Lời giảng: Tinh Tấn Ba La Mật

[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay mình nghe tiếp bài Các Pháp Ba-la-mật. Hôm nay tới phần Tinh Tấn Ba-la-mật.

[0:22]Thật ra, đúng cái chữ mà tinh tấn là Phật dùng cho thiền định. Nghĩa là người mà thực hành công phu thiền định mà tới cái mức mức triệt để thì đó gọi là tinh tấn. Tuy nhiên, ở cái chữ mà chúng ta dùng chữ Ba-la-mật là cái hạnh của các vị Bồ tát, nên các vị Bồ tát thường dùng cái thần lực để mà thực hành các pháp khác, các thiện pháp một cách triệt để mà người phàm mình làm không nổi. Nên chúng ta học, chúng ta nói về tinh tấn thì chúng ta nói theo cái cách hơi thấp của người phàm phu như mình để mình có thể hiểu được. Chứ còn mà thực sự mà Bồ tát đó với đầy đủ thần lực mà dùng cái pháp Tinh Tấn Ba-la-mật thì mình không hiểu nổi và không làm theo nổi.

[1:14]Vì các ngài làm vĩ đại lắm. Nên bây giờ chúng ta nói theo cái thấp thấp như mình, nó dùng cái chữ tinh tấn thôi chứ mình cũng chưa tới Ba-la-mật nổi, nhưng để mình hiểu. Như hôm trước chúng ta học về cái nhẫn nhục đó, thì tức là để chịu đựng cái nghịch cảnh, những cái nghịch cảnh mà mình có cái sức chịu đựng. Còn tinh tấn thì bắt đầu nó ngược lại, tức là cái sức cố gắng, cái nỗ lực để tạo ra điều thiện, để làm nên được cái thiện pháp. Nghĩa là cái nhẫn nhục á là để cho mình xử lý, mình đối diện với cái ác nghiệp từ quá khứ, là những cái khó khăn, khổ sở, những lời điều tai tiếng, vân vân. Những cái đó mình chịu đựng đó, mà làm sao chịu lần lần cho đến lúc mà như

[2:05]không chịu gì hết, tất cả mọi chuyện đều chịu đựng được thì là nhẫn nhục. Còn bây giờ cái tinh tấn là từ cái không có gì cho tương lai hết, bắt đầu mình nỗ lực từ trong hiện tại để tạo cái gì cho tương lai. Đó đó, đó hai cái đó nó khác nhau. Cái nhẫn nhục để đối diện với quá khứ, và cái tinh tấn để xây dựng cho tương lai. Nãy chúng ta nói là để tạo ra điều thiện thì nó có hai cái điều thiện, có hai cái thiện pháp: một là những việc làm lợi ích cho chúng sinh, đó là cái thiện pháp thứ nhất; còn thứ hai là nhiếp tâm tu tập thiền định, đó là cái cần phải nỗ lực thứ hai. Thì chúng ta cũng sẽ từ từ đi phân tích qua hai bước như vậy.

[2:55]Cả hai việc này đều cần những cái nỗ lực rất là cao, chứ còn không có cái sức cố gắng chúng ta không làm nổi.

[3:05]Bây giờ chúng ta nói cái thứ nhất là cố gắng làm việc thiện.

[3:12]Mà tại sao chúng ta phải cố gắng? Hễ nói tới cái chữ cố gắng thì nó hàm ý công việc nó như thế nào? Dễ hay khó? Khó mình mới nói cố gắng, chứ nếu nó dễ thì không có gì phải cố gắng, phải không? Phải không? Cho nên nói là mình nỗ lực tinh tấn để làm lợi ích cho chúng sinh thì điều đó chứng tỏ rằng việc làm lợi ích cho chúng sinh không hề là chuyện dễ dàng. Nó là khó. Bây giờ tại sao mình làm lợi ích cho chúng sinh mà khó? Tại sao? Vì nó có thế này. Thứ nhất là vì cái việc thiện á nó đi ngược lại bản năng chấp ngã.

[3:56]Tất cả trong chúng ta đây, thâm sâu trong con người của mình ai cũng có cái bản năng chấp ngã rất là mạnh, rất là mạnh. Phải là một bậc mà tu đến thật sự là chứng A-la-hán mới hết được cái điều đó. Khi mà hết được bản ngã thì phải nói là vô cùng tuyệt vời. Tuy nhiên, những vị thánh, những vị tu hành chân chính thì cái bản ngã cũng được mài giũa cho nó mỏng nhẹ. Chỉ cần thấy bản ngã mỏng nhẹ, mình mà chiêm ngưỡng cuộc đời của những vị đó mình đã cảm thấy rất là hoan hỷ, rất là sung sướng khi mình chiêm ngưỡng cuộc đời của những vị như vậy. Và từ cái bản năng chấp ngã nơi chúng sinh này, chúng ta nà, thì nó xuất hiện một cái khuynh hướng kế theo là

[4:46]vị kỷ, là ích kỷ. Đó đó. Nghĩa là trong tất cả chúng ta, do mình chấp cái ta rồi bắt đầu tạo thêm một cái là ích kỷ. Do cái ích kỷ và chúng ta chỉ muốn làm bất cứ điều gì chỉ có lợi cho mình thôi. Đó là cái khuynh hướng tự nhiên của con người. Con người nó có nhiều cái bản năng lắm. Như hôm trước mà chúng ta nói tới trong cái bài mà cái phần mà Trì Giới Ba-la-mật, thì vì là chỉ giảng cho quý Phật tử, cho nên chúng tôi không có nói kỹ lưỡng, chứ Trì Giới Ba-la-mật thì nó có nhiều mức độ mà cái giới mà để đặt thành vấn đề nhất là giới gì? Giới của của người tu, cái tham dục, thì nó cũng lại đụng tới một cái bản

[5:31]năng của con người, một bản năng rất khủng khiếp. Cũng như là hôm nay chúng ta nói vậy, khi muốn làm việc thiện thì lại đụng tới cái bản năng vị kỷ, cái bản năng này cũng rất là khủng khiếp, không có đơn giản. Bây giờ ví dụ như quý Phật tử ở đây, những người mà đã từng trải trong cuộc sống, nghĩa là đã từng tiếp xúc nhiều với những người này, những người kia, thì chúng ta cũng quan sát chúng ta thấy như thế này: là ví dụ trong 100 người mà chúng ta gặp trong cuộc đời, thì cái người mà gọi là tốt á, tốt, hay giúp đỡ người này hay giúp đỡ người kia, thì cái tỷ lệ nó chừng 5 người. Mình dùng cái con số hơi lạc quan là vì sao?

[6:13]Tại vì mình tiếp xúc trong bạn đạo, cho nên cái con số người mà 100 người mà có 5 người cái tính tốt hay giúp đỡ người này người kia, là có 5 người á. Đó là do chúng ta sống trong môi trường của đạo Phật thôi. Còn những người mà không sống trong môi trường đạo Phật, nghĩa là không tiếp xúc với những Phật tử, với những bạn đạo, làm ở trong cơ quan, trong công ty, trong xí nghiệp, thì mới thấy rằng 100 người khó tìm được một người, một người mà có lòng tốt hay giúp đỡ người này người kia, thường là chỉ đấu đá, tranh giành, xâu xé nhau thôi. Mà ở đây chúng ta nói với nhau là vì mình đây là Phật tử, đa phần những người mình tiếp xúc là người ở trong

[6:53]chùa, do đó mình nói 100 người thì có khoảng 5 người là có lòng tốt hay giúp đỡ người này người kia. Còn lại mấy chục phần trăm là những người vừa tốt vừa xấu xen lẫn nhau. Nghĩa là khi cần làm việc gì tốt thì thấy họ cũng có thể tốt, làm được những việc thiện, nhưng mà có những chuyện mình cảm thấy giống như là họ vẫn còn những cái ích kỷ, hoặc những cái sân hận, tham lam gì đó, tuy cũng là Phật tử. Rồi còn một số ít người, ví dụ như chừng 20% tới 30% là những người mà mình có tiếp xúc, nó không hẳn là môi trường đạo, thì những người này rất ích kỷ, rất tham lam, rất thủ đoạn. Thì trong cuộc sống là như vậy.

[7:37]Ở đây chúng ta thấy cái người mà mình thấy họ tốt một cách tự nhiên, hay giúp người này hay giúp người kia một cách tự nhiên, thì phải hiểu rằng không phải là mới đời này, không phải là mới đời này mà đạt được cái tánh đó đâu, không có dễ. Phải tu khá nhiều đời đó, bây giờ thì họ mới tự nhiên hễ ai nhờ chuyện gì cũng cố gắng giúp đỡ. Phải tu rất nhiều đời. Cái chuyện nó đơn giản vậy thôi, không dễ làm được. Còn đa phần chúng ta, ví dụ như là chúng ta tu chưa nhiều lắm hoặc là mình mới biết đạo chừng vài kiếp ngắn ngắn đây thôi, thì người ta nhờ mình, ví dụ như: "Hôm nay tôi đi mắc đi vắng cả nhà, chị bên nhà chị chịu khó nhìn sang nhà tôi

[8:19]giùm một chút." Thì mình thấy chuyện nó nó không khó khăn lắm, mình đồng ý. Đồng ý. Rồi hôm khác cái họ đi vắng nói: "Tôi đi vắng mà con chó tôi nó tội nghiệp nó, chị chịu khó chị cho nó ăn giùm mỗi bữa ăn." Bắt đầu mình thấy bực bực rồi đó. Bực bực: "Sao mà làm phiền tôi quá?" Mặc dầu có thể không nói ra nhưng trong lòng đã không vui. Đó mình thấy nó đơn giản thôi, mình chưa thể là người ta nhờ cái gì giúp đó, người ta nhờ cái gì giúp cái đó được. Là cái khuynh hướng vị kỷ là đã đụng tới chút xíu là đụng tới rồi. Chứ đừng có nói mà đem đồng tiền, mồ hôi, nước mắt mình cho ai, không có chuyện đó.

[8:57]Như tôi cũng vậy, trong gia đình, ở trong gia đình tôi cũng có người liên quan gần gần, tôi nghe đứa em tôi thuật lại, nói cái người đó hồi trước tuyên bố một câu là không bao giờ làm điều gì mà không có lợi cho mình. Tôi nghe, tôi xót xa, vì cái người mà nói cái câu đó cũng là khá gần gũi, mà tôi không ngờ là cái người mà gần gũi trong gia đình tôi như vậy mà còn thốt lên một câu như vậy. Tôi rất là buồn. Nhưng mà cũng không có dịp để nói. Cái người đó giống như họ không có duyên nhiều với Phật pháp sao đó. Trong con người ta nó có những cái như vậy. Cho nên khi mà gọi là chúng ta làm việc thiện,

[9:42]chúng ta đi ngược lại cái bản năng vị kỷ của mình, đó là một điều khó, nên đòi hỏi phải có sự cố gắng, chứ không có dễ. Rồi có khi chúng ta làm, có khi chúng ta làm vì sự thôi thúc của tâm niệm cầu phước, nghĩa là chúng ta đến với đạo Phật chúng ta biết được cái luật nhân quả, chúng ta biết được, và chúng ta biết rằng hễ chúng ta làm được việc gì tốt thì sẽ có quả báo lành của nó, nên chúng ta cũng cố gắng giúp đỡ người này, giúp đỡ người kia, công quả chuyện nọ. Nhưng thâm sâu bên trong vẫn cầu mong một cái quả báo gì ở phía sau. Đó, cái đó vẫn chưa gỡ ra được. Đây là một cái sự ràng buộc khác, một sự ràng buộc.

[10:28]Cái tâm niệm mà mong cầu quả báo mà ban đầu hầu hết chúng ta đều bị như vậy. Tất cả những Phật tử mà ở buổi đầu tu tập á mà có làm phước, bố thí, cúng dường, đắp đường, in kinh ấn tống đều vẫn thầm thầm có nghĩ tới cái quả báo. Cho nên ở đây là một điều chúng ta vượt qua trong tâm mình là làm mà không cầu quả báo mặc dù biết rõ là quả báo là có, biết rõ quả báo là có chứ không phải không.

[11:01]Còn những người nào mà làm việc thiện vì cái tâm niệm vị tha trọn vẹn á, chỉ thuần một lòng thương yêu chúng sinh thì người này họ sẽ có được một cái hạnh phúc mà họ ghiền luôn.

[11:17]Thường á, ban đầu thì chúng ta làm việc thiện một cách khó khăn, vì nó đi ngược lại cái bản năng vị kỷ của mình, cái khuynh hướng vị kỷ của mình. Nếu cái người nào mà thắng được cái bản năng này, từ đó họ sống được một đời vị tha, hằng ngày hằng đêm tâm nguyện thương yêu chúng sinh. Cái này khó, tôi nói điều này chớ rất là khó thực hiện. Quý Phật tử phải hằng đêm hằng ngày lạy Phật cầu nguyện, cầu nguyện chư Phật gia hộ cho mình được cái tâm vị tha thương yêu chúng sinh, phải vài ba năm trở lên bắt đầu mới xuất hiện, mới bắt đầu nó le lói trong tâm mình một chút ánh sáng của cái vị tha. Rồi mình cứ nỗ lực làm, giúp ai được điều gì giúp.

[12:03]Có khi mình không có khả năng, nhưng mà không hề phiền, lúc nào cũng ước ao làm lợi ích cho người khác. Mà thấp á thì mình làm lợi ích về vật chất, cao hơn thì mình làm lợi ích về tinh thần, giúp cho người ta về giáo pháp, về sự tu hành. Cho đến một ngày nào đó cái việc mà sống đời vị tha như vậy, đến một cái ngày nào đó có thể vài ba năm sau, nói vài ba năm chứ không tới đâu, chừng ba tháng là biết rồi. Mình mà sống vị tha chừng ba tháng thôi, nhưng mà nói cho chắc cho thấm á là cũng phải hai ba năm trở lên, thì lúc đó người này ngay trong hiện tại cảm nhận được một cái hạnh phúc rất là lạ lùng.

[12:43]Hạnh phúc nó vượt hơn những cái trò vui khác nữa. Đây là điều mà trên nhân quả thì chúng ta nói được điều này, mà trong thực tế tôi đã từng gặp nhiều người. Ví dụ một số người mà khi thấy họ hay làm việc phước thiện thì tôi có hỏi họ, tôi có hỏi họ khi làm như vậy cái tâm trạng sao? Thì tất cả đều giống nhau ở một điều hết, là nói chúng con khi làm như vậy chúng con cảm thấy rất là vui. Họ không có diễn tả bằng những danh từ triết lý gì hết, chỉ nói sao con thấy rất là vui, bữa đó tự nhiên quên mất hết những cái phiền muộn, rồi tự nhiên ăn ngon ngủ ngon, nó lạ lùng như vậy. Thì đó, đó là cái hậu quả rất là rõ ràng tất nhiên,

[13:27]mà cái hạnh phúc nó làm cho mình ghiền. Tôi dùng cái chữ ghiền. Ở đây có ai ghiền chưa? Làm việc thiện mà ghiền chưa? Nó đơn giản mà nó hay, ví dụ như những Phật tử mà ở làng quê, nói gần gần xóm mình thôi, có mấy ổ gà cái rồi cứ vác cuốc ra mình san lại, hễ người ta đi qua hư cái mình lại ban lại, người ta đi qua hư mình lại ban lại. Chừng một tuần là biết à, chừng một tuần là biết đi đâu mình cảm thấy mình như đi phơi phới dưới ánh mặt trời, thấy nó hạnh phúc. Đó là mới chút xíu đó thôi đó, mới chút xíu, mà sau này từ từ phước mình tăng lên rồi mình làm mãi làm mãi, làm mà quên mình, không nghĩ gì hậu quả,

[14:08]không nghĩ quả báo, cứ như như mà làm, cái hạnh phúc nó tăng lên. Trong thất giác chi á, Phật gọi cái đó là hỷ, khinh an, đưa tới niệm, định, tuệ. Lạ lùng, nó cũng là một cái chi trong cái những cái yếu tố đưa đến sự giác ngộ, mà đời sống vị tha cũng là được một cái đó. Nên mới khó là khó buổi đầu thôi, là mới buổi đầu mình đang còn ích kỷ một đống ở trong bụng nè, bây giờ bắt mình cái là rứt ruột lấy ra 100.000 cho cái người nghèo kia, mình móc không nổi vậy đó, móc ra khỏi túi nó nặng hơn là bưng cục đá ra. Nhưng mà mình làm chừng vài ba tháng rồi thấy ghiền, thấy nó hạnh phúc, làm sao nó lại dễ làm lắm.

[14:54]Nên đầu tiên nói cái khó vì nó đi ngược lại khuynh hướng vị kỷ. Rồi một cái khó khác trong việc làm việc thiện mà gọi là khó mà mình phải nỗ lực tinh tấn, vì mình chưa có phước nên không đủ khả năng, không thuận tiện giúp người, đây là cái khó thứ hai. Nghĩa là cái khó thứ nhất mình đã vượt qua rồi, nghĩa là mình không còn vị kỷ nữa, mình đã biết sống một đời vị tha rồi. Nhưng mà vì mình mới mới làm phước ở kiếp này mới được vài ba tháng, cho nên mình chưa có phước, chưa có phước. Rồi muốn giúp người này, muốn giúp người kia làm không được, làm không được. Như bản thân tôi cũng vậy, thì tôi nhiều khi tôi tâm sự tôi nói

[15:36]tôi là người mà thiệt tham tiền nhất trên cuộc đời này. Nhìn ở đâu cũng thấy thèm có tiền hết á, thấy đâu cũng muốn có chuyện này chuyện kia để làm, mà dĩ nhiên là vì phước tôi không có, cho nên ít có chuyện gì làm được. Cũng là một cái cái khó nữa, cũng gọi là một cái khó, bản thân tôi cũng gọi đó là một cái khó. Nhiều khi muốn giúp người này người kia, rồi nhiều khi muốn làm những cái việc từ thiện lớn mình nghĩ ra thấy nó quan trọng ghê vậy đó, thấy nó cần thiết cho cuộc đời ghê, nhưng mà rồi cũng chịu thua, ngồi cười không làm gì được hết. Mà kêu gọi thì mình lại cũng không có phước để mà kêu gọi ai nghe nữa, đó.

[16:14]Nên kêu mà người ta nghe mình là cũng là có cái phước nha. Ở đây thấy có mấy người dưới này nè, hễ rủ làm cái kêu cái sao nhiều người nghe, là tôi thấy mấy người đó có phước hơn tôi đó. Thế còn giờ tôi rủ không ai nghe hết trơn, nhiều khi rủ cái người ta còn phiền người ta cự nự mình nữa, nên nghĩ chắc đời trước á mình cũng làm sao, cũng cà chớn làm sao không biết. Ở đây có một số người cũng hay làm việc từ thiện, mỗi khi muốn làm cái hay rủ, mà lại có người khác nghe mình, góp tiền góp bạc để đi làm, cũng là một cái rất là quý. Chớ mình muốn làm mà không có phước không làm được, mà không làm được nhưng mà không được thối tâm, không được thối tâm.

[16:54]Cái muốn làm đó không bao giờ được xóa bỏ, đây là cái chúng ta phải để ý, cái muốn làm không được xóa bỏ. Ví dụ thế này, ví dụ như là mình thấy trong làng đó trẻ em đi học xa, cái mình muốn cất một cái lớp học cho mấy em nhỏ nhỏ thôi, lớp một lớp hai tụi nó còn nhỏ đi xa không được, mình muốn cất cái lớp học như vậy chừng hai phòng học. Nhưng mà đâu có tiền đâu mà làm. Rồi cứ không có tiền rồi mình sao? Đành phải không làm phải không? Đành phải không làm rồi từ từ bỏ cái ý nghĩ đó luôn, đó là một điều sai đối với Phật tử, làm mất cái tinh tấn ba-la-mật này. Không làm được nhưng mà vẫn nuôi ý nghĩ đó.

[17:40]Nuôi ý nghĩ đó rồi làm gì nữa? Nuôi thêm, ai nói đúng? Hay. Vẫn nuôi cái ước muốn đó và nuôi thêm một con heo.

[17:53]Không phải con heo thịt đâu, mà heo ống. Đó, nghĩa là vẫn phải mình có ý nghĩ tốt rồi, phải nuôi dưỡng và dành dụm gì đó. Có thể là mình dành dụm cả hai ba chục năm không biết đủ tiền chưa nữa, nhưng mà nhiều khi mình dành dụm chừng ba năm thôi, tự nhiên cái ý nghĩ mình nó chiêu tập, nó chiêu cảm những cái ý nghĩ mà thiện giống mình nó kéo lại. Mà cái gọi là chiêu cảm này là do đâu? Nó không phải do cái tư tưởng của mình đâu, mà do chính ở trên chư thiên. Cái ước muốn thiện của một con người nó nó làm động đến trời đất. Chư thiên ở trên trời đọc thấy tâm của mình và các ngài chiêu cảm dần dần,

[18:34]chiêu cảm dần dần những cái người mà có lòng thiện sẽ đến với mình. Chứ mình định là mình để dành tiền 30 năm mới đủ xây hai cái lớp học, nhưng mà vừa được một hai năm cái khiến tự nhiên có nhiều người gặp mình, mình nói ra cái đồng lòng góp góp góp cái xây được liền. Nên cái quan trọng là mình không có được bỏ cái ý nghĩ đó, mà quyết tâm bắt tay làm, làm từng chút từng chút một.

[18:59]Đây cũng là một cái khó mà phải nỗ lực, gọi là tinh tấn đó, tinh tấn. Rồi

[19:08]một cái khó nữa là bây giờ thôi mình có vị tha rồi đây, rồi bây giờ mình có phước có tiền rồi đây, bắt đầu xuất hiện cái khó thứ ba là ác nghiệp quá khứ ngăn trở. Thí dụ như mình muốn đem tiền này mình đến cất cái chùa, à mình thấy có mấy cái vị thầy đó tu hành tốt quá, à mà chưa có chùa để ở, cái mình muốn cho vị đó có ngôi chùa, rồi cho dân ở trong làng tới lui nương tựa. Ý nghĩa tốt mà mình có tiền luôn, tâm vị tha có luôn, có tiền luôn, nhưng mà vừa chuẩn bị làm cái là mình bị xe tông gãy chân.

[19:50]Nên nhà không ai chịu cho trích tiền ra cúng chùa nữa, phải giữ tiền đó để lo cho mình trước. Nó cũng là một cái khó, cũng là một cái khó. Nhưng mà những cái ác nghiệp bất ngờ nó ngăn trở mình lại làm cho mình không làm được, mà nguyên nhân tại sao mình có ý nghĩ tốt mà lại bị cản trở? Nguyên nhân nó sâu xa lắm. Thường á, khi mình có ý nghĩ tốt á đa phần mình đều được chư Phật, chư thiên ủng hộ để làm cho được. Còn trường hợp mình có ý nghĩ tốt mà vẫn không làm được là vì ác nghiệp quá khứ quá nặng. Ác nghiệp quá khứ quá nặng mà nó cản việc thiện mình thì thường là nó có do hai cái nhân, do hai cái nhân.

[20:32]Một á là một cái nhân là mình

[20:37]hại ai đó, mình chỉ hại ai đơn thuần nên bây giờ mình bị hại lại. Cái nhân thứ hai nữa là mình đã từng cản ai làm việc thiện, đó, cản ai ví dụ ngày xưa trong một kiếp nào đó có một người thân của mình muốn đem tiền để giúp cái gì đó, mình cứ cản mình nói ra nói vào mình cản không cho làm. Nên hai cái nhân đó bây giờ nó hợp lại thành một cái quả đúng lúc là khiến mình bị hại, mình bị xé bông nên không làm được cái việc thiện mà mình mong muốn. Nên có những cái nguyên nhân nó sâu xa. Ví dụ như mình thấy cái chuyện mà gia đình có Phật tử mình hay gặp thế này, là có những người Phật tử muốn đi chùa mà bị người thân ngăn

[21:19]cản, như có những người vợ đi chùa thì chồng không cho, hoặc có những người chồng muốn đi chùa thì vợ không cho, cản trở. Cái lý do, cái nguyên nhân đó cũng được tìm thấy rất là sâu trong quá khứ là vào một thời xưa xưa nào đó lúc mình chưa biết đạo, mình cũng đã từng cản trở ai đó. Nó như vậy. Và từ ba cái nguyên nhân đó thì chúng ta thấy là nếu mà không nỗ lực thì chúng ta gặp rất nhiều khó khăn trong cái việc làm thiện, chứ không phải là nói là à tôi có tâm thiện, tôi muốn làm thiện là làm được đâu, không phải dễ đâu. Nội cái chiến đấu với cái vị kỷ chính mình đã vất vả lắm rồi. Bây giờ mình có được 1 triệu đồng đây

[22:08]cái người kia họ cần, mình thấy họ trong cảnh khổ cần 100.000. Mình thấy 100.000 này mình phải đi làm cũng phải mấy ngày mới có, cực ghê, mấy ngày làm cực ghê, giờ móc 100.000 cho hỏng đành. Đó, nó như vậy đó. Mọi người bị đụng tới cái vị kỷ của mình rất là khó, chứ không phải dễ. Mà chính cái mà mồ hôi nước mắt mình đem ra giúp người ta, phước nó tăng lên rất là lớn. Như có một lần tôi cũng có giải thích cho quý Phật tử, hôm đó ai lên núi hỏi cái gì đó, rồi vô tình tôi kể nói về cái quả báo do một cái việc thiện làm nên á thì nó là một cái công thức, nó là một công thức toán học. Nó có hai cái con tham số nhân với nhau.

[22:52]Cái số thứ nhất á là cái lợi ích mà mình đem đến cho người khác. Cái thứ hai là cái nỗ lực của mình để đem đến cái lợi ích đó. Ví dụ có hai người cùng đem 100.000 cho vào trong một cái cái cơ quan từ thiện gì đó, ví dụ như cho vào cái làng mồ côi, hai người giống hệt nhau cùng đem 100.000, thì như vậy trong cái công thức mà để tạo thành quả báo của hai người đó, con số đầu giống nhau là cùng có 100.000 đem cho người kia, giống nhau. Nhưng một người rất là giàu, 100.000 đối với họ không nghĩa lý gì hết, còn một người muốn có 100.000 họ phải lao động 3 ngày mới có được. Thì trong hai người này cái con số thứ hai đó nó khác,

[23:42]tức là cái hệ số nỗ lực của họ chỉ cần 0,5 thôi, hay là 1 hay 2, còn cái người thứ hai cái hệ số nỗ lực của họ nó tới 5 lần, 7 lần, 10 lần. Do cái hệ số đó nó nhân với cái lợi ích mà họ đem đến cho người khác nên về sau quả báo họ lớn hơn cái người người giàu mà bố thí. Nó như vậy đó. Cho nên nỗ lực nó đem đến cái phước báu lớn. Thì chúng ta nói nỗ lực nãy giờ là nói cái nỗ lực tinh tấn của một người phàm phu, còn của các vị Bồ Tát thì mình không lường nổi nữa, lát mình từ từ bàn. Tới Bồ Tát mà được gọi là đã ra cái tinh tấn Ba-la-mật thì mình không tưởng tượng nổi, mình không tưởng tượng nổi.

[24:30]Chúng ta thấy có những cái chúng ta muốn làm điều thiện mà không có thuận tiện. Như đơn giản nhất bây giờ mình muốn bố thí thật nhiều mà nghèo.

[24:43]Như tôi có biết cái gia đình nọ vậy, có một người con trong gia đình cũng hiểu đạo, tánh tình tốt lắm, rồi hiểu đạo nên muốn làm việc nhiều việc thiện lắm, trong lòng cứ mơ ước. Mơ ước phải mình có tiền cái mình giúp chùa đó, hay mình có tiền cái mình cho cái bà đằng sau, cái bà nghèo. Trong lòng tính đủ thứ hết nhưng mà không bao giờ có tiền, không bao giờ có tiền. Quá nghèo, làm công nhân rồi lại thất nghiệp, rồi cũng chưa tìm được việc làm nên mỗi lần gặp tôi cứ tâm sự, "Thầy, con ước ao, con hay mua vé số con ước ao con trúng cái con làm được hết cái việc thiện mà con dự định như vậy." Nghe nói mình cũng rất là thương cái lòng

[25:17]chí thành mà nói, chân thành lắm kìa, mà cái con người đó tôi tin chắc là hễ trúng số là làm việc liền. Vì nhìn cái thái độ họ nói mình biết họ thành tâm lắm, nhưng mà đến ngày hôm nay thì vẫn chưa hề trúng được một đồng số nào, vẫn tiếp tục mà đi làm công nhân. Rồi vậy đó, làm công nhân vậy đó, tiền lương rất thấp mà vẫn lâu lâu vẫn trích ra để mà làm phước. Dĩ nhiên là làm rất là ít, nhưng mà những điều đó rất là quý, rất là quý. Rồi ví dụ như bây giờ mình thấy cuộc đời này kém đạo đức, cái mình muốn đi rao giảng đạo đức cho mọi người nghe. Nhưng mà không biết thuyết pháp, khổ vậy đó, không biết nói nói cái gì, ví dụ tôi muốn đi thuyết pháp mà không biết nói cái gì.

[26:03]Mặc dầu thấy cuộc đời nó đầy đau khổ, người ta cứ hơn thua, giành giật, thế là xâu xé nhau, mình thấy mình đau lòng quá, mong sao cho cuộc đời này nó đạo đức. Thấy cái người mà đi làm cán bộ thì lại tham nhũng, còn cái người mà thấp thấp mà không quyền chức thì cũng ích kỷ lo cho mình, rồi những trẻ em thì nó đang bị lôi vào cái con đường hư hỏng, vân vân. Những cái đó mình thấy đau lòng, muốn đi kêu gọi mọi người sống cuộc đời đạo đức mà không biết nói gì hết, gặp người ta cứ làm thinh nói không được. Nó cũng là một cái trở ngại. Như bản thân tôi cũng vậy, thì tôi cũng may mắn là cũng nói được

[26:41]năm ba chữ, nhưng mà vẫn cảm thấy mình chưa đủ lời để nói hết. Vì thấy cuộc đời này cái đạo đức vẫn còn thấp quá. Như hôm rồi tôi nói chuyện với một anh công an, anh công an anh mới nói thì tôi mới hỏi về việc này việc kia trong cái nhiệm vụ của anh, anh mới kể về những cái cái tội lỗi của con người trong xã hội. Anh kể là giới nào cũng bị hết trơn. Nói như con làm trong cái nghề này rồi biết đủ thứ chuyện trên cuộc đời. Nghĩa là những người mà phạm tội đủ thứ hạng hết, bất cứ hạng nào kể cả thầy tu cũng bị luôn. Thấp nghĩa là giáo sư, bác sĩ cỡ nào cũng có phạm tội. Cho nên giờ con nghĩ thôi ở đâu cũng vậy nên sống bình thường.

[27:24]Anh có kể câu chuyện này mà anh kể câu chuyện này tôi cảm thấy lo, anh nói: "Một lần đó con đi vào một cái xóm đó, cái có công chuyện, khi đi ra đó thì ngay cái đầu chiếc xe mình có đứa bé khoảng bốn tuổi nó ngồi ở đầu chiếc xe thì con mới nói: "Mảnh này cũng hiền." Nó nói: "Em em xích ra chút cho anh dắt xe ra." Nó trợn mắt lên: "Dám cán không?"" Bắt đầu tôi nghe câu chuyện đó tôi đau lòng vì mới bề lớn thôi mà nó đã như vậy rồi thì lớn lên không biết nó làm tới cái trùm xã hội đen cỡ nào. Và cứ nghe những câu chuyện như vậy hoặc là đọc báo thấy chuyện này chuyện kia càng thôi thúc trong lòng tôi

[28:04]một cái biết phải làm cái gì để làm sao cho cái xã hội này được đạo đức hơn. Mà tôi nghĩ là chắc quý Phật tử cũng đồng cái ý nghĩ như tôi, phải không? Như quý cô là không nói rồi, người xuất gia thì thiết tha với điều đó, rồi những Phật tử ngồi phía dưới đây chắc là cũng nặng lòng đối với cái nền đạo đức của xã hội. Có một lần có một nhóm sinh viên lên thăm tôi thì hôm đó tôi mới nói chuyện với đề tài là Tuổi trẻ với tương lai của xã hội. Thì hôm đó tôi nói rằng cái cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay của các nước Á Châu thì tôi cũng đơn giản tôi kết luận vì cái lối sống thiếu đạo đức. Người ta cứ ăn xổi ở thì, chưa giàu thật sự mà đã sống

[28:54]phung phí, vân vân, sa đọa, trác táng, nên bao nhiêu năm họ hưởng vừa đủ thì khủng hoảng phải xảy tới. Và tôi tin rằng lúc đó tôi nói với mấy sinh viên, nói là thầy tin rằng cuộc khủng hoảng không dễ giải quyết. Vì sao? Vì mình nhìn vào cái cuộc sống của những xã hội đó chưa thay đổi, là các nhà chính trị còn mải mê đi tìm các chính sách. Họ cứ à phải thay ra biện pháp tài chánh này, ra chính sách kinh tế nọ để mà cứu chữa cái cuộc khủng hoảng. Cái đó chỉ là cái ngọn, không phải là cái gốc. Cái gốc nằm nơi cái đạo đức của từng con người.

[29:35]Cái đó là cái quan trọng nên chúng ta thấy cái đạo đức nó quan trọng trong cuộc sống tràn lan hết. Nên tôi nói điều này là mong rằng quý phật tử cùng với quý thầy quý cô thiết tha một cái lý tưởng là đem đạo đức đến cho cái trần gian này. Cái mà việc mà đem đạo đức đến cho cuộc đời, đừng nghĩ đó là chỉ là công việc của thầy giáo, của quý thầy quý cô, mà từng người chúng ta mình hễ đã lỡ lỡ dại làm đệ tử Phật thì mình phải tự nhận lấy cái trách nhiệm đó. Cái trách nhiệm là mình sống một đời đạo đức và đem đạo đức đến cho cho người khác. Phải cố gắng điều đó. Mà muốn như vậy thì mình phải có cái ước muốn,

[30:26]từ cái ước muốn rồi từ từ nó thành tựu. Ví dụ như đầu tiên thì mình đưa băng cho người ta nghe, đưa sách cho người ta đọc, một thời gian bắt đầu mình nói được. Mới đầu mình không biết thuyết pháp, mình nói không ra, nói không ra câu nào, nói thì lắp ba lắp bắp, nhưng mình cứ đưa băng cho người ta nghe, mình nói không được mình nhờ quý thầy nói. Lựa cuốn băng nào của thầy nào hay đó, thầy này thầy kia mình lựa hết cái mình cho người ta nghe. Rồi cái mình thấy sách nào hay cái mình kiếm mình đưa người ta đọc. Vậy đó, từ từ vài năm sau bắt đầu mình nói được những bài pháp ngắn ngắn ngắn ngắn dần dần.

[30:58]Cái nhân quả nó vậy, miễn lòng mình có cái chân thành, chân thành là muốn cho người ta tốt chứ không phải nói để khoe cái hay của mình. Mình nói khoe cái hay của mình người ta ghét, khen thì khen lắm mà ghét thì ghét. Như tôi có người đệ tử cũng vậy, cũng hay thích nói pháp thì cái thích nói đó cũng có ý là cũng muốn khuyên người khác tu hành, nhưng vì còn lẫn một chút cái tâm là muốn chứng tỏ mình hay. Lẫn chút tâm, lọt vô chút xíu thôi mà nói ở đâu người ta ghét ở đó, không ai thèm tới hết. Rồi nó nó tạo ra cái quả báo, cho nên mình nói là chỉ vì thực sự là muốn cho người khác tốt chứ không phải để chứng tỏ mình hay hay mình có danh có tiếng gì.

[31:46]Rồi ví dụ như là mình muốn chữa bệnh cho người khác, có nhiều người cũng vậy, thấy thế gian này bệnh mà không có nhìn cái nhân quả là do người ta tạo nghiệp mà hay nhìn cái ngang đó thôi, rồi thích à nữa làm bác sĩ chữa bệnh, thì đó cũng là cái ước muốn tốt đó, nó không có tới cái gốc nhưng mà cũng tạm thời coi như đó là việc thiện. Chứ cái gốc thực sự vẫn là đạo đức, quý phật tử nhớ điều đó. Có nhiều người tốt muốn học làm bác sĩ để chữa bệnh cho người đời, làm việc từ thiện. Cái tâm nó rất là tốt nhưng mà chưa tới cái gốc. Cái gốc là làm sao cho người ta có đạo đức, người ta tin nhân quả thì người ta tránh nghiệp,

[32:28]tăng phước, nó sẽ từ từ nó bớt bệnh chứ không phải là mình chữa trên ngọn. Tuy nhiên, trong cuộc sống này, trong lúc cần thiết trước mắt thì cái y khoa cũng rất là cần thiết và nhiều người cũng đã mong mỏi như vậy, mong rằng mình chữa được bệnh, xoa dịu bớt phần nào cái đau khổ của cuộc đời, ý nghĩ đó rất là tốt. Nhưng mà thi đại học y khoa không đậu, khổ vậy. Vì học dở nên thi vô không đậu, thôi chịu thua. Nó ước muốn tốt mà cái phước không đủ. Phước không đủ nằm ở cái chỗ cái trí tuệ mình nó không có sắc, nó những là cái phước còn thiếu nên khiến như vậy. Nhưng mà đừng có buông, không buông cái ước muốn của mình.

[33:14]Khi đã thấy ước muốn đó là một lẽ đúng rồi thì không có buông bỏ, cứ nuôi dưỡng. Rồi biết đâu lại bắt đầu bằng một cái thấp hơn, bằng cái y tá hay bằng cái y sĩ, hay làm luôn thầy thuốc đông y cũng được, mà tận tình nghiên cứu, chữa trị, thương yêu con người như vậy, rồi phước mình tăng dần tăng dần lên. Qua đời sau mình tự nhiên mình lại làm một thầy thuốc rất là giỏi. Đó, rồi cũng làm được cái ước muốn của mình, hễ một cái ước muốn luôn luôn nó sẽ trở thành sự thật.

[33:48]Còn có những người như thế này, họ giàu có và họ bố thí không tiếc,

[33:55]thì cái người đó là như thế nào, nói trên nhân quả là như thế nào?

[34:01]Thì người này đời trước đã từng bố thí và phát nguyện rồi, cũng nhiều kiếp làm việc này. Cho nên tánh tình họ rộng rãi lắm, sẵn sàng cúng dường, bố thí rộng rãi và có phước. Nghĩa là những việc mà đời trước họ đã từng bố thí cúng dường, đời này họ đang hưởng. Họ hưởng nhưng mà cái khuynh hướng của đời trước vẫn còn, nên đời này lại tiếp tục bố thí cúng dường rất là rộng rãi. Thì cái người đó cái nhân và quả nó giống nhau và nó đang cùng có mặt luôn, nó cùng có mặt. Mấy cái người đó kỳ lắm, quăng tiền ra tiền chạy vô, quăng tiền ra tiền chạy vô. Hôm trước có lần mấy phật tử có nói vậy đó, họ bố thí ra ngoài năm triệu,

[34:40]ít bữa sau nó chạy vô mười triệu, thấy lẹ như chớp vậy. Sao kỳ quá, cứ bố thí nữa thì nó lại chạy vô nữa. Thì cái này là do cái phước nó thuần thục, cái phước đời trước nó lấp đầy những cái nghiệp bỏn xẻn ích kỷ nó mất, cho nên họ họ làm phước cái quả báo tới, làm phước cái nó tới liền. Còn như chúng ta, mình làm không thấy quả báo nó tới là do vì đâu? Là vì mình có một cái lỗ hổng của cái ích kỷ, bỏn xẻn đời kiếp trước nó chưa được lấp đầy nên mình đổ bao nhiêu vô đó nó cũng chưa đầy, nó mất tiêu dưới cái hố vậy đó. Như tháng này mình bố thí năm trăm, tháng sau mình bố thí một triệu, tháng tới mình bố thí hai trăm, tháng nọ mình bố thí bao gạo,

[35:19]mình bố thí quần áo, mình làm ba năm rồi mà không thấy gì may mắn tới mình hết trơn á. Vẫn cực khổ, vẫn cày vẫn cuốc vẫn làm là vì sao? Là vì đời trước mình còn nguyên một cái hố của cái sự bỏn xẻn mà mấy thời gian vừa qua mình bỏ xuống đó nhiều cái nhưng mà nó chưa đầy. Nó chưa đầy cho nên chưa thấy gì hết, tới chừng nó đầy, nó đầy ngang mặt thì mình làm cái gì là thấy quả báo liền, làm cái gì thấy quả báo liền. Mà những người mà bố thí thuần thục như vậy, ví dụ như họ không có tiền, có những người bố thí là bố thí cho hết á, không bao giờ giữ lại cái gì cho mình. Có tiền là bố thí không giữ lại.

[36:00]Như tôi biết một với bà đó vậy, bà phật tử. Cái tánh bà kỳ lạ. Hễ bà có tiền túi là tính tiền cho người ta mà không bao giờ có nhiều. Thì con cháu cho thôi, khi cho năm trăm ngàn, khi cho một triệu, khi cho hai triệu. Bà đời trước chắc cũng bố thí nên có tiền xài hoài, mà hễ tiền lọt vô túi rồi là không bao giờ để được một tuần. Bỏ lọt vô túi rồi bắt đầu kiếm người để đưa, cứ vậy. Rồi cả đời không bao giờ hết tiền mà trong ý nghĩ khởi muốn cái gì là chuyện nó tới liền, hễ mình cảm thấy cần thiết cái gì là ít bữa có tiền chạy tới liền. Còn không cần thì thôi, không cần thì cứ người này cho rồi tà tà tà tà đem cho người khác, mà hễ cần cái gì mà cần thiết

[36:44]thật sự bức xúc cho mình là tiền chạy tới liền. Nên đó là cái người mà họ bố thí thuần thục rồi, bố thí thuần thục rồi thì được như vậy. Nên ở đây quý phật tử cố gắng mình bố thí thuần thục như vậy, làm thử ba năm đi rồi thấy kết quả. Ba năm, ba năm đó mình lấp hết những cái hố bỏn xẻn từ kiếp trước của mình. Bắt đầu mình thấy cái kết quả nó tới vi diệu lắm. Bây giờ nói thì quý phật tử nhiều khi còn ngờ ngợ không tin. Quý phật tử làm đủ ba năm rồi thấy, hễ việc gì mình muốn nó tới nó tới, nó vi diệu. Nhưng mà buổi đầu cái gì nó cũng khó, vạn sự khởi đầu nan. Đầu tiên á mình muốn tạo phước thì mình gặp ba bốn

[37:28]cái khó như nãy mình vừa nói, nhưng phải cố gắng. Quý phật tử có xem cái truyện mà Thất Chân Nhân Quả chưa? Chắc cũng có người xem người chưa. Cái truyện này thì thường bây giờ thì người ta cho là chuyện bịa đặt, chuyện không có thật, chuyện có vẻ thần thoại, không có thật. Thì truyện về đạo Tiên chứ không phải đạo Phật. Thì vô tình một dịp kỳ đó ai cho tôi cuốn đó tôi đọc. Tôi đọc thì tôi vô cùng ngạc nhiên vì tôi thấy nó nói rất đúng chân lý, rất đúng, kể cả phương pháp tu tập thiền định nè, kể cả nhân quả trong cuộc sống nè, không hề có điều gì sai đối với đạo Phật hết, mặc dù họ đang nói chuyện đạo Tiên.

[38:12]Và tôi ngạc nhiên, tôi không hiểu, tôi nói sao chuyện như vậy mà lại là chuyện bịa đặt, vì quá hợp lý. Không hiểu làm sao đó. Cho nên đến bây giờ thì tôi cũng không biết làm sao, thôi chuyện mà để phán xét chuyện sai chuyện đúng thì thôi để nhà sử học phán xét cái chuyện đó là thật hay không thật, nhưng mà trên cái lý là tôi ngạc nhiên quá đúng. Kể cả những công phu về tu tập thiền định cũng rất đúng, về nhân quả trong cuộc sống. Như có cái chuyện như thế này: Có một lần đó một vị trong Thất Chân Nhân Quả vì lâu quá rồi tôi quên tên, cái vị này cái mới gặp một cái ông đó ổng cũng tu tiên rồi cái tranh hơn thua với nhau.

[38:51]Tranh hơn thua rồi họ thách nhau ngồi thiền coi ai ngồi lâu. Thì cái vị mà trong Thất Chân Nhân Quả cũng ngồi, hai bên bắt chân kiết già ngồi. Thì cái ông bên Thất Chân Nhân Quả ổng ngồi luôn tới sáng mới xả, còn ông kia suốt đêm là lâu lâu phải xả chân ra chạy ra đi tiểu, chạy vô ngồi, chạy ra uống nước, chạy vô ngồi. Mà cái câu nói như thế này, cái câu nói cái câu mà cái ông tiên trong Thất Chân Nhân Quả ổng nói là: "Là tôi nhờ trên hư không gia hộ cho nên ngồi được như vậy, chứ mấy ngày trước cũng không có ngồi lâu như vậy. Nhưng hôm nay không biết làm sao được hư không gia hộ." Vì họ đạo Tiên đó nên họ không có dùng cái chữ là tam bảo gì,

[39:31]nhưng nhờ hư không gia hộ nên hôm nay được ngồi lâu như vậy. Kể cả câu nói đó cũng rất đúng Phật pháp luôn. Làm được cái điều gì hay không nghĩ đó là mình, mà vẫn tin sâu, biết chắc là vẫn có cái sự gia hộ âm thầm của mười phương hiền thánh mà ổng gọi là chữ hư không á, cái gì không thấy cứ trên cao. Rất đúng. Thì trong cái Thất Chân Nhân Quả có cái chuyện về ông Khưu Trường Xuân, cái tên Khưu Trường Xuân chắc nhiều vị cũng nghe ha. Ông là người tu mà vất vả, bị thầy mình là Vương Trùng Dương la lên la xuống vì đủ thứ chuyện hết. Rồi khi ông biết được cái nghiệp khổ của mình như vậy nên ông phát tâm làm một chuyện Làm phước.

[40:13]Mà ông cũng thuộc loại là cái con người mà muốn làm phước mà không có gì để làm đó, thì chỉ còn có một chút sức lực. Có một cái con sông, con sông đó nó cạn thôi chứ nó không có sâu lắm. Nhưng mà mỗi lần đi qua như vậy người ta cũng rất là vất vả. Vào cái thời đó, thuyền bè nó cũng ít, thường người ta phải xắn lên ta lội, mà nhiều khi nước nó ngang tới ngực vầy nè. Mà người ta đi qua bển mà không lẽ ướt đồ làm sao mà đi ăn đi nói công chuyện. Có nhiều người phải lén rút vô bụi cởi đồ ra hết, cái đi qua, qua tới nơi rồi mới đem lên mặc đồ lại rồi đi công việc tiếp. Nên thấy mình mẩy khô khan chứ sự thực là nãy giờ mới cởi đồ ra hết.

[40:52]Thì ông Khưu Trường Xuân ổng mới phát cái tâm là ổng làm cái bè ổng kéo người ta qua lại, tại vì nước nó cạn, kéo kéo qua lại. Rồi có những người già ổng cõng qua luôn, cõng trên vai ổng ngồi ổng lội lội ổng bì bõm bì bõm đi qua như vậy. Nên là ổng làm luôn biết mấy năm. Vậy mà từ từ ổng phát huệ. Mà trong truyện nói rằng sau này ổng được vua tin yêu thờ làm thầy. Thì câu chuyện ở lịch sử mình không biết có hay không, nhưng mà nói rằng cái phước của một người vậy đó, từ cái không có gì để làm phước mà vẫn ráng làm, ráng làm nhiều năm kiên nhẫn như vậy, về sau được cái phước vô cùng lớn, vô cùng lớn.

[41:32]Nhưng vì ông Khưu Trường Xuân ổng không ổng còn có sức khỏe để làm việc đó. Chứ như tôi bây giờ muốn vác người ta qua sông cũng vác không nổi, tức là tôi cái phước ban đầu nó còn tệ hơn ổng nữa. Không tiền mà cũng không có sức, ổng còn làm được. Thì cái câu chuyện của ông thì không biết là thực hư thế nào, nhưng mà vẫn cho chúng ta một cái tấm gương là chúng ta phải quyết tâm làm phước, dù mình không có gì. Không có gì, vẫn cứ bắt đầu bằng cái gì đó rất ít ỏi mà trong tầm tay mình có được để giúp cho người khác. Thì ví dụ mình không có tiền thì vẫn làm cái gì thuộc về sức lực, sức lực. Sức lực bây giờ dĩ nhiên là không có sông sông để cho

[42:14]mình khiêng người ta qua lại đâu, phải không à? Bây giờ thì cũng ví dụ một xe lôi để mà ngồi xe lôi mình đẩy người ta đi tới đi lui đi chùa rồi ai đi chùa lên chất lên tôi kéo lại cũng không có đâu, nói. Thì bây giờ ví dụ mình thấy a mình mượn chạy vô trong ni sư nè, thấy có băng nào hay đó mình kêu mua chịu, mua chịu để về nghe thử, chứ về mình thấy ai đó mình đưa người ta nghe. Người ta nghe xong cái mình lấy mình đem qua mình trả nói băng này dở quá, trả lại cái mình lấy băng khác về nghe thử. Cái mình đưa mình cho người khác nghe, họ nghe cái họ hiểu họ thích quá cái mình lấy lại cái mình trả ni sư mình nói:

[42:46]"Băng hay dở quá", mình lấy băng khác. Như vậy mình không có tốn tiền chỉ tốn sức thôi mà vẫn giúp cho người khác nghe được. Chỉ có ni sư là băng nó hư từ từ không biết tại sao. Ví dụ vậy. Nghĩa là mình bây giờ mình dùng không có sức không có tiền mình dùng mưu. Ví dụ vậy. Mai mốt mà ai vô làm vậy là ni sư biết mắng liền đó. Ví dụ vậy. Rất là ờ nghĩa là mình bắt đầu bằng cái rất là ít của mình. Như trong báo vừa rồi có cái câu chuyện là có cái người đó người bạn cõng bạn mình đi học bao nhiêu năm trời. Không biết báo gì ha? Như báo Tuổi Trẻ. Báo Tuổi Trẻ thì cũng quên tên mất rồi, nhưng mà thấy người bạn thì bị què,

[43:30]chụp trong cái hình thấy người kia bị què, cơ thể không phát triển, nhỏ thó. Cái người bạn bao nhiêu năm mỗi lần đi là cõng. Dĩ nhiên giữa hai người này cũng có cái nhân duyên với nhau, cũng có duyên nợ với nhau. Nhưng mà cứ nhìn trong hiện tại mình thấy một người mà làm được công việc đó cũng quá vĩ đại. Mình dùng cái chữ vĩ đại cũng được đó vì người đó hơn mình nhiều lắm. Mình bây giờ mình có thể nói đạo vanh vách à. Chứ bây giờ mà kêu cõng ai 3 năm để mà làm việc gì mình làm không nổi, thế nào cũng làm biếng à. Thế nào cũng cõng được 3 bữa khoe ha, "Tôi cõng" mình khoe rần rần làng rần xóm hết.

[44:07]Tới bữa thứ tư: "Nay mỏi lưng quá, chân mỏi quá. Thôi mày nghỉ học bữa đi". Thấy chưa? Nên cái đó là cái không có nỗ lực, không có tinh tấn. Mà mình đây là mình mới nói chữ tinh tấn thôi chứ mình chưa nói tới cái tinh tấn ba la mật. Tinh tấn ba la mật của Bồ tát khủng khiếp, không nói được. Rồi có những người mà họ trong tổ chức bảo vệ môi trường á như là bảo vệ động vật hoang dã nè, bảo vệ rừng, tổ chức Greenpeace á. Nhưng người ta làm không có công, có lương gì hết á, mà họ kiên trì lắm, họ đấu tranh dữ dội, kêu gọi, vận động đủ thứ chuyện hết. Thì những người đó đấy cũng là những tấm gương tinh tấn đáng cho chúng ta noi theo.

[44:48]Như có một số người mà họ vận động chống mìn sát thương á. Trên thế giới vì chiến tranh cứ gài đầy dưới đất người ta đi người ta giẫm hoặc người ta chết hoặc người ta gãy chân, nó thành gánh nặng cho gia đình và cho xã hội, thì thế giới họ đang vận động điều đó. Nhiều người vậy họ làm việc không công, làm những tổ chức rất là lớn. Nên mình thấy coi vậy chứ người Việt Nam mình cái cái tâm hồn còn nhỏ bé lắm, chưa có những tổ chức tự việc nào mà mình gây ảnh hưởng lớn được cho thế giới. Mình làm việc cũng lặt vặt. Bên nước ngoài họ có điều kiện, họ có phước, rồi cái tâm của họ cũng lớn nữa, nên nhiều người đã làm được những việc rất là tốt.

[45:26]Đại khái đó là cái nỗ lực mà làm những thiện pháp. Nhưng mà cái ý nghĩa thật sự của cái tinh tấn ba la mật, cái chú ý của nó là vào trong việc tu tập thiền định, tức là làm sao mà nhiếp và miên tâm, đó mới là đúng tinh tấn. Tinh tấn đúng nghĩa. Trong cái Bát Chánh Đạo thì chánh tinh tấn là cái mà tinh tấn nhiếp tâm. Mà tại sao cái chữ tinh tấn lại thường dùng cho cái chữ nhiếp tâm? Cái việc mà cố gắng để làm việc thiện hồi nãy mình nói đó, thường Đức Phật xếp vào gọi là Tứ Chánh Cần. Cái cần là siêng năng, siêng năng để làm những việc thiện. Nên cái nỗ lực dù là chúng ta nỗ lực rất nhiều, Phật mới dùng chữ cần thôi, cần tức là siêng năng.

[46:15]Còn mà dùng cái chữ tinh tấn là dùng cho cái việc nhiếp tâm. Tại sao vậy?

[46:24]Bây giờ ví dụ thế này đi: cái việc thiện á, bây giờ mình nói có cái con đường đó nó hố nó quá sâu đi, cái hố nó quá sâu, người ta qua lại khó khăn, thì mình ráng sức mình mình cứ khiêng bên kia cái đất vô mình gánh từng gánh đất đắp lại cái hố đó, thì làm 1 tháng không được, 2 tháng, 2 tháng không được thì năm cũng được rồi cũng lấp đầy cái hố đó. Cái cố gắng vậy thấy nó dễ. Còn cái cố gắng nhiếp tâm á nó mơ mơ hồ hồ, tâm mình mình thấy nắm ở đây cái nó vụt ra đằng sau rồi, không nắm được. Cái cố gắng giống hệt nhưng mà khó hơn nhiều vì tâm quá trừu tượng, khó nắm bắt được. Đó, nên Phật dùng cái chữ tinh tấn là vậy.

[47:05]Cái chữ tinh nó có nghĩa là tinh xảo, tinh tế, khó làm, không phải dễ. Tấn là ráng tới, ráng nỗ lực đi tới. Mà cái ráng đó, cái ráng trong cái tinh tế, trừu tượng, chứ nó không phải là cái ráng mà dễ làm, dễ thấy. Nên chữ tinh tấn thường là dùng cho nhiếp tâm. Mà nói là tinh tấn ba la mật, tức là người này nỗ lực không để gián đoạn trong tâm mình. Đây là điều rất là khó, rất là khó. Rồi chúng ta phân tích từ từ rồi chúng ta sẽ thấy những cái điều mà mình khi tu mình đã làm được hay chưa làm được điều gì. Thường cái bài này giảng cho người xuất gia, nhưng mà cũng có một số cư sĩ cũng có cái nỗ lực thiền

[47:46]định nên những người như vậy thì cố gắng nghe. Bây giờ trước hết là chúng ta phải có một cái pháp môn rồi mình không để mất cái sự dụng công trong cái pháp môn đó. Pháp môn nào cũng tốt hết. Như hôm trước chúng ta nói trong cái bài mà các pháp môn tu hành của đạo Phật á thì các pháp môn nếu mà ví theo cái cây thì các pháp môn là cái hình ảnh gì của cái cây đó?

[48:14]Cành nhánh, cũng còn vài người nhớ bài đó. Cái gốc là gì? Đạo đức và phước.

[48:25]Còn cái gốc sâu nhất thì vẫn là cái lý tưởng giải thoát và lòng tôn kính Phật. Nhưng mà cái bộ rễ là đạo đức và cái thân là phước thì cái đó là gốc rồi. Thì bây giờ coi như là mấy cái đó mình đã tạo xong đi, nghĩa là mình đã có đạo đức, đã có phước, bây giờ bắt đầu bước vào giai đoạn pháp môn thì pháp môn đó tùy duyên mà mình sẽ chọn. Tùy duyên đây là thường là tùy duyên với ông thầy của mình. Nhưng mà khổ nỗi cái này: đa số mỗi ông thầy đều sở trường một cái pháp môn nào đó mà thôi, và khi sở trường rồi á thì luôn luôn bênh vực cái pháp môn của mình quá đáng và chê các pháp môn khác. Đây là một cái nhược điểm còn tồn tại trong đạo Phật. Nhược điểm còn tồn tại.

[49:09]Do đó, đạo Phật nhiều khi bị chia rẽ lẫn nhau do người này tu pháp môn này, người tu pháp môn kia. Nếu mình biết các pháp môn chỉ là cành nhánh, ai tu pháp nào cũng được, miễn có phước có đạo đức thì mình sẽ không chia rẽ. Nhưng bây giờ thôi chuyện đó dẹp qua. Bây giờ nói rằng chúng ta chọn cái pháp môn. Ví dụ có người chọn pháp môn niệm Phật, người chọn pháp môn hơi thở, người chọn trì chú, người chọn môn thoại đầu, người chọn pháp môn tri vọng, người chọn pháp môn quán Bát Nhã. Đó, tùy, tùy cái duyên của mình chọn cái. Nhưng mà sự thực là các pháp môn này đều bổ sung lẫn nhau hết nha. Người nào mà chấp một pháp môn duy nhất

[49:53]thì tôi có cái ý nghĩ là người này khó thành công. Tại vì trong giai đoạn này đó, nhiều khi pháp môn này cần cho mình nhiếp tâm, nhưng qua giai đoạn sau, cái pháp môn khác lại thích hợp cho mình nhiếp tâm tốt hơn. Qua giai đoạn sau nữa, một cái pháp môn khác lại tốt hơn cho mình nữa. Nó là như vậy, đây là một sự thật. Mỗi người thì có cái duyên với pháp môn nào đó mà trong từng người đó mỗi giai đoạn lại có những cái pháp môn khác nhau nữa. Đây là điều rất là lạ, rất là lạ. Như có người họ niệm Phật luôn mấy năm, Thì đối với người này mấy năm niệm Phật, hai chục năm niệm Phật như vậy làm tăng cái căn cơ họ lên.

[50:35]Từ một người căn cơ thấp, khó nhiếp tâm, nhưng mà niệm Phật hai chục năm rồi, căn cơ lên rất cao. Sau đó họ không cần niệm Phật nữa, mà họ nhiếp vào hơi thở một cái vào định sâu liền. Hoặc là người này họ không nhiếp vào hơi thở, mà họ tri vọng, họ theo dõi tâm họ thôi thì tâm không khởi luôn, vào định luôn, có thể là bừng ngộ xong theo đúng Thiền tông luôn. À cho nên cái giai đoạn sau thì họ lại không dùng câu niệm Phật, mà lại dùng cái pháp môn khác nhiếp vào định luôn. Nhưng mà có người giữ tiếp cái niệm Phật đó, đạt luôn được cái niệm Phật tam muội. Vẫn cái câu niệm Phật Nam mô A Di Đà Phật mà tâm vào từng

[51:14]định thứ tư, vào định thứ tư phát luôn thần thông luôn, đạt được giác ngộ, giải thoát hoàn toàn luôn. Nên cái duyên mỗi người không giống nhau, mà có những người từng giai đoạn, như có cái người trong cái giai đoạn đầu phải cho họ tu quán Bát-nhã, vì nhìn vào tâm họ mình thấy họ chấp nhiều quá, họ chấp nhiều quá. Cho nên phải quán để cho họ bớt, xả bớt những cái chấp cuộc đời này cho họ nhẹ nhàng. Rồi sau đó, mà khi họ bớt chấp rồi mà thấy vẫn còn thiếu phước, cho họ niệm Phật. Bắt đầu hết quán Bát-nhã xong, năm sau cho niệm Phật. Niệm Phật được mấy năm, căn cơ tốt rồi, cho họ hơi thở, họ lại nhiếp vào được.

[51:54]Nên nó có sự linh động như vậy. Rồi có cái người mới tu rồi lại không cho pháp môn đó, bắt phải quán từ bi vì thấy cái người này ít có lòng thương người quá, ít có lòng thương người, thấy ai có lỗi công kích dữ quá. Thì mình biết cái người này ít có lòng từ bi, phải cho họ quán từ bi trước. Nên như vậy đó, giống như là mình nói ví dụ mình là một con khỉ đi, mình muốn hưởng được cái cây của Phật pháp mình phải leo từ cành này leo qua cành kia để bổ sung lại hết vậy đó. Giống như vậy đó. Nên không bao giờ được chấp một cái pháp môn nào là duy nhất, là cố định, mà tùy căn cơ. Mà nếu quý phật tử may mắn gặp được một vị thầy mà sáng,

[52:35]vị thầy mà coi như là thông thạo nhiều pháp môn, biết rõ được nhiều pháp môn, ổng dạy ổng kèm mình thì rất là có lợi. Giai đoạn này ổng cho mình tu pháp này, thời gian sau cái ổng kêu mình tu pháp kia, thì mình thấy mình thăng tiến được cái tâm linh của mình. Thì đây là điều may mắn. Còn đa phần là chúng ta hay gặp một vị thầy dạy pháp môn nào đó thôi, hoặc là hai pháp môn, như có người dạy cái tri vọng thì lại thêm cái quán Bát-nhã, hoặc có người dạy hơi thở thì lại dạy thêm cái nào gì đó khác, vậy đó, chứ ít có vị thầy nào nắm hết tất cả mọi pháp môn để mà sử dụng một cách tự tại, khó. Nhưng mà tương lai phải như vậy, tương lai phải như vậy.

[53:19]Chúng ta nói sơ sơ pháp môn, rồi lát chúng ta nói cái miên mật từng giờ từng phút là như thế nào. Trước hết chúng ta phải giữ cái hơi thở bụng để tạo cái âm lực. Bài thiền thứ ba chúng tôi soạn thì lát gửi tặng quý phật tử để xem cho biết cái hơi thở bụng như thế nào, khái niệm như thế nào, về thực hành thử, như vậy.

[53:41]Vì tôi những bài về thiền thì tôi soạn từ từ, để cho bên ngoài cứ tập dần dần dần dần chứ không có soạn gấp được, tập từng chặng. Vì những cái tài liệu đó là dạy ở Long An á, cho tăng sinh thực tập, nên tôi lâu lâu mới soạn một bài, lâu lâu soạn một bài để cho họ tập bài trước cho thật thuần rồi mới nhận được cái bài sau. Đó là cái hơi thở bụng, thì cái này nó là phương pháp thôi. Rồi kế nữa là biết rõ tâm mình để mà thanh lọc tâm. Cái giai đoạn mà thanh lọc tâm thiện ác á, nó cũng cần cái sự tinh tấn, tinh tế đúng không? Nghĩa là mình nghĩ sai mình biết, nghĩ đúng mình biết, cứ theo dõi thường xuyên.

[54:20]Nhưng mà coi vậy chứ cái này nó chưa được dùng cái chữ tinh tấn lắm, vì cái theo dõi mà tâm mình thiện hay ác á, có nhiều lúc mình bỏ nó cũng được. Vì sao? Vì có nhiều lúc bình thường nó cũng không có niệm thiện, niệm ác gì để mình phải phê phán lắm. Ví dụ bây giờ mình đi mình quét nhà, thì lúc mình quét nhà cũng không nghĩ tới chuyện thiện ác gì quá đáng, nên không cần phải theo dõi tâm lắm. Đó là lý do nên cái giai đoạn thanh lọc tâm nó chưa đáng để gọi là tinh tấn là vậy đó, vì công việc coi chứ nó không có nhiều. Chỉ khi nào mình đang quét nhà, chợt mình nghĩ tới một cái việc gì đó, mình giật mình nhìn lại nói:

[54:56]"Cái niệm này là niệm ác, bất thiện, quyết bỏ." thì lúc đó gọi là thanh lọc tâm, mà có một chút nội lực. Vẫn chưa gọi là tinh tấn. Cho đến giai đoạn mà chánh niệm, kiểm soát tâm trong thanh tịnh á, cái đó mới gọi là tinh tấn. Đi vào giai đoạn này chúng ta sẽ gặp những cái khó khăn, vì tâm là cái trừu tượng, mơ hồ, khó nắm bắt. Nên bây giờ mình theo dõi tâm, nó như bóng ma, lẩn lút thấy phía trước chạy ra phía sau, thấy bên phải chạy qua bên trái, mình không biết nó ở đâu để mình giữ lại cho nó yên. Và chúng ta thấy cái người nào mà không có cái lý tưởng giải thoát sâu, thì theo dõi tâm không nổi, mệt lắm.

[55:42]Chạy ra bên ngoài thấy khỏe. Như bây giờ trong cuộc sống này, mình đi tới đi lui, mình đi từng bước, bước bách bộ này, không nhìn gì bên ngoài chỉ theo dõi cái tâm mình thôi. Mà nếu mình là người không có lý tưởng á, lát mình thấy mệt. Thấy làm cực quá. Vì cớ bên hàng xóm mở nhạc lên cái phóng tâm chạy ra theo nghe thấy nó dễ chịu, thấy vậy nó đỡ căng thẳng. Còn tu giải thoát đâu không thấy mệt thấy mồ luôn, chăm chăm cái tâm lát điên cái đầu. Bên kia mở nhạc cái: "Từ đây không gặp tưởng tình đã..." gì đó, "đã mốc đã cũ" gì đó, nghe sao thấy nó dễ chịu. Chứ ngồi mà cứ nhìn nhìn vào tâm mình thấy khó,

[56:21]hoặc là mình theo dõi tâm mình thấy khó, ai đưa cuốn sách đọc vậy thấy dễ chịu, tại vì đọc sách mình chạy ra bên ngoài. Mình theo dõi cái nội dung, cái ý tưởng ở trong đó đó, mình nhận định về nó coi vậy chứ vẫn là một cái chạy ra bên ngoài. Để cho nó dễ chịu hơn là đi tới đi lui mà cứ theo dõi tâm mình giữ cho nó thanh tịnh, khó lắm, khó lắm. Nên đây là cái điểm mà nếu mình không quyết tâm, không làm được, nhưng không có nghĩa là dằn ép. À. Mình làm cái việc thiện á, mình gồng cái sức mình lên được. Ví dụ mình gánh nước cho chùa đi, công quả gánh nước, mình phải gồng lên mình mới làm việc đó, nhưng mà giữ tâm cho thanh tịnh không được gồng.

[57:00]Mới gọi là tinh tấn là ở cái chỗ đó. Mình mà gồng cái đầu mình lên thì khoảng chừng hai mốt ngày sau mình sẽ được người ta đón lên xe đưa vào nhà thương Biên Hòa. Cái đầu mà gồng lên là hư liền. Cho nên phải nhẹ nhàng, dụng công rất nhẹ nhàng mà luôn luôn miên mật, luôn luôn tinh tấn không để gián đoạn, điều này rất là khó. Làm cái gì mà tỷ mình nói ráng mình gồng lên vậy dễ, nói ráng mà không được gồng, rất là khó. Chính vì cái khó này mới gọi là tinh tấn. Một sự cố gắng rất tinh tế. Không được gồng cái đầu mà vẫn phải giữ được tâm cho thanh tịnh. Nên đây là cái điểm rất khó. Nên có nhiều người trong giai đoạn đầu mà khi tu

[57:41]tập, thì lúc quên lúc nhớ lúc quên lúc nhớ. Như nói nội cái niệm Phật thôi, bây giờ mình chọn pháp môn niệm Phật đi. Lúc nào cũng Nam mô A Di Đà Phật, hay có người có duyên với Bồ-tát Quán Âm thì Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Lúc nào cũng niệm như vậy. Nhưng mà có khi có chăm chú được thường xuyên không? Không phải không? Lát bắt đầu cái niệm thì vẫn niệm á, nhưng bắt đầu nhớ chuyện: ngày mai sinh nhật nhỏ bạn, không biết mặc bộ đồ nào đây? Hay là xin tiền mẹ này kia, mà bên trong song song với ý nghĩ đó thì vẫn Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô A Di Đà Phật. Biết bộ đồ nào ngày mai mặc đây? Nam mô A Di Đà Phật. Đi đôi giày gì?

[58:19]Nam mô A Di Đà Phật. Thế là có hai tư tưởng song song song như vậy. Rồi cái lát sực nhớ lại: "Ý, quên!", rồi cái mình trở lại Nam mô A Di Đà Phật. Đố các phật tử tại sao mình khi quên khi nhớ như vậy? Hoặc là mấy cái pháp môn mà niệm niệm như là thoại đầu cũng dễ bị nữa. Như cái người tu tri vọng là chăn trâu á, hễ vọng tưởng khởi lên mình biết nó buông nó thì nó tắt, chỉ còn lại cái tâm thanh tịnh, lát nó khởi lên mình biết. Đó là pháp môn tri vọng chăn trâu. Nhưng mà có khi nhớ khi quên. Mấy cái pháp môn đó rất là khó tại vì nó không có một phương tiện để nắm, chỉ bằng cái biết của mình thôi.

[59:00]Mà nếu cái biết còn yếu thì mình khi nhớ khi quên. Lát mình còn đang theo dõi tâm chứ một lát chợt thấy nó, ý niệm nào đó hay hay nó khởi lên nó dẫn mình đi mất luôn. Lát sực mình nhớ lại, giật mình nhớ lại là mình đã quên mất theo dõi niệm tâm mình, giữ cho thanh tịnh, đó là vậy. Đố phật tử lý do nào mà mình khi nhớ khi quên như vậy?

[59:27]Cái nhiếp tâm này có người nhiếp tâm dễ, có người nhiếp tâm rất là khó. Như hơi thở vậy, người tu hơi thở, hít vào thở ra đếm một, hít vào thở ra đếm hai.

[59:41]Đến mười hơi thôi, vậy chứ chưa tới mười hơi là vọng tưởng khởi lên dắt đi mất rồi. Lát làm lại. Nguyên nhân tại sao?

[59:52]Đúng. Mình cứ lấy lui lại cái nhân quả là đúng à. Lấy trên cái tội phước, phước chưa đủ. Người này chưa đủ phước nghĩa là nghiệp còn và phước chưa đủ. Nhớ điều đó. Đây là cái chỗ nhớ, nhớ là lấy, giữ này làm cái gốc. Nên không có pháp môn nào hay hết trơn á, chỉ có phước mới hay thôi. Pháp môn nào cũng giống nhau hết, bằng nhau hết, chỉ có phước mới là quan trọng. Nhưng khi mà mình tu mình cảm thấy khó nhiếp tâm, thì bây giờ mình phải làm sao? Phải tạo phước, song song đó vẫn nhiếp tâm. À, không được bỏ. Ví dụ bây giờ mình đã phát tâm mình tu tập thiền định, thì mỗi ngày mỗi giờ vẫn phải ngồi thiền, mà vẫn phải cố gắng làm phước.

[1:00:39]Chứ không được là, thôi bây giờ thôi tôi không ngồi thiền nữa, tôi làm phước trước. Đây là quan niệm sai lầm, không có vụ đó. Nghĩa là phải vừa làm phước vừa ngồi thiền. Và hai điều này nó mâu thuẫn không? Không, nhiều khi mới đầu mình thấy nó mâu thuẫn. Vì sao? Vì khi mình làm phước á thì chạy ra ngoài, phải không? Lo đi làm đầu này, lo lo người kia, lo người nọ, như vậy là chạy mất ra ngoài rồi, không có tinh tấn. Còn người ta tinh tấn là người ta bỏ dứt duyên hết, người ta nhập thất, quên hết sự đời, lúc nào cũng lo kiểm soát tâm mình, thì như vậy mới là tinh tấn. Chứ bây giờ như thầy nói là vừa tinh tấn tu thiền mà vừa

[1:01:19]siêng năng làm việc từ thiện như vậy nó mâu thuẫn. Sẽ có người nói như vậy. Nhưng mà cứ thực hành thử rồi sẽ biết, cứ thực hành thử rồi sẽ biết. Thì chúng ta thấy, thế là khi mà chúng ta trong đời sống mình hết sức sống vị tha lo cho người này người kia, mình tưởng giống như không còn thời gian để ngồi thiền, nhưng mà không ngờ, không ngờ. Lúc ngồi thiền tâm yên hơn. Và trong đời sống mình đang bận rộn đó, tâm tự nhiên khinh an liền. Cái khinh an nó rất giống cái người đã nhập vào thiền định. Nên cái người mà sống đời vị tha là như vậy. Lúc đó mới hiểu rằng đúng, cái đời sống vị tha nó hỗ trợ cho thiền định rất lớn.

[1:02:04]Dĩ nhiên đến một lúc chúng ta phải nhập thất, đến lúc phải nhập thất. Nhưng mà nó cũng là một cái duyên nữa. Còn những người mới tu, tâm vị tha chưa đủ, phước chưa có, nghe nói à vị tổ đó tinh tấn nhập thất nên đạt được, vị kia nọ tinh tấn nhập thất đạt được cái mình cũng lật đật muốn nhập thất. Đây là một điều hết sức sai lầm. Một sai lầm nghiêm trọng chứ không phải là một sai lầm thường thường. Sai lầm nghiêm trọng vì sao? Vì khi mà tâm mình còn vị kỷ, còn tự cao, thì khi mình vô thất, mình sống với một mình mình không còn có ai nữa đó, thì những cái điều đó nó lớn, nó lớn lên dần dần. Vì ở trong thất mình đâu còn phải nghĩ tới ai, cứ lo cho mình, cái vị kỷ tăng lên.

[1:02:51]Không còn có ai nữa để mình phải nhún nhường để đối xử, cái kiêu mạn nó tăng lên. Cho nên có những người nhập thất có kết quả, có những người nhập thất bước ra thất mình không nói chuyện được, không có dám gần gũi họ. Vì mình thấy họ khó chịu quá, người này cố chấp hơn, ích kỷ hơn, kiêu mạn hơn. Đó là cái nhập thất không đúng giai đoạn. Nên cái tác hại nó rất là lớn. Rồi như có một cái sư cô đó vậy, sư cô đó ngồi thiền rất là tốt, rồi cũng nhập thất, đi nhập thất. Đến một nơi đó được nuôi nhập thất, thì do đời sống có lẽ nó không thích hợp bắt đầu bệnh. Bệnh thì vị thầy đó nói là con ráng con vượt qua được cái mức thiền này thì con sẽ hết bệnh.

[1:03:42]Mà sư cô đó không vượt qua nổi. Cuối cùng cái bệnh nó phá công phu từ từ từ từ cho đến khi không ngồi thiền được nữa và phải ra đi. Sư cô đó gặp tôi nói rằng: "Nếu mà con vượt qua được mức thiền đó con hết bệnh." Thì tôi nói liền, tôi nói: "Cô lấy gì để vượt qua?

[1:04:02]Không có phước lấy gì để vượt qua?" Cái mức độ thăng tiến trong thiền định phải do phước. Không phước, đừng có nói chuyện vượt qua cái mức thiền nào hết trơn. Cái người có phước thì họ sẽ tăng từ từ từng mức thiền này lên mức thiền kia, không có phước đừng nói chuyện đó. Đó, đây là cái điều vậy. Cho nên mình nói cái tinh tấn nhiếp tâm nó phải có cái phước đằng sau lưng nó hỗ trợ. Rồi bây giờ bắt đầu mình nói người có phước rồi, có thể kiểm soát được tâm mình rồi và tâm nhiếp được rồi. Nghĩa là trong từng giờ từng phút cuộc sống người này không mất cái pháp môn của mình, không mất pháp môn. Nếu là cái người tu pháp môn Bát-nhã, pháp môn Bát-nhã thì

[1:04:49]qua tới Bát-nhã Ba-la-mật trong bài này chúng ta cũng sẽ nói, nên hôm nay nói sơ sơ thôi. Người đó luôn luôn lúc nào cũng nhớ rằng thế gian này là vô thường, là hư ảo. Dù đi, dù đứng, dù ăn, uống, nói năng, tuy nói chuyện với mọi người vẫn không quên điều đó. Không bao giờ quên là phước người này đã có đủ rồi. Mà lúc nào cũng không quên vậy tâm có loạn không? Không có loạn, đang nhiếp vào trong thanh tịnh rất là yên, rất là sáng. Đó là như vậy. Rồi có người niệm Phật, lúc nào cũng Nam Mô A Di Đà Phật, không hề quên. Nhưng mà xin nhớ, lúc vào nhà vệ sinh là ngừng giùm nha. Hôm trước có nói về pháp môn này dặn điều này.

[1:05:36]Niệm Phật thì cẩn thận điều này. Mỗi pháp môn nó đều có cái ưu cái khuyết hết trơn á. Về đặt vấn đề là trong cuộc sống lúc nào cũng Nam Mô A Di Đà Phật, dù đi, ngay cả đang nói chuyện với người khác mà trong tâm vẫn không mất câu niệm Phật, niệm một cách an ổn và với lòng thành kính. Thế người mà niệm Phật thì được nhiều cái lợi lắm. Là chữ Nam Mô có nghĩa là tôn kính, cho nên họ niệm Phật mà với lòng tôn kính thì cái oai nghi tế hạnh của họ chỉnh, họ ngồi họ không dám ngồi bừa bãi vì lúc đó đang đang dùng cái tâm để kính Phật mà, cho nên họ ngồi không có dám mà ngồi bừa bãi, nằm cũng không dám nằm hớ hênh bừa bãi,

[1:06:14]làm cái gì cũng cẩn thận vì giống như đang có Phật trước mặt mình. Nên cẩn thận, cái người như vậy, lúc nào cũng vậy thì tâm người này sao? Rất là yên, rất khinh an, rất hoan hỷ, có được cái pháp lạc. Và chính cái an lạc đó làm cho họ tinh tấn hơn nữa. Cái chỗ này nè, cái chỗ này thế này. Cái chỗ là mới ban đầu mình dụng công, ví dụ như câu niệm Phật đi. Mình dụng công câu niệm Phật một thời gian, bỗng nhiên không quên nữa, phước đủ rồi không quên nữa, lúc nào cũng có câu niệm Phật và tâm thanh tịnh trong câu niệm Phật. Khi mà thanh tịnh như vậy nó phát ra một cái hỷ, lúc nào mình thấy khinh an, tràn vui.

[1:06:57]Đây là cái chỗ nè, chỗ nguy hiểm nè. Chỗ này mà không có thiện tri thức hướng dẫn là rớt trở lại. Rớt cái ào á, rớt liền. Lúc đó mình thấy tâm mình đầy khinh an, nó an lạc, nó hoan hỷ, cái mình chiêm ngưỡng cái trạng thái đó. Đây là một cái lầm, một cái sai lầm rất là lớn. Nói điều này quý Phật tử nhớ cẩn thận. Khi mà tâm mình được thanh tịnh, rỗng rang, an lạc, có cái hỷ lạc, rồi mình bắt đầu mình chiêm ngưỡng cái trạng thái đó, à mình thấy tâm mình đang rỗng rang, mình nhìn, mình dùng chữ nhìn chứ chỉ là gượng mà nói thôi, mình coi như là chiêm ngưỡng đi, cái tâm rỗng rang đó, mình chiêm ngưỡng cái cảm

[1:07:43]giác hỷ lạc đó, thì từ từ mình hết phước, tâm sẽ loạn trở lại liền. Vì sao? Vì cái cảm giác thanh tịnh, rỗng rang, hỷ lạc đó nó là cái quả của cái nhân gì? Cái nhân là câu, câu niệm Phật. Bây giờ thì mình không có lo chú ý vào câu niệm Phật để gieo nhân nữa, mà bắt đầu mình hái trái ăn. Hái trái nghĩa là mình chiêm ngưỡng cái cảm giác hạnh phúc, sung sướng, rỗng rang, hỷ lạc đó. Là bây giờ không lo gieo nhân nữa mà lo hái trái, thì hái mà không gieo thì nó còn mãi không? Nó sẽ hết. Đây là chỗ mà rất nhiều người tu thiền mà bị vướng. Như có người tu pháp môn tri vọng, theo dõi tâm, hễ vọng tưởng khởi lên biết, buông.

[1:08:30]Họ tinh tấn vậy một thời gian cái hết vọng tưởng, cái tâm mở tung ra, nó mở rộng rãi ra. Họ thấy tâm họ rỗng rang, an lạc, hoan hỷ và họ chiêm ngưỡng cái cảm giác đó. Và có khi họ lầm, họ cho đó là thấy tánh rồi. Cái trạng thái tâm lúc nào cũng rỗng rang, tỉnh sáng, an lạc, hỷ lạc, họ chiêm ngưỡng, tuần sau mất tiêu luôn. Vì sao vậy? Vì họ đã hái quả và hưởng hết rồi, không gieo nhân nữa. Đó, đây là cái chỗ như vậy. Là tại sao nhiều người nói: "Ủa sao kỳ quá? Sao con tu cái tiến rồi cái lui, tiến, lui?" Là tại cái chỗ này, tại mình hưởng cái quả mà không gieo nhân. Như vậy phải làm sao gieo nhân tiếp mà không hưởng quả

[1:09:11]thì từ từ mình mới đến được cái vô tận, phải không? Cái này hình như có giảng ở đây một lần rồi hả? Có không? Có nói ở đây một lần rồi. Thôi nhắc lại. Nói tới nói lui nó cũng trùng. Nói chứ mà giảng thêm vài năm nữa không biết chắc nói trùng tới trùng lui rồi giảng... lui. Phật tử nghe lúc đó chán quá thôi không thèm nghe nữa. Ráng nghe hết năm nay thôi, chứ sang năm chắc bắt đầu chán rồi đó. Rồi, ví dụ bây giờ mình trở lại câu niệm Phật đi để mình coi cái chỗ Tinh tấn Ba-la-mật nó nằm ở chỗ áp yếu chỗ đó. Mình niệm Phật một thời gian cái tâm nó được hỷ lạc thanh tịnh, bây giờ mình biết cái chỗ đó là lỗi, nên khi cái tâm mình nó phát ra cái

[1:09:48]hỷ lạc, cái rỗng lặng, không thèm để ý nó, tiếp tục chú ý vào chữ niệm Phật. Nhưng mà chỗ này là chỗ khó nha. Lúc đó cái sức chú ý nó mạnh, vì tâm đã định rồi, nên nó không giống như hồi lúc mới đầu niệm Phật á. Lúc mà đã có cái khinh an hỷ lạc rồi thì mình chú ý vào câu niệm Phật nó mạnh. Mà mình chú ý mạnh chừng nào thì cái hỷ lạc nó lại mạnh chừng đó, nó lôi mình ra trở lại, nó buộc mình phải quay ra để mà chiêm ngưỡng cái cảm giác hỷ lạc đó, quay ra để chiêm ngưỡng cái trạng thái rỗng rang của tâm. Thì mình lại càng phải nắm cho chặt cái câu niệm Phật, không được buông. Chỗ này mà buông nắm lỏng một cái là mất liền, nó chạy ra ngoài.

[1:10:32]Ví dụ giống hơi thở cũng vậy, như theo dõi hơi thở một thời gian cái tâm mình xuất hiện trạng thái khinh an hỷ lạc rỗng rang. Chỗ này mình buông hơi thở ra mình chiêm ngưỡng rồi, hoặc là mình chú ý có còn thở nhưng mà không chú ý kĩ nữa mà lo chiêm ngưỡng trạng thái của tâm thì ít lâu sau mình mất cái định đó luôn. Mất định liền không biết tại sao. Cho nên trong trường hợp này thì lúc đó vẫn phải chú ý hết sức vào trong hơi thở, nhưng mà càng chú ý chừng nào thì nó càng sâu chừng đó và cái hỷ lạc nó tăng mạnh chừng đó. Vì nó càng lún vào định, mà nó càng tăng mạnh chừng nào thì cứ lo hết sức mà nắm chặt cái hơi thở, chú ý hết sức vào hơi thở.

[1:11:13]Đây là cái chỗ khó nên gọi là tinh tấn thế này, tinh tấn Ba la mật là vậy. Chỉ cần mình thiếu ý chí, thiếu công đức, thiếu quyết tâm, mình sẽ buông cái pháp môn mình ra để mình hưởng cái trạng thái của tâm liền, hưởng cái thành quả mình tu bao nhiêu lâu nay bây giờ tâm mình rỗng rang, thanh tịnh, hỷ lạc mình hưởng là do quyết tâm mình quá yếu. Quyết tâm quá yếu nên được một chút xíu là lo hưởng. Cái chí không lớn mà cũng có nghĩa là cái công đức không nhiều. Nghĩa là lúc trước mình có kính trọng Phật, kính trọng các vị Thánh nhưng mà lòng kính trọng không có sâu sắc, không có nhiều cho nên bây giờ cái quyết tâm mình nó không có xa,

[1:11:54]tâm vừa được êm yên thanh tịnh cái buông cái pháp môn để hưởng liền. Đó, đó là một cái sai lầm. Chính bản thân của chúng tôi cũng từng bị như vậy và cũng từng bị những cái quả báo rất là nặng nề trong việc này chứ không phải không. Cho nên những điều mà tôi nói với quý phật tử thật là xương là máu không à, không có nói chơi. Tôi không có nói điều gì mà mờ mờ trên lý thuyết suông đâu. Đây là những cái mà tôi không biết là mồ hôi và nước mắt. Tôi dùng chữ nước mắt là đúng nghĩa đó, vì trong đường tu tập của tôi vậy đã có những lúc tôi quỳ trước bàn Phật mà khóc nức nở. Những cái đau khổ mà khi mình dụng công mà vấp ngã,

[1:12:32]mà trở ngại, ví dụ như vậy, chứ không phải là đơn giản. Thì chính vì quá nhiều trở ngại, quá nhiều đau khổ cho nên đôi khi bây giờ cũng có một vài kinh nghiệm chút chút để mà góp ý cho quý phật tử là như vậy. Mà đây chỗ này là một chỗ quan trọng. Chính lúc mà tâm được hỷ lạc, an vui rồi là phải nắm chặt cái pháp môn không được buông ra lỏng.

[1:12:57]Bây giờ mình trở lại cái ban đầu nói, nói là nhiếp tâm lại khó, những cái khó của tâm như thế nào đây? Như nãy mình nói tâm là cái trừu tượng mơ hồ, khó nắm bắt, đó là cái khó thứ nhất. Cái thứ hai là như nãy mình nói là rất hướng ra ngoài chứ không thích quay vô trong, đó là việc tích cực. Thứ ba là cái khuynh hướng tự nhiên của tâm á nó hay thích suy nghĩ lang thang, mông lung. Đó là khuynh hướng tự nhiên của tâm, mình kêu nó dừng lại rất là khó. Nên ông Krishnamurti ông có nói câu này, ông nói trên thế giới này người thông minh cũng như người ngu dốt đều mắc chung một cái bệnh, bệnh gì? Hay suy nghĩ.

[1:13:49]Thì chúng ta cũng vậy đó, bất kể chúng ta thông minh hay ngu dốt mà cứ cắm đầu đi suy nghĩ miết. Đó là cái khuynh hướng tự nhiên của não. Những cái xung động của não, từ một cái tế bào não này nó nó động, nó lan truyền cái tín hiệu nó qua những cái tế bào não gần đó. Nó kích động, cái tế bào não bị kích động như một cái tế bào não ban đầu nó kích động qua ba bốn cái tế bào não khác, ba bốn cái khác kích động qua mỗi cái lại ba bốn cái khác nữa. Cho nên cái tư tưởng nó cứ lan truyền lan truyền từ ý nghĩ này sang ý nghĩ kia, khó dừng lại được. Cái tâm thích suy nghĩ. Rồi một cái khó nữa là trong cuộc sống này,

[1:14:26]vì bổn phận nên mình có nhiều việc phải lo toan làm xao lãng tâm mình. Như bây giờ mình muốn niệm Phật cho chuyên chú, nhưng mà mình nhiều bổn phận phải lo, như các phật tử trong đời sống gia đình phải lo đi làm, kiếm tiền nuôi gia đình mình vân vân, phải lo dạy con, kiểm soát bài vở học, coi hôm nay nó đã lạy Phật chưa. Từ trước những cái việc phải lo toan như vậy cũng làm tâm mình xao lãng là bổn phận. Đó là một cái khó thứ tư. Cái khó thứ năm là nhiều cái cám dỗ làm tâm mình bị cuốn hút ra ngoài. Những cái cám dỗ nó như thế nào? Cám dỗ nó ví dụ đơn giản nhỏ như là một cái tiếng nhạc hay vẫn làm mình bị chú ý, rồi ví dụ như quý phật tử

[1:15:17]ở nhà mình có phim, phim truyền hình á, Anh Em Nhà Bác Sĩ gì đó, rồi

[1:15:27]nói chắc thầy rành dữ, thầy cũng coi, không có, tôi không có coi. Đại khái những cái đó mình khi mình chú ý vào những cái điều đó thì cũng có thể là mình học được một vài triết lý gì trong phim nhưng vẫn là những cái làm tâm mình chạy ra ngoài. Nên những cái cám dỗ. Rồi cái gọi là cái sắc dục, sắc dục, sắc dục này nặng á nha. Đây là cái mà chúng ta thấy, cái này nó rất là nặng. Có một lần tôi gặp một bà phật tử, bà nói thế này: "Thưa thầy, con không có tin đàn ông, thầy ơi!", xin lỗi các ông. Cái này là bà nói chứ không phải tôi nói. Nói: "Con không có tin đàn ông, thầy ơi! Thiệt là mấy ổng có vợ rồi chứ ra ngoài mà thấy đàn bà đẹp, con gái đẹp là dòm à.

[1:16:10]Cho nên con lúc nào xâu chìa khóa cũng bỏ trong túi, đi tắm lại cũng xách vô trong buồng tắm luôn." Thì nghe nói chuyện đó thôi tôi không hỏi thêm nữa, nghe mấy chuyện đó mệt quá thôi. Nhưng mà vẫn làm cho tôi suy nghĩ, vẫn làm cho tôi suy nghĩ. Thì sau đó thì tôi quan sát nơi tâm mình, cũng như là mình hỏi han nhiều người khác, cũng như là mình đọc sách trong tài liệu y khoa thì mình hiểu ra được cái gì: con người ta sống trong đời này cái bản năng ái dục rất là mạnh. Như cái testosterone của người nam làm cho người nam lúc nào cũng thích người nữ. Cái thích tự nhiên, bất cứ ai, chả cần biết nó là ai,

[1:16:50]hễ người nữ đã phát triển giới tính là họ thích. Như vậy cái tâm lý nó bị cái nội tiết tố nó tạo nên. Lạ chưa? Cái tâm niệm mà bị vật chất tạo thành, nội tiết tố là vật chất, còn cái tâm mà thích ưa thích người khác phái là thuộc về tâm lý. Vậy mà cái nội tiết tố đó đã tạo thành tâm niệm. Còn cái estrogen, nội tiết tố người nữ thì tạo thành cái tâm lý của người nữ kỳ cục là thích được người đàn ông thương. Đó là lý do tại sao mà các cô mình hay trang điểm, có chồng rồi vẫn trang điểm, đi ra ngoài cho người ta thích, người ta nhìn mình, nhiều người càng thương mình thì càng thích. Đó là cái tâm lý tự nhiên của con người.

[1:17:30]Và chính cái tâm lý người nam như vậy, người nữ như vậy nên đã tạo thành cái sự ràng buộc, gắn bó, dính líu với nhau. Bình thường thì là cứ nhìn là bị thích. Và tu mà đến chỗ gọi là giữ được giới, người nữ thì tôi không biết nhưng mà người nam á, tức là mình nhìn bất cứ người nữ nào dù rất đẹp, cái thích nó biến mất. Dù người ta rất đẹp, cái thích nó biến mất. Tức là cái công đức tu của mình nó đủ nó thắng lướt được cái sức mạnh của nội tiết tố. Cái nội tiết tố lúc nào nó cũng thúc đẩy lên trên não mình nó tạo thành cái tâm lý mình thích người nữ. Nhưng mình tu làm cách nào mà nhìn bất cứ người

[1:18:13]nữ nào không còn thích, không còn bị kích. Quý trọng có, rất thương yêu có, nhưng mà đây chỗ này coi chừng, đây là có những cái cực đoan đây. Cực đoan của người tu là ở chỗ này: ví dụ như vì mình giữ giới, mình giữ tâm là không để đắm nhiễm người nữ nào hết, mất luôn cái lòng từ bi đối với mọi người luôn, đây là một cái cực đoan. Hoặc cực đoan thứ hai là gặp ai mình cũng thương, thương để rồi rơi vào cái gọi là cái ái nhiễm, đây là một cực đoan. Nên cái trung đạo của đạo Phật là ở chỗ này: đối với cái người nữ khác phái, cái này nói tâm trạng người nam, người nữ thì tôi không có rành lắm, nên tôi xin lỗi điều này, tôi xin nói tới người nam,

[1:18:55]đối với người nữ khác phái thì nhìn bất cứ người nào, ưa nhìn cỡ nào, đẹp cỡ nào không có cái thích khởi lên, nhưng vẫn thương họ. Thương, thương theo lòng từ bi mà thương rất sâu đậm nha. Do cái tu tập từ bi mình cho mạnh, ai mình cũng thương rất là nhiều, bất cứ ai cũng vậy, rất quý trọng, rất tôn trọng con người, rất thương con người, nhưng mà đối với cái người khác phái dứt một cái tâm niệm rất tế trong dù cái thích nhỏ nhỏ vẫn phải biến mất, chấm dứt hoàn toàn. Nhưng đây là điểm khó vượt qua. Khó vượt qua là vì sao? Vì nó là cái nội tiết tố, nó là bản năng, nên phải công phu cỡ nào, công đức cỡ nào mới

[1:19:34]thành tựu được chỗ này, không có đơn giản. Nên cái người nào mà tu được cái chỗ này thì coi như người này gọi là giữ giới đúng nghĩa từ trong tâm. Có khi người đó cái hành vi, cái thân chưa phạm mà trong tâm vẫn hay bị phạm. Vẫn hay bị phạm là sao? Nhìn người nữ còn bị thích. Ở ngoài chả ai thấy gì đâu, bên trong mình còn bị thích, thì người này gọi là vẫn chưa gọi là giới Ba la mật được. Tu mà nó tinh tế, nó sâu sắc, nó phá được cái bản năng sâu kín bên trong mình thì cái này do đâu? Do đâu mà làm được? Do lòng... do mình cố gắng phải không? Phải không? Không có phải. Nói gì nói cũng phải dựa vào nhân quả.

[1:20:29]Nếu trước đây chúng ta từng kính trọng các bậc thánh, nhất là Phật, thì tự nhiên nơi mình cái nhân cách nó tăng lên, cái đạo đức nó tăng lên, cái sự tự tại nó tăng lên, thì mình vượt được chuyện đó. Cho nên, tôi vẫn khuyên quý phật tử, tất cả mọi người phải siêng năng lạy Phật với lòng tôn kính tha thiết là vậy. Hoặc là niệm, niệm Phật cũng tốt, với lòng thành kính rất là tốt. Và trong cuộc sống không được khinh bỉ ai. Thấy những người có lỗi, không được chê bai người ta. Phải tìm nguyên nhân của cái lỗi. Ví dụ bây giờ, ví dụ mình thấy cái người đó họ là người tu sĩ, họ bị vấp ngã, liệt giới,

[1:21:16]nói lên bằng cái giọng điệu khinh bỉ, chê bai. Thì điều đó chứng tỏ là mình thứ nhất là mình chưa hiểu được cái vấn đề, thứ hai lòng từ bi mình chưa đủ. Bây giờ mình hiểu được vấn đề và lòng từ bi là thế này: Ô nhiễm từ đâu mà có? Mấy phật tử mà thường hay nghe tôi giảng thì sẽ biết ô nhiễm từ đâu mà có? Kiêu mạn, đúng. Bây giờ nếu trừ được kiêu mạn thì ô nhiễm sẽ chấm dứt, đúng không? Bây giờ trừ kiêu mạn bằng cách nào?

[1:21:49]Lạy Phật, tôn trọng mọi người, lúc nào cũng thấy mình là cỏ rác là cát bụi. Nó đơn giản vậy thôi mà rất hiệu quả. Vậy mà từ từ vượt qua được cái bản năng tầm thường của con người. Nó như vậy, đơn giản vậy. Nên khi mình hiểu điều đó rồi, mình thấy người đó vấp ngã, ô nhiễm, mình có công kích không? Chê bai không? Không. Biết ngay là do kiêu mạn. Mà lúc họ kiêu mạn, họ có nghĩ rằng cái hậu quả nó sẽ đưa tới sự ô nhiễm không? Họ đâu có ngờ, phải không? Mà cái kiêu mạn nó quá tế đi, nó là ngay cái bản năng của con người, bản năng chấp ngã nó tạo nên kiêu mạn. Cho nên rất dễ bị, tất cả mọi người đều rất dễ bị kiêu mạn.

[1:22:35]Chúng ta cũng vậy, và cái người ô nhiễm đó cũng vậy, ai cũng dễ bị hết. Do đó, cái điều quan trọng là giúp người ta vượt qua kiêu mạn, thì người ta sẽ vượt qua khỏi ô nhiễm, đứng lên đi tiếp. Đó là như vậy. Thì trở lại, cái gọi là những cám dỗ bên ngoài làm bận tâm, thì nó có nhiều cái cám dỗ bên ngoài lắm. Từ một tiếng nhạc hay cũng làm mình kéo tâm mình ra ngoài. Rồi một cái cuốn sách, cái tivi, cái phim truyện, và cuối cùng là cái cái bản năng là ái dục cũng là cái kéo tâm mình ra bên ngoài, đều làm cho mình phải xao lãng. Đó là cái khó thứ năm. Cái khó thứ sáu là gì? Là phước chưa đủ, cho nên dễ bị thất niệm, quên mất cái pháp môn mình đang dụng công.

[1:23:23]Những người niệm Phật, niệm ba tiếng quên mất, lát sực nhớ lại. Những người hơi thở, thở chừng mười hơi mất, đó là mình chưa đủ phước. Đó, đó là cái khó thứ sáu trong việc mà giữ tâm cho thanh tịnh. Cái khó phần cuối cùng. Và cái tinh tấn là miên mật giữ tâm yên lặng, tỉnh giác trong từng giây phút của cuộc sống. Đây là cái mình phải thực hành. Bây giờ đặt vấn đề là những cái điều trên mình giải quyết hết rồi, mình đã tạo phước được rồi, là không bận tâm vì chuyện này chuyện kia rồi, muốn nhiếp tâm là nhiếp được, ít bị thất niệm, thường nhớ được cái pháp môn của mình rồi. Bây giờ vấn đề ở chỗ phải tinh tấn.

[1:24:07]Đây là chỗ mà Phật dạy trong cái Bát Chánh Đạo là chánh tinh tấn, là tới chỗ này. Đặt vấn đề người đã đủ phước hết rồi, thì từ đây mà từng giờ, từng phút của cuộc sống không được lơi lỏng. Nếu chỗ này mình lơi lỏng là mình mang tội nặng với Phật pháp. Nên ở đây nói câu này thì chúng ta nhớ là có hai giai đoạn. Sau này quý phật tử có dạy ai ngồi thiền, hoặc là chính mình thiền, hoặc dạy người khác, thì nhớ điều này: Với cái người mà họ chưa đủ phước, đừng có ép họ tu quá sức, vì ép thì ép họ không thể giữ được chánh niệm, họ sẽ khi quên khi nhớ, khi quên khi nhớ, thì lúc đó biểu khuyên họ lạy Phật, làm phước, sống vị tha.

[1:24:51]Đó, giai đoạn đó là nỗ lực cái giai đoạn này trước. Đến khi mà năm ba năm phước họ đủ rồi, thì tới lúc mà họ dụng công mà thấy không mất chánh niệm, thì cố gắng giúp cho họ được điều kiện thuận tiện để họ nhiếp tâm. Đó, chứ còn mà giai đoạn đầu họ chưa có giữ được chánh niệm mà cứ ngồi đó rầy la, trách mắng bắt họ nhập thất, không được đâu, không được. Mà tới giai đoạn họ đã tinh tấn được rồi, mà mình không trợ duyên cho họ để họ tinh tấn, nhiếp tâm thì mình có lỗi. Còn bản thân mình cũng vậy, đã tới cái giai đoạn mà tâm mình nhiếp một cách dễ dàng rồi, lúc nào không quên pháp môn rồi, mà mình lơi lỏng là mình có tội nặng.

[1:25:31]Quá chừng. Nãy giờ nói mấy chuyện này thường mấy chuyện người xuất gia, nên cái việc tu nó đòi rất là nặng. Thôi quý phật tử ngồi đây cứ tưởng tượng mình là người xuất gia nha. Tưởng tượng đầu mình trọc hết, đang bỏ hết gia đình không còn gì phía sau hết, đang ở trong chùa thôi, thì mới nghe cái pháp... không... mới nghe mấy cái cái giáo lý này được. Tại vì giáo lý này nó nói lên cái sự tinh tấn tu hành quyết liệt, nên bỏ hết đi. Chiều nay ăn cái gì kệ, coi như mình không có về nhà ăn cơm nữa, coi coi như quên hết. Rờ đầu tưởng mình đầu trọc luôn, mình đang tu quyết liệt. Đó thì đang nói chuyện này.

[1:26:10]Thì cái tinh tấn là nằm ở cái giai đoạn là khi mình nhiếp tâm được rồi, từng giờ, từng phút không được lơi lỏng nữa, không được lơi lỏng. Lơi lỏng là mang tội. Thì cái chỗ trạng thái nó như thế nào thì chỉ có người trong cuộc mới biết được. Đặt từng bước chân đi, mình biết cái gì?

[1:26:31]Biết cái gì?

[1:26:36]Vẫn biết tâm mình thôi, vẫn biết cái pháp môn của mình thôi, chứ còn cái việc làm kệ nó. Ví dụ tới lúc mình phải đi nấu cơm, thì cứ nấu cơm mà vẫn lo cái pháp môn của mình, còn việc nó cháy, khét thì kệ nó. Vậy chứ mà cơm lại ngon nha. Tu với nấu cơm lại ngon, ví dụ vậy. Rồi nó nhiều việc lắm, mình cứ làm việc bình thường, thậm chí mà nhiều người tu tinh tấn được mà việc phải như là họ đang lúc phải học, vẫn còn phải học, vẫn vừa học vừa tu được. Nghĩa là vẫn đọc sách nè, đọc sách nè, vậy chứ mà vẫn đang giữ được tâm mình cho thanh tịnh. Đến trình độ như vậy đó. Lúc nào cũng giữ như vậy. Mà cái người mà tinh tấn được như vậy, công đức lớn lắm.

[1:27:27]Mười phương chư Phật đang ngó để nhìn mình hết. Thì chúng ta, trong đạo Phật chúng ta có nhiều cái gương về sự tinh tấn dữ lắm, từ xưa cho tới hiện nay bây giờ cũng vậy. Chúng ta nghe những chuyện những cái hành giả ẩn sâu vào rừng vào núi mà chuyên chú tọa thiền rồi đắc đạo. Như Đức Phật của chúng ta cũng vậy, bao nhiêu năm tinh tấn tu hành, mà khi đắc đạo rồi, ngày nào Ngài cũng ngồi thiền để làm gương hết. Bao nhiêu vị vậy, nhập định cả năm này qua năm kia. Như Tổ Bồ Đề Đạt Ma, cái tinh tấn của Ngài nổi tiếng là cái công phu gì? Chín năm quay mặt vào vách đá phải không? Đó, cũng là một cái cái hình ảnh để đời lại cho chúng ta.

[1:28:14]Thì chín năm mà Ngài quay mặt vào vách đá đó, có người nói rằng là Ngài tới giờ ăn thì cũng ăn hoặc sinh hoạt bình thường, nhưng mà rảnh là cứ quay mặt vào vách, chứ người ta không tin rằng Ngài ngồi bất động chín năm luôn, không nhúc nhích, không ăn không uống. Thì thường là người ta suy nghĩ như vậy, mình cũng không hiểu như thế nào, nhưng mà đại khái là Ngài không tiếp xúc, Ngài chờ một con người nào đó đi đến. Ngài chờ luôn chín năm chỉ quay mặt vào vách thôi. Ở trong chùa có cho cơm ăn bình thường mà không thèm nói chuyện đạo với ai, tại vì thấy chúng sinh hiểu không nổi. Nhưng mà chờ, chờ cho tới Huệ Khả tới, dám chặt tay thì Ngài mới nói vài tiếng.

[1:28:56]Rồi Ngài Hư Vân cũng vậy, khi mà Ngài mới xuất gia, Ngài vào cái hang ở trong núi, Ngài lạy Phật luôn ba năm liền, suốt ngày lạy Phật không. Nên công đức của Ngài Hư Vân lớn lắm, Ngài Hư Vân... Đối với tôi, Ngài Hư Vân là thần tượng, là thần tượng. Công hạnh của Ngài Hư Vân tuyệt vời không thể tưởng tượng. Bây giờ nói tới vấn đề tinh tấn thì chúng ta phải nói qua vấn đề nhập thất một chút. Vấn đề nhập thất này là chuyện của tu sĩ, người cư sĩ thì hơi khó nghe. Nhưng mà vì mình lỡ giảng cái bài này là bài Tinh Tấn Ba La Mật, nên vẫn phải nói. Cho nên người nghe phải tưởng tượng mình là tu sĩ, mình đang tu ghê gớm lắm,

[1:29:36]quên hết chuyện đời nha, mà bây giờ tới giai đoạn nhập thất. Cái người nhập thất thì cần những yếu tố này: Thứ nhất là đủ phước. Thiếu phước vô thất không được đâu. Thiếu phước vô thất không tu được, rồi gặp rất nhiều chuyện trục trặc, nên phải đủ phước cái đã mới được nhập thất. Nghĩa là trước đó phải công quả, phải sống vị tha ghê gớm lắm. Thứ hai là đủ đạo đức. Những cái tâm hẹp hòi, vị kỷ, kiêu mạn, nóng nảy này nọ phải dẹp cho xong rồi mới vào thất được. Những tâm đó mà còn, vào thất không có thành công, tai họa. Như có một lần vậy, tôi gặp một cái cô đó, cô ở một cái đạo tràng đó cũng là chuyên chú là nhập

[1:30:17]thất, thì cô kể cho tôi nghe là nhiều người nhập thất xong được định rồi bắt đầu giống như bị tẩu hỏa, là vì chưa khắc phục được những cái tánh xấu của mình. Thì khi đạt được định rồi, những cái tánh xấu từ trong vô thức nó trào ra, cộng với cái định nó phá tan hết trơn. Nên tôi nghe cô đó nói xong rồi tôi cũng góp ý, tôi nói: "Cô cũng về nói với thầy chuẩn bị cho người ta đạo đức trước thật kỹ trước khi thúc đẩy người ta vào những sự tinh tấn nhập thất, chứ nhập thất không đơn giản." Cái đạo đức quan trọng mà trong đó chuẩn bị quan trọng nhất là cái tâm vị tha. Tâm vị tha đối với cái việc nhập thất là quan trọng.

[1:30:59]Là mình chưa sống được cái đời vị tha mà lật đật vào thất thường thường là không đi đến đâu. Nên ở bên ngoài trước khi vào thất là mình phải như mình sống cho mọi người hoàn toàn, giúp ai được chút xíu nào là giúp, chuyện lớn giúp, chuyện nhỏ giúp, ai lợi là mình giúp quên mình, thì người đó xứng đáng vào thất. Chứ còn trước đó đừng có vào. Nếu mình cảm thấy mình chưa thể sống như vậy thì đừng có vào thất. Cái thứ tư là cái pháp môn mà mình dụng công đã bắt đầu có kết quả rồi, là tâm mình đã nhiếp được vào trong an lạc, trong thanh tịnh, có định rồi thì mới bắt đầu vào thất. Chưa, chưa có nắm vững pháp môn mà vào thất thì vào trong đó loay hoay

[1:31:41]vừa tốn mất thì giờ, mà đó cũng là cái dấu hiệu mình chưa đủ phước. Vì nếu mình đủ phước là từ bên ngoài thất mình đã nhiếp được tâm rồi, thì vào thất là mình đi sâu hơn, có thì giờ để sâu hơn. Cho nên chưa nắm được đường đi, nghĩa là cái kết quả chưa xuất hiện, những kết quả ban đầu chưa xuất hiện thì đừng có vội vào nhập thất. Mình phải ở bên ngoài trước, tạo phước trước, tu tập trước vậy đó. Ví dụ mình niệm Phật cũng vậy, niệm Phật ở bên ngoài mình niệm mà tâm mình nhiếp vào trong thanh tịnh luôn, nắm chắc rồi thì mới vào thất chuyên chú luôn. Hoặc là người quán hơi thở cũng vậy, theo dõi hơi thở mà đạt được định ban đầu rồi thì vào thất tiếp tục.

[1:32:22]Đó, vậy là tốt hơn là mình chưa có gì mà đã vội vàng vào thất nha. Là nhập thất chuyên chú nhưng mà đừng quên niệm, đừng quên lạy Phật. Dù vào nhập thất vẫn phải cố gắng lạy Phật. Nghĩa là cái thời nào ngồi thiền thì ngồi, thời nào lạy Phật vẫn phải lạy, đừng có bỏ. Lạy Phật rất quan trọng. Có những điều hôm nay chúng ta nói về Tinh Tấn Ba La Mật mà cái cuối cùng của Tinh Tấn Ba La Mật là phải cuối cùng phải làm sao có cái nhập thất chuyên chú cái pháp môn tu hành của mình. Nhưng tôi nói điều này nhưng tôi vẫn chưa làm được, vì tôi vẫn chưa sắp xếp để nhập thất được, đó cũng là một cái dở của tôi.

[1:33:00]Đây là điểm mà tôi nói mà tôi chưa làm được. Trước kia thì tôi cũng có một vài thời gian nhập thất, nhưng mà lúc đó còn sớm lắm, hồi lúc mới tu á, cũng có một số thời gian. Thời gian sau này thì không có được thời gian nhập thất nhiều nữa, giống như là cũng như cái phước, cái duyên mình nó chưa tới mức. Mà như kỳ hồi đầu hạ này cũng vậy, khi đầu hạ thì tôi nhận đi dạy cũng nhiều nơi nên tôi nghĩ rằng qua hạ tôi sẽ rất là mệt và tôi cũng thầm nhắc trong tâm là qua hạ sẽ nhập thất dưỡng sức, nhưng mà rồi qua hạ vẫn không nhập được. Vẫn chuyện này chuyện kia vẫn không thể bỏ được, vẫn phải làm, những điều phải làm.

[1:33:41]Nên thôi tôi nghĩ thứ nhất là phước mình chưa đủ, trách nhiệm bổn phận mình còn thì cố gắng như vậy. Tuy nhiên tôi vẫn khuyên mọi người: Người nào mà có duyên nhập thất mà mình thấy đủ được bốn cái điều kiện đó: Đủ phước nè, đủ đạo đức nè, có tâm vị tha nè, nắm được đường đi rồi thì cũng nên nhập thất, vì nhập thất là biểu lộ của một sự tinh tấn quyết liệt. Nhưng ngay hiện nay cũng vậy, ở các nơi các nhiều người nhập thất đã có kết quả rất là tốt. Như như là Hòa thượng Thông Lạc ở Trảng Bàng cũng là một tấm gương nhập thất tinh tấn mà cũng có kết quả tâm linh rất là tốt. Hòa thượng Thanh Từ trong suốt quãng đời Ngài

[1:34:22]vừa đi dạy, làm giảng sư, cũng như vừa thỉnh thoảng nhập thất rồi cũng nhiều lần nhập thất và đều có kết quả tâm linh rất là tốt.