ổng là trụ cột của đất nước, nhưng mà thắng giặc rồi ổng trở về ổng là nỗi lo của triều đình, tại sao vậy? Tại vì cái tôi ổng lớn, ổng mới kể công, nói không có tôi là đất nước này mất rồi. Và cái kể công, cái hống hách, ngang ngược của ổng là ông vua lo sợ, nói thằng này không biết bữa nào nó giết mình nó cướp ngôi luôn, mà vì có công ai cũng sợ nó hết, nên trở thành cái lo nơm nớp nơm nớp và đất nước bất an vì cái việc chiến thắng vừa rồi.
[44:13]Nên Bác Hồ trong cái tài liệu mà "Sửa đổi lề lối làm việc" mà lúc đó Bác Hồ ký tên là X.Y.Z, nhớ không nè? X.Y.Z, sau này ta biết X.Y.Z là Bác Hồ. Trong cái cuốn mà "Sửa đổi lề lối làm việc", Bác Hồ có phê bình một cái tư tưởng gọi là tư tưởng công thần, tức là đi trong kháng chiến có công, về cứ nghĩ đến cái công lao, nhớ cái công lao của mình như thế, rồi hống hách, ngang ngược và cũng không thực sự góp tay vào để xây dựng đất nước phía trước. Mà sự thật, ví dụ như ta đánh thắng giặc trong cái chiến tranh là tốt rồi, nhưng sau chiến tranh cái mà xây dựng lại, đó mới là quan trọng. Anh giỏi trong việc đánh giặc nhưng mà chưa chắc anh đã giỏi
[44:49]trong việc mà xây dựng, phục hồi lại đất nước này. Nhưng mà cứ kể công, cái tư tưởng công thần đó làm cho cái người đó hư đạo đức và cũng làm kéo lùi mọi tiến bộ lại. Thì việc mà cái tôi lớn, kể công, chấp công, đó là một cái trở ngại, làm khổ mình và làm khổ bao nhiêu người khác. Đây là điều thực tế mà trong Đạo Phật đã nói điều này rồi. Trong Đạo Phật đã nói con người ta sống phải quên cái tôi mình đi. Và Đức Phật dạy ta từng cái lời cầu nguyện, ta phải cầu nguyện cho mọi người, không cầu nguyện gì cho mình, cầu nguyện cho mình diệt tham, diệt sân, diệt đi cái ích kỷ để diệt luôn cái tôi. Còn từng giờ phút mà con người lắng tâm ngồi thiền như Đức
[45:33]Phật, là bắt chân ngồi kiết già như hoa sen, ngồi bất động, quán chiếu thân mình vô thường, theo dõi hơi thở, nhiếp tâm trong an tĩnh, cũng đều là diệt trừ cái tôi mình đi. Cái người nào diệt trừ cái tôi thành công nhất, đó là người thành một vị Thánh cao nhất. Trong Đạo Phật có chia ra làm bốn mức độ chứng Thánh quả, nghĩa là Thánh có bốn mức độ cao thấp khác nhau, thì người nào mà diệt được một phần bản ngã cơ bản thì chứng được cái quả đầu tiên, diệt được cao hơn nữa thì chứng được cái quả thứ hai, cao hơn nữa chứng quả thứ ba, mà người nào diệt hoàn toàn cái tôi của mình thì chứng được cái đạo quả cao nhất mà
[46:15]gọi là A-la-hán, A-la-hán quả là người diệt mất cái tôi mình luôn. Cái vị đó sống giữa đời ta vẫn thấy vị đó đi đứng bình thường, nói năng cười nói, nhưng trong lòng vị đó không có cái tôi. Và vị đó thấy mình là tất cả chúng sinh, yêu thương được vạn loài vạn hữu và biết tất cả mọi chuyện trên đời, không còn cái tôi, cho nên vị đó trở thành tất cả mọi người. Ví dụ như khi ta nói chuyện với ai thì ta thấy người đó nói như thế, ta nói như thế, người đó nói như thế, ta nói như thế, là có ta, có người khác nhau. Nhưng mà nếu một vị A-la-hán, họ đứng nói chuyện với mình thì họ chính là mình. Mình cứ tưởng rằng là mình và họ là hai người khác
[46:54]nhau, vì mình còn phàm phu mà, mình còn cái tôi. Nhưng mà một vị A-la-hán mà họ đứng nói chuyện với mình thì họ thấy họ là chính mình, mình với họ là một. Cái trạng thái này ta không hiểu nổi, ta chứng đạo ta mới hiểu nổi, nhưng mà một vị Thánh là như vậy, họ không có cái tôi. Đây là một cái đạo lý cực kỳ đặc biệt của Đạo Phật mà không có một tôn giáo nào có thể so sánh được, vì những cái điều cao siêu như thế này nó vượt ngoài cái sức suy nghĩ của con người, mà con người ta chỉ có biết là gắng công tu tập để đạt được mà thôi. Và Đạo Phật cho ta một cái phương pháp thiền định siêu thoát là ta sẽ bắt chân ngồi giống như Đức Phật.
[47:37]Ngay cả Bác Hồ ta cũng đã tập ngồi thiền. Ở đây chúng ta đã xem được cái hình Bác Hồ ngồi thiền trong hang động bên bờ suối chưa ạ? Có thấy chưa? Lúc mà còn trong chiến khu Việt Bắc á, thì những cái người đi theo Bác Hồ đã có lúc chụp được Bác Hồ ngồi thiền ở trong động đá hoặc là bên bờ suối. Chúng ta không biết là Người đã chứng sâu vào thiền đến mức độ nào, nhưng mà những cái bức hình Bác Hồ ngồi thiền là có thật, đến bây giờ vẫn còn truyền nhau. Chúng tôi cũng được tặng mấy bức hình mà Bác Hồ ngồi thiền. Thì trong Đạo Phật có cái phương pháp thiền định rất là độc đáo, giúp cho tâm hồn ta an tĩnh và diệt dần cái tôi của mình,
[48:19]để cho lần lần con người ta trở nên thánh thiện hơn. Thì chúng tôi định là sau thời nói chuyện này chúng ta sẽ tập ngồi thiền. Thì xin trân trọng kính mời những Phật tử, những ai muốn học về thiền thì một chốc nữa sau buổi nói chuyện này xin mời lên trên khán đài này, có quý thầy quý cô sẽ hướng dẫn kỹ thuật ta ngồi thiền. Và khi được hướng dẫn kỹ thuật ngồi thiền rồi thì mỗi ngày về nhà chúng ta đều ngồi như vậy, tập như vậy hết. Một ngày nào đó mà khi ở đây Đạo Phật được phát triển, có những tu sĩ về, có những ngôi chùa mọc lên, thì chúng ta đã là những Phật tử rất là thuần thành, có cái công phu tu hành để cùng với giáo hội,
[49:04]cùng với nhà nước, cùng với các tu sĩ ta xây dựng Phật pháp ở vùng này, mà cũng chính là dùng cái tâm linh của Đạo Phật để phụ giúp mà giữ gìn đất nước này, giữ gìn đất nước này. Sự thật Đạo Phật nếu mà nói là một cái công cụ tâm linh quan trọng để giúp giữ gìn đất nước này. Nên vì vậy một lát nữa sẽ xin trân trọng mời quý Phật tử ở lại một chút, lên đây để ngồi tập thiền. Và trong Đạo Phật ta vậy, có cái điều nữa là có Đức Phật và những vị thánh Tăng cao cả. Cái đạo đức của Đức Phật, cho đến ngày hôm nay, nhân loại không thể tìm ra được một tì vết nhỏ. Trước khi mà Đức Phật đi tu đắc đạo, là con người ta đã không tìm được cái lỗi lầm của Phật.
[49:53]Trong lịch sử Đức Phật, ngài không phạm một lỗi lầm từ nhỏ đến lớn, rất là lạ. Và đến khi ngài đắc đạo rồi, thì đừng hòng con người, kể cả quỷ thần, kể cả trên chư thiên trên thế giới, bằng tất cả cái trí tuệ của mình nhìn xuống mà phát hiện ra được Đức Phật có một lỗi lầm nào. Con người tuyệt đối không bao giờ có một sai lầm, dù một ánh mắt nhìn hoặc là một nụ cười. Không bao giờ ngài nhìn một chỗ nào đó mà vô cớ nhìn, không bao giờ ngài nở một nụ cười vô cớ cười. Không giống như ta cười sặc sặc cả ngày, không giống vậy. Có chuyện gì ngài mới cười mỉm một cái, hoặc khi ngài nghiêng người nhìn ai đó vì
[50:32]có chuyện gì đó, chứ không bao giờ mà cứ liếc qua liếc lại như ta, không có. Ngài đi đứng khoan thai, từ tốn. Đặt cái tay lên, đặt cái tay xuống đều có ý nghĩa, không giống như mình quơ tay quơ chân tùm lum, không có đâu. Nghĩa là bất cứ dáng đi, điệu đứng của ngài khoan thai, điềm đạm. Bất cứ việc làm, ánh mắt, nụ cười ngài đều có ý nghĩa. Và có một điều rất là rõ thế này: Không bao giờ Đức Phật đi đâu mà hỏi đường. Không bao giờ Đức Phật đi đâu mà hỏi đường. Ví dụ như chúng tôi về đây, từ chỗ nhà nghỉ đến nhà văn hóa phải hỏi đường. Tại nếu mà không hỏi đường đi lạc, Đức Phật tuyệt đối không có.
[51:09]Ví dụ như là có một tín chủ đến mời Đức Phật, nói: "Bạch Đức Thế Tôn, vào ngày mai, con thỉnh Thế Tôn về nhà con để mà con được cúng dường bữa trai tăng." Đức Phật im lặng nhận lời. Thế người đó về cứ lo sửa soạn nhà, và không cần ghi địa chỉ, không cần ghi địa chỉ. Và sáng mai, Đức Phật cùng với một số đệ tử mình ôm bình bát đi đến là tới nhà, không có hỏi nhà. Hoặc là khi mà Đức Phật đắc đạo rồi, ngài muốn độ cho năm anh em Kiều Trần Như, mà năm anh em Kiều Trần Như đã bỏ đi xa ngài, cách đó gần cả trăm cây số. Và ngài đến đúng cái chỗ năm anh em ở liền, để mà dạy năm anh em một bài học đầu tiên về
[51:51]giáo lý, nổi tiếng luôn là bài Tứ Diệu Đế. Không có chuyện hỏi đường, không có đi một chút hỏi nè: "Có thấy có năm ông thầy tu không? Ổng ở không biết ổng đi đâu vùng nào?", không có, không có chuyện đi hỏi dò. Đi đến đâu là chính xác đến đó, bởi vì khi mà ngài đắc đạo rồi, tất cả mọi nẻo đường trên thế gian, trên suốt cả loài người, xuống tận dưới đáy địa ngục, Đức Phật biết hết. Không có cái chuyện hỏi đường, vân vân. Và những cái vị thánh Tăng, đệ tử của Đức Phật cũng như vậy, cũng cao cả như vậy, tuyệt vời như vậy. Nên trong cái hệ thống Đạo Phật, trong cái tôn giáo của Đức Phật để lại đã cho ta một cái giá trị tâm linh thật là cao cả,
[52:28]tuyệt vời mà chính nhà bác học vĩ đại nhất cái thế giới, Einstein, cũng phải ca ngợi đó sẽ là một cái tôn giáo mà định hướng cho nhân loại về sau, dẫn đường cho khoa học, dẫn đường cho loài người về sau này. Mà ta may mắn, ta may mắn là ta đã có được một tôn giáo đó từ mấy nghìn năm qua đồng hành với dân tộc ta. Đó là cha ông ta, tổ tiên ta đã có một chọn lựa hết sức sáng suốt khi mà chọn Đạo Phật là một tôn giáo của dân tộc, đồng hành với dân tộc suốt mấy nghìn năm qua. Ngày hôm nay, ta được thừa hưởng cái sự sáng suốt đó, phải nói rằng ta hết sức là may mắn. Nhưng mà cái may mắn đó có tồn tại lâu hay không là tùy chúng ta.
[53:11]Sau này con cháu ta còn được hưởng cái sự may mắn đó hay không là tùy nơi chúng ta. Bây giờ ta có chịu tu hành theo Đạo Phật hay không, có chịu phát triển, mở rộng Đạo Phật hay không, hay là để cho những cái tà giáo vào nó xâm chiếm, phá hoại tất cả. Hôm qua vậy, chúng tôi có nói chuyện với quý Phật tử có một cái niềm tâm sự và lo lắng ở cái vùng Việt Bắc và Tây Bắc của ta. Ta rừng núi mênh mông, nhiều dân tộc anh em cùng ở chung, lác đác chia nhau từng vùng, từng vùng. Và mỗi bộ tộc đó có một cái tín ngưỡng riêng, có một cái đời sống tâm linh riêng của mình, chưa thống nhất lại thành một thể thống nhất.
[53:51]Đất nước thống nhất rồi, luật pháp ta thống nhất rồi, ngôn ngữ ta có một ngôn ngữ chung rồi, là tiếng Kinh rồi, nhưng mà tâm linh ta chưa thống nhất. Ta phải hiểu đây là nỗi lo. Và tâm linh là cái mạch sống vô hình nhưng lại rất quan trọng. Giống như cái xương sống, cái sợi thần kinh chạy trong xương sống của ta vậy, mắt ta không thấy. Nhưng mà cái hệ thống sợi thần kinh mà nó chia dọc trong cái ống xương sống, nó mới quyết định tất cả sự sống của ta. Gãy cái hệ thống đường dẫn truyền thần kinh từ trên não đi trong cái ống xương sống đó rồi, ta chết liền, hoặc là ta thành tàn phế liền. Cũng vậy, cái tâm linh đó ta không thấy,
[54:28]mơ màng, sâu xa, huyền nhiệm chạy trong lòng của mọi người, nhưng mà nó quyết định vận mệnh của dân tộc ta, tạo nên cái sức sống của dân tộc ta. Thì ở đây vậy, ta thống nhất được đất nước bởi xương, bởi máu của biết bao nhiêu người chiến sĩ từ Nam đến Bắc. Ta thống nhất được nhiều thứ, luật pháp ta đã thống nhất, đất nước ta thống nhất, bờ cõi thống nhất, nhưng mà tâm linh ta chưa thống nhất. Đây là điều rất là đáng lo. Như vậy ta thống nhất tâm linh này bằng cái cách gì để cho đời đời mãi mãi rằng các dân tộc anh em ta trên đất nước này thực sự là có chung một cái cội nguồn tâm linh, một nơi để hướng về,
[55:09]một cái tình yêu thương đoàn kết thật sự, chứ không có để mà cái tâm linh chia năm xẻ bảy, mạnh ai nấy đi theo cái quan điểm tâm linh của mình. Bộ tộc này thì theo bộ tộc đó, dân tộc kia thì theo dân tộc đó. Rồi lại có một số tâm linh ngoại lai ở đâu tìm tới, nó giả vờ đi du lịch nhưng vào trong từng bản làng nó truyền cái đạo, thêm những cái tâm linh khác nữa, vào và nó xé cái tâm linh của dân tộc ta ra thêm một lần nữa, lại là nguy cơ một lần nữa. Trong khi ta đã có sẵn một cái nền tâm linh của Phật giáo mà cha ông ta đã lựa chọn một cách khôn ngoan từ mấy nghìn năm trước, bây giờ ta không sử dụng để thống nhất tâm linh của toàn dân tộc
[55:46]ta lại, thì cái nền tâm linh của dân tộc ta lại bị manh mún, bị xé rời ra nữa, đây là điều rất là đáng lo, rất là đáng lo. Nên vì vậy mà chúng ta phải thấy cái lo này để cùng với nhà nước giữ gìn cái tâm linh của dân tộc, để đem đến một cái sự vững bền, đoàn kết cho dân tộc ta nữa. Nói: "Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công", nhưng đoàn kết là đoàn kết cái gì? Trong nhiều yếu tố để đoàn kết, ta nhớ rằng có một yếu tố rất quan trọng, đó là sự đoàn kết về tâm linh của dân tộc. Ví dụ ta đoàn kết là ta có cái ngôn ngữ, ta đoàn kết, ta đoàn kết bằng cái lòng yêu nước,
[56:29]ta đoàn kết vì ta có một Đảng lãnh đạo, ví dụ vậy, ta đoàn kết vì ta có một cái hệ thống luật pháp minh bạch, từng ngày tiến bộ, cải cách, vân vân. Ta đoàn kết vì ta có một cái hệ thống tiền tệ chung, vân vân, vân vân. Ta đoàn kết vì ta có một cái niềm tin về con Rồng cháu Tiên, vân vân. Nhưng mà ta cần phải có một cái rất là quan trọng, một cái tín ngưỡng, một cái tâm linh là một sợi dây xuyên suốt để tạo nên một yếu tố đoàn kết nữa, và yếu tố này cực kỳ quan trọng. Chúng ta cũng nhớ cách đây 6, 7 năm, đã có một lần tại Tây Nguyên, một số buôn làng, những người dân tộc đã nổi loạn, kéo nhau ra đến trung tâm của thành phố Buôn Ma Thuột,
[57:11]đập phá tứ tung hết trơn luôn, làm nên một trận nổi loạn kinh hoàng. Sau đó nhà nước cũng phải tốn rất nhiều công sức tạm thời giữ yên, nhưng vẫn nơm nớp lo sợ, không biết ngày nào nổi loạn nữa. Đó, chúng tôi mới cùng với những số Phật tử mà đi theo cái đường lối của Phật Quang, chúng tôi mới giảng một cái bài là "Tình anh em giữa người Kinh và người Thượng", giảng một bài và yêu cầu cái người Phật tử mình là người Kinh phải yêu thương người dân tộc, phải tha thứ, phải nhẫn nhục đối với người dân tộc. Mà sao người Kinh thì khôn ngoan, nên đôi khi đã vì cái khôn ngoan của mình đã lừa gạt cái người anh em dân tộc, lâu ngày tạo thành sự bất mãn và sự chia rẽ.
[57:56]Ví dụ người ta mang con gà đi ra người ta bán, mình lừa qua lừa lại mình mua với giá rất là hời, nhưng mà lừa người ta một lần, lần sau người ta biết rồi. Lần sau người ta biết, người ta mới nói với nhau cái người Kinh nó nó gian dối, nó lừa mình, tại vì họ sống rất là thật. Cứ cái ác cảm với người Kinh từ từ. Rồi lần lần cái mình lừa qua lừa lại mình mua những mảnh đất của họ, mua hết, mua hết, họ cứ lui dần lui dần, họ đi họ phá rừng để họ tạo đất mới rồi ta lại mua tiếp. Lần lần họ mới phát hiện ra một điều là người Kinh đã mua đất của họ giá rẻ và đuổi họ đi khỏi cái quê hương của họ. Cứ bị cái người khác kích động và họ lần lần họ ác cảm với cái người Kinh.
[58:29]Rồi thêm cái một cái đạo khác nó tìm đến nó truyền đạo, thế là cái người dân tộc bị xúi giục, nổi loạn lên, làm thành một cuộc gây rối làm cho nhà nước rất là rất là vất vả để mà mà xử lý. Thì ta không biết rằng chỉ một cái vùng Tây Nguyên nổi lên hay còn vùng nào nữa hay không? Mà bây giờ thì nhà nước thấy rõ một điều là bởi yếu tố tâm linh không thống nhất, không đồng nhất mà đất nước ta vẫn có nguy cơ bị chia rẽ, bị nổi loạn. Thấy cái bài học của Tây Nguyên, ta phải lo cho Việt Bắc và Tây Bắc, và nhiều vùng khác ở trong đất nước mình nữa. Cả cái Tây Nam Bộ cũng vậy. Cả Tây Nam Bộ, Tây Nguyên, Tây Bắc,
[59:12]Việt Bắc và những cái vùng ven dọc theo biên giới Lào cũng vậy, đều là những nỗi lo khi mà ta chưa có một cái nền tâm linh thống nhất. Và như vậy, để tạo nên một cái dân tộc hài hòa, đoàn kết, yêu thương nhau, gắn bó với nhau trên suốt cái dải đất này, thì ta cần phải có một nền tâm linh thống nhất. Cái nền tâm linh thống nhất đó lấy ở đâu ra? Đúng là ta phải lấy ở Đạo Phật, là từ cái nguồn cội mà cha ông ta đã sáng suốt chọn lựa từ mấy nghìn năm trước. Khi hôm nay ở Hà Giang đây vậy, ta chưa có tu sĩ, chùa chùa không biết có không ha? Có chùa không? Vị Xuyên hả? Chùa di tích thì sơ sài lắm, chùa di tích nào cũng đìu
[59:57]hiu gió cuốn hết, nên ta phải phục dựng, phải xây lại những ngôi chùa to mà nhất là ngay trong thị xã này. Cái trách nhiệm mà xây một cái ngôi chùa to ngay trong thị xã này là trách nhiệm của ai ạ? Chính quyền, chính xác! Đúng như vậy, chính nhà nước, chính chính quyền phải xây một ngôi chùa to, bề thế ngay trong thị xã này. Nhà nước phải quy hoạch một khu đất và nhà nước phải bỏ cái ngân sách ra để xây một ngôi chùa to đúng tiêu chuẩn, làm thành cái điểm tựa tâm linh cho Phật tử mình về đó tu tập. Nghĩa là ban đầu có thể chưa có tu sĩ thì thỉnh sư hoặc là chính nhà nước phân công cán bộ đến giữ gìn để cho nó đúng quy phạm.
[1:00:38]Rồi đến ngày nào mà nơi nhân dân ta có những người xuất gia đi làm tu sĩ rồi thì nhà nước sẽ bổ nhiệm về đó. Nhưng mà chính nhà nước phải làm việc này chứ không có chờ đợi. Nhà nước không được quyền chờ đợi là thôi để chờ nhân dân xây hay là chờ giáo hội đến xây, không có. Không được nói cái câu chờ đợi, đừng chờ đợi. Thời đại này là thời đại đừng chờ đợi mà phải làm ngay. Chính nhà nước phải làm điều này, không có chờ đợi ai khác. Thầy nói câu này có ai giận thầy không? Vỗ tay là có giận hay là không giận? Như vậy là hôm nay ở nơi nhà văn hoá tỉnh Hà Giang này, có các anh cán bộ đây cùng ngồi đây
[1:01:20]tham dự, thầy đã nói lên cái tiếng nói của nhân dân, của đồng bào là xin chính quyền hãy quan tâm đến cái việc dùng đạo Phật làm cái nền tâm linh thống nhất cho cả đất nước ta, mà ít nhất là nơi Hà Giang ta. Và bằng một việc cụ thể, quy hoạch một khu đất xây lên một ngôi chùa. Chị Thục đồng ý không ạ? Dạ. Vì vậy, chị Thục cũng là cái hội phó hội Phật tử ta ở đây, thì xin chị hãy về nói lại với người yêu chị rằng là nhân dân đang mong đợi chính quyền hãy xây một ngôi chùa ngay thị xã này. Trước khi ta xây thêm nhiều ngôi chùa lác đác ở nơi các vùng miền khác, các bản làng, các huyện khác nữa. Nha, rồi ta cho thêm tràng pháo tay để chị về chị phải nói với người
[1:02:09]yêu chị cái nguyện vọng của mọi người hôm nay như thế nha. Thế còn Việt Nam ta còn có một cái nền tâm linh đặc biệt nữa, đó là cái niềm tin về con Rồng cháu Tiên. Con Rồng cháu Tiên là gì? Như cái đạo Kitô vậy, là một cái đạo mà họ dựa trên cái lịch sử của dân Do Thái, mà sau này họ bắt cả thế giới phải học. Là ban đầu cái người Do Thái là cái người nô lệ, nô lệ cho dân Ai Cập. Tức là người Ai Cập á mới bắt cái người dân Do Thái đi làm nô lệ cho mình, mà xây các cái kim tự tháp, làm nhiều cái công việc nặng nhọc. Nên trong cái bộ phim mà Xác ướp Ai Cập, khi một cái tay phù thuỷ đó nó sống lại,
[1:02:55]nó là người một tay mà pháp sư của Ai Cập mà, cái nó nghe một cái người nói tiếng Do Thái, cái nó trả lời liền nói: "Đây là tiếng nói của kẻ nô lệ." Vì cái thời đó là người Do Thái làm nô lệ. Cho đến khi có một cái ông gọi là ông Môi-se, có thể gọi là Môi-sen, Moses, thì ông mới thấy cái thân phận của người Do Thái bị áp bức, ông mới bức xúc và trong một lần đó, bằng nhiều cái âm mưu, nhiều kế hoạch phức tạp, ông dắt dân Do Thái đi trốn, không làm nô lệ cho người Ai Cập nữa. Phải băng qua rất là nhiều cái vùng sa mạc mênh mông vì vùng Trung Đông sa mạc nhiều, và đến một nơi người ta gọi là vùng đất Hứa,
[1:03:35]mà ông nói rằng là ở trên Chúa hứa cho ông một cái khu đất để ông xây dựng quốc gia cho người Do Thái, Promised Land là đất Hứa. Và sau khi ông dắt cái dân của ông đi qua nhiều vùng trên sa mạc và trên cái đường đi đó mấy chục năm trời vừa đi vừa sinh con, vừa đẻ cháu, vừa kiếm ăn này nọ, vất vả vô cùng thì họ đã đến được cái vùng đất mà ta gọi là vùng đất Do Thái ngày nay. Thế là cái điều đó được viết vào kinh, gọi là gọi là Thánh Kinh Cựu Ước. Và bất cứ một nhà thờ Thiên Chúa nào trên khắp thế giới ngày nay phải học cái lịch sử của người dân Do Thái, học cái lịch sử mà họ lập quốc như thế, họ trốn khỏi đất nước Ai Cập như thế,
[1:04:14]họ đi lang thang trong sa mạc khổ sở như thế, tìm được cái mảnh đất Hứa như thế, và xây dựng cái quốc gia như thế, bây giờ cả thế giới phải học. Nhưng mà cái lịch sử của họ không đẹp bằng, không ngon bằng lịch sử lập quốc của người Việt Nam ta, đẹp hơn nhiều mà không ai học. Vì sao vậy? Vì ta không biết kể. Ta không thấy vinh quang, ta không thấy hào hùng về cái lịch sử lập quốc của ta mà có là cha là Rồng mà mẹ là Tiên. Lịch sử ta đẹp hơn nhiều, đáng lẽ cả thế giới phải học cái lịch sử lập quốc của Việt Nam, mà ta khờ quá ta không biết kể, ta không biết dụ cả thế giới phải nghe. Ngày hôm nay làm lại, bắt đầu cả thế giới phải lắng nghe cái lịch sử lập
[1:04:55]quốc của Việt Nam đẹp như thế, thơ mộng như thế, tuyệt vời như thế. Lịch sử lập quốc sao, cha Rồng mẹ Tiên là sao ạ? Là xin thưa rằng ở một cái đất nước ở Á Đông có một dân tộc là dân tộc của chúng tôi. Vào thời đó, mẹ của chúng tôi là một nàng tiên tuyệt đẹp. Bà không có tham vọng quyền hành, nhưng bởi cái sắc đẹp của bà, bởi tài trí của bà, bởi cái phép thuật của bà mà bao nhiêu cái bộ tộc đều quy phục bà, tôn bà làm nữ chúa. Tên bà bây giờ thì ta gọi là Âu Cơ. Cơ có nghĩa là người con gái đẹp, Âu là cái họ, Âu Cơ là người con gái đẹp họ Âu. Vì lúc đó là không có rõ, nhớ cái tên bà không ai dám gọi tên bà bởi vì
[1:05:49]bà là nữ chúa của cả một cái vùng phía Bắc mà kéo từ cái Kinh Bắc, nghĩa là Bắc Ninh ta kéo dài dài lên tới cái vùng trung du thế này. Cứ lâu lâu mọi người tới cái dịp lễ lại về thăm bà vì bà sống rất là lâu, không biết được tuổi bà. Cứ hết năm này tới chục năm kia bà vẫn trẻ mãi, vẫn trẻ mãi mà rất là đẹp, ta gọi bà là tiên. Vì bà có thể có phép thuật, bà bay được, bà ban phép giáng hoạ được, vân vân. Cho tới một ngày có một chàng trai từ phương Bắc đến, và chàng trai đó cũng như vậy, cũng rất là vạm vỡ, to lớn, đẹp đẽ và cũng đầy phép thuật. Thì chàng trai đó đến nghe nói rằng ở cái vùng phía Nam này có một nữ chúa
[1:06:33]rất là đẹp và đầy phép thuật nên ông đến xin ra mắt, mới tiếp cái chàng trai đó. Cái chàng trai đó đến với cái đoàn tuỳ tùng rất là đông, rất là hùng dũng, hiên ngang. Khi đến cái xứ này thì hai người gặp nhau, cái giây phút ban đầu gặp nhau, "Phút đầu gặp em tinh tú quay cuồng. Lòng đang giá băng bỗng ngập tràn muôn tia nắng." Không biết có ai biết bài này không nhỉ? Không biết là tỉnh Hà Giang ta có biết bài nhạc này không? Bài này ở trong miền Nam á. "Phút đầu gặp em tinh tú quay cuồng. Lòng đang giá băng bỗng ngập tràn muôn tia nắng." Thì đại khái là vậy, nhạc này xưa lâu rồi. Vì bà là nữ chúa cho nên là không ai dám cầu hôn.
[1:07:21]Bà giỏi quá rồi bà cũng chẳng chọn ai. Đến khi gặp một chàng trai tuấn tú, hiên ngang, phi thường, đĩnh đạc từ miền Bắc đến thì hai người trong giây phút đầu gặp nhau đã có cái tình cảm. Bà mới hỏi chàng trai này từ đâu đến, chàng trai này mới xưng: "Tôi là con của Rồng từ phương Bắc đến." Bà hỏi: "Con của Rồng là như thế nào?" Mới nói rằng là: "Cha tôi là vua của cả cái lãnh thổ phía Bắc, nhưng mà cha tôi nhường cái đất nước này lại cho ông bác tôi. Người không có tham vọng trị vì một đế chế nào cả, cho nên ông nội tôi mới cắt đôi cái lãnh thổ Trung Quốc phía trên đó, phân nửa phía Bắc giao cho bác tôi, phân nửa phía Nam giao cho bố tôi.
[1:08:06]Và bố tôi truyền ngôi lại cho tôi, nhưng mà tôi cũng được thừa hưởng cái đạo đức không có tham vọng quyền lực, nên tôi đi vân du nơi này nơi kia. Mẹ tôi cũng vậy, là một Long Nữ nơi cái hồ Động Đình á. Và tôi được sinh ra từ một thần nhân là bố tôi và từ mẹ tôi là một Long Nữ, cho nên tôi là người của Rồng, tôi có thể tạo mưa gọi gió." Mới nói là: "Chàng thật là hay, ở phía Đông của nước tôi có một con yêu quái, ông đến diệt trừ nó thử." Thế là cái quà ra mắt đầu tiên của Lạc Long Quân đến với mẹ Âu Cơ là gì? Là Lạc Long Quân đã đi tìm diệt cái con yêu quái ở cái đầm phía Đông, lúc đó là ở cái Hồ Tây của ta đó, có con yêu quái rất là dữ,
[1:08:51]và chính là Lạc Long Quân đã dùng cái thần lực của mình là bắt con yêu quái đó, khuất phục nó, tiêu diệt nó để cho dân của ta sống được bình yên. Và đó xem như là một món quà và cũng là trình bày cái năng lực thần thông của mình. Rồi sau đó hai người yêu nhau. Và yêu nhau thì họ cưới nhau. Thì Lạc Long Quân mới đề nghị là rước dâu, thì mẹ Âu Cơ cười: "Đây đàn bà mới là số một, đàn ông là số hai." Nên vì vậy là nếu chịu ở rể thì ta thành hôn, còn nếu mà không chịu ở rể thì ta chia tay. Bà rất là cứng, bà rất là rắn rỏi như vậy, và vì Lạc Long Quân quá yêu cái người con gái này, nói là con gái chứ nhiều khi lúc đó bà cũng cả trăm tuổi
[1:09:37]rồi, nhưng mà lúc nào cũng trẻ, nên ông ấy chịu ở lại ở rể luôn. Và hai người sinh với nhau, ta nghe kể là bao nhiêu người con ạ? Thì nếu mà theo luật pháp hiện nay thì hai người đã vi phạm luật pháp hơi bị hơi bị nặng. Bây giờ ta chỉ cho được hai con thôi, gái hay trai chỉ hai là đủ, nhưng mà lúc đó vì cái luật ta chưa ra kịp thời, nên hai người hơi nhiệt tình trong việc sinh sản, đã sinh ra 100 người con. Và lúc đó họ cũng chưa nghĩ là lập nên một quốc gia cho đến khi mà Lạc Long Quân và mẹ Âu Cơ chia tay nhau vì rất nhiều điều bất đồng. Sự thật như vậy, sống nhau vài trăm năm rồi cũng bắt đầu bất đồng.
[1:10:17]Đó là cái bi kịch muôn đời của hôn nhân. Cha ông ta, mẹ ta cũng chịu cái hoàn cảnh vì sống với nhau lâu quá rồi bắt đầu có những bất đồng về nhiều quan điểm, vì nhiều sở thích rồi lại chia tay nhau. Khi chia tay nhau thì Lạc Long Quân mới nghĩ đến việc lập quốc và giao cho con mình là vua Hùng Vương đầu tiên là bắt đầu phải lập quốc, nên vua Hùng Vương vậy thừa hưởng được cả hai nguồn phép thuật, một cái nguồn phép thuật từ cha mình là rồng và một nguồn phép thuật từ mẹ mình là tiên, nên vua Hùng Vương đời thứ nhất là một siêu nhân chứ không phải là người thường, và ông đi hết các bộ tộc từ Nghệ An
[1:10:57]ông đi ra hết các vùng miền Bắc hết, và đến cái vùng bộ tộc nào ông cũng giới thiệu ông là vua của đất nước này, đất nước Văn Lang này. Và qua một vài cái phép thuật ông trình bày là các bộ tộc đều bị thu phục hết, nên cái việc mà lập quốc đầu tiên của Việt Nam mình là do thần thông phép lạ. Một con người phi thường đi từ bộ tộc này tới bộ tộc kia dùng cái phép thuật để thu phục hết các bộ tộc mà thống nhất được đất nước đầu tiên ta gọi là đất nước Văn Lang. Những cái câu chuyện này á nghe thần thoại nhưng là có thật, và cái câu chuyện lập quốc của Việt Nam ta đẹp như một giấc mơ, như một huyền thoại, nhưng mà ta không biết kể,
[1:11:33]ta không khai thác, ta mơ mơ và nhiều khi ta không tin nữa. Nhiều cái con cháu ta bây giờ không tin được cái huyền thoại lập quốc của cha ông ta nên rất là coi thường, chứ sự thật là nguồn gốc lập quốc của Việt Nam ta rất là đẹp. Và chính vì vậy, trong lòng của người Việt Nam ta, trong tâm thức của người Việt Nam ta có một điều rất phi thường mà chính ta không biết. Đến ngày nay qua bao nhiêu thăng trầm của dân tộc, ta đánh bạt không biết bao nhiêu là đế quốc để giữ được cái đất nước của mình thì xin thưa rằng không phải ngẫu nhiên mà dân tộc ta nhiều khi người nhỏ thó như thế này, mà lại đủ sức mạnh đánh bật không biết bao nhiêu là đế
[1:12:10]quốc đã đặt chân đến đất nước của mình. Vì đâu vậy? Bởi vì ta có một cái tâm thức, một cái nền tâm linh tiềm tàng chảy trong lòng ta mà chính ta cũng không hay. Ta cũng không hay, không biết rằng là ta tồn tại một cái nguồn tâm linh siêu việt trong lòng mình để ta có một cái sức mạnh mà cả thế giới phải kính nể. Ngày hôm nay vậy, thấy đất nước mình thì nghèo, vậy mà người Việt Nam mình đi đến đâu học đều giỏi nhất nhì so với các nước trên thế giới. Ở đâu ra vậy? Ở đâu ra mà cái sự thông minh trác việt như vậy của người Việt Nam? Thì xin thưa, từ cha rồng mẹ tiên. Không phải ngẫu nhiên, không phải ngẫu nhiên mà
[1:12:47]ta có cái bản lĩnh của dân tộc kỳ lạ như vậy. Cái vó ngựa của Mông Cổ đạp đến đâu là chết tới đó, vậy mà ở phía Triều Tiên thì cha ông ta giúp cho người dân Triều Tiên đánh bay luôn cái giặc Mông Cổ, còn tại đất nước ta thì vua quan, nhân dân nhà Trần đã đánh bại luôn Mông Cổ ba lần trong cuộc chiến tranh đó. Thì phải hiểu như vậy, ở đâu mà dân tộc ta cái người thì nhỏ thó nhưng mà bên trong có cái bản lĩnh phi thường? Thì xin thưa, đó chính là từ cha rồng mẹ tiên mà có được. Đó là một cái nền tâm linh kỳ lạ vẫn mãi mãi chảy trong huyết quản của ta. Rồi sau này tổ tiên ta đã quyết định chọn lựa thêm một
[1:13:28]cái Đạo Phật nữa để đồng hành cùng với dân tộc. Một cái mạch sống tâm linh từ trong huyết quản ta là cha rồng mẹ tiên, cộng thêm nữa một cái nền tâm linh nữa từ một cái đạo lý phi thường của Đạo Phật nữa, và thế là Việt Nam ta có một đôi cánh. Ta có đôi cánh, một bên là huyết quản của cha rồng mẹ tiên, một cánh một bên nữa là từ cái nguồn đạo lý cao siêu của Đạo Phật. Tâm linh của dân tộc có một đôi cánh đủ để ta bay lên trên vùng trời của thế giới không thua kém bất cứ một dân tộc nào trên thế giới này, nhưng tại sao ta chưa cất cánh? Vì đôi cánh ta còn xếp lại, ta chưa tung bay. Mà tại sao đôi cánh tâm linh đó ta còn xếp lại trong một cái thế kỷ đầy tâm linh này?
[1:14:16]Là bởi vì ta chưa mở cánh ra để bay. Tại sao ta chưa mở cánh ra để bay? Vì thứ nhất, cái dòng máu tâm linh của ta từ cái nguồn gốc rồng tiên ta chưa khai thác. Chính nhà nước ta, Bộ Giáo dục ta, ngành văn hóa tư tưởng của ta chưa khai thác được cái chiều sâu của nguồn gốc con rồng cháu tiên này, cho nên người dân ta không biết tự hào, không biết khai thác cái tâm linh này. Cái thứ hai là Đạo Phật là một cái mạch sống tâm linh cao siêu của dân tộc ta mà còn có thể dẫn đạo cả thế giới nữa, ngày nay ta cũng chưa khai thác được, chưa phổ biến cùng khắp. Vì vậy, đôi cánh chim Lạc ta còn xếp lại, và thế là ta chưa bay được lên trên bầu trời của thế giới.
[1:15:04]Ngày nào đó cái đôi cánh tâm linh này được mở ra, ta sẽ thấy dân tộc Việt Nam ta vẻ vang trước thế giới như thế nào. Ngày nào mà các học sinh của ta đều biết cái nguồn gốc rồng tiên của ta một cách kỹ lưỡng, chi tiết, chính xác. Ngày nào mà tất cả các dân tộc của ta trên đất nước này đều thấm nhuần Phật pháp, từ biên giới cho tới hải đảo, tới làng mạc, các thành thị đều thấm nhuần Phật pháp, và ta biết rằng là sức sống của dân tộc ta sẽ trỗi dậy một cách mạnh mẽ, phi thường, đưa dân tộc ta đến bầu trời văn minh mới mà có thể làm điển hình, tiêu biểu, gương mẫu cho cả cái hành tinh này. Ta phải có cái niềm tin là là như vậy.
[1:15:48]Và với cái nguồn tâm linh này, với đôi cánh tâm linh này thì trên đó ta xây dựng được cái lòng yêu nước, tự hào, bất khuất. Với cái nền tâm linh đó, ta có một cuộc sống ta cân bằng với cái nền khoa học kỹ thuật đang phát triển hiện nay. Ta xây dựng lại cái con người của ta hết sức là đạo đức, tinh tế, sâu sắc và có trí tuệ. Và chính bởi cái nền tâm linh này đó là cái giềng mối để đoàn kết toàn dân ta lại với nhau. Đó là tương lai như vậy. Nên chính nơi cái thế kỷ tâm linh này, cả cái thế giới vẫn phát triển cái tâm linh mặc cho khoa học vẫn phát triển thì Việt Nam ta ta có cái nguồn, ta có cái giềng mối tâm linh của riêng mình,
[1:16:34]đó là cội nguồn con rồng cháu tiên mà sau này cả thế giới phải học, chứ không phải là cả thế giới cứ đi học cái lịch sử lập quốc của Do Thái. Sau này cả thế giới phải đọc lịch sử lập quốc của Việt Nam với cái nguồn gốc tâm linh rất kỳ lạ, con rồng cháu tiên thật sự. Và cũng chính từ nơi ánh sáng Đạo Phật với bản sắc của dân tộc Việt Nam, ta sẽ xây dựng được một đất nước Việt Nam đoàn kết, yêu thương, hạnh phúc, văn minh, tiến bộ để có thể góp phần vào việc xây dựng cả thế giới này là một thế giới hòa bình, ấm no, hạnh phúc thật sự chứ không phải không. Nhưng cái mơ ước đó để có thể thực hiện được là bắt đầu
[1:17:14]từ bây giờ ta phải xây cái ngôi chùa đầu tiên cho thị xã Hà Giang cái đã, rồi mới nói chuyện là cùng với thế giới này xây dựng một hành tinh ấm no, hạnh phúc. Chứ ta nói cao siêu, lớn lao quá mà cái chùa ở thị xã Hà Giang chưa xây được thì vẫn chỉ là vẫn chỉ là ước mơ mà thôi, nên phải xây cho bằng được. Và nhân dân ta phải bàn với nhà nước, kiến nghị với chính quyền với làm sao bắt đầu xây dựng một cái ngôi chùa đẹp, lớn, rộng tại thị xã Hà Giang này. Nghĩa là khi du khách đến Hà Giang này, từ xa đã nghe văng vẳng tiếng chuông chùa bay trong gió sớm, bay trong chiều hôm. Và cái tiếng chuông chùa văng vẳng đó
[1:18:01]thức tỉnh lòng người, nhắc nhở mọi người hướng về hướng về điều thiện.
[1:18:08]Rồi lần lần sẽ có những người con của Hà Giang đi xuất gia làm tu sĩ giữ gìn giềng mối cho Phật pháp, và những người tín đồ Phật tử của Hà Giang sẽ phụ giúp với nhà nước mà bảo vệ đất nước này, phát triển cái cõi đất này. Và cũng chính nhờ cái giềng mối tâm linh Phật giáo này phát triển được như vậy mà ta sẽ tránh xa được những điều mê tín, lạc hậu, những cái hủ tục cần phải bỏ để ta chắt lọc lại, chọn lựa lại những cái tập quán, văn hóa đẹp từ muôn đời với những cái văn hóa mới cần phải xây dựng lại để cho đất nước ta, quê hương ta, mà nhất là địa phương Hà Giang này ta đẹp lên từng ngày, sẽ là nơi, là điểm đến của rất nhiều du khách quốc tế đến.
[1:19:01]Có một lần nào đó thì chúng ta sẽ nói thêm nhiều về những yếu tố mà tạo nên sự phát triển của du lịch. Khi người ta du lịch không phải là người ta đến chơi, chúng ta hiểu lầm là người ta du lịch là người ta đi chơi. Du lịch mà đi chơi người ta không cần tới mình. Thế cái nào là cái điểm để hấp dẫn khách du lịch? Là người ta đến cái nơi đi tìm thấy một cái rất hay mà nơi người ta không có, đó mới là sự thu hút về du lịch. Thì Hà Giang ta sẽ xây dựng một cái mà nơi ta có, nơi khác không có thì du lịch sẽ đổ về đây. Thế cái gì mà nơi ta có mà nơi khác không có? Đó là một cái giềng mối tâm linh, một cái đời sống văn hóa đẹp mà
[1:19:48]ta giữ được những tập tục đẹp từ lâu đời, ta dứt khoát không cho thay đổi để cho cả thế giới phải về đây ngắm nhìn, học hỏi. Nó có cái văn hóa gì đó mà thế giới phải về đây học, ta không bao giờ cho mất cái văn hóa đó. Chính đó là cái cơ sở để phát triển du lịch của Hà Giang. Mà cũng là cái gì? Cũng là cái ưu điểm để ta phát triển cái tâm linh của dân tộc ta. Thôi hôm nay thì ta không nói nhiều nữa vì nói nhiều quá nó đi qua vấn đề đề xa. Thì trước hết là chúng tôi hôm nay có duyên về đây, đã được chính quyền của Hà Giang tạo điều kiện để có một buổi nói chuyện trao đổi về về đạo lý này. Chúng tôi cũng hết sức là cảm ơn các cấp chính quyền vì điều này.
[1:20:34]Chúng tôi cảm ơn cái hội Phật tử Hà Giang đã bắt đầu đặt cái nền tảng đầu tiên cho việc phục hồi, xây dựng, phát triển Đạo Phật tại Hà Giang này. Chúng tôi cũng xin cảm ơn tất cả những vị khách quý đã đến đây, những nghệ sĩ đã góp công trong cái buổi nói chuyện này, và xin kính chúc cho chính quyền, đồng bào tỉnh Hà Giang ta mỗi ngày một phát triển, ấm no, một hạnh phúc và mong chờ một ngày sau khi chúng tôi trở lại, Hà Giang sẽ có một ngôi chùa to và đẹp không thua gì ngôi chùa ở trong đất nước của mình, nha. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:21:16]Và có một số câu hỏi thì tôi trả lời một chút. Hội chúng con muốn thành lập một đạo tràng nhưng chính quyền Vị Xuyên nói đạo này là đạo rởm, đạo phản. Chắc là chính quyền chưa hiểu thôi, chứ đạo tràng có nghĩa là một nhóm cùng tu tập với nhau, ta hay gọi là một tổ đó. Nhưng mà dùng chữ tổ thì nó lại lại là giống như đời, cho nên trong đạo Phật thì gọi là một cái đạo tràng, tức là một nhóm người cùng tu mà tu theo đạo Phật. Và đạo Phật thì không phải là đạo rởm, đạo Phật thì không phải là đạo phản, nên chính quyền Vị Xuyên đã hiểu lầm, ta nên đến đó ta giải thích lại cho chị Thuộc, chị Khánh này nha.
[1:21:51]Ở thị xã Hà Giang có hai người đã có gia đình xuất gia tu hành. Hai người đó mới quy y Tam bảo tháng 4 năm 2009, đến tháng 9 năm 2009 họ đã xuống tóc, vào tỉnh Vũng Tàu thọ giới. Sau 2 tháng họ quay về Hà Giang họ xưng là thầy và yêu cầu Phật tử phải gọi họ là thầy xưng con vì họ đã lên sư bác. Con thấy chưa đúng với nghi thức tu tập và chưa đủ tư cách làm thầy, vì họ mới tu có 2 tháng. Con xin thầy giải thích cho. Không biết là họ quy y với vị nào, thì có gì ta đến góp ý với vị bổn sư của họ nha. Tại khi làm thầy thì phải thọ giới Tỳ kheo, mà Tỳ kheo cũng phải tới 5 năm tới 10 năm rồi, mới làm thầy mới chắc được.
[1:22:27]Mà từ lúc xuất gia cho đến khi thọ Tỳ kheo cũng hơi lâu lâu, cũng tùy thầy mình đánh giá đạo hạnh của mình. Rồi khi đã thọ Tỳ kheo rồi thì cũng phải mấy năm nữa mới bắt đầu làm thầy được. Thật ra khi xuất gia vậy cũng đã quý rồi. Về đây thì cùng với Phật tử để mà xây dựng đạo pháp là tốt. Nhưng mà phải khiêm tốn, chứ không phải là phủi cái tóc xong là thấy mình làm thầy, đó là một cái sai lầm. Lúc nào cũng phải khiêm tốn. Cách đây 5 năm, Hà Giang chúng con thấy có những sách nói về đạo Bác Hồ. Và có một số Phật tử nghe thấy nói về Bác Hồ họ đã bỏ hết kinh Phật. Họ nói là đạo Phật là đạo của Ấn Độ, đạo Bác Hồ mới là của người Việt.
[1:23:04]Con là Phật tử đã quy y Tam bảo, con thấy những Phật tử nói như vậy là không đúng nhưng không thể giải thích được. Thời gian gần đây mấy năm qua, người nào bí mật lập ra cái đạo là đạo Ngọc Phật Hồ Chí Minh mà cho rằng Bác Hồ là Phật. Thì sự thực cái điều này là không có đúng. Vì sao vậy? Bởi vì Bác Hồ chưa bao giờ xưng mình là Phật. Bác Hồ không xưng mình là Phật, không nói về cái sự tu hành thì chúng ta đừng gán. Bây giờ ai nói rằng Bác Hồ là Phật thì người đó là gán cho Bác Hồ một điều mà không phải Bác Hồ muốn. Như vậy là nói dối hay là nói thật? Nói dối à. Bác Hồ là gì? Là một lãnh tụ vĩ đại của dân tộc, phải không?
[1:23:43]Một chiến sĩ giải phóng đất nước xuất sắc, một nhà văn hóa lỗi lạc mà được thế giới công nhận, như vậy là đủ rồi, quá ngon rồi, phải không? Một anh hùng, chiến sĩ, nhà văn hóa, một lãnh tụ vĩ đại. Đừng gài thêm cái Phật vào trong Bác Hồ. Mà cái gài thêm á làm cái người nào đó là lợi dụng danh nghĩa Bác Hồ. Mà sợ là cái này, có nhiều người vậy, khi theo cái đạo Bác Hồ đó rồi, bỏ hết bàn thờ ông bà mình. Bỏ hết bàn thờ ông bà mình thì giống đạo gì? Giống đạo Tin Lành. Thì như vậy có phải chăng là họ lợi dụng Bác Hồ để họ lôi kéo quần chúng, mà khi lôi kéo quần chúng rồi họ kêu quần chúng bỏ bàn thờ ông bà tổ tiên,
[1:24:24]mà bỏ bàn thờ ông bà tổ tiên với việc mà bỏ luôn cái lòng yêu nước nó có xa không? Gần, rất là gần. Ta bỏ tổ tiên mình được thì ta bỏ luôn đất nước này được. Như vậy cuối cùng là họ lợi dụng danh nghĩa Bác Hồ để mà họ phá mất cái lòng yêu nước của ta, không xa nữa.
[1:24:43]Con xin được hỏi tại sao có những tu sĩ đã lên đến bậc đại đức mà vẫn nhảy đồng, cúng mặn, đốt vàng mã? Cái việc mà nhảy đồng, đốt vàng mã đó là một cái tín ngưỡng của dân gian, của thầy pháp mà nó bị pha trộn du nhập vào trong đạo Phật, chứ không phải chính thống của đạo Phật. Nói mạnh quá thì mất lòng, mà không nói thì Phật tử hoang mang. Khi đến mình gặp những vị thầy mà nhảy đồng á thì mình nói thế này: Con biết thầy nhảy đồng rất là hay, nhưng mà chúng con đang thiếu đạo lý, con xin thầy tạm ngưng nhảy đồng để thầy giảng đạo lý cho tụi con nghe. Vậy thôi.
[1:25:21]Con xin hỏi, nghiệp chướng nặng thì con làm thế nào? Ta phải sám hối và phải làm phúc rất là nhiều, tức là làm nhiều điều giúp đời, giúp người nha, thì ta sẽ giải được cái nghiệp chướng. Có trường hợp Phật tử con bị cái người mất mà vào cái giờ trùng, nên sợ rồi thầy phù thủy về cúng, yểm bùa, cắt tràng, sát sinh, tốn kém rất là nhiều. Nhưng mà Phật tử chúng con thì không làm như vậy được thì phải làm sao? Sự thật là nếu mà ta lo lắng vì cái giờ chết nó không có tốt thì ta ta mời rất đông Phật tử về cùng tụng kinh cầu siêu giùm. Thì bằng cái tâm lực của rất nhiều người, ta sẽ giải được cái giờ xấu luôn, không có sợ, không cần phải yểm bùa nha.
[1:26:07]Người Phật tử khi tu đều có một mong ước là được mơ thấy Phật, mà thực tế rất ít người được gặp Đức Phật. Nhưng có một bài giảng của Thượng tọa ý nói là khi mơ thấy Phật là ngài đến nhắc nhở ta, thầy con không hiểu. Thế thế này: là sự thật cái người nào mà tu tốt rồi đó thì thường không nằm mơ thấy Phật, mà có đạo lý để sống trong đời. Còn người hay mơ thấy Phật là sự thật mình có duyên với Phật nhưng mình đang còn rất là bê bối, Phật hay đến nhắc mình. Nhưng vì ngày xưa mình có cúng dường Phật một miếng cơm gì đó cho nên Phật cứ phải nhắc, nhưng mà mình lại không chịu tu, nên Phật cứ phải nhắc hoài, chứ không phải là tốt đâu.
[1:26:43]Đừng có ỷ y là nằm mơ thấy Phật mà đem kể ra ngoài là sai đó. Trong thời đại ngày nay, những đôi trai gái yêu nhau thường xem tuổi nếu hợp mới đến hôn nhân. Nhưng có những trường hợp họ quá yêu nhau, dù tuổi không hợp, thậm chí rất xấu mà họ vẫn kết hôn. Bạch thầy, hậu quả tương lai sẽ thế nào?
[1:27:04]Hồi đó thầy có gặp một cái anh, ảnh là nhà văn. Sau này ảnh lại ra ngoài lề đường ảnh ảnh bán hột quẹt gas, ảnh bơm quẹt gas. Nhưng mà ảnh là nhà văn, ảnh ngồi bên lề đường ảnh bơm quẹt gas chứ nhiều người vẫn tới ngồi nói chuyện với ảnh bên lề đường. Có lần thầy cũng tới thăm ảnh rồi cũng ngồi bên lề đường nói chuyện với ảnh. Rồi ảnh biết coi bói, bấm dịch rồi quẻ cũng vui lắm. Thì ảnh mới nói thế này: Hai vợ chồng mà muốn giàu á là phải lấy tuổi nghịch nhau, khắc nhau mới giàu. Còn lấy tuổi hợp nhau giống như điện mà điện dương với điện dương nó đâu có sáng bóng đèn, mà một cái điện âm với điện dương bóng đèn nó mới sáng.
[1:27:34]Nghe có lý không ạ? Có lý không ạ? Thì nghe cũng có lý. Nhưng mà kết quả thì sao ạ? Kết quả ngày nay ảnh viết một bài ảnh đưa lên mạng ảnh than về vợ ảnh: Con người đàn bà đoản, không biết làm gì cả, không biết lo cho chồng, không biết lo cho con, và bây giờ hai vợ chồng phải ly thân và ảnh đau khổ vô cùng. Thầy ngồi thầy nhớ cái vụ mà điện âm, điện dương bóng đèn sáng của ảnh thì chả biết là bây giờ ảnh còn nhớ cái đó không không biết nữa. Nhưng mà đó là tuổi khắc á. Sự thật thì thầy cũng ít có tin cái vụ tuổi tác, nhưng mà nghe người ta hù quá thì cũng sợ sợ, cho nên thầy cũng hay quan sát. Quan sát một thời gian thầy mới thấy là kết quả nó không có nhiều.
[1:28:09]Có những người tuổi hợp nhau nhưng mà rồi vẫn chia tay, vẫn cãi lộn. Có những người khắc nhau thì cũng cãi cọ nhau chút đỉnh, nhưng mà rồi vẫn đi suốt cuộc đời, thật là lạ. Cho nên thầy thấy là nó cũng một phần nào đó thôi, và quan trọng là do cách sống của mình, do cách sống của mình, do nhận thức của từng người. Nếu người nào cũng giữ được đạo lý thì xấu sẽ thành tốt, mà nếu không giữ được đạo lý thì tốt cũng sẽ thành xấu. Giờ ta thấy hai vợ chồng gây lộn nhau đến nỗi phải ly dị, mình đi tìm hiểu thì mình sẽ thấy rằng họ có sai lầm ở trong cái đạo đức, trong lối sống á, chứ không phải là tại tuổi, mà đúng họ sai lầm trong lối sống.
[1:28:46]Chứ nếu mà họ đừng sai lầm trong lối sống thì dù tuổi họ có khắc nhau họ vẫn vẫn yêu thương, vẫn sống tốt được. Cho nên có một cái, khi mà người ta không có cái đạo đức lối sống, người ta phải tin vào cái tuổi tác. Còn nếu người ta có cái đạo đức lối sống rồi thì người ta không sợ cái tuổi tác nữa. Chính vì vậy, khi yêu nhau mà trước khi đi đến hôn nhân, thì thay vì đi tìm đến một ông thầy bói để hỏi tuổi, thì ta hãy tìm đến một ông thầy chùa dạy ta về đạo đức lối sống. Mà nếu hai người cùng thống nhất là sẽ sống theo cái đạo đức này thì ta cứ mạnh dạn mà kết hôn. Còn nếu mà không có được cái lối sống đạo đức thì thôi
[1:29:27]đừng kết hôn mà nên đi tu đi cho nó khỏe nha.
[1:29:33]Hiện nay rất phổ biến kể cả Phật tử vào đầu năm hay làm lễ giải hạn cúng sao xin âm dương, nhưng theo giáo lý đạo Phật thì không phải như vậy. Cái này cũng là một cái tín ngưỡng mà của bên thầy pháp và thầy bói du nhập vào trong chùa. Quý thầy mình cũng thấy người ta sợ quá thôi thì cũng cúng cho người ta yên tâm. Nhưng mà hễ cúng sao thì nó lại giống thầy bói quá, cho nên nhiều thầy lại đổi ra là cúng cầu an đầu năm. Nghĩa là ai cứ cầu an thì mình đến mình cầu an. Thì cái cầu an là mình xin Phật lực gia hộ, rồi khi mình an ổn thì mình làm phúc mình bù lại, thì đó rất đúng. Còn cúng xin được cầu an mà không làm phúc bù
[1:30:07]lại thì là vẫn là mắc nợ thần thánh nha. Cái quan trọng là ta cầu nguyện thì được rồi, nhưng mà phải làm phúc thường xuyên cả năm, như vậy. Thầy, sau khi ngồi thiền, hai bàn chân con cứ tím đen lại mà đầu con nhiều lúc căng lại nặng đầu. Vậy có phải là do nghiệp hay là do con vận công chưa đúng ạ? Ngồi thiền thì không phải là vận công đâu. Nó là một cái kỹ thuật ngồi nhẹ nhàng thôi. Có thể là ta dụng công chưa đúng. Lọ hoa, một đĩa quả chính, đĩa quả phụ, một đĩa bánh, đĩa kẹo, đĩa hoa phải đủ năm thứ mới được. Nếu hoàn cảnh khó khăn chúng con chỉ có một đĩa một loại được không? Dâng cúng Phật nước chè là đúng hay nước trắng là đúng?
[1:30:48]Thôi, quan trọng là tấm lòng mình nha, quan trọng tấm lòng mình thôi, chứ Phật không có đòi hỏi đâu. Thì mình nghĩ cái gì tốt mình cúng thì đều Phật đều chứng hết. Nếu mình chỉ cần cúng một bát nước trong thôi Phật cũng chứng nhận tấm lòng của mình, một cánh hoa thôi Phật cũng chứng nhận lòng của mình, vậy thôi nha. Nhưng mà đừng để trên bàn thờ Phật nhiều cái hộp bánh á, tại vì có nhiều hộp bánh họ in màu mè sặc sỡ, không nghiêm trang, mà rất nhiều người thích trưng lên bàn Phật nhiều cái hộp bánh, in chữ Tây, chữ Tàu đủ thứ màu mè, cả hình cô gái cũng để lên trên bàn thờ cúng Phật luôn. Cho nên ta chỉ cúng Phật cái gì đơn sơ như là trái
[1:31:22]cây, hoa là được rồi, chứ đừng đem cái hộp bánh. Nếu cúng bánh thì bóc bánh ra, để cái bánh lên, chứ đừng đưa cái hộp mà nó in màu mè lên trên bàn thờ lại không trang nghiêm. Dạ, xin cảm ơn quý vị đã lắng nghe.