[0:08]Kính thưa các quý vị đại biểu! Kính thưa các nữ doanh nhân! Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Ngày Doanh nhân Việt Nam 13 tháng 10, Ngày Phụ nữ Việt Nam 20 tháng 10 và thể theo nguyện vọng của đông đảo hội viên, hôm nay Hiệp hội Nữ doanh nhân Thanh Hóa tổ chức chương trình nghe thuyết giảng với chủ đề "Văn hóa, đạo đức kinh doanh" do Thượng tọa Thích Chân Quang - Trụ trì chùa Phật Quang, Bà Rịa - Vũng Tàu thực hiện. Xin được trân trọng giới thiệu sự hiện diện của Thượng tọa Thích Chân Quang. Tham gia buổi thuyết giảng còn có các sư thầy, ni cô, các phật tử của đạo tràng Phật Hạnh tại Hà Nội và đạo tràng Phật Thanh tại Thanh Hóa.
[0:50]Xin được chào mừng sự có mặt của quý vị trong buổi thuyết giảng hôm nay. Về phía Hiệp hội Doanh nhân Nữ Thanh Hóa, tôi xin trân trọng giới thiệu chị Trịnh Thị Loan - Chủ tịch Hiệp hội. Các chị là Phó Chủ tịch, Ủy viên Ban Chấp hành, Ban Kiểm tra, Tổng thư ký Hiệp hội, các chị là thành viên Ban Chủ nhiệm các câu lạc bộ nữ doanh nhân, hội viên Hiệp hội, hội viên các câu lạc bộ, cán bộ chủ chốt của các doanh nghiệp hội viên, một lần nữa xin nhiệt liệt chào đón quý vị và chị em đã về dự chương trình. Kính thưa quý vị! Trong cuộc sống không chỉ có kiến thức rộng, kiến thức sâu là đủ để người khác đến với mình hoặc cộng tác với mình.
[1:32]Thế giới ngày càng phát triển thì nhu cầu giao lưu, trao đổi cũng phát triển theo và thực tế nghe thuyết giảng từ lâu đã trở thành hình thức tiếp nhận thông tin phổ biến và thực sự bổ ích. Chương trình thuyết giảng hôm nay với chủ đề "Văn hóa, đạo đức kinh doanh" kỳ vọng sẽ đem lại cho chúng ta thêm vốn sống, lối tư duy và hành động thiết thực tạo nền tảng cơ bản và vững chắc để cuộc sống tốt đẹp hơn, bước đường kinh doanh thành đạt và bền vững hơn. Kính chúc quý vị và chị em sức khỏe, hạnh phúc và thành công trên mọi lĩnh vực!
[2:06]Và sau đây xin trân trọng kính mời Thượng tọa Thích Chân Quang bắt đầu phần thuyết giảng. Xin mời Thầy ạ!
[2:15]À kính thưa bà Phương Loan là Chủ tịch Hiệp hội Nữ doanh nhân của của Thanh Hóa, chị cũng là Giám đốc cái công ty về Dạ Lan. Hình như chị có mấy cái chức gì nữa, nãy Thầy đọc trong cái cạc đó ha. Thì hôm trước thì qua trung gian của Thượng tọa Tâm Đức - Trưởng ban Trị sự Phật giáo đây, thì chúng tôi nhận lời mời về có cái buổi nói chuyện này. Và hôm trước trước nữa thì trong năm nay, đầu năm nay, chúng tôi hay về Hà Nội cũng nhận lời nói chuyện cho các hiệp hội doanh nhân. Thì đặc điểm của lần này là là nữ doanh nhân. Hôm trước thì không nghe đề tài này, nghe qua trung gian thì không nghe là "Văn hóa, đạo đức", nhưng mà thôi cũng như vậy.
[3:04]Chúng tôi nói về cái đặc điểm của cái việc mà người nữ phải bước ra làm cái công việc doanh nhân trong cái thời đại ngày hôm nay. Có những điều thuận lợi và có những điều không thuận lợi như thế nào, chúng ta cùng nghe cho vui và đặc biệt là người đàn ông phải nghe nhiều hơn. Bài này nói cho nữ nhưng quan trọng là người nam phải nghe cho nhiều, cho kỹ. Thì trước hết là trong cái buổi nói chuyện thân tình này thì chúng tôi cũng bày đặt khách khí, đầu tiên trước hết là chúc cho chị Phương Loan cũng như chúc cho các chị em nữ doanh nhân và mọi người đến đây trong cái bài nói chuyện này được nhiều niềm vui, được nhiều sức khỏe và được nhiều thành đạt như ý nha.
[3:53]Kính chúc tất cả quý vị!
[3:57]À kính thưa tất cả quý vị! Kinh doanh là một hoạt động có cái tính xã hội rất là cao và dường như nó ngược lại với thiên chức của phụ nữ. Từ nghìn xưa, cả từ Đông sang Tây đều cho rằng phụ nữ là cái cột trụ, là hạt nhân của gia đình. Trong hai người, người chồng, người vợ thì cái sự phân công của xã hội rất tự nhiên là người đàn ông phải gánh vác đi tìm cái cơm ăn áo mặc cho gia đình và người vợ phải giữ gìn gia đình, tức là phải phân công hai người ra hẳn như vậy. Nên nếu không có người phụ nữ làm cái hạt nhân để giữ gìn cái mái ấm gia đình thì xã hội sẽ loạn vì gia đình sẽ tan vỡ. Cho nên có một số thời kỳ chúng ta rất khuyến khích cái việc
[4:55]mà phụ nữ cũng bước ra gánh vác việc xã hội như người nam vì cho rằng là nam nữ bình đẳng và để thể hiện cái sự bình đẳng đó người nữ cũng phải ra ngoài gánh vác, cũng phải làm cán bộ, cũng phải xông xáo, cũng phải kinh doanh đủ thứ như người đàn ông để gọi là nam nữ bình đẳng. Nhưng dần dần người ta cảm thấy không phải, là vì sao vậy? Bởi vì khi mà hai người, cả người vợ và người chồng cùng bước ra xã hội để đi làm việc, bỏ trống cái gia đình, bỏ trống cái hậu phương của mình thì không ngờ cái xã hội lại sụp đổ, loạn lạc chứ không hay ho gì cả. Cần phải có một người giữ nhà vì cái mái ấm gia đình coi vậy chứ là giữ cho cả cái xã hội này.
[5:42]Nó quan trọng lắm á. Vì thế, người ta có thể ngưỡng mộ một người đàn ông bước ra ngoài đi gánh vác đủ thứ chuyện, nhưng mà cái sự yêu quý sâu đậm vẫn dành cho cái người phụ nữ, cái người mà chịu thương, chịu khó, chịu nhiều cái thiệt thòi, cái tận tụy hy sinh để giữ lại cái mái ấm gia đình. Cái sự phân công đến bây giờ vẫn không thay đổi, đến bây giờ khi xã hội đã khá lên, nhiều cái gia đình tương đối đủ ăn đủ mặc thì người chồng quyết định liền: "Em ở lại coi nhà, nuôi con, dạy con, một mình anh đi làm". Đến bây giờ là họ trở lại liền cái thời kỳ ngày xưa khi mà xã hội đã đi qua cái giai đoạn quá khó khăn.
[6:22]Còn lúc mà khó khăn quá thì thôi chồng làm không đủ sống, vợ phải đi làm thêm. Mà đến khi đủ rồi thì xã hội lật trở lại giống như sự phân công từ ngàn xưa thôi. Nghĩa là người vợ phải giữ gìn cái mái ấm gia đình, làm cái hạt nhân cho gia đình. Mà nó là một sự tự nhiên của thiên nhiên, của tạo hóa, không có gì khác hơn được nữa. Tuy nhiên, đó là cái sự phân công thôi, nhưng trong thực tế có những người phụ nữ cái duyên của họ đối với xã hội, cái duyên của họ đối với cuộc đời lại không kém gì đàn ông. Cái số này không nhiều, sự thực là không nhiều, nhưng vẫn có những trường hợp. Thậm chí ta có những nữ Tổng thống,
[7:01]nữ Thủ tướng, ta cũng có cái nữ Chủ tịch nước gì đó. Người nữ ta nắm những nhiều cái chức vụ trong cái đất nước Việt Nam, mà nhất là Việt Nam ta là chủ trương là nam nữ bình đẳng, cho nên Nhà nước tạo rất nhiều điều kiện để cho người nữ phát huy cái năng lực của mình trong xã hội. Thì cái điều này nó giống như nghe như văn minh, nghe như tiến bộ, nghe nam nữ bình đẳng nhưng thực sự nó vẫn đi ngược lại với cái chức năng mà tạo hóa đã an bày. Nhưng mà nói là chức năng tạo hóa đã an bày cũng không có nghĩa là phải răm rắp như vậy, vì chẳng ai nói cả. Chẳng có cái ông nào ông xưng tên ổng là tạo hóa và ổng ra cái quy định
[7:39]là nữ cứ phải ở nhà và nam cứ phải đi làm cũng chẳng ông nào nói. Nó giống như điều rất là nhẹ nhàng, rất là tự nhiên và cũng không bắt buộc. Chính vì cái không bắt buộc á nên ta có những nữ doanh nhân xuất sắc. Cho nên có những người chấp nhận cái thiên chức phụ nữ đứng ở nhà giữ gìn gia đình và có những người có cái duyên đặc biệt riêng bước ra ngoài đi vào xã hội để hoạt động về kinh doanh. Cho nên khi mà nói về nữ doanh nhân thì đây là cái nhìn khái quát trước hết để ta hiểu. Để ta hiểu là sao? Ta hiểu là đừng xem việc nữ doanh nhân bước ra ngoài kinh doanh, xã hội là một việc bình thường,
[8:14]sự thực không bình thường, mà phải hiểu nó là đặc biệt, đây là trường hợp đặc biệt. Vì bình thường là sao? Bình thường là ở nhà giữ gia đình. Nên cái bình thường và vì là đặc biệt cho nên ta không muốn là điều này trở thành quá phổ quát. Ta không muốn là hễ người nữ cứ phải bước ra đi kinh doanh, đi làm lụng để chứng tỏ là nam nữ bình đẳng, không có đâu. Vì như vậy xã hội xáo trộn ngay, xã hội xáo trộn ngay. Cho nên phần đông phụ nữ hãy giữ gìn mái ấm của mình để sao? Để giữ gìn đất nước này. Lạ như vậy nha. Ta đừng tưởng giữ gia đình tức là cái chuyện nội trợ, không có đâu. Cái người phụ nữ nội trợ á, sự thực là giữ cả cái đất nước này.
[8:54]Có những cái vụ án, có những vụ án mà vụ án chính trị, tình báo rất là lớn của nước ta mà được phá án bởi những người phụ nữ nội trợ mà kiên cường. Khi cái người con đi làm về đưa cho mẹ mình một đống tiền để mẹ xây nhà, thì bà mẹ bả chỉ là người nội trợ thôi, bà nói: "Không, mẹ không cần xây nhà. Mẹ ở nhà nghèo thế này mà mẹ thấy vui rồi. Tụi con đã lớn lên, tụi con cống hiến được cho xã hội là vui rồi". Cái người con thương mẹ quá cứ nói: "Không, nay con kiếm được tiền rồi mẹ hãy xây nhà. Mẹ đã vất vả vì tụi con cả một đời, bố con đã hy sinh, còn có mẹ, bây giờ con muốn mẹ ở nhà cao cửa rộng". Bà nói:
[9:32]"Không". Sau đó bà mẹ mới gọi đứa con tới: "Nhưng mà con nói thật cho mẹ tiền này ở đâu ra?". Cái người con không nói, bà biết liền. Sau đó bà mới mời đứa con tới, bà để một cái chén thuốc, bà mới nói: "Chén này là chén thuốc độc. Nếu con không nói cho mẹ biết cái tiền này là nguồn gốc ở đâu, mẹ uống chén thuốc này mẹ chết liền". Người con sợ tái mặt và cuối cùng người con nói thật cái nguồn tiền đó. Sau khi người con nói thật hết rồi thì bà mới nói người con: "Thôi con cứ im lặng, im lặng cho mẹ". Bà đi bà gặp lại một người đồng chí chiến đấu ngày xưa, bà mới nói: "Cái địa phương tôi không đủ sức giải quyết cái chuyện này.
[10:09]Với cái mối quan hệ của anh, anh hãy báo về Trung ương cái vụ án này mà con tôi là người đã dính líu. Tôi biết rằng khi tôi nói với anh là con tôi sẽ hy sinh, con tôi sẽ bị nó giết, bị lộ mà. Nhưng tôi chấp nhận vì đất nước này". Và sau đó vì cái việc của bà mẹ như vậy, Nhà nước ta phá được nguyên một vụ án rất là lớn. Nhưng dĩ nhiên có những vụ án không thể công bố, thì chúng tôi nói hôm nay cũng không nói rõ mọi thứ, nhưng mà ta biết vậy, có những người phụ nữ như vậy, họ chỉ ở nhà nội trợ thôi nhưng mà trái tim của họ là cả một cái Tổ quốc. Và cái thiên chức của người phụ nữ ở nhà giữ cái gia đình, sự thực là giữ cả cái đất nước này.
[10:47]Trong chiến tranh của ta thì có những bà Mẹ Việt Nam anh hùng là vì sao bà anh hùng? Bà không hề bắn một tên giặc, không cầm tới cây súng. Nhưng mà giữ gia đình để cho chồng đi chiến đấu, con đi chiến đấu, và hy sinh hết sạch. Cho đến ngày giải phóng, một mình bà sống với cháu, nhà nước phải đưa lên tôn vinh lên thành Mẹ Việt Nam anh hùng, vân vân. Có những người vĩ đại như vậy, mà chỉ là nội trợ. Cho nên cái nội trợ của người phụ nữ, cái thiên chức của người phụ nữ xem như hèn mọn, xem như nhỏ bé, nhưng không, rất vĩ đại. Lần lần rồi người ta cũng phải nhìn thấy điều đó, và trở lại cái thiên chức thiêng liêng vĩ đại đó của người phụ nữ, không còn khác.
[11:26]Nhưng mà hôm nay khi ta nói chuyện về nữ doanh nhân là ta nói đến những trường hợp đặc biệt. Và có những phụ nữ có cái duyên, trong đạo Phật gọi là cái duyên, cái duyên là là cái nhân quả của những kiếp xưa. Cái người phụ nữ này đã gieo cái nhân duyên gì đó khiến cho họ có cái phúc, có cái phần, có cái nhân duyên để bước vào hoạt động xã hội. Đây là một trường hợp đặc biệt. Chứ chúng ta thật lòng cũng không muốn là người phụ nữ yếu đuối của ta, mảnh dẻ, nhỏ bé, nhỏ thó như vậy mà phải bước ra gánh vác việc của xã hội, vất vả lắm, vô cùng. Thí dụ nhìn thấy chị Loan, thấy chị vui cười, nhưng mà nhìn thấy những cơ sở chị phải hiểu là cái
[12:08]đầu như cái hội chợ, chị bồng bồng ở trỏng á. Cực vô cùng, đàn ông làm còn vất vả nữa, nhưng mà chứ đừng nói là phụ nữ, mà nhất là phụ nữ chịu khó, lúc nào cũng nhìn vấn đề tỉ mỉ chút chút còn hơn đàn ông. Thì đây là chúng ta nói cái quan điểm đó. Bây giờ chúng ta nói về cái tính chất của kinh doanh. Kinh doanh là chấp nhận rủi ro. Nhớ như vậy. Không ai khi bước vào cuộc kinh doanh cầm chắc một trăm phần trăm phần thắng. Có người chỉ nhìn thấy năm mươi năm mươi, nửa ăn nửa thua, rồi lao vào kinh doanh, thì đúng là thua thiệt, trắng tay, rồi có khi là thắng. Có người nhìn thấy khả năng mình thắng,
[12:49]có lãi là sáu mươi phần trăm, rồi bước vào kinh doanh. Có người không dám, có người đợi thấy khả năng mà mình thắng được đó phải bảy mươi phần trăm trở lên mới dám bước vào. Thì cái nhận định là bao nhiêu phần trăm thắng bước vào, thì đó là thiên tài, đó là cái trí tuệ phán đoán của một người doanh nhân. Nên trước khi bước vào kinh doanh đều phải có khả năng phán đoán cái này. Mà dựa vào đâu để ta đánh giá được là khi ta bước vào một cuộc kinh doanh này ta nắm được bao nhiêu phần trăm là phần thắng? Dựa vào chỗ nào? Thì nó có hai phần để dựa. Một là những con số thống kê theo cái thuật toán của kinh tế.
[13:25]Đây là những người mà khi mà có học hoặc là đã có kinh nghiệm, họ lấy theo những con số thống kê vừa là xã hội vừa là cái kinh nghiệm riêng để đánh giá là bước vào cuộc kinh doanh này ta được bao nhiêu phần trăm thắng. Nhưng cái đó là trên sách vở, trên lý thuyết thôi, mà lý thuyết thường là trật. Còn cái thứ hai đó mới là cái đáng sợ, là cái trực giác, cái bản lĩnh riêng. Mà chính cái trực giác, cái bản lĩnh riêng của một doanh nhân này mới là cái độc đáo riêng, không ai giống ai. Không ai giống ai và chính vì cái bản lĩnh, cái độc đáo riêng này mà có những người vượt lên giàu mà người khác không so sánh nổi.
[14:05]Vì ai cũng nhìn thấy khả năng là năm ăn năm thua, có người họ nhìn họ nói: "Tôi làm cái này chín mươi lăm phần trăm là thắng". Chỉ có một người dám kết luận, mà dựa vào đâu? Con số thống kê thì không đầy đủ, dựa vào những thuật toán kinh tế cũng không ăn khớp, nhưng mà họ dám kết luận như vậy. Cái bản lĩnh, cái trực giác đó, cái đó gọi là thiên phú riêng cho mọi người, mà nếu nói theo đạo Phật, nó là nhân quả, phước đức. Là khi mà một cái người họ có cái phước, trong đạo Phật gọi là cái phước cái phúc đó, tự nhiên lúc đó họ có cái sức phán đoán kỳ lạ. Họ đánh giá được những vấn đề mà nhiều khi một
[14:41]chuyên gia kinh tế không đánh giá được. Mà cái phước đó, cái trực giác phán đoán đó thì nhiều khi người nữ lại giỏi hơn người nam. À điều này rất là lạ, rất là lạ, bởi vì thường người nữ có trực giác mạnh hơn người nam. Thường thường là như vậy. Đàn ông thì lý trí rất là mạnh, nhưng mà phải bài bản, phải logic, còn phụ nữ thì nắm rất ít thông tin mà chỉ bằng trực giác mà đánh giá. Đây là cái đặc điểm như vậy. Còn khi ta bước vào kinh doanh là phải có rủi ro. Và xin thưa, tất cả cuộc đời này đều là kinh doanh, tất cả. Trừ trường hợp những người công chức đi làm ăn lương, không kinh doanh, cứ tới tháng lãnh tiền,
[15:24]còn lỗ lãi nhà nước tính, ngân sách tính, mình không có tính. Nhưng mà vẫn là một cái hệ thống kinh doanh lớn của cả nhà nước. Đó là lý do tại sao mà nhà nước ta bị lạm phát, hoặc một loạt các nước bên châu Âu là bị bội chi ngân sách và sụp đổ tài chính luôn. Mỹ là mười bảy ngàn tỷ đô la nợ công, không còn khả năng chi trả. Còn các nước như Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Ý là bội chi ngân sách đến nỗi mà cả một quốc gia sụp đổ luôn, bankruptcy luôn, không còn tiền để chi luôn. Ta không hiểu nổi luôn. Cả một quốc gia như vậy mà nguyên một hệ thống ngân sách, cả một cái kho quỹ quốc gia mất sạch luôn. Vì vậy, cái người đến nỗi cấp độ lớn như cả nhà nước cũng
[16:11]là kinh doanh, cũng có lãi có lỗ và có khi thất bại. Và đến cái người nông dân thôi đi trồng đậu phộng, đậu lạc cũng là kinh doanh. Họ gieo hạt giống xuống, không chắc là sẽ được mùa. Có khi con sâu bọ nó ăn hết hạt giống, hoặc có khi là hạn hán, vân vân, cũng có rủi ro như thường. Cho nên vì vậy, nói cho cùng, trên cả cái cuộc sống của ta đều là rủi ro, risk, đều là kinh doanh cả. Nhưng mà chỉ có cái người ở tầm mức lớn ta gọi là doanh nhân, còn cái người nông dân hoặc cái người buôn bán nhỏ, lĩnh vực nhỏ thì ta không gọi là doanh nhân. Cho nên chỉ gọi là doanh nhân khi mà cái số vốn ta đầu tư vào ở một cấp độ
[16:51]nào đó, ở cái tầm mức ta hoạt động ảnh hưởng được cỡ nào đó, tương đối nào đó, có vai có vế, có số có má, nếu nói xã hội đen là có số có má hả? Thì ta gọi là doanh nhân, vân vân, có đăng ký doanh nghiệp gì đó, vâng. Chứ còn sự thật là ai cũng là doanh nhân cả. Vậy thì cái yếu tố mà may rủi trong kinh doanh thì đây là điều một bài toán không ai giải được. Nhớ như vậy. Đến nỗi cấp quốc gia như Mỹ cũng bó tay, cấp quốc gia như một loạt các nước châu Âu cũng thất bại. Cho nên không ai vỗ ngực xưng tên mình là: "Khi bước vào kinh doanh, tôi đã tính toán hết và chắc chắn thành công", đó là người nói dối.
[17:34]Cho nên cái người mà khi bước vào kinh doanh đều cầm chắc trong tay một điều: có rủi ro. Như vậy ta dựa vào đâu để ta có thể tiến hành cái việc kinh doanh lâu dài, ổn định và phát triển? Thì điều này trên kinh tế học nói rất nhiều. Điều này trong luật pháp cũng nói rất là nhiều, trong những nguyên tắc kinh doanh của xã hội đã nói rất nhiều. Chúng ta không nhắc lại đây vì đó là những bài bản. Chúng ta nói về cái đạo học, về tâm linh, là cái phúc bí mật không ai nhắc tới, nhưng chính phúc quyết định tất cả. Chính phúc quyết định tất cả. Nên khi ta nhìn một người doanh nhân thì cái cảm nhận của ta về con người đó ta biết luôn cái doanh
[18:20]nghiệp đó như thế nào, sẽ tiếp tục thành công, ổn định, phát triển hay không. Vì sao? Vì cái phúc của người đó hiện ra trên cái thân tướng của người đó, không cần nói nhiều. Nên có người cũng là doanh nhân nói: "Thưa thầy, con đi vào giai đoạn cực kỳ khó khăn." Nhìn thấy: "Không sao, anh phúc anh còn. Anh cứ phải, anh quên cái điều này, tức là thời gian qua anh mải làm ăn mà anh không chịu làm phúc, cho nên là phước anh hết. Nhưng sự thực quá khứ anh còn phúc, kiếp trước anh còn làm phúc, nên bây giờ anh nghe lời thầy anh làm những điều này, điều này, điều này, anh sẽ tái lập lại, phục hưng lại được cái
[18:56]doanh nghiệp của anh, không sao đâu." Và ổng nghe lời ổng làm đúng như vậy, vì nhìn mặt thấy người này còn phúc. Còn có người lại nói: "Thưa thầy, con làm ăn khó khăn quá", thì khuyên: "Rút liền cho thầy, đừng mơ tưởng vì kinh doanh, đi liền, nghỉ liền." Vì sao? Hết phúc rồi, nhìn gương mặt hết phúc rồi. Mà phúc mới là cái quyết định. Nên hai người cùng than đi qua giai đoạn khó khăn, nhưng một người khuyên là cứ tiếp tục bước tới kinh doanh vì nhìn thấy cái thân tướng người này phúc còn nhiều. Một người tới than, kêu nghỉ liền, trốn liền, không là sập nợ, bán nhà luôn, không còn ra ngoài đường ở á.
[19:27]Mà đúng như vậy, phải trốn liền. Cho nên cái phúc là cái gì đó bí mật chi phối tất cả. Và vì vậy, cái người doanh nhân muốn làm ăn được bền vững phải vừa làm ăn vừa làm phúc, không còn cách nào khác. Vừa làm ăn vừa làm phúc thì phúc không hết. Có những giai đoạn khó khăn nhưng mà rồi ta vượt qua được, vì trong suốt ba năm qua ta kinh doanh, ta vẫn ba năm làm phúc. Cho nên đến cái năm thứ năm, đáng lẽ ta sụp mất luôn, nhưng mà ba năm trước ta có làm phúc, cho nên ta qua được khó khăn, ta ngóc lên lại. Còn cái người không làm phúc, tới giai đoạn khó khăn là sụp luôn, hết luôn, bỏ doanh nghiệp luôn.
[20:06]Có một doanh nghiệp rất là lớn ở trong thành phố Hồ Chí Minh, ông nổi tiếng, sau này ông bị bắt rồi bị bắn mất rồi. Thầy không tiện nói tên. Ông kinh doanh lớn tràn lan hết trơn, và cũng hay làm phúc. Sau này thì ông vỡ nợ, rồi bị bắt, bắn, tử hình luôn. À cái thời đó là vì con số mà gây thiệt hại của ông lên con số lớn quá. Nó vượt khỏi con số mà nhà nước quy định về tử hình, ông vượt quá xa. Ông làm tổn hại vào trong hệ thống ngân hàng nhà nước quá lớn, cho nên bị bắt rồi đem bắn mất tiêu. Có người mới hỏi thầy: "Tại sao ông làm phúc mà ông vẫn sụp đổ?", nói: "Ông làm phúc một mà ông phá hoại quốc gia mười, nên phúc nó vẫn hết." Nói:
[20:45]"Phá hoại quốc gia mười là sao?" Tức là ông dùng cái quan hệ cá nhân riêng và dùng sự đút lót, ông mượn vay tiền của ngân hàng. Ông vay sạch hết tất cả các ngân hàng, mà dùng những thủ thuật. Nghĩa là khi mà ông đến nói: "Tôi thế chấp ngân hàng nguyên một cái kho của tôi, kho hàng tôi đang có", thì ngân hàng thấy có cái thế chấp mới cho nhân viên đến kiểm, thì ổng sai người chất hàng đầy ra tới cửa, không vô được nữa. Nói: "Hàng tôi đầy ắp rồi, bây giờ anh không vô được nữa, mở cửa ra là thấy hàng." Thôi về là nói là thấy đầy hàng, ký cho. Cái ông thuế tới thì ổng xô cũng mấy thùng nó vô tuốt ở trong cái cái vách
[21:20]ở phía sau, bước vô kho trống bốc, "Còn hàng ở đâu mà anh đánh thuế tôi?" Thế là tiền ngân hàng thì vay mà thuế nhà nước thì không đóng. Ông cứ làm bao nhiêu năm như vậy cái kiểu thủ thuật và nhiều thứ nữa, quay vòng vốn thế nào đó. Nói chung bằng thủ thuật chứ không có thực, và gây tổn hại vào ngân sách nhà nước. Đến sau khi bắt ông mà bắn ông rồi, nhà nước phải bù lỗ cho hệ thống ngân sách 4.000 tỉ đồng vào thời mười mấy năm, 20 năm trước. Số tiền cực kì lớn, gần bằng cả ngân sách quốc gia, nên ông hết phúc, sụp đổ luôn. Nên đó là cái trường hợp ấy. Còn bình thường, ví dụ một người doanh nhân làm ăn chân
[21:54]chính, ta đóng thuế đầy đủ và ta biết có cái việc làm phúc thì doanh nghiệp sẽ phát triển bền vững. Nhưng làm phúc là làm cái gì? Làm phúc là làm cái gì? Ta đừng nghĩ làm phúc là cứ kiếm chùa, kiếm đền mà cúng, không phải đâu. Cứ cúng chùa, cúng đền mai mốt tự nhiên, mai mốt sụp đổ đổ thừa tại chùa không linh, đền không linh, Phật không linh là oan cho Phật lắm, không phải. Là vì thế này, theo kinh nghiệm của thầy là thầy biết à. Ví dụ bây giờ có người đem lại đến cúng cho thầy một số tiền to to đi, ví dụ hôm đó cúng thầy 10 triệu, thì thầy ngồi thầy phải cân đối, thầy nói: "10 triệu bây giờ thầy phải trích ra bao nhiêu để xài chứ,
[22:33]phải giữ lại mấy triệu để tích lũy phòng khi có chuyện này." Thì như vậy 10 triệu cúng thầy, thầy đâu có xài hết, và người đó đâu có hưởng đủ cái phúc của 10 triệu. Mà ý là thầy là thầy rất là cẩn thận rồi đó, còn chùa khác thầy không biết à, không biết đem 10 triệu xài chuyện gì à. Còn thầy là thầy xài cho đạo, cho nên là cái người cúng sẽ có phúc, nhưng mà thầy cũng không hề xài hết, thầy phải tích lũy một số để bảo đảm tài chánh cho chùa lỡ có chuyện gì. Đó, còn nếu mà gặp cái chùa nào mà họ không đem cái tiền đó họ xài cho đạo, họ giấu luôn trong ngân hàng, họ không lấy ra đồng nào xài hết, thì người cúng hoàn toàn không có phúc.
[23:06]Đâu có lợi gì đâu. Cho nên khi mà cúng chùa, cúng đền, ta bảo đảm số tiền ta phải làm tới việc gì, bảo đảm đem lại cái lợi ích cho xã hội thì ta mới có phúc, chứ không phải cứ cúng là có phúc. Rồi ví dụ như là ta nghe đóng góp cho cái chuyện từ thiện xã hội, ta đóng góp, nhưng mà coi chừng cái hoạt động xã hội của cái hội đó nó bị cái phí nó ăn bớt. Có những cái hội mà cái phí nó ăn rất là nặng, họ ăn tới 40% tiền phí, chỉ có 60% là đến được người nghèo, còn họ ăn mất 40 cái phần trăm cái phí. Rồi có những cái hội mà 60% phí, còn 40% đến nghèo. Nên có những trường hợp thật sự ta thấy số tiền ta làm
[23:45]phúc nhưng mà không phải đều tạo ra phúc lợi xã hội. Nhiều khi có những trường hợp ta không có phúc, tiền bị cất đi, không dùng, tiền bị xà xẻo bớt, không hết. Những điều đó tuy là làm phúc mà không phúc tới. Rồi còn có một cái đối tượng để ta làm phúc quan trọng nữa là gì? Là những nhân viên của ta, những nhân viên mà góp công để cùng làm nên doanh nghiệp. Họ rất xứng đáng để họ được hưởng sự đãi ngộ vì cái công lao của họ, nhưng ta quên. Ta cứ nghĩ họ cứ người làm công, ta chỉ trả lương là được rồi, còn phần ta là chủ ta hưởng lãi, ta muốn làm gì đó ta làm. Ta mua sắm nhà, ta mua sắm đất, ta sống đời xa hoa, lâu lâu ta làm phúc, nói:
[24:23]"Cái ông thầy ốm ốm, xấu xấu, ổng dặn phải làm phúc, thôi ta đi làm phúc." Nhưng mà sự thật, cái người mà nhân viên của ta họ góp công bằng tâm huyết và sức lao động của họ để cho doanh nghiệp thành công, họ rất xứng đáng đãi ngộ, nhưng ta không công bằng, ta vẫn chỉ trả lương chừng ấy thôi. Chính sự không công bằng đó ta cũng bị tổn phúc mà ta không hay. Nên vì vậy, để nói rằng vừa làm ăn vừa làm phước mà cái doanh nghiệp nó được phát triển bền vững, ta phải nhìn rất sắc, rất sâu, rất tinh tế về những cái khía cạnh gọi là làm phúc để cho cái phúc nó có hiệu quả thật sự. Cái phúc đó có hiệu quả thật sự thì cái phúc đó mới nuôi ngược trở lại cái
[25:01]doanh nghiệp của ta và doanh nghiệp đó sẽ phát triển ổn định, bền vững. Cho nên nói là cái làm phước, sự thật ra còn nhiều vấn đề ta phải bàn lắm, nhưng hôm nay không phải là cái buổi ta phân tích tiếp về vấn đề đó, nên thầy chỉ nói sơ sơ thôi. Rồi mọi người với cái đầu óc thông minh của một doanh nhân, hãy suy nghĩ tiếp nha. Thầy tính nói đầu óc đầy sạn nhưng mà không, không phải, nói đầu óc thông minh. Cái vấn đề thứ ba thầy muốn nói là: Kinh doanh là một việc làm vất vả, tất bật và bận tâm, đó là vất vả về tâm trí, kinh doanh vậy. Cái doanh nhân hầu hết là không có lao động tay chân nhiều vì mình chỉ sai
[25:42]khiến thôi, chứ không có thời gian để lao động, mà lao động không được. Hễ bó tay tập trung làm vào một việc gì thì ta không còn đầu óc để nghĩ đến tổng quát hết mọi vấn đề nữa, không kiểm soát được hết. Cho nên buộc cái người doanh nhân, dù ham thích lao động vẫn không được phép lao động. Thầy nói tới chữ "không được phép", chứ không phải là mình là người mà muốn ở không đâu, không phải đâu. Ví dụ như thầy nói như thầy là trụ trì một ngôi chùa cũng vậy, thật sự với thầy rất yêu thích lao động. Cứ thấy cái bửa củi là thầy rất thích bước ra bửa củi, thấy ai rửa chén rất thích tới bước ra rửa chén, nhưng mà không làm được.
[26:15]Rồi sao vậy? Phải giữ đầu óc để nhìn hết tất cả mọi vấn đề và giữ đầu óc để soạn bài giảng, mọi thứ vân vân. Khi nào cảm thấy rảnh lắm bắt đầu mới kiếm việc lao động để lao động chân tay để cho thỏa cái đam mê của mình, chứ sự thực là không được phép mà đi sâu vào một cái công việc nhỏ nào. Thì cái người doanh nhân cũng vậy, là cái cái hoạt động đầu óc của mình vất vả hơn mọi người rất là nhiều. Và xin thưa, theo nguyên tắc là khi ta hoạt động đầu óc nhiều quá thì cái bộ não ta làm sao? Quá tải. Quá tải đó thì nó phát sinh ra điều gì? Stress, căng thẳng, rồi nó sẽ ảnh hưởng ngược xuống cái hệ thần kinh thực vật.
[26:56]Hệ thần kinh thực vật là gì? Là những hệ thần kinh mà nó điều khiển các hoạt động tự động của cơ thể. Tim nó cứ tự động nó bóp, thì khi mà hệ thần kinh thực vật nó bị ảnh hưởng thì bắt đầu nó bóp tầm bậy á, hoặc là ruột, hoặc là bao tử ta, các mạch máu, các nội tiết tố. Tức là trong cơ thể ta có một số hoạt động tự động ta không kiểm soát. Ví dụ như tay ta, ta muốn đưa lên thì đưa lên, muốn để xuống để xuống, đó là hoạt động chủ động, nó của thần kinh động vật. Còn có những hoạt động nó tự động nó trỏng nó làm trỏng á, là thần kinh thực vật. Thì thần kinh thực vật này nó bị ảnh hưởng bởi cái cái stress ta rất là nhiều.
[27:31]Khi ta hoạt động căng thẳng quá, cái hệ thần kinh thực vật nó bị ảnh hưởng, cái là những cái hoạt động tự động của cơ thể bị rối loạn, ta bắt đầu xuất hiện bệnh. À cái bệnh đầu tiên ta là là già sớm, mà ta già sớm thì người yêu ta có thể thay lòng đổi dạ gì đó, thế là ta lật đật ta phải đi làm sao? Đi vào cái ta nâng cấp sửa chữa lại. Mà nâng cấp sửa chữa thì cực kì nguy hiểm, vì sao? Vì cái dao kéo của bác sĩ không hiểu là cái mức độ tay nghề họ tới đâu. Sau khi họ sửa xong thì bên má bên phải ta hơi to bên má bên trái một chút, thế là ta không được ta đi sửa lại, thì má bên trái giờ nó lại to hơn bên phải
[28:13]một chút, nó cứ vậy sửa qua sửa lại riết mất luôn hai cái má, vân vân vậy. Thì cái mà ảnh hưởng, cái stress rất là quan trọng. Vì vậy hôm nay là thầy thành thực, ân cần khuyên bảo là hễ đã bước vào doanh nhân, phải biết tu thiền. Phải biết tu thiền. Giống như là ta phải tập thể dục hằng ngày vậy để vệ sinh cơ thể, thì thiền là vệ sinh thần kinh ta, giữ cái bộ óc mình làm việc không mệt mỏi, cho tới già vẫn hết sức là sáng suốt. Cái đặc biệt của thiền là giúp ta điều đó. Nhưng mà trên thế giới hiện nay thì rất nhiều trường phái thiền, rất nhiều, và ai cũng xưng hùng xưng tướng, ai cũng nói mình hay cả.
[28:56]Nên khi ta hãy cẩn thận để chọn một cái phương pháp thiền cho mình. Ví dụ bây giờ hỏi thầy thì thầy cũng là dạy thiền, chùa thầy chuyên về thiền, và ngày mai thầy quay về Hà Nội để bắt đầu tổ chức cái khóa thiền đầu tiên cho ở Hà Nội. Cứ mỗi hai tháng thầy sẽ trở ra Hà Nội để thầy hướng dẫn cái khóa thiền lại, thầy trực tiếp hướng dẫn. Thì còn bao nhiêu năm qua thì thầy vẫn dạy thiền, cho nên ai hỏi về thiền thầy cũng trả lời về thiền, và đi hỏi một số nơi khác họ cũng dạy thiền và ai cũng nói mình là thiền đúng nhất. Rồi hỏi thầy, thầy cũng nói thầy đúng nhất. Khi mà đi tìm hiểu sâu thì khác nhau.
[29:31]Ông thầy này ổng dạy khác chút, ông thầy kia dạy khác một chút. Vì ta biết là ai là người đúng nhất để ta tu cho đúng, đây là điều quan trọng. Và vì vậy thì mọi người mới hỏi thầy, thì thầy nói thầy cũng sẽ trả lời là thầy đúng nhất, nhưng mà thôi, để Phật trả lời là công bằng nhất. Nên thầy mới khuyên mọi người cứ phải lễ Phật, xin với Phật thế này: "Giờ con phát tâm con tu thiền, xin Phật gia hộ cho con gặp được cái vị thầy đúng, dạy tốt và gặp phương pháp đúng nhất để con đi cho đúng với chánh pháp, không bị sai lầm." Cứ cầu nguyện với Phật như vậy, sẽ có cảm ứng và Phật sẽ gia hộ mình gặp được cái người cho mình một cái phương pháp thiền tốt nhất nha, vậy đó.
[30:14]Nếu mà xui thì gặp lại thầy, biết đâu nà. Còn hên thì gặp ông thầy nào đúng nhất, vâng vậy. Thì đây là điều mà thầy hết sức là khuyên. Hồi khi mà thầy đi dạy đi giảng về cái doanh nhân ở Hà Nội thì cuối thời giảng thầy yêu cầu mọi người dẹp hết bàn ghế để tập thiền, và mọi người đều ngồi thiền. Nhưng ở đây thì thầy chưa dám đề nghị táo bạo vậy, sợ mọi người giận á, thì thôi. Thì có gì hẹn gặp nhé ở Hà Nội, có gì ra ngoài đó tham dự khóa thiền. Nhưng mà thầy ân cần khuyên là bởi vì thiền bảo vệ cái bộ não ta rất là tốt. Mà thiền đúng rồi nha, thiền sai thầy không bảo đảm à, thiền sai sáu tháng điên luôn á.
[30:56]Mình đã căng thẳng rồi thiền bậy là sáu tháng, năm sau điên luôn. Và có những phương pháp thiền nó tốt cho ta 10 năm đầu, qua tới bắt đầu năm thứ 10 rồi là bộ não bắt đầu hư. Lạ như vậy. Nên có một lần cái thầy hôm đó thầy đi Đà Lạt... Thì nghe Thầy đang ở bên nhà bên đây thì một cái bà chủ của nhà bên kia lật đật bước qua thăm. Hỏi thì bà nói bà là Việt kiều, bà về Việt Nam mà có căn nhà bên đây, thì nghe Thầy nói là Thầy ghé bên đây nghỉ lại thì bà qua thăm. Thì Thầy hỏi bà tu sao? Bà nói bà tu thiền. Rồi bà mới nói là, "Sao con ngồi thiền mà bắt đầu con bị kỳ quá, con lên giường nằm là thấy cái giường của
[31:32]mình nó lung linh lung rinh như sóng vậy đó. Con đi đôi khi thấy như sóng." Thầy mới hỏi là, "Chị tu được mấy năm rồi?" Nói: "Dạ, con tu thiền được 10 năm." Thầy nói: "Đúng rồi, 10 năm bắt đầu não chị hư, bắt đầu xuất hiện ảo giác, dấu hiệu đó." Bà nói: "Rồi làm sao sửa lại?" Thì Thầy cũng đề nghị một vài phương pháp để chỉnh lại, vì bộ não bắt đầu hư sau 10 năm tu thiền, lạ chưa? Chứ còn tu đúng thì cứ càng tu lâu thì bộ não càng sáng suốt, càng thông minh kỳ lạ, mình biết những điều mà người khác không biết được. Nhưng mà tu sai, mới ban đầu thấy tốt, về sau hư dần hư dần, rất là lạ. Thì đó là Thầy khuyên cái người doanh nhân khi mình đã hoạt
[32:15]động trong cái lĩnh vực mà phải đấu trí rất nhiều, Thầy dùng chữ đấu trí vì có lý do của nó, thì phải tu thiền. Vì sao vậy? Bởi vì có những người sau khi kinh doanh mệt quá, cái đi tìm cái sự thư giãn giải trí ở trong một lĩnh vực khác hẳn với lĩnh vực kinh doanh. Tại vì sao? Vì nguyên tắc của tâm trí là thế này, nguyên tắc của thần kinh, của tâm lý là thế này: để có thể thư giãn, có thể giải trí, con người phải bước vào một môi trường mới hoàn toàn, không dính líu với môi trường cũ thì tự nhiên là cảm thấy thư giãn liền. Đó là nguyên tắc, đó là lý do tại sao ta đi du lịch. Ví dụ đất nước mình ở, cái khung cảnh mình ở nó cứ đều đều đều đều
[32:58]đều như vậy, bây giờ ta đi du lịch ta bước vào một cái vùng khung cảnh nó khác hẳn, cái tự nhiên tâm trí ta liền được thư giãn. Đó, tại sao? Nhiều người nói thích đi du lịch mà không biết lý do. Không, đây là nguyên tắc của tâm lý. Khi ta bước vào một môi trường hoàn toàn khác, bỗng nhiên đầu óc ta được giải phóng lúc đó. Cho nên bây giờ ta ở đây vậy, bây giờ nếu mà ta vào trong Mũi Né, Bình Thuận, ta chỉ thấy những bãi cát, những đồi cát chập chùng chập chùng thôi, đi trượt cát rồi cái nước trong xanh của cái miền Trung, cái biển trong xanh miền Trung, ta thấy khung cảnh nó lạ rồi tự nhiên lòng mình được thư giãn.
[33:32]Hoặc là tại sao mà nhiều người thành phố thích lên Đà Lạt để gọi là đi du lịch? Bởi vì khung cảnh nó khác hẳn với những cái phố thị khác. Là sao? Ta bước vào Đà Lạt, cái khí hậu thì nó lạnh liền, đồng thời là nhà nó cứ lẩn khuất trong những rừng thông. Nhà không sang, không trọng lắm, nhưng mà cứ núp núp núp trong những rừng thông, mà nhiều khi trời cái sương nó mờ đó, bước vào như một thế giới huyền ảo kỳ lạ. Ta bước vào thế giới đó nó khác hẳn cái làm cho tâm trí mình chùng xuống, mình thư giãn liền. Đó là lý do mà nhiều người thích đi Đà Lạt. Tuy nhiên, thời gian gần đây do cái những người mà họ quy hoạch Đà Lạt
[34:10]không tốt, họ để cho người dân cứ cưa cây để làm phố, nhà phố. Bây giờ ta bước vào Đà Lạt bắt đầu nó đang giống trở lại Sài Gòn, lại cứ nhà san sát san sát sát nhau. Và ta lên Đà Lạt ta không còn cái cảm giác thư giãn nữa. Vì sao? Vì sao nó giống Sài Gòn quá à. Đó là cái sai đó. Cho nên muốn là cái địa phương mình là một điểm đến du lịch, mình phải làm cái khung cảnh không ai có. Chính cái lạ đó làm người ta có cảm giác lạ, nó thư giãn và người ta thích đến hoài. Thanh Hóa ta cũng vậy. Nếu ta đầu tư cái bãi biển Sầm Sơn ta y hệt như là ở Đồ Sơn hay ở trong Vũng Tàu thì chẳng ai đến, ở đâu gần đó hơn.
[34:48]Ta phải làm sao khung cảnh ta không ai có thì người ta mới thích đến. Và cái người doanh nhân vậy, cũng vậy, cũng trên cái nguyên tắc để thư giãn tâm trí, lâu lâu họ bước vào môi trường hoàn toàn khác hẳn với họ. Khác hẳn đó là gì? Đây mới là nguy hiểm nè: vui chơi, hưởng thụ và nhiều khi sa đọa. Đó là lý do tại sao mà ta cứ có những cái bài viết, những bộ phim nói về những doanh nhân mà hư hỏng, tiền nhiều quá, làm việc vất vả quá, cần phải thư giãn, họ bước vào môi trường không có cái gì kinh doanh hết thì đi tìm chỗ giải trí bước vào môi trường vui chơi, hư hỏng, sa đọa luôn, rất là tiếc. Nên vì vậy là ta tránh cái trường hợp mà ta phải giẫm vào
[35:33]cái vết chân đó nên ta bước vào một môi trường khác. Khi ta tất bật vất vả tâm trí, ta muốn giải phóng tâm trí mình, ta bước vào môi trường tâm linh, đạo đức, thiền định thì tuyệt vời. Đạo đức, tâm linh, thiền định để ta thay đổi không khí của cái việc mà kinh doanh tất bật thì ta vừa giữ được cái phúc của mình, giữ được cái đạo đức của mình mà vừa thăng hoa trí tuệ của mình nữa. Khi nghe nói cái người giám đốc doanh nghiệp đó, tức là ngoài những giờ kinh doanh tất bật, thấy cô đi chùa, cô ngồi thiền, cô sống một đời đạo đức, cả xã hội này phải thán phục, ngưỡng mộ. Và cái người nhân viên họ tin tưởng hơn,
[36:15]họ biết họ phục vụ cho cái người này là xứng đáng, họ làm không tiếc công. Còn ví dụ như họ làm rất là vất vả để đem đến cái đồng lời, sau đó thì biết cái người chủ mình đi vào trong những quán bia ôm, em út, nhậu nhẹt, họ cảm thấy họ tiếc cái công của họ. Có không ạ? Điều này chắc chắn có. Và khi họ tiếc công của họ rồi, họ còn tận tụy phục vụ nữa không ạ? Hết rồi. Và đó là lý do doanh nghiệp phải đi xuống, đi xuống từ bên trong nội bộ. Còn mà khi họ biết cái người chủ của họ sống đời đạo đức, có biết làm phúc, biết thương người, không có dùng đồng tiền phung phí hưởng thụ sa đọa và họ thấy họ, công sức họ đổ ra cho cái con người này nó đáng.
[36:59]Ví dụ có đồng lời thì cái đồng lời đó chắc hẳn là người chủ họ dùng vào việc tốt, nên họ làm không tiếc công. Và chính cái không tiếc công, đó là nguyên nhân làm cho doanh nghiệp phát triển. Cứ mỗi nhân viên ráng thêm một chút là doanh nghiệp phát triển, còn mỗi nhân viên họ trì trệ một chút là doanh nghiệp đi xuống, đúng không ạ? Mà không phải chỉ trong doanh nghiệp, cả đất nước ta cũng vậy. Cả một cái đất nước này từ cái người dân bình thường đến những công nhân viên chức và những doanh nghiệp, những bộ đội, những công an, trên mọi lĩnh vực, mỗi người ráng thêm một chút nữa, đất nước phát triển lên liền.
[37:37]Còn nếu cả cái đất nước này họ không có động cơ, mỗi người trì trệ một chút, lười biếng một chút, ít phấn đấu một chút, cả đất nước ta tụt xuống luôn. Mà cái vai trò của người đứng đầu là rất quan trọng. Cho nên, khi ta nói rằng kinh doanh là một việc vất vả cho tâm trí và ta cần phải thư giãn, phải giải phóng thì ta phải xác định mục tiêu liền, ta sẽ chọn một con đường là tâm linh, đạo đức, thiền định thì vừa giải phóng tâm trí ta, nhưng ta đâu ngờ nó chính là tác nhân mà cho sự phát triển của doanh nghiệp, vì nhân viên người ta yên tâm với cái người chủ mà có đạo đức. Còn nếu ta khờ dại đi tìm cái sự giải trí,
[38:21]giải phóng tâm trí bằng những cái trò vui hưởng thụ thì ta tưởng như vậy là giải trí và tôi làm đồng lời, tôi được quyền hưởng, không, doanh nghiệp đi xuống vì người nhân viên họ không còn cái thiết tha phục vụ nữa. Mà lúc đó họ có nói cho mình nghe không? Không. Và đó là lý do đó. Nên vì vậy, vấn đề thứ ba ta nói với nhau vậy, vì vất vả cho nên ta xác định một cái hướng đi để giải phóng tâm trí cực kỳ hợp lý như vậy. Việc thứ tư ta muốn nói nữa là thế này: kinh doanh là gánh vác trách nhiệm với xã hội, với cộng đồng, chứ không phải là tô điểm cho giá trị cá nhân. Ở đây là điểm mà ta phải xác định là vì sao vậy?
[39:05]Vì có một số người khi bắt đầu bước vào việc kinh doanh, đăng ký doanh nghiệp, trương ra bảng hiệu, đi tìm cái chỗ đứng trên thị trường thì phảng phất một cái ý nghĩ là tìm vinh quang của mình, một vị thế của mình trong xã hội. Thành ra, "À tôi cũng là giám đốc đây", nghĩ thế này thế kia, cảm thấy mình vinh quang, vẻ vang hơn, nở mặt nở mày hơn, thì cái đó là cái tâm lý sai lầm chết người vì ta không có lý tưởng, ta hiểu sai về hoạt động của doanh nghiệp. Ta phải hiểu xác định lại một điều vậy: kinh doanh là gánh vác cái trách nhiệm với xã hội, với cộng đồng, chứ không phải để nở mặt nở mày, không phải tô điểm cho giá trị cá nhân. Vì sao vậy?
[39:54]Bởi vì ai chỉ ăn cơm ngày được ba buổi, tham lắm thì mấy buổi? Ráng thêm bữa nữa mập thù lù không ai ngó. Cho nên cũng chỉ ăn vừa chừng mà còn phải làm sao? Còn phải kiêng khem đủ thứ để giữ dáng để cho đẹp, chứ nếu mà mập quá thì thôi không nói nữa. Cho nên có ăn được nhiều đâu, phải không? Rồi mặc cái hàng hiệu đắt tiền có ai dòm cái hàng hiệu đó không? Có ai: "Chị mặc cái gì đưa tôi coi cái hiệu?", lật cái cổ áo mình xem cái hiệu có không? Cũng chỉ đi lướt qua nhau thôi. Giữa đường đời vội vã ta lướt mặt qua nhau mà không ai không ai lại biết tất cả. Trên đường đời là như vậy, cứ lướt qua lướt qua thôi.
[40:37]Mà "quen thì sợ dạ, lạ thì mới sợ áo". Ta dùng cái áo quần ta trang điểm tốn bao nhiêu tiền chỉ hù được cái người mới. Còn cái người mà lâu với ta, họ đánh giá ta qua cái tấm lòng của ta, bản lĩnh của ta. Cho nên cái bộ đồ đắt tiền chỉ để hù người được một, hai bữa đầu, mà sống lâu thì coi chừng cái bộ đồ cũ, coi chừng trái tim. Cho nên vì vậy, có tốn tiền ăn cũng không được nhiều, tốn tiền mặc cũng không hiệu quả. Chết thì sao? Hai bàn tay không chẳng đem được đồng nào đi. Và cái người họ nghèo họ cũng giống mình. Người nghèo họ cũng ăn ngày họ cũng mấy bữa, cũng mặc mấy bộ đồ, tắm rửa cũng một, hai lần.
[41:17]Và chết thì cũng mấy tấc đất, cũng chẳng mang được gì đi. Cho nên giữa người giàu và người nghèo tuy là cái phước khác nhau, cái vinh quang cũng khác nhau một chút nhưng mà suy cho cùng nó giông giống nhau ở một số điều gì đó. Và như vậy khi ta làm kinh doanh, ta đi tìm cái vinh quang là gì? Đó là một ảo tưởng, nhớ như vậy. Thấy như có thật nhưng sự thật cái vinh quang chỉ là ảo tưởng, mà cái thực của kinh doanh là gì? Là trách nhiệm chứ không phải là cái vinh quang. Nhớ cái giá trị thật của kinh doanh của một nhà doanh nghiệp chính là trách nhiệm đối với cộng đồng xã hội chứ không phải là vinh quang cá nhân.
[41:54]Vì vinh quang cá nhân chỉ là ảo giác, ảo tưởng mà thôi. Giống như có một thiền sư là ngài Động Sơn Lương Giới, ngài là một thiền sư đắc đạo, có thần thông siêu việt, tiếng tăm vang lừng hết cả cái xã hội Trung Hoa vào thời đó. Ai nghe đến ngài là cũng phải cúi đầu thán phục. Đến cái ngày mà ngài mất, lúc này ngài sắp mất, ngài mới đệ tử ngồi đông hết thế này, ngài kêu lại, ngài nói một câu để ngài thử lòng đệ tử ngài. Ngài mới nói thế này: "Ta có tiếng tăm ở đời, ai vì ta diệt trừ cái tiếng tăm đó cho ta?" Ngài nói một câu rất là lạ. Có một người đệ tử đứng lên chắp tay: "Hòa thượng cho con xin pháp hiệu" là cái tên của ngài đó,
[42:38]tên trong đạo, "Hòa thượng cho con xin pháp hiệu." Cái ngài cười, ngài nói: "Tiếng tăm của ta đã hết." Ngài bắt chân lên ngồi kiết già, ngài tịch liền, chết liền, tức là muốn chết là chết, muốn sống là sống. Các thiền sư đắc đạo là như vậy. Thì ngài nói ngài có tiếng tăm, cái người đệ tử đứng lên xin cái tên ngài, cái ngài nói: "Ồ, vậy là tiếng tăm ta đã hết." Nghĩa là sao? Nghĩa là thế này: Tiếng tăm là gì? Chỉ là một cái tên được nhắc tới nhắc lui. Bây giờ bỏ đọc cái tên đó, dẹp cái tên đó đi, tiếng tăm đâu còn. Nên cái vinh quang, cái tiếng tăm sự thực nó chỉ là một ảo tưởng. Mà chỉ vì cái ảo tưởng này, người ta chết lên chết xuống,
[43:14]đau khổ, oằn oại, bươn chải tìm kiếm đủ thứ vất vả và đã khổ lại chồng lên khổ. Cho nên ở đây ta là người có trí tuệ, có đạo đức, ta xác định một điều: Làm việc kinh doanh không phải đi tìm vinh quang cá nhân, mà là ta có duyên, ta bước vào ta gánh vác trách nhiệm đối với xã hội, đối với cộng đồng. Gánh vác là sao? Ta tạo được công ăn việc làm. Trưa nay chúng tôi cũng ghé đây ăn cơm, cơm chay, chị Phương Loan chị lại chị ngồi xuống chị nói chuyện, chị nói một câu tôi hết sức là vừa ý, chị nói câu này: "Là chúng con làm tạo ra được công ăn việc làm cho mọi người." Ngang câu đó thôi. Rồi, là nó đầy đủ rồi, chị đã nắm được cái cốt
[43:58]lõi của việc kinh doanh, nó là cái chính. Xã hội ngày nay vì người ta cần việc làm, con người ta cần việc làm để nuôi sống bản thân và gia đình nên cái việc làm cho con người rất là quan trọng. Và xã hội càng văn minh thì cái sự phân công càng cao độ, và sự phân công càng cao độ thì người ta rất cần việc làm. Ví dụ bây giờ một cái người thanh niên học tốt nghiệp đại học không có việc làm không thể chạy về quê đi cuốc đất. Như ngày xưa nói không có gì thôi đi về quê tôi cắm câu, câu cá tôi ăn, tôi cuốc đất tôi ăn. Giờ đất có ai cho mình vô cuốc à? Đất của người ta, vô cuốc đất người ta đánh chết.
[44:31]Cái ao người ta người ta nuôi cá vô câu hả? Cho nên nó phải có việc làm để lãnh lương rồi đi mua lương thực. Cái xã hội nó phân công tới mức độ như vậy nên giúp cho người ta có việc làm là một nghĩa cử rất lớn của người thời đại này. Mà ai làm được việc đó? Ai tạo ra điều đó? Chính các người doanh nhân, họ tạo ra công ăn việc làm. Vì vậy ta thì hay nói khách hàng là thượng đế, nhưng không, doanh nhân mới là thượng đế. Doanh nhân mới tạo ra công ăn việc làm, có công ăn việc làm mới nuôi sống bản thân và gia đình được. Nhưng dĩ nhiên ta cũng phải nịnh khách hàng, tại khách hàng có mua sản phẩm chúng ta, ta mới kinh doanh được phải không?
[45:07]Cho nên thôi thì ta đổ thừa khách hàng là thượng đế, nhưng sự thật, doanh nhân mới là thượng đế.
[45:20]Cho nên vì vậy, khi mà ta hiểu điều này á, ta mất một cái, ta được một cái. Ta mất một cái là ta mất cái gì? Ta mất cái ảo tưởng là thì ra ta làm giám đốc để cho mọi người nể, cái đó bỏ đi. Cái đó phải mất á. Nhưng ta được một cái, ta được một cái gì? Ta được một niềm vui mới: À, thì ra cái doanh nhân là chính là giúp được bao nhiêu người có đời sống. Cái chỗ này mới là vĩ đại nè. Mà đây mới chính là điều ta vui, mà ta vui vì điều này mới là niềm vui chân chính. Còn ta vui vì à ta mang chức danh giám đốc, phó giám đốc đi đâu người ta nể, cái vui đó cái vui giả, cái vui đó vui tầm bậy, vui đó ảo tưởng và làm cho ta hư hỏng.
[46:02]Còn cái vui vì ta hiểu trách nhiệm của mình: Hôm nay mình tạo mình nhận thêm được một người vào làm mà trong cái cân đối ngân sách vẫn tốt, tháng sau ta nhận được mười người vào làm trả lương rồi mà cân đối ngân sách vẫn tốt, đó là điều kỳ diệu, đó là phép lạ, mà đó là cái niềm vui của ta. Cho nên thầy rất mong những doanh nhân ở đây cứ ráng làm sao nhận được nhiều cái người vào làm việc thì đó là phép lạ, đó là điều kỳ diệu, đó là niềm vui sống của ta, đó là lý tưởng sống của ta, chứ không phải là vì cái chức danh, cái đó bỏ đi, cái đó ảo tưởng, chết rồi không ai xét cái đó hết. Khi ta chết rồi, ta xuống với Diêm Vương,
[46:42]à ta có nghe chuyện chết xuống gặp Diêm Vương không ạ? Có nghe kể đó chưa? Có nghe đồn chuyện đó chưa hả? Ngộ vậy ta! Mọi người phải biết là chết xuống âm phủ chứ, gặp Diêm Vương phán xét chứ! Có không nè?
[46:56]Trời ơi, sao mà quê dữ vậy trời!
[47:01]Theo truyền thuyết của dân gian, khi ta chết, ta xuống âm phủ, ta gặp Diêm Vương phán xét tội phước. Thì chuyện đó có thật à nha, đừng có tưởng không có à. Ta chết xuống âm phủ, gặp Diêm Vương phán xét tội phước thì sau khi phán xét á, người tội nhiều quá thì Diêm Vương mới bắt phạt. Nặng quá thì xuống địa ngục đày đọa, còn ít hơn thì làm chó, làm gà, làm bò gì đó, rồi sau đó làm ma, làm quỷ gì đó. Còn có phước thì phần phần vừa vừa thì trở lại làm người để làm lại, sửa lại những cái sai mà lúc làm người kiếp trước hồi rồi ta phạm. Thôi, kiếp trước nó phạm mấy lỗi này lỗi này lỗi này nhưng mà cũng không
[47:36]đến nỗi, thôi cho làm người trở lại để sửa lại những cái sai đó. Còn cái người nào mà dường như ít ít lỗi quá, tốt quá, thôi lên trời, lên những cõi trời cao hơn để sống cho vui. Thì thì Diêm Vương phán xét là vậy. Thì khi một người doanh nhân chết đi xuống dưới thì phán xét bằng cái gì ạ? Thưa không hề hỏi là chức danh gì mà để cho đầu thai đi đâu, không có đâu. Ông nói: "A, người này ai? Trịnh Thị Phương Loan. Chị họ gì nhỉ? Trịnh phải không? Ồ, sao thầy nhớ đúng ta. A, Trịnh Thị Phương Loan." Nói gì? Nói: "Dạ thưa, trước con là chủ tịch Hội Phụ nữ Doanh nhân, rồi là giám đốc công ty Dạ Lan này kia nọ." Diêm Vương nói:
[48:17]"Đừng đừng kể mấy cái đó. Hãy kể cho ta nghe trong cuộc đời làm kinh doanh của ngươi, ngươi nhận được bao nhiêu người vào làm và đã đối xử với họ như thế nào?" Thì chị mới nói là: "Đã trong cuộc đời kinh doanh của con, thưa Diêm Vương con đã nhận được bao nhiêu người người đây, con đã đối xử với họ rất tốt, này kia nọ." Thì Diêm Vương mới thấy: "Lỗi thì ít mà chính cái nhận được người này mới là quan trọng. Thôi, cho đương sự này lên trời ở." Lên trời ở.
[48:47]Thì như vậy. Nhớ như vậy đó, cho nên là khi ta hiểu được điều này bỗng nhiên ta định hướng kinh doanh mình lại chính xác, ta không đi theo những cái ảo tưởng phù phiếm nữa, mà chính là tạo công ăn việc làm. Thầy có quen với một cái người doanh nhân, thôi cũng cho là đại gia rất là tiếng tăm, thầy không tiện nói tên, nhưng mà ông có bị một cái bệnh mà thầy không khuyên được, không khuyên được, là ông tham vọng đầu tư tràn lan hết trên mọi lĩnh vực để làm một đại gia siêu đẳng. Mà thầy nói chết là chết vì cái này. Tại vì mục tiêu của kinh doanh không phải là đi tìm cái vinh quang cá nhân để được đánh giá là đại gia hàng đầu.
[49:27]Đừng có hàng đầu hàng chân gì hết trơn á, chết là chết cái tham vọng đó đó. Mà quan trọng là trong cái phần mà mình đã đầu tư, mình tạo được nhiều công ăn việc làm và duy trì được lâu dài, nuôi được cái người nhân viên của mình lâu dài. Có nhiều khi mình giảm lời nhưng mà nhân viên mình vẫn được lãnh lương đều đặn mỗi tháng để họ sống, đó chính là cái lời cực lớn, chứ không phải cái khác, chứ không phải cái lời ta bỏ túi đâu. Còn nếu may mắn thì ta có thêm dư đồng ra để lãi bỏ túi thì đó là cái may, chứ còn cái lãi của ta chính là những người nhân viên của ta vẫn tiếp tục sống được với đồng lương của ta.
[50:02]Đó là cái lãi rất lớn cho đời này và những kiếp sau của ta, phước ta rất là lớn. Đó. Còn cứ ham đầu tư tràn lan để trở thành một đại gia, được xếp hạng top top gì đó, top mai mốt nó teo bây giờ chứ ở đó mà. Cho nên thì rất là nguy hiểm bởi vì nó vượt quá cái phước của mình có, sẽ chết, sẽ chết, mà đúng là đang chết, đang chết, mà không khuyên được. Cái điều thứ năm thầy muốn nói là: Kinh doanh là một cuộc cạnh tranh khốc liệt, phải không ạ? Có không ta? Có chứ, cạnh tranh. Ví dụ mình mở một cái doanh nghiệp về xây dựng, người khác họ cũng mở doanh nghiệp xây dựng, mà công trình để xây có một cái à,
[50:41]chỉ nhận một nhà thầu thôi, một công ty nhận thôi, chứ không thể hai công ty, thì buộc là ta phải tìm cách ta giành cái cái thầu đó về cho mình. Và ta giành cái thầu đó cho mình để ta nuôi được nhân viên mình thì công ty bên kia làm sao? Tiêu. Đó, nó là như vậy, cuộc cạnh tranh. Và trong cái cuộc cạnh tranh này nhiều khi cũng đau đớn và nhiều khi cũng ác độc quá. Và như vậy, khi ta kinh doanh, ta làm được một việc thiện rất lớn là ta gánh vác trách nhiệm đối với xã hội, với cộng đồng, ta nuôi được doanh nghiệp mình, nhưng không ngờ ta cũng bị đặt vào một tình huống là phải đấu tranh, phải cạnh tranh, phải tranh giành, nó hẳn luôn như vậy.
[51:19]Và như vậy, chỗ này có phải làm ta mất đạo đức không? Đúng như vậy, đây là chỗ mà ta phải hết sức là dè dặt. Vì ta quá tay một cái ta trở thành kẻ ác độc liền. Mặc dù là ban đầu nãy giờ khen doanh nhân, doanh nghiệp là gánh vác được rất nhiều cho xã hội, thậm chí thầy khen là trên cả Thượng đế nữa mà. Nhưng mà khi trong cái cuộc đấu tranh sinh tồn bỗng nhiên ta bị đặt vào một tình huống giống như nói là doanh trường là chiến trường vậy, cũng phải hơn thua, đấu đá, giành giật đủ thứ hết trơn. Và như vậy, ta phải xử lý như thế nào? Nên đây, cái trung dung của ta, cái quan điểm của ta là thế này:
[51:57]là nếu khi nào có thể nhường được cho đối tác hay là đồng nghiệp một con đường sống, ta hãy nhường. Nhưng ta vẫn phải bảo vệ cái doanh nghiệp mình tồn tại và phát triển. Thì thầy nói nước đôi, chứ thầy cũng không thể nói bên này, nói bên kia, nói luôn luôn nhường nhịn thế doanh nghiệp mình chết à? Nhân viên mình sống bằng cái gì? Nhưng mà luôn luôn quyết liệt phải giành hết thì ta tạo ác nghiệp, giết bên kia. Suy cho cùng cũng người Việt Nam với nhau, người nào cũng máu đỏ da vàng, ta cần sống và bên kia cũng cần sống. Cho nên cái quan điểm của ta là trung dung. Nói bên này và nhưng ở bên kia.
[52:34]Nói bên này là ta phải bảo vệ doanh nghiệp mình tồn tại và phát triển, nhưng nếu có thể, ta có thể nhường một con đường sống cho doanh nghiệp bạn. Đó là quan điểm rất là đạo đức, rất là trung dung. Không có cái nào đẹp hơn cái này nữa, phải không ạ? Như vậy, mà đây là tùy cái cơ hội, tùy cái hoàn cảnh lúc đó, chứ như chúng ta nói chuyện với nhau đây, ta cũng không đưa ra được một cái ví dụ rõ ràng nào. Tùy cái đây là tùy đạo đức của ta thôi. Trong cái tình huống đó, ví dụ như là họ cho ta đấu thầu là để cung cấp cho họ là cái nội thất của nguyên một cái tòa cao ốc, ta trúng thầu. Rồi cái doanh nghiệp bên kia, ta phát hiện doanh nghiệp bên kia cũng làm giống như
[53:19]ta, cũng đi mua bán đồ nội thất, nhưng mà họ yếu vốn hơn và họ cơ hội họ ít hơn. Và nếu họ sắp tới không có việc làm, ta biết ngay là họ sắp tiêu và cái công nhân họ sắp sửa mất việc hết. Thì còn ta nhận nguyên một cái cao ốc đó, cái phần mà trúng thầu ta lời rất là lớn. Thì đây là cái đạo đức nổi lên nè. Chỗ này mới là chỗ mà ta để cái tiếng thơm muôn đời mà công đức rất là lớn nè. Ta kêu doanh nghiệp đó lại, "Tôi cho anh một phần, tôi thầu được rồi đó, tôi cho anh một phần mà tôi không sợ", dĩ nhiên là họ phải biết là mình không sợ, mình thắng là đạp họ luôn được mà, thắng là luôn được mà, nhưng không,
[54:00]đây là cái đạo đức của doanh nghiệp, đạo đức của doanh nhân là phải nhường cho nhau một con đường sống. Vì cái nhường cho người khác con đường sống chính là mở cái hậu cho mình. Mình không bị đoản hậu, doanh nghiệp mình sẽ tồn tại mãi, là chính vì mình biết mở con đường sống cho doanh nghiệp khác. Mình kêu họ tới, nói liền: "Tôi nhận được cái thầu này anh cũng biết rồi, cái tin tức này ai cũng biết cả rồi, và cái gói thầu này rất là lớn, nhưng mà tôi biết anh bên anh đang thất nghiệp, anh đang mất những cái phần này, tôi nhường cho anh 15% gói thầu này", và anh họ sống được. Thì 15% là có thể là họ chưa có vươn lên được nhưng họ không chết.
[54:41]Đó là con đường sống mà ta nhường cho họ. Như vậy thôi. Thực sự là mở được một cái đó, cái công đức của ta rất là lớn, cho nên cái phúc rất là lớn, phúc rất là lớn. Có những cái phúc mà ta tưởng như là bình thường nhưng sự thật phúc nó lớn lắm. Như trong hồi chuyện trong đạo Phật có một cái câu chuyện như thế này: Có cái ông quan, khi ổng đến cái chùa ổng tu thì ổng tu tu thiền cũng bình thản và tâm ổng rất là yên. Cái ông ông Hòa thượng trụ trì mới ngạc nhiên. Ông Hòa thượng trụ trì mới nói thế này: "Ngài mới đến đây tu thiền lần đầu mà tâm ngài rất là yên, trong khi thực sự để ngồi thiền mà được yên người ta phải từ 3 năm,
[55:18]5 năm tới 10 năm, nhưng mà ngài mới đến lần đầu thấy ngài rất bình thản." Ông quan mới nói: "Dạ thưa Hòa thượng, thì đối với con con hiểu chuyện đời nó như thế, con không còn gì phải lo toan." Hòa thượng nói: "Đâu, anh nói rõ tôi nghe." Nói: "Bạch Hòa thượng, khi con còn nhỏ, cha con chấm cho con cái lá số tử vi. Và trong cái lá số tử vi đó đã cho con biết là con làm quan đến chức này là hết. Cho nên con đã đến chức này rồi. Trong cái lá số con nói rõ cho con biết là con sẽ không có con, và đúng đến bây giờ con lấy vợ đã nghĩa là 15 năm rồi vẫn không có con. Cho nên số phận đã an bài nên hôm nay
[55:55]là từ rất lâu lòng con rất là nguội lạnh, bình thản với chuyện đời. Và con ngồi thiền con không có gì phải tính nên tâm con yên." Cái ông Hòa thượng mới nói: "Ngài rất là ngu, ngu si." Mắng ông quan rất là ngu si. Cái lần đầu tiên mình làm ông quan của một tỉnh mà bị ông Hòa thượng mắng ngu si, nói: "Hòa thượng mắng con ngu si là sao?" Nói: "Trong đạo Phật có cái luật nhân quả. Luật nhân quả là làm người ta thay nghiệp, chuyển nghiệp được." Nói: "Chuyển nghiệp là sao?" Cái ông Hòa thượng mới giảng giải ra, là: "Dĩ nhiên cái số mà lá số tử vi chấm cho anh đó là cái nhân quả của kiếp trước, nhưng trong kiếp này mà nếu anh mạnh tay làm
[56:31]điều gì nó chuyển bớt nghiệp chứ không phải là không. Ví dụ anh làm ác một cái coi mất chức liền, nhưng nếu anh làm điều thiện anh lên chức à, và làm điều thiện anh có con à." Cái ông kia hỏi: "Là sao vậy?" Thế là cái cuộc trao đổi nó kéo dài, thì cuối năm ông quan trở lại, ổng cũng đi tới chùa, ổng mới quỳ ổng lạy ông Hòa thượng, ổng nói: "Thưa Hòa thượng đã nói rất là đúng, bỗng nhiên con được lên chức và vợ con có thai. Rất là lạ quá, nói đạo Phật thật là vi diệu." Cái ông Hòa thượng mới nói: "Nhưng mà anh nhớ lại trong từ lúc anh gặp tôi cho đến cuối năm anh làm cái gì gọi là cái phước lớn như vậy mà chuyển được nghiệp
[57:07]trong một năm mà chuyển mất cái nghiệp á?" Ông kia ổng ngồi ổng nhìn nhìn, ổng ngồi hoài ổng nghĩ không ra. Ổng ngồi ổng nói: "Thì con cũng sống tốt với mọi người thôi mà." Nói: "Đâu, anh ráng nghĩ coi." Ổng nghĩ một lát ổng nói: "Con có ra cái lệnh là giảm thuế cho dân." Cái ông Hòa thượng nói: "Rồi, đây chính là cái chỗ này, chính là cái chỗ là anh giảm thuế cho dân nè. Thì một cái lệnh của anh nhưng mà trong cái khu vực, cái tỉnh lỵ này nó bao nhiêu ngàn cái hộ nông dân, vì ngày xưa chủ yếu là nông dân chứ không phải doanh nghiệp như bây giờ. Họ họ nhẹ lòng chút xíu thì cái phước rất là lớn.
[57:40]Anh chỉ có một quyết định thôi, nhưng mà bao nhiêu con người được hưởng cái này. Cho nên vì vậy cái phước nó thay đổi anh, khiến anh được thăng chức và có con." Thì cũng vậy, khi mà trong cái cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa cái thương trường này, mà khi ta đã nắm phần ưu thế vì mình có phúc và có bản lĩnh, nhưng mà mình không nỡ để doanh nghiệp bạn chết vì mình biết doanh nghiệp bạn cũng là người Việt Nam cả, cũng là trong cái hệ thống kinh tế của Việt Nam đều cần phải bước lên và nơi doanh nghiệp đó có bao nhiêu con người cũng cần phải sống. Ta kêu họ lại, ta mở đường sống cho họ, chút đó thôi, để lại cái hậu lớn vô cùng.
[58:17]Cái đó mà ta gọi là người có hậu hay không có hậu là chỗ này. Người có hậu là sao? Tức là người đó sống có nhân nghĩa, mà có nghĩa là sao? Có nghĩa là càng về sau họ càng thành công. Cái người có hậu là như vậy. Mà ta nhìn gương mặt ta cũng biết nữa. Ta nhìn gương mặt cái người có hậu ta biết, tức là họ sống nhân đức. Vì vậy là họ luôn luôn là mở con đường cho người khác sống, và bản thân họ không bao giờ bế tắc, cứ phải đi tới, cứ phải đi lên, vì luôn luôn họ mở đường cho người khác. Cho nên ở đây cái quan điểm của ta là vậy, là dù là cạnh tranh khốc liệt trên thương trường, nhưng ai cũng là người Việt
[58:54]Nam và cái lòng của ta lớn, ta xem cái doanh nghiệp của họ, những cái công nhân của bên kia cũng không khác công nhân của mình, cũng cần ăn, cần sống, cần lương. Cho nên nếu có cơ hội, ta giúp đỡ họ, cho họ con đường sống. Nhưng dĩ nhiên phải đề phòng, không cho họ lấn, họ cướp mất của mình. Vì sao? Vì không biết họ tốt hay xấu. Quyền lực trong tay mình, mình biết đạo lý, mình dùng cái quyền lực đó để làm điều tốt cho đời. Còn cái kẻ kia, quyền lực cơ hội lọt vào tay họ, họ nhiều khi họ chỉ trở thành kẻ ác độc hơn, ích kỷ hơn, không kiểm soát được. Do đó, ta giúp thì giúp, không có tin à, đời là vậy.
[59:32]Giúp, thương người thì giúp, nhưng nói tin, không có tin. Đây là bản lĩnh của doanh nghiệp. Đồng ý không ạ? Chịu không? Đúng không? Đúng, vỗ tay lên.
[59:43]Khi ta làm việc doanh nghiệp, ta có ba cái khái niệm trong a về cái đạo đức. Thứ nhất là đạo đức của doanh nghiệp, thứ hai là vấn đề luật pháp liên quan tới doanh nghiệp, và thứ ba là những việc phi pháp của doanh nghiệp. Đạo đức thì ta hiểu rồi phải không? Là vấn đề tự nguyện, tự giác mình sống tốt. Ví dụ như là mình không chèn ép ai, mình mở đường sống cho người khác, đối với nhân viên mình mình đối xử tử tế, đó là đạo đức. Chẳng ai bắt mình cả, nhưng mà lương tâm mình như thế, cái đạo đức mình như thế. Ví dụ như gia đình, tổ tiên mình đã sống như thế, bây giờ mình thành đạt mình cũng sống như thế với mọi người gọi là đạo đức.
[1:00:18]Còn khái niệm pháp luật là sao? Khái niệm pháp luật là mình làm đúng luật pháp quy định, nộp thuế đầy đủ, không khai gian, rồi à... nhiều quá thầy cũng chẳng biết, luật pháp thì nó nhiều mênh mông. Vậy ha, đại khái. Nhưng mà phi pháp là sao? Ta có bị dính vào hoạt động phi pháp trong hoạt động doanh nghiệp không? Chắc chắn có. Đó, chị Phương Loan can đảm vô cùng, chính xác, có. Có doanh nghiệp nào mà hoàn toàn không vi phạm không? Không. Doanh nghiệp nào cũng phải có vi phạm. Đúng không ạ? Bắt buộc phải có. Có những điều ta làm đúng với pháp luật, mà nếu không đúng pháp luật là ta bị truy tố, bị lớn quá sẽ bị truy tố và đổ vỡ hết,
[1:00:58]nên buộc lòng lúc nào cũng phải đúng pháp luật. Còn đây là cái phần dôi thêm của một nhà kinh doanh. Phần này thầy nói thêm để người, một nhà kinh doanh được thêm cái phước cho mình là nhà kinh doanh vừa là một nhà tu hành, vừa là một nhà giáo dục. Khái niệm này nghe hơi lạ. Tại sao thầy nói là nhà doanh nhân phải là một nhà tu hành và là một nhà giáo dục? Vì lý tưởng sống ở đời, cái người mà tốt nhất trên đời đều là một nhà giáo dục, suy cho cùng chỉ là nhà giáo dục, thay đổi tâm hồn người khác, làm cho người khác tốt hơn từ trong tâm hồn của họ, mới đó là người vĩ đại nhất. Vua cũng không bằng, vua không bằng.
[1:01:41]Đó là lý do mà tại sao Đức Phật của ta, quyền lực của Ngài có thể trùm hết nhiều nước, vậy mà Ngài khước từ luôn để đi làm một Đức Phật, làm một nhà mô phạm thôi. Vì sao? Vì chuyển hóa tâm hồn cho con người tốt lên, đó mới là việc làm vĩ đại nhất. Ngày xưa, những ông vua vĩ đại cũng đều là những nhà giáo dục, là những người biết dạy dân. Ngày xưa, những ông quan tốt đều là những nhà giáo dục hết. Và ngày nay, những người cán bộ tốt đều phải là những nhà giáo dục hết. Thầy nói câu này nó hơi ngược nhưng đây là thực tế cuộc sống. Thực tế cuộc sống là sao? Xã hội bây giờ thì phân công. Ví dụ ngành giáo dục là có bên Bộ Giáo dục,
[1:02:23]Sở Giáo dục, Phòng Giáo dục, còn bên lãnh đạo quản lý thì có ông Chủ tịch Ủy ban rồi ban này ban kia, đại khái vậy. Giáo dục là phần riêng, không, nhưng không. Công an thì sao? Xử lý hình sự, bắt bớ rồi vân vân, nhưng không. Chính những người nắm quyền trong tay, chính những người cầm khẩu súng trong tay, cái người đó mới dạy người ta được, chớ ông nhà giáo dạy người ta không ai nghe. Ta đọc trên Báo Công an, ta thấy rất nhiều trường hợp thế này, là có một tên tội phạm nó đi tù nó trở về địa phương và đang trong giai đoạn đây là theo dõi để coi anh có sống tốt hay không. Thì cha mẹ nó nói nó không nghe, nó vô tù nó được dạy thêm
[1:03:02]một mớ tội lỗi ở trỏng á, tội ác trong đó nó đang dạy trong trỏng, cha mẹ nói nó không nghe, bạn bè nó tới nói nó không nghe, thầy giáo cô giáo cũ nó tới thăm nó không tiếp, nhưng mà ông công an khu vực tới thì sao? Phải gặp, phải không? Tại ổng quản lý nó mà, khẩu súng đeo kè kè đây nè, và ông mới là người duy nhất khuyên nó được, làm cho nó cải hóa được, không có người thứ hai, có đúng không ạ? Ta đọc được rất nhiều đó và điều đó hoàn toàn chính xác, những câu chuyện đó hoàn toàn chính xác. Vì sao? Những câu chuyện đó nó hợp với quy luật của tâm lý. Cái người mà có thể phạt ta, người có thể xử ta mà người đó dạy ta, ta rất nghe lời.
[1:03:45]Cha mẹ nó không ép nó được, đâu đánh nó được đâu, tại nó giờ nó thành cô hồn cát đảng du côn mà, bạn bè nó nói bậy nó vả tát vô mặt, thầy cô giáo coi như bơ, nhưng ông công an thấy ổng rút súng kê đầu được nhưng ổng không, nghĩa là con người đủ quyền để khống chế nó, để áp đảo nó nhưng người đó chưa dùng tới cái phương tiện đó mà người đó dùng lời nói và dùng tình thương cải hóa nó. Thời gian sau bắt đầu nó đi xin việc làm, đầu tiên ra chỉ vá bánh xe, nhưng bắt đầu nó phục thiện, làm lại được cuộc đời mình, đi kiếm từng đồng về nuôi cha nuôi mẹ, nó thành công, và cái đó do công của anh công an khu vực,
[1:04:19]tức là người có quyền lực, người có vũ lực mới là người cải hóa người ta được. Mà cái công đức lớn mà lý tưởng lớn, cái bổn phận cao quý nhất chính là giáo dục, làm cho người xấu trở thành người tốt. Và đây chính là bổn phận, là việc làm của những người đã tới đỉnh điểm của thành công. Khi ta tới mức thành công tột độ rồi, ai cũng phải trở thành nhà giáo dục cho thầy, như là Đức Phật vậy. Bây giờ nói tại sao Bác Hồ kéo cả một dân tộc đi theo, kéo cả một dân tộc đứng lên giành được độc lập thống nhất? Vì sao? Vì Bác Hồ là một nhà chính trị có quyền lực, đúng không ạ? Một con người đầy quyền lực, lãnh đạo cả một cái lực lượng chính trị đi
[1:05:07]kháng chiến mà, nhưng mà đó cũng là một nhà giáo dục, đúng không ạ? Những điều Bác viết, những điều Bác nói, những hành động làm gương tới bây giờ thành ra là bài học đạo đức Hồ Chí Minh để lại đầy cả. Nên chính vì Bác cũng là một nhà giáo dục, một con người giáo dục cộng với cái quyền lực chính trị của mình, Bác kéo cả một dân tộc đứng lên. Nên vì vậy, những người làm chính trị mà khi tới thành công tới đỉnh điểm rồi phải trở thành nhà giáo dục mới thực sự là có giá trị lâu dài. Rồi một cán bộ, viên chức lớn ở hàng cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã cũng vậy, phải luôn luôn là một nhà giáo dục, chớ đừng phải chỉ là một nhà quản lý quyền lực.
[1:05:50]Rồi một anh bộ đội, anh công an cầm súng trong tay, cầm vũ lực trong tay, phải là một nhà giáo dục. Đó là lý do mà khi ngày đầu mà để mà thành lập lực lượng vũ trang mà giành độc lập, ta lập cái đội gì? Ông Võ Nguyên Giáp được Bác Hồ chỉ đạo lập cái đội gì? Tuyên truyền Giải phóng quân, phải không ạ? Giải phóng là vũ lực, tuyên truyền là gì? Là giáo dục. Chính vì hai cái đó hợp thành một mà ta có thành một quân đội nhân dân hùng mạnh cho ngày nay. Nhớ cái giáo dục. Thì nhà doanh nhân cũng vậy, nên hôm nay thầy nói thêm là, đây là thầy nói thêm cái phước của doanh nhân, tức là khi một người doanh nhân đã vượt qua được hết mọi
[1:06:26]khó khăn, đã đâu đó ổn định, mình đã kiểm soát được hết mọi tình hình rồi, thì cái đỉnh điểm còn lại của sự thành công là người doanh nhân phải là một nhà giáo dục. Vì sao? Vì tiếng nói của mình lúc đó rất nhiều người nghe theo. Nói miệng người sang có gang có thép mà. Ví dụ bây giờ vì ai cũng biết rằng là sống trên đời là phải sống vị tha, phải không? Nhưng bây giờ một cái người mà cái ông bán vé số ngoài đường, ổng gặp ai ổng vừa chìa vé số ra ổng mời: "Anh mua giùm tôi tờ vé số", ổng khuyên: "Anh ráng sống vị tha nha, sống vị tha mới có phước", mình nghe không? Không. Nói: "Đừng bày đặt dạy đời, đạp cho một cái đi bây giờ,
[1:07:03]tát cho một cái bây giờ, mày bày đặt dạy đời tao." Vì sao? Vì cái người đó quá nghèo, cầm xấp vé số mà đi dạy một cái điều cao thượng, ai nghe? Nhưng mà nếu bây giờ chị Phương Loan, chị Phương Loan chỉ lại chỉ vỗ vai một cái người bạn, bạn ngày xưa đi học thôi: "Sống trên đời phải sống vị tha", người kia ôm câu nói đó tới chết luôn và sẽ làm theo. Họ nghe lời liền và họ làm được, họ thay đổi tâm hồn họ. Cho nên cái người có quyền lực, cái người có phước lớn, người có thành công phải là một nhà giáo dục cho xã hội này. Vì xã hội này đang thiếu rất nhiều những người giáo dục về đạo đức, lối sống.
[1:07:39]Nhà trường làm không xuể, thầy tu như thầy làm cũng không xuể, bây giờ nhà doanh nhân phải vào cuộc, phải tham gia vào cuộc. Khi mình đã thành công, khi mình đã nắm được quyền lực, dù đó là quyền lực kinh tế thôi, nhưng lời nói của mình ra rất nhiều người vâng lời, nghe theo, chấp nhận, vì tiếng nói đó là tiếng nói của người sang có gang có thép. Nên ở đây, ngoài những cái cao thượng mà ta đã đi qua, là ta biết gánh vác được trách nhiệm với cộng đồng, tạo được công ăn việc làm, ta biết mở đường sống cho những doanh nghiệp bạn, ta đóng góp vào ngân sách đối với nhà nước, vân vân, nhiều việc đã thành công rồi,
[1:08:15]ta vượt qua hết gia đình, ta ổn định này kia nọ rồi, còn một cái trách nhiệm cuối cùng với xã hội là xây dựng đạo đức cho xã hội, mà miệng người sang có gang có thép mới làm được việc này, chứ không phải ai cũng làm được. Thầy cô giáo dường như thất bại. Cho đến ngày hôm nay, thầy nói thầy cô giáo trong nhà trường dường như đã thất bại trong việc dạy đạo đức cho học sinh. Thầy nói vậy có quá lời không? Đúng như vậy phải không? Học sinh nó đang suy đồi đạo đức, những điều thầy cô nói ra nó châm biếm. Vì sao? Vì thầy cô giáo không phải là người sang, không có gang có thép. Dạy nó xong phải về nhà dạy thêm để kiếm tiền vì có thể đói,
[1:08:50]phải đi bán thêm món hàng gì đó, nên nó nhìn cái đó thôi, nói nó không tin. Nhưng mà bây giờ một doanh nghiệp thành công nói câu đúng như vậy nó nghe lời liền. Ví dụ, ví dụ thầy cô giáo nói thế này: "Các em phải yêu nước của mình, vì đất nước này, đất nước ta hào hùng truyền thống từ nhiều đời, cha ông ta đã đổ bao nhiêu xương máu để ngày hôm nay ta ngẩng mặt lên với loài người, với thế giới thế này." Nói nó nói nó nghe trơ trơ. "Quê hương là gì hở mẹ, mà sao cô dạy phải yêu?", phải không? Đó là nhà thơ Đỗ Trung Quân nói mấy đứa nó còn nhỏ, lớn lên chút nó cười. Thì nói là: "Quê hương là chùm khế ngọt, cho con trèo qua nhà hàng
[1:09:30]xóm hái mỗi ngày." Nó khắm vậy đó, nó châm biếm lại. Nhưng mà bây giờ nếu đó là một doanh nhân thành đạt, nổi tiếng, trong tay có quyền, đi chiếc xe hơi đắt tiền nói rằng: "Lớp trẻ, các em phải yêu đất nước mình", nó nghe liền, nghe hơn là thầy cô giáo luôn, vì miệng người sang có gang có thép. Nên đây là cái phần mà thầy nói thêm đối với doanh nhân, mà là nghĩa vụ bắt buộc rất là quan trọng trong cái việc mà giáo dục đạo đức cho xã hội này. Ta rất cần tiếng nói của doanh nhân. Nhưng mà để người doanh nhân có thể mở lên tiếng nói dạy đạo đức cho xã hội, dạy tình yêu nước cho lớp trẻ, dạy cho bao nhiêu con người biết
[1:10:09]sống tử tế với nhau, thì chính người doanh nhân phải làm sao? Phải sao ạ? Phải đi vũ trường rồi mới về nói được, phải không ạ? Phải làm sao? Phải đi chùa rồi mới về nói được. Tức là doanh nhân phải hoàn thiện bản thân mình. Phải sống mà mọi người nhìn vô thấy mình mẫu mực thì lúc đó, cộng với cái thành công của cái việc kinh doanh và cái tấm gương đạo đức, mình mở miệng lên mình dạy dỗ về đạo đức cho xã hội, biết bao nhiêu con người sẽ được chuyển hóa và cái công đức này là vô lượng. Bởi vì thầy nói lại một lần nữa, không công đức nào lớn bằng làm một nhà mô phạm chuyển hóa tâm hồn của con người.
[1:10:50]Chính Đức Phật đã phải từ bỏ hết quyền lực để làm một nhà mô phạm mà. Thì bây giờ ta cũng vậy, ta đi qua bao nhiêu cái vất vả, gian truân để đạt được tới thành công. Cái thành công của ta cũng là một quyền lực, mà quyền lực này là quyền lực trong lĩnh vực kinh tế đi. Nhưng mà rồi ta cũng phải là một nhà mô phạm để góp phần xây dựng xã hội, vì xã hội không phải sống bằng tiền đâu, mà xã hội sống bằng đạo đức á. Xã hội sống bằng đạo đức. Thầy nói lúc nào đó có duyên thầy sẽ giảng một bài phân tích lý do tại sao đất nước bị lạm phát. Ta sẽ thấy yếu tố đạo đức nó chiếm hết 70%, 70% nguyên nhân của lạm phát.
[1:11:30]Cho nên, cái việc mà xây dựng lại đạo đức tức là xây dựng đất nước này, xây dựng lại nhân loại này, xây dựng lại thế giới này. Và ai có trách nhiệm phải xây dựng cái này? Một mình thầy đủ không? Không. Bao nhiêu thầy? Rồi một mình ông Nguyễn Phú Trọng, mình ông Nguyễn Tấn Dũng đủ không? Cũng không. Rồi bao nhiêu thầy cô giáo cũng không đủ. Mà sự thực có một tiếng nói rất quan trọng, đó là tầng lớp doanh nhân. Những người đã vất vả, bản lĩnh và có phước, có phần thành công xây dựng được kinh tế cho mình và cho bao nhiêu con người. Một ngày nào đó, khi doanh nhân hiểu được bổn phận của mình, thiên chức của mình quan trọng như vậy,
[1:12:09]bắt đầu hoàn thiện bản thân mình, biết tu tập, biết đến chùa, biết ngồi thiền, biết tu dưỡng, rồi chính người doanh nhân khi đó mở miệng dạy cái lớp trẻ là sau đó ta sẽ thấy đất nước này thay đổi, đất nước này đứng lên. Hiện nay cái lớp trẻ giờ nó thần tượng ai? Nó thần tượng Bill Gates, tức là ông chủ hãng Microsoft giàu nhất nhì thế giới. Thần tượng ai? Warren Buffett, là ông tỉ phú nhất thế giới. Cái ông mà vừa rồi ổng than á, ổng nói tại sao tôi là giàu nhất thế giới mà tôi đóng thuế ít hơn người nghèo, cái ông Tổng thống Obama mới ra một cái đạo luật là bây giờ bắt người giàu phải đóng thuế nhiều là bởi vì cái luật của Mỹ nó bất
[1:12:49]hợp lý, người nghèo đóng thuế nhiều mà người giàu đóng thuế ít, nên chính ông tỉ phú này, Warren Buffett này ổng buộc phải làm ngược lại. Thì ông này cũng là một thần tượng của bao nhiêu lớp trẻ trên thế giới. Rồi ai nữa? Ông Steve, Steve Jobs, Steve, tức là người mà Chủ tịch điều hành cái hãng Apple làm ra được cái MacBook á, ổng vừa mới từ chức vì bệnh á, cũng là người mà xây dựng cái doanh nghiệp của hãng Apple này, cái số tiền của họ còn nhiều hơn cái tiền quỹ của của nhà nước Mỹ nữa, kinh hồn luôn. Cho nên bây giờ người ta thần tượng những con người thành tựu trong cái kinh doanh như vậy, trong doanh nghiệp như vậy.
[1:13:25]Mà nếu người đó mà nói một cái điều gì là gây ảnh hưởng cả toàn thế giới này, vì miệng người sang có gang có thép. Nếu họ nói bậy một cái chết hết thế giới luôn, nhưng may mắn chưa ai nói bậy, đang còn tỉnh táo. Microsoft là ông Bill Gates còn biết là đi làm phước, nhìn vô thấy Bill Gates là có đi làm từ thiện chuyện này chuyện kia nên lớp trẻ bắt đầu ý thức về chuyện này. Ông Warren Buffett thì ông cũng nói về những việc làm đóng góp, từ thiện, vân vân. Còn ông Steve Jobs lại là một người đạo Phật, ăn chay. Nên những cái tấm gương nó tương đối là tốt cho thế giới mà mình nhìn đó mình phải hiểu bổn phận của mình, một doanh nhân.
[1:13:59]Nên hiểu một lần nữa, cuối cùng của một doanh nhân là gì? Đỉnh điểm của một doanh nhân là gì? Xin thưa, ta phải trở thành một nhà mô phạm, giáo dục đạo đức cho xã hội, góp phần vực lại cái đạo đức cho xã hội khi mà ngày hôm nay cái lối sống đạo đức đã quá suy đồi, thầy cô giáo dường như bó tay. Bây giờ chính cái lớp doanh nhân mới làm được việc này. Nên vì vậy hôm nay, hôm nay là ngày mấy tháng mấy không biết nữa, trên bầu trời của Thanh Hóa bao la, mênh mông yêu thương này, thầy xin trân trọng giao lại cho cái lớp doanh nhân một cái thiên chức quan trọng là giáo dục đạo đức cho lớp trẻ giùm thầy.
[1:14:36]Có đồng ý không ạ?
[1:14:42]Và để có thể làm được cái thiên chức này thì xin mời chiều nay đi chùa Thanh Hà nghe thầy giảng tiếp. Nay thầy giảng trong chùa. Tối nay 7:00 thầy giảng trong đó, thầy giảng về đề tài đạo Phật, nha, nói đề tài đạo Phật, xin mời ạ. Có một điều, hôm đó thầy gặp một người doanh nghiệp, ổng đến ổng than ổng đang gặp khó khăn, thầy mới nói thế này: "Anh ráng dạy con anh cho tốt một chút. Anh phải tập cho con anh làm phước. Khi nào con anh tốt á thì việc làm ăn của anh sẽ nên." Ổng nói: "Ủa, sao kì vậy? Tại thường thường nghe nói là đức của cha mẹ, ông bà mới để lại phước cho con. Ủa, sao bây giờ lại con cái ảnh hưởng ngược cha mẹ?" Ổng nói:
[1:15:18]"Bây giờ cái logic là thế này, tiền anh làm ai hưởng? Con hưởng phải không? Con cái mình hưởng chứ ai hưởng. Mà nếu nó không có phước có nghĩa là việc làm ăn sẽ thất bại." Nhòm cái tướng thằng con mà không có phước chút nào hết tức là thằng này nó sẽ không có tiền, nghĩa là anh có tiền không? Tức là doanh nghiệp anh đi đoong à. Anh tán gia bại sản thì nó mới là thằng nghèo. Còn nhìn cái thằng con mà có phước, biết ngay anh làm thành công, anh mới để tiền cho nó hưởng chứ, phải không? Cho nên vì vậy, để có thể là doanh nghiệp ta phát triển, vui lòng quay lại dạy con cái cho kỹ, dạy con cái mình đạo đức, tập cho con mình biết làm
[1:15:56]phước từng chút, từng chút, tập cho nó biết thương người, tập cho nó biết ôm từng bao gạo tự nó vác từng bao gạo đến biếu cho người nghèo một cách kính trọng. Ví trong xóm ta có người nghèo thì nói bây giờ mình chỉ hỏi nó thôi chứ mình không làm giúp, nói: "Mẹ thấy bên đó có cái bác đó nghèo, ý con thế nào?" Để tự nó phải suy nghĩ. Nó: "Dạ, thôi ta giúp." "Bây giờ con nghĩ giúp cái gì?" Nó dẹp, nó là tặng bác một bao gạo. "Ờ thôi bây giờ vậy là con, thôi bây giờ tiền mẹ cho con để ăn sáng hay tiêu xài thì con hãy lấy số tiền đó con mua mà tặng gạo nhá! Rồi làm cho mẹ xem." Nó phải đích thân đi mua,
[1:16:30]nó đích thân nó tặng và ta dặn một điều: "Con đến, con phải nói những lời thế này: "Dạ, kính thưa bác," ha, "nhà con có ít gạo ngon." Đừng nói là tại con thấy bác nghèo con đem cho, không có, mà vì gạo ngon cho nên mẹ con nghĩ đem biếu bác ăn lấy thảo." Tức là phải tập cho nó nói những lời kính trọng khi nó giúp đỡ ai, cứ phải hết người này tới người kia, cứ như vậy. Tập cho nó làm phước, tập cho nó đạo đức và khi nó có phước, có đạo đức có nghĩa là việc làm ăn của mình sẽ thành công, vì gia tài mình nó hưởng chứ ai hưởng. Còn vì mình làm ăn giàu quá chừng giàu mà thằng con thì xơ xác, mặt nó bơ phờ, nó không có chút phước có nghĩa là sao?
[1:17:07]Mình sẽ tán gia bại sản, tan hết luôn, nó không còn được hưởng của nào hết. Nên vì vậy, để một doanh nghiệp thành công, doanh nhân thành công thì ông bà, cha mẹ, tổ tiên có phúc là một chuyện, con cái nó phải tốt, nó xứng đáng để hưởng cái gia tài đó. Nhớ như vậy. Nên đây cũng là một điểm mà các doanh nghiệp ta phải hết sức là quan tâm. Nó là logic là như vậy nha. Điều cuối cùng thầy muốn nói đó là việc kinh doanh và hạnh phúc của gia đình. Nên doanh nghiệp thì làm thì làm, nhưng mà gia đình vẫn phải hạnh phúc. Thế nên là cái vấn đề còn lại, ví dụ nãy giờ ta đã đi qua một số vấn đề của việc kinh doanh, vì vấn đề còn lại ta quay trở lại cái thiên
[1:17:47]chức của phụ nữ là hạt nhân để giữ gìn cái mái ấm gia đình. Mà giữ gìn mái ấm gia đình nghĩa là gì? Giữ gìn cho cả đất nước chứ không phải là không. Vai trò đó lại cuối cùng vẫn quay lại với vai trò đó, cái thiên chức đó quan trọng vô cùng. Và phải làm sao khi mà ta còn phải chia thời giờ kinh doanh, ông chồng thì không biết ổng làm ở chỗ nào, ổng long bông nhưng mà làm cho ta rất là mệt về tâm trí. Nên có nhiều người vất vả trong việc kinh doanh rồi, thêm cái nỗi buồn là vì chồng mình thế này thế kia nữa. Cực đã cực rồi, chồng thêm hai, ba cái cực. Cho nên là cái doanh nghiệp với việc kinh doanh phải làm sao nó
[1:18:25]cũng phải song song với việc giữ gìn cái hạnh phúc gia đình. Và để giữ gìn hạnh phúc gia đình thì đây cả một lĩnh vực khác nữa. Trong bài giảng hôm nay thầy không có thời gian để nói, không thời gian để nói. Nhưng chỉ có một điều là cố gắng làm sao lôi cả nhà mình cùng vào chung một công việc để lúc nào cũng mắt mình dòm thấy ổng. Tập cho ổng làm. Nếu mình là người có bản lĩnh, vì nhiều khi ông chồng cũng không bằng vợ nha, có những trường hợp như vậy, cũng phải phân công cho chồng làm chuyện này, chuyện kia để lúc nào cũng trên đường đời cùng nhau chung bước. Là ổng không thích đến chùa, nói: "Anh ráng đến chùa với em, nha.
[1:19:03]Hôm nay nghe một bài giảng, ngồi một thời thiền với em." Dù biết ổng không thích, nhưng vẫn phải cố gắng lôi. Này cứ vừa ngon, vừa ngọt, vừa khéo, vừa dụ đủ thứ hết để cho lúc nào cũng đường đời mà cùng nhau chung bước. Ta thành công trong doanh nghiệp, nhưng mà đừng để đổ vỡ mái ấm gia đình. Thì cái này vấn đề này nhiều chuyện lớn, hôm nay ta không nói hết được. Thì hôm nay vậy, cũng rất là vui khi mà thầy có duyên về đây có một bài nói chuyện, trao đổi một chút trong cái lĩnh vực mà sự thực là thầy không có rành lắm về lĩnh vực doanh nhân thì thầy chỉ góp một chút ý kiến theo cái nhìn của đạo
[1:19:39]và mong rằng là thầy gửi gắm được cái niềm tin của thầy, cái hy vọng của thầy đối với các doanh nhân là cuối cùng, sau bao nhiêu đi qua những cái khó khăn để đến thành công, thầy chỉ ao ước doanh nhân phải là những người nói lên tiếng nói để xây dựng đạo đức cho xã hội. Đây là cái cái gửi gắm lớn nhất của thầy. Còn cái tấm lòng của thầy thì thôi, thầy chỉ biết cầu nguyện đối với trên chư Phật gia hộ cho tất cả các quý vị ở đây, các doanh nghiệp nữ ở đây là mãi mãi được thành công, được phát triển để làm chi? Để mình gánh vác trách nhiệm đối với cộng đồng, xã hội và biết bao nhiêu người đang nương tựa, nương tựa nơi mình.
[1:20:21]Nên thầy chúc cho mọi người tiếp tục thành công, gia đình thì hạnh phúc, lúc nào cũng đẹp, cũng trẻ, cũng cũng khỏe và cuối cùng ai cũng trở thành nhà mô phạm. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nha.
[1:20:38]Kính thưa Thượng toạ Thích Chân Quang, kính thưa các sư thầy, ni cô, các phật tử cùng toàn thể anh chị em có mặt trong hội trường. Hôm nay, chị em doanh nhân chúng tôi rất xúc động khi được Thượng toạ Thích Chân Quang dành một cái tình cảm đặc biệt, đã vượt qua một chặng đường rất là vất vả từ thành phố Bà Rịa - Vũng Tàu đáp xuống sân bay xuống Hà Nội rồi đi 6 tiếng đồng hồ mới về đến Thanh Hoá. Và trong một cái khoảng thời gian ngắn ngủi, chưa đầy 2 tiếng đồng hồ, nhưng với một cái phương pháp cũng như những cái tình cảm mà Thượng toạ dành cho chị em chúng tôi, chúng tôi cảm giác như Thượng toạ cũng là một doanh
[1:21:21]nhân, rất hiểu doanh nhân, hiểu về đặc tính, hiểu về những khó khăn, những thuận lợi, những sự đóng góp. Đặc biệt là Thượng toạ Thích Chân Quang đã ghi nhận những cái sự đóng góp của chị em doanh nhân trong đối với xã hội. Và những lời khuyên bảo, lời dạy bảo của Thượng toạ, đặc biệt là vấn đề bản lĩnh trong kinh doanh, vấn đề đạo đức trong kinh doanh, và các nữ doanh nhân không những phấn đấu xây dựng cho doanh nghiệp phát triển, giải quyết việc làm ngày một nhiều hơn cho xã hội, mà còn phải tham gia vào công tác giáo dục, đặc biệt là giáo dục đạo đức xã hội. Đây một trách nhiệm rất là nặng nề mà chị em doanh nhân chúng
[1:22:06]tôi phải đặt ra nhiệm vụ, phải vươn tới trong thời gian tới. Rất tiếc là quỹ thời gian không được nhiều, chị em đang còn rất muốn nghe thầy dành những tình cảm và những kiến thức để truyền tải cho chị em nhiều hơn nữa. Nhưng do cái điều kiện như vậy, cho nên là với một cái tình cảm và những cái sự tâm huyết của chị em nữ doanh nhân, thì chúng tôi cũng rất mong là Thượng toạ Thích Chân Quang sẽ tiếp tục có những cái chương trình mà nó gần gũi với doanh nhân. Và nếu như mà có duyên được với thầy thì sẽ có nhiều dịp sẽ được nghe thầy nói chuyện và sẽ trao đổi thêm nhiều những kiến thức xã hội, đặc biệt là những cái vấn đề liên quan
[1:22:53]vấn đề đến đạo đức, đến văn hoá trong cuộc sống. Vấn đề này, đặc biệt là đối với chị em doanh nhân thì vấn đề ngoài vấn đề mà phải đối mặt với những khó khăn của thương trường như những người nam giới, thì chị em nữ doanh nhân phải vươn lên để vượt qua những khó khăn để giữ gìn cái hạnh phúc và tổ ấm gia đình. Đây cũng là một điều mà phải nói rằng là chị em doanh nhân rất trăn trở. Có lẽ là trong xã hội, ông trời có lẽ là cũng chưa công bằng lắm. Thường là những phụ nữ thành đạt lại cũng hay bị mất mát. Thường là như vậy. Có lẽ thầy có có cảm giác như vậy không ạ?
[1:23:39]Cho nên là giới phụ nữ chúng con là thấy rất nhiều thiệt thòi, rất thiệt thòi. Tức là đây là cái cái số liệu mà đã cập nhật mang tính phổ biến đấy ạ, mang tính phổ biến, vâng. Tức là có lẽ là người phụ nữ rất ít khi, rất ít cái số mà được trọn vẹn cả đôi đường, rất ít. Tức là thành đạt trong lĩnh vực xã hội thì lại thua thiệt trong lĩnh vực hạnh phúc gia đình. Đấy, cái điều đó đã chứng minh. Cho nên rất mong là thầy sẽ dành thời gian nghiên cứu kỹ hơn chuyên đề này,
[1:24:11]để cho giúp cho chị em doanh nhân được vẹn toàn, được vẹn toàn hơn nữa và cũng được công bằng hơn nữa trong cuộc sống. Và một lần nữa, thay mặt cho các phật tử, thay mặt cho chị em doanh nhân, xin kính chúc Thượng toạ Thích Chân Quang sức khoẻ, trường thọ và luôn luôn gieo duyên nhiều hơn nữa đối với phái nữ của chúng con.
[1:24:35]Xin trân trọng cảm ơn sự có mặt đông đủ của các phật tử và chị em.