[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:14]Kính thưa thưa quý Phật tử, chùa Thần Quang ở Ngũ Xã ở đây được thầy trụ trì thì hóa đạo và thầy đã cho phép các Phật tử về đây để tu học.
[0:36]Đặc biệt là trong đó có cái đạo tràng đạo tràng Phật Hạnh. Đạo tràng Phật Hạnh là một như một chi nhánh của chùa Phật Quang của chúng ta ở Bà Rịa - Vũng Tàu. Chùa Phật Quang thì ở rất là xa mà có một số Phật tử lại quy y với chùa Phật Quang ở trong và muốn là tập hợp với nhau để tu tập thì về đây nương với chùa Thần Quang, nương với Thượng tọa trụ trì ở đây để mà được định kỳ gặp gỡ nhau tu học. Ừ, vì vậy mọi cái công đức giảng dạy, mọi sự bảo trợ, mọi sự hướng dẫn thì lại nương nhờ nơi Thượng tọa trụ trì ở đây. Nên vì thế là chùa Thần Quang không biết sao cái tên Thần Quang với Phật Quang giống nhau.
[1:28]Thần Quang với Phật Quang sao lạ nhỉ, sao lại trùng hợp nhỉ? Hay hay ha. Cũng hay thật á. Cho nên bởi vậy Thần Quang phải lo cho Phật Quang là đúng rồi. Nên vì vậy là là thầy trụ trì phải đúng là thầy thầy cưng chúng ta là đúng rồi.
[1:50]Nên các Phật tử cũng về đây mà kính yêu thầy, nương tựa với thầy, được học hỏi nơi thầy. Song song với việc mà chúng ta ứng dụng một số giáo lý của chùa Phật Quang ở trong Bà Rịa - Vũng Tàu vậy. Thì hôm nay thầy có duyên đi ra miền Bắc. Mục đích chính chỉ là đi dự cái hội thảo về Hòa thượng Tố Liên. Hòa thượng Tố Liên là một vị danh tăng của miền Bắc ta. Ngài có công chấn hưng Phật giáo miền Bắc từ những năm ba mươi mấy, bốn mươi mấy tới năm mươi mấy á. Và đặc biệt là ngài là người mà dẫn cái phái đoàn Phật giáo Việt Nam đi sang Tích Lan để thành lập cái tổ chức là tổ chức Liên hữu Phật giáo Thế giới.
[2:31]Giống như là cái giáo hội Phật giáo thế giới vậy, giống giống như vậy nhưng không đến nỗi như vậy. Thì ngài là người dẫn cái phái đoàn Việt Nam đi sang, để lại ấn tượng rất tốt và hai năm sau, cái tổ chức nó họp ở Tokyo, Nhật Bản thì ngài được suy tôn bầu làm phó chủ tịch. Lúc đó rất là danh giá. Việt Nam mình có có cái giá trị rất là cao đối với Phật giáo thế giới. Thì công lao cũng do cái tài, cái đức của ngài Tố Liên. Thì hôm vừa rồi là chùa Giáo hội ta với Viện Nghiên cứu Tôn giáo với chùa Hương Tích đó tổ chức cái buổi hội thảo. Thì những vị đại biểu về tham dự có được 23 cái bài tham luận,
[3:16]thì trong đó chùa Phật Quang ta cũng có một bài tham luận. Thì hôm nào là cái tập kỷ yếu in ra là chắc chúng ta cũng sẽ được đọc. Thì nhân như vậy rồi thì thầy cũng nhận lời đến nói chuyện vài nơi. Như hôm qua thì ra tới ngoài Quảng Ninh, ở Cẩm Phả đó, giảng ở chùa Phả Chiếu. Rồi cái câu lạc bộ hưu trí ở Bái Tử Long cũng mời đến nói chuyện. Các cụ cũng đã lớn tuổi cả nhưng mà câu lạc bộ rất là lớn. Nhiều hội viên và sinh hoạt rất là phong phú, xây cái hội trường thật là to. Cũng thật đặc biệt nha, ít có cái câu lạc bộ hưu trí nào mà lớn lao như vậy, đi cả nước không có. Nhưng không biết sao lại các cụ lại mời thầy đến nói chuyện với đề tài là:
[4:00]"Gia đình hạnh phúc và bền vững". Các cụ nói rằng: "Bởi vì trong cái thời hội nhập kinh tế này thì ta không tránh khỏi cái việc đối diện với các nền văn hóa khác. Do đó ta phải chuẩn bị một cái gì đó, cái đạo lý gì đó để giữ gìn cái cơ cấu gia đình Việt Nam sao cho vẫn luôn luôn được hạnh phúc và bền vững". Thì hôm qua thì nói chuyện với đề tài như vậy. Hôm nay về thì sáng nay đi thăm cái Trung tâm Hội nghị Quốc gia một chút rồi về đây hầu thăm Thượng tọa trụ trì và gặp gỡ các Phật tử thân yêu của mình để nhắc nhở vài điều đạo lý một chút. Nhiều người cứ trách, nói: "Làm đệ tử của thầy mà không thấy mặt mày của thầy đâu."
[4:41]Tại thầy xấu với ốm á nên ít có muốn gặp ai. Gặp người ta cứ chê hoài, nói: "Sao lúc này thầy xấu, thầy đen?" Xấu và đen cộng lại là cái gì? Ấy ấy ốm và đen, lúc này sao thầy ốm, đen cộng lại thành cái gì? Thành xấu mất tiêu còn gì nữa. Không có như là Thượng tọa trụ trì ở đây lúc nào cũng đẹp trai cả.
[5:08]À chúng ta có vài việc nói với nhau thế này. Thứ nhất là chúng ta cùng nhau chung trong một cái đạo tràng gọi là đạo tràng Phật Hạnh, đạo tràng Phật Hạnh. Ở đây hầu hết là đạo tràng Phật Hạnh phải không ạ? Đúng không? Hải Phòng, Hải Phòng thì cũng là Phật Hạnh thôi, Phật Minh thôi. Đâu nữa? Cao Bằng, Cao Bằng thì từ từ cũng vô luôn ha.
[5:38]Thôi bây giờ, ví dụ như cái người nào không phải là của đạo tràng Phật Hạnh thì giờ phút này ngồi đây cũng coi như mình ở trong đạo tràng Phật Hạnh được không ạ? Được nha. Vì thầy coi như người trong nhà thầy mới nói chuyện được, chứ thầy còn cứ nghĩ à có một số người không phải đệ tử mình cái thầy khó nói. Còn giờ thầy nghĩ thôi ai cũng như là đệ tử trong nhà thì dễ nói chuyện. Vậy nha. Thầy có cự, có rầy, có la thì kệ, cứ nhịn để đó rồi lát tính sổ thầy sau. Giờ cứ giả vờ làm thinh nha, vậy.
[6:12]Ừm, thầy nhắc lại một vài điều cơ bản trong cái việc mà tu tập sinh hoạt đạo tràng một chút. Thì đạo tràng là cái gì? Đạo tràng cái nghĩa rất là lớn nhưng mà trong đó ta có một cái nghĩa nho nhỏ là có một nhóm Phật tử họp lại với nhau, tập hợp lại với nhau thành một cái tập thể chung để nương tựa nhau mà tu tập. Đó, đạo tràng có nhiều nghĩa nhưng trong đó có một nghĩa này là ta sử dụng cái nghĩa này. Vì vậy là có nhiều người từ những cái nơi khác nhau, những gia đình khác nhau, thậm chí có người trước đây từ những ngôi chùa khác nữa, nhưng mà vì ta có một cái nhu cầu là trong sự tu tập, ta cần có huynh có đệ để nương tựa với nhau,
[6:57]cho nên ta tập hợp với nhau trong một đạo tràng. Mà tập hợp trong một đạo tràng như vậy, ta cũng cần một cái một cái chốn già lam như thế này để ta tới lui mà tụng kinh, lễ bái, bàn bạc, đàm đạo, lắng nghe và thực hành những cái phương pháp tu tập. Đó là nguyên tắc của đạo tràng là như vậy. Tuy nhiên, ừm khi mà đi càng sâu vào thì phát sinh ra rất nhiều cái vấn đề chứ không có đơn giản. Phát sinh ra nhiều vấn đề đến mức mà ta phải có phân công. Cái người nào là chúng trưởng, người nào chúng phó, người nào giữ tiền quỹ, người nào là thư ký ghi chép. Rồi có khi là chia ra nhiều tổ. Ví dụ như đạo tràng ta tập trung lại ở chùa Thần Quang đây,
[7:39]nhưng mà có một số người lại ở một cái khu vực này ở khu vực khác, thầy không có rành lắm ở Hà Nội, thì lại chia ra thành từng tổ, lại phải có tổ trưởng, tổ phó gì đó là ta phải có phân công. Và cái người phân công là cái người thay mặt cho huynh đệ mà điều phối công việc, tạo điều kiện để cho huynh đệ mình được gặp nhau, được tu tập, được nghe giáo lý. Cho nên cái người được phân công này không phải là người lãnh đạo, chỉ đạo gì cả, mà là người thay mặt huynh đệ để điều phối công việc, cũng là thay mặt thầy mà thông tin những cái điều của thầy xuống với huynh đệ. Cái ý nghĩa là như vậy, nên công việc nó nhẹ nhàng chứ không có gì là căng thẳng.
[8:18]Vì ta thấy chúng trưởng, chúng trưởng không phải là cái gì lớn lao lắm, nhưng mà lại là người đại diện thôi, đại diện cho thầy, đại diện cho huynh đệ để mà điều phối mọi công việc. Mà cái điều phối công việc để làm gì? Công việc thì chẳng gì cả, chỉ là làm sao cho chúng ta được nghe nhiều giáo lý, rồi được tu tập. Ví dụ như có cái giáo lý mới thì những người chúng trưởng, chúng phó như vậy phải có bổn phận làm sao phổ biến cái giáo lý mới nhất đó đến với các chúng viên. Ví dụ như thầy giảng cái bài ở trong Nam rồi thầy gửi cho chúng trưởng, chúng phó, thì chúng trưởng, chúng phó phải nhanh chóng phổ biến cái bài giảng đó ra cho huynh đệ cho lẹ.
[8:53]Vì mỗi bài giảng đều có một cái ý nghĩa riêng, nó cần thiết trong cái giai đoạn đó, như vậy. Ví dụ như Tết vừa rồi thầy giảng mấy bài thì hôm nay quý Phật tử đã nghe hết chưa? Có người chưa nghe, phải không? Có người chưa nghe thì lỗi tại ai? Lỗi tại ai? Đó đó vậy, là chúng trưởng. Chúng trưởng, chúng phó luôn, cũng vậy. Đó, và cái môi trường tu tập như vậy thì nó lại đòi hỏi một số điều kiện mà tuy ta nói cái đơn giản là: "Đạo tràng là nơi tập hợp lại để ta nương với nhau tu tập", cái câu nói định nghĩa rất đơn giản, nhưng mà khi bước vào để tu chung với nhau thì cái ý nghĩa nó lại không còn nhỏ nữa, ý nghĩa nó không còn nhỏ.
[9:34]Vì sao vậy? Vì lúc này đạo tràng lại giống như là một cái gia đình mới của ta. Nếu ta thật lòng tu tập thì đạo tràng là giống như là một gia đình mới. Ta có những anh chị em mới với nhau. Dù ta nhiều nơi, nhiều phương trời nào đó ta đến đây, mà khi đã vào đến cửa Phật rồi thì như là một người con chung của Phật, không còn phân biệt nữa. Và buộc ta phải thương nhau. Đó, điều đầu tiên xuất hiện là buộc ta phải thương nhau. Là ta kính Phật thì phải nuôi dưỡng cái tâm kính Phật hoài, mãi mãi, đời đời, kiếp kiếp á. Ta kính trọng chư Tăng, kính trọng giáo pháp là phải kính trọng rồi. Nhưng mà khi ta bước vào đạo tràng, buộc ta phải thương nhau.
[10:19]Đây là cái điều luật thứ nhất. Chứ nếu mà người nào đến với đạo tràng mà không thương nhau được thì người này vi phạm điều luật, vi phạm điều luật. Và khi vi phạm điều luật gì thì ai xử? Ai xử? Đúng là chưa có ai xử hết, nhưng mà ta đã làm ảnh hưởng tới đạo tràng, làm cho mọi người không còn bình an, không còn yên vui để tu tập nữa. Nên cái điều kiện cái điều luật là phải thương nhau, coi vậy mà không dễ. Vì ta biết trên lý thuyết của đạo Phật á thì người tu theo Phật phải có lòng, lòng gì? Lòng từ bi. Mà lòng từ bi nghĩa là cái lòng thương yêu tất cả chúng sinh. Cái câu nói đó nó rất là trừu tượng,
[11:07]nó quá lý tưởng, lý tưởng đến thành như ảo tưởng. Nhiều khi gia đình mình chưa thương hết, nhiều khi gia đình bảy tám người chưa thương đủ, hoặc là nói bây giờ mình thương mọi người chung quanh mình, cái cộng đồng chung quanh mình là cái làng xóm mình mấy chục người nhiều khi mình chưa thương hết, có những gia đình mình chả biết tên ai, quanh năm suốt tháng ở trong đó họ chết, họ đói gì cũng chẳng biết, mà nói mình thương hết mọi người. Hoặc là bây giờ nói tôi yêu nước tôi, đất nước này tám chục triệu người mình thương hết nổi không? Chưa, chưa thương hết tám chục triệu người, vì bước ra mình đi ngoài đường ai mà chèn mình té xe cái
[11:41]là muốn nổi lên muốn nắm tóc người ta muốn đánh à, giận liền. Nên ta thấy là cái tình thương mênh mông là cái điều quá lý tưởng và khó thực hiện, khó thực hiện không phải dễ. Nên đừng có nói chi mà nói tới thương hết chúng sinh, thương hết đất nước tám chục triệu này chưa thương được chứ đừng nói thương hết trái đất á, mà cũng đừng nói là trong trái đất này có con kiến bò, con bướm bay mà thương hết á. Cái nói nó quá lý tưởng, gần như ảo tưởng. Vậy cái điều gần như không thể thực hiện được đó Phật bắt ta phải thực hiện, mà ta là đệ tử Phật thì ta phải làm cho bằng được. Một cái điều dường như không thể làm được
[12:20]nhưng Phật đã dạy như thế mà ta kính Phật tuyệt đối nên buộc ta phải ráng làm cho bằng được. Ráng làm cho bằng được thì đó là chuyện của rất nhiều thời gian, rất nhiều kiếp. Nhưng bây giờ cái thực hành trước hết là trong đạo tràng á, ta không cùng cha sinh, không cùng mẹ đẻ, không có ruột thịt huyết thống với nhau, nhưng chỉ vì ta đã đến đây, ta tự nguyện bước vào trong cái đạo tràng này để tu tập thì cái điều luật thứ nhất ta phải thương nhau, phải làm cho bằng được điều này. Được không? Chưa, chưa được đâu, mới nói ngơ ngơ thôi chưa được đâu. Tại vì để thương được nhau ta phải tự nhủ với mình hằng ngày
[13:03]và ta phải bắt đầu thực hành từng chút một, phải thương nhau. Cái câu nói là mà dấu hiệu để thương nhau là làm cái gì? Để gọi là thương nhau thì có những chuyện gì? Ta thương nhau được rồi ta mới tu được, mà ta thương nhau được ta tu được trong đạo tràng này rồi, ta thương nhau được thì ta mới tu được, mà ta thương nhau ta tu được ở đây rồi thì đối với mọi người ở bên ngoài nữa ta rất là dễ, một bước tiến rất là lớn, bước tiến rất là lớn. Cho nên nói trước khi ta tu ta sống đẹp với xã hội, với đất nước, với nhân loại thì đây chính là một cái cộng đồng mà ta thực tập những điều Phật dạy ngay đây trước đã.
[13:43]Ví dụ như thế này, ví dụ như bây giờ khi mà ta chưa thương cái người đó, ta chưa thương người đó, ta thấy người đó có cái đôi mắt hí đi, mắt nhìn hí hí mở không ra cứ nhìn như vậy, hy vọng đây không có ai có đôi mắt đó. Ta nói mắt như mắt lươn, người xấu, tức là tâm ta có cái chê. Tâm ta có cái chê. Đi đường nói đây về nơi ta đi trên đường thôi, ta đi trên đường ta chỉ thấy một cái người mặt mày đen đúa nghèo khổ đứng chống tay chống nạnh rồi nói nghèo mà còn coi hống hách, ta chê. Có không? Trong đời sống ta thường hay chê, mà tại sao ta hay chê? Chỉ bởi vì ta không thương. Ta nhớ một điều á khi không thương nhau thì ta hay chê nhau.
[14:32]Mà ta thấy hễ ta biết ta thấy hay mở miệng ta chê hay trong ý nghĩ ta chê thầm chỉ bởi vì ta không có không có thương. Cái đây là dấu hiệu rất là rõ. Cho nên vì ta cứ kiểm lại mình ở trong suốt cuộc sống, trong nguyên ngày hôm nay từ sáng đến giờ có chê ai chưa, chê ngầm ngầm bụng có chưa? Có chưa? Vài câu, vài người.
[14:56]Và đó là dấu hiệu cái sự thương yêu đã vắng mặt lúc đó đó. Còn khi ta có thương nhau rồi á tự nhiên cái tự nhiên ta không chê nữa. Đó là dấu hiệu. Ta chỉ ta tu làm sao ta tập làm sao trong cuộc sống á không bao giờ ta chê ai, chỉ trích ai âm thầm bí mật trong lòng mình là bắt đầu một bước thành công á, đó là tình thương đã bắt đầu xuất hiện. Mà trong lòng mình không chê thì cái miệng mình có mở ra chê không? Không. Và cái miệng mà không mở ra chê nhau trước mặt, không chê nhau sau lưng thì chuyện gì xảy ra? Cái đạo tràng rất là đầm ấm. Nguyên nhân tại sao mà đạo tràng không đầm ấm, không hạnh phúc?
[15:38]Chỉ bởi vì ta, ta ta chỉ trích nhau, ta chê bai nhau. Nguyên nhân chỉ nhiêu đó. Còn ta thương nhau thì ta sẽ không chê bai, không chỉ trích nhau. Rồi sẽ hỏi: "Nói thưa thầy vậy chứ cái người đó họ có khuyết điểm mà con không chỉ trích, không chê thì sao?". Khuyết điểm thì ai chẳng có, phải không? Mình cứ ngồi nhìn mặt thầy lát tìm ra cũng một chục khuyết điểm liền chưa cần nói gì, huống hồ là huynh đệ sống với nhau, chung đụng, cùng làm việc, cùng tu với nhau thì thế nào cũng nhận ra những khuyết điểm của nhau. Tới Phật thì mới hết khuyết điểm thôi, chứ còn ta ai cũng khuyết điểm. Nhưng mà cái quan trọng là ta có thương cái người huynh đệ của mình
[16:17]cái người mà đang có khuyết điểm mà ta thấy có thương hay không á? Thương không? Mình thương cái đã. Khuyết điểm tính sau, thương rồi từ từ tính, chưa thương đừng nhìn khuyết điểm. Thương rồi đã hãy nhìn cái khuyết điểm, nên ngày xưa Tổ có dạy đừng nhìn lỗi của người mà hãy nhìn lỗi của ta. Tại sao Tổ không cho ta nhìn lỗi của người khác? Bởi vì Tổ biết tỏng tòng tong cái bụng ta chưa thương ai. Vì chưa thương ai nên không được nhìn cái khuyết điểm của người khác. Mà ta thương rồi thì cứ được quyền nhìn thoải mái. Đó. Ví dụ như bây giờ như thầy, thầy thì được quyền nhìn khuyết điểm của mọi người hết á.
[16:56]Bởi vì sao vậy? Bởi vì ai thầy cũng thương. Có tin rằng ai thầy cũng thương không? Tin không? Tin.
[17:09]Ai thầy cũng thương, cho nên thầy mới là người có quyền nhìn khuyết điểm người khác. Ví dụ thầy nhìn thấy người đó tâm hãy còn hẹp hòi, thầy nhìn thấy người kia có ích kỷ, thầy nhìn thấy người nọ hơi nóng nảy, thầy nhìn thấy cái người đó 10 câu nói thật hết 2 câu nói dối, vân vân, thì thầy được quyền nhìn. Thì tùy lúc, có lúc nào tiện thì thầy sẽ góp ý, thầy khuyên. Còn lúc nào người thầy thấy người đó còn tự ái thì thôi thầy để yên không nói. Cho nên khi nào người đó tu một thời gian cái thầy thấy người đó hết tự ái rồi thì thầy sẽ nói cái lỗi để người đó sửa, thầy sẽ nói riêng. Mà thầy nói thì người đó thường ít có giận, bởi vì sao vậy?
[17:45]Bởi vì người đó biết là là thầy thầy thương, thầy muốn người đó tốt lên thôi. Thì cũng vậy đó, huynh đệ đối với nhau cũng vậy thôi. Khi nào mà mình thấy mình thương được mọi người, thương được huynh đệ rồi thì mình lúc đó được quyền nhìn cái khuyết điểm để mà góp ý. Còn trước đó thì hễ mà thấy cái tâm ta cứ khởi lên một cái phê bình, khởi lên cái chỉ trích, khởi lên cái chê bai thì biết ngay là lòng mình chưa chưa thương. Cho nên cái điều tu đầu tiên là thương nhau, điều luật đầu tiên. Thì từ cái mà hãy thương nhau đó, nó xuất hiện thêm cái điều luật thứ hai là không bao giờ chỉ trích nhau. Đó điều luật thứ hai.
[18:25]Được không? Được không? Đó, nó phát sinh ra tự nhiên à. Đó, điều luật thứ nhất: xin hãy thương nhau. Và điều luật thứ hai nó xuất hiện là: đừng chỉ trích nhau. Như vậy, đó là hai điều luật đầu tiên khi mà ta bước vào đạo tràng. Mà làm được hai cái điều này rồi, đạo tràng tự nhiên trở thành cái mái ấm à. Tự nhiên trở thành cái tổ ấm trước. Là nhiều khi về nhà mình thấy buồn buồn cứ thích chạy lại gặp huynh đệ để mà hàn huyên, nói chuyện, đàm đạo với nhau. Vì sao vậy? Vì ta biết rằng ở nơi đây có cái không khí thương yêu, có những người biết thương nhau. Nhiều khi ta có lỗi, người huynh đệ họ không có giày xéo,
[19:01]không có mắng nhiếc ta, họ cũng sẽ từ từ mà nói cho ta nghe thôi. Mà như vậy là là hạnh phúc. Nên đấy cái điều luật như vậy. Rồi cái điều luật gì khi ta đến với đạo tràng nữa? Ta đến với đạo tràng nữa. Khi đến với đạo tràng á thì có nhiều việc phải phải làm mà làm thì phải cùng nhau nhất trí mà làm. Ví dụ như ta định là ngày hôm đấy ta sẽ tổ chức cái lễ đến ở chùa, ta định ngày hôm đấy ta ta nghe nói là thầy trụ trì ví dụ đi khám bệnh, ta muốn cúng dường. Nên ta muốn tổ chức cái lễ, ta muốn đi thăm một cái cơ sở nào đó, một cái viếng một cái chùa nào, vân vân. Muốn tổ chức thì phải bàn công việc với nhau.
[19:46]Khi bàn như vậy thì ví dụ như là mấy trăm con người như vậy là có phải là đồng ý hoàn toàn với nhau không? Có không? Có không? Không, không có đồng ý. Mỗi người mỗi ý, mỗi người mỗi ý kiến, cho nên là chắc chắn là ý kiến khác nhau, ý kiến sẽ khác nhau. Ý kiến có khác nhau hết, ý kiến của mình khác với ý kiến huynh đệ, khác hết thì công việc phải xử lý làm sao? Công việc xử lý làm sao? Thì ta sẽ thường thường ta sẽ xử là ta giơ tay biểu quyết phải không? Nếu bên nào đông thì bên đó bên đó thắng. Nhưng mà nó có cái thế này, ví dụ mình thấy bên kia biểu quyết cái ý bên kia được đông người ủng hộ,
[20:31]ý kiến của mình thì được ít người ủng hộ thì theo nguyên tắc thì ta phải chịu thua, nhưng trong lòng mình thì sao? Ấm ức. Tại sao lòng mình ấm ức? Bởi vì ý kiến của mình là cái gì nó quý vô cùng mà tại sao có nhiều người không hiểu ra, phản đối, không ủng hộ? Đúng không? Ý kiến của mình quý lắm. Mà sao có người họ không biết cái giá trị cái ý kiến của mình mà lại không ủng hộ ý kiến của mình? Mà tại sao mình thấy cái ý kiến của mình nó quý? Tại sao mình thấy ý kiến của mình nó quý? Tại vì bản ngã đúng như vậy. Ai cũng có cái bản ngã, lúc nào cũng thấy mình là quan trọng, lúc nào cũng thấy mình là hay.
[21:20]Do đó trong việc bàn bạc những công việc của đạo tràng, ta xung đột nhau vì khác ý kiến nhau. Cái sự xung đột xảy ra, mích lòng xảy ra, ấm ức, bực tức, ghét nhau, công kích nhau chỉ bởi vì bất đồng ý kiến, bởi vì ta thấy ý kiến ta là quan trọng.
[21:43]Ta cứ nghĩ rằng, theo ý kiến của tôi thì công việc nó được hiệu quả hơn, thành công hơn, còn theo ý kiến của cái bà đó, của cái ông đó, công việc sẽ không được hiệu quả. Ngày đó đi như vậy là không hay, đi bằng cái xe đó là không hay, đi bấy nhiêu người đó là không hay, đi đến cái điểm đó là không hay. Đi theo tôi thế này, vào ngày này đi mới hay, xe này đi mới tốt. Thì ta nghĩ rằng ý kiến của ta hay, công việc sẽ hiệu quả hơn. Thì thầy cũng công nhận có thể như vậy. Có thể là ý kiến của mình hay hơn ý kiến huynh đệ, mà đa số biểu quyết đã sai lầm. Thầy công nhận có những khi đa số đã sai lầm,
[22:17]có khi thiểu số mà lại đúng hơn đa số. Nhưng bởi vì cái luật của xã hội quen cái tật là cứ đa số là thắng, chứ đa số chưa chắc là đúng đâu nha, đa số chưa chắc là đúng đâu. Mà vì đa số vậy, nên thầy công nhận rằng có những khi ý kiến của thiểu số lại chính xác hơn, có những khi ý kiến của đa số vẫn sai lầm như thường. Tuy nhiên, cái điều quan trọng nhất mà ta đến đây để tu tập, nó không phải là sự thành công trong công việc lắm đâu. Cái việc thành công trong cái công việc tổ chức gì đó, nó chỉ là cái việc nhỏ thôi. Mà cái việc lớn là cái gì? Việc lớn hơn, quan trọng hơn, có ý nghĩa hơn của một người tu hành là cái gì?
[23:03]Là, là diệt cái bản ngã của mình. Cái đó mới quan trọng hơn nữa. Nên đôi khi có những cái dịp mà ta phải bàn bạc để lấy ý kiến của nhau, thì có thể là đôi khi ý kiến ta được chấp nhận, đôi khi ý kiến của ta bị phản bác, thì xin thưa rằng dù ý kiến ta được chấp nhận hay bị phản bác, hãy nhớ rằng điều đó không, không quan trọng. Mà quan trọng là cái gì? Quan trọng là khi ý kiến ta được chấp nhận, ta vẫn bình thản, không tự hào, không kiêu căng. Khi ý kiến ta bị phản bác, ta vẫn vui vẻ không, không buồn tức. Vì cái mục tiêu của ta là tiêu diệt bản ngã mình, sống vô ngã. Đây là điều luật thứ, thứ ba.
[23:55]Được không? Nhớ không? Nhớ. Nếu không ghi là không nhớ, nếu không ghi là không nhớ. À nên vì vậy thầy nhắc lại, điều luật thứ ba là gì? Là khi bàn bạc công việc Phật sự với nhau trong đạo tràng, thì nếu ý kiến ta được chấp nhận, ta cũng không, không kiêu mạn. Nếu ý kiến ta bị phản bác, ta không buồn bã, bực tức. Đó là điều luật thứ ba. Mà mục tiêu của điều luật này để ta kiềm chế bản ngã ta lại. Nhớ như vậy nha. Vì cái quan trọng hơn là sự tu hành chứ không phải là công việc thành hay bại. Công việc thành hay bại vẫn có một ý nghĩa, một giá trị thấp hơn, mà ta diệt được cái bản ngã ta là ta đã thành công khi ta tu tập.
[24:47]Mà ta đến đạo tràng là để, để tu tập trước, công việc sau. Đó, mà ta hiểu được điều đó thì đúng đạo tràng là tổ ấm thiêng liêng. Ta là một người con Phật thật sự và bất cứ ai đến với đạo tràng gặp ta, họ cũng sẽ học được những tấm gương đạo đức như thế, mà họ tin tưởng ở đạo tràng để họ nương theo tu tập. Còn nếu họ đến cái đạo tràng, họ thấy người nào nấy là mặt lạnh lùng sắt đá, nói câu trước câu sau là sừng sộ lên chửi nhau liền thì không còn là đạo tràng tu tập nữa. Nó thành cái chợ, thành một cái cái nơi đau khổ, không phải là nơi hạnh phúc nữa. Nhưng vì vậy, điều luật thứ nhất là: quên. Thương nhau. Thương nhau.
[25:34]Điều luật thứ hai là: không chỉ trích nhau. Điều luật thứ ba là:
[25:43]Diệt bản ngã là cái đạo lý chứ không phải là điều luật. Diệt bản ngã là đạo lý tu hành, là lý tưởng tu hành, mà điều luật thì phải cụ thể hơn. Điều luật tức là khi cái ý kiến ta đưa ra, nếu được chấp nhận thì không kiêu căng, mà nếu bị phản bác thì không bực tức. Đó là điều luật thứ ba, cụ thể như vậy. Rồi điều luật thứ tư, điều luật thứ tư là sao? Điều luật thứ tư là thế này, khi ta đến tu, tức là ta biết mình còn lỗi, phải không? Chữ tu có nghĩa là sửa đó. Ta biết mình còn lỗi nên ta đến đây để ta muốn sửa cái lỗi đó, gọi là tu. Và ta biết rằng tu một mình nó không hiệu quả lắm, vì trừ những cái người mà siêu việt,
[26:27]phi thường, họ ở một mình họ vẫn tu được, tâm họ vẫn thay đổi từng ngày và họ trở thành một bậc thánh, còn ta không phải là người siêu việt, ta biết ta khiêm tốn nên ta đến đây để ta nương với huynh đệ, nương với thầy, với bạn mà tu. Thì chắc chắn là ta đã nhận rằng ta vẫn còn có, có khuyết điểm. Đồng ý không ạ? Vẫn đồng ý phải không? Là chắc chắn, thôi thôi đừng đừng vỗ tay, đừng vỗ tay. Là ta biết ta còn khuyết điểm. Thì những khuyết điểm đó, ta luôn luôn cố gắng để đừng có bộc khởi ra. Ví dụ mình có cái tính nóng, mà bước vô bộc khởi nóng ra cái là hư. Ta biết ta ích kỷ, ta kềm chế lại, vân vân.
[27:05]Nghĩa là ta biết ta có tật nói nhiều, ta đến đây ta bớt nói lại, vân vân. Tức là mỗi người đều có những khuyết điểm, biết chắc như vậy. Mà sẽ có cái người huynh đệ cũng thấy được khuyết điểm của ta. Và người huynh đệ đó đã đạt được cái trình độ là thương ta, cho nên được quyền thấy khuyết điểm ta và muốn nói với ta về khuyết điểm đó. Vì tu lâu rồi thì sẽ có những người họ tu tiến bộ, họ không còn ghét ta nữa, và họ thương ta, nên họ muốn nói cho ta nghe về cái khuyết điểm để mong ta vượt qua, ta tiến lên. Chuyện đó sẽ xảy ra không? Sẽ xảy ra. Sẽ sẽ Đến lúc nào đó, ta tới lui trong đạo tràng cùng tu tập như
[27:46]vậy, tự nhiên một hôm có một người mời mình ra góc riêng ngồi tâm sự nói chuyện và họ nói về cái khuyết điểm của mình. Thì lúc đó ta làm sao? Lúc đó ta, ta nổi sùng lên, ha? Nói: "Anh lo tu bản thân anh chưa xong, anh đừng có nói tôi." Đó là tệ nhất, cái thái độ đó là tệ nhất á. Nên đây là cái điều luật kế tiếp. Nếu có huynh đệ góp ý ta về về khuyết điểm của ta, thì đây là điều luật bắt buộc: ta phải chắp tay nói rằng: "Tôi xin cảm ơn bạn," phải cảm ơn huynh, cảm ơn chị, cảm ơn anh, "đã thương tôi mà nhắc nhở cho tôi điều này. Tôi xin hứa sẽ sửa đổi." Đó là nguyên câu trong điều luật, phải được quy định rõ ràng.
[28:45]Thầy nhắc lại, là nếu có huynh đệ góp ý ta khuyết điểm nào của ta, thì ta phải lập tức thực hiện đúng cái nghi thức như thế này: chắp tay lại, nói rằng: "Tôi xin cảm ơn bạn, cảm ơn anh, cảm ơn chị, đã thương tôi mà nhắc nhở cho tôi điều này. Tôi xin hứa sẽ cố gắng khắc phục sửa chữa." Mọi người thuộc cái nghi thức này cho thầy, nói đúng như vậy giùm thầy. Đây là điều luật thứ tư. Điều luật thứ tư. Làm được không? Làm được không? Làm được nha. Nhưng có những trường hợp thế này: có một người nào đó họ thương ta mà họ góp ý ta, nhưng họ góp ý điều ta không có phạm, ta không có phạm. Có trường hợp đó không? Có.
[29:43]Vẫn có, người góp ý ta mà góp ý trật lất à. Không biết, mà đôi khi họ góp ý ta vì họ chưa phải thương ta thật nữa, cũng có trường hợp đó không? Có luôn. Cũng bày đặt kêu ta ra góp ý nói bậy bạ trật lất. Ví dụ như là bữa hôm đó là mình mặc áo đàng hoàng, mình nhớ rất là kỹ, nhưng họ kêu vào nói: "Lần trước thấy chị đi lễ chị mặc cái áo hở hang quá, nên nhớ lần sau đừng như vậy." Mà mình nhớ lại rõ ràng mình đã mặc áo rất là kín, che tới cổ, là áo mọi cái từ che từ chân tới còn ló hai con mắt gần như Hồi giáo mà tại sao còn nói mặc đồ hở hang? Nói là người này góp ý nhầm, không biết họ nhớ nhầm ai,
[30:24]hay là họ ác cảm với mình mà họ cũng nói, hay là họ nhiệt tình quá, cứ thích góp ý quá mà góp ý sai, thì ta phải làm sao?
[30:35]Ta phải làm sao? Xin thưa: không có làm sao hết, vẫn làm đúng cái nghi thức đó giùm thầy. Vẫn phải sao? Chắp tay nói rằng: "Xin cảm ơn chị đã thương tôi mà góp ý, tôi hứa sẽ khắc phục sửa chữa." Dù biết chắc tỏng tòng tong 100% họ góp ý trật lất, nhưng vẫn phải thực hiện đúng nghi thức này giùm thầy. Được không? Hứa chắc nha. Và tại sao vậy?
[31:06]Tại vì điều đó làm cho cái tình huynh đệ đầm ấm hơn, đoàn kết hơn.
[31:15]Mọi cái tổ chức, mọi cơ cấu nó đổ vỡ chỉ bởi vì có người góp ý sai và có người chống lại. Trong đạo Phật ta là vô ngã. Dù ta không có cái lỗi đó, nhưng mà người huynh đệ họ thấy ta có lỗi đó, họ gán ta lỗi đó, họ góp ý ta cái lỗi đó, ta vẫn chấp nhận như thường, như là mình đã có lỗi đó. Được không? Nhớ như vậy. Đây là cái cao thượng của một người đệ tử Phật. Nhận luôn cái lỗi mà thực sự mình chẳng có nữa. Còn khi có thì ta rúng động tâm can liền. Nếu họ góp ý ta đúng cái lỗi ta có, tự nhiên ta bị chấn động liền. Thì ta chắp tay cám ơn là điều rất đúng rồi, mà khi góp ý cái không có ta vẫn chắp tay cám ơn như thường.
[32:01]Đó mới là người đệ tử Phật. Nên hôm nay thầy nhắc bốn cái điều luật đó thôi. Tập giùm thầy bốn điều luật. Rồi khi nào buồn buồn, vui vui thầy ra thầy nhắc nữa. Hễ tu tiến nhắc nữa.
[32:15]À à, huynh còn phải thi, thi giáo lý nha. Cứ lâu lâu vậy ta sẽ tổ chức thi trắc nghiệm giáo lý một chút.
[32:24]À mang cái đề thi, mang cái bài nhạc vào đây. Hôm nay ta có mấy cái việc phải làm: là ta sẽ thi giáo lý một chút, lâu lâu cứ phải thi giáo lý để nhắc nhở Phật tử về ráng học giáo lý; rồi ta hát cái bài nhạc hồi thầy mới viết hồi hăm chín Tết bài "Mái Chùa Yêu Thương" nha. Dòm cái mặt cũng vậy, ngu ngu vậy chứ lâu lâu thầy cũng viết được bài nhạc chứ không sao. Trong khi chờ đợi thầy thầy nói thêm chút xíu, nói chút xíu ha.
[32:53]Mỗi người chúng ta đó, ta nhìn bằng con mắt phàm á thì ta thấy mọi người có có cái hình dáng như thế này, là có đầu, có tai, có mũi, có miệng, có mắt. Có người đẹp hơn người kia một chút, người kia hơi ít đẹp hơn một chút. Đại khái là ai cũng giống ai. Nếu có một người ở ngoài hành tinh họ đến họ nhìn thì họ không phân biệt ai là ai hết, vì họ thấy cái người trái đất nó giống nhau hết, giống nhau hết. Dòm ta là người trái đất thì ta thấy người này khác với người kia, tại ta nhìn lâu ta thấy khác, chứ còn người ngoài hành tinh đến họ nhìn ta giống giống nhau hết. Đó là ta nhìn bằng con mắt phàm.
[33:25]Nhưng nếu ta nhìn bằng con mắt của thánh á thì mỗi người không có hình dáng này mà nhìn vào cái tâm mỗi người giống như một cục gai á. Quý Phật tử thấy trái sầu riêng chưa? À, nó như một trái mà nhiều gai tua tủa ra. Quý Phật tử thấy con vi trùng si-đa chưa? Cũng vậy, nó là một cục mà gai tua tủa tủa ra như cái vòi. Mỗi người chúng ta vậy, giống như một cục, một cái khối gì đó mà trong đó có nhiều cái gai nó xỉa ra. Cái gai nó xỉa ra nó có tác dụng gì? Trong tâm hồn ta nó giống như một cái khối tròn tròn nó xỉa ra nhiều cái gai. Có người cái gai rất là dài, có người gai nó ngắn. Cái tác dụng cái gai để làm gì? Hửm?
[34:06]Tác dụng cái gai đó ai lại gần ta ta chích một cái. Làm cho người khác đau. Rất đau. Nghĩa là sao? Nghĩa là cái tâm hồn ta như thế, nhiều gai góc và ta hay làm đau lẫn nhau, ta hay làm buồn lẫn nhau bằng cái ánh mắt, bằng cái lời nói, bằng cái hành động. Trong đời ta hay làm khổ cho nhau. Đó là cuộc sống đó. Đó là người phàm á. Có không? Ta đã từng làm cho ai buồn có chưa? Có rất nhiều, phải không? Ta cũng đã từng bị người khác làm ta buồn và ta đã làm cho nhiều người khác buồn. Cho nên ai cũng có một đống gai, chĩa nhau chơi, chích nhau chơi. Và ta đến đây tu để làm gì? Để mà chặt bỏ những cái gai đó, mài những cái gai đó lại.
[35:02]Gai dài quá từ từ chặt ngắn dần ngắn dần lại. Và đến ngày nào mà có người nào đó đi đụng vào ta mà họ không nghe đau nữa, thì nghĩa là sao? Gai của ta đã đã hết. Ta tu đã thành chính quả.
[35:20]Tức là người đó đã chuẩn bị trở thành đắc quả thánh. Được Phật công nhận là đắc quả thánh thì rất là khó. Mà cái quan trọng á là sự đụng chạm của ta với mọi người không còn làm ai đau nữa. Họ đụng ta một cái họ không thấy đau nữa mà họ nghe một cái gì rất là êm ái, dễ chịu, thơm tho. Những cái gai tua gai mà ngày xưa châm chích ta bây giờ nó thành những đóa hoa, những trái ngọt. Ai đụng tới ta cái là ngon ngọt. Đụng tới là ngon ngọt, có thể lấy ăn ngon lành. Cái gai mà ngày xưa ló ra bây giờ ló ra đó là những trái, trái bưởi Diễn hay cái gì đó, bóc ăn ngon lành, thơm mà ngọt ngon vậy. Ta tu một thời gian nó phải vậy. Những cái gai trở thành những cái bông hoa,
[36:02]những cái trái ngọt mà bất cứ ai đến gần ta, đụng vào ta đều được an vui, được hạnh phúc lắm. Cái công năng tu hành là như vậy. Mà ở trong chùa là như vậy đó. Nói vào chùa tu để làm gì? Để gọt bớt gai góc. Cái người trở nên tròn trịa là ai chạm vào mình không có cái đau đớn nữa mà chỉ được thơm ngon, mát dịu. Tu là như vậy. Thì cái biểu hiện ra bên ngoài là khi ta tiếp xúc với nhau tự nhiên ai đến với ta đều được hưởng cái niềm vui, được hưởng hạnh phúc. Còn trong tâm ta thì những cái gai phiền não, ác độc, giận dữ, ích kỷ, tham sân mất hết á. Cái mà hình cái mà bên trong á thì ta gọi là những tham sân,
[36:50]phiền não, ích kỷ, nóng nảy, hơn thua mất, những cái gai đó mất. Còn cái biểu hiện bên ngoài là khi bất cứ ai đến với ta đều được có cái niềm vui gì đó họ không biết được, mà họ cứ thích đến gặp ta, đến nói chuyện với ta. Họ chỉ cần nhìn ta thôi cũng thấy họ thấy lòng họ nhẹ nhàng á. Mà mình tu đến được cái mức độ đó là gần như thành chính quả. Gần như thành chính quả. Và đây là điều mơ ước của bất cứ mọi người ở trong đạo tràng của ta. Ta phải tu như vậy đó. Ta tu ta nguyện lòng ta thương yêu mọi người. Ta tu ta nguyện lòng là lúc nào cả cuộc đời còn lại của ta, từ khi biết đạo rồi ta chỉ đem niềm vui,
[37:33]đem hạnh phúc đến cho mọi người chung quanh mình. Và để có thể là ta đem được niềm vui, đem được hạnh phúc, mà để có thể ta đem được niềm vui, đem được hạnh phúc đến cho mọi người chung quanh mình thì lòng ta phải sao? Phải thay đổi rất nhiều. Những cái gai phiền não, ác độc, giận dữ đó đã chặt hết.
[37:56]Mà nếu cả cái đạo tràng ai cũng như thế hết, gai góc mòn hết, tu một thời gian đến đây tu với nhau một thời gian nhiều năm gai góc mất hết, sống với nhau như là ruột thịt thì đạo tràng này là cái gì?
[38:11]Đạo tràng này là thiên đường, là Niết bàn, là thiên đường, là tổ ấm. Rồi lúc đó sẽ có nhiều người đến nữa và cái giây phút đầu tiên xa lạ bỡ ngỡ mà họ đến thăm đạo tràng ta họ đều nhận được một không khí gì đó đầm ấm, thương yêu, hạnh phúc, thiêng liêng. Đó là cái ước mơ của ta. Là sau nhiều ngày tháng tu tập là mọi người không còn những sai lầm. Mà dấu hiệu của cái không còn sai lầm là mọi người sống với ta, sống với nhau rất là hạnh phúc, rất chan hòa. Đó là ước mơ, mục tiêu của ta đấy. Mục tiêu cao xa hơn thành đắc đạo gì đó ta chưa nói tới, nhưng mà biểu hiện ra là sống với nhau cực kỳ hạnh phúc,
[38:51]an vui vì không ai còn cái gai để chích ai nữa hết trơn á. Còn bây giờ ngồi gần nhau vậy chứ cái gai nó còn còn, đụng đụng trúng chích một cái nhảy nhổm liền. Mà để cho cái gai nó gãy đi, nó mòn đi thì làm sao? Thì làm sao? Thì làm sao mài mấy cái gai đó hết? Làm sao chặt hết mấy cái gai đó? Cách nào? Phương pháp nào?
[39:18]Là phải lấy cưa, phải đi mua cái cưa.
[39:24]Muốn cho những cái gai nó mòn hết, ta phải thực hành Bát Chánh Đạo. Vấn đề nó lớn lại không còn nhỏ nữa. Nghĩa là ta nghe cái ví dụ rất là dễ thương, rất là đơn giản là mình chặt những cái gai của mình lại để cho mình sống với ai đều an vui. Cái gai nó biến thành hoa, thành trái cho ai đến với ta đều hưởng được cái ngon ngọt, mát lành. Nói thì nghe đơn giản, dễ thương, nhưng mà khi thực hành bỗng nhiên thành vấn đề rất là lớn, đó là phải thực hành đầy đủ Bát Chánh Đạo. Không có đơn giản tí nào tí nào hết. Đầy đủ Bát Chánh Đạo. Mà để thực hành đầy đủ Bát Chánh Đạo là ta không thể nói một vài lời đơn sơ được, không nói một vài lời đơn sơ được.
[40:08]Thầy nói lại là để tu tập ta lại phải thực hành cả một hệ thống Bát Chánh Đạo rất là lớn lao, rất là vĩ đại. Bát Chánh Đạo là gì thì hôm nay ta không nói, thầy có giảng rồi. Nhưng mà dù thầy có giảng một ngàn năm cũng không bao giờ nói hết được Bát Chánh Đạo. Tại cái giáo nghĩa Bát Chánh Đạo rất là lớn. Ta chỉ hiểu phần nào hay phần đó. Nên mọi người đều phải chuẩn bị cái tinh thần là phải hiểu thật sâu, hiểu thật kỹ Bát Chánh Đạo giùm thầy nha. Phải học hỏi bằng mọi cách để hiểu thật kỹ Bát Chánh Đạo. Có hiểu được Bát Chánh Đạo rồi ta mới biết cách để tu hành nha. Nên thực hành Bát Chánh Đạo.
[40:46]Mà thực hành Bát Chánh Đạo thì việc việc rất là lớn. Nên từ từ nghiên cứu. Rồi tuy nhiên, ta có những cái bắt đầu đơn giản như thế này, và ta có thể mài được những cái gai của mình trong tâm hồn của mình, những cái gai trong tâm hồn. Đầu tiên là lễ Phật, lễ kính Phật. Mỗi ngày ta cố gắng lễ kính Phật với tất cả lòng tôn kính tha thiết của mình. Đó là sự khởi đầu của sự tu tập. Không có cái lòng tôn kính Phật, không có cái hành vi lễ kính Phật, ta không bao giờ xuất hiện tiếp theo những điều tốt đẹp nào cả. Đó là nguyên tắc, cái phương pháp thứ nhất. Cho nên nói gì nói dù tu cao siêu tới đâu thì việc đầu tiên vẫn là phải lễ kính Phật.
[41:32]Cho nên trong cái kinh mà Phổ Hiền Hạnh Nguyện, Bồ Tát Phổ Hiền là một vị Đại Bồ Tát lớn, ngài để lại mười cái lời đại nguyện, mà cái đầu tiên là gì? Đúng như vậy, "Nhất giả Lễ kính chư Phật". Một vị Bồ Tát lớn như vậy, thần thông quảng đại như vậy, mà cái công hạnh của ngài đầu tiên, cái việc làm đầu tiên của ngài cũng chỉ là lễ kính chư Phật. Thì ta cũng phải vậy, ta cũng phải bắt chước ngài. Việc đầu tiên trong ngày là lễ kính chư Phật. Nên mỗi người cố gắng ta trang trí một bàn thờ Phật tại nhà của mình. Chứ nếu đến chùa lễ Phật được thì rất là hay. Nếu có thể mà cứ mỗi chiều đến, ta từ nhà ta đến chùa ta lễ Phật thì rất là hay.
[42:20]Nhưng mà bởi vì đường xá càng lúc càng dễ tắc đường á, nên mình mà cứ di chuyển ngoài đường hoài thì mình góp phần cho việc kẹt xe, tắc đường, nên thôi. Thì ta chỉ đến vào những ngày lễ, những ngày tu thôi. Nên cố gắng ta có trang trí, tôn trí một tượng Phật tại nhà. Và đầu ngày, khi ta đã vệ sinh xong hết, chuẩn bị đi làm, chuẩn bị đi ăn, ta hãy lễ Phật 10 lễ hết sức là tôn kính, với tất cả tâm tha thiết của mình. Chớ đừng lễ mà hời hợt, đừng có lễ mà chỉ làm đúng cái động tác thôi. Đây chúng ta lễ bằng cái tâm ta. Đó là khởi đầu cho mọi sự tu tập. Có kính Phật rồi thì ta mới có cái thứ hai tiếp theo,
[43:00]là từ từ bỗng nhiên ta thấy được cái lỗi của mình. Tự nhiên không cần ai góp ý nữa. Khi ta có lòng tôn kính Phật rồi, bỗng nhiên ta thấy được lỗi của mình. Đây là cái kết quả vi diệu tự nhiên xảy ra. Ta thấy lỗi rồi là mà ta yên trí là từ đây cho tới 10 năm, 20 năm sau bỗng nhiên ta cứ thấy hết lỗi này tới lỗi kia của ta. Có những lỗi mà ban đầu đó, ta thấy những cái lỗi mà người khác thấy mà ta không thấy. Người ngoài ta nhìn vô thấy ta có lỗi đó mà chính ta không thấy, ta cứ cãi bướng à. Bây giờ tự ta thấy. Cho nên ta tự ta sửa. Rồi dần dần 3 năm sau, 5 năm sau, 10 năm sau, ta lễ Phật, bắt đầu ta thấy cái lỗi của
[43:40]ta mà chỉ ta biết thôi, người ngoài không thể biết được. Người ngoài không bao giờ nhìn ra được những cái lỗi đó nữa. Bởi vì những cái lỗi đó nó quá tinh vi rồi. Bên ngoài dường như không có biểu hiện. Nhưng mà chỉ ta mới biết được. Đó là ta đã đạt được một trí tuệ rất là cao, đạt được cái đạo đức rất là cao. Tức là ta thấy được những cái lỗi người ngoài không còn thấy được nữa. Đó là cái bước tiến rất là lớn trong đạo. Dĩ nhiên là cái việc này khi mà song song với cái việc thấy lỗi như vậy, thì những cái hành động của ta bên ngoài, lời nói của ta bên ngoài lần lần nó tốt lên dần, tốt lên dần, không chê được nữa.
[44:15]Nhưng mà chính ta không bao giờ hài lòng với mình. Vì ta cứ lễ Phật và cứ phát hiện những lỗi lầm của mình mãi, phát hiện mãi như vậy. Nên cái việc làm đầu tiên gọi là sự tu tập chính là lễ kính Phật tha thiết. Thì tự nhiên những cái gai của ta, những cái gai nó dài người ta thấy ta sẽ hết, và những cái gai ngấm ngầm không ai thấy từ từ nó cũng sẽ hết. Là như vậy đó. Ta thay đổi được tâm hồn mình chỉ bắt đầu bằng việc lễ kính Phật. Và còn nhiều công hạnh nữa, còn nhiều công hạnh nữa. Thì ta nghe giáo lý thì thầy đã nói rất là nhiều, phải không? Hôm nay thầy nhắc lại thôi. Nhưng mà hôm nay có duyên về thăm đạo tràng,
[44:53]thì thầy muốn mỗi ngày khi trở lại đây thì nhìn thấy đạo tràng lớn mạnh dần dần. Lớn mạnh nghĩa là thế nào? Là mỗi người tu tốt hơn, những cái phiền não sai lầm trong tâm mình hết, huynh đệ rất thương yêu gắn bó với nhau, lúc nào cũng tôn trọng nhau. Và bất cứ một người lạ nào bước đến đạo tràng, họ đều cảm nhận được cái hạnh phúc, cái tình thương của đạo tràng. Mỗi lần khi thầy về đây, thầy nhìn lại những gương mặt thân yêu như thế này thì đều có sự phát triển, đều có sự tiến bộ trong sự tu hành hết. Việc phải làm còn rất nhiều, nhất là đạo tràng Phật Hạnh ta là đạo tràng ngay Thủ đô, phải cố gắng là một đạo tràng gương mẫu nhất cho cả nước.
[45:38]Mọi người phải cố gắng tu hành rất là tinh tấn, rất là tiến bộ. Ở đây chúng ta được may mắn chúng ta sống trong một cái thủ đô thanh bình, cái tình hình an ninh chính trị rất là ổn định, nên chúng ta chỉ việc lo tu. Thế chúng ta không biết rằng ở những cái vùng xa, những nơi mà người thưa, những lực lượng chiến sĩ bảo vệ của ta không đủ để bao phủ hết, thì ngày đêm vẫn có những kẻ xấu tấn công đất nước ta. Tấn công bằng rất nhiều hình thức, nhiều thủ đoạn, mà trong đó có một thủ đoạn là truyền những cái tôn giáo xấu vào trong lòng người. Khi người ta theo những cái tôn giáo xấu đó, người ta suy nghĩ khác đi,
[46:22]người ta mất dần cái lòng yêu nước và thậm chí rất dễ chỉ trích, chống đối Nhà nước. Đó, họ tạo một sự ly gián giữa Nhà nước và nhân dân. Mà ta thấy để trong đất nước ổn định thì Nhà nước và nhân dân phải làm sao? Phải luôn luôn là gắn bó, đoàn kết, thương yêu, tôn trọng thì cái đất nước đó mới mới vững mạnh. Nhưng mà khi người ta gieo vào đầu cái người dân đó một cái tôn giáo lạ, tôn giáo xấu, họ tách ly họ ly gián ra, làm cho dân và Nhà nước không gắn với nhau được. Ở đây ta không thấy, ta sống trong một thủ đô bình yên, ta không nhận ra những điều đó. Nhưng mà ở nhiều nơi, những chuyện đó đang xảy ra.
[47:06]Và thầy mong rằng những Phật tử của thầy không bao giờ được quên điều đó. Ta chưa có cơ hội để làm điều gì để đóng góp, nhưng mà hãy nhớ rằng những điều đó đang xảy ra. Và Thái Lan là đã bị. Miền Nam Thái Lan là Hồi giáo nổi loạn lên, họ giết những Phật tử. Thấy Phật tử là họ bắn, họ giết, họ chặt đầu. Ta cứ nghĩ chuyện nó ở xa, nhưng mà có xa không? Không đâu. Nếu người Thái Lan người Phật giáo Thái Lan mà thua, thì đất nước Thái Lan sẽ dần dần bị Hồi hóa. Mà đất nước Thái Lan mà bị Hồi hóa, bước hai bước tới Việt Nam liền. Người ta đang bị đe dọa rất là nặng nề không? Không phải là đơn giản, không phải chuyện sơ sài đâu.
[47:50]Nên vì vậy, hôm nay mặc dù ngồi đây trong một thủ đô bình yên như thế, ta phải thấy cái trách nhiệm của mình rất là nặng. Nên nếu ở đây ai có những bà con thân thuộc của mình ở những vùng xa biên giới Tây Bắc, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Yên Bái, Lào Cai, Điện Biên gì đó, thì hãy cố gắng là làm sao đưa giáo lý đạo Phật về về những nơi đó càng nhanh càng tốt, để ta ngăn chặn những tôn giáo xấu xâm nhập vào những vùng đó. Ở đây có ai là có bà con thân thiết ở những vùng Tây Bắc không? Có không? Có không? Không có thì phải tự mà đi làm quen nha. Không có thì đạo tràng ta phải tổ chức những chuyến đi về các vùng Tây Bắc:
[48:33]Lào Cai, Yên Bái, Bắc Kạn, Điện Biên, Tuyên Quang, Sơn La gì đó vân vân nha, để ta làm quen với những người vùng đó và đem giáo lý, đem Phật pháp về nơi đó. Đó, Phật sự chính của ta là tổ chức những chuyến đi về những vùng Tây Bắc để đem giáo lý, đem Phật pháp về những nơi đó. Được không? Được không? Có ai phản đối không?
[49:01]Bây giờ thì thì thầy đã nhắc vài điều như vậy, bây giờ đến lúc phải thi giáo lý.